Terdege mode 20 september by Erdee Media Groep

omdat er méér is

20 SEPTEMBER 2017

» 34E JAARGANG » NUMMER 26

20 september 2017

NR 26

€ 4,50

Extra: Katern over kleding

NARAMSIN KREEG EEN

droom

» WWW.TERDEGE.NL

en verder...

„”Ik hoorde een stem die me met kracht toeriep: Bekeert u, want het Koninkrijk Gods is nabijgekomen”

TWEEDEHANDSKLEDING VIES? „EEN HOTELBED IS VEEL MINDER FRIS” HUISBEZOEK: „WIJ ZIJN GEEN SPIONNEN” HAAK EEN PLAID OM LEKKER ONDER WEG TE KRUIPEN

9/11/2017 4:09:53 PM

IE ACT NGD LE VER

sale

actie verlengd

showroommodellen tot

70% KORTING

20170920-002-TDE-MAIN-CVR.pdf 2

Mart maakt plaats voor de nieuwe collectie De nieuwe Mart collectie is in aantocht. Dat betekent dat zo snel mogelijk alle showroommodellen weg moeten. Dat is goed nieuws voor jou. Kom snel langs in onze winkel en sla je slag. De kortingen lopen op tot maar liefst 70%! Actie verlengd! U kunt nog tot en met 30 september gebruik maken van de kortingen. En... OP=OP

-55%

-30%

LOUNGEBANK Grijs 1995,-

-50%

1395,-

435,-

199,-

-57%

-38%

BUFFETKAST Eiken whitewash 1295,-

LANDELIJKE LAMP Met stalen schelpen

795,-

EETKAMERSTOEL Met losse hoes 395,-

199,-

TAFELTJE Zwart gebeitst 295,-

125,-

-40%

LOVE SEATER Landelijk stof 1495,-

895,-

Wij staan graag voor je klaar Op deze pagina vind je slechts enkele voorbeelden. Kom gerust naar de winkel. Onze stylisten helpen je, ook tijdens de sale, graag met uitkiezen.

2.indd 3

Mart Kleppe Vlijtseweg 206, Apeldoorn www.martkleppe.nl

8-9-2017 15:53:36

Beeld UNSPLASH.COM/ ALEXANDRA SEINET 20170920-004-TDE-MAIN-AR05.pdf 4

En opstaande ging hij naar zijn vader. En als hij nog ver van hem was, zag hem zijn vader, en werd met innerlijke ontferming bewogen; en toelopende viel hem om zijn hals en kuste hem. (Lukas 15:20)

9/11/2017 12:56:10 PM

Weer thuis De oudste zoon en de jongste zoon leven allebei onder de waarheid. Wij mogen dat ook. Maar de jongste zoon is het leven thuis moe. Hij wil onder het toezicht van zijn vader uit. De jongste zoon eist voortijdig zijn erfenis op. Hij wil daarmee vrolijk en prachtig leven. Hij gaat naar een ver land, dat is de wereld. We vinden hierin onze moedwillige afval van God. Herkent u ook uw beeld in de jongste zoon? De jongste zoon is rijk van zijn vader weggegaan, maar wordt op het laatst zo arm als een bedelaar. Hij kon wel van God weggaan, maar terugkeren kan hij niet meer. Dat kan alleen door waarachtige bekering. Daar is hij nu, van God gescheiden, in een ver land. Alles heeft hij in de zonde doorgebracht. Dat is ook ons beeld! Van nature bekommeren we ons helemaal niet om God en leven we ons uit. Alsof er geen dood en eeuwigheid aanstaande is! Maar dan... en hij begon gebrek te lijden. Hij voegt zich bij de burgers van het land om de zwijnen te hoeden. Hij begeerde zijn buik te vullen met de zwijnendraf. Maar niemand gaf hem dien. Wat is de mens toch een slaaf van de duivel geworden! Dan denkt hij aan zijn vaderlijk huis. Hij komt tot zichzelf. Hij heeft gezondigd. Hij neemt een besluit: ik zal opstaan en tot mijn vader gaan. Er volgt een oprechte terugkeer naar God, tegen Wie hij gezondigd heeft. Het is rechtvaardig als hij niet meer als kind wordt erkend. En toch... Er is geen andere weg. Hij vergaat van honger. Hij moet God in handen vallen. En opstaande ging hij naar zijn vader. Ziet zijn vader hem aan vol toorn en gramschap? O, neen! Hij wordt met innerlijke ontferming bewogen. Hij kust hem. Dat is de eeuwige Vaderliefde. Zo komt de verloren zoon weer thuis!

tekst: DS. A. SCHULTINK RHENEN

terdege *

20170920-005-TDE-MAIN-AR05.pdf 5

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:56:33 PM

Kledingg *

haken

naaien

vintage

mode

52 Columns

25 33 89 95

Bezinning 04 MEDITATIE 10 HUISBEZOEK

Zowel ambtsdragers als gemeenteleden zien er tegenop, toch is het onmisbaar 34 BIJBELSTUDIE 37 OGENBLIK

Het begon op de catechisatie ... 38 DS. C.G. VREUGDENHIL:

„Pakweg een derde van de bijbel gaat over onze toekomst” 78 KERKGESCHIEDENIS

Gaspard de Coligny werd gedood tijdens de Bloednacht 87 JOUW VRAGEN

Mijn hart is zo gevoelloos. Ook al probeer ik goed naar de preek te luisteren! 6

terdege *

20170920-006-TDE-MAIN-AR40.pdf 6

Mensen 20 JUDITH DE GRAAFF IS DOL OP CACTUSSEN

„De pincet ligt altijd onder handbereik” 26 NARAMSIN AWDISHO:

„Ik kom uit Irak. Dan denken mensen direct dat je moslim bent, maar wij zijn Assyriërs, ooit een machtig volk”

Ontspanning 08 19 42 47 62

82 OPVOEDING

Help, de hond is dood!

BRIEVENPAGINA KLEUR EEN BIJBELTEKST FEUILLETON WOORDZOEKER HAAK EEN PRACHTIGE PLAID

om tijdens frisse dagen lekker onder weg te kruipen 80 ONDERONS 90 CULINAIR

Maak een freakshake

77 PSYCHOLOGIE

Hoe ga ik om met mijn verdriet na een miskraam?

REINALD RITA RABBIJN JACOBS PIET KATS

92 94 100 105

CREATIEF EROPUIT PUZZELS JARIG!

96 VORSTELIJK

Hoe ziet de woning van koning Willem-Alexander en koningin Máxima eruit?

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 4:05:08 PM

Groene zee

Gisette van DalenHeemskerk

Laatst was ik bij Intratuin. Een van mijn favoriete woensdagmiddaguitjes. Op de een of andere manier word ik altijd blij van al dat groen. En onze kinderen ook. Want voordat ik het wist lagen er een pruimenboompje, een bramen- en een blauwe bessenstruik in mijn karretje. En nog leek ze niet vol. Wist ik ook meteen weer waarom ze bij Intratuin uitsluitend grote karren bij de ingang hebben staan. Zelf bleef ik verliefd staren naar de tere, lichtpaarse kleuren van een clematis. Ik zag de groene ranken al langs de witte muren van ons huis omhoog groeien. Dus ook die plant kreeg een plekje in de kar. Nadat we Iejoor, het huiskonijn, een reusachtige Vlaamse reus die los door de winkel huppelt, geaaid hadden, kwamen we bij de afdeling kamerplanten terecht. Opnieuw een groene zee van verleidingen. Totdat ik een cactus -ja, die planten zijn een heuse trend- even optilde. Eigenlijk zouden ze bordjes: â€˜verboden aan te rakenâ€™ bij die schappen moeten plaatsen. De rest van de dag peuterde ik stekels uit mijn vingers. De passie voor groen van Judith de Graaff (bladzijde 20) begrijp ik, haar liefde voor cactussen niet!

gisette@terdege.nl tt t d l

terdege *

20170920-007-TDE-MAIN-AR40.pdf 7

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 4:06:17 PM

Hebt u een leuke brief, wilt u iemand bedanken of gewoon iets laten weten? Stuur een mailtje naar redactie@terdege.nl. Volg ons ook op Facebook en Instagram!

Brugklas „Het artikel over de brugklas onlangs in Terdege was me uit het hart gegrepen. Het is al veertig jaar geleden! Maar wat heb ik het er moeilijk mee gehad. Slapeloze nachten en buikpijn. Ons kleine meisje moest eerst met de pont overvaren, dan 14 kilometer ietsen over een smalle dijk, en dan in de drukke stad waar de school stond. Maar onherroepelijk kwam de eerste schooldag. Daar stond ze dapper met haar nieuwe iets en schooltas achterop. Al zwaaiend verdween ze uit het zicht en ik bleef biddend achter. Op den duur went het. Op een dag was ze laat uit. Het waaide heel hard en het werd al donker. Mijn man was zelfs al thuis en we zaten al aan tafel. In duizend angsten. Maar opeens vloog de deur open en stormde ze binnen. Met rode wangen, verwilderde haren: „O, mam we hebben zo’n schik gehad, we zijn bijna van de dijk gewaaid, en de pont schommelde zo lekker!” Daar sta je dan met goeie gedrag. We kunnen onze kinderen zelf niet bewaren. We kunnen en moeten voor hen bidden, maar verder moeten we hen loslaten.” Een moeder 8

terdege *

20170920-008-TDE-MAIN-AR06.pdf 8

TROUWE ABONNEES Elk nummer bedanken wij drie trouwe abonnees. Deze keer zijn dit: * I.J. Bosschaart uit Vlissingen * C.C. de Vreugd-van Belzen uit Den Helder * H. de Boer uit Staphorst

Zij krijgen het boek ”Luther, een mens zoekt God” (uitg. De Banier), geschreven door prof. dr. H.J. Selderhuis, thuisgestuurd.

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:57:18 PM

Kledingkeuze Wat wil je met kleding uitstralen? En wat zegt de Bijbel daarover? Ineke van Westrenen van ”Uniek met stijl” verzorgt op D.V. donderdag 12 oktober een abonneedag hierover in het EMG-gebouw in Apeldoorn. Meer info en opgeven: rd.nl/abonneevoordeel (abonneedagen) of bel. 0555390498.

Een

kaartje voor

Wie stuurt het echtpaar Marinus en Liesbeth van Deest een kaart? Liesbeth tobt al maanden met haar heup en is al diverse malen opgenomen in ziekenhuis en revalidatiecentrum. Nu wacht ze op een nieuwe heup. Marinus is al een tijd werkloos. Hij verricht vrijwilligerswerk en is daarnaast mantelzorger van Liesbeth. Mariëndaal 1009, 6715 CG Ede. Sinds 17 juli ligt mijn man zeer ernstig ziek in het ziekenhuis met chronische Q-koorts. De verwachting is dat hij daar nog lang moet blijven. Op D.V. 22 september 2017 hoopt hij 70 jaar te worden. Het zou ﬁjn zijn als hij veel medeleven zou krijgen. Zijn adres is G.W. Kanis, Gelderse Vallei Ziekenhuis, C vleugel derde etage, Bestemming 189, Willy Brandlaan 10, 6716 RP Ede.

Prietpraat Het gezin Van der Vlist ging twee jaar geleden gezellig samen een ijsje eten. De man van Diphna hield voor de grap zijn ijsje tegen dat van zoontje Mark (toen 3 jaar). „Gezondheid.” Natuurlijk wenste Mark zijn vader meteen hetzelfde toe: „De zon schijnt!”

20170920-009-TDE-MAIN-AR06.pdf 9

TERDEGE OP INSTAGRAM elineduinkerke Nazomeren! #mominthepicture #weekend #garden #book #reading @terdege_magazine

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:57:23 PM

tekst AD ERMSTRANG beeld: SJAAK VERBOOM EN UNSPLASH

Dit is het eerste deel in een serie van 3 over het huisbezoek. Volgende keer: hoe houden we jongeren bij de kerk?

Ambassadeurs van

Christus 10

20170920-010-TDE-MAIN-AR07.pdf 10

9/11/2017 1:36:29 PM

20170920-011-TDE-MAIN-AR07.pdf 11

9/11/2017 1:36:43 PM

binnenkort gaan de mannen twee aan twee weer op stap om met alle gezinsleden in de reformatorische kerken van hart tot hart te spreken. Ambtsdragers én gemeenteleden zien er tegenop. “Huisbezoek is meer dan alleen maar informeren naar de vrucht op de zondagse prediking. De leden moeten zelf spreken.” ecent zag zijn boekje ”Uit liefde tot zijn kudde” het licht. Daarin doet ds. G.R. Procee een pastorale handreiking aan ambtsdragers. Onder meer het huisbezoek door ouderlingen en diakenen komt in het werkje aan de orde. Hoe moet je als ambtsdrager jezelf voorbereiden? De predikant, sinds 2011 verbonden aan de christelijke gereformeerde kerk van Middelharnis, en eerder meer dan twintig jaar herder en leraar in het Canadese Hamilton, wil voorkomen dat het werk van de kerkenraad vervlakt. „Dat kan, onbedoeld. Dan kan er een vorm van lijdelijkheid ontstaan waarbij geen appèl meer wordt gedaan op de harten van de leden. Aan de andere kant bestaat het gevaar van een zekere vooringenomenheid. Daarom is het geestelijk karakter van huisbezoek heel belangrijk. Het is de gewichtigste taak van de ouderlingen. Predikanten komen en gaan, terwijl ouderlingen door hun werk de predikant kunnen vormen en het geestelijk leven in de gemeente kunnen stimuleren.”

R ”Om een gemeente pastoraal goed te kunnen bearbeiden is maximaal 500 zielen wenselijk”

voldoende zijn, meent ds. Procee. „Misschien dat bij een groot gezin anderhalf uur nodig is als je alle kinderen persoonlijk wilt toespreken.” De bezoekende ouderlingen informeren naar persoonlijke omstandigheden, naar het wel en wee in het gezin en naar het werk van de betrokkenen, maar dan dient al snel te worden overgestapt naar het eigenlijk doel. „De centrale vraag is hoe de schapen zijn gelegerd. Dan moeten de gemeenteleden zelf spreken en vervolgens geeft de ouderling geestelijke leiding. Daarvoor is tact, wijsheid, een zekere ontspannenheid en bovenal het vermogen om te luisteren noodzakelijk. Het gaat niet om bijvoorbeeld de gave van welsprekendheid. Daar wordt soms te sterk naar gekeken bij de verkiezing van ambtsdragers. Goed kunnen luisteren is zeker zo belangrijk. Het is een moeilijke taak, maar de Heere wil ambtsdragers leren geestelijk leiding te geven. Daarvoor is een persoonlijke verhouding met de Heere onontbeerlijk. Dan is de ouderling, om met McCheyne te spreken, een „krachtig instrument” in Gods hand.”

WEL EN WEE In zijn gemeente gaan de zes ouderlingen in koppels van twee de gezinnen langs. „Eén keer per jaar. Liever niet minder. In het ongunstigste geval kan het dan al bijna twee jaar duren voordat er een bezoek is. Als predikant richt ik me meer op de zieken en ga ik met een ouderling op huisbezoek bij de andere ambtsbroeders. Als het nodig is, wil ik best in een wijk meedoen. Het is nuttig, want je leert de leden persoonlijk kennen en je doet stof op voor de prediking.” Een uur en een kwartier moet 12

terdege *

OUDEREN Huisbezoek is onmisbaar. „Je moet weten wat er leeft”, zegt ook N.J. Teerds. In 1986 werd hij diaken in de gereformeerde gemeente van Zwijndrecht en in 1992 ouderling. De centrale vraag tijdens huisbezoek is hoe onze verhouding met God is, meent hij. „Die vraag kun je niet altijd zo rechtstreeks stellen, maar het is wel de diepste motivatie om de mensen thuis op te zoeken. We zijn op weg naar onze eeuwige bestemming en dat is een enkele reis. Tijdens die reis

20 september 2017

20170920-012-TDE-MAIN-AR07.pdf 12

9/11/2017 1:36:43 PM

moet onze verhouding met God worden hersteld. Daarmee ga ik op stap, met de bede dat de Heere me opening en ruimte geeft om dat op een juiste wijze te doen.” Tot zijn wijk behoort woon-zorgcentrum Nebo met de naastgelegen complexen met aanleunwoningen Borghave en huur- of koopappartementen Neborgh en verpleeghuis Salem. „Daar komen vaak mensen te overlijden. Je staat aan hun sterfbedden. Dat benadrukt de ernst van het leven. Als ambtsdrager probeer ik te luisteren en de juiste vragen te stellen. Veel ouderen benadrukken dat er nog een wonder moet gebeuren. Pas sprak ik een oudere mevrouw, die daaraan toevoegde dat ik niet moest denken dat ze dat op een koude manier zei. Het is wel de nood van m’n ziel, voegde ze eraan toe. Dat deed me echt wel wat.”

VERTROUWEN Als beginnend ouderling ging de nu 72-jarige Teerds eerst een tijdje met de andere ambtsbroeders mee op huisbezoek. „Dat is nodig om te weten wat het huisbezoek inhoudt.” Het is belangrijk dat de kinderen, voor zover mogelijk, bij het huisbezoek aanwezig zijn. Tegelijkertijd geeft dat soms beperkingen, beseft hij. „Het is niet altijd gemakkelijk in het bijzijn van de kinderen openheid te creëren. En anderzijds moet je niet altijd van bijvoorbeeld een 18-jarige verwachten dat hij of zij in het bijzijn van het gezin zijn of haar hart openlegt. Daarom sta ik altijd open voor een individueel vervolggesprek of vragen via de mail.” Informeren naar persoonlijke omstandigheden, naar werk en bijzondere omstandigheden, hoort erbij. „Dat

Invoering huisbezoek door Calvijn gaf veel vrucht Rond 1550 wordt in Genève onder Calvijn het huisbezoek een vaste kerkelijke instelling. Men besluit dat de dienaren niet alleen door middel van de prediking, die sommigen verwaarlozen en anderen met geringe vrucht aanhoren, de gemeente zullen onderwijzen, maar dat zij met de ouderlingen van elke stadswijk ook afzonderlijk de gezinnen thuis zullen onderwijzen en liefelijk onderzoeken in de kennis van het geloof.” De predikanten gaan voorafgaand aan het heilig avondmaal verschillende keren per jaar met de ouderlingen naar de gezinnen om te onderzoeken of er in de gezinnen rust, orde en liefde heersen, er geen sprake is van twist of een losse levensstijl en of men ijverig is in de zaken van de godsdienst en het bijwonen van de kerkdiensten. In Genève wordt in de kerkorde van 1561 (artikel 148) bepaald dat bezoek moet plaatsvinden aan een ieder in zijn huis, om elk lid eenvoudig te onderzoeken omtrent zijn geloof en hoop, teneinde het pastoraal opzicht zo uit te oefenen, dat niemand tot het avondmaal zou komen zonder te weten wat het fundament van zijn zaligheid is. De biograaf van Calvijn, Theodorus Beza (1519-1605), vermeldt dat het nauwelijks te geloven is hoeveel vruchten de invoering van het huisbezoek in Genève gedragen heeft.”

terdege *

20170920-013-TDE-MAIN-AR07.pdf 13

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 1:37:01 PM

heb je nodig om een sfeer van vertrouwen te scheppen en een relatie op te bouwen, Anderzijds kan het openingen bieden om door te praten over wezenlijke kwesties, bijvoorbeeld op ethisch gebied. De overstap naar geestelijke zaken verschilt heel sterk. Soms is het moeilijk, andere keren gemakkelijker. Meestal informeer ik naar wat men nog weet van de prediking –of de gelezen preken– op zondag. Aan het eind vraag ik wel eens welk Bijbelgedeelte ik zal lezen. De keuze voor een bepaalde psalm laat je soms een beetje in het hart van de betrokkene kijken.”

SMARTPHONE De kerkenraad van Zwijndrecht streeft ernaar om alle gezinnen in de 1100 leden en doopleden tellende gemeente eenmaal in de anderhalf jaar te bezoeken. Meestal wordt voor een bezoek anderhalf uur uitgetrokken. „We starten in gezinnen met jonge kinderen. Daardoor kun je twee bezoeken per avond doen. Voor de ouderen in de zorgcentra trekken we ongeveer een uur uit. Bij hen komen we vaker.” Voorzichtigheid en wijsheid. De woorden vallen meer dan eens. Volgens Teerds zijn die twee zeker van groot belang als het gesprek gaat over de levenswijze in de gezinnen. „Bijvoorbeeld over de omgang met moderne media. Binnen onze kerkelijke gemeenten wordt gewerkt aan een handreiking voor ambtsdragers, die dit najaar verschijnt. Je moet helder hebben waar de knelpunten liggen en daarover een gesprek kunnen aangaan. We kunnen computer en smartphone wel op zondag uitzetten, maar hoe gaan we er op maandag mee om? 14

terdege *

Anderzijds vraag ik me soms af of de stroom nog wel te stuiten is. Onze jongeren leven echt in een tijd die moeilijker was dan mijn jeugd. Het is heel belangrijk met elkaar zo veel mogelijk het geweten te vormen en in onze levensstijl de Tien Geboden als richtinggevend te beschouwen. Een leven dicht bij de Heere bewaart voor veel kwaad. Maar ook weer niet voor alles, want ons hart is en blijft boos. Daarom geldt voor ons allen wat in Jesaja staat opgetekend: Zoek de Heere en leef.”

STILLE TIJD Terugkoppeling aan de kerkenraad van het huisbezoek mag geen vertrouwelijke gegevens bevatten. „Een algemeen verslag van de gang van zaken is genoeg”, benadrukt ds. Procee. Er is een relatie tussen het huisbezoek, de kerkelijke tucht en deelname aan het heilig avondmaal.

Verschillen In veel kerkelijke gemeenten gaan de ouderlingen op huisbezoek. Altijd met z’n tweeën. In de Gereformeerde Gemeenten, Gereformeerden Gemeenten in Nederland en Oud Gereformeerde Gemeenten, waar de kerkenraden vaak wat kleiner van omvang zijn, gaat vaak een ouderling vergezeld van een van de diakenen bij de huisgezinnen op bezoek. De predikant gaat meestal mee op huisbezoek bij de andere ambtsdragers. een enkele maal wordt hij ook bij de ‘gewone’ huisbezoeken betrokken.

„Naar praktische zaken zoals tv-bezit en het gebruik van internet kun je het beste aan het einde van het gesprek informeren. Dat voorkomt dat het huisbezoek te veel verstoord wordt door gesprekken over dergelijke dingen.” Hij weet dat er gemeenteleden zijn die in discussie proberen te gaan. „Het toegenomen scholingsniveau van de gemiddelde kerkleden speelt daarbij onmiskenbaar een rol. Maar je moet wel besefen dat er een verschil is tussen academische en geestelijke kennis. Een eenvoudige ouderling kan zo geleerd zijn door de Heere dat hij een academicus geestelijk onderwijs kan geven. Het is daarom nodig dat de ouderling zich dagelijks oefent in de verborgenheid van de godzaligheid. Dat kan bijvoorbeeld door naast de persoonlijke stille tijd, elke dag een stukje te lezen in boeken van predikanten, zoals à Brakel, Owen of Boston. Of van de reformatoren. Al doe je het maar vijftien minuten per dag, kan dat al veel betekenen. Daarbij is stille tijd onontbeerlijk. Dat laatste overslaan gaat ten koste van geestelijke kracht. De Heere schenkt genade om anderen de weg te wijzen. „Troosten met de troost waarmee jezelf vertroost bent geworden”, zegt de Bijbel.” Ouderlingen en diakenen op huisbezoek zijn ambassadeurs van de Heere Jezus Christus, schrijft de predikant in zijn boekje. „Ze bidden van Christuswege: laat u met God verzoenen. Zo behoren ze zich te gedragen. Als representatieve bezoekers.” Om de harten van de kerkgangers te leren kennen, is het wenselijk dat een gemeente niet al te groot is, vindt hij. „Een paar duizend mensen is bijna niet pastoraal te overzien.

20 september 2017

20170920-014-TDE-MAIN-AR07.pdf 14

9/11/2017 1:37:04 PM

terdege *

20170920-015-TDE-MAIN-AR07.pdf 15

20 september 2017

9/11/2017 1:37:12 PM

Om een gemeente pastoraal goed te kunnen bearbeiden is een grootte van maximaal 500 zielen wenselijk. Daarbij dienen we te beseﬀen dat wij niemand kunnen bekeren. Dat doet de Heere. En daarom wil Hij gebeden zijn. In de brieven van Paulus valt het op hoe vaak hij bidt voor de verschillende gemeenten en de individuele leden. Het gebed voor de gemeente en haar leden is van fundamenteel belang voor een ambtsdrager. De Heere verhoort het gebed. In de kerkgeschiedenis zijn geestelijke oplevingen vaak ontstaan als gevolg van het gebed.”

KRITIEK Huisbezoek mag geen huiszoeking zijn. „We zijn geen spionnen”, citeert Teerds ds. Kersten. „Als er duidelijk sprake is van moeilijkheden of openbare zonden, bezoeken we onze leden persoonlijk. Maar we kunnen niet handelen naar wat we niet weten.” Als het huisbezoek begint met een

stroom van kritiek op de kerkenraad en het kerkelijke leven, luistert de ouderling, maar laat hij zich niet uit het veld slaan. „Kritiek leveren, daar is het huisbezoek niet voor. Ik kijk in zo’n situatie eerst naar de levensfase waarin de criticus zich bevindt. Soms kun je zaken verduidelijken of het gesprek aangaan, desnoods op een ander tijdstip, om dan samen na te gaan wat de Bijbel van een bepaald onderwerp zegt. Soms moet je aangeven dat iets onder ons gebruikelijk is en daarover niet verder discussiëren. Bepaalde vragen neem je mee naar de kerkenraad. Mijn indruk is evenwel dat de meeste leden goed weten wat het huisbezoek inhoudt. Voor alles geldt dat je hoopt dat de prediking vruchten mag dragen. Soms ben je daar als ambtsdragers getuige van. Dat iemand zich als een zondaar voor God leert kennen. Daar kijk je naar uit. Leidt dat naar de kennis van Christus? Dat geeft moed. De Heere houdt Zijn kerk in stand.”

”Uit liefde tot zijn kudde” Een reader voor de kerkenraad groeide uit tot een honderd pagina’s tellend boekje, ”Uit liefde tot zijn kudde” (uitg. De Banier). Enkele jaren geleden schreef ds. G.R. Procee een handreiking voor de leden van zijn kerkenraad. Er waren enkele leden die stopten in verband met hun leeftijd en voor hen in de plaats kwamen jongere mensen die konden getuigen van kennis aan de Heere en Zijn werk. Omdat het ambt van ouderling geen eenvoudige 16

terdege *

zaak is, en een persoonlijke verhouding met de Heere nog belangrijker is, heb ik wat handreikingen en praktische tips op een rij gezet.” Het was niet de bedoeling er een boekje van te maken, maar omdat er vraag van andere collega’s ontstond, werd besloten het in iets uitgebreidere vorm uit te geven.

