Trouwnummer Terdege 2016

2 NOVEMBER 2016

» 34E JAARGANG » NUMMER 03

DS. J. WESTERINK

VRIENDSCHAP

„Ik verdiep me graag in moeilijke Bijbelgedeelten.”

„Op bijzondere momenten bèn je er voor elkaar.”

Hollands gezin in Afrika

De grote dag: * huwelijkscatechese * beurs Trouwidee *koninlijk trouwen * kort verhaal * planner * ECHTPAREN KIJKEN TERUG

» WWW.TERDEGE.NL

2 NOVEMBER 2016 . 34E JAARGANG NUMMER 3 . LOSSE NUMMERS € 4,50

10/25/2016 1:49:42 PM

20161102-002-TDE-MAIN-CVR.pdf 2

In dit nummer: REPORTAGES 08 Vriendschap 60 President kiezen in VS

COLUMNS 51 Nelleke Benschop 121 Ir. B.J. van der Vlies

INTERVIEWS 20 30 36 54

Echtpaar Van der Kooij Ds. J. Westerink Lia le Fèbre-Ockerse Aline van Viegen-Alting

06 19 32 41 45 59

Meditatie Ogenblik Bijbelstudie Opinie Jouw vragen Pastoraal

BEZINNING

RUBRIEKEN 16 29 35 38 46 48 52 64 112 126 129

Natuur Politiebelevenissen Psychologie Zoek het uit Kerkgeschiedenis Mijn stijl Terdege weet raad Feuilleton Opvoeding Onder ons Mijn familie

HOBBY 26 111 116 118 122

Op het erf Eropuit Creatief Tafelen met Teunie Puzzels

68 78 86 92 97 104

Terugblik bij jubileum Beurs Trouwidee Huwelijkscatechese Kort verhaal Draaiboek voor trouwdag Koninklijke trouwjurken

TROUWEN

BEELD ISTOCK

4

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-004-TDE-MAIN-AR01.pdf 4

10/25/2016 3:19:37 PM

Blokje kaas Tijdens het feest kregen de gasten een plakje leverworst en een blokje kaas. Zestig jaar geleden zag een receptie ter gelegenheid van een huwelijk er heel anders uit dan nu, zo blijkt uit de opmerkingen van een echtpaar dat binnenkort het diamanten jubileum hoopt te beleven. „Oudere mensen die aanwezig waren, vonden dat we wel veel geld uitgaven.” In dit nummer blikken vier echtparen, korter en langer getrouwd, terug op hun huwelijksdag. Trouwen is een belangrijk thema in deze Terdege. Dat heeft ook te maken met de beurs Trouwidee, die straks weer wordt gehouden. Ditmaal in en om zalencentrum De Oude Duikenburg, dat deze beurs tot een jaarlijks evenement wil maken. Het huwelijk wordt wel omschreven als een ‘bloem’ die ons is gelaten uit het paradijs. Het is een verbond dat een gedegen voorbereiding vraagt. Daarom geeft ds. L.A. den Butter huwelijkscatechese en ontwikkelde hij een ‘cursusmap’. „Het besef dat het huwelijk in principe alleen door de dood wordt ontbonden, staat ook onder ons onder druk”, constateert de predikant. Met ingang van dit nummer verzorgt ds. J. Westerink uit Urk onze wekelijkse Bijbelstudies. Voor hem is de serie aanleiding om zich in het boek Jeremia te verdiepen. „Zo’n Bijbelstudie geeft gelegenheid tot gesprek”, aldus de 77-jarige predikant. „Het samen praten over wezenlijke zaken gebeurt soms veel te weinig. Juist daarom is het belangrijk om op Gods dag over Zijn woord te spreken.”

AD aermstrang@terdege.nl

DEZE KEER EEN BEREGEZELLIGE KITS!

Trouwkatern vanaf pagina 67.

Zie Kits! terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-005-TDE-MAIN-AR01.pdf 5

5

10/25/2016 3:19:52 PM

„En

Jozua richtte die

twaalf stenen TE GILGAL OP, die zij uit de

Jordaan genomen hadden.”

*

Jozua 4 vers 20

6

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-006-TDE-MAIN-AR02.pdf 6

10/18/2016 10:40:41 AM

Sprekende stenen „En Jozua richtte die twaalf stenen te Gilgal op, die zij uit de Jordaan genomen hadden.” Jozua 4 vers 20

a de doortocht door de Jordaan maakt Jozua met stenen uit de Jordaanbedding een monument voor Gods grote daden. Die stenen spreken van het verleden. Van de weg die Israël ging van Egypte tot Kanaän. Van de trouw van de Heere, Die hen geleid en verzorgd had. Alle reden om een monument op te richten voor Gods trouw! Dat spreekt te meer, als de Israëlieten bedenken wie zij zelf geweest waren. Dan heeft de Heere reden tot klagen en Israël om zich te schamen wegens ongeloof en ongehoorzaamheid. En toch mochten zij Kanaän binnengaan! Bovendien wordt dit monument opgericht „op de tiende dag van de eerste maand”. Veertig jaar geleden was dat de dag, waarop Israël het paaslam had moeten uitzoeken. Daarmee herinnert dit monument er ook aan, op grond waarvan de Heere met Zijn volk was geweest: vanwege het bloed van het paaslam. Daarom had de Heere met hen niet gehandeld naar hun zonden, maar naar Zijn barmhartigheid. Daarom die vrije toegang tot Kanaän. Dit monument getuigt van Wie de Heere is en van wat Hij gedaan heeft voor Zijn volk. Tegelijk ver-

N

tolkt het de ootmoedige belijdenis van dat volk: „Al wat we nodig hadden, hebt U ons gegeven. Groot is Uw trouw!” Dankdag deze maand. Onze levensomstandigheden kunnen heel verschillend zijn geweest. Maar in dit woord zegt de Heere: „Pak eens een paar stenen op van de weg, waarlangs u gegaan bent. En richt een gedenkteken op!” Na zo’n zware periode in mijn leven? De Heere zegt: „Ja! Gedenk heel de weg, waarlangs u gegaan bent.” Bedenk wie u bent geweest voor de Heere. En gedenk hoe de Heere reden had om u aan uw lot over te laten en toch door wilde helpen. Heeft het u, ook toen het moeilijk was, aan iets ontbroken? Gaf de Heere niet genadig alles wat u écht nodig had? Misschien liep uw weg door diepten van zorg en verdriet. Hebt u niet ontdekt dat de Heere ook daar Zijn volk leidt en verzorgt, zodat u toch verder kon? Daartoe beveelt de Heere Zijn

„Gedenk heel de weg, waarlangs u gegaan bent”

volk een teken der dankbaarheid op te richten: opdat wij ons leven overzien bij Zijn licht. Ontdekkende boodschap. De Heere vraagt dat op de dag van het paaslam, dat spreekt van mijn zonde en van Zijn genade. Nieuwtestamentisch gezegd: Hij vraagt dat, waar wij staan aan de voet van het kruis van Christus. God gaf Hem in mijn plaats. Hij werd verteerd door Gods toorn, die mij moest treffen. Is die God geen dankdagmonument waard? Die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard heeft... Valt er van daaruit geen genadelicht, ook over een zware levensweg? Wie de Heere zo niet kent, kan nooit danken. Zulken hebben geen Borg voor hun schuld. Geen God, Die hun leven leidt. Toch moeten ook zij maar een dankdagteken oprichten, vanwege Gods geduld, waardoor Hij hen nog genadig wil zijn. Het is de tiende van de eerste: er wordt een paaslam uitgezocht! Dat betekent: er is bloed om achter te schuilen tegen een welverdiend oordeel. Ook ons paaslam is geslacht, namelijk Christus. Daarom, hoe ook de omstandigheden waren of zijn: dankdag. Toch! Om Christus’ wil.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-007-TDE-MAIN-AR02.pdf 7

7

10/18/2016 10:40:45 AM

“Bij bijzondere gebeurtenissen bèn je er gewoon voor elkaar”

8

20161102-008-TDE-MAIN-AR03.pdf 8

10/25/2016 5:42:08 PM

reportage

Vrienden voor het

leven of

voor even Een kind gaat ervan uit dat vriendschap voor altijd zal duren. Soms gebeurt dat. Maar meestal ook niet. Steeds vaker knopen we kortdurende vriendschappen aan. Vriendschap als onderdeel van de tijdgeest. Met soms een tikkeltje eigenbelang. Hoe ga je daar op een eerlijke manier mee om? tEkSt MariSka DijkStra-WoltErS bEElD iStock En anton DoMMErHolt

terdege • 2 november 2016

20161102-009-TDE-MAIN-AR03.pdf 9

9

10/25/2016 5:42:13 PM

“Samen blij kunnen zijn, samen kunnen huilen”

Anja (links) en Ageeth.

SAMEN OMA VAN DEZELFDE KLEINDOCHTER Anja Wagter (49) uit Katwijk aan Zee „Ik heb één goede vriendin en verder zijn mijn zussen als vriendinnen voor me. Voor mij is dat voldoende. Door te investeren in enkele goede vriendschappen, kun je meer de diepte in dan wanneer je veel oppervlakkige vriendschappen hebt. M’n vriendin Ageeth ken ik inmiddels zo’n dertig jaar, al sinds we samen op de jeugdvereniging van de kerk zaten. Alleen waren we in die beginjaren nog geen vriendinnen, omdat we vijf jaar in leeftijd verschillen. Dat kwam later, toen

10

onze even oude kinderen (haar tweede, mijn derde) bij elkaar in de klas kwamen, toch ook alweer zo’n twintig jaar geleden... Gaandeweg heeft de vriendschap zich steeds meer verdiept en nu is deze heel hecht. De meerwaarde van onze vriendschap is vooral de geestelijke eenheid. Dat je elkaar op het Woord kunt wijzen, in welke omstandigheid dan ook. Dat gesprekken ‘luchtig’ kunnen zijn, maar ook zomaar de diepte in kunnen gaan. Het mooie is dat je elkaar ook rustig een poosje niet spreekt, en het dan zó weer oppakt. Bij bijzondere gebeurtenissen, de vreugdevolle

maar zeker ook de verdrietige, bèn je er gewoon voor elkaar. Samen blij kunnen zijn, samen kunnen huilen. Leuk detail is nog dat onze oudsten met elkaar getrouwd zijn, en een dochter kregen, en we dus samen oma van dezelfde kleindochter zijn. Tegen mensen die moeilijk vrienden maken, zou ik willen zeggen: Probeer er niet te krampachtig mee om te gaan. Vriendschap kun je niet ‘afdwingen’, maar moet groeien. Wees in een eerste contact eerlijk, en geef het daarna ook de ruimte om te zien of er van beide kanten een ‘klik’ is.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-010-TDE-MAIN-AR03.pdf 10

10/25/2016 5:42:28 PM

r was een tijd dat we onafscheidelijk waren: elke middag uit school speelden we bij elkaar. Binnen of buiten, dat maakte niet zoveel uit. Toen ik op m’n tiende verhuisde, was de vriendschap over. Van de ene op de andere dag. Terwijl we nog geen kilometer van elkaar woonden. Zo’n dertig jaar later hebben we elkaar weer gevonden. En zijn we weer vrienden, via Facebook. Dit is een van mijn verhalen over vriendschap. Verhalen zoals ik er nog vele heb. Mooie verhalen. En minder mooie. Van vriendschappen die bleven, veranderden of verwaterden. En van nieuwe vriendschappen die ontstonden. Omdat het leven verder gaat. Hoogleraar in ruste en socioloog Iteke Weeda deed veel onderzoek naar het thema vriendschap en schreef er ook twee boeken over (“Vriendschap in Beweging” en “Liefde in vele facetten”). Ze beschrijft hoe vriendschap in de loop van de tijd is veranderd. En wat ze momenteel in de maatschappij rond dit onderwerp ziet gebeuren. Relatietherapeut Arnoud Bakker van stichting Schuilplaats geeft tips over hoe we daar als christen mee om kunnen gaan. Wat vriendschap is? Het blijft een

E

lastige vraag. Toen Iteke Weeda tijdens haar onderzoek aan deelnemers vroeg hoeveel vrienden ze hadden, pakten die er vaak het adressenboek bij en begonnen ze te turven. Ze hoorde hen dan zeggen: „Nee, zij toch maar niet”, waarna er weer een naam van het lijstje werd doorgestreept. „Blijkbaar hebben mensen in hun hoofd niet allemaal hetzelfde beeld van vriendschap.” Iteke Weeda ontdekte daarbij ook dat niet iedereen die zichzelf als vriend van een ander ziet ook daadwerkelijk op het lijstje van die persoon voorkomt. Haar tip om pijn hierover te voorkomen: „Spreek verwachtingen over jullie band naar elkaar uit. Dat vinden mensen vaak lastig, maar het is wel eerlijk naar elkaar.”

LIEFDE De grens tussen een vriendschap en een liefdesrelatie is dun. Weeda: „Sommige mensen zeggen: Mijn partner is mijn beste vriend. Of: Ik houd van mijn vrienden.” Toch is er volgens haar wel een verschil. „Mensen kiezen vrienden vaak omdat ze op dezelfde golflengte zitten. Verliefd word je juist op het andere, op iets dat je zelf niet hebt, maar in jezelf zou willen ontwikke-

len. Dat doe je overigens niet bewust, maar het blijkt wel vaak zo te gaan.” Dit is volgens haar ook een reden waarom een vriendschap zich vaak rustiger ontwikkelt dan een liefdesrelatie. „In een vriendschap lijk je meer op elkaar, dus komen jullie manieren van doen ook meer overeen. Met je geliefde verschil je meer, dus spant het er vaak ook meer om.”

VLUCHTIG Het lijkt alsof mensen tegenwoordig veel meer vriendschappen hebben dan enkele jaren geleden. Dat komt omdat het begrip “vriend” door de komst van social media een andere invulling heeft gekregen. Als je mensen vraagt hun echte vrienden te benoemen, dan komen ze vaak niet verder dan vijf. Dat kunnen vriendschappen zijn die al heel lang bestaan, maar dat hoeft niet. We knopen namelijk steeds vaker kortdurende vriendschappen aan, mede onder invloed van de maatschappij, die vluchtiger is geworden. Iteke Weeda: „Mensen verhuizen vaker dan vroeger en hebben vaak kortdurende banen, waardoor ook vriendschappen sneller komen en gaan.” Arnoud Bakker vindt het net als

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-011-TDE-MAIN-AR03.pdf 11

11

10/25/2016 5:42:34 PM

een

vriend is

iemand

alles van je

die

van je weet

en toch

houdt

Augustinus

12

terdege • 2 november 2016

20161102-012-TDE-MAIN-AR03.pdf 12

10/25/2016 5:42:35 PM

Weeda belangrijk om verwachtingen over de vriendschap naar elkaar uit te spreken. Zeker als je voorziet dat je iemand niet meer zo vaak gaat ontmoeten, bijvoorbeeld wanneer iemand gaat verhuizen of een andere baan heeft gevonden. „Dan kan het mooi zijn om een moment te nemen om de ander te vertellen wat je voor elkaar betekend hebt. Dat kan via een kaartje, maar ook door bijvoorbeeld samen te gaan eten. Vraag jezelf af of je afscheid wilt nemen van de ander of dat jullie samen de vriendschap anders vorm willen gaan geven. Wees in beide dingen eerlijk richting elkaar. Concreet benoemen dat je niet meer gaat investeren in het contact kan je helpen om niet het gevoel te hebben dat je er altijd nog iets mee moet. Jij verandert, de ander verandert en daardoor is het soms logisch en natuurlijk dat wegen van elkaar scheiden. Daarbij wijs je de ander niet af, maar accepteer je dat het leven soms verandert, en daarmee de intensiteit van de contacten.”

EIGENBELANG Het blijkt dat in veel vriendschappen iets zit van eigenbelang. Dat wordt door sociologen de ‘bankiersparadox’ genoemd. De paradox is dat een bank wel geld wil uitlenen, maar eigenlijk alleen aan personen die kunnen terugbetalen. Vriendschap is volgens die redenering een lening die zich later terugbetaalt, bijvoorbeeld wanneer je in nood komt te zitten. Arnoud Bakker kent het gegeven. Maar vindt de term ‘eigenbelang’ een „negatief” woord. „In een gezonde vriendschap lijkt me dat je niet zo bezig bent met de vraag of je wel precies even veel ontvangt als je geeft. ‘Een vriend heeft te allen tijde lief’, staat er in Spreuken 17:17a. Dat houdt ook in dat er momenten zijn waarbij je zelf minder ontvangt. Het

is voor jezelf een plezier om te merken dat je de ander blij maakt door jou geven.” Hij omschrijft vriendschap als een bloem. „Jij geeft hem water en krijgt de bloem ervoor terug en geniet daarvan. Dat veronderstelt echter wel gelijkwaardigheid in de vriendschap. Wanneer een vriendschap meer van één kant komt, is het moeilijker om erin te blijven investeren. Wanneer God het centrum is van ons leven, hoeven we niet zo krampachtig ons eigenbelang in de gaten te houden, maar kunnen we onszelf delen.”

