Issuu

IN DE REGIO Nieuws, bedrijfspresentaties, reportages en interviews uit Zuidwest-Nederland

Het is vlezig, smakelijk en komt uit Yerseke

Fietsroute langs Duitser, Brit en Zeeuws meisje

Arnemuiden pronkt met sieraden

persoonlijk maatwerk

STOEL SOHO

FAU TEUIL BU T TERFLY

REL A XFAU TEUIL K APPA

STOEL FOR T UNA

Bekleding stof of leer Verschillende kleuren mogelijk Houten onderstel in elke kleur Met of zonder armleuningen Compacte stoel Perfecte ondersteuning

Bekleding stof Ruime fauteuil met verende rug Diverse kleuren mogelijk In veel stoffen leverbaar

Handbediend of elektrisch Makkelijke draaivoet of op pootjes Bescheiden maatvoering Wordt op uw lengte afgestemd Vele stoffen en leersoorten mogelijk

Bekleding leer of stof Houten of stalen poten Ook leverbaar met wieltjes Met of zonder armleuningen Vele leersoorten mogelijk

VANAF € 499,-

VANAF € 1.7 70,-

VANAF € 1.600,-

VANAF € 397,-

ZONDER ARMLEUNINGEN VANAF € 323,-

HARLEQUIN STOF VANAF € 1.946,-

ELEKTRISCH VANAF € 2.378,-

ZONDER ARMLEUNINGEN VANAF € 292,-

Maak het eigen...

Bij Joosse Wonen vindt u een brede collectie zitmeubels. Deze meubels zijn vrijwel allemaal naar uw wensen aan te passen. Kiest u voor leer of stof? Met of zonder armleuningen? Of heeft u voorkeur voor een bepaalde kleur? Op basis van persoonlijk zitadvies zorgen we, samen met onze samenwerkende fabrikanten, voor optimaal maatwerk. Al ruim 85 jaar helpen we klanten met het inrichten van hun woning. In onze meubelwinkel vindt u dan ook drie generaties vakmanschap. Zo worden de meubels helemaal eigen.

Joost Joosse WOONADVIES

Joosse Wonen

•

MEUBELS

Langstraat 2

•

VERLICHTING

4341 EE Arnemuiden

•

T 0118 - 60 12 73

STOFFERING

WONEN

! /JoosseWonen

www.joossewonen.nl

Heden, verleden, toekomst Maarten Dijkstra

alcherse pronk in Arnemuiden, een ietsroute op Walcheren, tevreden gezichten bij mosselkwekers in Yerseke en Hoeksche grakisten in Oud-Beijerland. Het is altijd weer een uitdaging om een lijn te ontdekken in de verhalen die regiocorrespondenten voor dit magazine aanleveren. In deze editie is de gemeenschappelijke factor wel heel lastig te vinden. Met een beetje fantasie zou je in deze uitgave twee lijnen kunnen ontdekken: heden en verleden. Dat thema past ook aardig bij dit seizoen, de herfst, waarin je niet aan de toekomst van kou en grijsheid wilt denken, maar in het hier en nu wilt blijven of zelfs stiekem terugverlangt naar het verleden van zon en warmte. Welk verhaal dan bij welke lijn hoort? Het artikel over de Walcherse pronk past bij het verleden: het museum in Arnemuiden exposeert nog een maand lang bijzondere gouden en zilveren streekdrachtsieraden die vroeger werden gedragen. Ook het stuk over de ietsroute op Walcheren past bij die lijn: de tocht voert langs plekken die herinneren aan de Slag om de Schelde in 1944. Het artikel over de mosselkwekers, dat past echt bij het heden. Het gaat namelijk over de oogst van dít jaar, die overigens heel vlezig en smakelijk zou zijn. En het verhaal over de Hoeksche grakisten, gemaakt van zieke en oude bomen? Dat past ook prima bij het heden: tot voor kort bestonden ze namelijk nog niet. Hoewel. eigenlijk lopen er in dit laatste stuk ook lijntjes naar verleden en toekomst: de bomen die in het verleden de dood vonden, krijgen een nieuwe bestemming in de toekomst. Hetzelfde geldt eigenlijk voor hun inhoud. Zo „rond” is die „cirkel van leven en dood van mens en boom”, waar het uitvaartbedrijf over spreekt, niet.

Reformatorisch Dagblad

VRIJDAG 1 OKTOBER 2021

Mosselkwekers in Yerseke kijken weer blij na rampjaar 2019 pagina 8

Nieuwe fietsroute brengt Slag om de Schelde dichtbij pagina 16

Arnemuiden toont streekdrachtsieraden van vroeger

pagina 26

IN DE REGIO Nieuws, bedrijfspresentaties, reportages en interviews uit Zuidwest-Nederland/ Midden-Nederland/ West-Nederland

Colofon Deze bijlage is een uitgave van het Reformatorisch Dagblad, Postbus 613, 7300 AP Apeldoorn. Directie: C. Heutink | Commerciële zaken: C.Th. Hovius | Tekst: EMG Mediaproducties | Vormgeving: Heidi Aalbers

Wilt u ook via deze regio-glossy van het RD een unieke doelgroep ontmoeten? Zelfs afgelopen (corona)jaar was er onverminderd veel vraag naar deze regioglossy. Daarom is deze aandachttrekkende glossy ook dit jaar weer vier keer verschenen.

Pieter Fierloos

Dit jaar verschijnt er nog een glossy op vrijdag 26 november. Bel of mail mij, Pieter Fierloos, voor een aanbod op maat. Ook eventueel in combinatie met (regionaal) digitaal adverteren op rd.nl, kerktijden.nl, digibron.nl en/of terdege.nl.

06 51 04 82 71 pﬁerloos@erdee.nl

Onderstaande informatie geeft meer inzicht in wie u kunt bereiken. Referenties van bedrijven die al jaren voor deze glossy’s kiezen, zijn in overleg beschikbaar.

Leesintensiteit 100% 90% Alles

80% 70%

Bijna alles

60%

Ongeveer driekwart

50%

Ongeveer de helft

40%

Ongeveer een kwart

30% Bijna niets

20% 10% Financieel Dagblad

NRC

Trouw

De Volkskrant

De Telegraaf

Bron: NOM, NPDM 2019

De best gelezen krant van Nederland

Trouwe lezersgroep

Het Reformatorisch Dagblad is de best gelezen krant van Nederland. Maar liefst 67,5% van de lezers leest het Reformatorisch Dagblad (bijna) helemaal. Zo’n hoog percentage heeft geen enkele andere krant in Nederland. Het Nederlands Dagblad volgt op afstand met 61,5 procent.

Dat we een trouwe lezersgroep hebben wisten we. Maken wij een spelfoutje? Dan regent het reacties in Apeldoorn! En die trouw is ook terug te zien in de onderstaande graﬁek. Ruim 80% van onze abonnees is al meer dan tien jaar abonnee. Niet voor niets noemen onze lezers zich “lid van de krant” in plaats van abonnee.

Dit gegeven is een mooie onderstreping van de kwaliteit die wij elke dag weer bij onze lezers onder de aandacht brengen. Dat onze krant goed gelezen wordt, blijkt ook uit de leestijd die onze lezers besteden aan de krant.

46% > 30 jaar 21% 20-30 jaar 16% 10-20 jaar

ma-do 28- 31 minuten

vrijdag 33 minuten

zaterdag 42 minuten

5% 5-10 jaar 6% 2-5 jaar 3% 1-2 jaar

Per week wordt er gemiddeld 3,5 uur aan de krant besteed. 1,5% 0-1 jaar

En onze lezers zijn heel tevreden over de krant als geheel blijkt uit het rapportcijfer dat ze geven: 79% geeft het de krant een cijfer van een 8 of hoger. 15% geeft het RD zelfs een 10.

De kracht van een sterk medium

Advertorial

Padmos Assurantiën zet klantbelang voorop O

p zoek naar een onahankelijk adviseur bij hypotheken, verzekeringen en pensioenen? Leg eens contact met Padmos Assurantiën in Yerseke. Het kantoor scoort hoog op reviewsites als Google Reviews en Trustoo. Johan Padmos en zijn team vinden het belangrijk om naast een klant te gaan staan, zijn wensen te inventariseren en vervolgens te kijken wat het beste product in zijn situatie is. „Wij werken samen met veel geldaanbieders en verzekeringsmaatschappijen, maar stellen altijd het klantbelang voorop”, aldus Johan Padmos. „Verder leveren we maatwerk, of het nu om pensioen, hypotheek of verzekering gaat. Wat betret het laatste: door risico’s te beperken, hoet er vaak minder verzekerd te worden.” Kwaliteit is bij alles het sleutelwoord, vertelt Johan Padmos. „Dat gaat samen met een redelijke premie en met integriteit: onze integriteit is onze identiteit. Onze organisatie onderscheidt zich bovendien door persoonlijk contact, korte lijnen, laagdrempeligheid en klantvriendelijkheid. We zijn een bedrijf dat hart heet voor zijn klanten.” Die klanten bestaan uit particulieren, midden- en kleinbedrijf en zzp’ers. Met name de branches landbouw en visserij zijn goed vertegenwoordigd. Wie er ook voor hulp aanklopt, het gaat Johan Padmos en zijn team erom dat er een goede oplossing wordt gevonden. „Als de klant tevreden is, dan zijn wij het ook.” Belastingsvrije gift Hij noemt het voorbeeld van iemand die een huis wilde kopen, maar vanwege zijn inkomen niet genoeg kon lenen. „We hebben dit besproken en samen een oplossing gevonden: een familielid schonk hem belastingvrij een geldbedrag, waardoor hij een lagere hypotheek

„Als de klant tevreden is, dan zijn wij het ook.” nodig had. De klant was erg blij dat hij zodoende wél een huis kon kopen.” Ook in de toekomst wil Padmos Assurantiën op zo’n manier klanten blijven helpen. Enerzijds door markontwikkelingen op de voet te volgen, anderzijds door goed naar klanten te luisteren om hun behoeten helder te krijgen. „Zo kunnen wij actuele hypotheken en verzekeringen adviseren. Mocht iemand een vraag hebben of meer informatie wensen, bel ons dan op of kom langs op kantoor. Van harte welkom!”

PADMOS ASSURANTIËN Vierstraat 28 4401 EA Yerseke 0113-571450 info@padmosverzekeringen.nl www.padmosverzekeringen.nl Reformatorisch Dagblad

Reviews: 9,6 Padmos Assurantiën is lid van de Nederlandse Vereniging van Gevolmachtigde Assurantiebedrijven, waardoor een hoge kwaliteit van dienstverlening is gewaarborgd. Reviewcijfer 9,6 komt dus niet uit de lucht vallen. Twee voorbeelden: „Zeer vriendelijk en vakkundig te woord gestaan en schades worden snel afgehandeld.” „Snelle afhandeling van schades, meedenkend en makkelijk contact opnemen.”