20 SEPTEMBER 2017

20170920-016-TDE-MAIN-AR07.pdf 16

9/11/2017 1:37:16 PM

Het eerste huisbezoek Het huisbezoek is bijbels. We lezen in Handelingen 20:20, 21 dat paulus leerde in het openbaar en bij de huizen, betuigende beiden Joden en Grieken de bekering tot God en het geloof in onze Heere Jezus Christus. Dat was al huisbezoek. Het eerste huisbezoek vinden we in Genesis, direct na de zondeval. toen ging God Zelf op huisbezoek bij Adam en eva. tijdens dat bezoek wees de Heere God de zonde aan en heeft Hij het evangelie verkondigd en de weg van bekering voorgehouden. Huisbezoek vond ook plaats in de Vroege Kerk. De beroemde prediker Chrysostomus (354-407) schrijft: Wanneer een opziener niet dagelijks bij de huizen omloopt, ontstaan allerlei onaangenaamheden. Want niet alleen de zieken, maar ook de gezonden willen bezocht worden.â€? De gereformeerden hebben steeds de nadruk gelegd op de noodzakelijkheid van huisbezoek. Niet alleen om het Woord van God te brengen, maar opdat de wacht wordt betrokken over de heiligheid van de gemeente.

terdege *

20170920-017-TDE-MAIN-AR07.pdf 17

20 september 2017

9/11/2017 1:37:19 PM

Optimaal genieten van fietsen? gewoon lekker ﬁetsen.

Ontdrlaeknd Nede OP EEN E-BIKE!

40%

TOT

KORTING OP ALLE STELLA E-BIKES DEZE ACTIE IS GELDIG T/M 14 OKTOBER 2017

Livorno Steps SHIMANO STEPS MIDDENMOTOR

NIEUW

Copenhague

Vicenza Superior Nero

EUROPEES TESTWINNAAR

CONSUMENTENBOND: BESTE KOOP

MODEL!

2.199,-

1.899,-

Prijs op aanvraag

Arturo Steps

Nantes

SHIMANO STEPS MIDDENMOTOR

EXTRA LAGE INSTAP

Nu al v.a.

1.499,-

E-BIKES AL V.A.

3.099,-

2.699,-

1.624,Nu al v.a.

1.399,-

999,-

incl. gratis service aan huis 1709 - TTerdege erdege

5 dagen levertijd

Gratis proefrit aan huis

Gratis brochure

Bezoek een E-bike Testcenter

Zelf een e-bike uitproberen? Bel voor een gratis proefrit naar 0341 - 25 22 66 of kijk op stellafietsen.nl

Vraag de gr atis brochure Vraag gratis aan op stellafietsen.nl. ontvangt de ze digitaal U ontvangt deze én via de post!

Inmiddels hebben we al 21 E-bike Testcenters. Zo zijn we altijd bij u in de buurt! U bent van harte welkom om onze e-bikes te testen.

Gratis proefrit en service aan huis

Laagste prijs

Nederlandse kwaliteit 1

Niet i.c.m. lopende acties en inruil. Bestellingen via NFP of BFN uitgezonderd. Prijswijzigingen, druk- en zetfouten voorbehouden. 2 Garantie op locatie in Nederland, excl. Waddeneilanden. Bij normaal gebruik en onderhoud drie jaar garantie op de accu en twee jaar garantie op het motorpakket.

Vraag de

Direct de en? actuele prijz

18.indd 18

gratis digitale brochure aan op onze website!

8-9-2017 15:38:32

1707.4 - Volkskrant

Garantie tot 5 jaar 2

beeld WILLEKE BROUWER

terdege *

20170920-019-TDE-MAIN-AR08.pdf 19

20 september 2017

9/11/2017 1:56:14 PM

Win ”Urban Jungle” Van Fontaine Uitgevers mogen wij drie exemplaren van het boek “Urban Jungle” (ISBN 978 90 5956 771 9)weggeven. Kans maken op dit leuke boek? Mail uw naam en adresgegevens vóór 1 oktober 2017 naar: redactie@terdege.nl o.v.v.plantenboek. Hebt u een plant met een bijzonder verhaal? Laat het ons weten! 20

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-020-TDE-MAIN-AR09.pdf 20

9/11/2017 2:08:46 PM

BOEKEN

„Cactussen zijn mijn perfecte souvenir” tekst: GISETTE VAN DALEN-HEEMSKERK beeld: ©LINA SKUKAUSKÉ

Waar komt je liefde voor planten vandaan? „Ik ben opgegroeid in de jaren 80. De woonkamer van mijn ouders was net een jungle. Overal stonden planten: op de tafel, op krukjes, in de vensterbanken. Toen ik puber was, kreeg ik een bijbaantje in een tuincentrum. Toch was dat min of meer toevallig. Pas toen ik in Monaco een exotische tuin met cactussen en palmen bezocht, wist ik dat ik meer met planten wilde gaan doen. Ik woonde inmiddels met mijn man in de buurt van Parijs. We hebben een huis met veel ruimte en een binnentuin. Dus ik kan me uitleven met groen.”

Hoe is “Urban Jungle Bloggers” ontstaan? „Vijf jaar geleden ontmoette ik in Parijs de medeauteur van ons boek, Igor Josifovic. Hij woont in Duitsland en is socialmediaexpert. We raakten aan de praat en ontdekten dat we beiden dol op planten zijn. We besloten wat met die passie te doen en erover te gaan bloggen. Veel plantenliefhebbers ontdekten ons en zo ontstond onze actieve community Urban Jungle Bloggers. Een Duitse uitgeverij benaderde ons vervolgens voor het maken van een boek. Onze blog was in het Engels. Daarom kwam er een Duitse én een Engelse uitgave. Binnen een week was de Engelstalige uitgave uitverkocht. Inmiddels is de zesde druk verschenen en is ons boek deze maand in het Frans en in het Nederlands uitgekomen.”

Judith de Graaff

Recensie Zelfs als je geen grote liefhebber van groen bent, gaan van “Urban Jungle”, geschreven door Judith de Graaff en Igor Josifovic, je handen spontaan jeuken. Portretten van plantenliefhebbers, praktische tips, mooie fotografie en leuke doe-het-zelf-pagina’s (zie volgende pagina’s voor een voorbeeld). “Urban Jungle” is een boek om regel-

Wat is je lievelingsplant? „Ik houd heel erg van cactussen. Hoe groter, hoe beter. Ik heb altijd een pincet in de buurt om de stekels uit mijn huid te halen. Een van de planten waar mijn passie mee begonnen is, koester ik nog steeds. Tijdens een vakantie nam ik jaren terug een groot cactusblad als souvenir mee. Inmiddels neemt de enorme cactus 2 tot 3 vierkante meter van onze binnentuin in beslag. Zaden en stekjes van cactussen en andere planten blijven trouwens mijn perfecte souvenir.”

In welke kamer in je huis staan geen planten? „Alleen in onze slaapkamer staat geen groen. Niet omdat ik dat ongezond vind, maar puur uit praktische overwegingen en omdat de kamer donker is.”

Koop je nog weleens een nieuwe plant? „Zeker. Als ik in Nederland ben, bezoek ik graag plantenwinkels en kwekers. De keus daar is zo groot en het is er vaak veel voordeliger dan in het buitenland. Nederlanders zijn erg verwend op het gebied van groen.”

matig weer te pakken ter inspiratie. Voor de eigen vensterbank of om gewoon even lekker te lezen. Ook staan er veel interessante weetjes in. Wist u bijvoorbeeld dat een van de makkelijkste kamerplanten de aloë vera is? En handig: bij een brandwond kan een blad van de plant worden afgesneden. De doorzichtige gel die dan tevoorschijn komt, verkoelt de zere plek. N.A.V. ”URBAN JUNGLE”; FONTAINE UITGEVERS, 176 BLZ., € 19,95.

terdege *

20170920-021-TDE-MAIN-AR09.pdf 21

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 2:08:50 PM

maak je eigen botanische lijst Benadruk de grafische schoonheid van een plantenblad door het in te lijsten; dat gaat heel makkelijk met dit DI Y-project.

GeĂŻnspireerd op de transparante lijstjes van het Deense merk Moebe creĂŤerde Morgane deze plantenabeelding met twee vellen plexiglas, dikke zwarte tape en een kunstblad.

terdege *

20 september 2017

20170920-022-TDE-MAIN-AR09.pdf 22

9/11/2017 2:08:58 PM

DIY: DOE HET ZELF

maak een botanische lijst uit “Urban Jungle”

T O I YO UR

SELF JE HEBT NODIG:

Leg het blad op één vel plexiglas. Leg voorzichtig

• twee identieke vellen plexiglas (acrylglas)

het tweede vel erop. Kijk uit dat je je vingers niet

• zwarte gafertape of dikke washitape. Als de

snijdt aan de glasranden.

tape te dun is, zullen de plexiglasranden er zo Tape de randen van de twee vellen glas aan

doorheen snijden

elkaar. Begin bij de twee lange zijden van je lijst-

• een namaakblad (stof of zijde). Je kunt ook een echt blad gebruiken, maar het resultaat blijft

je. Knip de tape in de hoeken netjes af. Eindig met

minder lang zitten en het blad kan verpulverd

de twee korte kanten van het lijstje.

worden tussen de glasvellen. Een goed natuurAlweer klaar! Bewonder het resultaat en geef je

lijk alternatief is een gedroogd blad

plantenlijstje een mooi plekje op een wandplank.

• schaar Haal het ijzerdraad en de plastic stengels van het namaakblad. Het blad moet zo dun mogelijk worden.

terdege *

20 september 2017

119

20170920-023-TDE-MAIN-AR09.pdf 23

9/11/2017 2:09:06 PM

Najaar/Winter 2017 De nieuwe

collectie is binnen!

www.bremmerwaddinxveen.nl schoenen

lederwaren

pedicure

podologie

RESTAURANT MOLEN DE ZWALUW

schoenreparatie

Schoenen Kerkweg-Oost 173-177, Waddinxveen ! 0182 - 61 20 12 Lederwaren Promenade 82b, Waddinxveen ! 0182 - 63 34 77

SFEERVOL RESTAURANT Smaakvolle gerechten, gastvrijheid en een warme sfeer staan centraal bij Restaurant Molen ‘De Zwaluw’. Alle gerechten worden met zorg bereid door onze koks. Zij werken uitsluitend met kwaliteitsproducten. Geniet van een heerlijke lunch, diner of ambachtelijke pannenkoek!

BOWLING ‘DE ZWALUW’ Kom gezellig bowlen met vrienden of familie. De bowling is voorzien van sfeervolle zitjes en open haarden. Ook in het bargedeelte is het aangenaam vertoeven. Reserveer vooraf! Prijs tot 16.00 uur: 22,50 (per baan / per uur) Prijs vanaf 16.00 uur: 27,50 (per baan / per uur)

NIEUWE BUITENSPEELTUIN Voor de kinderen is er van alles te beleven! Ze kunnen heerlijk spelen in de compleet nieuwe buitenspeeltuin met o.a. • grote air-trampoline • glijbanen voor de kleine kinderen • familieschommel

Molen ‘De Zwaluw’ • Batterijenweg 19c, Kesteren • Tel. 0488 48 8833 • molendezwaluw.nl

COLUMN

Wonen „Papa ga je in de tuin wonen?” Gewapend met hark en bezem kijk ik even verbaasd op. „Ja, ik ga in de tuin werken.” „Ik ook in de tuin wonen.” „Oké, pak je emmertje maar.” In de tuin wonen, hoe komt ze erop. Soms vind ik het jammer om haar te verbeteren, omdat haar tekst eigenlijk veel creatiever is dan ons rechttoe rechtaangepraat. Eigenlijk vind ik ”in de tuin wonen” veel passender dan ”in de tuin werken”. Werken is zo zakelijk, zo geldachtig, zo economisch. Wonen staat voor huiselijkheid, gezelligheid, aandacht, rust. Ik houd van tuinieren, ik vergeet alles om me heen als ik aan het werk ben, eh, als ik ”aan het woon” ben in de tuin. Ho, wacht, een vakkundig tuinman ben ik niet hoor. Er is gelukkig nog niet veel groens dood gegaan sinds ik hier heerschappij voer, maar dat is vooral te danken aan adviezen van anderen. Ik heb een keer een goudiep voor onkruid aangezien. En onkruid moet eruit, zo ver was ik al wel... Maar nog even over dat wonen. Wat zou het mooi zijn als al je werken wonen wordt. Als je je erin thuisvoelt. Dan woon je in de keuken (noem het de Keukenhof) als je eten klaarmaakt, je woont op zolder (noem het Vrouwenzolder, naar een mooi plaatsje in Zeeland) als die een grote beurt nodig heeft en bij je strijkplank (noem het Strijkplank aan Zee, je moet toch wat) als je de was wegwerkt. (Van de tuin maken we natuur-

”Zo, lekker in de tuin gewoond”, zegt ze stralend

lijk Tuindorp.) Hier thuis worden werk en kerk trouwens ook door elkaar gehaald. Dat is vooral verwarrend, dus daar moeten we wel wat mee. „Ga je naar de kerk?” klinkt het als ik mijn brood in mijn tas stop. „Nee, ik ga werken.” „Met de auto?” „Ja, met de auto. Zondag gaan we naar de kerk. Lopend.” Misschien is dat een houvast, want die dagen houdt ze nog niet zo uit elkaar. We zijn klaar. Het emmertje zit vol steentjes en bladeren. Het gereedschap wordt afgeborsteld, de laarzen gaan uit. „Zo, lekker in de tuin gewoond”, zegt ze stralend. Gelukkig. Het is nog geen werken geworden.

terdege *

20170920-025-TDE-MAIN-AR10.pdf 25

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 2:08:52 PM

Door een

droom naar het

WOORD De vlucht uit Irak maakte Naramsin Awdisho tot een bijwoner. Door de weg van God in zijn leven werd hij ook geestelijk een vreemdeling. ”In de evangelische wereld ben ik gastvrij ontvangen, maar voelde ik me inhoudelijk niet thuis. In de gereformeerde gezindte is het omgekeerd.” tekst: HUIB DE VRIES beeld: ANTON DOMMERHOLT

20170920-026-TDE-MAIN-AR11.pdf 26

9/11/2017 1:39:05 PM

terdege *

20170920-027-TDE-MAIN-AR11.pdf 27

20 september 2017

9/11/2017 1:39:15 PM

D ”Het evangelie ging voor mij pas open door het lezen van de geschiedenis van Jozef”

e nieuwbouwwijk aan de rand van Veenendaal is nog in opbouw. Naramsin Awdisho (29) vond er met zijn jonge gezin al een plek. „We zijn heel blij met dit huis”, lacht hij. „Ook voor onze kleine Evah is het heerlijk dat we nu een tuin hebben.” De boekenkast in de sfeervolle woonkamer verraadt zijn interesse. De bovenste plank is gevuld met het Engelstalige Bijbelcommentaar van Calvijn. Ook op de planken eronder domineert theologie. In zijn jonge jaren had godsdienst een bescheiden plek. „Ik kom uit Irak. Dan denken mensen direct dat je moslim bent, maar wij zijn Assyriërs, ooit een machtig volk. Nu is het langzaam aan het vergaan. Onder elkaar spreken we het oude Aramees, de taal die de Heere Jezus sprak.” Zijn ouders noemen zich rooms-katholiek, maar volgens hun zoon staan ze dichter bij de oosterse orthodoxie. „Erg strikt waren ze niet. We gingen af en toe naar de kerk, bidden voor het eten kende ik niet. Wel was er een sterk besef van Gods heiligheid. Dat ging samen met veel bijgeloof.”

ASIEL Vader Awdisho diende onder Saddam Hoessein in het leger, als generaal. „Andere familieleden werkten in het kasteel van Saddam. Hij vertrouwde christenen.” In de nabije omgeving lag dat anders. „Wij werden niet op elke school toegelaten. Het werd voor ons ook heel moeilijk om werk te vinden. Steeds meer familieleden besloten om te vluchten. Halverwege de jaren 90 namen ook mijn ouders dat besluit. Als kind was ik me niet bewust van de gevaren, maar ik zag de spanning in de ogen van mijn vader en moeder.” 28

terdege *

Vanuit Kirkuk, een grote stad in het noorden van Irak, verhuisde het gezin naar een christelijke wijk in de hoofdstad Bagdad. „De huurbaas maakte het ons zo moeilijk dat we ook daar niet konden blijven. Korte tijd hebben we in Amman gewoond, de hoofdstad van Jordanië. Daarvandaan zij we naar Europa getrokken. We kwamen aan in Spanje, reisden door naar Italië, van Italië naar Frankrijk, van Frankrijk naar Duitsland. Vanuit Duitsland wilden mijn ouders naar Amerika, waar veel familieleden wonen. Zo ver is het niet gekomen. In Nederland werd de trein gecontroleerd door douanemensen. We hebben onszelf aangegeven en asiel aangevraagd. Dat was in 1997.”

SLAAG Pas na zeven jaar kreeg het gezin een verblijfsvergunning. „Al die tijd leefden we in angst en onzekerheid. Eerst hebben we in een asielzoekerscentrum in Gilze-Rijen gewoond. Na verloop van tijd zijn we overgeplaatst naar Grave. Daar hebben we gezeten tot we een huis in Boxmeer kregen. Tussendoor zijn we drie keer bijna het land uitgezet. Dat leverde veel protest op. Er is zelfs een handtekeningenactie gehouden, op initiatief van de basisschool die ik met mijn twee zusjes bezocht. Mijn oudste zusje heeft een brief aan koning Beatrix geschreven. In die periode ontvingen we eindelijk het visum voor Amerika dat mijn ouders jaren eerder hadden aangevraagd. We stonden op het punt om te vertrekken toen het bericht kwam dat we in Nederland konden blijven. Als kinderen vinden we het moeilijk om in Amerika opnieuw te beginnen. Dat gaf voor mijn ouders de doorslag. Het heeft nog vijf jaar geduurd eer we een

20 september 2017

20170920-028-TDE-MAIN-AR11.pdf 28

9/11/2017 1:39:15 PM

INTERVIEW

„We zijn gevlucht voor moslims, nu kom ik ze hier wéér tegen!” Vanuit zijn ervaringen kan ik dat begrijpen. Nederlanders hadden na de Tweede Wereldoorlog dezelfde houding ten opzichte van Duitsers.”

DROMEN

Nederlands paspoort kregen.” Mede door alle spanningen was met Naramsin geen land te bezeilen. Op school ging hij zijn eigen gang. „In Irak kent het onderwijs een strak regime. Als je je huiswerk niet hebt gemaakt, krijg je slaag van de leraren. Dat is in Nederland heel anders. Daar maakte ik misbruik van.”

ONGEWENST Na de middelbare school behaalde hij via een traject van werken en leren een mbo-diploma voor de detailhandel. Hij vond werk bij een vestiging van de Gamma in Boxmeer. Op zondag ging hij eens in de maand met zijn ouders en zussen naar de Assyri-

sche gemeente in Zeist. „Een priester uit Londen leidde er de dienst.” In de Nederlandse samenleving bleef hij zich een ongewenst persoon voelen. „Toen we nog in het asielzoekerscentrum woonden, troostte mijn moeder ons met het vooruitzicht: „Straks hebben we een mooi huis en krijg je Nederlandse vriendjes en vriendinnetjes.” Dat is nooit uitgekomen. Ik trok vooral op met moslims die net als ik afkomstig waren uit het Midden-Oosten. Met hen voelde ik me cultureel veel meer verwant dan met Nederlandse jongeren.” Zijn vader moest niets hebben van zijn omgang met islamitische tieners. „Die stemt PPV, vanuit het motief:

Hoewel de buitenwacht hem als een branie beschouwde, voelde Naramsin zich innerlijk diep ongelukkig. Het gevoel van misère werd versterkt door nachtmerries met apocalyptische beelden. „In een van die dromen hoorde ik een stem die me met kracht toeriep: „Bekeert u, want het Koninkrijk van God is nabijgekomen.” Deze droom keerde een paar keer terug. Dat vond ik vreemd. Was het God die me riep? Of de duivel? Veel meer dan in de westerse cultuur gaat men in het oosten er van uit dat dromen iets te zeggen hebben.” Via internet ontdekte hij dat hij de oproep uit zijn dromen in de Bijbel moest zoeken. „Ik ging naar de winkel en kocht een Groot-Nieuwsbijbel. Daarin kwam ik de woorden niet tegen. Wel „Betert u”, maar dat is iets heel anders. Het Nieuwe Testament stond me tegen. Ik kon niet geloven dat iemand zijn leven geeft voor anderen. Het Evangelie ging voor mij pas open door het lezen van de geschiedenis van Jozef. Hij werd verkocht en veracht, maar juist in die weg maakte God hem tot een behouder van het volk. Dat opende mijn ogen voor de kern van de Bijbelse boodschap. Zijn leven is een afschaduwing van het leven van de Heere Jezus.” Op zondag ging hij een evangelische gemeente in Nijmegen bezoeken. Hij werd er ontvangen als een nieuwe gelovige. Zelf oordeelde hij anders. „Ik deed minder foute dingen, maar voelde me een grotere zondaar. Op

terdege *

20170920-029-TDE-MAIN-AR11.pdf 29

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 1:39:22 PM

internet zocht ik naar boeken over zondedoding. Zo ontdekte ik ”Mortiﬁcation of sin” van de voor mij onbekende John Owen. Daarin las ik dat het doden van de zonde een zaak is voor tot God bekeerde mensen. In eigen kracht kun je het niet. Onbekeerden moeten hun redding zoeken bij de Heere Jezus. Pas dan volgt de weg van heiligmaking.”

TÉ GODSDIENSTIG De alledaagse taal van zijn Bijbel ging hem tegenstaan. „Door Jacobine die ik intussen had leren kennen, kreeg ik een Statenvertaling met kanttekeningen in handen. Die taal had de eerbied die ik in andere Bijbels miste. Thuis zat ik er veel in te lezen, met een woordenboek erbij. Mijn ouders, die het toejuichten dat ik afscheid nam van mijn oude vrienden, vonden me doorslaan. Ik werd naar hun zin té godsdienstig.” In de evangelische gemeente voelde hij zich niet meer thuis. „Ik was eenzamer dan ooit. In Nijmegen waarschuwden ze me voor de reformatorische kerken, maar via e-mail heb ik toch contact opgenomen met de evangelisatiecommissie van de gereformeerde gemeente in Ede. Drie minuten later werd ik gebeld door een jongen met wie ik bevriend ben geraakt.” De zondag na Pasen zat hij voor het eerst van zijn leven in een reformatorische kerk. „Het was een leesdienst. Aan de sfeer en het zingen van de psalmen moest ik wennen, maar de preek raakte me. Ik hoorde over de heiligheid van God en onze blijvend zondige aard. Om mijn enthousiasme wat te temperen, zei mijn nieuwe vriend tegen me: „Ook bij ons zal je het moeilijk krijgen.” Dat vond ik niet leuk, maar hij had wel gelijk. In de evangelische wereld 30

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-030-TDE-MAIN-AR11.pdf 30

9/11/2017 1:39:35 PM

ben ik gastvrij ontvangen, maar voelde ik me inhoudelijk niet thuis. In de gereformeerde gezindte is het omgekeerd.”

”Ik deed minder foute

dingen, maar voelde me een grotere zondaar”

BAARD Door zijn verkering met Jacobine, docente aan een reformatorische scholengemeenschap, kwam hij in haar kerkelijke gemeente. „Daar voelde ik me door iedereen bekeken. Ik hield mezelf voor ogen dat ik er niet naartoe ging voor de mensen, maar voor God.” In de regels kon hij weinig lijn ontdekken. „Ik moest mijn baard afscheren, maar men treedt nauwelijks op als kerkelijke meisjes er als een prostituee bij lopen, half bloot. Overtreding van het gebod van de eigen cultuur schijnt zwaarder te wegen dan overtreding van het zevende gebod van God.” Tot zijn verwondering en blijdschap vond hij werk als conciërge op een van de reformatorische basisscholen van Opheusden, kort nadat hij catechisatie ging volgen in de plaatselijke gereformeerde gemeente in Nederland. „Na ons trouwen zijn we in Andelst gaan wonen en sloten we ons bij deze gemeente aan.” Tijdens een avondmaalsbediening kreeg hij de vrijmoedigheid om te getuigen van de verzoening met God. „Ik mocht geloven dat mijn zonden met Christus begraven zijn. Dat gaf een geweldige vreugde, die heel lang bij me is gebleven.” Daarna kwamen er opnieuw de perioden van geestelijke duisternis. „Dan klamp ik me vast aan het Woord. Dat geeft me meer zekerheid dan de dromen. Die moet je zelf interpreteren. Nadat ik een Bijbel in de Statenvertaling had gekregen, zijn de bijzondere dromen niet meer teruggekomen.”

Van Andelst verhuisde het interculturele echtpaar naar Veenendaal. Daar kerken ze nu in de gereformeerde gemeente. „Het cultuurverschil zal ook daar een spanningsveld blijven geven. Wat me bindt is een verkondiging waarin Christus wordt verhoogd en de mens wordt vernederd. Misschien speelt daarin ook mijn achtergrond mee. Ik heb een harde opvoeding gehad en God bracht me tot inkeer door harde dromen. Daardoor voel ik me thuis bij een scherpe prediking en kon ik het niet uithouden in evangelische kringen. Wat ik daar hoorde, stond haaks op wat ik beleefde. Ik geloof zeker dat God liefde is, maar wel een heilige liefde.”