M/V Vriendschappen tussen mannen onderling zijn doorgaans heel anders dan die tussen vrouwen, vindt Iteke Weeda. „In mijn lezingen zeg ik vaak: Heb je wel eens twee vriendinnen een halve dag zwijgend zien vissen? Mannen kunnen dat. Zij houden ervan samen dingen te doen. Ze geven elkaar bij moeilijkheden een klap op de schouder en zeggen “Kop op”. Vrouwen zitten vaak uren tegenover elkaar te kletsen, waarbij ze veel knikken om de ander te laten merken dat ze die ondersteunen.” Weeda ontdekte ook dat mannen elkaar veel sneller “vriend” noemen dan vrouwen dat doen. „Vraag je mannen naar vrienden, dan staat daar gerust ook iemand tussen die ze op een tweedaags congres ontmoet hebben, met wie het toen goed klikte, maar met wie daarna weinig contact meer is geweest.”

PIJN Vriendschap kan ook met pijn gepaard gaan. Vaak heeft pijn volgens Iteke Weeda te maken met verwachtingen. „Ik sta altijd voor de ander klaar en nu ik zelf wat heb...” Ook speelt het beeld dat je van jezelf hebt mee in de ervaring van een vriend-

“Vriendschap is als een bloem, jij geeft hem water en je krijgt de bloem ervoor terug” terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-013-TDE-MAIN-AR03.pdf 13

13

10/25/2016 5:42:39 PM

“Het klikt ook tussen de vrouwen; dat verstevigt het contact”

VERBONDENHEID MET BROEDERS VAN DE KERKENRAAD Arjan van Dijk (45) uit Waddinxveen „Vriendschap heeft voor mij iets van zielsverwantschap, een diepe klik die je met iemand voelt. Waarom je dat bij de een meer ervaart dan bij de ander, dat vind ik lastig te omschrijven. Ik heb veel vrienden. Twee springen er voor mij uit. Henk ken ik vanaf de brugklas, Couzijn van een HGJB-kamp dat we samen leidden. Henk woont in de buurt, maar voor Couzijn rijden we beiden minstens twee per jaar naar de andere kant van het land. Afstand is dus geen

14

belemmering, wat mij betreft. Het mooie is dat het ook met de vrouwen klikt. In ons geval heeft dat het contact geïntensiveerd. Vaak gaan we samen de natuur in. Even lopen. En bijpraten. Praten en luisteren vind ik belangrijk. Zo kom je erachter wat een ander drijft. Ik heb van de vrienden van Job geleerd dat het ook goed kan zijn te zwijgen. Dat is voor mij als prater wel een belangrijke les. We hadden twintig jaar geleden een groep vrienden met wie we op zondagavond na de kerk gingen Risken. Sinds kort is

die groep weer bij elkaar. In de afgelopen tijd zijn veel ouders overleden, een vriend verloor zelfs zijn vrouw. Het is mooi dat je elkaar kunt steunen en ook steun van elkaar ervaart als je zo bij elkaar bent. Met de broeders van de kerkenraad ervaar ik een diepe band, wat mij betreft is dat ook een vorm van vriendschap. Het mooie is dat je het soms van harte oneens met elkaar kunt zijn, en toch verbondenheid kunt ervaren. Juist het verschil wekt mijn nieuwsgierigheid: hoe werkt dat bij die ander, dat hij tot een andere mening komt?”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-014-TDE-MAIN-AR03.pdf 14

10/25/2016 5:42:50 PM

LESSEN VAN DAVID EN JONATHAN schap. „Ben je voor jouw zelfbeeld afhankelijk van de ander, dan kan een vriendschap die verwatert veel pijn geven. Houd je genoeg van jezelf, dan kun je zaken die een ander je bijvoorbeeld verwijt, en die niet kloppen, bij de ander laten liggen. In zoverre kan naar jezelf leren kijken ook zijn uitwerking hebben op het onderhouden van vriendschappen.” Arnoud Bakker van Schuilplaats herkent dat: „Verbondenheid met jezelf en waardering voor jezelf zijn voorwaarden voor gelijkwaardige verbinding met de ander. Als de ander je eigenwaarde moet bepalen, maak jij jezelf afhankelijk. Dan kan de ander je maken of breken. Vaak spelen thema’s als ‘zich niet gezien, gehoord en gewaardeerd voelen’ een rol. Dat kan ervoor zorgen dat het moeilijk is om minder leuke dingen in een vriendschap in het juiste perspectief te zien. Of dat je juist te veel verwacht van de ander en hierbij teleurgesteld raakt. Ook de ander kan in de klem raken met de verwachtingen van jou. Gelukkig mogen we de Heere God betrekken in ons omgaan met onszelf en met anderen. In Hem kunnen we gaan ontdekken wie we zijn. Jezelf op een goede manier liefhebben, bestaat uit het erkennen van je positieve én negatieve kwaliteiten. In dit alles is het belangrijk om te besefen dat je geschapen bent naar het beeld van God. Wees eerlijk en kwetsbaar in vriendschap. Durf te kijken in je eigen hart en laat dat ook zien aan de ander. Daarmee kan pijn voorkomen worden.” Bakker geeft hierbij wel een aantekening. „Wanneer de ander geen oprechte bedoelingen heeft (dus bijvoorbeeld misbruik van je maakt) in de vriendschap, is het goed om

grenzen te stellen. Als het gedrag zich steeds herhaald, kan het soms verstandig zijn om het contact te stoppen.”

EENZAAMHEID Iteke Weeda ziet dat het missen van vrienden grote eenzaamheid kan veroorzaken. Vooral bij mensen die op leeftijd zijn gekomen en hun geliefde zien wegvallen. „Ze zijn van een generatie die niet gewend is naast hun huwelijk vriendschappen aan te gaan en komen daardoor nu alleen te staan.” Ook jongeren kunnen zich enorm eenzaam voelen. „Dat komt vaak voor in de tweede helft van hun tienerjaren. Vriendschap is dan enorm belangrijk en als dat bij jou niet goed lukt, kan dat een leeg gevoel geven, alsof je niet bij deze wereld hoort. Het is bij het aangaan van vriendschappen belangrijk zelf actief te zijn. Kijk vooral goed naar wat je zelf leuk vindt om te doen. Pak een hobby op, bezoek een leesclub of ga wandelen met de wandelvereniging. Zo vind je mensen die jouw interesses delen. Toon interesse in hen. En leg de lat niet te hoog. Besef dat niemand volmaakt is. En dat een vriendschap dat ook nooit zal zijn.” Ook personen die wel veel vrienden hebben, kunnen eenzaamheid ervaren. Arnoud Bakker: „De essentie van vriendschap is het hebben van een veilige verbinding, waarin je betrokkenheid ervaart en kwetsbaar kunt zijn. Eenzaam word je vooral wanneer je je hart niet deelt. Je kunt groeien in een kwetsbare verbinding met een ander door onzekerheid te trotseren, risico te nemen en jezelf emotioneel bloot te stellen. Gebruik de techniek van moderne communicatiemiddelen om je hart te delen met anderen. En ga eens wat vaker bij iemand langs.”

In de Bijbel staat een prachtig voorbeeld van vriendschap: tussen David en Jonathan (1 Samuël 18; 2 Samuël 1). Zes lessen die we van hen kunnen leren voor onze vriendschap met anderen. 1. Besef dat het geloof in God de beste basis is. De vriendschap tussen David en Jonathan was gebaseerd op hun geloof in God. Dat was het belangrijkste voor hen (1 Samuël 14:6). 2. Kom voor elkaar op. Jonathan nam het bij zijn vader op voor zijn vriend (1 Samuël 19:4-6). 3. Deel je diepste gevoelens en emoties. David en Jonathan waren bereid hun hart voor elkaar te openen. Een voorbeeld: „Zij weenden met elkander.” (1 Samuël 20:41b) 4. Bemoedig elkaar. Tijdens hun laatste ontmoeting (1 Samuel 23:14-28) lezen we dat Jonathan David bemoedigt en het Godsvertrouwen van David versterkt. Op dit moment in zijn leven had David deze aanmoediging nodig. 5. Wees niet jaloers. Jonathan wist dat David koning zou worden, maar toch was hij als oudste zoon van Saul en beoogd troonopvolger niet jaloers, omdat hij geloofde dat het Gods besluit was dat zijn vriend koning zou worden. 6. Blijf trouw. Zelfs na het overlijden van Jonathan blijft David hem trouw. Hij nam zijn zoon Mefiboseth onder zijn hoede en behandelde die als zijn eigen zoon.

terdege • 2 november 2016

20161102-015-TDE-MAIN-AR03.pdf 15

15

10/25/2016 5:42:52 PM

Rood met wit Wat is er mooier dan in de herfst een tocht door het bos te maken en dan als kroon op de wandeling een prachtige vliegenzwam aan te treffen? Rood met witte stippen. TEKST GERCO VERDOUW BEELD ISTOCK

Vliegenzwam? Waarom heet een vliegenzwam eigenlijk vliegenzwam? In het Spaans heet de paddenstoel Matamoscas, wat vliegendoder betekent. Het verhaal gaat dat boeren vroeger met de paddenstoel vliegen doodden. Ze sneden dan de hoed van de paddenstoel af en legden die in een schoteltje met melk. De vliegen dronken van de vergiftigde melk en gingen dood. Voor mensen is de paddenstoel niet dodelijk maar voor bijvoorbeeld een kleine hond wel.

16

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-016-TDE-MAIN-AR04.pdf 16

10/25/2016 2:28:48 PM

NATUUR

Witte stippen Hoe komt de vliegenzwam aan zijn mooie witte stippen? Voordat de paddenstoel uit de grond omhoog komt, zit hij opgesloten in een wit omhulsel, het zogeheten velum universale. Tijdens het groeien breekt de paddenstoel hier doorheen, maar blijven er restanten van het omhulsel op zijn hoed plakken. Bij veel regen spoelen deze stippen weer vrij snel van de hoed af.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-017-TDE-MAIN-AR04.pdf 17

17

10/25/2016 2:29:06 PM

Specialist in maatwerk overkappingen, tuinhuisjes, schuren en veranda’s. Wij werken door heel nederland

0187 - 60 52 28 | info@herweijertuintechniek.nl | www.herweijertuintechniek.nl

Ja, Ja, ik wil wil n Fotografie Trouwen doe je met Jongma waar je ook woont

Probeer nu Terdege: erdege: bezinning en ontspanning voor het hele gezin!

Neem nu een jaarabonnement: 24 nummers voor slechts

€ 4,95*

Ga naar terdege.nl/td of bel 055 - 5390300

per maand

* U heeft de laatste 6 maanden geen (proef)abonnement gehad.

www.defotograafonline.nl - Tel. 06 - 19 07 58 04

Reformatorisch Dagblad | magazines

Terdege

Speciaal voor jou dit coole

ek! enbooek! renttenb ppren “Een heerlijk prentenboek met een speels verhaal, vol van vrolijkheid.” Elly & Rikkert Zuiderveld

Ga naar redeenkind.nl/terdege

Bestel nu

gratis!

COLUMN

Zanchius bad voor de paus

H

ieronymus Zanchius was een van die onbekende reformatoren die op de achtergrond veel hebben betekend. Hij werd in 1516 in Noord-Italië geboren en was op 15-jarige leeftijd wees. Hij werd toen in een Augustijner klooster geplaatst. Eerst in Bergamo, later in Lucca. In Lucca kreeg hij nauw contact met prior Peter Martyr Vermygli. Deze was onder de invloed gekomen van de Reformatie en gaf dit door aan de kloosterlingen. Het hart van Hieronymus (inmiddels 25 jaar) werd onder diens preken over de Romeinenbrief geopend. Toen een jaar later (1542) de Inquisitie kwam, vluchtte de prior. Acht jaar later viel de verdenking van ‘ketterij’ ook op Hieronymus. Hij verliet Lucca. Na omzwervingen in Italië en een verblijf in Genève, waar hij Calvijn hoorde, werd hij in Straatsburg hoogleraar. Hij had het daar erg moeilijk. Hij zei namelijk geen aanhanger te willen zijn van Calvijn, Luther of Zwingli maar leerling van de Heilige Schrift. Zanchius meende dat, wanneer men zich uitgaf als zwingliaan, lutheraan of calvinist, dit scheuringen in de hand werkte. Hij wilde de reformatoren volgen voor zover zij naar de Schrift spraken. Dat was tegen het zere been van de voorzitter van het kerkelijk convent, Johann Marbach, naar eigen zeggen een echte lutheraan. Verschillende zaken, zoals diens belijden van het leerstuk der verkiezing, volgens Luther „een heiligdom dat in waarde behoort gehouden te worden”,

dochters schonk. Een van de dochters kreeg de naam van Zanchius’ eerste vrouw, Violanthis. Omdat de theologische conflicten toenamen, ging hij in 1563 naar het Italiaanse Chiavenna, waar hij predikant werd. In 1567 werd hij de rechterhand van Ursinus in Heidelberg, als hoogleraar. Toen na de dood van Frederik III in 1576 de gereformeerde docenten uit Heidelberg moesten vertrekken, kwam hij in Neustadt terecht. Daar overleed hij in 1590.

beleed hij niet. In tegenstelling tot Zanchius. Marbach werkte Zanchius tegen en maakte hem verdacht. Toen Calvijn, die veel achting voor Zanchius had, hem in 1554 wilde aanstellen als hoogleraar in Genève, bewilligde hij niet. Hij wilde de strijd niet ontlopen. Ondertussen trouwde hij met de 19-jarige Violanthis Curione. Hun huwelijksgeluk duurde niet lang. De tweeling die ze hem schonk, overleed kort na de geboorte. Na ruim drie jaar huwelijksgeluk ontviel ze hem, in november 1556, na een vroegtijdige bevalling van opnieuw een tweeling. Violanthis liet een rijk en ontroerend getuigenis na. Hoewel ook die tweeling stierf, mocht Zanchius toch met Job zeggen: „De Heere heeft gegeven, de Heere heeft genomen, de naam des Heeren zij geloofd.” Een jaar later hertrouwde hij met Lydia a Lumaga, die hem drie zoons en drie

Zanchius werd vooral bekend om zijn verdediging van de leer van de predestinatie en de volharding der heiligen. Maar tot de veertien stellingen die de hoofdinhoud van zijn theologie vormen, behoort ook zijn visie op de eindtijd en de antichrist. Ik citeer: „Om Lukas 18:8 en Romeinen 11:25 en 26 te verenigen, is het niet tegen Gods Woord om aan te nemen, wanneer die machtigste en laatste antichrist heersen zal, men wegens zijn tirannie weinig geloof op de aarde vinden zal, dat evenwel na zijn overwinning door de Geest van Christus de menigte der Joden zich bekeren zal, wat slechts door het geloof geschieden kan, zodat alsdan veel geloof op de aarde zijn zal.” Heel bijzonder is dat Zanchius, die het pausdom van nabij kende, de paus niet de antichrist noemde, omdat het niet zeker was dat hij de zonde tegen de Heilige Geest had bedreven. Zanchius meende daarom dat we voor hem moesten bidden...