Wim van der Plasse en een medewerker checken mosselen. beeld Vidiphoto

Delta Mossel in Yerseke is een van de grootste mosselverwerkingsbedrijven. beeld Vidiphoto

Tevreden gezichten in Yerseke Tevreden gezichten in Yerseke bij mosselkwekers en -handelaren. Nog nooit waren de mossels zo vlezig en smakelijk als dit jaar. Ook de toekomst ziet er rooskleurig uit.

Gert Janssen

wee jaar geleden was de situatie heel anders: een nare en allesverstikkende schuimalg, ook wel meisop genoemd, verwoestte zo’n 80 procent van de mosselvoorraad in de Oosterschelde. Het was een absoluut dieptepunt in de historie van het zwarte goud. Inmiddels zijn we twee jaar verder en is de situatie totaal anders, vertelt Wim van de Plasse, eigenaar van Delta Mossel. Samen met zijn kinderen runt hij in Yerseke een van de grootste mosselverwerkingsbedrijven ter wereld. Het bestaat uit vier takken: zoon Adriaan zwaait de scepter over Delta Ostrea, zoon Adriaan en dochter Carolein versterken het management van

Delta Mossel, in Duitsland houdt Willem, de jongste telg van het gezin, kweekbedrijf Delta-Muschel-NF in de gaten. En tot slot kunnen de verse schelpdieren geproefd worden in het eigen restaurant, Oesterput14 in Yerseke. Terwijl buiten vrachtwagens af en aan rijden om een verse lading mosselen te brengen of te halen en mosselkotters in het haventje van het bedrijf worden gelost, heerst er binnen een lawaaiige bedrijvigheid. Nadat schepen de schelpdieren hebben opgevist van de zogenoemde kweek- of verwaterpercelen en ze in big bags meenemen, worden ze in de fabriek eerst zes uur ondergedompeld in grote containers. Voordeel van de enorme zakken is dat ze niet meer met een grijper

Reformatorisch Dagblad

AANG ENBRUG tro

l ec

De betere merken witgoed mét service en reparatie Bj Aangeenbrug Electro koopt u witgoed van de betere merken. Daarbj kunt u vertrouwen op onze hoogwaardige service. En gaat er onverhoopt iets stuk? Dan komen we voor de reparatie bj u aan huis. Meer weten? Kom langs voor advies op maat. Oude Zandweg 24, Westkapelle 0118 - 57 24 27 www.aangeenbrugelectro.nl

Al meer dan 25 jaar dé witgoedspecialist van Zeeland

Komt wel goed

gelost hoeven te worden en er dus minder beschadiging optreedt. „In die spoelcontainers raken ze het laatste beetje zand kwijt. Zodra het water uit die bakker wegloopt, komen de mossels droog te liggen en sluiten ze hun schelp. Vervolgens worden ze gewassen en op een rollerband ontdaan van hun baardharen. Personeel controleert aan een lopende band of er kapotte schelpen tussen zitten. De volgende stap is een koudwaterbad van rond de nul graden Celsius. Dat stopt de bacteriegroei, waarmee de levensduur in de verpakking wordt verlengd tot gegarandeerd zeven dagen.” Na het machinaal sorteren rollen de mosseltjes in bak of zak en krijgen ze het predikaat Goudmerk, Jumbo, Imperial, Super of Extra en gaan ze op weg naar consument in binnen- of (vaker) buitenland. Het aantal stuks per kilo kan variëren van minder dan 45 tot meer dan 75 mosselen per kilo. Van de Plasse vermoedt dat zo’n 80 procent van de Nederlandse mosselvoorraad, en die is dit jaar een kleine 30 miljoen kilo, richting Frankrijk, België, Nederland en Duitsland gaat. Immuunsysteem In eigen land wordt de Hollandse lekkernij steeds populairder. Het mosselvlees zit boordevol eiwitten, omega3-vetzuren en vitamine D. Vetten en koolhydraten zijn nagenoeg afwezig. Van vitamine D is bekend dat die het immuunsysteem versterkt en een preventieve werking heet bij luchtweginfecties. Extra weerstand dus in coronatijd. „Veel mosseleters weten dat. Daarom was er vorig jaar, toen de horeca dicht moest, nauwelijks sprake van minder consumptie. Er is in 2020 veel meer via supermarkten verkocht”, vertelt de baas van Delta Mossel, Wim van der Plasse.

„Er is in 2020 veel meer via supermarkten verkocht” Wim van der Plasse hielp als schooljongen al in het mosselbedrijf van zijn vader en zijn vier ooms. In 1978 zag hij kans om in een oude loods aan de dijk voor zichzelf te beginnen. De dijkverzwaring van 1980 greep hij aan om op de huidige plek aan de Korringaweg, en met inanciële hulp van zijn vader, een groter bedrijf neer te zetten. Inmiddels is Delta Mossel met de overname van een achttal andere kweekbedrijven, een van de grootste mosselverwerkers van Yerseke. Vanginstallaties Dat er weer hoop gloort van de mosselsector is mede te danken aan nieuwe initiatieven in de sector en het koude, doch zonnige voorjaar. De mosselpercelen van de ongeveer vijtig kwekers in de Oosterschelde zijn na het rampjaar 2019 schoongemaakt en voorzien van nieuw mosselzaad. Zonder dat, geen oogst. Het jonge broed wordt voor een groot deel uit de Waddenzee gehaald op de zogenoemde vrije gronden. Maar een steeds belangrijker aandeel krijgen de kunstmatige mosselzaadinvanginstallaties (mzi’s). Dat zijn touwen of netten die aan boeien of buizen in het water hangen en waaraan de mossellarven zich kunnen hechten. Zo wordt de mosselvisserij steeds duurzamer en hoet er

Mosselrecept Het meest gegeten mosselgerecht is vrij eenvoudig klaar te maken. In een pan worden de mosselen samen met de groente gekookt. Neem hiervoor een zo dun mogelijke pan en gebruik de grootste hittebron van het fornuis. Gebruik een grote pan en vul deze tot de helft. Leg de groenten onder in de pan en doe daarop de mosselen. Strooi er peper over, doe het deksel op de pan en licht het deksel op als het kokende vocht opkomt. Dat

laatste kan overigens wel drie keer nodig zijn. Als alle mosselschelpen openstaan, zijn de mosselen klaar. Dit duurt ongeveer tien minuten. Verwijder eventuele dichtgebleven schelpen en de maaltijd is gereed. Schudden

Tijdens het eten verdient het aanbeveling de pan af en toe te schudden, zodat de mosselen door het kookvocht lekker sappig blijven.

Nog nooit zo smakelijk.

Reformatorisch Dagblad

Kapotte radiateur? Van Nes helpt Een kapotte radiateur Teunis van Nesinvertelt: (het af koeltoestel een Ongeveer een 50 jaar terug hielp ik (auto)motor) is een groot als jonge jongen op draait zaterdag een ietsenprobleem. De motor warm enAls hetstagiair defect is niet maker. was probleem nr. 1 gemakkeljk op te lossen. lekke banden. „Mensen zitten soms met de handen het haar”, Een goedeinsterke band die door een spijker, zegt van Nes.lek was gegaan werd een Teunis beschadiging,

gerepareerd.

buitenmantel wordt beoordeeld, eventueel gestraald en behandeld of vernieuwd.

Radiateuren-specialist staat op mijn kaartje, wil dat graag nog jaren blijven doen met ere.

Als er een schade is opgetreden door iets van buitenaf en de unit is kwalitatief nog goed, kan de unit in veel gevallen middels reparatie weer kwalitatief terug gebracht worden naar de staat van net voor de schade.

Westeinde 7, 4481 BT Kloetinge www.teunisvannes.nl

De radiateurenspecialist Buitenband eraf, deze goed nazien en uit het Zeeuwse Kloetinge Een kapotte Is het koelelement versleten enradiateur men was eventuele schade herstellen. Binnenband, (het af koeltoestel in een voorziet dan ook in een tevreden over de levensduur, zeg 8 groot tot (auto)motor) is een als die nog goed Ondanks en soepel was: plakken ! enorme behoefte. probleem. De motor draait 12 jaar bij veel gebruik, dan plaatsen wij warm en het defect is niet dat zjn beroep zowat een daarin een gelijkwaardig product, nieuw. gemakkeljk op te lossen. Een buitenband waar het proiel van weg ”uitstervend ras” is. „Wj „Mensen zitten soms met Is het koelelement duidelijk versleten al was,nog maar weloudererg dik was, konden we zjn eendie echte, de handen in het haar”, na een paar jaar, dan zegt zoeken Teuniswij van een Nes. zelfs wat opsnijden. Was de buitenband wetse radiateurenspeciakwalitatief beter koelelement en kijken list. Die weladviseerden met zjn tjdwe een nieuwe. dun, dan De radiateurenspecialist uit het Zeeuwse Kloetinge we welke extra behandeling we dit nog isSterkere meegegaan, niet alleen waren er ook. binnenbanden voorziet dan ook in een voor de aluminiumkoeler. mee kunnen geven, want wij willen dat De velg werd nagekeken, zo nodig enorme behoefte. Ondanks In Zeeland zjn wj nog de dat gaat, zjn beroep zowat eenin het zeker 8-12 jaar mee continue gerepareerd en behandeld tegen corrosie. ”uitstervend ras” is. „Wj enige op dit gebied. Inmidgebruik, ook aan de zoute zjn nogkust. een echte, ouderdels werken we al door heel radiateurenspeciaZo zochten we ahankelijk van het gebruik Zo leveren we voor dewetse airco in de malist. Die wel met zjn tjd Nederland en het aantal door de klant de beste combinatie met de chine de condensor, en voor de niet motor de meegegaan, Dankbareis klanten zjn alleen ders en bouwkraanspeciaklanten zien we elk jaar voor de aluminiumkoeler. langste levensduur. En dat doen we nu oliekoeler, de intercooler en uiteraard de er genoeg.In „Met listen. Maar ook fabrieken toenemen.” Zeelanddit zjnwerk wj nog de metNes radiateuren en andere koelers ! De radiateur. enige op dit gebied. Inmidmaak je mensen blj. Een en ziekenhuizen, die vaak Van –het bedrjf dels werken we al door heel tjdje geleden kwam hier een noodaggregaat hebben bestaat uit drie man– reNederland en het aantal klanten zien we met elk jaar bjvoorbeeld iemand staan, weten het Zeeuwse pareert radiateuren, levert toenemen.” een slechte radiateur, die

Contact opnemen? Tel. 0113 - 21 62 61 Mob. 06 - 22 40 82 37 E-mail: tvn@zeelandnet.nl

Die klant was zo blj. „Wat hebben jullie dat mooi gedaan!” was zjn reactie.” De Zeeuwse ondernemer ders problemen en bouwkraanspeciawil graag Dankbare klanten zjn listen. Maar ook fabrieken zo goed en zo voordeliger genoeg. „Met dit werk

Die klant was zo blj. „Wat hebben jullie dat mooi ge-

Uw hele huis duurzaam verwarmen zonder gas

25 jaar ervaring in 1 mm dunne elektrische infrarood vloerverwarming

0117-451800

zeeland@speedheat.nl

www.speedheat.nl

minder gebruik gemaakt te worden van de bodemzaadvisserij die voornamelijk in Natura 2000-gebieden in de Oosterschelde en Waddenzee plaatsheet. Toch kan de sector niet zonder dat bodemzaad, waarschuwt Van de Plasse voor al te veel optimisme. En ook de arbeidsintensieve mosselhangcultuur zal nooit de reguliere mosselvisserij kunnen vervangen. Beschutting Om optimaal te proiteren van het mosselbroed wordt dat zoveel mogelijk vanuit de Waddenzee naar de Oosterschelde gebracht. „Hier ligt het meer beschut tegen zware weersomstandigheden. Op het wad heb je veel instabiele percelen. Het ene jaar vallen ze bijna droog, terwijl je het jaar later er bijvoorbeeld op 3 meter diepte moet vissen.”