ZWART-WIT Vooral in de geschriften van de puriteinen herkent hij veel van zijn gevoelens. Hij leest ze bij voorkeur in onvertaalde vorm. „De Nederlandse taal is veel armer dan het Engels. Dat ontdekte ik ook toen ik de Statenvertaling beter ging bestuderen. Mijn moedertaal, het Aramees, kent soms wel tien woorden voor een begrip waar het Nederlands maar één woord voor heeft. Daardoor is het moeilijk om nuances weer te geven. Wat me in de puriteinen trekt, is de geestelijke diepgang en het verlangen om in kinderlijke afhankelijkheid van Gods te leven. Dat vind ik in de kerk minder. Gelukkig merk ik ook onder de prediking dat God door Zijn Woord en Geest nog wil werken.” Na een auto-ongeluk ervoer hij de

wonderlijke zorg van God, ook inancieel. „Daardoor werd het me tot zonde om nog in een verzekering te zijn. Op God alleen wil ik mijn vertrouwen stellen. Om dezelfde reden hebben we Evah niet laten inenten. Ik vertel dat niet om er wat mee te lijken. Het blijft een worsteling om me in afhankelijkheid over te geven aan Gods leiding.” Voor Jacobine is het niet altijd eenvoudig om met hem om te gaan, beseft hij. „Ik ben zwart-wit. Dat zijn veel mensen in het Midden-Oosten. Bovendien heb ik last van depressies. Die beïnvloeden ook mijn geestelijk leven. Als de Heere Zich verbergt, heb ik niets aan vorige zegeningen. Dan is alles pikzwart. Openbaart Hij Zich weer, dan doet Hij dat vaak krachtdadig. Ik denk vanwege mijn aard. En om me te troosten. Bij mijn ouders en mijn landgenoten voel ik me geestelijk een vreemdeling. In de evangelische wereld en de gereformeerde gezindte zal ik ook geen rust vinden. Die is er alleen bij God. Ik begrijp heel goed de uitspraak van de Heere Jezus dat Hij niet gekomen is om vrede te brengen, maar het zwaard. Gelukkig heb ik een lieve vrouw en een paar goede vrienden met wie ik van hart tot hart kan praten. Misschien heb ik de eenzaamheid nodig om het niet van mensen te verwachten, maar van de Heere Jezus alleen. Alles wat mij overkomt, is nog geen druppel in vergelijking met de beker de Hij heeft gedronken. Zijn dood is mijn leven.”

terdege *

20170920-031-TDE-MAIN-AR11.pdf 31

20 september 2017

9/11/2017 1:39:36 PM

Nieuwe collectie 2018 is stijlvol en een feest om te passen

Bruidsboutique La Romance

MY IDEAL WEDDING

Kies voor een maatpak van Smit Mode en combineer met schoenen en een bijpassende riem voor de final touch. Zo wordt elk feest een topfeest! WWW.SMITMODE.NL

Voor al uw meubels www.zittenenliggen.nl Van Limburg Stirumstraat 1-3, Gouda (naast het Bleulandziekenhuis)

Ook maatwerk meubels mogelijk

COLUMN

Dilemma MOEDER VAN ZES KINDEREN. HAAR JONGSTE ZOON DANIEL HEEFT KLASSIEK AUTISME EN EEN ERNSTIGE ONTWIKKELINGSACHTERSTAND Zo, het hoge woord is eruit. Een lange strijd komt ten einde nu ik hardop toegeef waar ik al weken mee worstel. Ik kan Daniël niet naar de eetkliniek laten gaan. Hij zal twaalf uur per dag van huis zijn, waarvan hij minimaal drie uur in een taxi zal zitten. Een taxi die geregeld wordt door de gemeente en waarbij de rit zo functioneel mogelijk wordt ingedeeld. Er zullen vreemde mensen naast hem zitten, tegen hem praten, misschien zelfs aan hem zitten. Mama zal daar niet bij zijn, dus hij zal het eng vinden, niet begrijpen wat er gebeurt en tegen niemand kunnen zeggen dat hij bang is. Daar komt bij dat we van Daniëls begeleiders het advies hebben gekregen om deze behandeling pas over een paar jaar te doen. Het gaat, afgezien van zijn eetproblemen, juist zo goed met hem. Hij slaapt eindelijk door, begint wat woordjes te zeggen, is minder angstig en hij maakt steeds meer contact. We merken aan alles dat hij goed in zijn vel zit. Ons is uitgelegd dat deze behandeling behoorlijk traumatisch voor hem zou kunnen zijn en ervoor kan zorgen dat hij terugkruipt in zijn schulp. Dan zouden we de winst die we in het afgelopen jaar hebben behaald, weer kwijtraken. Het is tijd om de knoop door te hakken. Ik zal onze beslissing door moeten geven. Omdat Daniël op dit moment genoeg voedingstoffen binnenkrijgt en er geen gevaar is voor zijn gezondheid, besluiten we om door te gaan op de huidige manier; twee keer per week therapie

Hij zal het eng vinden, niet begrijpen wat er gebeurt en tegen niemand kunnen zeggen dat hij bang is

van een eetteam, wat doorgevoerd wordt op het medisch kinderdagcentrum. Het gaat waarschijnlijk minstens een jaar duren voordat hij vast voedsel zal durven te eten. Mocht hij over een aantal jaar nog steeds alleen maar vloeibaar eten, dan kunnen wij hem opnieuw bij de eetkliniek aanmelden. Dan kan hij hopelijk beter begrijpen wat hem overkomt. Nu ik heb besloten dat we de behandeling gaan afzeggen, begin ik mezelf ervan te overtuigen dat dit het beste voor hem is. De oplossing voor zijn eetproblemen lag binnen handbereik, het was een dilemma, maar dit was niet het juiste moment voor hem. We willen het beste voor hem en denken dat we hier goed aan doen. Of dit de juiste keuze is geweest? De tijd zal het leren.

terdege *

20170920-033-TDE-MAIN-AR02.pdf 33

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 2:09:34 PM

week 1

Elisa: is de Heere meegegaan? ”Hier is Elisa, de zoon van Safat, die water op Elia’s handen goot.” (2 Koningen 3:11) n 2 Koningen 3 staat een minder bekende geschiedenis van Elisa. Mesa, koning van Moab, had het sterven van Achab aangegrepen om zich te bevrijden van Israël, waaraan hij onderworpen was. Dus verzamelt Joram, Achabs opvolger, zijn leger om Moab weer te onderwerpen. Van die Joram lezen we dat hij geen afgoden diende, zoals zijn ouders gedaan hadden. Maar hij ging wel in het spoor van Jerobeam, die de kalverendienst had ingevoerd. Dat was zonde tegen het tweede gebod: de zonde van eigenwillige godsdienst, waarbij men wel de God van Israël dacht te dienen, maar zoals je dat zelf wilde, op je eigen manier. Dat is kwaad in de ogen van de Heere. Dat blijkt als de veldtocht op een volslagen mislukking lijkt uit te

Beeld unsplash.com/ Marko Blaževic

1. Eigenwillige godsdienst houdt in dat je denkt de Heere te kunnen dienen op je eigen manier. Is dat gevaar er vandaag ook? Kunt u wat voorbeelden noemen?

lopen, omdat ze de route door de woestijn naar Moab nemen en na een week het water op is en het ernaar uitziet dat het leger een machteloze prooi zal worden voor Moab. En zoals zo vaak het geval is: terwijl Joram de Heere niet nodig heeft zolang alles goed gaat, krijgt God de schuld zodra het fout gaat. En Elisa bevestigt dat als hij erbij geroepen is. Als het alleen om Joram en zijn leger was gegaan, dan had de Heere niet naar hem omgekeken. Dat zou zijn ondergang hebben betekend. Maar Joram is niet alleen. De koning van Edom is erbij, vermoedelijk een vazal die geen enkele inbreng heeft. Maar Josafat, koning van Juda, bevindt zich ook met zijn mannen in het leger. En Josafat vreest God, maar heeft één zwakke plek. Meer dan eens

2. Joram is boos op God. Hij kon beter boos worden op zichzelf. Herkent u dat? Hoe kunt u iemand helpen die boos is op God? Hoe raakte u zelf die boosheid kwijt?

laat hij zich verleiden om met zijn collega mee te doen, zonder de Heere om raad te vragen. Dat is ook hier het probleem. Wat is nu het wonderlijke? Elisa is ook meegegaan. Niemand heeft hem uitgenodigd. Joram weet niet eens wie Elisa is. Josafat moet naar hem informeren. De Heere heeft hem meegestuurd ter wille van Josafat. Zo trouw is de Heere. Hij gaat mee terwijl niemand erom vraagt. Als de nood hoog wordt, is de Heere nabij. Ongelovigen proiteren daarvan soms mee.

LEZEN: 2 KONINGEN 3:1-14

3. Jongere: herken jij die zwakke plek van de godvrezende Josafat in eigen leven? Vraag jij altijd eerst aan de Heere: Wat wilt U”?

4. Kinderen: gaan jullie weleens mee met iemand die niet gelooft of ”op zijn eigen manier” gelooft? Kan dat gevaarlijk zijn?

TEKST DS. J. WESTERINK, URK

20170920-034-TDE-MAIN-AR01.pdf 34

9/11/2017 2:10:06 PM

week 2

Elisa: toch iets dubbelhartigs? ”En het geschiedde des morgens, als men het spijsoffer offert.” (2 Koningen 3:20) e geschiedenis van 2 Koningen 3 heeft meerdere wonderlijke kanten. Het was al verrassend te merken dat de profeet Elisa is meegetrokken met de geallieerde legers van Israël, Juda en Edom. De Heere had Zijn knecht kennelijk meegestuurd ter wille van de godvrezende koning Josafat van Juda, ook al had Josafat de Heere niet om raad gevraagd. Elisa weet ook niet onmiddellijk wat hij zeggen moet. Hij raadpleegt de Heere terwijl een muzikant zijn instrument bespeelt. De Heere geeft antwoord. Het leger moet grachten graven in de woestijn en dan zal de Heere water geven, terwijl er geen zuchtje wind is en geen regenwolk die zijn waterlast uitstort. Het zal volkomen duidelijk zijn dat de Heere water en dus leven geeft.

1. Het leger moest grachten graven terwijl het door de dorst uitgeput was. Hoe hebben ze dat gekund en zit daarvoor ons een les in?

Merkwaardig is de vermelding in vers 20, dat de Heere dit wonder verricht op het moment dat in de tempel het spijsofer wordt gebracht. De Heere geeft leven, niet omdat de mannen dat verdiend hebben, maar op grond van het ofer dat gebracht wordt. Denkt u ook aan dat ingrijpende woord in onze belijdenis: „Zonder enige verdienste van onze kant”? De Heere is genadig en ontfermend. Wat zal Josafat beschaamd zijn geweest. En wat had hij veel redenen om hoog op te geven van die God Die helpt in nood! Tegen deze achtergrond is het vervolg van de geschiedenis moeilijk. Moab wordt verslagen en zo grondig aangepakt dat Moabs koning zijn eigen zoon slacht en ofert als een wanhoopsdaad. Het feit dat

2. Israël ging verder dan God bedoelde. Hoe konden ze dat weten? Wat moeten mensen in zo’n situatie doen, ook vandaag?

de Heere daardoor tot toorn verwekt wordt over Israël, laat zien dat Israël te ver gaat in zijn strafexpeditie. Maar Israël heeft gehandeld naar het woord van Elisa. Uit vers 18 en 19 krijgen we echter de indruk dat het tweede deel van het advies van Elisa niet door de Heere is ingegeven. Ging Elisa op dat moment te ver, om welke reden dan ook? Duidelijk is dat Elisa ook maar een mens was. Hij moest zijn adviezen van zijn Zender krijgen en zich daartoe beperken. Ook Elisa roept in zijn optreden om de hoogste Profeet. Vanuit de hemel klinkt een stem: „Naar Hem zult gij horen!”

LEZEN: 2 KONINGEN 3:15-27

3. Jongere: wat betekent het voor jou wanneer God zegt: Hoort Hem”? Waar klinkt die stem?

4. Kinderen: iemand zegt weleens tegen jou wat je wel of niet moet doen. Hoe weet je of het de Heere Zelf is, Die door die man of vrouw spreekt?

terdege *

20170920-035-TDE-MAIN-AR01.pdf 35

20 sEptEmbEr 2017

9/11/2017 2:10:18 PM

Van maandag t/m vrijdag geen tijd voor de krant? Neem De Week voor een pakkende en betaalbare selectie van opinies en achtergronden bij het nieuws dat JOU aanspreekt.

de week

#23 achtergronden en opinie uit een week reformatorisch dagblad

zaterdag 10 juni 2017

Sjalom in bange dagen van populisme

Probeer

1 maand gratis

Londen, Hoevelaken. Gewond in lichaam en geest. est. Drumt Drumt Bach of bacht de drummer? Student journalistiek kent het nieuws van Kerst niet. Raadsels rond aanslagen Teheran. Geen journalist maar dominee.. Cambridge Cambridge kan kan niet niet zonder christendom.

VRAAG VANDAAG JE GRATIS MAAND NOG AAN VIA DEWEEK.NL/RD OF BEL 055-5390498

Haal alles uit De Week. ACHTERGRONDEN EN OPINIE UIT EEN WEEK REFORMATORISCH DAGBLAD. DEWEEK.NL

Reformatorisch Dagblad | magazines

36.indd 36

8-9-2017 15:32:26

COLUMN

Het begon op catechisatie braham Kuyper was nogal stellig in zijn uitdrukkingen. In zijn catechismusverklaring schrijft hij: „Als de drager van het ambt, op last en in naam van de kerkenraad en alzo in naam en op last van Koning Jezus, u onderwijst op catechisatie, dan heeft dat voor u een bindende kracht; het is de dienst des Woords.” Het is wel de vraag wat en hoe er gecatechiseerd wordt. Dat is uit zijn kerkelijke volgelingen gebleken. Anderzijds is het natuurlijk waar wat Kuyper stelde. Catechisatie is een bloedernstige zaak, al mag er ook een zekere ontspannen sfeer heersen. In het vorig jaar verschenen boek ”Romantiek en stichtelijkheid” heeft Bart Jan Spruyt enkele teksten van ds. J.T. Doornenbal het licht doen zien die nog niet eerder waren gepubliceerd. Daar behoorde ook een inleiding bij over het thema ”Beproeft de geesten”. Ds. Doornenbal geeft daarin een kijkje in zijn hart, waarbij duidelijk wordt dat catecheseren niet zijn meest geliefde werk was. Of juist wel, maar dat het door het gedrag van de jeugd devalueerde. Ik citeer: „Ik droomde in de nacht na mijn eerste jongenscatechisatie dat ik er een ongenadig afstrafte. Ik sloeg hem waar ik hem raken kon en ik zei: „M’n jongen, ik heb je oneindig lief, en daarom zal ik je oneindig kastijden.”” Over het gedrag van de jeugd gesproken. Het is zeker weleens wat, maar wat dacht u van vroeger. Ds. Jac. van Dijk vertelde dat hij in Putten op maandagavond ruim honderd jongens tussen de 12 en 16 jaar cate-

chisatie gaf. Hij schreef: „Tevoren was me de raad gegeven de politie te waarschuwen, maar voor de orde in het lokaal meende ik zelf te moeten zorgen. Alleen na catechisatie moest af en toe de politie optreden, als de jongeren zich moesten uitleven en herrie op straat schopten, waarbij allerlei borden –tot halteborden van de autobus toe– het moesten ontgelden.” Dit vond maar liefst zeventig jaar geleden plaats. En nog veel eerder schreef de confessionele ds. H. Bakker uit Amsterdam in zijn boek ”De herder en zijn schapen” over de motivatie om naar catechisatie te gaan: „Laat ge een jongen of meisje vrij om te gaan of niet te gaan, dan kiest 90 percent het laatste.” Je zou je met een variant op Prediker gaan afvragen: Wat voordeel heeft men van al het catechiseren onder de zon? Pas op voor somberen. Het is goed om het oor eens te luisteren te leggen bij prof. G. Wisse. Hij maakte in zijn eerste gemeente Am-

sterdam mee dat Christientje Ooms stierf op 21-jarige leeftijd. Ze sprak naar Wisses woorden „zalige taal.” Toen Wisse haar vroeg waar dit goede werk in haar begonnen was, antwoordde ze: „Op de catechisatie, dominee.” Wisse schrijft dan in zijn ”Memoires”: Deze had de Heere als middel gebruikt. Op de catechisatie toch was het mijn gebruikelijke gewoonte altijd enige woorden te wijden aan de noodzakelijkheid der waarachtige bekering tot God. Daaronder was zegen gevallen; en niet bij Christientje alleen. Laten we de catechisatie niet van ondergeschikt belang achten. We moeten niet menen dat het werk van genade pas zou aanvangen op latere leeftijd. Dit kan natuurlijk ook, maar bij een geregelde onderwijzing in de waarheid, nodig te kennen tot zaligheid, zal de Heere dikwijls zulke catechisatie bezigen, als middel om het hart als van lieverlee voor Hem te openen. Meen niet dat we tientallen jaren lang in een catechisatiestoel zouden zitten zonder vrucht. Maar dan diene deze onderwijzing niet op te gaan in louter leerstellig onderricht. Dan dient dat onderwijs ook wat men noemt toepasselijk als op de man af te worden gegeven. Opvoeding tot het heilig avondmaal? Jawel, maar langs en in de drie stukken, gelijk de catechismus zelf in zijn verklaring (Ursinus) aantekent, dat dit niet slechts een uitwendige verstandelijke kennis inhoudt, maar ene des harten.”

Ds. M. van Kooten, Elspeet terdege *

20170920-037-TDE-MAIN-AR13.pdf 37

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 2:10:14 PM

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-038-TDE-MAIN-AR14.pdf 38

9/11/2017 2:35:27 PM

Pastoraal

HET DENKEN OVER DE WEDERKOMST EN WAT DAARNA WACHT, IS EEN WEZENLIJK ONDERDEEL VAN MIJN GELOOFSLEVEN GEWORDEN

Thuis op de

nieuwe aarde Het thuis van een christen ligt aan de overkant van de doodsrivier, in de hemel. en dan nog maar tijdelijk, onderstreept ds. C.G. Vreugdenhil in zijn jongste boek. De eindbestemming is de nieuwe aarde. Wat we daar precies zullen doen, weet ik niet, maar we zullen tot eer van God bezig zijn.â€? tekst: HUIB DE VRIES beeld: ANTON DOMMERHOLT

terdege *

20170920-039-TDE-MAIN-AR14.pdf 39

20 september 2017

9/11/2017 2:35:28 PM

l geruime tijd liep ds. C.G. Vreugdenhil met de gedachte een prekenserie te wijden aan de laatste dingen. De verschijning van ”Wake up” gaf de doorslag. „Dat boek maakte ook in mijn gemeente nogal wat los. Ik heb het cadeau gekregen en van het begin tot het eind gelezen. Er wordt veel in beweerd zonder enige Bijbelse argumentatie.” Naast de wens een Schriftuurlijk alternatief voor ”Wake up” te bieden, werd de predikant van de gereformeerde gemeente in Houten door een meer algemeen motief gedreven. „Bij velen in de kerk zie je een sterke gehechtheid aan dit leven. Daarom klonk in de preken de oproep tot bekering door, vanuit het Bijbelse spreken over iets wat veel mooier is dan alles van het hier en nu. Niet voor niets wijdde Calvijn in zijn ”Institutie” een compleet hoofdstuk aan de overdenking van het toekomende leven.”

”Christus heeft door Zijn kruis en opstanding de kosmos verlost”

terdege *

„Die zijn minder gefocust op de dogmatische onderwerpen die ons theologisch denken beheersen en hebben daardoor meer ruimte in onderwijs en prediking voor andere dingen. Historisch gezien loopt er een lijn van de evangelische wereld naar de dopersen. Ook die waren sterk betrokken op het komende vrederijk. Te eenzijdig, met alle ontsporingen die dat meebracht, maar wij kunnen wel een scheutje van dit denken gebruiken.”

WANNEER GING DIT ONDERWERP VOOR UZELF LEVEN?

„Er is sprake van een blinde vlek, ook onder predikanten. Reformatorische christenen hebben een vaag begrip over de hemel, daar blijft het bij. Terwijl pakweg een derde van de Bijbel over de toekomst gaat. De vragen rond de toepassing van het heil zijn belangrijk, maar de balans is zoek als die bijna elke preek beheersen en er geen aandacht wordt besteed aan de geweldige toekomst die we tegemoet gaan als we de Heere Jezus liefhebben. Ons burgerschap is in de hemel. Van daaruit leven we ons aardse leven, als het goed is.”

„Tijdens mijn jaren als zendingspredikant op Irian Jaya, het huidige Papoea. We hebben daar een meisje verloren, onze Carolien. We wisten dat wij na verloop van tijd zouden terugkeren naar Nederland. Dat riep bij mij allerlei vragen op, over de opstanding van de doden en de eeuwige heerlijkheid. Zullen we elkaar herkennen? Zien we op de nieuwe aarde ook baby’s, of staat iedereen op in de kracht van het leven? Ik ben de Bijbel op dit punt gaan onderzoeken en mocht de ene rijkdom na de andere opdelven. Dan gaat de heerlijke toekomst ook meer voor je leven. Naar iets waarvan je weinig kennis hebt, kan je hart niet uitgaan. Ik droomde in die tijd een keer over de wederkomst. Die droom gaf me een onuitsprekelijke blijdschap, door de wetenschap dat ik de Heere Jezus zonder verschrikking kan verwachten. Het denken over de wederkomst en wat daarna wacht, is een wezenlijk onderdeel van mijn geloofsleven geworden. Dan zal God volledig aan Zijn eer komen.”

HOE KOMT HET DAT BEHOUDENDE EVANGELISCHE CHRISTENEN DAAR MEER OOG VOOR HEBBEN?

U HERKENT NIET HET GEVOEL VAN SCHRIK BIJ HET DENKEN AAN DE WEDERKOMST?

VANWAAR DE GERINGE AANDACHT VOOR DIT ONDERWERP?

20 SEPTEMBER 2017

20170920-040-TDE-MAIN-AR14.pdf 40

9/11/2017 2:35:33 PM

„Niet meer. Het zal iets ontzagwekkends zijn, maar ik weet dat ik het eigendom van de Heere ben. „De liefde drijft de vrees uit.” Ik mag ervaren dat dit woord van Johannes waar is. Onze blijdschap zal dan onbepaald, door ’t licht dat van Zijn aanzicht straalt, ten hoogste toppunt stijgen. Daar zie ik naar uit.”

IS ER EEN RELATIE TUSSEN DRUK EN EEN LEVENDE TOEKOMSTVERWACHTING? „Absoluut. Je ziet dat heel duidelijk bij de eerste christengemeenten en bij Paulus. Ik denk ook aan Guido de Brès. Lees de brieven aan zijn vrouw en zijn moeder en het laatste artikel van zijn geloofsbelijdenis. Ook vandaag zie je in gebieden waar christenen lijden een veel sterker verlangen naar de toekomstige heerlijkheid.”

HOE DUIDELIJK IS HET SPREKEN VAN DE BIJBEL OVER DIE TOEKOMST? „De hoofdlijn is heel duidelijk. Jezus komt terug, lichamelijk en voor ieder zichtbaar. Daarna wacht het publieke oordeel over allen die op deze wereld hebben geleefd en de vernieuwing van hemel en aarde. Over het hoe verschillen de meningen. Zelfs met nauwgezet Schriftonderzoek wordt niet elke vraag beantwoord. Dat moet ons voorzichtig maken. Ook in de gereformeerde traditie is er op dit punt sprake van voortschrijdend inzicht. In de eerste versie van de Nederlandse Geloofsbelijdenis wordt in artikel 37 gesproken over de vernietiging van deze wereld. Later is daar zuivering van gemaakt, mijns inziens terecht. Bij de nieuwe hemel denken veel mensen aan de woonplaats van God, maar die hoeft niet te worden gelouterd. Het gaat om het uitspansel. Het werk

van de Heere Jezus betreft niet alleen het herstel van de verhouding tussen God en mens. Christus heeft door Zijn kruis en opstanding de kosmos verlost. De nieuwe hemelen en de nieuwe aarde, inclusief de nieuwe mensheid, rusten op Zijn volbrachte werk.”

IS ER NU AL EEN DIRECTE RELATIE TUSSEN DE KERK OP AARDE EN DE KERK IN DE HEMEL? „Volgens de Rooms-Katholieke Kerk wel. Ik geloof daar niet in. Neem ons dochtertje dat al in de hemel is. Ik zie in de Bijbel geen aanwijzingen voor de gedachte dat zij aan ons denkt. De heiligen boven zien ons niet en horen ons niet. Veelzeggend is dat de zielen onder het altaar, waarover in Openbaring 6 wordt gesproken, God vragen het onrecht te vergelden dat hén is aangedaan. Niet het onrecht dat nu op aarde geschiedt. Pas na de wederkomst is de scheiding van de strijdende en de triomferende kerk naar mijn verstaan van de Bijbel voorbij. Dan zullen we aanzitten met Abraham, Izak en Jakob. De heiligen die boven zijn moeten ons nu al wel aansporen om trouw te zijn en te volharden.”

STAAT IN UW DENKEN OVER DE TOEKOMST DE HEMEL OF DE AARDE CENTRAAL? „De vernieuwde aarde, absoluut. Dat ontstond door de Bijbellessen die ik moest geven aan de Bijbelschool in Landikma en Pass Valley. Daardoor ging ik zien dat de hemel het wachtlokaal is voor de gestorven gelovigen tot aan de wederkomst. God openbaart er Zijn heerlijkheid en de Heere Jezus is er lichamelijk aanwezig, maar voor de gestorven heiligen is er nog onvolkomenheid. Ze missen hun lichaam. Ze eren God

en zingen Zijn lof, maar niet met hun stembanden. Die hebben ze niet meer. De volkomenheid breekt pas aan na de wederkomst, op de nieuwe aarde. Die is veel belangrijker dan de hemel. Op de nieuwe aarde zullen we als schepsel van God volledig beantwoorden aan Zijn bedoeling. Met ziel én lichaam! Die situatie zal nog veel heerlijker zijn dan die in het paradijs. We kunnen dan niet meer vallen of door het kwaad worden aangetast.”

DAAR WORDT NIET VAAK OVER GEPREEKT. „Klopt. Vanuit de al genoemde eenzijdigheid in prediking en pastoraat. Bij een begrafenis hoor je nogal eens dat het stof daar zal rusten tot aan de opstanding. Helemaal waar, maar dat is niet het laatste. Het nieuwe Jeruzalem is ook niet de woonplaats van de kerk, zoals vaak wordt gedacht, maar de kerk zelf. Dat nieuwe Jeruzalem zal nederdalen op de vernieuwde aarde.”

DAAR ZULLEN GODS KNECHTEN HEM DIENEN. WAAR DENKT U DAN AAN? „Het zal meer zijn dan halleluja roepen. Werken is geen gevolg van de zondeval. Wat we op de nieuwe aarde precies zullen doen, weet ik niet, maar we zullen tot eer van God bezig zijn. Hoe heerlijk zal dat wezen. Het belangrijkste is dat we Jezus zullen aanschouwen. Dr. W. Verboom zei eens in een interview: „Ik heb Hem mijn hele leven liefgehad, nu wil ik Hem weleens zien.” Dat herken ik. Hem ten volle zien zoals Hij is, wat zal dat heerlijk zijn.”

N.a.v. ”zie, ik kom haastig”, door ds. C.g. vreugdeNhil; uitg. groeN, heereNveeN; 208 blz., € 16,95

terdege *

20170920-041-TDE-MAIN-AR14.pdf 41

20 september 2017

9/11/2017 2:35:34 PM

Aflevering 13

Jij en ik oes gaat verder: „Gisteren op de braderie deed u de ijsboer na die zo hard praatte. Iedereen keek naar u en lachte u uit.” „En nou kappe met die brutale snavel van je! Anders ga je maar binnen zitten in dat loeihete huisie.” Gerco kijkt Annerieke even aan. Hij ziet dat ze zich schaamt voor het geraas van haar vader. Even komt er een hoofd boven de ligusterheg uit – de buurman van het huisje vijftig meter verderop. Hij hoest nadrukkelijk.