Ds. M. van Kooten, Elspeet terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-019-TDE-MAIN-AR05.pdf 19

19

10/18/2016 10:19:46 AM

20161102-020-TDE-MAIN-AR06.pdf 20

10/18/2016 10:26:28 AM

INTERVIEW

“RAPALE IS HUN THUIS”

Leren en afleren in Afrika Wilfred van der Kooij wist het zeker. Hij zou niet dezelfde fout maken als zijn vader door naar Afrika te gaan. Intussen woont hij daar bijna vijftien jaar, samen met Carola en de kinderen. „We zijn niet voor ons gemak op deze wereld.” TEKST HUIB DE VRIES BEELD HENK VISSCHER EN FAM. VAN DER KOOIJ

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-021-TDE-MAIN-AR06.pdf 21

21

10/18/2016 10:26:36 AM

aak voelt Wilfred van der Kooij zich meer Afrikaan dan Nederlander. Hij groeide op in Igede, een afgelegen streek in Nigeria, waar zijn vader voor de zending van de Gereformeerde Gemeenten werkte. In diens voetspoor ging hij na de middelbare school naar de HTS, waar hij droomde van een carrière met een riant salaris. „In Igede had ik het geweldig goed naar mijn zin, maar toen mijn vader met het gezin repatrieerde, begon hij maatschappelijk onder aan de ladder. Daardoor hadden we het thuis redelijk krap. Dat heb ik hem kwalijk genomen. In mijn optiek had hij iets fout gedaan. Ik zou ervoor zorgen dat ik een goede positie kreeg. Dat lukte ook redelijk goed, dank zij mijn inzet. Dacht ik.” Door zijn werk bij ingenieursbureau DWA in Bodegraven kreeg hij aarzelingen bij zijn materiële idealen. „We waren daar sterk bezig met het begrip rentmeesterschap. Dat ging ook mijn denken beïnvloeden.” Een bezoek aan het gebied waar hij zijn jeugd doorbracht, zorgde voor een radicale ommekeer. „De jongens met wie ik was opgegroeid, hadden economisch nauwelijks perspectief. Een deel was niet in staat om voor hun eigen gezin te zorgen. Sommigen leefden al niet meer. Dat heeft me diep geraakt. God liet me zien dat alles wat ik aan kennis en ervaring had opgebouwd, gegeven goed was. Dat gaf het besef dat ik er iets mee moest gaan doen. Zo mogelijk in Afrika.”

V

n “Menselijk gesproke heb ik mijn leven te danken aan mijn Afrikaanse broeders en zusters”

OIKONOMOS Vijf jaar werkte hij vanuit Nederland voor de hulporganisatie Oikonomos. „Ik begeleidde projecten in een aantal Afrikaanse landen. Door de groei van het werk is op een gegeven moment besloten om landenvertegenwoordi22

gers aan te stellen. Ik kreeg in 2002 het verzoek om naar Zimbabwe te gaan, waar we samenwerkten met de Free Presbyterian Church. Die kans heb ik met beide handen aangegrepen.” Voor echtgenote Carola, die tot haar trouwen altijd in het dorpje Hekelingen had gewoond, kwam het niet als een verrassing. „Ik wist dat, wanneer ik met Wilfred zou trouwen, onze weg vroeg of laat naar Afrika zou gaan. Voor mij was dat geen hindernis. Ik heb altijd een grote belangstelling gehad voor zending en andere culturen.” Hoewel het onbekende trok, ging ze ervan uit dat de gang naar Afrika iets van een offer zou hebben. „Het grappige is dat ik het daar vanaf het begin heel goed naar mijn zin had. Daar was ik zó blij mee. Ik betwijfel of je het volhoudt wanneer je elke dag ervaart als lijden voor de goede zaak.”

MOOIE JAREN In 2006 verhuisde het echtpaar met de toen 5-jarige Thomas en 2-jarige Norah naar Mozambique. Aanleiding was een nieuwe omslag in het denken van Wilfred. „De eerste was die van materialisme naar idealisme. Ik zou Afrika gaan helpen. In Zimbabwe ontstond de vraag: Hoe help ik de mensen écht vooruit? Een Afrikaanse collega zei tegen me: ‘Elke keer dat jullie van die mooie bedragen overmaken, voel ik naast dankbaarheid ook pijn. We zouden in dit land zelf waarde kunnen toevoegen aan de producten die we hebben, als de omstandigheden maar wat gunstiger waren.’ Die opmerking heeft me aan het denken gezet. Ik raakte ervan overtuigd dat ik pas geloofwaardig was, als ik de financiële lijntjes met Nederland doorsneed en samen met Afrikanen zou proberen

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-022-TDE-MAIN-AR06.pdf 22

10/18/2016 10:26:45 AM

een economisch gezond bedrijf op te bouwen.” Die mogelijkheid kwam er dankzij contacten met de familie Cunningham, blanke Zimbabwanen die in 2005 in Mozambique het kippenbedrijf Novos Horizontes hadden opgezet, vanuit hetzelfde ideaal. Wilfred werd aangesteld als bedrijfsleider. Carola keek er niet van op. „Wilfred wil elke vijf jaar wat anders”, lacht ze. „Dat weet ik, dus ik houd er rekening mee. Over de financiële kant maakte ik mij geen grote zorgen. Ik vond het vooral moeilijk om Zimbabwe achter te laten. Daar hebben we heel mooie jaren gehad. Zimbabwanen zijn sympathieke, toegewijde mensen. Ook met de FP-church hadden we heel goede contacten.”

EMIGREREN Met twee kinderen, een hond en de basale huisraad op een aanhangwagen reisden ze in drie dagen van Zimbabwe naar het dorp Rapale in Mozambique. De innerlijke worsteling bij Wilfred of hij zijn gezin aan een ongewisse financiële toekomst mocht blootstellen, was weggenomen door een bezoek van zijn vader. „Toen hij het bedrijf in opbouw in Mozambique had gezien, was zijn reactie: ‘Als ik dertig jaar jonger was, deed ik het zelf.’ Dat gaf me vertrouwen. Ik ben steeds meer gaan ontdekken hoezeer ik op mijn vader lijk. In onze Thomas zie ik mezelf terug toen ik zo oud was.”

“Ik betwijfel of je het volhoudt wanneer je elke dag ervaart als lijden voor de goede zaak”

Eigenhandig bouwde Van der Kooij alle broedmachines op, die tweedehands waren aangekocht. De jaren erna breidde het personeelsbestand gestaag uit. Toen Novos Horizontes de pioniersfase voorbij was, stapte hij over naar het eierproductiebedrijf Mozambique Fresh Eggs, een andere onderneming binnen Communities of Fusion (zie kader). „Ik ga me onprettig voelen als mijn bestaan te comfortabel wordt. We moeten niet te vast aan het leven komen te zitten.” Hoewel hij al bijna vijftien jaar in Afrika woont, voelt de bevlogen manager zich geen emigrant. „Emigreren klinkt mij in de oren als alle schepen achter je verbranden. Dat is in mijn beleving iets van vroeger. Ook al zou ik de rest van mijn leven in Mozambique wonen, door de moderne communicatiemiddelen blijven de contacten met Nederland intact. Al weet ik niet of ik er nog zou passen.”

MEELIJDEN Carola weet zich in de eerste plaats echtgenote en moeder. „Dat zie ik

als mijn belangrijkste opdracht. Daarnaast ben ik door de jaren heen betrokken geweest bij allerlei vormen van vrijwilligerswerk. Sinds Alicia, onze jongste, fulltime naar school is, werk ik twee dagen per week bij Novos Horizontes. De taken die ik destijds als vrijwilliger verrichtte, doe ik nu officieel. Ik houd van ondersteunende rollen en het regelen van dingen. In Mozambique is weinig geregeld, dus ik kan lekker aanpakken. En ik geniet van de contacten met de collega’s. Je wordt als Hollander nooit een Afrikaan, dat hoeft ook niet, maar er is wel een diepe wederzijdse genegenheid gegroeid.” „We gingen naar Afrika om mensen te helpen en dingen te veranderen”, vult Wilfred aan. „De werkelijkheid is dat Afrika vooral óns heeft veranderd en geholpen. Door mijn westerse instelling heb ik te hard gewerkt. Dat heeft mijn gezondheid een knauw gegeven. Ik ben een paar keer ziek geweest, één keer zeer ernstig. Toen is in Rapale vurig en aanhoudend voor mij gebeden. Menselijk gesproken heb ik mijn le-

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-023-TDE-MAIN-AR06.pdf 23

23

10/18/2016 10:26:48 AM

KINDERKLEDING maat 40 t/m 176 Merken; Porto Azul, Vingino, LoFff, Hust & Claire, B.Nosy, Little Miss Juliette, Beebielove, Dirkje, D.J. Dutch Jeans, La Petite Couronne, Blue Seven, e.a. Boeken, Wenskaarten en Cadeau artikelen.

Maak t Maakt hoogtepunten hoogtepu tepunten nten ten hoog tepu nccompleet! cooompleet! mppleet! leet! Feestelijk Fees telijk culinair culinair linai zakelijk

ALTIJD SCHERP GEPRIJSD

www.ieds-webshop.nl Dorpsstraat 32, 2751 BA Moerkapelle 079-5933100, www.ieds.nl

w ww . p i n e t a . n l

Nunspeet

t ( 0 3 4 1 ) 2 6 00 2 6

ven te danken aan mijn Afrikaanse broeders en zusters. Zo beleef ik dat echt. Veel meer dan in Nederland kunnen Afrikanen meeleven en meelijden, omdat relaties voor hen belangrijker zijn dan prestaties. Dat is voor mij een leerschool geweest.” Carola was in dit opzicht in Nederland al een halve Afrikaanse. „Dat is mijn redding”, lacht Wilfred. „Ik heb de neiging om bedrijfsmatig en resultaatgericht te werken. Dat zijn kwaliteiten die Afrika nodig heeft, maar ze vormen daar tegelijk je valkuil. Sommige Afrikaanse collega’s zeggen dat ze met mij kunnen werken omdat ze Carola kennen. Zonder haar had ik het nooit gered.”

VERRIJKING De kinderen groeien drietalig en multicultureel op. Rapale ervaren ze als hun thuis, ook door de mentaliteit van de bevolking. „Ze voelen zich op hun gemak bij mensen die weinig druk op hen leggen”, zegt Carola. „Waar ze volledig zichzelf kunnen zijn. Dat is in Afrika eenvoudiger dan in Nederland. Hier wordt veel van mensen verwacht. Afrikanen nemen je zoals je bent, dat vind ik een mooie eigenschap.” Toch heeft ze er geen behoefte aan om de westerse cultuur te bekritiseren. „Die heeft weer andere kwaliteiten. Waar je ook leeft, je hebt de plicht om op die plek je best te doen. Ook in Nederland zou dat wel weer lukken, denk ik, maar ik hoop dat Mozambique nog lang ons thuis zal zijn.” Wilfred weet zich door zijn levensgang een wereldburger. „Daar ben ik dankbaar voor. Het is een verrijking, al maakt die het leven niet gemakkelijker, maar dat geeft niet. We zijn niet voor ons gemak op deze wereld. Dat proberen we ook onze kinderen mee te geven. Het gaat erom dat we Gods wil doen op de plaats waar Hij ons stelt.”

DE KRACHT VAN SAMENWERKING Communities of Fusion is een netwerk van bedrijven en organisaties in of nabij het dorp Rapale in Mozambique. Doelstelling is de ontwikkeling van de lokale gemeenschap en ontplooiing van missionaire activiteiten. Het begon in 2005 met de opstart van het kippenproductiebedrijf Novos Horizontes, dat ook een voerfabriek en een slachterij omvat. De onderneming levert intussen 200.000 slachtkippen per week en biedt werk aan meer dan vierhonderd mensen. In de nabije omgeving verrezen de eierenbedrijven Mozambique Fresh Eggs en Eggs for Africa. Het laatste bedrijf is opgezet door de Zimbabwaanse zendingspredikant Scott Marques, die op deze wijze in zijn eigen inkomen en dat van zijn helpers voorziet. In 2015 nam Communities of Fusion het noodlijdende kippenbedrijf Frango King over. Ook een door Wycliffe Bijbelvertalers opgezet schooltje is door de christelijke koepelorganisatie overgenomen en uitgebouwd. Onder de naam Rapale International School wordt er nu lager en middelbaar onderwijs geboden. Voorzitter van het schoolbestuur is Wilfred van der Kooij, de bedrijfsleider van Mozam-

bique Fresh Eggs. Vanuit Nederland wordt de school ondersteund door de stichting Vrienden van Rapale (www.stichtingvriendenvanrapale. nl). Ook de Ebenezer Bijbel-Landbouwschool valt onder Communities of Fusion. De koepelorganisatie heeft goede contacten met de overheid van Mozambique en wordt door de Nederlandse overheid als een voorbeeld van geslaagd ontwikkelingswerk gezien. In de productiebedrijven krijgen steeds meer lokale mensen staftaken. Een jongen die bij Novos Horizontes als schoonmaker begon, klom op tot manager van de voerfabriek. De laatste ontwikkeling is participatie in medisch werk. Een Nederlandse arts en een verpleegkundige houden zich onder de paraplu van Communities of Fusion vooral bezig met voorlichting en preventie (www.estreladamanha.info). De totale koepel biedt werkgelegenheid aan circa 750 mensen uit de streek, onder wie een aantal predikanten. Indirect profiteren veel meer mensen van Communities of Fusion, omdat honderden kleine boeren in de streek kippen voor de bedrijven afmesten of daar hun mais afzetten.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-025-TDE-MAIN-AR06.pdf 25

25

10/18/2016 10:26:50 AM

De boerenkoolplanten staan er nu goed bij

26

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-026-TDE-MAIN-AR07.pdf 26

10/18/2016 12:37:33 PM

OP HET ERF

Geen goed tuinjaar door natte maanden Nu de herfst is aangebroken, lijkt me een terugblik op het tuinjaar weleens goed. Erg leuk was het eigenlijk niet. Het was niet veel zaaks in onze moestuin. TEKST JOLANDA BLOOS BEELD JOLANDA BLOOS EN ISTOCK

I

n het voorjaar schreef ik wel zo gezellig over erwten en dergelijke, maar uiteindelijk is er dit jaar niets van terechtgekomen. Terwijl we anders emmers vol hadden, was er nu niet eens genoeg voor een maaltje. Helaas, het wilde al niet goed opkomen. Het natte voorjaar kwam en werd gevolgd door een natte juni. Al die tijd kun je hier niet in de tuin werken, met die zeer zware kleigrond. Het onkruid gedijde daarentegen enorm. We hebben nog wel geprobeerd de zaak goed schoon te maken maar het onkruid was niet te stuiten.

KEIHARD Toen het eindelijk droog was, werd de grond in zeer korte tijd keihard. En konden we nóg niet het onkruid verwijderen: de stengels braken af. De groenteplanten wilden juist níet groeien. Dus we hadden maar een paar kroppen sla, een

paar maal boontjes, een beetje krootjes... Vergaderd tussen het overwoekerende, wildgroeiende knopkruid. Zo gaat de aardigheid er wel af, moet ik u bekennen. Zelfs voor het klaarmaken van een zaaibedje voor de boerenkool ontbrak me de moed.

KASJE Daarom waren we blij dat we later planten aangeboden kregen van kennissen. Mijn man had gelukkig even tijd om een stukje tuin opnieuw te frezen, daar waar we de aardappels net hadden gerooid. De aardappeloogst viel overigens niet helemaal tegen. Door het frezen werd de grond weer mooi schoon en kon ik de boerenkoolplanten daarin planten. Deze staan er nu goed bij, dus hebben we nog iets. Daarbij hebben we het kasje nog. Daar stonden de tomatenplanten, en die hebben het wel heel goed gedaan.

Kleine tuinoogst...

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-027-TDE-MAIN-AR07.pdf 27

27

10/18/2016 12:37:36 PM

Dit is mijn blad! Probeer nu Terdege: bezinning en ontspanning voor het hele gezin!

Terdege is het blad speciaal voor jou. Het gaat over jouw overtuiging, jouw gezin, jouw opvoeding, jouw smaak. Je vindt er persoonlijke interviews en reportages die je in het hart raken. Maar ook artikelen over interieur, koken, tuinieren, gezondheid en reizen. Met mooie fotografie en een frisse vormgeving. En met Kits, het vrolijke magazine voor nieuwsgierige kinderen.

Maak ook kennis met hĂŠt refor matorische familieblad en neem een (proef)abonnement. Kijk voor meer informatie op: terdege.nl/td of bel 055 - 5390300 * U heeft de laatste 6 maanden geen (proef)abonnement gehad.