Zeeuwse mosselen komen niet allemaal uit Zeeland Goede mosselpercelen die beschut liggen tegen weer en wind, zijn voor kwekers van levensbelang. „Daarom is met natuurorganisaties in de Waddenzee afgesproken dat er iedere vijf jaar een optimalisatieronde plaatsvindt. Oude en voor ons minder interessante gebieden kunnen we dan inruilen voor stabiele percelen. Dat biedt ons een stuk bedrijfszekerheid.” Ander goed nieuws voor de kwekers is de toestemming om in 2022 als proef de mosselkweek uit te breiden in de Zeeuwse Voordelta

Vrije kwekers In goede jaren kan Delta Mossel met vijf schepen en link wat mosselpercelen zichzelf redelijk bedruipen en aan de vraag van klanten voldoen. In magere jaren moet er link bijgekocht worden bij de zogenoemde vrije kwekers. Voorheen werd de prijs van die leveranciers bepaald op de mosselveiling, per afslag. Inmiddels fungeert het mosselkantoor vooral als administrateur en komt de prijs vooral tot stand door onderling overleg tussen kweker en handelaar. „Het blijt altijd wel een kwestie van vraag en aanbod.” De natuur zorgde twee jaar geleden voor een enorme sterte onder de mosselen. Dit jaar, door vermoedelijk de koude maar zonnige lente, is er sprake van een ongekende groei. „Er zat begin juli al 30 procent vlees in de mossel. Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt”,

vertelt de senior visserman. „Een sluitende verklaring hebben we niet, maar het is goed mogelijk dat er meer voedsel in het water zit voor verhoudingsgewijs minder mosselen. Ze hebben dus per stuk meer te eten.” Flinke voorraad Mosselproducenten wrijven daarom in hun handen. Een smakelijke, malse en grotere mossel dit jaar, maar ook een linke voorraad in het vooruitzicht voor het jaar 2023. Mits er zich natuurlijk geen nieuwe calamiteiten voordoen, waarschuwt Van de Plasse. „Een mossel blijt een natuurproduct.” Dat het zwarte goud dit jaar beperkt voorradig is, betekent niet dat de consument nu de hoofdprijs moet betalen. De sector past er voor op om de stabiele markt te frustreren met hoge prijzen. „In de supermarkt heb je al een bak mosselen van 2 kilo voor nog geen 10 euro. Dat is 600 gram supergezond vlees, zo direct uit de natuur.” Kweekgebied Ze mogen dan wel Zeeuwse mosselen genoemd worden, maar de dieren komen daar lang niet allemaal vandaan. Althans, niet van ‘geboorte’. De Waddenzee is het belangrijkste kweekgebied. Mosselvissers uit Yerseke, Zierikzee en Bruinisse hebben daar zo’n 7000 ha. aan kweekpercelen. Daar groeit het mosselzaad uit tot consumptiegeschikte exemplaren. Ook uit het Duitse en Deense waddengebied en uit een aantal baaien in Engeland en Ierland, worden mosselen geïmporteerd. In de Oosterschelde komen ze tot rust in de verwaterpercelen en krijgen ze de eigen Zeeuwse smaak, met bijbehorend predikaat.

Geen frikadel of kroket, maar mosselen uit de muur. Veel gezonder! beeld Vidiphoto

Reformatorisch Dagblad

r e n j i z j i W e i l vor ju om de mooiste dag van je leven te maken... om elkaar het JA-woord te geven... als je samen de bruidstaart aansnijdt... voor een smaakvol en intiem verzorgt bruidsdiner... om er een sfeervol feest van te maken...

www.landlust.nl (Zeeland) www.wevershoeve.nl (Zuid-Holland)

Advertorial

Als familie samen vieren, dat is belangrijk D

e coronacrisis heet heel onze houding ten opzichte van het vieren van feesten en jubilea veranderd. Dat merken ze ook bij Landlust, een prachtige feest -en vergaderlocatie in een monumentale boerderij in Nieuwdorp. Angelo Schrijver: „We zien in de eerste instantie vooral dat de gasten heel blij zijn dat ze weer iets mogen vieren. Uiteraard zit er ook nog wel angst, maar de vreugde overheerst wel. Nog niet alles mag, maar met kleine aanpassingen zoals een vaste eindtijd, een andere indeling van de ruimte of een langer diner in plaats van een korte receptie is er nog veel te regelen voor verjaardagen, bruiloten of jubilea. De afgelopen anderhalf jaar waren voor Landlust erg intensief, maar we zien de toekomst rooskleurig in. Veel eerder gemaakte afspraken moesten herzien en aangepast worden. Maar juist dat aanpassen zorgde ervoor dat we creatiever werden - en dat heet ook onze inzichten voor de toekomst veranderd. De traditionele invullingen van een bijeenkomst is niet altijd de leukste of beste invulling. Wij werken nu veel meer met diners dan met bufetten bijvoorbeeld. Ook het plateau menu waarbij alles centraal op tafel staat is een groot succes. Hierbij beperk je de loopbewegingen maar kun je toch een heel gezellige bijeenkomst hebben.” Zowel bij Landlust in Nieuwdorp als bij de Wevershoeve in Rijsoord wordt minder met standaard arrangementen gewerkt. „We maken nu voor iedere gast een persoonlijk plan: wat is voor hen de beste manier om dingen te vieren? Voor de ene groep is een drive-in een uitkomst gebleken en bij de ander is het aantal gasten beperken en een leuke spelletjesavond een perfect oplossing. Die creativiteit en lexibiliteit kunnen bieden, dat is echt heel leuk.

„Juist dat aanpassen zorgde ervoor dat we creatiever werden” Uiteindelijk zien we dat we als horeca echt belangrijk zijn voor de samenleving. Gasten kunnen een middag, avond of dag echt helemaal ontspannen en genieten van elkaar, lekker eten en drinken. We merken dat iedereen weer zin heet om samen van alles te vieren en leuke dingen te doen. We gaan ervanuit dat dit zich blijt ontwikkelen. Op welke manier dan ook, we verwachten dat het maatwerk wel blijt en dat niets meer helemaal standaard is. We mogen creatief blijven!” Huwelijksjubileum Dhr. en mevr. Neeskens uit Kruiningen vierden pas hun 50-jarig huwelijksjubileum bij Landlust.

Reformatorisch Dagblad

„In 2020 hadden we gereserveerd bij restaurant Landlust om in april 2021 ons 50-jarig huwelijksfeest te vieren. Door de bizarre corona-tijd van het afgelopen jaar hebben wij dit tot twee keer toe helaas moeten uitstellen. In overleg en met alle begrip van Ron Schrijver van Landlust hebben we het uitgesteld naar een later tijdstip, in hoop op betere omstandigheden. Op vrijdag 17 september hebben wij deze bijzondere dag met onze kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen in alle gezondheid mogen vieren. De tijd samen is het wachten op een heerlijke avond meer dan waard!”

LANDLUST Landlustweg 1 4455 TK Nieuwdorp 0113 – 61 25 89 www.landlust.nl info@landlust.nl 15

In de Regio

beeld Van Scheyen Fotografie

Fietsen door oorlogsgebied Jan Dirk van Scheyen

ie hart heet voor geschiedenis en ook nog van ietsen houdt, kan de route eenvoudig downloaden en al ietsend de Slag om de Schelde weer tot leven zien komen. In gezelschap van Lilian Janse namen we zelf de proef op de som en ontdekten we tijdens een drie uur durende ietstocht dat het op Walcheren nog wemelt van de tastbare herinneringen aan de strijd van weleer. Saluutschoten uit een kanon van de Vlissingse schietvereniging De Fles vormden op 10 juli dit jaar de bekroning van jaren vergaderen, onderzoeken en brainstormen door een enthousiaste groep Zeeuwen. Bij het Vlissingse sluizencomplex presenteerden ze met gepaste trots de Fietsroute Slag om de Schelde. Vervolgens werd de route voor het eerst gereden door de initiatiefnemers en scouts van de Vlissingse scoutinggroepen De Golbrekers en De Scheldezwervers.

De makers van de historische ietsroute hebben drie verschillende trajecten uitgestippeld langs locaties op Walcheren die herinneren aan deze beslissende, militaire krachtmeting tussen de geallieerden en de nazi’s aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Wie de trajecten ietst –ze voeren langs bestaande ietsknooppunten– beleet de bevrijding van Walcheren in 1944 door de ogen van drie ictieve personen: een Duitse militair, een Britse bevrijder en een Zeeuws meisje van tien jaar. Eerst moet je de route dan wel op je mobiele telefoon downloaden via het online platform www.deslagomwalcheren.nl . Op een zomerse dag ietsen we met Lilian Janse twee van de drie routes: het tracé van Vlissingen naar Westkapelle, waarop we kennismaken met de denkbeeldige Duitse militair Klaus Maier, en het parcours van Westkapelle naar Dishoek, waarbij we de Slag om de Schelde herbeleven door de ogen van de eveneens ictieve Maatje Gabrielse, een meisje uit Westkapelle. „We

1 oktober 2021

beelden Van Scheyen Fotografie

Initiatiefneemsters Lilian Janse en Tamara Vork uit Vlissingen werkten er vijf jaar aan: aan een ietsroute op Walcheren langs plekken die herinneren aan de Slag om de Schelde.