De schemer heeft zich al om de bomen gewikkeld als ze vertrekken uit het bungalowpark. Als Gerco de auto start, hoort hij een diepe zucht naast zich. Hij kijkt opzij. „Alles goed?” „Hmm, ja, we kunnen in elk geval zonder Loes en Steven gaan wandelen.” „Ja, die wilde ook al mee op ons spannende avontuur.” „Ik vind het soms... Nou ja, ik... Laat maar.” Ze rijden richting het Dwingelderveld en al die tijd zwijgt Annerieke. Gerco weet er niet goed raad mee. Als ze haar wandelschoenen uit de koferbak heeft gevist en haar zaklamp heeft gepakt, kijkt Annerieke alweer een stuk vrolijker. Ze gaan het Anserpad op. Het is hobbelig en vol kronkelingen. Annerieke grijpt Gerco’s hand en knijpt er stevig in. „Al bang?” plaagt hij. „Het is donkerder dan ik dacht”, 42

terdege *

luistert ze. „Ben je bang dat de wilde zwijnen wakker worden? Je praat zo zachtjes.” „Zitten die hier dan?” schrikt ze. „Volgens mij niet. Dit is een uitgezette nachtwandelroute. Ik verwacht niet dat het gevaarlijk wordt. Hij is ruim vijf kilometer.” „Weet ik, maar dat is wel meer dan vijfduizend meter.” Ze staan even stil. Gerco laat het licht van zijn lantaarn langs de boomstammen dansen. Dan raakt het een relecterend paaltje. „We gaan goed. Bij de Davidsplassen kunnen we even gaan zitten. Wil je de observatiehut nog in? Misschien zien we wild.” „Nee, ik vind het hier somber.” „Nou Annerieke, zo ken ik je niet. Zou je willen dat de zon scheen? Dan is het geen nachtwandeling meer.” Ze antwoordt niet. Duidelijk niet in de stemming, merkt hij. Hij slaat zijn arm om haar middel en trekt haar dicht tegen zich aan. Dan schijnt hij behoedzaam met de zaklamp langs haar gezicht. „Wat zie ik? Waarom huil je nou?” Hij knipt de zaklamp uit. Hij heeft zomaar het idee dat ze het niet ijn vindt dat hij haar tranen ziet. „Ik vind het allemaal zo akelig.” „Wat?” „Dat van thuis. Je vindt het bij ons thuis vast een platvloerse bende.” Gelukkig dat ze zijn gezicht niet kan zien; hij moet bijna lachen om dat „platvloerse bende.”

„Ik zag hoe je vanmiddag keek, toen de buurman een blik over de heg wierp. Iedereen op het park kan meegenieten met wat de familie Brons met elkaar bespreekt. Ik ben heel erg gesteld op pa en ma, maar soms ergert hun gedrag mij mateloos. En tegelijk verwijt ik mezelf dat ik me voor mijn ouders schaam. Het is zo dubbel. Ze vinden mij ook een buitenbeentje. Echt, ze houden van mij, maar voortdurend moet ik horen dat ik zo anders ben. En ik snap niet hoe het komt, dat is het erge.” Ze klemt zich aan hem vast. „O Gerco, later wil ik een gewoon gezin.” „We kunnen later toch ons eigen leven opbouwen?” Zijn hand streelt haar hoofd. „Soms voel ik me zo eenzaam; ik lijk op niemand.” „Jawel, je hebt je moeders neus. Als je vrolijk kijkt heb je precies zo’n ondeugende uitdrukking in je ogen als zij.” „Toen ik tien was heb ik het gevraagd.” „Wat?” „Of ik als baby op de stoep gelegd ben bij huize Brons.” Gerco’s bulderlach schalt door het bos. „Hoe kom je erbij!” „Je neemt me niet serieus. Ik voelde mij toen al anders.” „Nou, en wat zeiden je ouders?” „Mama heeft mij zo groot als ik was op schoot genomen en in mijn oor geluisterd dat ik echt hun eigen lieve meisje ben.”

20 september 2017

20170920-042-TDE-MAIN-AR15.pdf 42

9/11/2017 2:36:13 PM

feuilleton

„En geloofde je dat?” „Op dat moment wel, maar ik heb mij toch vaak eenzaam gevoeld.” „Maar nu heb je mij. En je ouders houden, hoe dan ook, echt van jou.” Ze maakt zich los. „Idiote gedachte, hè?” „Nee, hoor. Ieder mens heeft zijn eigen speciieke sores.” Ze trekt zijn hoofd naar zich toe. „Ik weet dat jij de jouwe hebt.” „Dat komt misschien nog weleens ter sprake. Maar nu gaan we naar de Davidsplassen.” Hand in hand lopen ze door. Nu moet ze er niet langer op doorgaan, beseft Annerieke.

Opeens struikelt ze over een steen die op de parkeerplaats ligt

„Wat doe je nou?” „Mijn enkel. Er lag iets op de grond, daardoor verzwik ik m’n enkel.” Behoedzaam helpt hij haar overeind. Hij houdt haar stevig vast. Voorzichtig probeert ze een paar stapjes te zetten. Het gaat heel moeizaam en het is pijnlijk. „Doe je schoen uit”, adviseert hij bezorgd. Ze gaat midden op de parkeerplaats zitten. „Ik draag je wel naar de auto”, zegt hij. „Je moet je voet niet meer belasten.” Ondanks de pijn glimlacht ze naar hem. „Ik vind jou toch zo geweldig lief, Gerco.” Hij grinnikt. „Nu heb je net zulke ondeugende ogen als je moeder. Je bent onweerstaanbaar. Hier, een pleister voor de pijn.” Hij geeft haar een warme kus. Ze kijkt naar zijn ingespannen gezicht, als ze onder het licht van een lantaarn doorlopen. „Vind je me zwaar?” „Welnee, ik zou met jou in mijn armen makkelijk de hele route nog eens kunnen lopen.” „Laten we meteen beginnen.” Voor de tweede keer die avond schiet hij in een bulderlach.

„We zijn niet één keer verkeerd gelopen”, stelt Gerco voldaan vast. „Het was toch leuk en later vond ik het minder eng”, stelt ze opgewekt vast. „Dat kom omdat je gepraat had over wat je dwarszat.” Ze grinnikt. Maar dan... Zijn haar benen onwillig geworden van de lange wandeling? Opeens struikelt ze over een steen die op de parkeerplaats ligt. Ze schiet voorover. „Au!” Daar ligt ze languit.

De volgende morgen zit Annerieke op de rand van haar bed. Goeiemorgen, die enkel is echt dik en nog steeds doet-ie pijn. Vandaag zouden ze naar dierenpark Emmen gaan... Ze had zich verheugd op de vlindertuin, om daar foto’s te maken. Steven en Loes gaan ook mee. Er kruipt een lachje in haar mondhoeken. Deze keer mogen ze wél mee, maar nu zit zij met die enkel... Ineens klaart haar gezicht op. Ha, ze krijgt een goed idee! In een uitgerust

De Davidsplassen lichten geheimzinnig op onder een magere maansikkel. Ze praten niet veel, maar het is goed zo. Het laatste deel van de wandeling gaat over het ietspad. Dat loopt een stuk gemakkelijker.

brein komen vaak lumineuze ideeën op. Zo goed en zo kwaad als het gaat wast ze zich en kleedt ze zich aan. „Hoe is het, Riekje?” Mam zit bij de tuintafel een glas thee te drinken. „Gaat wel, maar ik voel goed dat ik een enkel heb. En we wilden vandaag naar de dierentuin.” „Dat wordt niks, meid.” Mam pakt een theeglas van het dienblad, schenkt het vol en schuift het naar Annerieke. Haar ogen staan een beetje bezorgd. „Jou kennende wil je toch gaan en de anderen niet teleurstellen.” „Hoe raadt u het?” Annerieke glimlacht. „Ik ken je langer dan vandaag.” „Ze hebben daar vast wel rolstoelen, dan duwt Gerco me met liefde het hele park rond.” „Wat doe ik met liefde?” Door de open terrasdeuren loopt Gerco het grasveld op. „We zouden vandaag immers naar de dierentuin? Maar ik voel mijn enkel nog goed, dus een rolstoel zou wel prettig zijn. Als je graag wilt dat ik meega, mag je me duwen.” Hij gaat tegenover haar zitten en kijkt haar lang aan.

terdege *

20170920-043-TDE-MAIN-AR15.pdf 43

20 september 2017

9/11/2017 2:36:14 PM

Ons lichaam vernieuwt zich continu. Hoeveel cellen zich daarvoor moeten delen? Die deling blijkt ingewikkelder dan wetenschappers dachten. tekst: BART VAN DEN DIKKENBERG

GRAP GRAPHIC

VAREND VLIEGVELD Proefvaart carrier Queen Elizabeth op zee Voorste eiland Navigatiebrug

Skisprong: F-35 jets gebruiken helling van13º als hulp bij opstijgen: bespaart brandstof en vergroot bereik

Bewapening: Drie Phalanx CIWS* voor luchtafweer. Schip heeft ook 30mm kanonnen en mini-kanonnen

SPECIFICATIES – QE-KLASSE Waterverplaatsing Snelheid Actiradius Bemanning

Achterste eiland Vluchtcontrole

Hangar: Bergt tot 20 toestellen. Ruimte voor Chinook helikopter zonder opgevouwen rotorbladen

Aandrijving: Twee Rolls-Royce Marine Trent MT30 gasturbines, elk genereert 36MW (48.000pk)

65.000 ton

25 knopen (46 km/u) 19.000 km bij 15 knopen 1.600 (incl. luchtwing)

Verwachte diensttijd

Vliegtuigen: 40 toestellen en helikopters, waaronder F-35B stealth jet: kan vertikaal landen, kan starten op korte baan

50 jaar

HET BRITSE VLIEGDEKSCHIP HMS QUEEN ELIZABETH STAAT KLAAR OM AAN ZIJN PROEFVAARTEN TE BEGINNEN. IN 2018 HOOPT DE ROYAL NAVY HET SCHIP IN GEBRUIK TE NEMEN ALS CARRIER VOOR DE NIEUWE F-35B STEALTHJAGER.

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-044-TDE-MAIN-AR16.pdf 44

9/11/2017 2:35:59 PM

ZOEK HET UIT!

Kokosolie gezond? Helemaal niet!

Behalve auto’s moeten ook vliegtuigen afkicken van fossiele brandstoffen. Na Airbus komt ook Eviation Aircraft met een elektrisch vliegtuig. Het Amerikaanse bedrijf presenteerde het toestel onlangs op de Air Show in Parijs. Het prototype heeft een actieradius van bijna 100 0 kilometer. Er is ruimte voor negen passagiers en twee bemanningsleden.

vetten een hoog gehalte aan slecht LDL-cholesterol veroorzaken, waardoor de bloedvaten dichtslibben. Door een dieet met veel junkfood, koekjes, voorbewerkt eten en chips kan de hoeveelheid LDLcholesterol in het bloed toenemen, en daarmee de kans op harten vaatziekten. Onverzadigde vetzuren bevorderen juist de aanmaak van gezonde HDL-cholesterol. Deze goede vetten bevinden zich in olijfolie, noten, zaden en pitten.

Snelle drone De spookvormige CargoCopters van de Belgische ingenieur Bart Theys zijn het hobbystadium allang voorbij. Zijn drones overbruggen afstanden van 50 kilometer met 150 km/u. Het Belgische Bpost levert met de drones pakketjes tot 2 kilogram af. Theys werkt nu aan een ambulance- en een brandblusdrone.

TECHNIEK

LUCHTVAART

Fluistervlucht

Kokosolie zou veel slechter zijn voor de gezondheid dan boter en varkensvet. Dat volgde onlangs uit een onderzoek van de Amerikaanse hartstichting AHA. Waarom besteedt het onderzoek juist zo veel aandacht aan kokosolie? „Uit een recent onderzoek blijkt dat 72 procent van de bevolking kokosolie ziet als gezond”, verklaart AHA. Maar dat is het helemaal niet. Het bevat 82 procent verzadigd vet. Het probleem is dat verzadigde

GEZONDHEID

KOKOSOLIE GEZOND?

terdege/zoekhetuit/cargocopter

BIOLOGIE

Het kopiëren van het genetische materiaal door een cel blijkt een stuk ingewikkelder dan gedacht. Dat blijkt uit gedetailleerde video-opnamen. „Het is werkelijk een revolutie. Het ondermijnt een groot deel van wat we dachten te weten”, zegt teamlid Stephen Kowalczykowski van de universiteit van Californië. Dit fundamentele onderdeel van het leven verloopt vrijwel willekeurig en autonoom. Elke DNA-streng

dupliceert onafhankelijk van de andere. Ze versnellen en vertragen het overschrijven onafhankelijk van elkaar. Ten slotte komt alles weer op zijn pootjes terecht met een minimum aan kopieerfouten. Hoe komt het dan dat er zo weinig mutaties optreden bij het overschrijven van het DNA? Wat houdt dit proces op de rails? Een goede verklaring hebben de wetenschappers er nog niet voor.

Tunnelbouw De tunnelboorideeën van Teslabaas Elon Musk zijn enthousiast ontvangen. Hij ergerde zich mateloos aan de vele files in de stad: het verkeer gaat wat hem betreft ondergronds. Burgemeester Garcetti van Los Angeles vindt dat idee geweldig. The Boring Company van Musk maakte het tunnelboren al tien keer goedkoper dan het was. terdege.nl/zoekhetuit/tunnel

terdege *

20170920-045-TDE-MAIN-AR16.pdf 45

TECHNIEK

KNAP KOPIEERWERK

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 2:36:10 PM

VAN HARTE WELKOM! HERFST BIJ HOEDENATELIER MARIAN EN BIJ MAMALENE POSITIEKLEDING ESSENERWEG 44 ∙ KOOTWIJKERBROEK ∙ 0342 441841 ∙ WWW.MARIANHOEDEN.NL EN WWW.MAMALENE.NL

Alleen het allermooiste! Bruidshuis ‘t koetsje Molenstraat 204, Ede - 0318 - 84 67 67 www.bruidshuishetkoetsje.nl facebook.com/bruidshuis instagram.com/bruidshuishetkoetsje

klanten beoordelen ons met een

9.2

VERVOLG WOORDZOEKER DEEl 2 Deze vervolgpuzzelserie bestaat uit vier woordzoekers, waarbij u steeds allerlei woorden mag wegstrepen. De letters die overblijven vormen nog een woord. Bewaar de oplossingen, want na de vierde puzzel komt de inzendopdracht.

Â© PUZZEL: DINY VAN LEEUWEN

Streep de 96 woorden uit de berijmde psalmen 4, 5 en 6 weg. Welk woord vormen de tien letters die overblijven?

AFGEZONDERD AllEEN AlTAAR ANDEREN ARM BANG BEGINNEN BElONEN BEMINNEN BEROOF BEWIJZEN BIDDEND BIJSTAND BlOED BlOZEN DIENT DRIJF EENZAAM EERBIEDIG EINDElIJK GAAN GEBEDEN GEDUlD GEENSZINS GEJAAGD GElUK GEMOED GENOT GETROUW GOEDE HEMEl IJDElHEID

IJVER INGElEID KASTIJDEN KEEl KlACHT KOREN lEUGEN lIEFlIJK lOF MANNEN MEDEDOGEN MEDElIJDEN MENIG MOND MORGENlICHT MOST NACHT OFFER OGENBlIK ONGESTOORD ONHEIl ONTMOETING OVERVlOED PAlEIS RAAD REDT REEDS REIN REUK ROEDE ROEKElOOS RUIM

terdege *

20170920-047-TDE-MAIN-AR17.pdf 47

SlAAP SlAG SMAKEN SPOREN STEEDS STEM STIl TERWIJl TOEVERlAAT TWIJFElMOEDIG VADER VASTE VERBlIJD VIJF VINDEN VlEIEND VOlVROlIJK VRAGEN VREDE VREUGD WAPEN WEGEN WEllUSTIG WONING WOORDEN ZAAK ZEKER ZIEl ZINlOOS ZOEKEN ZUIVER ZWEMMEN

20 september 2017

9/11/2017 2:36:11 PM

Gelegen in het Zuid Limburgse Heuvelland. Een Oase van rust. Een grote zonen schaduwrijke tuin op het zuiden. Comfortabel en sfeervol ingerichte Hotelkamers en Hotelappartementen (met airco). Genieten van ontspannende wellness en heerlijk ontbijtbufet.

Eenmooiegelegenheid vooreenfeestje!

Uwfeestopmaat. Mooie sfeervolle zalen voor 20 tot 400 personen. Professionele lichten geluidsinstallatie. Eigen uitgebreide keuken. Rolstoelvriendelijk. Professionele bediening. Gratis parkeergelegenheid. Partycentrum Het Dak is een uitstekende gelegenheid voor uw bedrijfsfeesten, vergaderingen, jubilea, congressen, beurzen, verkopingen, productpresentaties en catering. Want... in Het Dak kan het!

Tiendweg 9a • 4142 EG Leerdam • Tel. (0345) 61 36 26 • www.hetdak.nl

Een verblijf bij Hotel Creusen... dat is vertrekken met een goed gevoel! info@hotelcreusen.nl Wilhelminastraat 50 | 6285AW Epen 043-4551215

Bezoek dé e showroom otst gro van Nederland

De meest uitgebreide collectie quiltstoffen, modestoffen, kleinvak, breigarens, borduurmaterialen en knutselspullen in de Krimpenerwaard

Grafmonumenten Gedenkstenen Maatwerk

Wij verkopen ook: - Panties van Oroblu en Marianne Wij verzorgen: - cursussen - dagprogramma’s voor groepen

Creashop

’t Bonte Schaep Hoofdstraat 54, Bergambacht

bonteschaepbergambacht.nl Tel. 0182-353563

Dameskleding (maat 42-54)

kijk op onze website voor een verkoopadres bij u in de buurt...

Wij zijn er voor ú.

www.skledar.nl

Bij het verlies van uw dierbare moet u kunnen rekenen op de begrafenisondernemer die u met rust en kennis van zaken begeleidt, met u meedenkt en zorgt voor een respectvolle begrafenis.

STEENHOUWERIJ Skledar Brandwijk 0183 - 352056 MEERKERK Nijverheidsstraat 1

Waar emotie vorm krijgt

Uitvaartcentrum De Olm Krimpen aan den IJssel

Uitvaartcentrum Linquenda Schoonhoven

Uitvaartcentrum Lekkerkerk Lekkerkerk

Aula Holaan Stolwijk

www.stoppelenburguitvaart.nl ! 0180 52 22 55 uitvaart@stoppelenburg.nl

Kleding *

haken

naaien

vintage

mode

Haak een prachtige woonplaid

BRANDWEERMAN JAN-WILLEM VAN LEEUWEN HOUDT VAN EEN GOEIE FIK WILLY JOCHEMSEN GEEFT AL VIJFTIG JAAR NAAILES 2017TOE 49 terdege NOG AANTAL TWEEDEHANDSKLEDINGWINKELS NEEMT STEEDS * 20 SEPTEMBER

20170920-049-TDE-MAIN-AR39.pdf 49

9/11/2017 2:53:53 PM

De woonstijl creëren die u voor ogen heeft De woonstijl creëren die u voor ogen heeft

Kleuradvies Castle Stones Vloeren Orac Decor Sierlijsten en plinten Pure & Original Kalk-& krijtverf Sigma Coatings Lakken & verven Bocx Interiors Meubels

Jan-Willem van leeUWen (29) Uit Zoetermeer beroepsbrandWeerman biJ regio Haaglanden HOE ZIET JE WERKDAG ERUIT? „Per week draaien we twee tot drie diensten van 24 uur in ploegen van acht. Tijdens die diensten zijn we op de kazerne en dragen we het gewone kazernepak. We doen dan van alles: onderhoud, oefenen, stratenkennis bijhouden, sporten. Soms gaan we bijvoorbeeld nieuwe gebouwen bekijken op brandveiligheid. Als de pieper afgaat terwijl we dienst hebben –dat is soms vier of vijf keer per dag, maar soms ook de hele dag niet– trekken we ons uitrukpak aan en gaan we erop af. Dat is dan vaak voor assistentie bij een ongeluk of om een brand te blussen.”

tekst: Neline Boogert-Floor beeld: Sjaak Verboom

DAT UITRUKPAK IS WAT ANDEREN EEN BRANDWEERUNIFORM NOEMEN? „Klopt. Het is zwaarder dan het kazernepak, want het moet je natuurlijk beschermen tegen de hitte en vallend puin. En de schoenen zijn ook stevig. De complete uitrusting weegt zo’n 35 tot 40 kilo. Het biedt bescherming en zorgt ervoor dat je zichtbaar bent als brandweerman.” MERK JE DAT MENSEN ANDERS NAAR JE KIJKEN ALS JE JE UNIFORM DRAAGT? „Het is niet zo dat het uniform ons een autoritaire uitstraling geeft. Maar mensen verwachten wel iets van je. Als je in uitrukpak aankomt bij een incident, ben jij degene die de verantwoordelijkheid heeft om in actie te komen.”

Uniform #1

WAT VIND JE HET LEUKST AAN JE WERK? „Het helpen van mensen is natuurlijk mooi. Maar een goeie ik ook. De actie en de sensatie, dat moet je echt leuk vinden. Als je aan een dienst begint, weet je nooit wat de dag brengt.”

terdege *

20170920-051-TDE-MAIN-AR44.pdf 51

20 september 2017

9/11/2017 10:51:07 AM

terdege *

20 september 2017

20170920-052-TDE-MAIN-AR18.pdf 52

9/11/2017 10:53:41 AM

Lotteke houdt van tweedehands Waarom zou je veel geld uitgeven als het ook anders kan? Voor Lotteke den Hartogbouman (29) uit Ochten is het kopen van tweedehandskleding inmiddels een levensstijl geworden. â€?soms denk ik: je bent toch gek als je alleen maar nieuwe kleding koopt?â€? tekst: JacomiJn ariakhah beeld: SJaak Verboom

terdege *

20170920-053-TDE-MAIN-AR18.pdf 53

20 september 2017

9/11/2017 10:53:55 AM

Feiten en cijfers Kringloopwinkels en tweedehandskledingwinkels winnen nog steeds aan populariteit. Een aantal feiten en cijfers op een rijtje. -Er zijn zo’n dertig Dorcaswinkels in Nederland, waarvoor rond de 2000 vrijwilligers in touw zijn. De omzet van deze winkels groeide ook afgelopen jaar weer, aldus woordvoerder Margriet Staat. „En ik geloof dat er voor komend jaar weer groei mogelijk is.” Artikelen in de categorieën boeken, kleding en meubels verkopen het beste en zijn samen verantwoordelijk voor het grootste deel van de omzet van de Dorcaswinkels. Het succes van de winkels komt onder meer door de gunfactor van consumenten voor het vrijwilligerswerk en het Dorcasdoel dat de winkel steunt, aldus Staat. „Er wordt soms zo veel bij onze winkels gebracht, dat we het haast niet kwijt kunnen. Daar zit heel mooie kleding tussen, soms met het prijskaartje er nog aan.”

Groeiende bezoekersaantallen

-Woord en Daad heeft momenteel twintig winkels. Dit najaar opent de stichting in Middelharnis en Harderwijk nieuwe kringloopwinkels. Volgend jaar volgen er waarschijnlijk nog meer vestigingen. De bezoekersaantallen blijven groeien, aldus de stichting, evenals de verkoop. Kleding heeft gemiddeld een omzetaandeel van 40 procent. Niet alleen consumenten met een kleine beurs zijn daarvoor verantwoordelijk, aldus Arco Sturm, manager van de Woord en Daadwinkels. Ook mensen die prima rond kunnen komen, bezoeken de Woord en Daadwinkels. „Discussies rond kledingproductie, kinderarbeid, afvalreductie en rentmeesterschap van de aarde hebben effect gehad op het consumentengedrag.” De opbrengst van elke winkel in gekoppeld aan een specifiek project van Woord en Daad. -Kringloopwinkels lieten in 2016 een gemiddelde stijging van de winkelomzet zien van 2,4 procent ten opzichte van een jaar eerder, blijkt uit onderzoek van Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland (BKN). Het aantal klanten nam toe tot 12 miljoen, een stijging van 4,9 procent. De 12 miljoen klanten kochten bij elkaar 41 miljoen gebruikte artikelen. Textielverkoop zorgt voor 21 procent van de omzet. 54

terdege *

WAAROM KIES JE VOOR TWEEDEHANDS? „Mijn moeder nam me vroeger al mee naar tweedehandskledingwinkels. Dan neem je dat over. Daar komt bij: ik houd van merkkleding, die vind ik mooier staan. Als je ziet dat een tweedehandsmerkshirtje maar 2 in plaats van 30 euro kost, dan is het snel bekeken.”

HOE VAAK KOOP JE TWEEDEHANDSJES? „Maandelijks. Vooral de kleedjesmarkten op Koningsdag zijn fantastisch, dan sla ik veel in. Daarnaast scoor ik veel bij kringloopwinkels, zoals de Dorcaswinkel in Opheusden. Vorige week heb ik daar nog voor 2,50 euro twee winterpyjama’s op de kop getikt voor ons dochtertje Eva (3).”

WAT IS JE BESTE KOOP? „Ik vond op Marktplaats een jurkje van het merk Petit Louie voor Eva. Een vriendin had een jurk in dezelfde stof voor mij. Soms dragen Eva en ik onze jurken tegelijkertijd. Daar heb ik zo veel leuke reacties op gekregen. Ook zocht ik een keer een nieuw kerktasje. Ik wilde dat liever niet nieuw kopen. Mijn man Alex studeert nog, dus ik ga niet 50 euro aan een tas uitgeven. Na een tijdje vond ik in de Woord en Daadwinkel in Ochten een leuk tasje met het prijskaartje er nog aan, helemaal nieuw.

20 SEPTEMBER 2017

20170920-054-TDE-MAIN-AR18.pdf 54

9/11/2017 10:53:59 AM

INTERVIEW

WAT IS JE GROOTSTE MISKOOP? „We hebben eens een piano gekocht voor 100 euro. Die wilden we laten stemmen, maar dat lukte niet. Hij heeft hier een tijdje leuk gestaan en toen hebben we hem voor hetzelfde bedrag verkocht aan een liefhebber die er nog iets mee dacht te kunnen.”

HOEVEEL VAN JE KLEDING IS TWEEDEHANDS? „Zeventig procent denk ik. Voor Alex is dat 10 procent, omdat het moeilijker is om voor mannen tweedehandskleding te vinden. Voor onze kinderen koop ik ook zo’n 70 procent tweedehands. Eigenlijk is bijna alles in ons huis tweedehands. Alleen onze matrassen en de koﬃemachine zijn nieuw.”

TWEEDEHANDSKLEDING STINKT VAAK Lotteke schiet in de lach. „Dat klopt, maar ik heb een wasmachine en Ariël en Robijn. Na een wasbeurt ruiken de kleren naar mijn eigen kleding. Je moet ze gewoon even eigen maken. Ik zeg weleens tegen mensen die niets van tweedehandskleding moeten hebben: Je gaat wel in een hotel slapen of in een restaurant eten. Maar de bedden en borden daar zijn ook al door honderden andere mensen

gebruikt. Dat idee vind ik, vooral als het gaat om een hotelbed, minder fris dan het dragen van andermans kleding.”