Neem nu een proefabonnement: 5 maanden (10 nummers) voor slechts

â‚Ź 25,25,-

COLUMN

Effectief laserpistool PIET KATS

BELEVENISSEN VAN EEN POLITIEAGENT

W

e krijgen een melding van een verwarde jongeman die stampij staat te maken bij de woningstichting. Hij schreeuwt alles bij elkaar en de melder is bang dat zijn medewerkers worden aangevallen. Ter plaatse komt uit het pand van de woningstichting een jongeman naar buiten lopen. Met verwilderde ogen komt hij op ons af. Hij zegt dat hij blij is dat we er zijn. Ik vraag hem wat er aan de hand is. Hij stelt zich voor als Mark en vertelt dat hij het zat is dat de woningstichting niets aan zijn probleem doet. Diverse keren heeft hij aangegeven dat zijn huis vol met zenders zit en dat hij graag een andere woning wil hebben, omdat hij er niet rustig kan wonen. Op de vraag of zijn woning niet goed bevalt, vertelt Mark dat hij het juist een heel fijne woning vindt, maar dan wel graag zonder zenders. Uit onze systemen blijkt dat Mark een stoornis heeft. Van strafbare feiten tegen de medewerkers van de woningstichting is geen sprake. Ik heb een idee en vraag of we eens in zijn woning mogen rondkijken en of hij misschien kan aanwijzen waar de zenders

zitten, zodat ik ze kan vernietigen met een speciale laser. Mark kijkt me verrukt aan en is gelijk helemaal blij. Met grote ogen kijkt mijn collega Jan me aan, maar ik maak een gebaar dat hij even niets moet zeggen. Mark stapt achter in de bus en ik rijd even langs het bureau. Jan blijft met Mark in de bus zitten. Als ik even later met de koffer met het laserpistool (bedoeld voor snelheidsmeting) weer instap, kan Jan zijn lach haast niet inhouden. Met een ernstig gezicht houd

ik de koffer omhoog en ik zeg gewichtig tegen Mark dat we een nieuw wapen tegen zenders hebben. Met een stalen gezicht fluister ik tegen Jan dat hij vooral zijn mond moet houden en het ‘spel’ mee moet spelen.

Driftig wijst Mark aan waar de zenders zitten

Volgens Jan heb ik mijn beroep als artiest misgelopen. Tja, soms moet je creatief zijn. De woningstichting heeft in ieder geval geen last meer gehad van Mark.

In het huis van Mark tover ik ons nieuwe, futuristisch uitziende laserpistool te voorschijn en zet ik hem aan. Mark weet duidelijk niet wat een laserpistool is en is helemaal blij. Nou geeft een laserpistool tijdens de instelling van de afstand en tijdens het meten heel veel bijzondere geluidjes. Driftig wijst Mark de plaatsen aan waar de zenders zitten. Door middel van de piepjes richt ik de laser op de plek waar de zender zou zitten en ‘vernietig’ ik deze. Daarna loop ik het hele huis nog na. Ik ‘ontdek’ zelf ook nog twee zenders. Jan probeert al die tijd zijn emoties onder controle te houden, wat hem af en toe een boze blik van mij oplevert. Mark is zichtbaar opgelucht en bedankt ons hartelijk.

www.politieverhalen.blogspot.nl

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-029-TDE-MAIN-AR08.pdf 29

29

10/18/2016 10:45:13 AM

Bezig met het Woord Ds. J. Westerink verzorgt met ingang van Bijbelstudies in Terdege. De christelijke emeritus predikant verdiept zich graag in of moeilijk te begrijpen gedeelten van

dit nummer de gereformeerde minder bekende Gods Woord.

TEKST L. VOGELAAR BEELD ANTON DOMMERHOLT

30

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-030-TDE-MAIN-AR09.pdf 30

10/18/2016 12:34:04 PM

INTERVIEW

N

a zijn emeritaat in 2008 is ds. Westerink op Urk blijven wonen. Voor dit gesprek heeft hij alle tijd, „want ik zit al weken met mijn been omhoog”. Rond zijn nieuwbouwwoning aan de oostrand van Urk ligt een singel. Langs die singel is een beschoeiing getimmerd. Tussen die beschoeiing en een balk zakte de predikant weg. Vanwege de beschadiging aan zijn knie die hij daarbij opliep, is zijn been ingezwachteld. Een pijnlijke geschiedenis. Intussen laat hij zijn gedachten gaan over de bijdragen die hij aan Terdege hoopt te leveren. De Bijbelstudies zoals die in de achterliggende tijd door godsdienstdocent J. Kriekaard werden verzorgd, blijken in een behoefte te voorzien. „Ze worden nogal eens in gezinsverband besproken, bijvoorbeeld op zondagmiddag. Dus het moet voor verschillende leeftijden aansprekend zijn.” Ds. Westerink behandelt gedeelten uit de profetieën van Jeremia. „Ik sluit aan bij het kerkelijk jaar, dus ik begin met dankdag, advent en Kerst. Met behulp van de beelden die Jeremia gebruikt, hoop ik de interesse van jongeren te vangen. Het is belangrijk om persoonlijk en als gezin met Gods Woord bezig te zijn. Zo’n Bijbelstudie geeft gelegenheid tot gesprek. Ik stel ook niet alleen kennisvragen; het gaat erom of lezers het beschrevene in hun eigen leven herkennen. Het samen praten over wezenlijke zaken gebeurt soms veel te weinig, zeker als gezinnen zelden gezamenlijk aan de maaltijd zitten.

Juist dan is het belangrijk om op Gods dag over Zijn Woord te spreken. Ouders moeten echt de gelegenheid zoeken om met hun kinderen in gesprek te raken.”

PROFETEN Voor de 77-jarige predikant is de nieuwe Terdege-serie aanleiding om zich in het Bijbelboek Jeremia te verdiepen. „Ik heb er wel uit gepreekt, maar er nog niet over geschreven, zoals over de kleinere profeten.” In zijn eerste gemeente hield ds. Westerink een serie preken over Hosea. „Mijn collega ds. L.W. Bilkes zat in de begeleidingscommissie van het EO-programma ‘De Bijbel open’. Hij noemde daar mijn naam. Zo ben ik Bijbelstudies over de kleine profeten gaan verzorgen. Ik hield er ook preken over. Die stof heb ik later uitgewerkt in enkele boeken. Het bestuderen van minder bekende Bijbelgedeelten heeft echt mijn hart gekregen. Ik leg graag passages uit die niet zo gemakkelijk te begrijpen zijn. Soms krijg je een e-mail van iemand die door het lezen van de Bijbelstudies getroffen is. Ik ben heel dankbaar dat ik zo echt als dienaar

“Met behulp van de beelden die Jeremia gebruikt, hoop ik de interesse van jongeren te vangen”

des Woords bezig mag zijn.”

DEO VOLENTE Ds. Westerink preekt nog elke zondag en verzorgt pastoraat in een vacante wijk van zijn vroegere gemeente op Urk. Hij was voorzitter van de vertrouwenscommissie in de Christelijke Gereformeerde Kerken en heeft na zijn emeritaat ook nog enkele jaren in het Curatorium van de Theologische Universiteit gezeten. „Het is fijn om nog wat te mogen doen, ook in het doorgeven van de rijkdom van de Schrift. Wat preekbeurten betreft, staat de agenda voor 2017 al vol. Maar ik zeg er altijd bij: D.V. Dat zie je nu maar weer: een ongeluk zit in een klein hoekje.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-031-TDE-MAIN-AR09.pdf 31

31

10/18/2016 12:34:05 PM

Twee boosheden „Mijn volk heeft twee boosheden gedaan: Mij, de Springader des levenden waters, hebben zij verlaten, om zichzelf bakken uit te houwen, gebroken bakken...” Jeremia 2 vers 1 t/m 13

e luisteren in deze maanden naar de boodschap van Jeremia. Hij wordt wel eens profeet tegen wil en dank genoemd. Wanneer we alleen al de tekst boven deze Bijbelstudie lezen, krijgen we wel enig begrip voor deze afwijzende houding. Om zo te moeten preken! Jeremia gebruikt hier het beeld van een Israëlietische boer. De man is gezegend met een rijke waterbron, die zorgt voor een vruchtbare besproeiing van zijn grond. Maar wat doet die boer? Hij sluit die bron af en hakt met veel moeite waterbakken uit in de rotsgrond. In de regentijd komt daar wel water in. Maar in de droge tijd komen er scheuren in die rotsbodem. Er blijft hoogstens wat drab achter, een broedplaats voor beestjes. De mensen aan wie Jeremia dit vertelt, vinden die boer een grote dwaas.

W

1. Noem eens wat voorbeelden in OT en NT van oordeelsprediking die tegelijk oproep tot bekering is?

32

De Boze verblindt het verbondsvolk, zodat het z’n heil zoekt bij afgoden Maar Jeremia, die hiermee duidelijk maakt wat Israël doet, noemt dit boosheid. Zo doet een volk dat God verlaat en Hem inruilt voor de afgoden. Dat is dwaas, ja, maar het is ook boos. Hier zit de Boze achter. Hij verblindt het verbondsvolk, zodat het niet meer naar God vraagt maar zijn heil zoekt bij afgoden. De gevolgen zijn ernaar: „Wie God verlaat, heeft smart op smart te vrezen.” De Boze belooft van alles maar je raakt alles kwijt. Hij brengt je in de hel. In deze tijd is het dankdag. Wij ma-

2. Jongeren, welke afgoden zijn er in onze tijd? 3. Ouderen, kent u Psalmen die zingen van God als de Levensbron? Zingt u ze wel

ken de balans op. Wanneer de Heere die balans opmaakt van ons leven, moet Hij dan zeggen wat Jeremia hier van Israël zegt? Twee lichtstralen glanzen in dit oordeelswoord. Nog altijd is de Heere de Springader van het levende water. Het is alsof Hij dorstig wil maken naar het water uit de Levensbron, waarvan Israël zong in goede tijden. Niet voor niets noemt Hij dat volk dat Hem verliet nog steeds: Mijn volk. Hij is de Getrouwe, Hij bleef Dezelfde, lankmoedig en vol van goedertierenheid. Het NT laat zien hoe dat mogelijk is. Daar wordt Gods Zoon verlaten aan het kruis, opdat zondaren leren geloven: Hij was van God verlaten, opdat wij tot God zouden genomen en nimmermeer van Hem verlaten zouden worden. Bekeer u en leef!

eens met uw hart? Vertel daar iets van. 4. Kinderen, misschien bidden jullie ’s avonds: „Het boze dat ik heb gedaan.”

Heeft dat iets te maken met de boosheden van onze tekst, bijvoorbeeld dat je die dag niet aan de Heere gedacht hebt?

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-032-TDE-MAIN-AR10.pdf 32

10/18/2016 10:35:35 AM

De klacht van Gods gesmade liefde „Ben Ik Israël een woestijn geweest, of een land der uiterste donkerheid?” Jeremia 2 vers 21 t/m 31

ij lezen nog even verder in Jeremia 2. Steeds meer kom ik onder de indruk van de God van Israël, de God van het verbond. Wat buigt de Heere Zich hier diep neer naar dat zondige en afkerige volk! Steeds beter ga ik begrijpen waarom Jeremia ertegenop zag om als profeet tussen God en Zijn volk in te staan. Om zo te vertolken Wie de Heere is in Zijn neerbuigende goedheid! Om zo het verdriet van de liefdevolle God over Zijn ontrouwe volk te verwoorden! Jeremia kan het omdat de Heere Zelf hem de woorden in de mond legt. En wij weten sinds de komst van Gods Zoon in de wereld hoe diep de Heere Zich neerbuigt in Zijn zoekende zondaarsliefde. Maar tegelijk blijven wij met de puriteinse dichter Watts zeggen: Liefde zo wonderlijk, zo Goddelijk. Ze gaat ons menselijk begrip

W

1. Een oud gezegde luidt: „De Heere neemt redenen uit Zichzelf om een zondaar zalig te maken.” Vindt u dat vernederend of vertroos-

Nog is Hij de God Die leven en licht geeft ver te boven. Luister slechts naar de woorden die boven deze Bijbelstudie staan. Hier klinkt niet de toorn van de rechtvaardige God. Hier vraagt de liefdevolle God aan Zijn volk of Hij misschien Zelf de oorzaak is van Israëls afkeer van Hem. De Heere vraagt: Ben Ik niet geweest en vonden jullie bij Mij niet wat Ik beloofd had? Heb Ik jullie teleurgesteld? Vonden jullie bij Mij een land waar niemand lafenis kan krijgen? Liet Ik jullie zingen van het Licht, terwijl jullie in een pikdonkere nacht terechtkwamen? Is dat het probleem: niet dat jullie de duisternis

tend, of allebei? 2. Jongeren, heeft de Heere redenen om aan jou te vragen: Waarom? Maak dat eens concreet.

liever hadden omdat jullie werken boos zijn, maar dat Ik geen Waarmaker ben van Mijn Woord? Wat voor onrecht hebben uw vaderen in Mij gevonden, dat ze zich zo van Mij hebben afgekeerd? Heeft de Heere misschien ook redenen om zo tot ons te komen en ons zulke vragen te stellen? Misschien leest iemand dit die worstelt met een ‘waarom’; iemand die God en Zijn handelen niet begrijpt. Dat kan. Maar zijn er onder ons mogelijk ook aan wie de Heere Zijn ‘waaroms’ stelt? Mag ik voorbeelden noemen? Waarom buigt u niet onder Gods ontdekkend spreken? Waarom gelooft u de Heere niet op Zijn Woord? Waarom zoekt u het leven niet in Christus? Waarom bidt u niet om de Geest Die wederbaart? Nog is Hij de God Die leven en licht geeft.

3. Kinderen, Wat is de eerste vraag die de Heere stelt in de Bijbel? Hoor je daar ook een ‘waarom’ in? 4. De Bijbel spreekt vaker

over de woestijn. In Jeremia 2 heeft die een negatieve klank. Maar hoe zit dat met de woestijn in bijvoorbeeld Hos. 2:13 en in Openb. 12?

TEKST DS. J. WESTERINK, URK

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-033-TDE-MAIN-AR10.pdf 33

33

10/18/2016 10:35:36 AM

Bestek actieweken in...Sliedrecht Model Cantone

Model Ducato

Model Valencia

Model Pure

Model Treso

Model Rotondo

Exclusive 18/10

Exclusive 18/10

Model Balans Mat

Model Basicx

50%

Kortingen tott wel en vele aanbiedingen Model Bremener Faden

Model Blues

Enkele voorbeelden SR-design Ducato SR-design Vaencia SR-design Pure SR-design Treso Wilkens Cantone Wilkens Rotondo Wilkens Bremener Faden Premier Balance Mat Premier Basicx Paul Wirths Blues Paul Wirths Bali Paul Wirths Cultura Paul Wirths Swing matt Villeroy & Boch Arthur WMF Ambiente WMF Flame WMF Atria

12 persoons 12 persoons 12 persoons 12 persoons 6 persoons 6 persoons 12 persoons 12 persoons 12 persoons 12 persoons 12 persoons 12 persoons 12 persoons 6 persoons 12 persoons 12 persoons 9 persoons

64 dlg 64 dlg 64 dlg 64 dlg 62 dlg 62 dlg 112 dlg 89 dlg 89 dlg 68 dlg 68 dlg 68 dlg 68 dlg 30 dlg 104 dlg 104 dlg 85 dlg

€ € € € € € € € € € € € € € € € €

Normaal 673,485,593,673,1099,1099,1870,960,625,525,299,294,387,179,1434,1376,387,-

Model Swing mat

Bestekweek prijs € 449,€ 329,€ 399,€ 499,€ 599,€ 599,€ 999,€ 599,€ 369,€ 369,€ 279,€ 229,€ 339,€ 79,€ 999,€ 949,€ 299,-

170 bestekcassettes - de beste kwaliteit ... - de bekendste merken... - de scherpste prijzen... - de grootste keus... - online bestellen...

*Gratis Gratis 13-dlg 13-dlg messenblok t.w t.w.v. .v.

Model Bali

€59,00 559,00 9,00 Model Ambiente

Model Flame

Model Atria *Bij aankoop van een bestekcassette vanaf €300,-

Model Cultura

Geen tijd? Bestel online!

Parallelweg 4B Tel. 0184 - 41 10 16 Sliedrecht (A15 afslag 24) zondag en maandag gesloten donderdagavond koopavond info@hensbergenserviezen.nl

PSYCHOLOGIE

Stoornis na overval „Ruim een week terug werd ik overvallen. Iemand benaderde mij van achteren, drukte iets in mijn rug en zei dat ik mijn geld moest geven. Ik had niets gehoord en schrok ongelooflijk. Ik bleef eerst stijf van schrik staan, maar hij dwong me door te lopen. Ik gaf mijn geld en mijn telefoon. Toen vertrok hij. Ik voel me nog steeds verdoofd. Het voelt als een droom. Moet ik hiermee naar een psycholoog?”