Reformatorisch Dagblad

NIEUW! Solar Zonwering op zonne-energie

Rolluiken & screens

Kozijnen

Pres. Rooseveltlaan 735, 4383 NG VLISSINGEN 0118-418 477 info@hogazon.nl

Knikarmschermen

Marijkelaan 94, 4401 GK Yerseke 0113-573 049 yerseke@hogazon.nl

Garagedeuren

Achterweg 8, 4521 CA Biervliet 0115-482 383 biervliet@hogazon.nl

hebben gekozen voor de drie B’s”, legt Janse uit. „Je kunt de route rijden vanuit het perspectief van de bezetter, de bevrijder en de bewoner.”

tikwall, de destijds door Hitler onneembaar geachte verdedigingslinie van de nazi’s, die zich over meerdere landen langs de Europese kust uitstrekte. „In de jaren zeventig heet iemand met gevoel voor ironie op deze bunker met witte verf in grote letters de tekst ”Zimmer Frei”, ”Kamers vrij”, gekalkt”, vertelt Janse. Drakentanden Ter hoogte van Groot-Valkenisse stappen we af bij de drakentanden: piramidevormige, betonnen objecten die aan weerszijden van het ietspad als tanden van een ondergronds monster uit de grond steken. Ze waren bedoeld om vijandelijke tanks tegen te houden. Deze bouwsels waren overigens geen onderdeel van de Atlantikwall, maar vielen onder het zogenaamde landfront van de nazi’s, een kilometerslange verdedigingsgordel aan de landzijde van de vesting Vlissingen. Ze moesten de stad beschermen tegen aanvallen in de rug. Het landfront begon in het westen in het duingebied van Groot-Valkenisse. „Tamara Vork en ik kwamen met het idee voor de ietsroute toen bekend werd dat het Nollebos in Vlissingen mogelijk opgeoferd zou worden voor de bouw van

beeld Van Scheyen Fotografie

Verdedigingswerken We stappen op bij de sluizen bij het NS-station in Vlissingen. Eindbestemming: Westkapelle, zo’n 12 kilometer verderop. Dit is de route van Klaus Maier, de Duitse militair en operaliehebber, die op Walcheren belast is met het toezicht op de bouw van verdedigingswerken zoals mitrailleurbunkers, betonnen geschutsopstellingen en militaire versperringen. Via de Oranjedijk, met het indrukwekkende monument Uncle Beach, dat herinnert aan de geallieerde landing in Vlissingen (Operatie Infatuate, begin november 1944) en de boulevards komen we al snel bij de Nolledijk met op de kop ervan het windorgel. Op die plek bombardeerden de geallieerden op 7 oktober 1944 de zeedijk, zodat Walcheren onder water zou lopen en de Duitsers van het eiland verdreven konden worden. Lilian Janse vertelt onderweg dat ze bewust gekozen hebben voor routes vanuit meerdere gezichtspunten. „Je kunt je afvragen hoe de Duitsers als vijand konden worden gezien, terwijl ze in hun eigen bunkers bewoners van Walcheren lieten schuilen tijdens de geallieerde bombardementen op de dijken”, vertelt ze. „Een andere vraag is: waarom waren de geallieerden ”bevrijders”, terwijl ze vanuit de lucht de dijken kapotschoten waardoor bijna het hele eiland onder water kwam te staan?” Op de kop van de Nolledijk, onder het windorgel, bevindt zich een originele bunker, restant van de Atlan-

„Je kunt je afvragen hoe de Duitsers als vijand konden worden gezien”

Reformatorisch Dagblad

Nieuwe collectie! HELPT U ANDEREN LEZEN? De CBB zoekt vrijwilligers!

Veel ouderen krijgen moeite met lezen. Daardoor kan je wereld kleiner worden. Er zijn veel mogelijkheden om te blijven lezen, maar niet iedereen weet deze hulp te vinden. De CBB is op zoek naar consulenten, die deze hulp willen bieden, bijvoorbeeld door op bezoek te gaan bij ouderen met een leesbeperking of door informatie en voorlichting te geven. Wij zoeken speciaal consulenten in de regio Zeeland! De CBB zet (christelijke) boeken en tijdschriften om naar gesproken vorm, braille, grootletter en digitaal. Wil je graag anderen helpen en zoek je zinvol vrijwilligerswerk? Kijk dan op www.cbb.nl/werken-bij of mail naar consulenten@cbb.nl. Paul Krugerweg 39, 3851 ZH Ermelo 0341-56 54 77 WWW.CBB.NL klantenservice@cbb.nl

Bekijk meer foto’s op onze website! Molenstraat 10 4311 EC Bruinisse 0111-481595

dinsdagmiddag gesloten

www.vandenbosbruinisse.nl

een recreatiepark”, vertelt Janse. „In het Nollebos, vlak onder de Vlissingse duinen, bevindt zich nog een tankgracht uit de oorlog en er staan ook nog twee bunkers. We waren bang dat die door de bouwplannen zouden verdwijnen en wilden daar iets tegen ondernemen; zo is het balletje gaan rollen.” Britse piloot Bij Zoutelande komen we langs een monument dat is opgericht ter nagedachtenis aan Reginald William James, een Britse piloot van de Royal Air Force (RAF) die op 7 oktober 1944 neerstortte nadat hij door Duits luchtafweergeschut onder vuur was genomen. Hij ligt begraven op de Noorderbegraafplaats in Vlissingen. Op precies diezelfde dag bombardeerden de geallieerden de Nolledijk in Vlissingen; dat gebeurde enkele dagen nadat de zeedijk van Westkapelle kapotgeschoten was: het startsein voor het onder water zetten van Walcheren. „Als gevolg van die dijkdoorbraak in Vlissingen liep de stad nog tot ver in 1946 tweemaal per dag onder water”, weet Janse. „Vlissingen werd ”plankenstad” genoemd, omdat er overal in de stad houten planken lagen, waardoor je bij hoog tij nog enigszins droge voeten kon houden.” Een enorme, deels overwoekerde bunker doemt grimmig op onder aan het duin bij Westkapelle. De twee ingangen zijn hermetisch dichtgemetseld. We kijken op onze mobiele telefoon en lezen dat Klaus Maier zich als opzichter verheugt op de komst van de Duitse generaal Erwin Rommel, die de ”Festung Walcheren” zal bezoeken om de Atlantikwall te inspecteren. „De belevenissen van Klaus Maier en Maatje Gabrielse en van de Britse bevrijder, die we John Foster hebben genoemd, zijn gebaseerd op ooggetuigenverslagen van mensen die de Slag om de Schelde echt hebben meegemaakt”, zegt Janse. Het Hoge Licht We zien de vuurtoren van Westkapelle. Bij het imposante baken, dat ook wel het Hoge Licht wordt genoemd, liggen 44 mensen begraven. Zij verdronken in molen De Roos, otewel de molen van Theune, toen deze na een geallieerde voltrefer instortte. En dat terwijl de slachtofers er juist hun toevlucht hadden gezocht in de veronderstelling dat ze veilig zouden zijn voor de geallieerde bommen. Zo komen we via deze tragische gebeurtenis bij het verhaal van Maatje Gabrielse, de jonge inwoonster van Westkapelle die met haar vader en moeder naar Krommenhoeke, tussen Meliskerke en Biggekerke, vlucht. Een oom en tante van Maatje besluiten, anders dan de overige familieleden, hun toevlucht in molen De Roos te zoeken, en overleven die keuze niet… Voor Maatje is de oorlog volgens de teksten in de app spannend, afschuwelijk en verwarrend tegelijk.

We ietsen nu vanaf Westkapelle via Zoutelande de route van Maatje: langs Meliskerke, Krommenhoeke en Biggekerke om te eindigen bij de openluchtkerk voor toeristen in Dishoek. Op die met mozaïeken verfraaide katholieke strandkerk hangt een plaquette ter ere van de 34 soldaten van het 47e Royal Marine Commando van het Britse leger die bij de bevrijding van Walcheren omkwamen tussen 1 en 8 november 1944. Janse vertelt aan het einde van de tocht dat de initiatiefnemers van de Fietsroute Slag om de Schelde ernaar streven om deze nog verder uit te breiden naar andere dorpen en steden op Walcheren en ook naar andere delen van Zeeland. „Er is nog zóveel in het landschap dat herinnert aan de strijd”, zegt ze.

„Er is nog zóveel in het landschap dat herinnert aan de strijd” De ietsroute kwam mede tot stand dankzij een budget voor de promotie van erfgoed en vestingwerken. Aan het initiatief werkten onder meer de Stichting Bunkerbehoud, het Polderhuis Westkapelle, Wings to Victory, het maritiem museum MuZEEum in Vlissingen, Rietveld Media en historicus/schrijver Hans Sakkers mee. Samen bundelden ze de krachten in de Erfgoed Groep Strijd om de Schelde. „We hebben ontzettend goed en intensief samengewerkt om dit voor elkaar te krijgen”, aldus Janse. „Het mooie van dit project is dat het meerdere facetten heet. Mensen die de route ietsen, krijgen onderweg heel veel historische informatie en daarnaast hebben ze ook echt het gevoel dat ze zich op de ”plaats delict” bevinden en de Slag om de Schelde zelf meemaken. Wat ze onderweg tegenkomen, de bunkers, de drakentanden en de monumenten, biedt hun heel nadrukkelijk een stuk beleving. En verder is het natuurlijk een prachtige route: als ietser kun je volop genieten van het mooie, afwisselende, Walcherse landschap en plekjes ontdekken waar je misschien nog nooit geweest bent.”

De fietsroute rond de Slag om de Schelde is gratis te downloaden op www.deslagomwalcheren.nl. Je leest over de belevenissen van Klaus, John en Maatje, maar krijgt ook een schat aan historische informatie over de Slag en natuurlijk over de plekken die je onderweg aandoet. Daarnaast zijn historische foto’s, kaarten en filmpjes te bekijken.

Reformatorisch Dagblad

Beroemde kerkorgels gewoon gewoon bij bij u thuis thuis uis

JE HOORT HET VERSCHIL

MIXTUUR: HA UPTWERK™ HAUPTWERK™ SPECIALIST SPECIALIS TV VAN AN EERSTE UUR HET EERSTE Van standaarduitvoeringen tot Van custom-design. Wij bouwen onze orgels geheel zelf zelf,, audio, en bereiken bereiken inclusief audio, hiermee een ongeëvenaarde klankkwaliteit. Mixtuur Orgels al 15 jaar de Hauptwerk™ specialist.

Intrada Het ideale en compacte orgel is een sieraad in elke huiskamer

KOM DIT ZELF ERVAREN EN MAAK EEN AFSPRAAK IN ONZE SHOWROOM MIXTUUR ORGELS B.V. - MOLENSTRAAT 31-33 - 4791HL KLUNDERT - TEL. 068-39 383 58 - WWW.MIXTUUR.COM

Advertorial

Bewust voorbereiden op overlijden D

e passie van Henk-Jan Minnaard is het helpen en steunen van mensen, dat merk je direct. Vol vuur vertelt hij over zijn werk. In 2020 nam hij Begrafenisverzorging Poppe over, nu Begrafenisverzorging PoppeMinnaard. Minnaard heet jaren aan ervaring in het omgaan met mensen, eerst in de geestelijke gezondheidszorg en nu in al bijna twintig jaar in de begrafenisverzorging. „De kennis uit de zorg kan ik elke dag gebruiken in mijn werk, en ik ben alsnog een steunpunt, een anker voor mensen die door een moeilijke tijd gaan.”

