ZAT 5 NOV 2016 10.00 - 15.00 UUR
CHE.NL
» 33E JAARGANG » NUMMER 26
VOOR DE WERELD VAN MORGEN?
OPEN DAG
reformatorisch familieblad
21 september 2016
WIE WIL JIJ ZIJN
/ Leraar Basisonderwijs / Leraar Godsdienst/Levensbeschouwing
/ Journalistiek
/ Human Resource Management
/ Godsdienst Pastoraal Werk
VVV-gids Pau Heerschap kent historie en dialect.
Jeroen van Setten: „Actie moet gezegend worden.”
Bazin van 25 katten
runnen
autobedrijf: „De werkplaats was onze » WWW.TERDEGE.NL
/ Communicatie / Bedrijfskunde MER
Geld voor nier
Drie broers
Het leven zit vol mogelijkheden De Christelijke Hogeschool Ede helpt je om jouw talenten te ontdekken en leidt je op tot een professional. Omdat de wereld mensen nodig heeft die stevig in hun schoenen staan, er zijn voor een ander en groepen kunnen verbinden. Ontdek de mogelijkheden die de CHE jou te bieden heeft.
/ Verpleegkunde / Social Work (SPH/MWD)
Ouddorp
speeltuin” 21 september 2016 . 33e jaargang nummer 26 . losse nummers € 3,95
*
6
reportage
Samen
een wens vervullen In zes weken tijd werd via internet een bedrag van twee ton opgehaald voor een dringende medische behandeling van Jeroen van Setten. Crowdfunding is populair, ook in de reformatorische achterban. „Je moet het samen doen. De wil van mensen om te helpen blijkt enorm.” tekst Ad Ermstrang en Gisette van Dalen-Heemskerk beeld Anton Dommerholt
terdege • 21 september 2016
7
Het hobbelige landschap van
p r o d Oud
In de zomermaanden heerst er de toeristensector. Toch heeft Ouddorp meer dan alleen maar mooie brede stranden. De kop van Goeree Overflakkee is vooral uniek door zijn schurvelingen en haogten. „Boeren en hun knechten maakten het landschap tot wat het nu is.” tekst Ad Ermstrang beeld Tineke van der Eems
De Vuurtoren 20
terdege • 21 september 2016
D
e felrode bakstenen spits is kilometers ver in de omtrek zichtbaar. De oude kerk van Ouddorp is al eeuwenlang het onbetwiste middelpunt van het dorp. Het Godshuis dateert uit 1348, maar door opeenvolgende verbouwingen is er van het oorspronkelijke karakter niet veel meer over. „Foeilelijk”, aldus Pau Heerschap, als we langs de kerk naar de toren lopen. Van het oorspronkelijke, bijzondere tufstenen koor is in 1904 negen meter gesloopt om een uitbouw met twee zijbeuken mogelijk te maken. Die zijbeuken zijn in 1926 nog eens vergroot. Pau is een bekende persoonlijkheid. Niet alleen in Ouddorp, maar op het gehele voormalige eiland. Hij was schoolmeester en daarna jarenlang docent Nederlands aan christelijke scholengemeenschap Prins Maurits in Middelharnis. Heerschap is een dialectkenner, treedt op als gids voor de VVV, is bijzonder ambtenaar van de burgerlijke stand en heeft ook zijn sporen verdiend in de historische vereniging.