U

w reactie van schrik en stilstand is heel normaal. In een levensbedreigende situatie wordt je stress-respons-systeem geactiveerd. Dit kiest in een fractie van een seconde voor een van deze drie natuurlijke reacties: vechten (het gevaar bestrijden), vluchten (weglopen) of bevriezen (doen alsof je levenloos bent). Dit zijn automatische, niet te beïnvloeden reacties van ons lichaam. Wat u beschrijft is de ‘bevries’reactie. Die ligt aan de basis van een

Vertel, zo vaak als nodig is, wat er gebeurde

Hilleke Hoekstra, GZ-psycholoog acute stress-stoornis. Kenmerken zijn onder meer het gevoel in een droom te leven, geen emoties ervaren, je omgeving of jezelf als niet vertrouwd (vreemd) ervaren, gebeurtenissen je niet kunnen herinneren en meer prikkelbaar zijn. U beschrijft niet al deze symptomen, maar ervaart ze vermoedelijk wel. Ook de tijdsduur klopt: een acute stress-stoornis ontstaat binnen vier weken na de schokkende ervaring. Meestal gaat dit vanzelf over. U hoeft dus niet meteen naar een psycholoog. U kunt wel wat doen. Neem het gebeurde heel serieus. Bagatelliseer het niet door bijvoorbeeld te zeggen dat er „veel ergere dingen” gebeuren. Neem tijd om te ontspannen. Maak (lange)

wandelingen, luister naar ontspannende muziek... En vooral: praat erover met vertrouwde anderen. Vertel, zo vaak als nodig is, wat er gebeurde, hoe u zich voelde en hoe u reageerde. Daarmee maakt u zich de ervaring eigen en heft u de verdoving op. Mochten de klachten na een week of vier na de overval niet drastisch verminderd of verdwenen zijn, bel dan uw huisarts. De acute stress kan dan zijn overgegaan in een andere angststoornis. Uw huisarts kan u eventueel doorverwijzen. Een acute stress-stoornis wordt regelmatig verward met een post-traumatische stress-stoornis (PTSS). Die ontstaat langer na de schokkende gebeurtenis en de klachten houden langer aan. Bij een PTSS staan meestal de herbelevingen van de traumatische gebeurtenis en de hoge spanningsklachten op de voorgrond, bij een acute stress-stoornis de verdoving en vervreemding. Bij vermoeden van een PTSS is het verstandig uzelf wel naar een psycholoog te laten verwijzen. Er zijn gelukkig effectieve therapieën voorhanden.

Heeft u ook een vraag? Mail naar psycholoog@terdege.nl

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-035-TDE-MAIN-AR11.pdf 35

35

10/18/2016 11:35:12 AM

Mantelzorger en vertelster Vanaf haar twaalfde jaar is ze zondagsschooljuf. Eerst als hulpje, al spoedig als volwaardig vertelster. Daarnaast is Lia le Fèbre (55) uit Harskamp dagelijks druk met het verzorgen van haar ouders op leeftijd. „Vrijwilligerswerk geeft me energie.” TEKST AD ERMSTRANG BEELD ANTON DOMMERHOLT

WELK VRIJWILLIGERSWERK DOET U EN SINDS WANNEER? „Eigenlijk ben ik vanzelf in bepaalde taken gerold, ik heb het nooit gezocht. Al sinds m’n twaalfde ben ik min of meer zondagsschooljuf. Na mijn eigen afscheid als leerling heb ik me een maand later gemeld met de vraag of ik kon helpen. Waarom? Diep in mijn hart heb ik altijd juf 36

willen worden. Ik begon met plaatjes uitdelen en psalmversjes overhoren. Op m’n 14e ben ik gaan vertellen. Een belangrijke taak is de zorg voor m’n ouders. Wij wonen naast hen, in een woning die achter het ouderlijk huis is gebouwd. Vader is 84, moeder 87. De laatste jaren kunnen ze alleen dankzij mantelzorg en inspanningen van de thuiszorg van de RST op

zichzelf blijven wonen. Ze zitten beiden in een rolstoel. De thuiszorg doet de specifieke taken als in en uit bed halen en wassen en aankleden. Ik kook, was, strijk, ruim op, doe de administratie en ben contactpersoon voor de hulpverlening en de bureaucratie. Voor het schoonmaken is er een huishoudelijke hulp. Daarnaast ben ik sinds enkele jaren

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-036-TDE-MAIN-AR12.pdf 36

10/20/2016 9:09:54 AM

IntervIew

scribent voor het blad van de zondagsscholenbond. Nu zijn we bezig met het maken van een werkmap die de maandelijkse uitgave gaat vervangen. Dat betekent dat ik dit jaar nog acht verhalen moet samenstellen. Per stuk ben ik wel een avond of drie zoet. Verder ben ik betrokken bij de bibliotheek, de inanciële commissie van de kerk die acties organiseert en de jaarlijkse ZOA-collecte.”

derwijsassistente gaan volgen. Toen kwam ik op dezelfde school als waar onze jongens zaten. Eén ochtend per week sta ik voor de voorschoolgroep, net voorafgaand aan groep één. Verder val ik soms in. Met onze ouders kan het doordat mijn man één dag per week thuis is en dankzij geweldige buren. Iedereen in de omgeving helpt indien nodig, ook tijdens vakanties.”

HOEVEEL TIJD IS ERMEE GEMOEID?

WELKE MOOIE VOORVALLEN HEEFT U MEEGEMAAKT?

„De mantelzorg kost wel een uur of vijftien per week. Op zondag ben ik ook wel druk, als ik naar de zondagsschool ga, en in andere werkzaamheden gaan de nodige avonden zitten. Gelukkig staat mijn man er volledig achter. Hij maakt me enthousiast èn weet me zo nodig af te remmen.” Lachend: „Ik denk dat ik een beetje hyperactief ben. Maar ik kan ook op tijd rust nemen en lees graag. Bovendien geeft vrijwilligerswerk me energie.”

„Toen we trouwden, zijn we door honderd kinderen van de zondagsschool toegezongen in de kerk en op de kinderreceptie. Dat maakt wel indruk. Ik heb nu al kinderen van ouders die zelf bij mij op de zondagsschool hebben gezeten. Je hebt er sommigen naar het zendingsveld zien gaan, anderen bekleden nu een ambt. Dat is niet mijn verdienste natuurlijk, maar ik ben er wel heel dankbaar voor. Drie jaar geleden was ik veertig jaar bij de zondagsschool. Dat is uitgebreid herdacht, het was helemaal achter mijn rug om geregeld. Verder vind ik de jaarlijkse collecte voor de ZOA met de JV-leden ook bijzonder. Mijn man en ik hebben indertijd afgesproken, toen we zelf leiding waren van de JV, dat we na het collecteren gezamenlijk patat gaan eten, terwijl het collectegeld wordt geteld. Dat is een traditie geworden.”

WAAROM DOET U DIT WERK? „De zorg voor mijn ouders kwam op mijn pad. Je weet van te voren niet wat je te wachten staat, maar ik weet wel dat ze heel graag hier blijven wonen zolang het kan. Ze zijn al meer dan zestig jaar getrouwd en gehecht aan deze plek. Mijn pa zegt altijd: ‘We hebben een heerlijke oude dag.’ Maar je ziet dat met alle drukte natuurlijk niet altijd zo. Over het zondagsschoolwerk kan ik kort zijn. Wat is er nu mooier dan het Evangelie aan kinderen vertellen en hen te wijzen op de Heere Jezus?”

KUNT U HET COMBINEREN MET UW ANDERE WERKZAAMHEDEN? „Tot mijn trouwen heb ik bij een bank gewerkt. Toen we kinderen kregen, ben ik gestopt. Later begon het te kriebelen. Ik wilde nog steeds juf worden en ben de opleiding on-

WAT VINDT U MOEILIJK BIJ HET VRIJWILLIGERSWERK? „In de mantelzorg voor mijn ouders vind ik het omgaan met hun afnemende krachten lastig. Met de aftakeling die je van nabij mee maakt. Nu is het zo ver dat je voor hen beslissingen moet nemen in plaats van andersom. Daar heb ik het soms moeilijk mee. We mogen dankbaar ervaren dat de Heere ons helpt en kracht geeft.”

WIE: LIA LE FÈBRE-OCKERSE WOONPLAATS: HARSKAMP LEEFTIJD: 55 GEZIN: GEHUWD, 2 KINDEREN KERK: HERVORMD

HOE GAAT U OM MET DIE PROBLEMEN? „Ik blijf er niet in hangen. In ons gezin zijn we altijd heel oplossingsgericht ingesteld.”

GEEFT VRIJWILLIGERSWERK MEER VOLDOENING DAN BETAALDE WERKZAAMHEDEN? „Ik werk een heel klein beetje en bovendien interesseert geld me niet zoveel. Ik heb nooit een afweging tussen het één of het ander gemaakt. Sommige zaken kwamen op mijn pad, andere dingen gaan geleidelijk. De zorg voor mijn ouders is nu wel zwaar geworden, maar het geeft wel heel veel voldoening. Je weet natuurlijk niet precies hoe het gaat, maar ik denk niet dat ik er ooit spijt van zal krijgen.”

terdege • 2 november 2016

20161102-037-TDE-MAIN-AR12.pdf 37

37

10/20/2016 9:09:56 AM

zoek zoek het uit! *

De Canadees Todd Reichert racete met zijn fiets met 144,15 kilometer per uur door de Amerikaanse Nevadawoestijn. Hij kan zo de snelweg op! BART VAN DEN DIKKENBERG

China is klaar voor een nieuwe ronde van bemande ruimtemissies met de lancering van zijn tweede ruimtelaboratorium, Tiangong-2. De module zal dienen als een proef voor China's toekomstige permanent bemande ruimtestation TIANGONG-2 (’Hemels Paleis’) Vermoedelijk van zelfde grootte als Tiangong-1, gelanceerd in 2011. Bemanning kan 30 dagen in ruimte verblijven

Experimentenmodule Betere leefomstandigheden. Voor uitvoeren relatief grootschalige experimenten in vergelijking met China's eerdere pogingen Shenzhou: Bemande ruimte-capsule om docking-technologie te controleren bij het aanmeren Hulpmiddelenmodule Zonnepanelen, motoren en andere uitrusting

Lange Mars 2F-T2 Tiangong draagraket Hoogte: 52 m Lading: 8,6 ton in lage baan om Aarde

Banxing: Microsatelliet begeleidt Tiangong als demonstratie van technologie

Robotarm LANCEERPROGRAMMA Sep 2016 Tiangong-2

TOEKOMSTIG RUIMTESTATION April 2017: Eerste test Tianzhou ruimtevrachtschip. Overbrengen van brandstof in de ruimte

Bemanning: 3 Gewicht: 60 ton

CCM

2018: Kernmodule (CCM)

Okt 2016 Shenzhou-11 (verdere Shenzhou lanceringen 2017-’22)

2020-’22: Twee laboratoriummodules (LCM1, LCM2)

Tianzhou

LCM2

LCM1 Shenzhou

CHINA LANCEERDE ONLANGS HET TWEEDE ONDERDEEL VAN *HAAR RUIMTESTATION: TESTLABORATORIUM TIANGONG-2 (HEMELS PALEIS-2). DE MODULE DOET DIENST ALS TESTPLATFORM VOOR EEN PERMANENT RUIMTESTATION VAN CHINA.

Bronnen: NASA, China National Space Administration

GRAPHIC

GEWICHTLOZE CHINEZEN

38

20161102-038-TDE-MAIN-AR13.pdf 38

10/18/2016 11:43:50 AM

ZOEK HET UIT!

GADGET

Knop op je vel Betalen met je arm? Dat kan met de DuoSkin die het Amerikaanse MIT Media Lab ontwikkelde, samen met Microsoft Research. Het gaat om een tijdelijke tatoeage met daarin een chip die door verschillende apparaten kan worden uitgelezen. Diverse apparaten kunnen DuoSkin uitlezen, maar de tattoo kan ook worden gebruikt om data in te voeren in een laptop. Gebruikers kunnen er ook digitale toegangskaartjes in meenemen en hun mobiele telefoon bedienen.

UIL HELPT SIEMENS VOORUIT Windturbines draaien een stuk geruislozer met de techniek van uilenvleugels. Uilenvleugels hebben een getande structuur. Die voorkomt luchtturbulenties, waardoor de uil zijn prooi geluidloos kan benaderen. Door het toevoegen van een getande rand –de DinoTail Next Generation– aan de bladen van de windturbines beperkt de Duitse fabrikant Siemens de geluidsproductie van zijn nieuwe windturbines tot 104,9 decibel.

* IEK TECHN

Met een tattoo je telefoon opnemen

Siemens stelde de turbine onlangs voor op de beurs WindEnergy Hamburg. Tijdens testen bleek vorig jaar al dat de nieuwe turbine sneller kan draaien en dus meer energie kan produceren zonder meer geluid te maken. Siemens maakte ook bekend dat overtollige elektriciteit als warmte kan worden opgeslagen in rotsen. Wanneer er veel stroom nodig is, wordt de warmte via een stoomturbine weer omgezet in elektriciteit.

Wie zijn eigen weg gaat, kan door niemand worden ingehaald Anoniem

terdege.nl/zoekhetuit/duoskin

Snelle Jelle ARCHEOLOGIE

„Hij nam de hoogten weg en brak de opgerichte beelden en roeide de bossen uit” (2 Kon. 18:4). Koning Hizkia (727-698 v. Chr.) nam zijn taak als reformator uiterst serieus, zo bleek onlangs uit archeologisch onderzoek in Lachis. Tussen de altaren en andere ceremoniële voorwerpen in antieke tempelresten troffen de archeologen een stoelvormige steen aan,

met in het midden een opening: een toiletpot. Het aanbrengen van een wc-pot was een effectieve symbolische handeling: een ontheiliging van een gewijde ruimte, een daad van pure minachting voor de heidense godsdienst. De hoornen die op de hoeken van de altaren zaten, waren er met geweld afgehakt.

De Canadees Todd Reichert zette onlangs het wereldrecord fietsen op zijn naam. Tijdens de World Human Powered Speed Challenge racete hij met een topsnelheid van 144,15 kilometer per uur door de Amerikaanse Nevadawoestijn. Reichert verpulverde daarmee zijn eigen record uit 2015. Toen tikte hij op spierkracht 138 kilometer per uur aan in zijn gestroomlijnde fietscapsule.

MOBILITEIT

HIZKIA MINACHTTE DE AFGODEN

terdege.nl/zoekhetuit/lachis

39

20161102-039-TDE-MAIN-AR13.pdf 39

10/18/2016 11:43:58 AM

Ik vind het mooie van De Week dat er in dit moderne magazine de artikelen staan die je als christen toegevoegde waarde bieden. Het zorgt dat je goed geïnformeerd bent in deze maatschappij. Jacoline (26)

NIEUW Voor jongeren die geen behoefte hebben om zes dagen per week een krant te lezen, is er De Week. GA NAAR DEWEEK.NL/TD OF BEL 055-5390498

VIER NUMMERS GRATIS

Haal Haal alles ui uitt De De W Week. eek. ACHTERGRONDEN EN OPINIE UIT EEN WEEK REFORMATORISCH DAGBLAD. DEWEEK.NL

OPINIE

Jongeren raken is Gods werk TEKST DS. A. KOS, PREDIKANT HERSTELD HERVORMDE GEMEENTE GIESSENDAM NEDER-HARDINXVELD - SLIEDRECHT

Tegen het mooie winterseizoen kun je op zien. Je voelt je verantwoordelijk voor jongeren, voor hun ziel. „Wie is tot deze dingen bekwaam?”

MAAKT DIE ONBEKWAAMHEID NIET MISMOEDIG? Dat is niet de bedoeling, al kan dat wel gebeuren. Het besef van onze onbekwaamheid is nodig. Niet het minst tegenover onze grenzeloze hoogmoed: ons eigen ik of onze populariteit. Maar de Heere geeft Zijn eer niet aan een ander. Daarom moeten we steeds vastlopen, zo onderwees een ervaren broeder mij eens. Aan het einde van ons weten blijft de roep om Zijn wijsheid over. Let erop wat Paulus belijdt: „Onze bekwaamheid is uit God.” (2 Korinthe 3:5)

MAAR WE MOETEN JONGEREN TOCH RAKEN? Als het goed is, is dat het biddende verlangen. Tegelijk: wij raken jongeren niet. Dat is Gods werk. Gode zij dank! De Heere werkt dwars door onze onmogelijkheid heen. Dat maakt klein en verwonderd. We hebben het Evangelie eerst zelf steeds weer nodig. Wat Hij deed en doet, blijft levenslang ‘amazing grace’.

GENADE Wij blijven maar afhankelijke mensen. En als wij hopen dat het gaan zal, gaat het niet. En als wij niets meer hopen, dan wordt het geschonken op een manier die alleen maar een verrassing is. (...) Daarom zal het altijd weer de diepte door moeten. Om het dan als een genade te ontvangen. Dan zal Hij alleen er de eer van wegdragen, Die het alleen kan schenken. Hebr. 13:20 en 21. Ds. J.T. Doornenbal

HOE KRIJGT HET ONDERWIJS DAN VORM? Onlangs raakte mij wat in Markus 3 staat. Jezus roept de twaalf discipelen om te preken etc. Maar er staat iets voor: om met Hem te zijn. De Heere Jezus onderwees door Zijn prediking. Tegelijk zit in het ‘met Hem zijn’ veel meer. Genadevol ging Hij hen voor en leefde Hij hen voor. De discipelen waren erbij als Hij harde verwijten kreeg en zagen Zijn reactie. Ze zagen hoe Hij omging met zondaren en mensen in nood. Ze wisten van Zijn

terugtrekken in gebed, Zijn afhankelijkheid van de Vader. Ze hoorden hoe Hij preekte... Wat een onderwijs!