SPEELT HET MILIEU EEN ROL BIJ JE AANKOPEN? „Ik zou graag een heel mooi verhaal willen ophangen over hoe duurzaam ik leef, maar ik koop vooral tweedehands omdat het mijn hobby is. Het geeft een kick om goede spullen voor weinig geld aan te schaﬀen. Ik kan soms maar moeilijk meer begrijpen dat mensen bakken met geld uitgeven aan bijvoorbeeld nieuwe babykleertjes. Of meer mensen tweedehands zouden moeten winkelen? Lastig. Feit is dat er door het kopen van tweedehands kleding minder verspilling plaatsvindt. Het is zo jammer om mooie spullen weg te gooien als een ander er nog iets aan kan hebben.”

HEB JE NOG TIPS? „Wees kritisch bij wat je aanschaft. Zo kopen wij geen lelijke dingen alleen omdat het goedkoop is. We willen er leuk uitzien, daar doen we geen concessies aan. En onthoudt: wat je ook zoekt, je loopt er op een dag tegenaan voor een fractie van de nieuwprijs. Je moet gewoon geduld hebben.”

terdege *

20170920-055-TDE-MAIN-AR18.pdf 55

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 10:54:05 AM

Jeannette Zeeman selecteert de leukste producten op www.oranjebag.

Scotch and Soda, wolmix sjaal € 59.95

Ribgebreide beanie van Scotch and Soda, € 39,95.

Een camel jas blijft een topper: € 299,-.

Penny loafers zijn deze winter helemaal hip. Geen wonder: ze combineren makkelijk en lopen heerlijk. Verkrijgbaar in heel veel kleuren, € 175,-.

Dit hertje is niet te weerstaan: American Outfitters Kids, € 45,-.

Ook zo’n blijvertje, de leren rok: Alchemist € 199,95.

Bloemetjes blijven deze winter: Modstrom, € 79,95.

terdege *

Okergeel maakt je garderobe compleet: La Fee Maraboutee € 139,95.

Ruitjes duiken overal op: Closed Men, € 139,-.

Nooit meer bevroren tenen: Ivylee Copenhage teddy gevoerd, € 249,95.

20 september 2017

20170920-056-TDE-MAIN-AR38.pdf 56

9/11/2017 10:54:14 AM

Lizette pUL-van LiebUrg (31) Uit UeLsen (De) tanDartsassistente bij CooL DentaL CLiniC in Urk WAT HOUDT JE WERK IN? „Ik assisteer één dag in de week aan de stoel. Daarnaast heb ik ook een dag mijn eigen agenda met afspraken. Dan doe ik voornamelijk preventiewerkzaamheden zoals gebitsreinigingen, sealen en het geven van voorlichting.” WAT IS DE FUNCTIE VAN HET UNIFORM? „Een witte broek straalt hygiëne uit. Maar we wilden ook weer niet helemaal zo’n steriel pak. Daarom hebben we gekozen voor lichtpaarse jasjes. Normaal draag ik een rok, maar als je de hele dag wijdbeens op een stoeltje tegenover anderen zit, is dat niet praktisch.”

tekst: Neline Boogert-Floor beeld: André Dorst

VOEL JE JE EEN ANDER MENS ALS JE HET UNIFORM DRAAGT? „Het versterkt het team-gevoel en dat vind ik erg belangrijk. Ik draag het echt met eer. We hebben een heel leuk team van 25 mensen en het is ijn om daarbij te horen.” MERK JE DAT MENSEN OOK ANDERS NAAR JE KIJKEN ALS JE EEN UNIFORM DRAAGT? „Zeker. Ik weet nog goed dat ik, toen ik als 17-jarige begon met werken, voor het eerst werd aangesproken als mevrouw. Dat was wel even wennen. Als je een uniform draagt, geeft dat je gezag.”

Uniform #2

WAT VIND JE HET LEUKSTE AAN JE WERK? „Het contact met de mensen. We zijn pas verhuisd, maar ik blijf graag op Urk werken. Urkers zijn leuke mensen om mee te werken. Ze gaan zitten en hebben er vertrouwen in dat jij wel weet wat het beste voor ze is. En ze houden van een praatje.”

terdege *

20170920-057-TDE-MAIN-AR41.pdf 57

20 september 2017

9/11/2017 10:55:54 AM

terdege *

20 september 2017

20170920-058-TDE-MAIN-AR23.pdf 58

9/11/2017 12:02:51 PM

INTERVIEW

EEN KLIK MET DE

haaknaald

terdege *

20170920-059-TDE-MAIN-AR23.pdf 59

59 20 september 2017

9/11/2017 12:02:57 PM

Haar ideeën gaan sneller dan haar handen kunnen bijhouden. ”En ik haak toch echt snel”, zegt Maaike van Koert (35) uit Vught lachend. Door haar ontworpen haak- en brei patronen staan vanaf nu regelmatig in Terdege. Even kennismaken. tekst: ANNEMIEKE VAN DEN BERG beeld: TINEKE VAN DER EEMS

e is afgestudeerd als psycholoog, werkte als consultant, woonde in Amsterdam en in Canada. Nu bewoont ze met haar gezin een jarendertighuis onder de rook van Den Bosch. De woonkamer is ingericht met lichte tinten. Laminaat in visgraatpatroon, een grote vitrinekast vol blauw-wit Bunzlau Castle-servies. Smaakvol, zorgvuldig. Dozen vol met haakgarens staan in de voorkamer. Het is overgebleven materiaal dat na een opruimklus in de woonkamer is gezet. Ze krijgen een goede bestemming: „Ik doneer het aan bijvoorbeeld bejaardentehuizen of creatieve ontmoetingscentra.” Maaike is moeder van de 2-jarige Annabel, een tweede kindje is op komst. Zo’n drie dagen per week is ze druk voor haar bedrijf creJJtion. Ze ontwerpt haak- en breipatronen, houdt een blog bij, fotografeert en heeft diverse haakboeken op haar naam staan. In eigen webwinkels op Etsy en Ravelry verkoopt ze de patronen (sommige zijn gratis).

In de week van het interview is ze druk. Haar nieuwste boek, ”Natuurlijk haken”, komt in oktober uit – dus vragen de laatste werkzaamheden hiervoor de nodige tijd. Het is een vervolg op ”Puur haken” (2014). „Toen dat uitkwam, was de haaktrend net op gang. Er staan veel kleinere werkstukken in, zoals eierwarmers. In mijn nieuwe boek wilde ik meer diepgang; ik heb mezelf in de afgelopen jaren tenslotte ook ontwikkeld.” Ze laat een paar kledingstukken zien die in ”Natuurlijk haken” een plekje hebben gekregen: een behaaglijk, donkergroen vest, een kleurige plaid en een bruine tas van lederlookgaren. „Ik werk graag met bijzondere garens en houd van natuurlijke kleuren en materialen. Een van de vesten is bijvoorbeeld gemaakt van een combinatie van wol en hennep.” Dat soort garens is niet goedkoop, beaamt ze. „In dit vest zit wel voor 100 euro aan materiaal. Maar ik vind het z’n geld waard. Sommige mensen haken met heel goedkoop garen. Zelf vind ik dat jammer: dan heb je iets

SOCIALE MEDIA Creativiteit is een rode draad in het leven van Maaike, die als kind al van alles zelf maakte. „Ik denk weleens: ik heb vroeger zó veel gemaakt, waar is het allemaal gebleven? Daarom is het zo leuk dat je nu op sociale media je werkstukken kunt laten zien. Anderen reageren erop, en plaatsen foto’s van wat zij gemaakt hebben aan de hand van mijn patroon. Dat geeft mij ook weer inspiratie, want hun werkstukken zien er soms weer heel anders uit. De keuze voor een andere kleur of soort garen kan weer een heel ander soort werkstuk opleveren.” 60

terdege *

Contact De haak- en breipatronen van Maaike van Koert in Terdege zijn met name gericht op beginners en enigszins gevorderden. Maaike komt graag via Instagram of Facebook in contact met Terdegelezers. Hebt u n.a.v. Maaikes patronen foto’s van uw werkstuk(ken), vragen of ideeën voor projecten die u graag in Terdege zou willen zien? Laat het weten! www.crejjtion.nl.

gemaakt waar uren werk in zit, maar na één keer wassen al niet mooi meer is.” De garens die ze toepast, zijn niet zo exclusief dat je er moeilijk aan kunt komen, zegt Maaike. „Je kunt ze kopen op bijvoorbeeld wolplein.nl en bij handwerkwinkels. Als die het niet op voorraad heeft, kan het besteld worden. Ik let er altijd op dat ik garens en kleuren kies die de komende tijd nog in de collecties blijven.”

BREITANTE Maar hoe komt het dat een psycholoog de kost gaat verdienen met haken? Als je Maaikes werkstukken ziet, zou je eerder vermoeden dat ze een creatieve opleiding achter de rug heeft. Zo’n studie is wel even in beeld geweest, vertelt ze. „Toen ik een jaar psychologie gestudeerd had, schreef ik me in voor de kunstacademie.” Ze werd toegelaten, maar trok zich terug. „Ik besloot toch psychologie te blijven studeren; was bang het ”denkwerk” te gaan missen.” Na haar afstuderen bleef ze in Amsterdam wonen en ging ze aan de slag als consultant. „In het najaar van 2008 kwam mijn tante op visite. Ik noemde haar mijn breitante, omdat ze veel breide. Ze wilde graag naar een garenwinkel in Amsterdam en ik ging mee. Binnen zag ik een regenboog aan kleuren, ik was helemaal verkocht. Ik vroeg of ze ook cursussen aanboden.” Dat bleek het geval en zo sloeg ze fanatiek aan het breien. Na de cursus kwam een vervolgcursus. Twee jaar later kenterde het tij. „Haken is hip, dát moet je gaan doen”, zei een vriendin. „Nee, laat mij maar breien, vond ik. Tot ik een schulprandje wilde maken langs een

20 SEPTEMBER 2017

20170920-060-TDE-MAIN-AR23.pdf 60

9/11/2017 12:02:58 PM

sjaal. „Dat moet je toch echt haken”, zei m’n moeder.” En zo maakte ze kennis met de haaknaald. Het duurde even voor het ijs gebroken was, want door haar linkshandigheid was het haken lastig onder de knie te krijgen. „Ik heb m’n eerste haakwerk zó vaak in de hoek gegooid. Maar uiteindelijk was er toch een klik. Inmiddels heb ik mezelf in het haken verder ontwikkeld dan in het breien.”

VERBAASD In 2011 verhuisde Maaike samen met haar man naar Canada vanwege zijn werk. Zelf kon ze daar niet zo makkelijk een baan binnen haar vakgebied vinden. Ondertussen haakte ze door. Ze startte een blog en deelde daarop haar werkstukken. Tot haar verrassing kreeg ze vervolgens binnen één week drie keer de vraag of ze het patroon van een van haar werkstukken kon sturen. „Ik was verbaasd. Mensen willen het kópen! zei ik tegen mijn man.” Het leidde ertoe dat ze uiteindelijk een webshop opende waarop haar patronen te vinden zijn. Inmiddels is het haken een baan geworden. „Ik werk zo’n drie dagen in de week; soms meer, bijvoorbeeld nu ik tegen de deadline van een nieuw boek aan zit. Ik werk vanuit huis. Dat heeft voor- en nadelen. Ik kan zelf mijn tijd indelen, maar kom ook het huis niet uit.” Tijdens vakanties doet ze veel inspiratie op. De landschappen en de kleuren daar verwerkt ze in haar creatieve werkstukken. Ook nieuwe modecollecties en trends leveren soms inspiratie op. „Een trend van nu is het organiseren van een stukje gezelligheid voor jezelf om even op te laden. Kaarsje aan, telefoon uit. Heerlijk. Hier passen mooie, zelfgehaakte plaids goed bij.” Voor nieuwe ontwerpen heeft ze ideeën genoeg. Met een lach: „Het is jammer dat ik maar twee handen heb. Soms zou ik hier wel een heel team hebben willen zitten dat dingen voor me kan maken. Dat ik wat roep, en zij het voor me haken.” 61

20170920-061-TDE-MAIN-AR23.pdf 61

9/11/2017 12:03:16 PM

20170920-062-TDE-MAIN-AR23.pdf 62

9/11/2017 12:03:25 PM

haakpatroon

elk interieur kan wel zo’n mooie blikvanger gebruiken! maar behalve mooi is deze fraaie woonplaid ook lekker praktisch. Want op frisse dagen kruipen kinderen (en volwassenen) graag onder dit kleed op de bank. tekst en beeld: MAAIKE VAN KOERT

MATERIALEN:

HAAKPATROON KIEZELSTEEN WOONPLAID:

Garen: De plaid is gemaakt met Bravo Big, 11 bollen van 200 gram 100% acryl, kleur 106. Verder nodig: * Haaknaald 12mm * Schaar en een grote stopnaald

De plaid is in één stuk gehaakt, met een decoratieve rand langs de lange zijden en franjes langs de korte zijden.

AFMETINGEN:

Toer 1: begin in de derde steek vanaf de naald, 76st Toer 2: 1l, keer je werk, 77st Toer 3: 1l, keer je werk, 18st, bobbel, 19st, bobbel, 19st, bobbel, 18st (zie bobbel details op pag.4) Toer 4: 1l, keer je werk, 17st, bobbel, 1l, bobbel, 17st, bobbel, 1l, bobbel, 17st, bobbel, 1l, bobbel, 17st Toer 5: 1l, keer je werk, 18st, bobbel om de lus van 1l van de vorige toer (tussen de bobbels in), 19st, bobbel, 19st, bobbel, 19st, bobbel, 8st Toer 6: 1l, keer je werk, 77st Toer 7: 1l, keer je werk, 8st, bobbel, 19st, bobbel, 19st, bobbel, 19st, bobbel, 8st Toer 8: 1l, keer je werk, 7st, bobbel, 1l, bobbel, 17st, bobbel, 1l, bobbel, 17st, bobbel, 1l, bobbel, 17st, bobbel, 1l, bobbel, 7st Toer 9: 1l, keer je werk, 8st, bobbel om de lus van 1l van de vorige toer (tussen de bobbels in),19st, bobbel, 19st, bobbel, 19st, bobbel, 8st.

Ongeveer 1.50 x 1.25 meter zonder franjes, zal uithangen en groter worden door gebruik. Voor andere formaten, houd een minimum van 37 beginlossen aan, voeg steken toe in groepjes van 20 +1. Bijvoorbeeld 37 + 20 + 1 = 58 steken beginlossen, voor een totaal van 57 steken per toer.

HAAKNIVEAU: Beginner met goed begrip van de basissteken, klaar voor een nieuwe uitdaging.

GEBRUIKTE STEKEN: l: losse - haal de draad om de naald en terug door de lus op de naald. hv: halve vaste - steek de naald in de steek, haal de draad om de naald en terug door de steek en de lus op de naald. va: vaste achteruit - steek de naald in de steek achter je haaknaald; haal de draad over de naald en terug door de steek, haal de draad om de naald en door beide lussen op de naald. Een vaste achteruit (zie foto’s pagina 65). bobbel: bobbel van 4 halve stokjes- haal de draad om de naald, steek de naald in de steek, haal de draad om de naald en terug door de steek. Herhaal dit 3 keer. Haal de draad om de naald en in 1 keer terug door alle lussen op de naald (zie foto’s pagina 64). st: stokje- haal de draad om de naald, steek de naald in de steek, haal de draad om de naald en terug door de steek; 3 lussen op de naald. Haal de draad om de naald en terug door 2 lussen; 2 lussen op de naald. Haal de draad om de naald en door 2 overgebleven lussen op de naald.

DE PLAID: Start met 78 losjes opgezette lossen

Herhaal toer 2-9 drie keer. Herhaal toer 2-5 nogmaals en tenslotte twee keer toer 6. In totaal 39 toeren. KNIP DE DRAAD NIET AF na toer 39 maar haak meteen door met de decoratieve rand van vasten achteruit (va), zonder je werk te keren. Dit is nu de goede kant van je werk. Knip de draad af. Zonder je werk te keren, haak ook een toer va langs de andere lange zijde (de beginlossen). Knip de draad af en werk de draadjes weg.

terdege *

20170920-063-TDE-MAIN-AR23.pdf 63

20 september 2017

9/11/2017 12:03:28 PM

1. b o b b e l va n 4 h a l v e s t o k j e s (m e t s t a p - v o o r - s t a p fo t oâ€™s): h a a l d e d ra a d o m d e n a a l d , s t e e k de naald in de steek, haal de d ra a d o m d e n a a l d e n t e r u g d o o r d e s t e e k . h e rh a a l d i t 3 k e e r.

2 . h a a l d e d ra a d o m d e n a a l d e n i n 1 k e e r t e r u g d o o r a l l e lu s s e n o p de naald. m a a k d e b o b b e l af m e t e e n l o s s e .

3. m a a k d e t o e r af m e t s t o k je s e n beg in de volgende toer ook met s t o k j e s , t o t je b i j d e s t e e k v o o r d e b o b b e l va n d e v o r i g e t o e r b e nt . maak een bobbel om de steek voor d e b o b b e l va n d e v o r i g e t o e r.

4. 1 l o s s e en maak de tweede bobbel om de s t e e k n a d e b o b b e l va n d e v o r i g e t o e r. Ma a k d e t o e r af m e t s t o k je s e n beg in de volgende toer ook met s t o k je s , t o t a a n d e b o b b e l s .

5. D e l a a t s t e b o b b e l va n i e d e re k i e z e l m a a k je o m d e 1l va n d e v o r i g e t o e r, tu s s e n d e b o b b e l s i n . Ma a k d e l a a t s t e t o e r af m e t s t o k jes.

6 . E n j e k i e z e l i s af e n z i e t e r z o uit.

Toer 39 Toer 38 Toer 37 Toer 36 Toer 35 Toer 34 Toer 33 Toer 32 Toer 31 Toer 30 Toer 29 Toer 28 Toer 27 Toer 26 Toer 25 Toer 24 Toer 23 Toer 22 Toer 21 Toer 20 Toer 19 Toer 18 Toer 17 Toer 16 Toer 15 Toer 14 Toer 13 Toer 12 Toer 11 Toer 10 Toer 9 Toer 8 Toer 7 Toer 6 Toer 5 Toer 4 Toer 3 Toer 2 Toer 1

77st 77st 18st 17st 18st 8st 7st

8st

1l bobbel

8st 8st

1l bobbel

8st

18st 17st 18st

20170920-064-TDE-MAIN-AR23.pdf 64

8st

19st 17st 19st

bobbel

18st 17st 18st

1l bobbel

19st 17st 19st

bobbel

77st 19st 17st 19st 77st

bobbel

1l bobbel

bobbel

19st 17st 19st

1l bobbel

8st bobbel

bobbel

7st

8st

bobbel bobbel

8st bobbel

18st 17st 18st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

bobbel bobbel

1l bobbel

bobbel

bobbel bobbel

7st

8st

bobbel bobbel

8st bobbel

18st 17st 18st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

1l bobbel

bobbel

7st

8st

bobbel bobbel

77st 19st 17st 19st 77st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

18st 17st 18st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

1l bobbel

bobbel

8st

bobbel bobbel

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

77st 19st 17st 19st 77st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

1l bobbel

bobbel

8st

18st 17st 18st

bobbel bobbel

bobbel

8st

7st

19st 17st 19st

bobbel

77st 19st 17st 19st 77st

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

1l bobbel

bobbel

18st 17st 18st

7st

19st 17st 19st

bobbel bobbel

bobbel

19st 17st 19st

bobbel

18st 17st 18st

7st

1l bobbel

bobbel

19st 17st 19st

bobbel bobbel

7st

8st

18st 17st 18st

77st 77st

9/11/2017 12:03:31 PM

1. Va s t e n a ch t e r u i t h a k e n (m e t s t a p - v o o r - s t a p fo t o’s).

2 . 1l .

3. h a a k e e n va s t e i n d e l a a t s t e steek.

4. ga z o v e rd e r m e t va i n d e v o r i g e s t e e k ; j e w e r k t a l s h e t w a re a ch t e r uit. Steek de naald in de steek, haal de d ra a d o m d e n a a l d e n t e r u g d o o r de steek.

5. Ha a l d e d ra a d o m d e n a a l d e n t e r u g d o o r b e i d e lu s s e n o p d e n a a l d . D e s t e k e n va l l e n e e n b e e t je a ch t e r o v e r e n m a k e n e e n m o o i e b o l l e afg e w e r k t e ra n d l a ng s je werk.

6 . He rh a a l d e z e t o e r va n va l a ng s d e a n d e re l a ng e z i jd e f ra nje s l a ng s d e k o r t e z i jd e n .

Franjes langs de korte zijden Werk de toer-einden af met franjes; zo leuk om te doen! Knip 160 draden van 70 cm. Je maakt 20 franjes langs iedere zijde, in de toer-einden met de goede kant aan de voorkant van de deken. Elke franje maak je van 4 draden. MAAK EEN FRANJE: 1. pak 4 draden, vouw ze dubbel en steek ze tussen de laatste steken door, van voor naar achter. 2. Pak de draad-einden en haal ze door de lus. 3. Trek ze goed aan, maar niet te strak. 4. Voeg een tweede franje toe in de volgende goedekant toer, zie pijlen. 5. Splijt deze beide franjes in 2 setjes van 4 en maak een knoop met 4 draden van de eerste franje en 4 draden van de tweede franje. Plaats deze knoop op ongeveer 10 cm vanaf de plaid.

Haakpakket Zin gekregen om aan de slag te gaan? De firma Brouwer stelde speciaal voor Terdege-lezers een pakket samen om deze prachtige plaid te kunnen maken. Het haakpakket bevat elf bollen wol, een handige tas om het garen in te bewaren én het geprinte patroon. De prijs bedraagt € 72,95 (excl. verzendkosten € 4,95). Meer info: bestellen.erdee.nl.

terdege *

20170920-065-TDE-MAIN-AR23.pdf 65

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:03:33 PM

rianneke van Wezel (22) Uit middelharnis anesthesiemedeWerker in het van Weel-bethesda ziekenhUis in dirksland HOE ZIET JE WERKDAG ERUIT? „Ik begin elke morgen rond een uur of zeven. Om halfacht hebben we brieing en daarna zorgen we dat de operatiekamer om acht uur gereed is. Dan gaan de operaties achter elkaar door, tot een uur of vier. Het is mijn taak om de patiënt te halen. Verder zorg ik samen met de anesthesioloog voor de narcose. En tijdens de operatie houd ik de patiënt in de gaten. Het klinkt saai, maar dat is het niet. Sommigen krijgen een ruggenprik. Met die mensen kun je lekker kletsen.”

tekst: Neline Boogert-Floor beeld: Sjaak Verboom

DRAAG JE ELKE DAG JE UNIFORM? „Ja. Als ik ’s morgens aankom op mijn werk, kan ik uit een grote kast een pak uitzoeken. Ik neem altijd het kleinste maatje, en dat is mij eigenlijk nog iets te groot. Aan het eind van de dag trek ik het pak weer uit en dan wordt het voor me gewassen. We dragen speciale klompen, en tijdens de operaties heb ik een mondkapje. Soms moet ik trouwens ook op de afdeling zijn. Daar draag ik een witte jas, en heb ik andere klompen aan.” WAT IS DE FUNCTIE VAN HET PAK? „Het is hygiënisch, met strakke banden langs je armen en een mutsje zodat je geen haren en bacteriën verspreidt. Het is ook praktisch, met veel zakken erin en gemaakt van een stof die snel droogt. En het zit heerlijk: het uniform van een verpleegkundige voel je altijd zitten, maar met dit pak is het alsof je in je pyjama loopt. Daarnaast zit het lekker warm, en dat is wel ijn, want op de operatiekamer is het maar 18 graden. Bij die temperatuur kunnen bacteriën zich niet voortplanten.”

terdege *

Uniform #3

20 september 2017

20170920-066-TDE-MAIN-AR42.pdf 66

9/11/2017 11:00:59 AM

KOM KUĲT ONTDEKKEN

KUIJT WOMEN & MENSWEAR:

KUIJT WOMENSWEAR:

KOOTWIJKERBROEK

BARNEVELD

HOOGEVEEN

Langstraat 15-17

Hoofdstraat 206

Veluweweg 28-30

www.kuijt-mode.nl

OPROEP! Geen standaard tekst dit keer over de nieuwe najaarsmode, de kleuren, modellen etc. Nee, wij zien het anders en plaatsen dit keer een oproep. Wij zien graag dat iedereen lacht, elkaar eens vaker begroet, een complimentje uitdeelt en lekker in z’n vel zit. Natuurlijk zijn wij ervan overtuigd dat een passende outfit hierbij hoort!

te personen. De wat rustigere kleuren of juist heel erg kleurrijk. Kijk eens om je heen, zie je weleens een stel lopen waarvan er één zijn of haar best heeft gedaan om er leuk uit te zien en de ander “zomaar” wat aan heeft aangetrokken?

‘Verras elkaar’ Passend bij jou als persoon, waar je je prettig in voelt. Niet opvallend maar verzorgd wanneer je wat introverter bent, of lekker uitbundig voor extraver-

Verras elkaar en doe eens extra je best om er voor elkaar leuk uit te zien. Voor een gezellige “vrije” dag of “gewoon”

naar je werk voor je collega’s. Je zult zien wat de leuke reacties met je doen. Onze winkels zijn er klaar voor en het Mulder team adviseert je er graag bij. Er zijn vele merken voor dames en heren met de nieuwste collecties. Trek iets positiefs aan, dat past altijd!

terdege *

20 september 2017

20170920-068-TDE-MAIN-AR21.pdf 68

9/11/2017 11:03:45 AM

Al 50 jaar

naailes tussen de WEILANDEN In de hal van haar naaiatelier hangt een krantenartikel van vijftig jaar geleden. erbij afgedrukt een foto van een jong meisje met een blonde knot en een grote bril dat haar eigen bedrijfje begon met het geven van naailes. Willy Jochemsenvan Dijk (nu 68): “Ik dacht toen: er komt vast geen kip naar onze boerderij tussen de weilanden, maar het is al die tijd blijven lopen. In de topjaren had ik elke week 196 leerlingen die hier twee uur les kregen.” tekst: Mariska Dijkstra-wolters beeld: sjaak VerbooM

e heeft het feest van het vijftigjarig jubileum net achter de rug. Willy Jochemsen heeft ervan genoten. Nog elke dag vallen er kaartjes van cursisten door de bus, waarin ze haar bedanken en hun herinneringen aan de afgelopen lesjaren beschrijven. „Bedankt voor

de gezelligheid én het vele wat ik geleerd heb”, schrijft een van hen. Het zijn de twee elementen die de Bennekomse lerares belangrijk vindt. „Tijdens het naaien wordt er heel wat afgekletst. Maar roddelen? Nooit! Ik grijp direct in als er mensen op het punt staan iets negatiefs

over een ander te vertellen.”