Voorbereiding Minnaard wil er niet alleen zijn om begrafenissen te verzorgen, maar ook om voorbereidingen te trefen voor een begrafenis. „Het bij leven vastleggen van wensen is erg belangrijk. Ik merk vaak dat er rondom deze onderwerpen een soort taboesfeer is gegroeid. Dat mensen zoveel eerbied hebben voor de dood dat ze er niet meer over praten. Ze zijn bang dat het praten over de dood het onderwerp normaal maakt, of dat de ernst ervan verbloemd wordt. Maar dat is echt niet het geval. Ook in de Bijbel zien we diverse voorbeelden van voorbereidingen op het sterven, ook van opdrachten voor hen die achterbleven. Juist het spreken over dood en begrafenis geet extra eerbied en verdieping in relaties. Zo’n gesprek is een kans om te getuigen en te relecteren op het geestelijke. We weten allemaal dat we niet altijd op aarde blijven, dus wacht niet met voorbereiden tot je ziek bent, zeg ik altijd. Dan ben je veel te druk bezig met overleven. Juist het vooraf vastleggen van de wensen rond het overlijden ontneemt ook de nabestaanden een heleboel zorg: ze kunnen terugvallen op wat ze zeker weten dat de wens van de

„Wacht niet met voorbereiden tot je ziek bent, zeg ik altijd” overledene was.” Bij de voorbereidingen komen ook praktische dingen kijken: hoe duur is een begrafenis? En wat gebeurt er met algemene graven die na tien jaar geruimd worden? „Ik ben altijd bereikbaar om zulke vragen te beantwoorden, zodat niemand voor verrassingen komt te staan. Mensen kunnen bij mij kosteloos een boekje aanvragen waarin ze hun wensen vast kunnen leggen. Ik wil in het hele proces mensen van dienst kunnen zijn.”

BEGRAFENISVERZORGING POPPE - MINNAARD +31 (0)118 616 012 +31 (0)6 252 44 974 www.begrafenisverzorgingminnaard.nl info@bvminnaard.nl Reformatorisch Dagblad

Begeleiding Hoe ervaren mensen Begrafenisverzorging PoppeMinnaard? „We zijn zeer tevreden over de begeleiding van Henk-Jan en zijn team. Stap voor stap nam hij ons mee in deze zware periode en gaf ons steeds voldoende tijd om ons voor te bereiden op beslissingen.” en: „Hele persoonlijke en fijne begeleiding gehad. De kinderen hadden gelijk vertrouwen in Henk-Jan en konden met alle vragen bij hem terecht.”

In de Regio

beeld Van Scheyen Fotografie

Walcherse pronk in Arnemuiden Jan Dirk van Scheyen

et is te danken aan een particuliere verzamelaar die een deel van zijn collectie tijdelijk afstond, dat in het historische museum in Arnemuiden nog een maand lang een tentoonstelling loopt van bijzondere gouden en zilveren streekdrachtsieraden die vroeger werden gedragen op Walcheren. In de burgemeesterskamer in het museum van de Zeeuwse vissersplaats liggen krullen, strikken (hangertjes), mutsenspelden, voorhoofdsnaalden, keelknopen en oorringen van goud, en schoengespen, pepermuntdoosjes, rukendgoed lesjes, kettinghorloges en broek- en klepstukken van zilver te blinken. De tijdelijke tentoonstelling is een waardevolle aanvulling op de indrukwekkende vaste collectie Arnemuidse streekdrachten die al jaren in het museum te bewonderen is. Streekdrachtkenners Wim van der Heijden (tevens bestuurslid van het museum), zijn vrouw Liza van der

Heijden, Liesbeth Marteijn en bestuursvoorzitter van het museum Leen Schouls stelden de expositie van streeksieraden met veel liefde samen. Goed beschermd achter het glas van vitrines is een unieke verzameling goud, zilver, kanten mutsen en gebruiksvoorwerpen te zien, die vroeger op zondag en hoogtijdagen de boerendracht van mensen op Walcheren verfraaide. „De meeste voorwerpen waren echt bedoeld om mee te pronken”, vertelt Liza van der Heijden. „Vandaar dat we de tentoonstelling Walcherse Pronk hebben genoemd.” „Maar dat pronken had ook nog een andere betekenis”, vult haar man Wim van der Heijden aan. „Hoe meer goud en zilver iemand droeg, hoe welvarender hij was. De sieraden waren dus ook een statussymbool.” Sommige exemplaren hoorden gewoon bij de dracht die men dag in, dag uit aanhad, zegt het echtpaar Van der Heijden. Dat geldt bijvoorbeeld voor het oorijzer met de gouden krullen aan het uiteinde op de muts van de vrouw, en de gouden keelknopen (vissersknoppen),

1 oktober 2021

De sieradenexpo is een aanvulling op de vaste collectie Arnemuidse streekdrachten. beeld Van Scheyen Fotografie

Ze zijn een uitstervende soort: Walcherse mannen en vrouwen in streekdracht. Maar in het museum van Arnemuiden herleet de Walcherse pronk van kleding en sieraden.

Reformatorisch Dagblad

houd de herfst buiten Met ALKU® kozijnen houd je comfort binnen. Tocht, storm of heftige hoosbui: herfstweer heb je liever buiten dan binnen. Isolatie is daarom essentieel. Gelukkig zorgen kunststof kozijnen van ALKU voor een wind- en waterdicht huis. Geen storm in je glas water dus! Kom de kunststof kozijnen ervaren in ons Ontdekkingscentrum. ALKU Ontdekkingscentrum Middelburg Klarinetweg 5 www.alku.nl Openingstijden: di t/m vr 9.00 - 17.30 uur | za 9.30 - 16.00 uur

waarmee mannen hun hemdsboord sloten en voor de grote zilveren broek- en klepstukken als sluiting van een mannenbroek. „Maar vooral in de periode van 1875 tot 1925 vierde onder dragers van streekdracht de pronkmode hoogtij.” De meeste getoonde voorwerpen op Walcherse Pronk komen dan ook uit die tijd. Het waren vooral de jongvolwassenen die graag hun goud en zilver lieten zien. „Die werkten al een paar jaar, maar waren nog niet verantwoordelijk voor een gezin, dus was er wat geld voor opschik. Die diende dan vooral om indruk te maken, zeker op de geliefde tijdens de koos- en streeltijd.”

een sluiting van zilveren haken en ogen. Maar het gebruik van al dit fraais was duidelijk gebonden aan sociale regels, maatschappelijke klasse en mode. Slechts weinig vrouwen konden zich bijvoorbeeld een gouden voorhoofdsnaald veroorloven, een luxe hoofdsieraad dat in de mode was van het begin van de negentiende eeuw tot ongeveer 1875. Wie het minder breed had, droeg een koperen oorijzer en minispeldjes in de muts, in plaats van de gangbare gouden krullen. Sociale verschillen Om die sociale verschillen tastbaar te illustreren, hebben de samenstellers van de expositie midden in de burgemeesterskamer een pop opgesteld, gekleed in het onopvallende tenue van Arnemuidse visleursters. Dat waren vrouwen die met hun typisch Arnemuidse geblokte rieten mand vol vis langs de deuren gingen of naar de Middelburgse weekmarkt togen om hun verse waren aan de man te brengen. De visleurster is tevens het symbool van de grote armoede die Arnemuiden in de negentiende eeuw heet gekend; ze kan alleen maar

Wim en Liza van der Heijden, twee van de samenstellers van een expo over streeksieraden. beeld Van Scheyen Fotografie

Zakmes en horloge Mannen droegen naast de onvermijdelijke gouden keelknopen en zilveren broek- en klepstukken altijd een boerenzakmes met zilveren of houten het bij zich en vulden hun broekzakken met een zilveren horloge met ketting, tabaksdoos, sigarenkoker of sigarettenpijpje als het geld en de sociale status het toelieten. Met dergelijke mannenpronk kon je veel indruk maken. Wim van der Heijden: „Een boerenmes was vroeger onmisbaar. Iedereen op het platteland droeg er een, al was het maar om de klei van je klompen te krabben.” Tot de opschik van de jongedames hoorden beugeltassen, kralenbeursjes, kleine kerkbijbels met zilverbeslag, loddereindoosjes en zilveren faaljehaken. Loddereindoosjes, afgeleid van het Franse l’eau de la Reine , wat koninginnenwater betekent, bevatten een met geurwater besprenkeld sponsje om een frisse geur te verspreiden. Een faalje is een omslagdoek van zwart laken met

Weinig vrouwen konden een gouden voorhoofdsnaald betalen

Reformatorisch Dagblad

Zonnepanelen

Zeeuwse Zon eerlijke energie Zeeuwse Zon is een innovatief bedrijf met het oog op een duurzame toekomst voor iedereen. Samen genieten van de z on en samen proiteren van een betere leefomgeving voor later. Met onze jarenlange kennis en ervaring en ons uniek voor u geselecteerde aanbod, bieden wij u zonnepanelen aan die passen bij uw woonwensen en -situatie. Wij ontzorgen u in het gehele proces. Van Aanvraag tot Zonnepanelen bij u thuis.

Om de keuze voor u gemakkelijk te maken, hebben wij een drietal totaalpakketten samengesteld. Wilt u een advies op maat afgestemd op uw woonwensen en- situatie? Ook dat is mogelijk bij de Zeeuwse Zon!

www.zeeuwsezon.com

Contact info@zeeuwsezon.com

Bel +31 115 211 217

bewonderend kijken naar al het moois op de hedendaagse expositie. Want mooi zijn de sieraden! Neem het ijn iligrein op de fraaie mutsenspelden, de kunstige abeeldingen van zwanen op de voorhoofdsnaald, de soms dubbele gouden strikken die aan de gouden krullen hangen, de gekloste bovenmutsen van Beverse kant, die sinds 1880 in Arnemuiden in zwang raakten en die elegant uitwaaierden rond de hoofden van hun draagsters. Al die sieraden zijn van een grote sierlijkheid en bevalligheid. Natuurlijk droegen de vrouwen, strak rond de hals, ook het beroemde bloedkoralen slot. Liza van der Heijden: „Als een vrouw nog niet getrouwd was, kon je dat zien aan haar gouden voorhoofdsnaald. Werd deze links gedragen, dan was ze nog niet getrouwd, droeg ze hem rechts, dan wist je dat ze getrouwd was…” Streekdrachtenvereniging De echtparen Van der Heijden, Marteijn en Schouls, die de tentoonstelling hebben ingericht, zijn actief lid van een streekdrachtenvereniging. Zeeland kent nog zeven van die verenigingen, die het cultureel erfgoed van de Zeeuwse boerendracht in ere willen houden. „Als je tegenwoordig in streekdracht over straat gaat, word je wel voortdurend door toeristen aangeklampt die je willen fotograferen”, zegt Wim van der Heijden. „Streekdracht is een bezienswaardigheid geworden, terwijl vroeger iedereen erin liep. Ik denk dat er op het hele eiland Walcheren nu hooguit nog zo’n tien vrouwen in klederdracht rondopen.” Zijn echtgenote wijst naar een oude zwartwitfoto van een meisje in dracht op de tentoonstelling. Aan haar linkerhand draagt het meisje heel wat ringen. Ook een blijk van de status die zij had? „We weten het niet”, mijmert Liza van der Heijden. „Het zou kunnen, dat die ringen van de fotograaf waren en dat die het meisje de ringen speciaal voor de fotosessie liet omdoen. Dat kwam in die dagen ook voor.” Rouwbord Een van de pronkstukken in het museum is een rouwbord, gemaakt door kunstschilder Dirck van Delen. Rouwborden werden in vroeger tijden in kerken aan een muur of zuil bevestigd. Als een lid van een gegoede familie was overleden, werd dit op zo’n dikwijls fraai versierd bord bekendgemaakt. Op het rouwbord in Arnemuiden staan de namen van de drie vrouwen waarmee Dirck van Delen (1605-1671) getrouwd is geweest plus, in een ander handschrit, de naam van de beroemde schilder zelf. Die was door iemand anders aangebracht nadat de schilder in 1671 was overleden. Het rouwbord hing sinds vermoedelijk 1857 aan de wand van de voormalige raadzaal in het Arnemuidse museum, maar zonder omlijsting. Het bord zat oorspronkelijk in een versierde lijst, waarop de wapenschil-