Griezelen
Op de plek van de toren ligt het ontstaan van het dorp. Na de Romeinse tijd had het eiland – toen nog los van wat later uitgroeide tot Overflakkee – te maken met verstuivingen, die het zo typische landschap van de Westduinen vormden. „De verstuivingen kwamen tot de plaats waar de kerk is gebouwd. De hoogste plek van Goeree. Het godshuis is gewijd aan Sint Maarten. Pau: „Een dure kerk voor die tijd, met een tufstenen koor.” Naar de houten balustrade rondom de
spits is het 87 traptreden. We schuifelen in het schemerdonker naar boven en passeren de cellen op de eerste en tweede verdieping. De bovenste is voorzien van een ketting en een oude brits. Pau laat kinderen griezelen als hij bij de beklimming van de toren of met kinderfeestjes de sfeer van voorheen oproept door het licht uit te doen en de zware deur te vergrendelen. Op de tweede verdieping was het voormalige soldatenverblijf. „Die hadden een open haard, waarmee de kou en de tocht konden worden verdreven.” In de spits hangt de klok. Die slaat niet alleen ieder half uur, maar wordt om 8.00, 12.00 en 20.00 uur ook echt geluid. Een traditie die terugvoert naar de tijd dat de landarbeiders van het gebeier afhankelijk waren om te weten wanneer ze hun werkzaamheden (tijdelijk) konden staken. Het uitzicht vanaf de omloop op een hoogte van achttien meter is de moeite waard. Bij helder weer kan het grootste deel van het vroegere eiland worden overzien, hoewel de begroeiing het echte zicht op zee heeft doen verdwijnen. Rondom de kerk begon de ontwikkeling van Ouddorp. Naast het oude gebouw verrees het gemeentehuisje, door buitenstaanders vaak voor een kasteeltje aangezien. De Weststraat typeert Heerschap als een echte herenstraat, waar de notabelen van het dorp hun onderkomen bouwden. Ook de doopsgezinde gemeente vond er in een schuilkerk een verblijfplaats. Anno 2016 vormen de straatjes rondom de kerk het centrum van het dorp, met winkeltjes, een hotel, en-
Plaats met
karakter Deel 7
Ouddorp Ouddorp was vroeger, samen met Goedereede, een apart eiland. Goeree wordt omsloten door de Noordzee, het Haringvliet, het Volkerak en de Grevelingen. Ouddorp is vooral bekend vanwege de prachtige brede Noordzeestranden. Ouddorp telt ruim 6500 inwoners. Het grotendeels kerkelijke dorp telt zes verschillende kerkelijke gemeenten: PKN (hervormd), PKN (gereformeerd), HHK, GG, Doopsgezinde Gemeente en RK.
terdege • 21 september 2016
21
*
In IndonesiĂŤ ontmoet koningin MĂĄxima minister Retno Marsudi van Buitenlandse Zaken (foto rechts boven), winkeliers en schoolkinderen (foto links onder).
28
terdege • 21 september 2016
koningshuis
Onderhoud met de Indonesische president.
Koninklijk veldwerk in Indonesië
Na een lange zomervakantie begon eind augustus het nieuwe seizoen van koningin Máxima. Op 30 augustus arriveerde ze in Indonesië voor een driedaags werkbezoek. tekst Josine Droogendijk beeld ANP
terdege • 21 september 2016
29
Al
jong
garage aan het sleutelen in de
Auto’s kennen voor hen weinig geheimen. Gedrieën runnen de broers Arie (54), Arjen (44) en Jacob (38) autobedrijf B. van den Belt in IJsselmuiden. tekst J. Visscher beeld Anton Dommerholt
Aflevering 3
36
terdege • 21 september 2016
interview
Arie van den Belt (54)
A
ls iemand uit IJsselmuiden moest worden aangeduid, dan ging dat in huize Van den Belt vaak op een speciale manier. „Wanneer we het bijvoorbeeld over een Jan hadden, zeiden we erbij: ‘Die met die groene Toyota Starlet.’ Dan wisten anderen wie je bedoelde”, vertelt Jacob van den Belt in de kantine van het autobedrijf in IJsselmuiden. Zo vader, zo zoons. De opa en de vader van Arie, Arjen en Jacob verdienden hun brood met brandstofverkoop en autoreparatie. Arjen: „Opa handelde in kolen, turf, takkenbossen en petroleum. Hij ging met paard en wagen op pad.” „Vader werd monteur. Hij werkte bij een grasdrogerij aan het onderhoud van tractoren en machines in de Noordoostpolder. Later nam hij het bedrijf van zijn vader over en startte hij een eigen autobedrijf in IJsselmuiden, met een tankstation. Twee van onze ooms gingen brandstof verkopen in Friesland. Hun zoons hebben daar nu een brandstoffenhandel met zo’n dertig pompstations.”