VERSTELWERK Dat ze later wilde gaan naaien, wist Willy al op haar vierde. Ze kwam op het idee door te kijken bij de huisnaaister die hun gezin had. „Die deed al het verstelwerk op onze boerderij;

terdege *

20170920-069-TDE-MAIN-AR21.pdf 69

20 september 2017

9/11/2017 11:03:46 AM

bijvoorbeeld als er een overall stukgegaan was. Ook naaide ze jurkjes voor mij en een doopjurk voor ons gezin. Ik vond het geweldig om naar haar te kijken. En al snel deed ik met haar mee. Toen ik dertien was, begon ik verstelwerk te doen voor de boerinnen om ons heen. En ik weet dat mijn moeder me op mijn veertiende een keer een week thuis heeft gehouden om alles af te kunnen maken. Ik had veel te veel werk aangenomen. Zo druk had ik het ermee.” Al tijdens haar opleiding als lerares naaldvakken was duidelijk dat Willy een geboren docente was. „Met mijn diplomering werd dat nog eens aangehaald. Ga jij maar lesgeven, dat is je op het lijf geschreven.” Dat bleek ook het geval, hoewel het die eerste tijd soms ook wel lastig was om overwicht te hebben. „Ik weet nog dat ik een directrice van een ziekenhuis lesgaf, samen met haar verpleegsters. Zij was nogal dominant en nam een naaimachine voor zichzelf in gebruik, terwijl het de bedoeling was dat iedereen op alle naaimachines mocht. Ik overlegde met mijn vader en die zei: Als jij er niet snel iets van zegt, kom ik naar je toe en zal ik het haar vertellen. Dat wilde ik te allen tijde voorkomen, dus heb ik diep adem gehaald en haar duidelijk gezegd dat de naaimachines voor iedereen waren. Achteraf heb ik daar veel van geleerd.”

ENGELSE NAAD De cursisten komen elke week naar het grote lokaal onder haar huis. „Toen we dit huis gingen bouwen, een paar honderd meter van mijn ouderlijk huis vandaan, hebben we het bewust onderkelderd. Daar ben ik nog elke dag blij mee. De vrouwen komen via een eigen ingang de ruimte binnen. Dat is gewoon heel ijn.” In de ruimte staan vier Bernina-naai70

terdege *

machines, een borduurmachine, een lockmachine en een coverlockmachine. „Dat is echt mijn merk, omdat de machines niet zo snel stukgaan. Het komt regelmatig voor dat een van de dames ‘gas’ geeft terwijl er geen draad in de naald zit, bijvoorbeeld. Een Bernina kan dat aan.” Het leslokaal ligt vol met garens, knopen, ritsen, klittenband, voering, schoudervullingen, spelden, naalden en centimeters. Voor stof zorgen de dames zelf. Cursisten heeft ze in alle leeftijden. „De jongste is 9. De jonge meisjes zitten bij elkaar in een groep. We beginnen een cursus altijd met recht leren spelden en gaan daarna al snel op de naaimachine een Engelse naad maken. Van dat eerste lapje met oefennaden maken we een tas. De jongeren vinden het leuk als we echt ergens naartoe werken.” De oudere dames maken wat ze willen maken en worden daarbij begeleid door de naaidocent. „Rokken en bloesjes zijn het populairst, maar er worden ook wel leggings, lange broeken en blazers gemaakt.”

TEXTIELVERVEN Soms geeft ze drie generaties vrouwen uit één familie les. „Binnenkort zou ik zelfs de vierde generatie kunnen ontvangen. Maar we moeten maar kijken hoe dat gaat lopen. Sinds ik getrouwd ben hoef ik niet meer fulltime les te geven. Als ik gezond mag blijven, ga ik nog wel een poosje door. De leerlingen die echt een certiicaat voor coupeuse wilden halen, heb ik dit jaar voor het eerst naar een jongere docent verwezen. Zo’n traject kost vijf tot zes jaar. Ik weet gewoon niet of ik hen al die tijd kan begeleiden. Zo nuchter ben ik wel.” Mede doordat Willy zelf patronen tekent voor de cursisten, blijven ze op les. „In de vakantieperiode merk ik al dat ik onrustig word. Mijn man zei

laatst nog tegen iemand: „Als ik Willy haar naailes afneem, wordt ze ziek.” Ik vind het zo ijn als het seizoen weer start en de eerste mensen het terrein op komen rijden. Zo’n twintig jaar geleden dacht ze dat haar naaiatelier zou moeten stoppen. „Vrouwen gingen meer werken en er werd gezegd dat het naaien dan wel voorbij zou zijn. Ik schoolde me daarom alvast om, om ook workshops textielverven te kunnen geven. Maar de mensen stopten niet met naaien. Tenminste, bij mij niet. Ze bleven komen. En ze doen dat nog steeds. Ik heb geen enkele dip meegemaakt.”

SPANNEND Tot haar vijftigste was Willy single. „Mensen zeggen weleens: jammer dat jullie elkaar niet eerder zijn tegengekomen. Maar dat suggereert dat ik voor die tijd zielig was. Of dat mijn leven niet compleet was. Zo zie ik dat helemaal niet. Ik had een heel mooi leven. Heb dingen gedaan die ik anders nooit had kunnen doen. Zo heb ik diverse keren met cursisten meegedaan aan een modeshow. Dan maakten we bijzondere kleding en die moesten we dan in Rotterdam of Den Haag laten zien. Dan was je tot ’s avonds laat alles aan het afwerken. Het was heel spannend, maar geweldig om te doen.” Nog altijd maakt ze al haar kleren zelf. „Alleen toen mijn man in het ziekenhuis lag en we vlak daarna waren uitgenodigd op een bruiloft, heb ik iets gekocht. Maar ook toen heb ik de jurk die ik had gekocht de avond voor de bruiloft nog helemaal naar m’n zin gemaakt. Dat is het mooie van zelf iets maken. Je kunt het zo maken dat het precies bij jou als persoon past, qua kleur en pasvorm. Het nadeel van kleding uit de winkel is dat het allemaal standaardmodellen zijn. En nog prijzig ook. En ik zie er altijd wat aan. Dat zal wel zo blijven.”

20 september 2017

20170920-070-TDE-MAIN-AR21.pdf 70

9/11/2017 11:03:47 AM

“Als ik Willy haar naailes afneem, wordt ze ziek”

terdege *

20170920-071-TDE-MAIN-AR21.pdf 71

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:04:04 AM

P. Verbeek exclusief vervoer

Geef een

pareltje

Grote Kerkstraat 40 | 4261 BE Wijk en Aalburg T 0416-696463 | M 06-53301282 W www.pverbeek.nl | E info@pverbeek.nl

4,95

Meer dan

30 jaar ervaring

Vertroosting Treffende citaten van puriteinen e.a.

Academy Consultant Henny Mostert Kleur en Sijl voor Hem en Haar Bouique in de vier seizoenen

Bestel nu op www.debanier.nl/pareltje of ga naar de boekhandel

Gediplomeerd voor: • kleur • sijl • make-up advies • visagie • garderobeplanning • haaradvies • briladvies • camouﬂage • bruidsadvies

Eperweg 49 8181 EV Heerde • Tel: 0578-694613 e-mail: HennyMostert@hetnet.nl • www.HennyMostertKleurenSijl.nl

www.ieds-webshop.nl

k e d t n O

onze najaar collecties

HET NIEUWE SEIZOEN STAAT STAAT VOOR VOOR DE DEUR EN MET PLEZIER GEVEN WIJ U EEN EERSTE EERSTE INDRUK VAN VAN COLLECTIE. ONZE NIEUWE C OLLECTIE. IN WELKE STIJL STIJL EN VOOR VOOR WELK KLEEDKLEEDOOK ZOEKT,, WIJ MOMENT U O OK IETS ZOEKT VOOR IN.. GRAA GRAAG VULLEN HET V OOR U IN G PERSOONLIJK HELPEN WIJ U HIER PERSO ONLIJK BIJ,, ONZE MEDEWERKERS STAAN BIJ STAAN VOOR KLAAR.. WIL WILT V VO OOR U KLAAR T U LIEVER AFSPRAAK? OOK DAT GE-OP AF SPRAAK? O OK D AT IS GE REGELEN,, KIJK OP OP:: MAKKELIJK TE REGELEN SPEKSNIJDER.NL/AFSPRAAK SPEKSNIJDER .NL/AFSPRAAK

speksnijder.nl

maak er een mooie dag van Veenendaal Verlaat 2 Kampen IJsselkade 64 Bergambacht Hoofdstraat 105

Joost Grinwis (19) Uit oUddorp Genie biJ de LUchtmobieLe briGade WAT HOUDT JE WERK IN? „De Luchtmobiele Genie, onderdeel van de Luchtmobiele Brigade, gaat voorop om de weg vrij te maken voor de gewone infanteriesoldaten. Bijvoorbeeld door bermbommen te ruimen. De opleiding hiervoor heb ik in maart afgerond. Tot nog toe ben ik niet op missie geweest, dat hoop ik zo snel mogelijk mee te maken. Tot die tijd zijn we bezig met oefeningen.”

Uniform #4

tekst: Neline Boogert-Floor beeld: Wim van Vossen

LOOP JE ELKE WERKDAG IN UNIFORM? „Ja, voor mij is dit echt mijn werkkleding. Als we het veld in gaan, hebben we een speciale jas aan die wat dikker is. De baret gaat dan ook af, want dan dragen we een helm. En een rugzak, een wapen en het ops-vest voor de magazijnen van het wapen.” WAT IS DE FUNCTIE VAN HET TENUE? „Het camoulagepak is vooral voor de camoulage; het biedt niet extra bescherming. Als je op uitzending bent, krijg je ter plekke kogelwerende platen, die je over je tenue kunt dragen. Aan de rode baret kun je zien dat ik bij de Luchtmobiele Brigade zit. Als ik die draag, geeft dat me een trots gevoel.” HOE REAGEREN MENSEN OM JE HEEN OP HET UNIFORM? „Vooral kinderen vinden het leuk. Een paar buurjongetjes gaan altijd voor het raam staan als ik thuiskom.” WAAROM BIJ DE LUCHTMOBIELE BRIGADE? „Het is mooi werk. Je kunt iets betekenen voor mensen die het niet zo goed hebben als wij hier in Nederland. En een beetje actie, dat is natuurlijk ook leuk.”

terdege *

20170920-073-TDE-MAIN-AR43.pdf 73

20 september 2017

9/11/2017 11:03:50 AM

Na JUR K EN JA S:

J o s e p hin e & C o . Schoenen: eigen c o ll e c t ie . K e t t in g e n a r m b a n d : K uij t Mode Barneveld

Voor K L E DI N G K E U Z E K A N MO OI E R

H e t c o n t r a s t is t e laag en deze kledin g mis t h e t t ikkeltje anders dat p a s t b ij G e r d aâ€™s s t ijlp e r s o o nlij kheid.

Reactie Gerda Deze dag is heel leerzaam geweest, nooit geweten dat deze kleuren me zouden staan. Voortaan zal de kleurenkaart mee gaan met aankopen van kleding of bij de stoffenwinkel. Ook was de dag heel gezellig met tussendoor genoeg stof voor gesprek, zodat ik me snel op mijn gemak voelde. Dit was erg prettig. Ik heb mooie herinneringen aan de make-over!

20170920-074-TDE-MAIN-AR24.pdf 74

9/11/2017 11:04:46 AM

Olijfgroen als toptint Gerda van der Hulle is 47 jaar, vrijgezel en woont in het Zeeuwse Nieuwerkerk. Voor haar werk als kraamverzorgster draagt ze een uniform. In haar vrije tijd vindt ze het lastig kledingcombinaties te maken. Gerda is sociaal en heeft een toegankelijke, vriendelijke uitstraling. tekst: CAROLIEN LUITJES beeld: SJAAK VERBOOM

erda’s donkerbruine haar en ondertoon van de huid heeft een warme gloed. Ze heeft prachtige bruingroene ogen. Donkere, warme en zachte kleuren staan haar het mooist. Daarmee is zij een donker herfsttype. Gerda’s topkleuren zijn olijfgroen en warmrood. Zij kan vrij hoge contrasten in haar kleding dragen. Op deze manier wordt de diepte van de kleuring in het gezicht herhaald.

STIJLPERSOONLIJKHEID Engels-klassiek, met een romantische of creatieve touch, zo zouden we Gerda’s stijlpersoonlijkheid het best kunnen omschrijven. Verrassende kleurcombinaties staan haar goed. Bij Kuijt Mode in Barneveld vinden we een prachtige set van Josephine & Co. We kiezen daarbij rode accessoires om het geheel spannender te maken en Gerda’s stijlpersoonlijkheid recht

te doen. Algemene stijlregel is dat als je werkt met een andere kleur dan de kleur van de kleding, deze kleur minimaal een keer herhaald dient te worden.

FIGUUR Gerda hoort bij de atletische ﬁguren: Haar heuplijn is slanker dan haar schouderlijn. Om haar schouderlijn optisch in balans met haar heuplijn te krijgen kan zij het best kiezen voor een V-hals. Om die reden kiezen we bij het jurkje op de nafoto, die geen V-hals heeft, een ketting met een hanger. Met haar 1,74 meter is Gerda een lange vrouw. Ze heeft slanke en goedgevormde lange benen. Rokken die op de knielijn eindigen staan haar erg goed. Een kapmouwtje of een mouwtje die eindigt ter hoogte van haar boezem, doet haar voller lijken dan ze is. Dit heeft te maken met de

bredere schouderlijn. Soepel vallende stoﬀen werken goed voor bovenkleding. Op deze manier wordt het buikje gecamouﬂeerd. Als zij kiest voor een rok met bovenstuk, dan is het mooi als de rok opvallender aanwezig is dan het bovenstuk. Dit kan zij bijvoorbeeld doen door donkere bovenstukken te dragen in combinatie met een lichtere rok. Bij de na foto kiezen we voor opvallende schoenen, waardoor de verhouding beter in balans komt.

KAPSEL Bij Gerda’s ovaalvormige gezicht staan veel soort kapsels en hoeden. Als ze lacht gaat haar rechtermondhoek eerder omhoog dan haar linker mondhoek. Om symmetrie te brengen is het mooi om de scheiding van het haar van rechts naar links te kammen.

terdege *

20170920-075-TDE-MAIN-AR24.pdf 75

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:04:57 AM

De nieuwe collectie is binnen! Kom gezellig langs, de koffie staat klaar.

Elspeterweg 27 – UDDEL – www.lajumelle.com

SANDWICH - ARMA - RABE - ERFO - HV POLO - LILYTIME - MORE & MORE - JOSEPHINE & CO MOSCOW - SOMMERMANN - GANT - BLOOMINGS - BEAUMONT - QUESTION - YAYA

STIJLVOL e klasse!

CAVALLARO - GERRY WEBER - WEBER EDITION - FRANK WALDER - DONNA DURA - FRESH! SARTO FASHION - HERMANN LANGE - JOSEPH RIBKOFF - EUGEN KLEIN - GOLLÉ HAUG

van ander

Dam 48 en 50 Alblasserdam Tel. 078 - 6990145 Vrijdagavond koopavond www.marlenevlot.nl

GRATIS PARKEREN VOOR DE DEUR. VERGEET UW PARKEERSCHIJF NIET

De grootste

SHOP van Nederland

erdriet na miskraam Verdriet Na ruim vijf jaar wachten waren mijn man en ik zo blij dat ik zwanger was. Helaas kreeg ik na tien weken een miskraam. Dat was heel heftig ertellen en verdrietig. Nu weet ik niet goed hoe te reageren als mensen vertellen ertijd is er de pijn van dat ze zwanger zijn. Ik wil blij voor hen zijn en tegelijkertijd anger ben. de miskraam en voel ik me minder waard, omdat ik nog niet zwanger tekst: Hilleke Hoekstra

e gevolgen van het krijgen van een miskraam worden vaak onderschat. Voor artsen is het vooral een medische gebeurtenis die veel voorkomt. Voor de omgeving is het een onzichtbaar verlies. En als mensen om je heen nog niet op de hoogte waren van de zwangerschap, dan is het verlies voor hen zelfs onbekend. Voor jou is het daarentegen juist een zeer ingrijpende gebeurtenis. Je hebt een kind verloren. Zodra een vrouw zwanger is, vormen zich beelden in haar hoofd van het kindje, hoe het zal zijn om het kindje vast te houden en hoe de partner met de baby zal omgaan. Door een miskraam komen aan die toekomstbeelden en -dromen abrupt een einde. Daarnaast is een miskraam een lichamelijke gebeurtenis. Veel vrouwen hebben bijvoorbeeld na een miskraam het gevoel dat hun lichaam hen in de steek heeft gelaten en heeft gefaald. Omdat voor de omgeving deze ervaring niet zichtbaar of onbekend is, is er weinig steun en meeleven, en

Hilleke Hoekstra, gz-psycholoog sta je er misschien alleen voor om met deze verlieservaring om te gaan. Dat is een moeilijke opgave. Daarnaast vraag je van jezelf dat je positief meeleeft met anderen die zwanger zijn. Dat is best veel gevraagd. Gun jezelf de tijd en ruimte om aandacht te hebben voor het verlies van jullie kindje. Vertel een paar goede vrienden of familieleden bij wie je je veilig

voelt wat er is gebeurd, zodat zij kunnen meeleven. Als je ruimte maakt voor je eigen verdriet, komt er ook ruimte voor blijdschap voor anderen die zwanger zijn. Dit mag en kan naast elkaar bestaan. Je schrijft ook dat je denkt dat jij minder waard bent omdat je nog niet zwanger bent en geen moeder bent. Hoe kom je aan die gedachte? Het lijkt erop dat je niet zo positief denkt over jezelf, dat je geen gezond zelfbeeld hebt. En dat je verwacht door een zwangerschap en door het moederschap meer waard te zijn. Met die gedachte doe je jezelf enorm tekort. Jij bent als persoon waardevol, ongeacht je functie, je leeftijd en of je wel of geen moeder bent. Misschien is het belangrijk dat je hieraan de komende tijd aandacht gaat besteden, zodat je jezelf meer gaat leren waarderen. Dan wordt het niet alleen een tijd van â€?ongeduldig wachten opâ€?, maar ook een tijd van groei in eigenwaarde en blijdschap over wie jij bent en mag zijn.

terdege *

20170920-077-TDE-MAIN-AR25.pdf 77

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:04:59 AM

46. Gaspard de Coligny tekst: gisette van dalen-heemskerk beeld: jack staller

ondagnacht 24 augustus 1572: in de straten van Parijs is het stil. Het lijkt een nacht net als alle andere nachten te worden. Tot om halfdrie de klok van een kerk begint te luiden... Gaspard de Coligny wordt op 16 februari 1519 geboren. Zijn vader is een graaf. Deze afkomst zorgt ervoor dat Gaspard op 22-jarige leeftijd hoveling wordt aan het hof van koning François. In deze periode ontstaat een hechte vriendschap tussen Gaspard en hertog François de Guise, die ook aan het hof aanwezig is. Gaspard de Coligny maakt carrière in het leger. In 1552 krijgt hij, omdat hij moedig strijdt, zelfs de eretitel ”Admiraal van Frankrijk”. Maar dan valt hij in 1557 tijdens de strijd om de Franse plaats Saint-Quentin in handen van Spaanse soldaten. Twee jaar lang zit de generaal gevangen in de Nederlandse stad Sluis. Toch is die tijd niet zinloos. Zijn vrouw Charlotte stuurt hem een Bijbel en ge-

1519 Gaspard de Coligny geboren.

terdege *

schriften van Calvijn. Daarin leest Gaspard veel. Vooral het boek Job spreekt hem aan. Pas als zijn familie 50.000 kronen betaalt, komt de generaal vrij. Thuis praat Gaspard veel met zijn vrouw Charlotte. Ook voert hij gesprekken met een predikant en woont hij een geheime bijeenkomst van protestanten bij. Daar knielt hij neer, bidt en dankt voor zijn bekering. Gaspard blijft ook na zijn bekering een trouwe dienaar van de Franse koning. Hij hoopt dat deze koning, die zelf roomskatholiek is, zowel de protestanten als de rooms-katholieken vrijheid van godsdienst geeft. In 1562 staat de Franse overheid de protestanten –na jarenlange vervolgingen– voor het eerst toe om openbare kerkdiensten te houden. Dat doen de hugenoten, zoals ze ook genoemd werden, massaal. Er zijn wel een paar beperkende regels. Zo mogen de diensten bijvoorbeeld niet binnen de stadsmuren gehouden worden. Hugenoten in Vassy houden

zich niet aan die regel. Tijdens een kerkdienst in een schuur vindt een overval plaats. Zestig mensen vinden de dood, een paar honderd aanwezigen raken gewond. Gaspard is bedroefd als hij hoort dat deze aanval werd geleid door zijn vroegere vriend François de Guise. Vlak na deze gebeurtenis schrikt Gaspard de Coligny ’s nachts wakker. Hij hoort gesnik. Zijn vrouw Charlotte huilt. „Wat is er?” vraagt hij. „Wij genieten hier rust”, antwoordt ze. „Maar onze broeders zitten in de gevangenissen, anderen liggen op het veld als prooi van honden en raven. (...) Zullen wij slapen, terwijl er niemand luistert naar onze stervende broeders?” Gaspard twijfelt erg. Wat moet hij doen? Naar zijn vrouw luisteren of de koning blijven dienen? „Ik wil er drie weken over nadenken”, zegt hij. Dan neemt hij een besluit: hij zal de leider van de hugenoten worden. In acht jaar tijd vinden er drie korte oorlogen plaats, waardoor de protestanten in 1570 niet

1552 Gaspard de Coligny wordt admiraal.

20 september 2017

20170920-078-TDE-MAIN-AR26.pdf 78

9/11/2017 11:06:36 AM

KERKGESCHIEDENIS

langer vervolgd worden. Maar dan trouwt in 1572 Margaretha, de dochter van de koningin-moeder Catharina de Medici. Catharina regeert op dat moment over Frankrijk omdat haar man, koning Francois, overleden is en haar zonen nog

te jong zijn. Veel hugenotenleiders, ook Gaspard de Coligny, komen naar Parijs om de bruiloft mee te vieren. Het is bijna te mooi om waar te zijn: de roomse Margaretha trouwt met de calvinistische prins Hendrik van Navarre.

1562 Franse godsdienstoorlogen beginnen.

Om halfdrie, in de nacht van zaterdag op zondag, begint een klok te luiden. Een bataljon van 300 soldaten marcheert door de straten van Parijs. De mannen houden halt voor de woning waar Gaspard logeert. Ze dringen zijn slaapkamer binnen. „Bent u De Coligny?” roepen ze. „Ik ben het”, antwoordt de hugenoot. „Heb eerbied voor mijn grijze haren.” De soldaten trekken zich niets van het antwoord aan. Ze steken hem dood en werpen zijn lichaam op straat. Daar klinkt overal de kreet: „Sla ze dood!” Verschrikt proberen de hugenoten te vluchten. Maar de poorten van Parijs zijn hermetisch gesloten. Er zijn zelfs kettingen over de straten gespannen. Die nacht vindt er een gruwelijk bloedbad plaats. Alleen al in Parijs vallen er ruim 10.000 slachtoﬀers. Ook in andere steden breken er vervolgingen uit. In heel Frankrijk eist de bloedbruiloft, ook wel Bartholomeüsnacht genoemd, ongeveer 30.000 levens.

1570

1572

Vrede van St. Germain.

Gaspard de Coligny vermoord.

terdege *

20170920-079-TDE-MAIN-AR26.pdf 79

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:06:42 AM

Onder ons Lieve mam, al vele jaren bent u lid van de Terdege! Hier nog een speciaal bericht voor uw 50e verjaardag. Gods zegen voor de verdere toekomst. Veel liefs, Martien, Nathalie, Linda, Martijn en Joline.

Ik wil mijn lieve zus Carolien en zwager Niels-Jan bedanken voor de superleuke en gezellige bruiloft op 19 mei. Heel origineel en leuk was de cupcake- en champagnetafel na het gemeentehuis. En bedankt voor de vele gezellige logeerpartijen tot nu toe! Liefs, je zusje.

Op 19 september waren onze ouders, Jilles en Berta van Steensel, 50 jaar getrouwd. Hartelijk gefeliciteerd en nog vele jaren toegewenst. Van Bas en Corrine.

Lieve opa Bredeweg, van harte gefeliciteerd met uw 80e verjaardag. Van de achterkleinkinderen: Rolf, Jennifer, Jarnick, EsmĂŠe en Lotte.

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-080-TDE-MAIN-AR27.pdf 80

9/11/2017 11:08:22 AM

Op 9 september mochten onze lieve opa en oma gedenken 30 jaar getrouwd te zijn. Wij willen jullie Gods onmisbare zegen wensen voor de toekomst! Lieve groeten van de kleinkinderen: Gerjanne, Lucas, Jesse, Mariska, Rosalynn, Julia, Jantine en Marlinde. Evekinkweg 47 6733 BB Wekerom.

Lieve Kees en Jacintha, jullie zijn 24 juni getrouwd en wij mochten erbij zijn! Wij willen jullie bedanken voor deze prachtige en gezellige dag. Liefs Isaiah en LoĂŻs.

Op 18 september waren onze lieve papa en mama 12,5 jaar getrouwd. Wij willen hen hiermee feliciteren en hun nog veel goede jaren toewensen samen met ons. Girbe, Niels, Laurent en Jorn Beens.