WAT HEEFT DIT ONS PERSOONLIJK TE ZEGGEN? Laten we, voordat we ‘met jongeren zijn’, eerst ‘met Hem zijn’. Dat wil zeggen: door Woord en Geest van Hem geleerd te worden. Dat is genade, maar daarom niet minder nodig: voor het eerst en opnieuw. Om als bedelaar vanuit Hem gevoed te worden in aanvechting en strijd, in uitzien en ertegenop zien. Zo alleen kunnen we echt ‘met jongeren zijn’. Wat een werk heeft Hij aan mij! Nochtans: Hij leert het door Zijn genade vanuit de gemeenschap met Hem.

WAT LEERT DIT IN HET OMGAAN MET JONGEREN IN DE KERK? Onderwijs is nodig: door woorden én levenswandel. Niet als een superchristen, ofzo. Juist niet! Dat vervreemdt van de dagelijkse realiteit. Wel dat jongeren ‘met jou zijn’. Te midden van hun vragen, strijd, onwil, onverschilligheid. Op die manier onderwijzen houdt in dat je hen iets van jezelf laat zien. Bijvoorbeeld: - hoe je ermee omgaat ‘als het kruis je schouder schuurt en het laatste licht dooft’; - hoe je kunt worstelen om Gods genade, met Gods levensleiding of met vertwijfeling; - wat aanvechting teweegbrengt; - hoe er vervlakking kan optreden. En... in dat alles: de genade en trouw van de Heere! Opdat ook onze jongeren ‘met Hem zullen zijn’.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-041-TDE-MAIN-AR14.pdf 41

41

10/18/2016 11:40:23 AM

„Oude vrouwtjes roepen soms dat we direct van het dak moeten komen.”

“Ieder kind heeft het in zich om te klauteren”

„De salto achteruit heb ik nog maar net onder de knie.”

„Zonder beweging krijg je een supersaai leven.”

42

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-042-TDE-MAIN-AR17.pdf 42

10/18/2016 1:54:03 PM

JONGEREN

Meester en kind in freerunnen „Jij bent de schilder en de stad is je palet.” Dick van der Stelt (19) staat perplex van zijn eigen woorden. „Een stad is een goudmijn”, vult zijn pabo-vriend Christiaan Schneider (19) aan. „Je kunt alles om je heen gebruiken. Behalve auto’s, die gaan kapot.” TEKST ARIEN VAN GINKEL BEELD ANTON DOMMERHOLT

et is de drang naar vrijheid die de jongens op de vreemdste manieren in beweging zet. „Wij hebben niet zoveel met het woord officieel”, verklaart Dick zijn freerunactiviteiten. „Een bankje is bedoeld om op te zitten. Maar wij spotten daarmee en rennen eroverheen.” Freerunnen geeft de hobbysporters een gevoel van vrijheid. Alsof je alles aankunt. En daarbij mag je alle voorwerpen die je tegenkomt gebruiken, beweert het tweetal. Ze staan direct op om dat te bewijzen. Stoelen en tafels worden heen en weer geschoven in een lokaal van Driestar-Educatief. Christiaan maakt een ‘speed vault’ (zie kader) over een aantal bankjes. Ondertussen vliegt Dick over het bureau van de docent.

H

SLECHTE NAAM De sport van de jongens heeft onterecht een slecht naam, vinden ze. Sommige beoefenaars slopen lantaarnpalen, auto’s of daken en wagen hun leven met

de meest onwerkelijke sprongen. „Ook als je freerunt, blijf je in de eerste plaats christen”, vindt Christiaan. Dick vult aan: „Wij hebben nog nooit wat gesloopt. En bij risicovolle sprongen denk ik tien keer na hoe ik land, waar ik land en of ik voldoende snelheid heb.” Voor Christiaan is een handstand op een drie meter hoge dakrand een koud kunstje. „Ik snap dat het er gevaarlijk uitziet, maar ik heb op dat moment volledige controle over mijn lichaam. Voor mij voet het net als rechtop staan.” Dat de pabostudenten voorzichtig zijn, wil niet zeggen dat ze geen flinke dosis lef hebben. Onlangs sprongen de jongens van het V&D-pand in Gouda. De adrenaline gierde door hun lichaam. Ze landden op het dak van Blokker, tweeënhalve meter verder en drie meter lager. „Dick wist dat hij de sprong zou halen. Normaliter is hij de voorzichtige ouder, maar nu lag hij al beneden

terwijl ik nog aan het twijfelen was”, grapt Christiaan. Toen hij later ook sprong, hield hij er een gekneusde duim aan over. Hij haalt zijn schouders erover op. „Dat gebeurt.” Wanneer de jongens op straat kunsten als een ‘flik flak’ of een ‘sidejump’ uithalen, oogsten ze meestal bewondering. „Wojo, check dat dan, doe dat nog eens!” roepen jongeren hen toe. „Oude vrouwtjes” zijn doorgaans minder gecharmeerd van de hobby van de jongens. „Soms roepen ze dat we levens-

“ IK ZIT NU OP DE 10.000.000 FOTO'S”

“WIJ HEBBEN NOG NOOIT IETS GESLOOPT” 20161102-043-TDE-MAIN-AR17.pdf 43

terdege • 24

terdege • 2 NOVEMBER 2016

43

10/18/2016 1:54:07 PM

FREERUNTERMEN In de freerunwereld heeft iedere beweging een eigen naam. Een aantal voorbeelden: Speed vault: snel over een object springen, waarbij je één hand gebruikt om je lichaam te sturen. Flik flak: koprol waarbij je je handen gebruikt. Sideflip: zijwaartse koprol in de lucht.

“MIJN MOEDER MOEST ME REGELMATIG AFSPOELEN MET DE TUINSLANG VOORDAT IK NAAR BINNEN KON” gevaarlijk bezig zijn en direct van het dak moeten komen.” Dan komen de jongens gedwee naar beneden. „Anders blijven ze schreeuwen en bellen ze misschien de politie.”

TAFELTENNISTAFEL Kinderen uit de klas van de meesters in spe kunnen alvast hun hart ophalen. „Ieder kind heeft het in zich om te klimmen en te klauteren”, zegt Dick gepassioneerd. Op zijn stageadres laat hij kinderen op de tafeltennistafel springen, terwijl de rest van de docenten vanachter het raam een bak koffie wegwerkt. „De filosofie van freerunnen is dat iedereen een obstakel op zijn eigen manier neemt”, legt de derdejaars uit. „Het ene kind springt er in één keer overheen, de ander doet het langzamer.” Het maakt niet uit. „Als ze er maar overheen komen en er plezier aan beleven. De kinderen

44

ervaren een succesgevoel als het lukt. Dat is fantastisch.” „Je lichaam is tot meer in staat dan je denkt en je hebt niet voor niets zo’n lichaam gekregen.” Bezuinigen op gymlessen is voor Dick het domste wat je maar kunt doen. „Met gymlessen leer je je lichaam op een creatieve manier gebruiken. Dan wordt buitenspelen veel functioneler. Zonder beweging krijg je een supersaai leven.”

SLINGEREN Christiaan is het roerend met zijn vriend eens. Samen proberen ze het kind in hen levend te houden. „Mijn moeder moest me regelmatig afspoelen met de tuinslang voordat ik naar binnen kon. Ik vind het zo triest als een kind zegt dat het geen tikkertje mag doen, omdat het net een nieuwe jas heeft. Dan heb ik echt zin om die jas uit te trekken en op de grond te gooien.

Zo van: nu is-ie toch al vies, kun je lekker gaan spelen.” „Nice, broeder”, moedigen de jongens elkaar aan wanneer de ander weer een truc heeft gedaan. Een high-five volgt. „Freerunnen is goed voor mijn zelfvertrouwen”, ervaart Dick. „De salto achteruit heb ik nog maar net onder de knie. Vaak twijfel ik of ik ’m nog wel zou kunnen. Maar mijn freerunleraar zei tegen mij: ‘Doe het nu maar gewoon, je kunt het toch wel.’ En ik kan het ook.” Freerunnen is iets wat de jongens altijd bezig houd. „Als ik zondags naar de kerk loop, heb ik nog de neiging om te gaan rennen”, vertelt Christiaan. En zelfs in de kerk staan de gedachten niet stil. „Je zou bij ons van de pijpen van het orgel af kunnen springen, om dan aan de lamp weg te kunnen slingeren.” Dat hij dat nooit zal doen, daar heeft hij zich bij neergelegd.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-044-TDE-MAIN-AR17.pdf 44

10/18/2016 1:54:12 PM

JOUW VRAGEN

Herleving door boodschap van Wet en Evangelie (2) „HEBT U HOOP OP EEN GEESTELIJKE HERLEVING ONDER ONZE JONGEREN? WAT IS ERVOOR NODIG?” oor een herleving zijn wij diep afhankelijk van de Heilige Geest. Als je periodes van geestelijke herleving in de kerkgeschiedenis onderzoekt, kan het je opvallen dat Hij in tijden van opwekking mensen overtuigt van wie zij zijn in Gods oog: zondig en veroordeeld. Zij die bekeerd zijn, ontvangen een verdiepte kennis van hun zonden. Zij die denken dat zij bekeerd zijn, terwijl de werkelijkheid anders is, komen erachter hoe het er met hen voorstaat. Maar de Heilige Geest doet meer: Hij brengt tot hartelijke kennis van de Heere Jezus. Dat is beslissend. Zonder Christus zijn we verloren.

je Zijn Wet voor ogen houdt:

1. Om je te zeggen hoe je jezelf moet

V

De Heilige Geest gebruikt het Woord van God, als Hij mensen tot geloof brengt. Dat Woord kun je in tweeën verdelen: in Wet en Evangelie. Dat onderscheid moet je echt onthouden. Het is van levensbelang. Zowel het Oude als het Nieuwe Testament verkondigt je Wet en Evangelie. Je vindt die tweeslag terug in heel de Bijbel. Zij vormt er de rode draad in. De vorige keer citeerde ik een uitspraak van Theodorus Beza, een man die voor de Reformatie van de kerk in de zestiende eeuw veel heeft betekend. „Onkunde over het verschil tussen Wet en Evangelie is een van de belangrijkste oorzaken

DS. B.L.P. TRAMPER, OUD-BEIJERLAND van het verval van de kerk”, schrijft hij. En ook: „Wij onderscheiden het Woord op twee manieren: de ene manier noemen wij Wet, de andere Evangelie.” De Wet bestaat eenvoudig gezegd uit de Tien Geboden en de vele Bijbelse voorschriften die eruit voortvloeien. De Wet zegt wat je moet doen. God gaf de Tien Geboden op de Sinaï aan Israël en via Israël aan heel de mensheid. Ten diepste had Hij dat al eerder gedaan: toen Hij ze in het hart van Adam schreef. De Wet is heilig, heerlijk en volmaakt. Zij komt voort uit het hart van God. Zij laat ons de goede wil van God zien. God laat de Wet ook aan jou verkondigen. Er zijn drie redenen waarom de Heere

gedragen in het gezin waarin je opgroeit en in de samenleving waarvan je deel uitmaakt. De Wet laat je zien hoe je jezelf moet gedragen. God wil dat de mensen op aarde leven zoals Hij voorschrijft. Dat beschermt hen tegen kwaad, ontwrichting en chaos. In dit verband spreken we wel over de civiele functie van de Wet. 2. De tweede reden klinkt ons niet aangenaam in de oren: om ons aan te klagen en ons in staat van beschuldiging te stellen. De Wet zegt je hoe het er met je voorstaat. Zij legt bloot wie je echt bent. Zij geeft je niet iets waardoor je een streepje voor krijgt bij de Heere, maar ontneemt je alles: alle goede gedachten over jezelf. De Wet veroordeelt je tot de dood. Je hebt een Zaligmaker nodig, Christus Jezus. Over Hem zegt de Wet niets. Het Evangelie wijst Hem ons aan. We spreken in dit verband over de pedagogische functie van de Wet. 3. God geeft de Wet voor hen die tot geloof in Christus komen. De Heilige Geest verwekt in hen een vermaak in de Wet van God. Hij geeft vreugde der Wet. De Wet heeft ook, zo blijkt, een normatieve functie.

WET HEEFT OOK CIVIELE FUNCTIE

De volgende keer wil ik graag inzoomen op de tweede functie. Heb je er vragen over? Welkom!

REACTIES EN VRAGEN: JOUWVRAGEN@TERDEGE.NL

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-045-TDE-MAIN-AR18.pdf 45

45

10/18/2016 11:47:19 AM

25. Franciscus van Assisi tekst gisette van dalen-Heemskerk beeld Jack staller

H

oe groot zijn Uw werken, o Heere! Het is dinsdagavond 3 oktober 1226. Op de vloer van de kapel in het Italiaanse Portiuncula ligt een man. Hij zegt voor de laatste keer in zijn leven psalm 104 op. Om hem heen staan mensen. Ze kijken bedroefd naar hun stervende vriend. Franciscus van Assisi, want zo heet de stervende man, is in het jaar 1181 of 1182 geboren in het vlakbij gelegen Assisi. Hij heeft rijke ouders. Zijn vader Bernardone is een handelaar in lakens. Dat betekent dat hij stofen voor kleding koopt en verkoopt. Zijn moeder heet Pica en komt uit Frankrijk. Bernardone is op zakenreis in Frankrijk als zijn zoon Giovanni (Johannes) wordt geboren. Als hij thuiskomt na de lange reis, geeft hij zijn zoon een andere naam. Hij noemt hem Franciscus, de kleine Fransman. Vader Bernardone wil graag dat zijn zoon hem opvolgt. Al jong gaat Franciscus daarom op

1181 Franciscus van Assisi geboren.

46

reis. Naast Italiaans spreekt de koopmanszoon ook vloeiend Frans en een beetje Latijn. Maar van studeren houdt hij niet zo. Hij viert liever feest met zijn vrienden. Zingend trekt hij door de straten van Assisi. Hij geeft veel geld uit aan kleding en maaltijden. Als er oorlog uitbreekt tussen Assisi en Perugia, de hoofdstad van de regio Umbrië, vindt Franciscus dat helemaal niet erg. Hij ziet de strijd als een mooie kans om avonturen te beleven. Maar dat valt erg tegen. Soldaten uit Perugia nemen hem gevangen. Twee jaar lang zit Franciscus in de gevangenis. En als hij dan eindelijk weer vrij komt, treft een ernstige ziekte hem. Beide gebeurtenissen zetten Franciscus aan het nadenken. Er komt een grote omkeer in zijn leven. Op een keer ligt hij geknield in een oude kapel. Ineens hoort hij een stem: ‘Franciscus, richt Mijn vervallen huis weer op.’ Franciscus heft zijn hoofd op. Maar hij ziet niemand. Aandach-

tig bekijkt hij de vervallen muren en het dak, dat op instorten staat. Ineens weet hij wat hem te doen staat, hij zal dit oude kerkje opknappen! En hij weet ook al hoe. Als hij stofen van zijn vader verkoopt, kan hij dat geld gebruiken voor de restauratie van de kapel. Dat vindt zijn vader vast goed. Maar Franciscus’ vader vindt het helemaal niet goed. Hij is woedend! Op deze manier kan zijn zoon hem nooit opvolgen. Maar Franciscus wil dat ook helemaal niet. De rijke koopmanszoon kiest bewust voor een leven in grote armoede. Hij trekt een grauw kleed met een grote kap aan, de kleding van herders. Dan trekt hij bedelend door de straten. Hij verzamelt zo veel geld, dat niet alleen de vervallen kerk in Assisi wordt gerestaureerd. Ook de kapel van Portiuncula in het dal een paar kilometer buiten Assisi kan worden opgeknapt. In dat kerkje hoort hij een paar jaar later, in 1206, een priester Mattheüs 10 voorlezen. Het is het gedeelte waarin de Heere

1206 Franciscus hoort Mattheüs 10 voorlezen.

terdege • 2 november 2016

20161102-046-TDE-MAIN-AR16.pdf 46

10/18/2016 12:44:00 PM

*

KERKGESCHIEDENIS

DE KERKGESCHIEDEN IS IN 100 VERHALEN

Jezus Zijn discipelen wegstuurt om het Evangelie te gaan preken. Franciscus veert overeind. Jubelend roept hij: ‘Dat is het wat ik zoek!’ Hij volgt de tekst uit Mattheüs 10 letterlijk op. Hij trekt zijn sandalen uit, knoopt zijn gordel los. Op blote voeten

trekt hij prekend door de straten van Assisi. Algauw krijgt Franciscus volgelingen. Er zijn meer burgers en priesters die in alle eenvoud willen leven. Zij kunnen net als Franciscus niet begrijpen waarom de rijke bisschoppen

1223 *

De paus keurt de leefregels van Franciscus’ orde goed.

zelfs geld van de allerarmsten eisen. Ze snappen niet waarom de kerken en kathedralen steeds groter en mooier moeten worden. Na tien jaar heeft Franciscus al vijfduizend volgelingen. Overal preken Franciscus en zijn volgelingen. Zij kiezen er bewust voor om zonder geld, zonder bezit en zonder vaste woon- of verblijfplaats rond te trekken. Op zijn vele reizen geniet Franciscus van de schepping. Hij zingt veel. Hij groet de vogels, noemt ze zelfs zijn broeders. Ook praat hij tegen de vissen. Franciscus is vol van blijdschap en vol van liefde tot Christus en zijn naaste. Hij helpt - zo veel hij kan - armen, melaatsen en andere zieken. Ook vast en waakt hij veel. Daarin vraagt hij te veel van zijn lichaam. Want als hij nog maar 44 jaar oud is, sterft hij in zijn lievelingskapel te Portiuncula. Franciscus vond het zaliger te geven dan te ontvangen.