Brommer
Aan auto’s en brommers sleutelen zit Arie, Arjen en Jacob in het bloed. „De werkplaats was onze speeltuin”, zegt Jacob. Arie: „Op m’n twaalfde hielp ik al mee in de garage. Dat begon met rommel opruimen en gereedschap opbergen. Vervolgens kwamen de technische klussen. Zoals een uitlaat onder een Volkswagen Kever bouwen of een autoband repareren. Als ik een auto had gespoten en het zag er netjes uit, dan gaf me dat een tevreden gevoel.” Arjen: „Je rolde als vanzelf in het werk in de autogarage. Er was altijd wat te doen. Techniek, auto’s en brommers hebben me altijd geboeid. We scheurden rond met brommers.” Arie: „We voerden de brommers op en dan werden we weer gepakt door de politie. Ik had een Kreidler en spoot die elk halfjaar in een andere kleur.” Arjen: „Ik was een jaar of vijftien, toen ik voor zo’n 100 gulden een sloopauto kocht. Vervolgens knapte ik de auto op, zodat die de weg weer op kon. Ik verkocht hem voor ongeveer 800 gulden. Het ging niet altijd goed tijdens ons geklus. Als jongen laste ik de bodem van een auto. Daarbij raakte ik de benzineleiding. De boel vloog in brand. Mijn oudere broer Willem wist de brand te blussen. Vanaf mijn zestiende trad ik in dienst bij vader. Leren is niets voor mij, al heb ik wel mijn monteursdiploma’s.”
Ernstig ongeval
Bij het familiebedrijf, genoemd naar vader B. (Berend) van den Belt, werken zo’n vijftien mensen, van wie sommigen parttime. De onderneming in IJsselmuiden doet in autohan-
terdege • 21 september 2016
37
interview
Deel 2 52
terdege • 21 september 2016
Ontspannen klussen aan huis en website Als zoon van een rozenkweker leerde Johan Trommel al jong zijn handen te gebruiken. Dat bleef hij doen, ook toen hij predikant werd. „Commissies van beheer hebben aan mij een goedkope klant.” tekst Huib de Vries beeld Sjaak Verboom
V
an buiten is al te zien dat de tussenwoning aan de rand van Ter Aar nieuwe bewoners heeft gekregen. De weinige huisraad is afgedekt met plastic. Het overgrote deel van het meubilair staat elders opgeslagen. „Welkom in onze kluswoning”, begroet de bewoner, ds. J. Trommel. Het stucwerk in de open keuken is nog aan het drogen. Dat werd door een vakman aangebracht. Voor alle andere werkzaamheden in en rond het huis laat de christelijke gereformeerde predikant zelden een specialist komen. „Vanavond ga ik de keuken plaatsen, met hulp van een gemeentelid die daar verstand van heeft. Ik kon een mooi tweedehands exemplaar op de kop tikken. Die heb ik met hulp van een paar bekenden opgehaald en gedemonteerd. Onze schoonzoon is loodgieter, dus die kan het gas en water doen.” Voor de trap ligt een laken waarop bezoekers het stof van hun schoenen achter kunnen laten. De studeerkamer op de eerste verdieping is inmiddels voorzien van laminaat. De
inrichting is nog uitermate summier: een oud bureautje en twee simpele tuinstoelen. „Het is een beetje kamperen in eigen woning.” In Lelystad besloot het echtpaar Trommel voor het eerst een huis te kopen. Ook dat knapte de predikant met hulp van gemeenteleden zelf op. Voor de fietsen fabriceerde hij van tuinhout een handige berging, afgedekt met een klep. „Ik had iets dergelijks op een beurs gezien.” In zijn nieuwe woning kan hij zich opnieuw uitleven.
Tastbaar resultaat
Vader Trommel had een rozenkwekerij in Aalsmeer. „Er was altijd het nodige onderhoud te verrichten aan de kassen. Het meeste deed hij zelf. IJzer en hout bewerken, verwarmingsleidingen lassen, glas zetten, hij kon het allemaal.” Het was min of meer vanzelfsprekend dat zoon Johan hem daarbij hielp. „Hij deed iets één keer voor, daarna liet hij het mij doen. Zodoende ben ook ik een doe-het-zelver geworden. Dat bespaart veel geld.