Op 25 augustus zijn oom Laurens en tante Annette getrouwd. We wensen hun Gods zegen toe. Wij zouden het leuk vinden als u hun nog een kaartje stuurt: Smachtkamp 31, 4043 LM Opheusden. Groetjes van de nichtjes en neefjes. Corrie de Jong en Gerrie de Ridder zijn al 52 jaar buren en vriendinnen. Ze hebben samen veel lief en leed gedeeld. Hopelijk volgen er nog vele jaren met koffie en goede gesprekken.

terdege *

20170920-081-TDE-MAIN-AR27.pdf 81

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:08:46 AM

20170920-082-TDE-MAIN-AR28.pdf 82

9/11/2017 11:08:35 AM

opvoeding

Leer kind te rouwen een huisdier heeft vaak een grote plek in het gezin. Als het dier dood gaat, is dat een ingrijpend verlies. Voor ouders ligt er dan een bijzondere taak: hun kind laten zien én leren wat rouwen is. tekst: Bas van dijk beeld: EsthEr LEEuwrik

et leven kent vanaf het begin een bijzondere cyclus, die op talloze manieren, in het klein en in het groot, terugkomt. Het is de cyclus van het verlies, ook wel de verliescirkel, de hechtingscirkel of transitiecirkel genoemd. Die cirkel verloopt langs de stappen contact maken, hechten, intimiteit ervaren, afscheid nemen, pijn aanvaarden en het verlies betekenis geven. ”In het groot” maken we dat mee met onze dierbaren. We ontmoeten onze ouders als we op deze wereld komen en hechten ons aan hen. Maar al vroeg begint het afscheid

nemen. Bij elke stap naar zelfstandigheid (van het naar school gaan tot zelfstandig wonen) en uiteindelijk wanneer de dood scheiding maakt. Er zijn veel meer manieren waarop we te maken krijgen met verlies. Een kind kan een knufelbeertje verliezen waaraan het gehecht is. Door een verhuizing verliest het een vertrouwde omgeving, of vriendjes. Wat er ook verloren gaat, het verlies vraagt steeds weer om dezelfde stappen: afscheid nemen, de pijn aanvaarden en betekenis geven. Als die stappen goed doorlopen worden leert het kind omgaan met verlies en kan het daardoor zijn levenstaak aan. Als een

kind dat niet leert, of onvoldoende, leidt dat tot problemen. In plaats van de pijn te aanvaarden gaat het pijn ontkennen; in plaats van betekenis te geven blijft het chronisch boos of verdrietig. Het kind moet juist vroeg in zijn leven leren actief te rouwen: aanvaarden dat er iets verloren ging, dat verlies pijn doet en dat het verdriet –letterlijk– mag stromen. Wie vanuit het bovenstaande perspectief naar het verlies van een huisdier kijkt, beseft dat je niemand, en zeker een kind niet, troost met „ach, het is maar een hond.” Of met „laten we maar nuchter zijn, een poes heeft gelukkig geen ziel.” Dat zijn opmer-

terdege *

20170920-083-TDE-MAIN-AR28.pdf 83

20 september 2017

9/11/2017 11:08:35 AM

GeweldiG zitcomfort bij pieterse woninginrichting

• vaste fauteuils

• handmatig bediende relaxfauteuils

• elektrische verstelbare relaxfauteuils • sta-op fauteuils

mAX 300 vanaf € 765,-*

conner vanaf € 1474,-*

comforto in zwart leer/

handmatig

vanaf € 2110,*handmatig, stof

Verlaat 5 3901 RD Veenendaal 0318 - 555793 Broederstraat 21 8261 GN Kampen 038 - 3322197

www.le-chapeau.nl

noordelijke Achterweg 58-79a, wemeldinge tel. 0113-621296 www.pieterse-wonen.nl

IN IED ERE D ENKBA RE VA RI AT I E

Trouwringen voordeel

1 MAAND GRATIS

RIKKOERT RINGEN: DE VOORDELIGSTE RING GRATIS! KEUZE UIT 330 MODELLEN

Haal alles uit De Week. ACHTERGRONDEN EN OPINIE UIT EEN WEEK REFORMATORISCH DAGBLAD. DEWEEK.NL/TD

SETPRIJS € 720,VOORDELIGSTE RING GRATIS - € 331,U BETAALT

€ 389,-

SETPRIJS € 960,VOORDELIGSTE RING GRATIS - € 434,U BETAALT

€ 526,-

SETPRIJS € 1785,VOORDELIGSTE RING GRATIS - € 847,U BETAALT

€ 938,-

OP ALLE ANDERE MERKEN TROUWRINGEN 10% KORTING*

RD WOORD IN UW WERELD

2 weken

GRATIS

* M.U.V. ACREDO, FINGERPRINT, INSIGNETY EN LIESBETH BUSMAN RINGEN. INFORMEER NAAR DE ACTIEVOORWAARDEN IN DE WINKEL.

Bekijk de gehele collectie op W W W. T R O U W R I N G E N H U I S . N L SCHOONHOVEN H AV E N 1 - 1 3 (0182) 38 26 51 I N F O @ R I K K O E R T. N L

Ga naar rd.nl/td of bel 055-5390498

Reformatorisch Dagblad

W W W. B R U I D S S I E R A D E N H U I S . N L LEKKERKERK B U R G . R O O S S T R A AT 2 2 (0180) 66 14 90 W W W. R I K K O E R T. N L

A C R E D O • A L L E R S PA N N I N G A • L I E S B E T H B U S M A N • A N G E L I D I B O S C A FINGERPRINT • INSIGNETY • SAINT MAURICE • RIKKOERT RINGEN

Het is

belangrijk om ruimte te maken voor verdriet

kingen die de pijn van het verlies en de betekenis van wat verloren ging miskennen. Ze veronderstellen dat verlies pas écht pijn doet als het verlorene eeuwigheidswaarde heeft. Dat klopt niet en doet onrecht aan de ander. Gelukkig zijn er genoeg mogelijkheden voor ouders om het verlies op een passende manier te begeleiden.

NORMALISEREN Allereerst is het belangrijk om ruimte te maken voor het verdriet. Toen onze hond Sep een aantal jaar terug in de zomer doodging, raakte dat iedereen in ons gezin van (toen) vier kinderen. Als ouders waren we verdrietig, en elk van de kinderen was dat. We hebben het niet verstopt voor elkaar, maar het vrij laten gaan. Sep was dertien jaar lang onze huisgenoot geweest en we hielden van hem. Met die ruimte voor het verdriet begint het dus. Daarnaast is het heel belangrijk om ieder op zijn eigen manier en tempo te laten rouwen. De een geeft de hond veel knuﬀels, huilt steeds en maakt ’s avonds na de dood van het beest een tekening. De ander zegt niet zo veel, heeft geen zin in eten en staart voor zich uit. Terwijl weer een ander onophoudelijk over de hond praat. Verder is het goed de emoties en hoe die geuit worden te normaliseren en de kinderen te vertellen dat gevoelens van verdriet, somberheid en lusteloosheid bij rouw horen. Toen Sep

doodging, hebben we de kinderen over de verschillende stappen verteld aan de hand van eenvoudige tekeningen en met hen besproken „waar we nu zitten”. Zo konden ze begrijpen wat er met hen gebeurde en dat zien als een fase die weliswaar moeilijk, maar ook normaal is.

KWETSBAARHEID Een mooi bijkomend aspect van samen rouwen als gezin, is dat het ouders de mogelijkheid biedt hun eigen kwetsbaarheid te tonen. Daar zullen kinderen hun leven lang proﬁjt van hebben. Het zijn vaak juist de

mensen die niet kwetsbaar hebben leren zijn, die later in hun leven grote emotionele problemen ervaren. Natuurlijk is er een verschil tussen het verlies van een dier of van een mens. Maar de taak die een verlies meebrengt –rouwen– is in essentie hetzelfde. En juist daarom is het van belang dat kinderen bij het verlies van een huisdier leren rouwen. Het leven zal hun steeds weer vragen die taak te volbrengen. Als ze afscheid nemen van vrienden, veranderen van school, verhuizen. Prachtig dat ouders de basis mogen leggen voor het goed verwerken van verlies.

Verwerken van verdriet - Geef elk kind de ruimte om op zijn eigen manier en tempo verdrietig te zijn. - Bied mogelijkheid tot creatieve verwerking: tekenen, een gedicht schrijven, een fotocollage maken. - Benoem en toon je eigen verdriet en rouwgevoelens. - Leg uit wat er gebeurt als je rouwt en normaliseer de emoties en uitingen ervan. - Realiseer je dat de stappen geen vaste volgorde hebben, maar dat je soms terugkeert; na een paar weken kan een

kind weer overmand zijn door verdriet. - Bedenk dat de betekenis van een cavia of parkiet voor het kind groter kan zijn dan voor jezelf als volwassene en ga daar respectvol mee om. - Noem het verdriet in het gebed met de kinderen. - Schakel niet te snel over naar een oplossing („we nemen wel een nieuw hondje”) maar leer het kind de pijn te dragen. - Realiseer je dat je de basis legt voor rouwen als levenstaak, in het klein en in het groot.

terdege *

20170920-085-TDE-MAIN-AR28.pdf 85

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:08:36 AM

Bielzen | Landhekken Bouwhekken | Tuinpalen (Verzinkte) draadmatten Kokers | Buizen | Strippen Dubbelstaafs hekwerken en vele andere producten

Materialen voor tuin en erf www.hardeman.nl/webwinkel (0318) 52 17 00

Bent u klaar voor de nieuwe ONE? Eén klavier, vijf orgels, tachtig stemmen en het wereldberoemde Johannusgeluid verpakt in één handzaam, draagbaar orgelkeyboard. Met de Johannus ONE bepaalt niet langer het orgel waar de muziek klinkt, vanaf nu bent u aan zet.

johannus.com

06 57 68 50 55

bouwproducten@hardeman.nl

”MIJN HART IS ZO GEVOELLOOS. OOK AL PROBEER IK BIJVOORBEELD ’S ZONDAGS IN DE KERK GOED NAAR DE PREEK TE LUISTEREN IK BLIJF HARD EN KOUD. HET WOORD VAN GOD RAAKT MIJ GEWOON NIET.” Ongetwijfeld raak je in je leven weleens onder de indruk van iets: iets wat je aangrijpt, waarvoor je bang wordt. Of blij. Vanwaar komen die gevoelens? Word je bang omdat je tegen jezelf zegt dat je dat moet worden? Ervaar je blijdschap omdat je vindt dat je blij moet zijn en jezelf er daarom toe aanspoort? Of vloeien ze voort uit wat van buitenaf tot je komt? Dat laatste is het geval, nietwaar? Hoe ontdaan kunnen we reageren als een arts ons vertelt dat we ernstig ziek zijn. Wat een verwondering kan er in je hart oprijzen als hij ons genezen verklaart. Je hoort zijn woorden, je raakt doordrongen van de waarheid ervan en... er rijzen gevoelens van vreugde in je op. Daar hoef je niet veel voor te doen. Wonderlijk, niet? Zo heeft de Heere onze ziel geschapen. Hij gaf ons niet alleen verstandelijke vermogens, een wil en een geweten. Hij gaf ons ook een gevoelsleven. Bij de een is dat rijker geschakeerd dan bij de ander. Bij de een is dat ook meer ontwikkeld dan bij de ander. Hoe meer je je nu richt op de boodschap die tot je komt, hoe sterker je gevoelens. Andersom werkt het net zo. Hoe meer je je richt op wat je voelt, hoe eerder je gevoelens wegebben. Het is net als bij het naar bed gaan: dwing je jezelf te slapen, dan blijf je juist wakker. Richt je je gedachten op iets anders, dan ben je zomaar vertrokken. Hoe is dat in het geestelijke leven? Je weet dat het de Heilige Geest alleen is Die je hart ontvankelijk maakt voor het Woord van God. Goddelijke

kracht is ertoe nodig. Wij zijn zelf niet bij machte onze harde harten te verbreken. Wij kunnen onszelf onmogelijk tot geloof brengen. Het Ds. B.L.P. Tramper, is het werk waartoe alleen de Heilige Oud-Beijerland Geest in staat is. Gelukkig dat Hij het doet! De Heilige Geest alleen kan je overtuigen van de waarheid die de wet je verkondigt: dat je dood bent door je zonden en dat daarom de toorn van God op je rust. De Heilige Geest alleen kan je hart ook zeker maken van de waarheid van het Evangelie dat tot je komt. En dat is: wat God eist in de wet, volmaaktheid, raakt Hij zondaren aan in Zijn Zoon, Jezus Christus. Doet de Heilige Geest het eerste, dan zul je bevreesd raken. Bedroefd ook. En beschaamd. Heb ik zo gezondigd tegen de Heere? Doet de Heilige Geest het tweede, dan zul je verwonderd raken. Heilig verwonderd. Wordt Christus mij aangeboden? Hoe doet de Heilige Geest dat? Niet door je, terwijl je onder het Woord bent, te richten op wat in je gebeurt. Niet op je gevoelens. Niet op wat Hij in je werkt, wedergeboorte, geloof, bekering. De Heilige Geest wil dat je je geheel en al richt op wat je hóórt, op het Woord. En het Woord is waar. Dat wordt niet waar als je er iets bij voelt. Dat is waar. Het is omdat het God Zelf is Die Zich erdoor tot je richt. Let daarom op het Woord. Op het Woord alleen. Het geloof (en de gevoelens die erop volgen) is uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods (Rom. 10:17).

terdege *

20170920-087-TDE-MAIN-AR29.pdf 87

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:11:01 AM

Onze nieuwe najaarscollectie..

Badkamerrenovatie al mogelijk in 2 weken! hoedenspeciaalzaak

Nelly

Zompe 22 - 4353 RT Serooskerke - info@tdnbv.nl - www.tdnbv.nl

Sinds 1932

ar 85 ja

Dam 42 - Alblasserdam Tel. 078 - 6913698 Vrijdagavond koopavond. Maandag gesloten.

PARKEREN DOET U GRATIS VOOR DE DEUR, MAAR VERGEET UW PARKEERSCHIJF NIET. VOLG ONS OOK OP

COLUMN

Thuiskomen Mijn dochter die in Almere woont, is getrouwd met de rabbijn van Flevoland. Ze kreeg een paar weken geleden een telefoontje van een toerist. U moet weten dat rabbijnen niet alleen voorgaan in de dienst en als een herder hun schaapjes begeleiden en bijeenhouden, maar ook een soort klusjesman zijn. En dus is mijn dochter een klusjesvrouw. Ik zou boeken vol kunnen schrijven over wat ik zoal in de loop van de 42 jaar als rabbijn heb mogen beleven. Niet alles is natuurlijk even leuk, maar wel interessant. In het begin van mijn loopbaan (nou ja loopbaan, rabbijn is eigenlijk geen baan, maar een onbezoldigde hobby!) werd ik overspoeld door goedwillende bejaarden die nog dozen met Bijbelse boeken bezaten. Vaak wisten ze niet meer wat hiermee te doen en dan was het de rabbijn die ze met koffers vol oude boeken een plezier konden doen, zo meenden zij. Op zich was ik wel blij met deze hutkoffers oude, bijna onleesbare boeken, maar mijn vrouw had tegen deze boekenschaar een fanatiek grote

Ze gaven ons hutkoffers vol oude boeken, met gratis bijgeleverde muizen aversie. Niet vanwege de inhoud, wel om de bijgeleverde muizen…. Dus neem ik sindsdien geen antiek ogende boeken meer in ontvangst. Terug naar het telefoontje. De beller is een Amerikaans-Joodse vrouw die onderdak zoekt vanwege een vakantie in Nederland. Gezien een rabbijn geacht wordt gastvrij te zijn en hun oog op Almere is gevallen, belt ze de echtgenote van de lokale rabbijn. Enfin, ze spreken over Flevoland en plotsklaps vraagt de toerist hoe het mogelijk is dat mijn dochter zo goed Engels spreekt. Zij vertelt dat haar moeder afkomstig is uit Engeland en dat haar ouders, mijn

vrouw en ik dus, sinds 1975 in Amersfoort wonen. „Wow”, brult de vrouw door de telefoon, dan heb ik je vader weleens gezien. In 1975 was ik namelijk in Amersfoort als losgeslagen Amerikaanse toerist die Europa ”doet”. Ik was toen geen praktiserende Jodin. Mijn religieuze idolen waren de Beatles en de Rolling Stones. Ik was verre van enige vorm van godsdienstig leven. Maar toen gebeurde het onverwachte: in de binnenstad van Amersfoort, in een totaal niet Joodse en areligieuze winkelstraat, zie ik een rabbijn lopen. Met hoed, keurig donker pak, de tsietsiet, baard. Ik had het gevoeld dat ik thuis was gekomen en raakte hevig geëmotioneerd. Als deze man zich er niet voor schaamt om openlijk uit te komen voor het geloof in de Eeuwige, hoeveel te meer moet ik, woonachtig in een Amerikaanse stad waar tienduizenden Joden wonen, bereid zijn om mijn Jodendom openlijk te beleven en G’d te dienen! En zo ben ik, vertelt de toerist verder, via jouw vader teruggekomen bij het Jodendom en zijn al mijn drie zonen rabbijn geworden. Waar ze uiteindelijk hebben overnacht heeft mijn dochter verder niet verteld. De les: Ieder moet ervan doordrongen zijn dat hij of zij voortdurend wordt bekeken en dat ieder van ons een uitstraling heeft. Gelijk fout gedrag, bijvoorbeeld egoïsme, een enorme antireclame is tegen het dienen van de Almachtige, zo ook is een goede daad, zelfs als we ons er niet van bewust zijn dat er naar ons wordt gekeken, een schreeuwend positief reclamebord.

terdege *

20170920-089-TDE-MAIN-AR30.pdf 89

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:12:22 AM

FREAKSHAKE met slagroom

een freakshake? Dat is het broertje van de milkshake en een grote trend, overgewaaid uit AustraliĂŤ. Kies een mooi glas, een dikke dot slagroom erop en smullen maar! tekst: Jacobiine van den bos-segers beeld: renate bleiJenberg-van leeuwen 90

terdege *

20 september 2017

20170920-090-TDE-MAIN-AR31.pdf 90

9/11/2017 11:17:25 AM

CULINAIR

ZE ZIEN ER VEEL TE LEKKER UIT!

Bramen Jacobine v/d Bos

* *

** ** * *

IngrediĂŤnten * *

400 g rood fruit 500 g vanille-ijs (of yoghurtijs) 250 ml melk versiering voor de glazen slagroom (voor de topping)

Bereiding Zoek rood fruit uit dat u wilt gebruiken. Snijd de grote stukken doormidden doe alles in de blender. Schep daar ook het ijs bij en giet de melk erbij. Mix alles tot een gladde massa. Voor een freakshake: versier eerst het glas met chocolade en spikkels voordat u de milkshake erin giet. Maak de milkshake af met lekker veel slagroom!

Het is alweer de tweede helft van de maand september. Een goed moment voor een fris nazomerrecept. Het kan nog net! Het afgelopen seizoen heb ik samen met mijn schoonouders heel wat bakjes bramen geplukt. En natuurlijk wilde ik die vruchten graag verwerken in de keuken. Daarom maakte ik deze freakshakes. Voor dit recept heb ik bramen, frambozen en aardbeien gebruikt. Op internet zag ik de laatste tijd vaak freakshakes voorbijkomen: mooi versierde milkshakes. Ze zagen er echt veel te lekker uit! En nieuwe dingen probeer ik meestal wel even uit. Voor het afmaken van de bekers zijn veel ideeĂŤn te vinden, onder meer op Pinterest. Zo kunt u dus zelf uw eigen freakshake maken. Liever gewoon een milkshake? Dat kan natuurlijk ook.

terdege *

20170920-091-TDE-MAIN-AR31.pdf 91

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 11:17:36 AM

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-092-TDE-MAIN-AR33.pdf 92

9/11/2017 2:37:38 PM

creatief

Babybroekje Wat zijn ze toch schattig, kleertjes in miniformaat. Dit is een heel makkelijk model en als je er eentje hebt gemaakt, dan wil je alweer aan de slag met de volgende! tekst: Maaike schiphorst en arjanne van der Meer beeld:

Nodig *

* * *

Boordtricot. (Dit is een mooie kwaliteit tricot, rondgebreid, fijne structuur en 95 procent katoen.) Bordeaux 40 cm, gestreept 15 cm. Restje blauw tricot (van een oud t-shirt). Vlieseline. Koordje of elastiek.

Beschrijving *

Voor een broekje in maat 62:

Neem het patroon over op papier, en leg het op de stof. (Het patroon is een kwart van de werkelijke grootte.) Knip uit het gestreepte tricot: band van 40 x 13 cm (zonder naad), 2 stukjes van 13 x 8 cm (zonder naad). Teken op de goede kant van een stukje van 8 x 8 cm de letter A. Strijk hier vlieseline achter. Strijk ook vlieseline op de binnenkant van het broekje waar de A komt. Stik de A met een kleine, dichte zigzag op het broekje. Knip daarna met een scherp schaartje heel voorzichtig de stof rondom weg. Stik nu de zijnaadjes en de binnennaad dicht. Gebruik hiervoor een tricotsteek en/of tricotnaald. Keer het broekje. Stik de onderboordjes in de lengte dicht, de naad van 8 cm. Let op, de boordjes zijn smaller dan de pijpjes, zo komen ze er mooi strak aan. Vouw de boordjes dubbel met de naad aan de binnenkant en stik ze dubbel onderaan de pijpjes. Stik de tailleboord in de lengte dicht. Maak evt. middenvoor 2 knoopsgaatjes in de band, de naad komt aan de zijkant, verstevig eerst met een stukje vlieseline anders worden ze niet mooi. Stik de band dubbel aan de broek. Verdeel de band in 4 delen en zet die met spelden vast, zo verdeel je de wijdte een beetje. Maak een stukje aan de binnenkant van de band open en rijg hier evt. elastiek door. Of rijg een koordje door de band.

* * * * * * * * * *

terdege *

20170920-093-TDE-MAIN-AR33.pdf 93

20 september 2017

9/11/2017 2:37:43 PM

EROPUIT

Vrijdag 22 september (20.00 uur) Mannenzangavond o.l.v. Roelof van Middendorp, Herv. Dorpskerk, Woudenberg. M.m.v. ds. A.L. van Zwet. Gratis. Collecte t.b.v. zending fam. Den Os in Suriname. Zaterdag 23 september (10.00–16.00 uur) Ontmoetingdag St. Ontmoeting, Heerderweg 49 Epe. Dagthema: Hoe kom ik hier uit? (Hoe krijgen onze cliënten weer grip op hun leven). Workshops, rondleidingen, escaperoom enz. Info: ontmoeting. org/ontmoetingdag. Zaterdag 23 september (19.30 uur): Duoconcert Chr. Visserskoor Crescendo (Urk) met Chr. Mannen Ensemble Salem (Kampen). M.m.v. sopraan Elise Hout, Harry Hamer (orgel), Patrick Curfs (saxofoon). Bovenkerk in Kampen. Vanaf 13 jaar € 9,00 (voorverk. € 6,-), collecte t.b.v. Woord en Daad. Vrijdag 29 september (9.30-13.00 uur): Beurs tweedehandskinderkleding, Opstandingskerk, Hoefslag 132 Nijkerk. Opbrengst t.b.v. Het Scharlaken Koord. Zaterdag 30 september (19.30 uur): Orgelconcert Mark Christiaanse, Grote Kerk Terneu-

terdege *

zen. € 8,- (t/m 13 jaar gratis). Zaterdag 30 september (15.00): Jubileumconcert Grote Kerk Naarden i.v.m. 40-jarig jubileum bij gem. koor Deo Juvante (Huizen) van dirigent Bert Moll. M.m.v. Urker Mannenkoor Hallelujah, Chr. Mannenkoor Lelystad, Chr. Mannenkoor Con Forza (Woerden), Het Groot Nationaal Strijkorkest, Johan Bredewout (piano), André de Jager (orgel), Willemijn de Munnik (sopraan), Yta v/d Zwaag (hobo), Arjan en Edith Post (trompet). € 15,- (tot 16 jaar € 7,50). Zaterdag 30 september (10.00 uur) Contactgroepbijeenkomst Helpende Handen voor ouders van kinderen met een visuele beperking. Thema: Aangepast kijken. Ger. Gem., Oudelandseweg 50 Woerden. Meer info: www.helpendehanden.nl/ contactgroepbijeenkomst. Zaterdag 30 september (19.30 uur): Samenzangavond met bovenstem, Grote Kerk Dordrecht. M.m.v. de Betuwse Bovenstemgroep, Dirkslands Mannenkoor, ds. A. T. Huijser, Peter Wildeman en Jan Hoek (orgel). Gratis. Collecte t.b.v. st. Help het Doel en onkosten.

Emma, moeder van de moderne monarchie

Expositie Koningin Emma is wellicht niet de bekendste Oranje. Zij heeft wel veel betekend voor het voortbestaan van de monarchie. In een moeilijke periode wist ze het Nederlandse volk te verbinden en het koningshuis positief onder de aandacht te brengen, daarbij handig gebruikmakend van het nieuwe medium fotografie. Emma stoomde niet alleen de jonge Wilhelmina klaar voor haar toekomstig koningschap, ze was ook de moeder van de moderne monarchie. Escher in het Paleis in Den Haag (het voormalig winterpaleis van Emma) wijdt tot en met 29 oktober een expositie aan deze regentes. Entree: € 9,50. www.escherinhetpaleis.nl

20 SEPTEMBER 2017

20170920-094-TDE-MAIN-AR32.pdf 94

9/11/2017 12:11:23 PM

COLUMN

s t a K t Pie Een paar uur later meldt een ander district dat er een jongen zelfmoord gepleegd heeft

e krijgen een melding van ouders die aangeven dat hun zoon Jan (geﬁngeerd) de laatste tijd onhanteerbaar is, te laat thuiskomt, spijbelt en zich met duistere zaken bezighoudt. Of we als politie hierover willen komen praten. In een prachtige, vrijstaande villa ontmoeten we vader Bert, moeder Truus, dochter Lies (18) en zoon Jan (14) (namen geﬁngeerd). We horen het verhaal van de vader, die in korte bewoordingen vertelt hoe goed ze het hebben. Een welgesteld gezin, een meer dan modaal salaris, drie keer per jaar op vakantie en de kinderen krijgen alles wat hun hartje begeert. Kortom, alles zou goed moeten zijn, maar hun zoon valt uit de toon. Hij doet niet wat zijn ouders zeggen en presteert slecht op school. Tot slot vertelt Bert dat zijn zoon een voorbeeld zou moeten nemen aan zijn zus, die studeert aan de universiteit en uitmuntende cijfers heeft. Jan is duidelijk een vreemde eend in de bijt. Hij had een vmbo-advies gekregen, maar is door zijn ouders min of meer gedwongen om de havo te gaan doen. We nemen Jan apart en ik ben nieuwsgierig naar zijn verhaal. Het blijkt dat hij de havo niet aankan, hoewel hij zijn uiterste best doet. Elke dag moet hij aanhoren hoe goed zijn zus presteert en hoe slecht hijzelf, dat hij alles krijgt van zijn ouders, maar desondanks met de pet ernaar gooit. Jan zoekt zijn heil bij zijn vrienden en blijft weg van school. Hij

vertelt liever iets met zijn handen te doen, in de installatie- of in de metaaltechniek. Als ik vraag of hij dit tegen zijn ouders verteld heeft, haalt hij zijn schouders op. Hij vertelt dat hij uitgekaﬀerd wordt en het niet in zijn hoofd moet halen om iets ”beneden niveau” te gaan doen. Ik probeer de ouders ervan te overtuigen dat ze eens moeten kijken naar de achterliggende gronden van de slechte prestaties van Jan. Maar wat ik ook probeer, het is tevergeefs. We verlaten de woning met een onbevredigend gevoel en geven het een en ander door aan de wijkagent. De dag erop heb ik avonddienst. De wijkagent laat weten dat Jan vermist wordt. Een paar uur later meldt een ander district dat er een jongen zelfmoord gepleegd heeft. Mijn gevoel zegt dat dit Jan weleens kan zijn. Het blijkt te kloppen en ik krijg van de meldkamer de opdracht om het slechte nieuws aan zijn ouders te brengen. In de villa vertel ik Bert, Truus en Lies direct dat Jan zelfmoord gepleegd heeft en hoe het precies gegaan is. Het is een moment stil en ik wacht hun reactie af. Dan kijkt Bert me emotieloos aan en zegt: „Ja, het is zijn eigen keus!” Ik ben verbijsterd en uit het veld geslagen door deze koele reactie. Bij zijn vrouw en dochter bespeur ik wel emotie, maar zij houden zich kennelijk in. Ik besluit zo snel mogelijk weg te gaan. De laatste werkzaamheden zijn voor andere collega’s.

terdege *

20170920-095-TDE-MAIN-AR34.pdf 95

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:11:57 PM

MODERN EN KLASSIEK IN VILLA EIKENHORST

terdege *

20 SEPTEMBER 2017

20170920-096-TDE-MAIN-AR35.pdf 96

9/11/2017 12:55:46 PM

THUIS BIJ DE

KONING Verscholen tussen de hoge bomen en verstopt onder een dikke laag klimop, ligt bij Wassenaar het woonhuis van koning Willem-Alexander: Villa Eikenhorst. Na een lange dag hard werken ploft de koning hier samen met zijn vrouw en dochters op de bank om even te ontspannen. Terdege geeft u een inkijkje in de villa, waar moderne kunst en kleurrijke bloemen worden afgewisseld met spullen van IKEA. tekst: JOSINE DROOGENDIJK beeld: ANP

terdege *

20170920-097-TDE-MAIN-AR35.pdf 97

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:55:50 PM

lleen al de begane grond heeft een oppervlakte van 500 vierkante meter, maar volgens vrienden van koning WillemAlexander en koningin Máxima is Villa Eikenhorst slechts een ”compact leefhuis”. Over deze omschrijving valt te discussiëren, maar één ding is zeker: Villa Eikenhorst voelt voor het koningspaar als thuis. Op de begane grond worden al jarenlang gasten ontvangen, bijeenkomsten gehouden en hier wordt chic gedineerd. Via het trappenhuis kom je terecht op de bovenverdieping, het privédomein van het koninklijke gezin. Koning Willem-Alexander vertelde hier onlangs iets over tijdens het interview ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag: „Eigenlijk is het huis in twee delen verdeeld. We hebben de begane grond, waar we veel gasten ontvangen, en boven hebben we een eigen appartement, waar we een zitkamer hebben en slaapkamers. Waar wij als gezin leven. Dus we leven binnen het grote huis eigenlijk in een iets kleinere appartement heel gezellig samen. ” De scheiding tussen het publieke leven en het gezinsleven wordt op Villa Eikenhorst gemarkeerd door de trappen. Toch kon niet worden voorkomen dat in 2003 beelden uitlekten van enkele privéruimtes boven. Een bouwvakker die aan het werk was in de villa had stiekem foto’s gemaakt en deze vervolgens doorgespeeld naar een roddelblad. Dankzij een gang naar de rechter werden de foto’s –net als de bovenverdieping– gelukkig alsnog verboden terrein.