1226 Franciscus van Assisi sterft.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-047-TDE-MAIN-AR16.pdf 47

47

10/18/2016 12:44:24 PM

Rond de 50? Kijk of de kleuren die je draagt niet te hard staan 48

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-048-TDE-MAIN-AR15.pdf 48

10/19/2016 11:23:31 AM

Comfortabel en niet te opvallend Reina van Ommeren (46) is getrouwd en heeft vier kinderen, van wie er twee nog thuis wonen. Ze werkt als huishoudelijke hulp en doet vrijwilligerswerk in verzorgingshuizen. Reina vindt het lastig de juiste kleding te kiezen en komt vaak op dezelfde soort items uit. TEKST CAROLIEN LUITJES BEELD SJAAK VERBOOM

R

eina is een lieve vrouw, die graag voor anderen zorgt. Ze houdt van comfortabele kleding. Stofjes moeten fijn aanvoelen, zodat ze zich er goed in kan bewegen. Winkelen behoort niet tot haar favoriete bezigheden, ze leest liever een boek. Reina houdt ook van haken. Ze is een nuchtere vrouw en staat niet graag op de voorgrond. Diepe tinten zijn bij Reina favoriet. In haar kleurenkaart zien we ook veel van die donkere kleuren terug. De lichte kleuren zijn niet sprekend genoeg en maken haar bleek. Zij moet iets donkers dragen dicht bij haar gezicht. Daarnaast dienen haar kleuren zacht te zijn. Het mooist is als Reina ton-sur-ton kleuren draagt. De kleurenkaart past helemaal bij haar rustige karakter. Bij haar grijze haren matchen de grijstinten ook mooi. Reina heeft een bijzondere kleurenkaart met kleuren uit diverse seizoenen als de winter en de herfst, en zelfs wat donkere zomertinten staan haar. Het is waarschijnlijk dat de kleuring anders is geworden sinds het

haar grijs is. Voorheen was Reina’s haarkleur donker. Bij een kleuranalyse kijken we naar de ondertoon van de huid, de kleur van het haar en de kleur van de ogen. Van deze drie is alleen de oogkleur stabiel. De kleur van het haar en de ondertoon van de huid kunnen veranderen. Bij Reina heeft dit gevolgen voor de kleuren die haar mooi staan. Reina’s prachtige ogen, die zowel grijs als blauw en groen in zich hebben, zijn vooral donker van kleur.

DESSINS Reina is fijngebouwd, maar ze is met haar 1,75 meter ook lang. Dit betekent dat dessins in midden-proporties voor haar mooi zijn. Te kleine dessins doen haar groter lijken. Reina heeft een mooie look met krullen en meer ronde dan rechte vormen in haar gezicht en in haar figuur. Het is het mooist als de patronen die zij kiest ook een ronde vorm hebben. Bloemen en stippen behoren tot de ronde vormen. De grillige patronen kunnen ook, deze vinden we vaak

in tijgerprints, maar een tijgerprint past niet bij Reina’s stijlpersoonlijkheid. Strepen en blokken dient zij te vermijden.

STIJL „Het moet vooral lekker zitten”, is Reina’s wens. Ze heeft smalle schouders ten opzichte van haar bovenbenen. Haar slanke taille benadrukken is mooi voor haar, maar dan wel op het onderste deel van haar taille. Dit is ook de plek waar een riem mag komen en waar het jasje of vestje dient te eindigen. Een jurk vinden die haar past, vindt ze heel moeilijk. Het is voor peervormige figuren, waar Reina het meest op lijkt, heel lastig om jurken en rokken te vinden. Bij College Style in Barneveld vinden we een prachtige jurk in een stevige tricot, die niet tekent op haar bovenbenen. Door de ronde hals geeft deze halslijn ook de illusie van verbreding op de schouders. Het mooie jasje met schoudervullingen geeft de perfecte balans. Het jasje is door het soepel vallende materiaal

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-049-TDE-MAIN-AR15.pdf 49

49

10/19/2016 11:23:33 AM

niet te chic voor Reina. Bovendien draagt het ijn. Doordat de aandacht nu meer op de bovenkant dan op de onderkant gelegd wordt, is dit een prachtige outit. De zachte rustige kleurcombinatie is helemaal passend bij haar. De zilverkleurige ketting refereert aan haar haren. De lange laarzen staan er prima bij. Dit is een setje dat Reina heel goed kan dragen voor een avondje weg. Ze voelt zich heel prettig in deze kleding: niet te chic, goed draagbaar en niet te opvallend.

TERUGBLIK VAN REINA „Het was een leerzame en leuke middag. Ik heb veel adviezen gekregen,

die ik hoop toe te passen als ik weer eens ga winkelen. Vooral de tip om de onderkant rustig te houden en de bovenkant te verbreden, spreekt mij aan. De kleurenkaart is ook ijn om erbij te hebben. Ik vond het ook leuk dat Carolien heel anders kleding uitzoekt in de winkel dan ik altijd doe. Dat vind ik knap.”

TIPS Voor grijsharigen: Niet alleen de haarkleur verandert, als we ouder worden. Ook de ondertoon van de huid kan veranderen. Rond het vijftigste jaar raakt de huid minder doorbloed en wordt de natuurlijke kleuring over het algemeen

zachter. Dit heeft gevolgen voor de kleurcontrasten in het gezicht en de combinaties die mooi staan. Doorgaans wordt het contrast minder. Rond de 50? Kijk of de kleuren die je draagt niet te hard staan. Was zwart altijd je favoriete kleur? Ga nu liever over op antraciet. Voor donkere types: Als je een donkere haarkleur hebt en donkere ogen, dan is het doorgaans mooi als de kleuren die je draagt ook een donkere tint hebben. Je kunt prima een licht jurkje dragen, maar draag er wel een donker vestje of een donkere accessoire bij. Een ketting of een sjaal kan al veel verschil maken. Voor de langere vrouw: Als je lang bent, kun je goed met laagjes werken. Door horizontale laagjes lijk je optisch kleiner. Houd wel rekening met je verhoudingen. Voor Reina geldt: de vesten/jassen mogen niet eindigen op haar bovenbenen; dat benadrukt haar breedste deel. Voor een peervormig figuur (verbreding op heupen of bovenbenen): Kies een boothals of een ronde hals en geen V-hals (daar versmal je je schouders mee). Houdt de onderkant van je kleding rustig en de bovenkant juist opvallend. Dit geldt ook voor je accessoires: kies een opvallende ketting om de blik naar je schouders te richten.

InformatIe Je opgeven voor de rubriek ‘Mijn stijl’ is op dit moment niet mogelijk in verband met het grote aantal aanmeldingen. Rechtstreeks een kleur- en stijladvies bij Carolien Luitjes boeken kan wel. Kijk op jijbentexclusief.nl of bel tel. 033-4893280.

50

terdege • 2 november 2016

20161102-050-TDE-MAIN-AR15.pdf 50

10/19/2016 11:23:39 AM

COLUMN

Huisbezoek NELLEKE BENSCHOP

Al het werelderfgoed in één boek TITEL: ‘Werelderfgoed’, Met beschrijvingen van alle 1031 sites op de UnescoWerelderfgoedlijst. THEMA: Deze lijvige gids beschrijft alle 1031 plaatsen en bouwwerken (in 163 landen) die op de Werelderfgoedlijst van Unesco staan. Daarvan staan er negen in Nederland, waaronder de molens bij Kinderdijk, Schokland en de Waddenzee. De meeste monumenten en plaatsen zijn te vinden in Europa. Vooral Duitsland, Frankrijk en Italië hebben het nodige te bieden. Denk aan de Dom van Keulen, Mont Saint-Michel en de Toren van Pisa. Ook landen als China (Chinese Muur) en Mexico (oude Mayastad) zijn ‘rijk’ aan werelderfgoed, evenals het Midden-Oosten. Israël, dat overigens een conflict met Unesco heeft in verband met de Tempelberg, telt er (net als Nederland) negen, waaronder de oude stad Akko en Massada. Het oude centrum van het Syrische Aleppo staat ook (nog) op de lijst... Goed om te weten is dat werelderfgoed niet alleen om cultuur maar ook om natuur draait.

BOEKGEGEVENS: Fontaine Uitgevers, Hilversum; 928 blz.; € 29,95; ISBN: 978 90 5956 693 4.

GETROUWD EN MOEDER VAN 5 KINDEREN Dinsdagavond 19.00 uur. Nog een kwartier. Ik roep hier en daar nog wat bevelen naar mijn kinderen. Inspecteer haren en snoeten van de jongste twee en ga dan op een drafje naar boven. Vertwijfeld sta ik voor mijn kledingkast. Ik wik en weeg wat ik zal aantrekken. Inmiddels leg ik de kleren van manlief klaar. Die staat te foeteren in de badkamer omdat hij juist vanavond zichzelf flink snijdt met zijn scheermes. Puberzoon komt naar beneden bonken en begint een heel betoog over het nut van huisbezoek. Of liever gezegd het onnut ervan. Hij verzekert mij dat hij vanavond geen woord te veel zal zeggen en al helemaal niet als het over bekering enzo gaat. Ik slik een preek van drie punten in en ga mijn haar doen. Een andere puber vraagt met stemverheffing hoelang het bezoek gaat duren en of hij er echt de hele tijd bij moet zitten. Ik verzeker hen allemaal dat ik ze er persoonlijk doorheen zal slepen, indien nodig. Dan gaat de voordeurbel. Manlief (met bloedige

„DE OUDERLING WIST PRECIES OP WELKE SCHOOL EN IN WELKE KLAS IK ZAT”

schram) doet open. We heten de mannenbroeders hartelijk welkom. We installeren onszelf met koffie en koek, terwijl ik ondertussen nog een waarschuwende blik naar kibbelende zoon en dochter zend. 20.30 uur, diezelfde avond. De voordeur gaat dicht en de twee mannen in het zwart verlaten ons huis. Wat ze van dit bezoek denken of vinden, komen we waarschijnlijk nooit te weten. De stemming aan de andere kant van de deur is opgetogen. „Het viel eigenlijk best mee”, zegt de één. „De ouderling wist precies op welke school en in welke klas ik zat”, zegt de ander. Ik ruim de koffieboel weer op. De familie Benschop kan er weer tegenaan voor een jaartje.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-051-TDE-MAIN-AR38.pdf 51

51

10/18/2016 1:55:50 PM

Mantelzorg DICHT bij huis Mantelzorg van kinderen aan ouders, of van ouders aan een (gehandicapt) kind. Sinds kort kan dat (zonder bouwvergunning) heel dicht bij huis, in een mantelzorgwoning. Wat zijn de voorwaarden? TEKST PETER BOER BEELD ISTOCK

O

uderen zo lang mogelijk thuis laten wonen. Het liefst met de mantelzorger(s) vlak in de buurt. Zowel uit sociaal oogpunt als uit kostenoverwegingen is dat een prima uitgangspunt. Het Rijk werkt mee om dit te kunnen realiseren. Zo hoef je geen bouwvergunning meer te hebben als je een mantelzorgwoning wilt bouwen. Tenzij er sprake is van een beschermd stadsgezicht of een monument. Het maakt daarbij niet uit of het om een aanbouw of verbouwing of om een vrijstaande woning gaat. In veel gevallen trekken kinderen bij de ouders in of andersom. Is er een flinke tuin beschikbaar, dan is een vrijstaande mantelzorgwoning een ideale oplossing. De zorgverlener is dichtbij en toch heeft iedereen zijn privacy. Er mag zelfs een eigen huisnummer op! Met de huidige stand van de techniek is er op allerlei manieren verbinding te maken tussen

52

woonhuis en mantelzorgwoning.

WIE WOONT WAAR?

zorgontvanger. Er moet wel sprake zijn van een ‘sociale relatie met zorg die uitstijgt boven wat huisgenoten gebruikelijk voor elkaar doen’. En de afstand tussen mantelzorger en mantelzorgontvanger moet een aanbouw of huisje in de tuin noodzakelijk maken. Wie een buurvrouw mantelzorg gaat verlenen, kan dus geen aanspraak maken op de versoepeling. Er is volop keus uit kant-en-klare mantelzorgwoningen, maar het is ook mogelijk om een aanbouw aan het huis te laten bouwen. Een derde optie is om een garage, schuur of ander bestaand bouwwerk om te bouwen tot mantelzorgwoning.

De mantelzorgwoning moet op het perceel staan van iemand die zorg nodig heeft. De woning kan bedoeld zijn voor de zorgverlener of voor degene die zorg nodig heeft. In dat laatste geval woont de zorgverlener in het bijbehorende huis. Het maakt dus niet uit wie in de mantelzorgwoning gaat wonen, de mantelzorger of de ontvanger van de zorg. Zo kunnen kinderen hun ouder ‘in huis’ nemen, maar ouders kunnen ook hun kind laten intrekken om zorg te kunnen verlenen. De mantelzorger hoeft overigens niet per se familie te zijn van de mantel-

GEEN VERGUNNING

Er is volop keus uit kant-en-klare mantelzorgwoningen

Er is geen bouwvergunning nodig, maar dat wil niet zeggen dat er geen regels gelden bij de bouw van een mantelzorgwoning. Zo moet u wel gewoon voldoen aan het Bouwbesluit. Hierin staan regels op het gebied van veiligheid, gezondheid en

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-052-TDE-MAIN-AR39.pdf 52

10/18/2016 1:43:49 PM

PRAKTISCH

WEET RAAD

IN HET KORT • De mantelzorgwoning mag zonder vergunning gebouwd worden • Er gelden wel voorwaarden voor grootte en hoogte • Ook het Bouwbesluit is van toepassing • Na het stoppen van de zorg moeten de keuken en het sanitair eruit

milieu. Uw gemeente kan hier alles over vertellen. Vaak staat er al veel informatie op de website. In alle gevallen mag het bouwwerk maximaal 3 meter hoog zijn, met een nokhoogte van maximaal 5 meter. De woning mag een zolder hebben, maar er mag alleen op de begane grond gewoond worden. Daar moeten de keuken, de woonkamer, de slaapkamer en de badkamer zich ook bevinden. Hoe groot het oppervlak van de mantelzorgruimte mag worden, hangt af van de grootte van het perceel en de eventuele aanwezigheid van andere

bouwwerken. De afstand van de mantelzorgwoning tot de openbare ruimte moet ten minste 1 meter zijn.