Er zijn niet zo heel veel dingen die ik niet doe. Ook mijn boekenkasten en bureau heb ik zelf gemaakt. Hier heb ik extra elektriciteit aangebracht. Daarvoor moest ik de kruipruimte in. Die is amper vijftig centimeter hoog. Een lastig en modderig klusje. De nieuwe groepenkast heb ik door een elektriciën laten plaatsen, maar leidingen trek ik zelf. Het meeste is minder moeilijk dan het lijkt. In de loop der jaren heb ik heel wat gereedschap aangeschaft. Dat maakt het werk een stuk eenvoudiger.” Voor een deel van het kluswerk kreeg de predikant hulp van gemeenteleden. „Daar zijn we bijzonder blij mee.” Zijn echtgenote deed veel voorbereidend werk, zoals het verwijderen van oud behang en het aanbrengen van een voorstrijkmiddel voor stucwerk. „Daar zie je weinig van, maar het is wel heel belangrijk.” De aardigheid van klussen ligt voor ds. Trommel in het tastbare resultaat. En het ontspannende karakter van handarbeid. „Zo beleef ik het in ieder geval. Commissies van beheer hebben aan mij een goedkope klant.
terdege • 21 september 2016
53
„Karpers zijn de stofzuigers van de bodem.”
deel 2
„De vis zwemt alle kanten op, behalve de goede.”
„Feestjes zijn niks voor mij. Ik zit liever in de natuur.”
64
terdege • 21 september 2016
Jongeren
Als een vis langs de waterkant Iedere week is Bastiaan Molenaar (18) uit Waddinxveen wel een nachtje aan de waterkant te vinden. „Vissen is het mooiste wat er is. Het is nog net geen verslaving.” tekst Arien van Ginkel beeld Cees van der Wal
E
en overvliegende reiger laat iets in het water vallen, de bomen ritselen en ergens springt een vis. Bastiaan geniet. „Ik ben niet iemand die van feestjes houdt. Ik zit liever in de natuur.” En als de timmerman bij bouwbedrijf De Vries en Verburg genoeg van het groen heeft genoten? „Dan pak ik een boek. Een visboek, dat wel.” Het liefst vist Bastiaan, lid van de Hersteld Hervormde Gemeente in Waddinxveen, op karper. „Want dat is een van de sterkste zoetwatervissen.” De Zuiveringsplas is voor hem „het mooiste stukje water in Waddinxveen”. Er zitten spiegelkarpers, graskarpers en vooral ook schubkarpers. Zo’n 150 stuks in totaal. „Karpers zijn de stofzuigers van de bodem.”
Stekelbaarsjes
Het vaste stekkie van Bastiaan ligt verscholen in een groen-
strook. Het opgeschoten gras aan de andere kant van het fietspad herinnert nog vaag aan een voetbalveld. De Waddinxvener vist al sinds zijn achtste levensjaar. „Het begon met een vaste stok. Ik ving wat voorntjes en stekelbaarsjes. Op een gegeven moment breekt je stok. Dan koop je een werphengel. En dan kun je blijven kopen.” Inmiddels bestaat het visarsenaal – met een geschatte waarde van zo’n 2500 euro – uit drie werphengels, een pieper, een onthaakmat, een tent, een stoel en allerhande attributen. Het neusje van de zalm is de voerboot. De haak gaat in de boot en met een zacht zoemende motor vaart Bastiaan zijn lijn naar de overkant, onder een overhangende boom. Karper vang je langs de kant, weet Bastiaan uit jarenlange ervaring. „Daar is het ondiep en is het wa-
ter dus het warmst. En er staan bomen, waar allerlei insecten op afkomen. Daar zijn karpers dol op.” Maar niet íedere plek langs de kant is een goede plek om te vissen. Er zijn takken, zelfs bomen op de bodem, waar je achter kunt blijven haken. Inmiddels kent de jonge visser de bodem van dit water op z’n duimpje. Aan het begin van het seizoen vaart hij met een rubberboot en peilstok de plas op om te
“Ik heb respect voor de vis”
“ ik zit nu op de 10.000.000 foto's”
terdege • 24 december 2015 terdege
65
*
72
HUISDIEREN
S
Dierenliefde in veelvoud Het begon met één kat, nu lopen er vijf. Of: eerst stond er één hamsterkooi, nu zeven. Zo gaat dat soms met huisdieren. Je ontdekt hoe leuk een bepaald dier is, en opeens ben je er weg van en is het huis groot genoeg voor méér. Drie mensen vertellen hoe het zo gelopen is: Marjolein Goldewijk over haar verdriet- en troostcavia’s, Grietje Post over 25 katten, Jannet van Dijke over fascinerende slangen.
tekst Clasina van den Heuvel beeld istock en Henk Visscher
terdege • 21 september 2016
73