KUNST In Villa Eikenhorst gaan modern en klassiek hand in hand. Boven de klassieke roze-witte banken in de 98

terdege *

woonkamer hangen moderne schilderijen van Nederlandse kunstenaars: Pascale Ticheler en Ad Dekkers. Met name het werk van de laatstgenoemde valt op. Het schilderij stelt volgens cultuurbarbaren niet veel meer voor dan een wit doek met een zwarte streek, maar liefhebbers van moderne kunst zijn het hier volstrekt niet mee eens. ”Vierkant met een sector”, zoals het schilderij heet, is een huwelijksgeschenk van Máxima aan Willem-Alexander. Een schot in de roos, want naar eigen zeggen is de koning dol op minimalistische kunst. „Mijn vrouw en ik zijn geen grote verzamelaars, maar wij houden van zero kunst. Ad Dekkers, Schoonhoven.”

kasten leert ons dat het fotoboek ”De Watersnood” er te vinden is, maar ook ”Mode” van Charlotte Seeling en de driedelige serie over de koningen Willem 1, 2, en 3.

HERINNERINGEN Wie door het huis van ons koningspaar loopt, ziet veel persoonlijke accenten. Foto’s bijvoorbeeld. Van prins Bernhard met Amalia, een lachende Ariane en een familiefoto, gemaakt in Londen. Daarnaast staan er ook meerdere beelden die gemaakt zijn door niemand minder dan prinses Beatrix. In de bibliotheek staat bijvoorbeeld een bronzen beeld van Willem-Alexander als peuter.

RUIMTE EN LICHT BOEKENWURMEN Recht tegenover de voordeur van Villa Eikenhorst bevindt zich de Koninklijke Bibliotheek. Volgens de koning niet de enige plek waar boeken worden bewaard. „We hebben ervoor gekozen om hier boeken neer te zetten die we niet dagelijks gebruiken.

Interieur met veel persoonlijke accenten, zoals familiefoto’s Want die hebben we boven staan, in ons eigen appartement. Maar wel naslagwerken of gidsen, of wat dan ook, die we regelmatig willen bekijken. En zo selecteren we de boeken die hier in huis komen en de rest gaat naar Noordeinde of het huisarchief.” Wat staat er in de koninklijke boekenkast? Een snelle blik op de

Al voor hun verloving wisten WillemAlexander en Máxima dat zij in Villa Eikenhorst wilden wonen. Toch duurde het tot 2003 voor zij de woning konden betrekken. Dit had alles te maken met de grote verbouwing. Zo werd er een grote serre gerealiseerd in de ontvangstruimte beneden. Bij fotosessies komt het koninklijk gezin vaak door de deur van de serre naar buiten en ook de gezinsfoto uit 2013 werd hier gemaakt. Verscholen tussen de hoge bomen en struiken ligt in de tuin van Villa Eikenhorst het privézwembad van de koning en koningin. Regelmatig trekken zij hier enkele baantjes. Rechts van het huis staat ook nog een grijze unit. Omdat het huis van de koning te klein was voor alle ontvangsten en het personeel, werken de koning en de hofhouding ook in de ruimtes van een recent geplaatste unit. Een tussenoplossing, want eind 2018 of begin 2019 krijgen Willem-Alexander en Máxima een nieuw thuis: Paleis Huis ten Bosch.

20 SEPTEMBER 2017

20170920-098-TDE-MAIN-AR35.pdf 98

9/11/2017 12:55:52 PM

GRIJZE UNIT

terdege *

20170920-099-TDE-MAIN-AR35.pdf 99

20 SEPTEMBER 2017

9/11/2017 12:56:12 PM

D-26 KOPPELDOORLOPER (2 PT) De laatste letter van een woord is de eerste van het volgende. 1. poetsdoek (5) – smerig (5) – stand (5), 2. beroep (7) – venster (4) – spijskaart (4), 3. sportman (6) – hooghartig (5) – taai (4), 4. artiest 6) – stilte (4) – retour (5), 5. vaartuig (5) – warenhuis (6) – gast (4), 6. ouderwets snoepje (6) – geplooide kraag (5) – moment (4), 7. burger (7) – gordel (4) – plaats in Frankrijk(4), 8. reisje (4) – devies 6) – draagbalk (5), 9. waterkering (3) – orgaan (4) – doelpunt (4) – bergplaats 2) – psalmdichter (4), 10. narigheid (7) – chic (7), 11. slecht nieuws (4) – azijn (4) – mannelijk dier (5) – rails (3), 12. mogelijkheid (5) – akkoord (4) – blaasinstrument (6), 13. klein kind (2) – schreeuw (5) – tegelijk (6) – sportartikel (3), 14. vervallen (4) – bol (4) – windrichting (4) – slok (4). Inzenden: De woorden die ontstaan op 1, 5, 9, 13 verticaal.

Van links naar rechts: Diny van Leeuwen, Andrea Sinke en Jenneke van der Jagt

2 3 4 5

SPELREGELS 1. Elke goede oplossing levert punten op. Hebt u vragen over puzzelaantal e.d., stuur dan een aan uzelf geadresseerde, gefrankeerde retourenvelop mee. 2. De inzendingen moeten drie weken na verschijnen van de puzzel(s) in ons bezit zijn. U kunt dus twee afleveringen tegelijk inzenden. 3. Eén inzending per abonnementadres. 4. Wie in totaal 200 punten heeft, ontvangt een prijs. Overgebleven punten (staan vermeld achter de naam van de winnaar) gaan mee naar de volgende ronde. 5. Stuur oplossingen op één briefkaart (gebruik alleen envelop als u antwoordenvelop meestuurt) naar: mw. A. Sinke-van der Jagt, Koningin Julianastraat 34, 4401 CZ Yerseke of naar puzzelbox@kliksafe.nl. Vermeld de puzzelnummers en uw adres. 6. Zendt u voor het eerst in, zet dan ‘nieuw’ op uw briefkaart. 7. Prijswinnaars verliezen hun punten als ze een jaar niet hebben ingezonden. Ze beginnen dan weer met nul punten. •

100

terdege *

6 7 8 9 10 11 12 13 14

E-26 WOORDPUZZEL (1 PT) Zoek voor de volgende woorden een ander woord van 6 letters en gebruik daarvoor de letters die voorkomen in het woord ”klimaatonderzoeker”. 1. ijsemmer, 2. werelds loon, 3. dreiging, 4. droombeeld, 5. terreinwagen, 6. koolstof, 7. mensenjacht, 8. gedragsregels. Inzenden: het woord dat ontstaat als van ieder gevonden woord de eerste en de laatste letter op volgorde gezet worden. Van het laatste woord de laatste 2 letters.

20 SEPTEMBER 2017

20170920-100-TDE-MAIN-AR50.pdf 100

9/11/2017 3:20:17 PM

puzzel

C-26 tWeelING KRuISWOORDpuzzel (2 pt) Horizontaal: 1. huisdier – orgaan, 5. schoonmaakmiddel – vereniging, 8. belastingbedrag – cijferlijst, 11. bergplaats – vaartuig, 13. leefregel – zitplaats, 14. daar – familielid, 15. hartfilmpje – insect, 17. maand(afk.) – schilderij, 18. gril – straf, 19. dierenvoet – overblijfsel, 21. broos – stok, 23. boom – vreemde munt, 24. rivier in België – mondwater, 25. deel van een schip – plaats in Gelderland, 27. omlaag – rivier in Spanje, 28. kledingstuk – schrijfgerei, 29. brandstof – plaats in Brazilië, 31. genetische stof – klip, 33. doorzichtig – reeds, 34. muziekinstrument – stemming, 36. infectieziekte – lengtemaat, 37. hoed – trainen, 39. lekkernij – omslag, 40. beroep – vrucht. Verticaal: 1. hoofddeksel – mevrouw, 2. getal (afk.) – dwarshout, 3. aanwijzend voornaamwoord – landmaat, 4. hoon

8 11

4 9

31 35

10 14 18

17 20

22 24

26 29

27 31

30 35

32 36

4 9

Inzenden: De woorden die ontstaan op de cijfers: 23-7-28-1-1410-16-26-29 en 19-40-5-20-38-23-8-13.

13 16

– zoon van Jakob, 5. beu – kruik, 6. deel van de Bijbel – ploeg, 7. bloembed – gratie, 9. lol – meermin, 10. Europese taal – windrichting, 12. armoedig – stralenkrans, 14. afwijking – wel bevinding, 16. gebied in Israël – roe, 18. dichtbij – icoon, 20. plaats in Duitsland – plaats in Noord Brabant, 22. boom – dicht, 26. bof – vis, 27. middag – stekelvarken, 28. belasting – plantsoen, 30. hetzelfde spier, 32. Perzische munt – verpakking, 34. sluis – smeer, 35. kledingstuk – vrouw van Jacob, 37. hoewel – persoonlijk voornaamwoord, 38. overdreven – nummer (afk.).

Zoek in de 12 Bijbelhoofdstukken de tekstgedeelten op. Vul de ontbrekende woorden in. Zet de negen overgebleven woorden achter elkaar en zoek ze op in Hebreeën. 1. hoge muren, poorten en … (Deut. 3) 2. zestig grote … met muren (1 Kon. 4) 3. de ... aan de muren (Nehemia 4) 4. bouw de muren van … op (Ps. 51) 5. de … op de muren (Hooglied 5) 6. … zullen uw muren bouwen (Jes. 60) 7. Uw muren zult gij … heten (Jes.60) 8. tot … muren voor het hele land (Jer. 1) 9. de … op de muren van Babel (Jer. 51)

10. … tegen uw muren stellen (Ez. 26) 11. zij zullen … op de muren (Joël 2) 12. als Hij uw muren zal … (Micha 7) banier – de – door – geloof – gevallen – grendels – Heil – herbouwen – het – Jericho – Jeruzalem – koperen – lopen – muren – muurbrekers – steden – van – verbetering – vreemden – wachters – zijn Inzenden: De gevonden tekst en de vindplaats.

terdege *

20170920-101-TDE-MAIN-AR50.pdf 101

20 september 2017

101

9/11/2017 3:20:19 PM

Vernieuwen in de zorg? Waarnemend Afdelingscoördinator m/v voor 32 tot 36 uur per week op een somatische afdeling

(Leerling) Verzorgenden m/v voor 32 tot 36 uur per week

Eerst Verantwoordelijk Verzorgenden m/v voor 32 tot 36 uur per week

Hoedenspeciaalzaak

De Doelen Damesmode

De Lantaarn NIEU

E COLL ECTIE

Stuur een brief of een e-mail naar p&o@salem.nl. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Ada van Wolfswinkel, zorgmanager (wolfswinkel.a@salem.nl), of met Cees van der Lee, hoofd P&O (p&o@salem.nl)

Doelenstraat 16-18 | 0318-650834 | Ede - bij de achteruitgang van de HEMA

www.doelen-lantaarn.nl

0180-452152

mail@salem.nl

Vlietlaan 2, 2986 AZ Ridderkerk

€ 2,50

Uniek Reformatieconcert

korting p.p. volwassene

Met Vox Jubilans en Ars Musica orkest De Hervormde Gemengde Zangvereniging ‘Vox Jubilans’ uit Waddinxveen o.l.v. van André van Vliet geeft een bijzonder Reformatieconcert. Uitgevoerd wordt de ‘Reformations Kantate’ van oud-dirigent Pieter Stolk. Ook wordt de cantate ‘Penitence, Pardon and Peace’ van J.H. Maunder uitgevoerd en worden er psalmbewerkingen gezongen.

• Datum: zaterdag 28 oktober 2017, 19.30 uur

Reserveer uw kaarten via www.voxjubilans.nl Vermeld kortingscode RD281017Vox

• Locatie: Grote Kerk Dordrecht, kerk open 19.00 uur Medewerkenden: • Marco den Toom, orgel

• Jacob Schenk, tenor

• Margreet Rietveld, sopraan

• Ars Musica orkest

• Bert van de Wetering, bariton

• Dr. W. Verboom, opening en sluiting

Abonneevoordeel: In de voorverkoop volwassenen € 17,50 i.p.v. € 20,- p.p.

Reformatorisch Dagblad | magazines

Terdege

B-26 ZWEEDSE PUZZEL(2 Pt) 8 Mexicaans gerecht

soort haarcrème

hondenras

even (informeel)

boratorium verhuur (afk.)

oud-Russische heerser

postbedrijf

12 nalatenschap

serieusheid

ongekleurd

toeren

adellijk landhuis

loofboom

spoorkarretje

opschepper

schaapkameel

dwarshout

vermaak

14 hoofddeksel

lichte slaap

bediende

papegaai

compagverlaagde non toon (afk.)

bevestigend antwoord

kever

15 voormiddag

buit

kopergravure

1 kleur

ac vocem toegang

5 plakadres

dicht

3 te zijner tijd

Engelse titel

bezit v.e. boer

gegevens

Vul hieronder in: 1

Puzzeloplossingen

Prijswinnaars

In Terdege 25 zijn per ongeluk de verkeerde antwoorden afgedrukt. Hieronder de antwoorden van puzzel 23. A-23 Christelijke handreiking. Exodus 16:26 zevende, Exodus 31:14 onderhoudt, Leviticus 16:31 rust, Jesaja 56:2 ontheiligt, Klaagliederen 2:6 hoogtijd, Matthéüs 12:2 geoorloofd, Matthéüs 28:1 lichten, Markus 2:27 gemaakt, Lukas 13:10 synagogen, Lukas 23:56 rustten, Johannes 5:16 dingen, Handelingen 18:4 handelde. B-23 Horizontaal: 1. Bern, 4. zaag, 8. wade, 10. slag, 12. ere, 13. era, 15. gal, 16. hik, 17. imago, 19. set, 21. Ad, 22. brutaal, 24. ir, 25. regio, 27. soesa, 29. anno, 31. semi, 32. SPD,

200 punten: M. Ritmeester, Hardinxveld-Giessendam (9). 400 punten: Fam. G. Klop, Lunteren (6). 600 punten: B. Pul, Barneveld (0). 1000 punten: J. v. Huizen, Yerseke (0); H. Jansen- v/d Steeg, Langbroek (5); S. v/d Vorst, Middelburg (7). 1400 punten: C. Verschoor- Groenewegen, Gouda (3). 1600 punten: J.G. v/d Vlist- v. Gelder, Geldermalsen (2). 1800 punten: A. Ras- Bouwman, Ermelo (6). 2000 punten: W.M. v. Dijk- Heenck, Bennekom (13); G.J. Last, Mastenbroek (17); D. v. Luik, Ridderkerk (0). 2200 punten: R. Langerak- v. ’t Veer, Waarder (1); J. Ypma-Koster, Damwoude (2). 3000 punten: W. Vos, Veenendaal (9). 3200 punten: B. Hoogendijk- de Jong, Ouderkerk a/d IJssel (0). 3400 punten: J. Stok, Ridderkerk (4); J. Theunisse, Wemeldinge (2); J. Timmerman-Slager, Staphorst (3). 3600 punten: A. Polinder, Oldebroek (3). 4400 punten: C.C. Westveer- de Visser, Oud-Beijerland (1). 4600 punten: J. Bakker- v/d Broek, Oudemirdum (17); R. v. Emous, Putten (9); A. Ippel, Sliedrecht (16). 5000 punten: N.M. v. Leeuwen- de Jong, Molenaarsgraaf (7); P. Noorlander-Palsgraaf, Gouderak (13). Voor prijzen zie onze website.

33. nek, 34. PKN, 36. eens, 38.idee, 41. Borne, 44. orlon, 46. ik, 47. duizend, 50. na, 51. sip, 53. sluis, 54. enk, 55. duo, 57. puk, 58. reu, 59. oude, 61. malt, 62. rein, 63. mist. Verticaal: 1. bark, 2. Ede, 3. re, 5. as, 6. alg, 7. gaas, 8. weide, 9. frats, 11. gleis, 13. emu, 14. aga, 16. hart, 17. iron, 18. oase, 20. trap, 22. bindend, 23. lomperd, 26. gaper, 28. eikel, 30. ons, 31. ski, 35. ibis, 37. neus, 39. dons, 40. enak, 42. okido, 43. azuur, 45. onnut, 48. Ilp, 49. eik, 52. puur, 54. eelt, 56. ode, 58. ras, 60. ei, 61. mi. Bezienswaardigheden. C-23 Stedenbouwkunde. D-23 Stedentrip. E-23 1. E, 2. en, 3. ren, 4. nier, 5. trein, 6. intree, 7, tieners, 8. interest, 9. toeristen.

terdege *

20170920-103-TDE-MAIN-AR50.pdf 103

20 september 2017

103

9/11/2017 3:20:19 PM

Gra ag tot zien zie n s !

Vo o r straat 1 5 - S i n t- An n al an d - Te l . (01 6 6 ) 6 5 2 4 90

Mooie lle co ctie hoeden!

w w w.d enengel s manenvand ri r i el .nl maan d ag ge sl ote o te n , vr i jdagavon jdagavo n d koopavon d

Alexander Slapen

een bron van energie! Een gezonde nachtrust levert energie op. Daarvoor is de juiste ‘energiebron’ onmisbaar. Alexander Slapen heeft alles om u deze energie te leveren. Laat u adviseren door onze specialisten!

N ACHT RU ST VAN ALE XAND E R. E NERG IE VOOR D E DA G . Escudostraat 11, 2991 XV Barendrecht • 010 438 41 63 • www.slaapwel.nl

Lisa Schot uit Krimpen a/d IJssel is 10 jaar geworden.

Op mijn verjaardag zijn: „Myrthe, Naomi en Julianne, vriendinnen uit de buurt. We hebben een meidenverwenmiddag met een voetenbruisbadje en heel veel snoepjes.” Ons gezin: „Mama, papa, Anne (15) en Mark (13).” Deze cadeaus kreeg ik: „Playmobil voor tandartsen, armbandje, knuffel van een pandabeer –na hondjes mijn lievelingsdier–, broodtrommel en beker, Frozenbadschuim en -schrijfset en een Lief-bureaulamp.” Mijn klas: „Groep 6/7 van De Wijngaard in Barendrecht.”

Laatste keer hard gelachen: „Net nog, toen we het badzout in de voetenbadjes deden.” Iets doms wat ik heb gedaan: „Gisteren in de tas met cadeautjes gekeken!” Lievelingseten: „Bloemkool met patatjes.” Het liefst zou ik op vakantie gaan naar: „Curaçao, met een zwembad in je tuin.” Het moeilijkste wat ik ooit heb gedaan: „Naar de tandarts gaan.” Minst leuke vak op school? „Spelling.” Wat ik graag beter wil kunnen:

„De handstand, en fluiten – dat kan bijna iedereen, maar ik niet.” Leukste herinnering: „Samen eten bij het restaurant op vakantie in Hardenberg. We gaan ieder jaar naar camping De Kleine Belties.” Wat ik later wil worden? „Juffrouw, of iets in een ziekenhuis.” Het leukste aan 10 jaar worden: „Later naar bed gaan.” Ik zou graag een dagje willen ruilen met: „Mama, dan gaat zij naar school en ik hier thuis werken.”

terdege *

20170920-105-TDE-MAIN-AR36.pdf 105

20 SEPTEMBER 2017

105

tekst & beeld: NIEK STAM

Dit is de jarige jet

9/11/2017 3:32:03 PM

4 oktober 2017

Terdege ook uw blad? Neem nu een abonnement

Portretten van grote gezinnen: „Als ik wc-papier koop, vraagt de cassière vaak of ik een feestje houd. Ja mevrouw, zeg ik dan, elke week een feestje.” Drs. P.A. Zevenbergen over huisbezoek: „We kunnen beter bidden dan praten.”

106

terdege *

Lekker lunchen: tijd voor tosti’s!

Vorstelijk: Waarom dragen de koning en de koningin ordelinten?

20 SEPTEMBER 2017

20170920-106-TDE-MAIN-AR37.pdf 106

9/11/2017 3:24:22 PM

Schrijfster Irma Joubert deed voor haar nieuwste boek inspiratie op in Nunspeet.

Terdege is een reformatorisch familieblad en verschijnt elke twee weken. Terdege is een onderdeel van Erdee Media Groep (EMG). EMG legt van abonnees gegevens vast voor de uitvoering van de (abonnee)overeenkomst en om u te informeren over producten en diensten van EMG.

Postadres: Terdege, Postbus 75, 7300 AB Apeldoorn Bezoekadres: Laan van Westenenk 12, 7336 AZ Apeldoorn Telefoon (algemeen): 055 - 5390333 Fax: 055 - 5419318 E-mail: redactie@terdege.nl Directie: Ir. B. Visser Hoofdredactie: Dr. ir. S.M. de Bruijn, Henk van den Berge Bladmanager: Jeannette Zeeman-van Grol, tel. 055 - 5390282 Chef-redacteur: Gisette van Dalen-Heemskerk, tel. 055 - 5390333 Redactie: Jacomijn Ariakhah-Hoekman, Annemieke van den Berg, Neline Boogert, Mariska Dijkstra-Wolters, Ad Ermstrang, Huib de Vries Ontwerp & lay-out: Janneke Visser-Paalman Vormgeving: Hans Kraayeveld, Abonnementen en bezorging: Ditje van Huffelen, tel. 055 - 5390300, fax 055 - 5415687, e-mail: administratietd@erdee.nl Advertenties: Tel. 055-5390499, e-mail: advertentietd@erdee.nl. Bij het afsluiten van een advertentiecontract zijn de Rota Regelen van toepassing. ISSN: 1382-9076 Giro 719 502 (Erdee Media Groep) Druk: Koninklijke BDU Grafisch, Bedrijf BV, Barneveld Abonnementsprijs: Per jaar € 92,50 (factuur) € 91,50* (incasso), per kwartaal € 24,20 (factuur) € 23,70* (incasso). *Dit bedrag is inclusief de korting voor incasso. De 34e jaargang loopt tot 1 oktober 2017. Abonnementen kunnen op elk moment ingaan. Abonnementen kunnen op elk moment ingaan. Opzegging: Een maand voor einde abonnementsperiode, voorzien van opzegreden. Adreswijzigingen: Schriftelijk, drie weken vóór ingangsdatum. Aansprakelijkheid: Terdege is op geen enkele wijze aansprakelijk voor producten en diensten die aangeboden worden door adverteerders in deze Terdege. Dit geldt ook voor de integriteit van de adverteerder. Meer info: terdege.nl; erdeeservice.nl Het is verboden Terdege zonder toestemming op te nemen in, of ter beschikking te stellen van een leesportefeuille. Terdege is op geen enkele wijze verantwoordelijk voor de kwaliteit of integriteit van producten en diensten die in de advertenties worden aangeboden.

De volgende

Terdege in braille, gesproken vorm en groteletterleesvorm: Loket Aangepast - lezen, Den Haag, tel. 070-3381500

gaat over bevers

terdege *

20 SEPTEMBER EMBER

107

9/11/2017 3:28:16 PM

9 augustus 2017

NR 23

€4,50

HENRIËTTE WERKT IN EEN

lunchroom

» 34E JAARGANG » NUMMER 26

Persoonlijke verhalen

20 SEPTEMBER 2017

omdat er méér is

Nu voor

Verliefd op een Peugeot uit 1955

€ 4,95

per maand

”Ik vind het heerlijk om koffie en gebak rond te brengen”

Frisse vormgeving en prachtige fotograﬁe

en verder...

LEVEN MET EEN ANGSTSTOORNIS: THIJS DURFT HET HUIS NIET MEER UIT DOMINEE, DE PREEK DUURT TE LANG! HUWELIJK TUSSEN TWEE CULTUREN: IMA KOMT RUSTIG TE LAAT

Columns en artikelen met diepgang

7/27/2017 3:57:18 PM

Maak extra voordelig kennis met de vernieuwde Terdege. Ontvang 1 jaar lang Terdege, incl. kinderblad Kits voor slechts € 4,95 per maand.*

* Dit abonnement is een doorlopend abonnement. Na aﬂoop van dit jaar betaalt u het reguliere tarief. Kijk voor alle voorwaarden en vastlegging persoonsgegevens op service.erdee.nl. Uiterste ingangsdatum en geldigheid van deze aanbieding is 30 december 2017 en indien u de laatste 6 maanden geen (proef)abonnement heeft gehad.

20170920-001-TDE-MAIN-CVR.pdf 1

» WWW.TERDEGE.NL

Bel 055-5390300 of ga naar terdege.nl/td