den van de vier overleden personen waren afgebeeld. Maar in de Franse Tijd (1794-1814) werd het in ons land op strafe van ikse boetes verboden om nog langer in het openbaar symbolen te tonen die herinnerden aan maatschappelijke ongelijkheid. De leus was immers: ”Vrijheid, gelijkheid en broederschap”. Dat ging heel ver; familiewapens van adellijke families moesten van koetsen worden verwijderd en knechten mochten geen kleding meer dragen met knopen waarop het familiewapen van hun baas was afgebeeld. Maar ook moesten van grafzerken en rouw- en wapenborden in kerken familiewapens worden verwijderd. De lijst rond het rouwbord in Arnemuiden is in die dagen dus verdwenen, maar gelukkig had het Zeeuws

De Fransen verboden symbolen die herinnerden aan ongelijkheid Archief nog wel een abeelding van het rouwbord in oorspronkelijke staat. De Arnemuidenaren Dick Joosse en Rien Grootjans hebben die lijst de afgelopen maanden heel secuur in oude luister hersteld. Joosse maakte eigenhandig de houten lijst en Grootjans heet deze beschilderd. Hij slaagde erin de wapenschilden van de vier overleden personen natuurgetrouw, in de oorspronkelijke heraldische kleuren na te schilderen en hij heet ook de twee zuilen aan weerszijden van het wapenbord aangebracht. Op het origineel was dit gedaan met behulp van een oude schildertechniek, marmeren, een vaardigheid die Grootjans als oud-schildersleraar ook beheerst en die nu dus heel goed van pas kwam. „Ik heb wel zeven verschillende verlagen aangebracht om dit resultaat te bereiken”, vertelt hij. Leerling van Frans Hals Het eindresultaat van de reconstructie van het rouwbord is verblufend. „Kleurrijk en toch ingetogen”, zegt bestuursvoorzitter Leen Schouls. „Het doet recht aan de grote schilder Van Delen, die niet alleen een leerling was van Frans Hals, maar die ook ontvanger der tollen en licenten van Arnemuiden is geweest.” De tentoonstelling Walcherse Pronk loopt nog tot 1 november, daarna is het museum aan de Langstraat in hartje Arnemuiden tot het voorjaar gesloten. Groepen vanaf negen personen kunnen er wel het hele jaar door terecht; ze moeten dan wel van tevoren een afspraak maken. Kijk voor meer informatie op museumarnemuiden.nl.

Reformatorisch Dagblad

“20 JAAR GARANTIE GEEFT ONS EEN HEEL ZEKER GEVOEL”

Geniet zorgeloos van uw nieuwe kozijnen en deuren met de 20 jaar garantie van Belisol. Onze duurzame kwaliteitsproducten zijn verkrijgbaar in kunststof, aluminium en hout met eindeloos veel mogelijkheden. Onze adviseurs helpen u graag om uw project te realiseren, passend bij uw wensen en budget. Kom langs in onze showroom en ervaar de producten van Belisol zelf. Maak een afspraak op belisol.nl

Belisol. Meer dan 40 jaar kozijnen en deuren zonder zorgen. Belisol Goes, Nobelweg 2-24, 4462 GK Goes, T 0113-211 811, goes@belisol.com

Advertorial

Begrafenisverzorger Roubos: Ik doe dit werk met mijn hart

et is een moeilijke opgave: het regelen van een begrafenis, terwijl je midden in je verdriet zit. Op zo’n moment is het ijn om iemand aan je zijde te hebben die je er op een persoonlijke en integere manier doorheen loodst. Cees Roubos van Begrafenisverzorging Roubos is zo iemand. „Ik ben er niet alleen om zaken voor nabestaanden te regelen, ik wil er echt voor hen zijn. Goed luisteren is dan een van de belangrijkste dingen.” Cees Roubos biedt ook praktische hulp. „Ik adviseer over de mogelijkheden en geef wat sturing om tot een goed besluit te komen, als dat nodig is.”

Opbaren Bij het verzorgen van de overledene werkt Cees Roubos samen met Caroliene van den Bosse, een kundige en respectvolle overledeneverzorgster. „Zij betrekt de nabestaanden, indien gewenst, bij het proces en geet hun ruimte om mee te kijken of te helpen. Ze kiezen zelf of dat bij hen past.” Eén van de moeilijkste vragen voor nabestaanden is waar de overledene opgebaard moet worden: in een kerk, een uitvaartcentrum of thuis. Cees Roubos: „Om de keuze makkelijker te maken, leg ik uit hoe alles in zijn werk gaat. Tegenwoordig kiezen vrij veel mensen ervoor om hun dierbare in de vertrouwde thuisomgeving op te baren. Dit helpt om het verdriet een plaats te geven.” Rouwvervoer Cees Roubos regelt verder het noodzakelijke rouwvervoer. Hiervoor werkt hij samen met Marinus van Belzen, die hem tevens bij begrafenissen assisteert. „De rouwauto is negen van de tien keer zwart, omdat ik met name binnen reformatorische kring werkzaam ben.”

„Ik ben er niet alleen voor de praktische zaken, ik wil er voor nabestaanden zijn” Ook andere vormen van rouwvervoer zijn mogelijk. Zo kunnen mensen kiezen om met de rouwauto van kerk naar begraafplaats te gaan –lopend, in stoetvorm– of met de baarwagen. „In het laatste geval staat de kist op de baarwagen, die door de familie naar de begraafplaats wordt begeleid. Hoe het ook zij, ik vind het vooral belangrijk dat alles rustig en ordelijk verloopt en dat mensen kunnen terugkijken op een waardig afscheid.”

BEGRAFENISVERZORGING ROUBOS Reigersberg 15, Aagtekerke 0118-582298 (dag en nacht bereikbaar) info@begrafenisverzorgingroubos.nl

GRATIS GIDSEN Omdat Cees Roubos zijn werk vanuit een christelijke levensovertuiging doet, verzorgt hij alleen begrafenissen. Hij benadrukt dat hij er voor alle mensen wil zijn, ongeacht hun levensovertuiging. Om ervoor te zorgen dat een begrafenis voldoet aan de wensen en om nabestaanden te ondersteunen adviseert Cees om bij leven een wilsbeschikking op te stellen. „We hebben hiervoor gidsen die gratis aangevraagd kunnen worden.”

www.begrafenisverzorgingroubos.nl

Reformatorisch Dagblad

Weet je wel

ONZE

hoe leuk

lifestylewinkel

je bent?

IS WEER HELEMAAL KLAAR VOOR HET NAJAAR!

OPENINGSTIJDEN maandag 13.00-18.00 uur dinsdag-vrijdag 09.00-18.00 uur zaterdag 09.00-16.00 uur vrijdag koopavond tot 20.30 uur

Welkom! Noordzandstraat 34, Yerseke, T: 0113 - 57 29 07, gratis parkeren bij de winkel

Hoekman Lifestyle

Advertorial

Hoekman nodigt u uit in een winkel vol beleving V

oor eigentijdse en trendy outits moet je bij Hoekman zijn, in Yerseke. Daar zijn de nieuwe damesmodetrends weer binnen: tijd om te winkelen, dus! „Ook voor de jonge meiden is de collectie weer hip en supergaaf, dit najaar. We hebben dé trendy kleding van onze bekende merken: Zusss, Jacky Luxury, Vila, Rebelz, &Co Women, Elvira, Smashed Lemon. Van al deze merken hebben we een schitterende collectie ingekocht”, vertellen Marinda en Beatrijs enthousiast. Hoekman Lifestyle is echt een winkel vol sfeer en beleving, met altijd een warm welkom van het team. „Kom gezellig shoppen, kijken en passen! De winkel is gewoon toegankelijk voor iedereen en lekker vrijblijvend, daar willen we als meidenteam ook dit najaar weer voor gaan. We hebben een wisselende collectie in de maten XXS tot 3XL, en de kleding is ook nog eens aantrekkelijk geprijsd. Omdat er steeds meer vraag komt naar bijpassende sieraden hebben we hierin link uitgebreid. De Melano-vitrines zijn volledig gevuld met de nieuwste sieraden, om je outit compleet te maken.” Sfeer en gezelligheid zit niet alleen in kleding; dat weten ze bij Hoekman ook wel. „Loop ook eens op je gemak door onze winkel vol met eigentijdse woonaccessoires. Verwen jezelf en geniet tijdens de lange avonden van een sfeervol thuis.”

HOEKMAN LIFESTYLE Noordzandstraat 34 4401 CG Yerseke 0113-572907 info@hoekmancadeau.nl

Speciale Lifestyledagen Op 7-8-9 oktober zijn er bij Hoekman weer de speciale lifestyledagen: drie dagen vol mode, sfeer en gezelligheid! „Kom kijken en passen en geniet van onze heerlijke hapjes en drankjes. We maken er weer iets feestelijks van!”

Donderdag 09.00-21.00 uur Vrijdag 09-21.00 uur Zaterdag 09-16.00 uur Welkom!

Dagelijks posten we de nieuwste items, volg ons op FB en Insta!

Reformatorisch Dagblad

In de Regio

beeld Moree

Hoeksche Kist maakt cirkel rond Conno Bochoven

Je hebt Hoeksche Chips, Hoeksch Bier, én allerlei Hoeksche bomen. Bruikbaar materiaal voor een Hoeksche Kist.

en Hoeksche Kist, die is er sinds kort. Een bijzonder product, een grakist, gemaakt van wegens ziekte of ouderdom gekapte bomen uit de Hoeksche Waard. „Hoe mooi is het om zo de cirkel van het leven van boom en mens zin te geven”, vindt Ditje van Arkel-Moree van Uitvaartverzorging Moree. Het concept is het gevolg van een samenwerking tussen Uitvaartverzorging Moree uit Oud-Beijerland en Martijn Trouwborst van Hoeksch Hout uit Klaaswaal. Trouwborst timmerde ooit eens voor een kennis een grakist van een echte Hoekschewaardse boom. „Je kunt bomen die gekapt zijn een tweede leven geven met allerlei bestemmingen”, legt Ditje van Arkel-Moree uit, „maar dat idee van een kist is bij Martijn blijven hangen. We hebben er samen over nagedacht en zo is dit natuurlijk product ontwikkeld. Het is echt lokaal, ambachtelijk en met veel zorg en liefde voor het materiaal gemaakt. Als een boom gekapt is blijkt er vaak geen goede bestemming of doel voor te zijn en komt het uiteindelijk

vaak in de versnipperaar. Door er een grakist van te maken geef je zo’n boom een mooie bestemming. Daar zit een mooie symboliek in. Zo’n boom is ooit als klein zaadje geplant, opgegroeid, ziek geworden en uiteindelijk dood gegaan. En dan nu wordt zo’n boom gebruikt om er een geliefde in te leggen en beiden terug te geven aan de aarde. De cirkel van leven en dood van mens en boom is daarmee rond. Bovendien wordt voor elke afgenomen kist een gedenkboom op het eiland geplant, en daarmee is het helemaal circulair.” Imago „Ik liep al langer rond met het idee om als meubelmaker eens een mooie grakist te maken, helemaal afgestemd op de persoonlijke wensen van iemand”, vertelt Martijn Trouwborst, „juist ook om het toch wat macabere imago er wat van af te halen. En toen kreeg ik daadwerkelijk een verzoek van een man die ernstig ziek was. Hij was een fervent houtbewerker en vroeg me een kist te maken van een boom uit de Hoeksche

1 oktober 2021

beeld Moree

Waard. Dat heb ik gedaan, de man overleed korte tijd later en de uitvaart ging via Moree. Ik had nogal dikke plakken geschaafd, de kist was daardoor erg zwaar, die uitvaart herinneren ze zich nog goed bij Moree. Vervolgens ben ik in samenspraak met Moree het concept verder gaan ontwikkelen en zo ontstond de Hoeksche Kist.” Net toen het prototype uitgekristalliseerd was brak in het voorjaar 2020 de coronapandemie uit. „We vonden het niet zo chique om de kist toen te introduceren”, vervolgt Martijn, „dat hebben we daarom uitgesteld tot voorjaar 2021.” De grakist is een echt ambachtelijk product, benadrukt Trouwborst. „Ik gebruik daarvoor alle boomsoorten. Aan een kist ben ik zeker anderhalve dag bezig. Het is handwerk en je wilt een product waar zoveel emotie omheen zit uiteraard perfect hebben.” Hij wijst op details, zoals het deksel dat helemaal over de kist gaat, en de afsluiting van stevige houten pennen. „Soms laat ik ook bewust een stukje boomschors aan het hout zitten.” De kist is rechthoekig van vorm, zonder de vaak voorkomende ‘knik’, heet een lange doorlopende greep aan de zijkanten en de bekleding aan de binnenzijde is gemaakt van ongebleekt katoen.

Liefde voor natuur Er wordt goed op gelet dat zo’n kist voldoet aan milieueisen en de Wet op de lijkbezorging. Gekapte bomen in de Hoeksche Waard krijgen een boompaspoort. Zo is het verwerkte hout altijd te herleiden, waar de boom heet gestaan en waarom en wanneer die gekapt is. Aan de kist hangt wel een prijskaartje, ze kosten 1499 euro per stuk. „Dat is best prijzig”, beaamt Ditje, „dit is met name voor mensen met liefde voor de natuur en de Hoeksche Waard en mensen die het verhaal hierachter begrijpen en de gedachte achter dit bijzondere product waarderen. Dat blijkt ook wel, want sinds de introductie hebben we in korte tijd al een aantal begrafenissen verzorgd waarbij men koos voor de Hoeksche Kist.” Bij elke Hoeksche Kist wordt een gedenkboom (Witte Himalaya Berk) geleverd, die nabestaanden kunnen opdragen aan hun overleden dierbare. Deze boom kan in eigen tuin worden geplant of in een boomplantproject in de Hoeksche Waard. De Hoeksche Kist is uitsluitend te leveren via Moree. Meer informatie: www.uitvaartverzorgingmoree.nl of www.hoekschhout.nl

Reformatorisch Dagblad

TIMMERMAN

aanrechtbladen

NATUURSTEEN

haardbekleding

dorpels

Vakmanschap sinds 1839 vloeren

timmerman-natuursteen.nl

terrassen

stoepen

wanden

gevels

Vierbannenstraat 1 · 4306 BH Nieuwerkerk · telefoon 0111– 64 17 98 · info@timmerman-natuursteen.nl

Advertorial

“Goede slaap onmisbaar voor een gezond leven” „Naast het behandelen van slaapapneu richten we ons op het behandelen van het rusteloze benensyndroom en bieden we gecombineerde leefstijlinterventie aan.” Valeo Kliniek: „Gezond zijn, dat is waar Valeo voor staat. Goede slaap en een juiste leefstijl zijn onmisbaar voor een gezond leven.” Slaapapneu of RLS kan grote gevolgen hebben voor je gezondheid en voor je functioneren. Zo leidt langdurig slaaptekort tot concentratieproblemen en een grotere kans op hoge bloeddruk, hartfalen, een hartinfarct, hartritmestoornissen en herseninfarcten. Het is dus essentieel om tijdig te handelen. De Valeo Kliniek is een zelfstandig behandelcentrum, dat gespecialiseerd is in de diagnose en de behandeling van slaapapneu en RLS. Slaapapneu Zo’n 600.000 mensen in Nederland lijden aan slaapapneu. Slaapapneu heet grote gevolgen voor het dagelijks leven. „Gelukkig kunnen we slaapapneu vaak goed behandelen”, vertelt Mirjam Schouten, mede-eigenaar van de Valeo Kliniek. Alle specialismen komen hier samen die zich bezighouden met slaapapneu. Longartsen, kno-artsen en een neuroloog werken nauw samen aan de behandeling en diagnose van slaapapneu. De kliniek heet dus kennis en ervaring in huis. Rusteloze benen In de praktijk merkt Mirjam dat veel patiënten met slaapapneu ook kampen met het rusteloze benensyndroom (RLS). „Onze neuroloog is hierin gespecialiseerd. RLS is onderbelicht, terwijl enorm veel mensen lijden aan dit syndroom en het veel slaapproblemen veroorzaakt. Met RLS heb je last van een branderig, jeukend of krampend gevoel in de

„Longartsen, kno-artsen en een neuroloog werken samen” benen, meestal in de kuiten, als je gaat slapen. Als je je benen beweegt, verdwijnt dit vervelende gevoel even. Dat zorgt ervoor dat je een overmatige drang ervaart om je benen te bewegen, omdat dit tijdelijk verlichting geet”, legt Mirjam uit. Bij de Valeo kliniek kun je met een neuroloog de behandelingsopties bespreken. „Iedereen ervaart RLS anders. Daarom is het belangrijk om samen met de arts te bepalen wat de beste manier is om klachten onder controle te houden.”

bineerde leefstijlinterventie aan. Met een verwijzing van een huisarts of specialist krijgt de patiënt dit vergoed van zijn zorgverzekeraar.” In dit tweejarige programma maakt de Valeo Kliniek de patiënt bewust van wat ze kunnen verbeteren. „Denk aan meer beweging en gezondere voeding. Je krijgt persoonlijke begeleiding van een gespecialiseerde leefstijlcoach, maar ook groepsbijeenkomsten, wanneer dat weer mogelijk is.” Zowel bij RLS als bij slaapapneu zijn er naast de behandeling maatregelen die je zelf kunt trefen voor verlichting van klachten, zoals stoppen met roken en drinken, minder cafeïne en bovenal gezonder leven.

VALEO KLINIEK Leefstijlcoaching Een groot deel van de patiënten met slaapapneu heet overgewicht, vertelt Mirjam. „Om hen te begeleiden naar een gezonde leefstijl, bieden we een gecom-

Reformatorisch Dagblad

T 085-13 02 174 info@valeokliniek.nl www.valeokliniek.nl Locaties in Barneveld, Uden, Hengelo en Goes

Wees welkom en laat je verrassen! Ook dit modeseizoen staan we weer vol enthousiasme voor u klaar! Met keuze uit vele modemerken, zoals: Lilytime, HV polo en Studio Anneloes. En zoals u van ons gewend bent, meer dan 150 verschillende modellen dameswinterjassen. Hiernaast vindt u bij ons een ruim assortiment herenmode, lingerie en nachtmode. Komt u deze herfst gezellig een kopje koffie drinken en onze collecties bekijken?

Zandpad 24 | 3241 GX | Middelharnis Tel. 0187-482052 | www.buijsse.nl

Advertorial

Pieterse maakt woonwens werkelijk W

emeldinge staat bekend als een prachtig dorp met twee beeldbepalende witte molens. Maar het is ook het dorp van de grote woonwinkel Pieterse Wonen & Slapen. Kees en Daniëlla van de Linde-Pieterse werken vol passie aan het realiseren van woonwensen. „Wij zijn een bedrijf dat alles kan leveren op het gebied van interieur. Van meubels voor de woonkamer tot meubels voor de slaapkamer, alles op het gebied van slaapcomfort, je kunt het zo gek niet bedenken of we hebben het.” Bij Pieterse Wonen & Slapen is er voor de vloer ook heel veel te halen: „De klant kan een keus maken uit allerlei vloeren, we hebben een heel breed assortiment. We hebben verschillende losse ‘leg’ vloeren, waaronder laminaat, (watervaste!) PVC click, vinyl, marmoleum click en tapijt (ondertapijt en latten). Naast de losse ‘leg’ vloeren is er ook nog een hele reeks vloeren die door verlijming op de vloer bevestigd worden, waaronder PVC stroken, marmoleum, vinyl en tapijt. Alle vloeren die we hebben zijn in veel verschillende kleuren en structuren verkrijgbaar. Om te kiezen uit al deze verschillende opties, is in de winkel van elke vloer een voorbeeld te zien. De vloeren kunnen door onze medewerkers professioneel gelegd worden, maar u kunt ze ook zelf leggen.” U kunt bij de winkel ook gratis parkeren. „We hopen u te begroeten in onze winkel.”

PIETERSE WONEN & SLAPEN Noordelijke Achterweg 58-79a 4424 EG Wemeldinge 0113 - 621296 info@pieterse-wonen.nl www.pieterse-wonen.nl

Raambekleding Naast meubels en vloeren heeft Pieterse Wonen & Slapen ook een groot assortiment aan raambekleding. „We hebben alle soorten raambekleding die je maar kunt bedenken: Gordijnen, vouwgordijnen, rolgordijnen, duo rolgordijnen, houten jaloezieën, verticale jaloezieën, dupli gordijnen, plissé gordijnen, etc. Deze producten zijn met veel verschillende bedieningsmo-

Reformatorisch Dagblad

gelijkheden te leveren, ook op afstand, via telefoon of tablet in combinatie met de apps Somfy TaHoma of Connexoon. Wij kunnen u ook van dienst zijn voor rolluiken, screen, zonneschermen, etc. We geven in de winkel ook graag advies, en we komen op locatie gratis inmeten. Na inmeting kunt u ook gebruik maken van een gratis vrijblijvende offerte.

In weer en wind van uw tuin kunnen genieten? Wees voorbereid, want straks zit u meer in de tuin dan u denkt. De zomer komt er weer aan en we kunnen weer extra lang genieten van de warmere en zonnige dagen. En.. zelfs in de kou en regen kunt u heerlijk in uw tuin zitten! Kies bijvoorbeeld voor een verlengstuk van uw woning. De mogelijkheden met tuinoverkappingen zijn eindeloos. Denk aan een terrasoverkapping, luxe tuinoverkapping, een overkapping aan huis of een losse tuinoverkapping.

losse tuinoverkapping

luxe tuinoverkapping

terrasoverkapping

overkapping aan huis

Naast onze overkappingen kun

t u bij ons terecht voor meer houtbouw. Wilt u bijv oorbeeld een nieuwe schuur of opslagplek in de tuin? Of een mooie houten schutting als afsc heiding tussen uw huis en de buren? Neem con tact met ons op voor de vele mogelijkheden!

houten schuur

10 JAAR

Uw tuinspecialist uit Zeeland staat al 10 jaar voor u klaar. Al 10 jaar mogen wij prachtige tuinen onderhouden, overkappingen en/of schuttingen plaatsen en voor- en achtertuinen bestraten. Dit hopen we nog vele jaren te blijven doen! Bent u benieuwd hoe wij u kunnen helpen met uw tuin? Neem gerust contact met ons op!

Sierbestrating, overkapping, schutting, beplanting…

Wat wij doen:

Wij regelen alles voor uw tuin! •

Tuinaanleg / renovatie

Bent u op zoek naar een specialist in Zeeland die uw

•

Overkappingen / schuren / houtbouw

tuin graag onder handen neemt? Dan is uw zoektocht

•

Hout / beton schuttingen

eindelijk ten einde! Wij helpen u namelijk graag.

•

Tuinonderhoud; Uw tuin op regelmatige basis onderhouden? Bekijk onze pakketten!

scan voor pakketten

Kopje kofﬁe? We maken graag eerst even

kennis en bekijken dan uw tuinwerkzaamheden, zodat we een passende offerte

kunnen opmaken.

You’ve got mail! Binnen enkele dagen sturen

wij u de vrijblijvende offerte met passende uitleg toe. Wij staan paraat om uw tuin-

werkzaamheden uit te voeren

Aan de slag Als u akkoord gaat met

de offerte, dan laten wij er geen gras over groeien en

gaan aan de slag voor een fantastisch eindresultaat.

Conferencestraat 37, 4421 DP Kapelle | 06 21371633 administratie@tompieters.nl | www.tompieters.nl

’Vermogen laten werken is ook ondernemen...’ Vanuit ons kantoor in Numansdorp adviseer ik voornamelijk zakelijke- en particuliere klanten uit de regio Hoeksche Waard, Goeree en Drechtsteden. Om ook ondernemers in de maritieme- en visserijsector goed van dienst te kunnen zijn hebben we een extra vestiging in Yerseke en spreekruimten op Tholen en in Stellendam. ndernemers en particulieren die een ﬂink spaarbedrag ‘over hebben’ in hun holding B.V. of in privé zijn onze primaire doelgroep. Opvallend is dat juist ondernemers, gedreven door de drukke business, niet veel tijd besteden aan hun vermogenssituatie, zelfs niet nu de spaarrente negatief is. Maar vermogen laten werken is ook ondernemen!

Onderneming verkocht en ... Een ondernemer die bezig was met de verkoop van zijn bedrijf werd getipt om ons te benaderen. Naar aanleiding van het gesprek stelden we een vermogensplan op dat we vervolgens met een livesimulatie van diverse scenario’s hebben gepresenteerd. Zo konden weloverwogen keuzes worden gemaakt en is het vrijgekomen vermogen in verschillende vormen uitgezet. Ook het inkomen nu en bij pensioen is in overleg met zijn accountant geoptimaliseerd. Voorts is er een schenkingsplan gemaakt en in samenspraak met zijn notaris, is meteen het testament gedeeltelijk aangepast. Comfort Een belangrijk deel van het vermogen kon voor langere tijd worden uitgezet en is belegd in een effectenportefeuille met wereldwijde spreiding over aandelen. De ondernemer koos hierbij voor een unieke wijze van vermogens-

Jack Verkamman

beheer: vermogensbeheer met extra bescherming. Hierbij worden neerwaartse beursrisico’s, zoals crashes, grotendeels afgedekt. Waardedalingen zijn hierdoor fors beperkt; bij herstelbewegingen op de ﬁnanciële markten komt de portefeuille hierdoor sneller in de plus dan bij traditioneel vermogensbeheer. De praktijk heeft laten zien dat dit resulteert in een hoger totaalrendement en aanzienlijk meer ‘rust’. Dat onze aanpak verder gaat, resulteert geregeld in andere en bredere oplossingen dan waar banken mee komen. Geen ‘snelle productverkoop met hoge marges’ maar de best passende oplossingen voor onze klanten! Duisenburgh Vermogensregie Verkamman B.V. Numansdorp – Barendrecht – Stellendam – Tholen - Yerseke Fortlaan 19, 3281 KA Numansdorp 085-4 894 894 of 06-52 52 59 94 jmverkamman@duisenburgh.nl www.duisenburgh.nl/verkamman

Het bovengenoemde is uitdrukkelijk geen advies voor uw persoonlijke situatie. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend. Raadpleeg een deskundig onafhankelijk adviseur.

Advertorial

Chemdry Slabbekoorn verwijdert vuil en vlek T

apijt is huiselijk, behaaglijk en warm. Maar ook geluiddempend, energiebesparend én gezond. Door dagelijks gebruik worden tapijt en karpet helaas wel zichtbaar én onzichtbaar vuiler. Zeker mensen met gevoelige luchtwegen weten dat: zij krijgen hierdoor vaak gezondheidsklachten. Alleen stofzuigen lost dit probleem niet op. Wie zijn tapijt of karpet regelmatig en vakkundig laat reinigen en onderhouden, kan wél jarenlang blijven genieten van een schone en frisse vloerbedekking. Bacteriën en allergenen worden zo nagenoeg allemaal gedood en lastige vlekken kunnen verwijderd worden. Kortom, de vloer blijt nog jarenlang als nieuw. Milieuvriendelijk René Slabbekoorn uit Yerseke weet alle ins en outs van het reinigen en onderhouden van tapijten, karpetten en meubelbekleding. Jaren geleden nam hij ChemDry Brooymans over, dat sindsdien ChemDry Slabbekoorn heet. De vorige eigenaar – met twintig jaar ervaring– leerde hem de kneepjes van het vak. „ChemDry Slabbekoorn staat voor een persoonlijke benadering, kwaliteit en optimale service. Voor net dat stapje extra”, vertelt René. Met zijn eenmansbedrijf is de Zeeuwse ondernemer een graag geziene gast bij vele particulieren en bedrijven, zoals verzekeringskantoren, restaurants, servicelats en verzorgingshuizen. Zijn werkgebied is de regio Zeeland en WestBrabant.

moeilijke vlekken, zoals van koie, wijn, chocolade en urine. Na het reinigingsproces kan een nieuwe beschermlaag aangebracht worden, zodat de vloer weer optimaal beschermd is tegen vuil en vlekken. Klanten reageren blij en verbaasd als ze zien hoe hun vloer na een behandeling is opgeknapt. „Ze zijn lovend over het resultaat en geven mijn naam door.”

CHEMDRY SLABBEKOORN Beschermlaag Slabbekoorn verzorgt reiniging en onderhoud met zo veel mogelijk duurzame en milieuvriendelijke middelen. Ook is hij specialist in het verwijderen van

Bernhardstraat 22 4401 ET Yerseke 0800-4477999 (gratis) slabbekoorn@chemdry.nl www.chemdryslabbekoorn.nl Reformatorisch Dagblad

Reviews ChemDry Slabbekoorn regelt totaalonderhoud van tapijt en gestoffeerde meubelen, reiniging van alle karpetten, geurverwijdering en vuilwerend impregneren in Zeeland, West-Brabant, Goeree en Hoeksche Waard. Op Google Reviews scoort de zaak vijf sterren. Een klant schrijft: „Uitstekend werk. Vloerbedekking in onze woonkamer van ruim tien jaar oud is weer prima gereinigd en geïmpregneerd.”

muneris makelaardij

VERKOOP VERK OOP PLANNEN PL ANNEN

Vraag aag naar onze gratis atis waardebepaling 06 - 48 686 051

Tel: +31 113 728 033 E-mail: info@munerismakelaardij.com www.munerismakelaardij.nl

De digitale schatkamer van christelijk Nederland

zoek in 2.000.000+ artikelen

digibron.nl

Het juiste moment herken je meteen Volvo V60 B3 Momentum Advantage Niets is zo belangrijk als ruimte voor werk en leven. De Volvo V60 B3 Momentum Advantage combineert dit moeiteloos. Representatief in het zakelijke verkeer door strak Scandinavische design. Met alle ruimte voor een actief leven. En Apple Carplay, Full Map navigatie, LED-verlichting, Volvo on Call en andere geavanceerde voorzieningen voor uw gemak en de veiligheid van uw dierbaren. Als u daaraan toe bent, dan is dit het juiste moment. Want hij is nu beperkt beschikbaar voor een uiterst scherpe prijs.

V O LV O V 6 0 B 3 M O M E N T U M A D VA N TAG E T I J D E L I J K VA N A F €4 0. 9 9 5 | L E A S E VA N A F € 579 P. M . V O LV O C A R S . N L / V 6 0

Volvo V60 vanaf € 40.995 (consumentenadviesprijs) of € 39.875 (fiscale waarde). Lease vanaf € 579 p.m., excl. btw en brandstof, o.b.v. Full Operational Lease, 60 mnd, 15.000 km p.j., Volvo Car Lease: 020-65 873 10 (kantooruren). Wijzigingen voorbehouden. Raadpleeg voor meer informatie de verkoopvoorwaarden op www.volvocars.nl. WLTP gecombineerd verbruik: 1,8 – 7,5 l/100 km (55,6 – 13,3 km/l), gem. CO2-uitstoot resp. 41 - 170 g/km.

Pearyweg 17 4462 GT GOES 0113-275000

Mr. F.J. Haarmanweg 49 4538 AN TERNEUZEN 0115-697455

www.cappendijk.nl

Het is nu een goed moment om

uw woning te verkopen!

Vraag naar de vrijblijvende