GEEN ‘WONING’ MEER Wat gebeurt er als de mantelzorg niet meer nodig is, bijvoorbeeld door overlijden of door vertrek naar een verpleeghuis? Dan mag de aanbouw of de vrijstaande woning niet langer gebruikt worden als woning. U hoeft het bouwwerk niet af te breken, maar u moet wel de keuken en het sanitair verwijderen. Het bouwwerk kan daarna bijvoorbeeld als opslag,

hobbyschuur of kantoor gebruikt worden. Deze nieuwe regels staan boven de bestemmingsplannen van gemeenten, waardoor landelijke eenduidigheid ontstaat. Vanaf 2017 tellen zelfstandige, tijdelijke mantelzorgwoningen niet meer mee voor het bepalen van de WOZ-waarde. Betreft het een aanbouw of een verbouwde schuur, dan kan de gemeente de waarde na het beëindigen van de zorg wel meetellen. De bewoner heeft dan immers zelf profijt van de extra ruimte.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-053-TDE-MAIN-AR39.pdf 53

53

10/18/2016 1:43:53 PM

SAMEN STERKER na

postpartum depressie Genieten van de zogeheten roze wolk na de geboorte van haar kind? Aline van Viegen-Alting (31) kon het door traumatische ervaringen tijdens en na de bevalling nauwelijks. Ze belandde in een postpartum depressie, vroeger ook wel postnatale depressie genoemd. tekst Gisette VAn DAlen-Heemskerk beelD istock

54

terdege • 2 november 2016

20161102-054-TDE-MAIN-AR19.pdf 54

10/19/2016 1:21:15 PM

“IK GENIET NU VEEL MEER VAN DE KLEINE DINGEN”

DSADDASJKH SAJHDHJKDJHKSADSAJHK DSKJAKJDAKLJDAJSL

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-055-TDE-MAIN-AR19.pdf 55

55

10/19/2016 1:21:22 PM

H

et geboortekaartje van haar zoon (nu 1,5 jaar) staat nog altijd te pronken in de boekenkast. Het speelgoed in de woonkamer ligt netjes opgeruimd te wachten totdat hij zijn middagslaapje uit heeft. Zichtbaar trots vertelt Aline over haar zoontje. „Ik geniet er zo van om hem samen met mijn oppaskindjes te zien spelen.” Aline en haar man waren ruim vijf jaar getrouwd toen hun zoon zich meldde. Het stel zag uit naar een kindje. Helaas verliep de zwangerschap moeizaam. „Vanaf het begin was ik extreem misselijk en vermoeid. De eerste vier maanden heb ik eigenlijk alleen maar gelegen en gezeten. Van veel vrouwen om me heen hoorde ik: ‘Wacht maar, straks krijg je vanzelf weer energie.’ Na die vier maanden knapte ik wat op, maar ik heb tijdens de hele zwangerschap geen dag gehad dat ik me goed voelde.” Een middagje winkelen zag Aline niet zitten. „Ik had er geen energie voor. De dingen die ik voor ons kindje nodig had, bestelde ik online. Dat vond ik natuurlijk best jammer. Maar ik genoot intens van het getrappel in mijn buik.”

„’s Nachts voelde het alsof er een strop om m’n nek werd aangetrokken.”

56

DOMPER De bevalling begon ’s avonds rond een uur of tien. Aline wilde graag thuis bevallen, maar helaas vorderde de ontsluiting niet voldoende. Dus stelde de verloskundige de volgende morgen voor om naar het ziekenhuis te gaan. „Dat was een domper, maar tegelijk kreeg ik ook weer hoop. Mogelijk zou de bevalling in het ziekenhuis sneller verlopen.” In het ziekenhuis kreeg Aline een ruggenprik. „Ik heb het zelf niet bewust meegemaakt, maar door de ruggenprik viel mijn hartslag en die van de baby weg. Toen ik weer bijkwam, zag en merkte ik de paniek. Op dat

moment gebeurde er iets in mijn hoofd. Ik had heel sterk het gevoel: Dit gaat niet goed.” Aline moest wachten totdat ze weer gevoel in haar benen kreeg. De artsen durfden een tweede ruggenprik niet aan. Daarom kreeg ze een morfinepomp. ’s Avonds, rond half zeven, werd haar zoon geboren. „Ik voelde me heel trots en blij. Ik vond het geweldig om te zien hoe hij me intens lag aan te kijken.”

HEFTIGE PIJNKLACHTEN De volgende dag mochten Aline en haar zoon naar huis. Maar eenmaal thuis kreeg ze last van oorsuizen en een naar gevoel in haar hoofd. De volgende dag kwamen daar nekklachten bij. „Ik verdroeg geen visite en wist van de pijn ook niet meer hoe ik moest liggen.” De verloskundige nam contact op met het ziekenhuis. Er bleek hersenvocht uit het gaatje van de ruggenprik te lekken. Dat veroorzaakte de heftige pijnklachten. In het ziekenhuis werd er bloed uit de arm van Aline in het gaatje gespoten. „Ik voelde de pijn meteen wegzakken.” Even leek er niets aan de hand met Aline. „Ik zag alles weer zitten. Maar een paar dagen later voelde ik me heel erg gespannen. Ik kreeg paniekaanvallen en voelde me eenzaam. Ik werd heel onzeker van ons kindje. Ik wist niet wat ik met hem moest beginnen. Ik vroeg alles over zijn verzorging aan mijn man. Gelukkig was hij de eerste twee weken na de kraamweek thuis. Van de huisarts kreeg ik rustgevende pilletjes en medicijnen om beter in slaap te komen. Naar mijn gevoel werkte die medicatie goed. Toch bleef ik overdag gespannen.”

CONSTANT HUILEN In de vierde week na de geboorte van haar zoon stortte Aline compleet

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-056-TDE-MAIN-AR19.pdf 56

10/19/2016 1:21:33 PM

in. „Ik werd heel angstig en moe. Het huilen van mijn baby maakte me bang. Ik zat of stond constant bij zijn bedje te huilen. Mijn omgeving had gelukkig in de gaten dat het niet goed ging. Mijn zus is een paar dagen in huis geweest. Toen zij naar huis ging, wilden mijn zussen een schema maken van wie er bij mij zou zijn als mijn man naar het werk was. Maar ik zag zelfs dat niet zitten. Ik lag te rillen in bed en was doodsbang. Ik wist niets meer. ’s Nachts voelde het alsof er een strop om m’n nek werd aangetrokken.” De huisarts schakelde het RIAGG in. „Hoe beroerd het allemaal ook was: vanaf dat moment voelde ik weer iets van hoop. Ik kreeg voor die tijd veel medeleven, maar mensen begrepen me niet. „Jij hebt altijd met kinderen gewerkt, waarom zou je nu je eigen kind niet kunnen verzorgen?” zeiden ze tegen me. Dat was ook zo. Ik begreep het zelf ook niet. Maar de twee RIAGG-medewerkers wisten precies wat er met me aan de hand was. Het kan even duren, maar het komt goed, zeiden ze tegen me.”

TROTS Aline werd twee weken opgenomen in het ziekenhuis. Al tijdens het verblijf in het ziekenhuis ervoer de jonge moeder een stuk rust. Ze sliep ’s nachts mede dankzij de medicatie weer door. Na die eerste twee weken kwam er een plaats vrij op de Moeder-Baby-Unit (MBU) in Woerden (inmiddels verhuisd naar Utrecht). „Het was heel ijn dat ons kindje bij me kon zijn. De eerste week hoefde ik alleen maar te rusten. Ik gaf hem een lesje en ging dan ook weer slapen. Na drie dagen merkte ik al dat ik begon te veranderen. Ik werd weer trots op hem. Ook genoot ik er weer van om met hem bezig te zijn.” Per dag knapte Aline verder op. Na

ruim vijf weken in Woerden te zijn geweest, mocht ze weer naar huis. „Dat was heerlijk, maar ook spannend. Ik was bijvoorbeeld bang dat ik me weer angstig zou gaan voelen of dat ik ondanks de medicatie niet zou kunnen slapen. Het heeft bijna een jaar geduurd voordat ik die gevoelens kwijt was. Ik ben heel dankbaar dat ik ze nu niet meer heb. Ook sloeg de EMDR-therapie die ik volgde goed aan. Daardoor kon ik de nare herinneringen aan de bevalling, die heel waarschijnlijk mijn postpartum depressie heeft veroorzaakt, verwerken.”

PIJNPUNT Geestelijk vond Aline de tijd van de postpartum depressie ook zwaar. „Ik bad wel, maar voor mijn gevoel was ik in doodsangst. Achteraf ervaar ik wel dat God de weg zo geleid heeft, dat ik terechtkwam op de MoederBaby-Unit. Ook zie ik het als een groot geschenk dat ik daar mijn moedergevoelens weer terugkreeg. Het was heel ijn om te merken dat ik gaandeweg steeds weer meer mezelf werd. Ik kreeg na verloop van tijd bijvoorbeeld weer zin om met mijn vriendinnen af te spreken of om te gaan zwemmen. Ook startte ik weer met veel plezier mijn werk als gastouder op.” Het blijft een pijnpunt voor Aline dat ze de eerste weken niet voor haar zoon heeft kunnen zorgen. „Juist in de Bijbel wordt veel gesproken over hoe een moeder voor haar kind zorgt. Dat vind ik dan best wel moeilijk. Waarom kon ik dat niet? Tegelijk kan ik de waarom-vraag ook relativeren. Ik ben zo goed geholpen en voel me heel gelukkig met mijn man en kind. We zijn er samen sterker uitgekomen. Je leert je zegeningen tellen. Ik geniet nu veel meer van de kleine dingen: De armpjes van mijn zoon om mijn nek bijvoorbeeld.”

ÉÉN OP DE TIEN Bijna alle moeders hebben in de dagen net na de bevalling last van de zogeheten kraamtranen. Maar soms zijn het niet alleen tranen die hoog zitten, maar spelen ook depressieve gevoelens op. In Nederland krijgt zelfs één op de tien vrouwen in meer of mindere mate een postpartum depressie. Er is geen exacte oorzaak bekend voor het ontstaan van zo’n depressie. Lichamelijke, psychische en sociale factoren (bijvoorbeeld stress) kunnen een rol spelen.

WAT TE DOEN BIJ EEN POSTPARTUM DEPRESSIE? • Neem de klachten serieus. Probeer te accepteren dat je je niet voelt zoals je zou willen. • Praat met de omgeving over je gevoelens en zorgen. • Sta jezelf ‘fouten’ toe: moeder zijn leer je met vallen en opstaan. • Neem tijd en rust voor jezelf, met én zonder de baby. • Zoek deskundige hulp als de klachten lang aanhouden of te hevig zijn. Voor de omgeving: • Probeer de depressieve gevoelens niet weg te praten en geef geen adviezen en tips. Begrip, sympathie en de bereidheid serieus te luisteren zijn het belangrijkst. • Overleg met de huisarts als je je zorgen maakt over de jonge moeder en deze elk probleem ontkent. Bron: psychischegezondheid.nl.

terdege • 2 november 2016

20161102-057-TDE-MAIN-AR19.pdf 57

57

10/19/2016 1:21:34 PM

Korting

Voordeelarrangement in Drenthe

€ 20,00 p.p.

Ontdek het ‘Drents Friese Wold’ Ontdek één van de leukste en gezelligste hotels in Drenthe! Het gemoedelijke 3-sterren Landhotel Diever is prachtig gelegen, aan de rand van Nationaal Park ‘Drents Friese Wold’. U vindt hier rust en ruimte. De locatie op zich is al een verrassing! Het hotel beschikt over tweepersoonskamers met schuine ecodaken. Er is een grote serre met weidezicht op de schaapskudde. Landhotel Diever is rolstoelvriendelijk en honden zijn ook welkom. Alle kamers zijn op de begane grond en hebben een deur naar buiten. Het Nationaal Park Drents-Friese Wold is één van de grootste natuurgebieden van Nederland. Er worden het hele jaar door allerlei activiteiten georganiseerd. Een bezoek aan het Infocentrum in Diever mag niet ontbreken. In Diever vind u verder het Archeologisch Centrum West Drenthe en een hunebed. Het toeristische Dwingeloo ligt op 10 minuten rijden.

Informatie: • • • • • • •

Ontvangst met kop koffie en koek 2x overnachting in een comfortabele kamer met eigen terras 2x uitgebreid ontbijt 1x een heerlijk 3-gangen keuzediner op de dag van aankomst Fiets- en wandelroutes In de fietsenschuur zijn oplaadpunten Gratis WiFi en parkeren

Abonneeprijs: vanaf € 99.- p.p in plaats van € 119,-p.p. In april geldt bij verblijf op vrijdag en zaterdag een toeslag van € 10,00 p.n. Toeslag weidekamer: € 10,- per nacht. Voorwaarden: Genoemde prijzen zijn o.b.v. een 2-persoonskamer Exclusief verblijfsbelasting à € 1,10 p.p.p.n. en € 7,50 reserveringskosten Deze actie is geldig t/m 30 april 2017 Kijk voor meer informatie op terdege.nl/abonneevoordeel

Reserveren en informatie uitsluitend via www.goedverblijf.nl/erdee0816 of bel 085 489 90 19 (maandag t/m vrijdag 09.0018.00 uur en zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur).

Reformatorisch Dagblad | magazines

Terdege

PASTORAAL

Weg wereld...?! Bekende woorden: „Weg wereld, weg schatten...” Onlangs citeerde ik ze weer eens. In een preek over Mozes, die door het geloof weigerde een zoon van Farao’s dochter genoemd te worden. Diep vanuit zijn hart kwam het hartgrondige „Nee!” tegen de wereld.

D

aar hoef ik niet veel aan toe te lichten, denk ik. U kent die woorden wel. Voor wie aarzelt: ze staan in Hebreën 11:24-26. Waar het licht valt op Mozes, die door het geloof „Nee!” zei tegen de schatten van Egypte en de genieting van de zonde. Een Bijbelwoord dat tot de verbeelding spreekt. Een Bijbelwoord dat ook aan ons adres klare taal spreekt! En ons aanspoort ons niet te laten verblinden door de wereld en haar begeerlijkheid, zoals Johannes dat zegt. De toepassingen liggen voor het oprapen. Al moet je dan ook op de kansel wel weer beducht zijn voor sleetse voorbeelden, die menige hoorder je al bijna kan voorzeggen. Hoe dan ook probeer je dat „Nee!” tegen de wereld concreet te maken en in termen van onze eigen tijd te benoemen. Zodat er geen misverstand over kan bestaan dat dat „Nee!” om allerlei concrete uitwerkingen vraagt. Ik denk dan aan goede, geestelijke regels en voorschriften. Want laten we wel wezen: die zijn écht nodig. Regels die duidelijk maken wat goed is voor ons en onze kinderen. Of het nu gaat over onze omgang met geld en goed, kleding, vrije tijd, media of wat ook maar. Mensen die al te gretig beweren „dat het niet in de regels zit” maken mij altijd wat achterdochtig. Laten we vooral niet te optimistisch zijn, als het gaat over ons hart of het hart van onze kinderen. Die harten zijn listig en arglistig. Regels en richtlijnen, op geestelijke leest geschoeid, zijn nodig en geboden. Tegelijk... moeten we het niet van die regels zelf verwachten. En al evenmin van onze principiële ruggengraat. Als we dat wel doen, onderschatten we ernstig de aanzuigende

59

terdege • 24 DECEMBER 2015

20161102-059-TDE-MAIN-AR20.pdf 59

werking die van de wereld en haar begeerlijkheid naar ons hart uitgaat. Bovendien onderschatten we dan dat hart zelf. Terwijl ieder die zijn eigen hart wat kent, weet dat hij of zij tot hinken en zinken maar al te vaak gereed is. Hier steken we de hand in eigen boezem. Als gereformeerde gezindte – wat dat ook precies zijn moge – lijken we soms heel veel van de regels te verwachten, of minstens behoorlijk tevreden te zijn met een leven dat zo’n beetje aan de regels voldoet. Dat brengt mij dan weer bij Mozes terug. En bij de onberouwelijke keuze van zijn hart, dat uitkomt in een hartgrondig „Nee!” tegen alles wat tegen de wil en de eer van Heere indruist. Want het „Nee!” van Mozes komt voort uit een hartelijk „Ja!” tegen het volk van God en de God van zijn volk. De apostel noteert niet voor niets met klem dat het een zaak van „door het geloof” is geweest. Het is vanwege de eenheid en de gemeenschap met Christus dat zijn hart „Nee!” verklaart jegens de zonde en de wereld. Zonder deze verbondenheid aan Hem is dat „Nee!” trouwens niet veel waard. En of het stand houdt, hoeven we ons niet eens af te vragen. Wie van harte de Heere dient, wordt een dienstweigeraar voor de wereld. En slechts de verbondenheid aan Christus vervreemdt ons van de oude liefde tot de begeerlijkheid van de wereld. Misschien moesten we daar eens meer inzetten. Dan is het niet enkel: „Weg wereld, weg schatten...” Dan wordt ook duidelijk waaruit dat voorkomt: „...gij kunt niet bevatten hoe rijk ik wel ben. Alles verloren, maar Christus verkoren, Wiens eigen ik ben.”

Wie van harte de Heere dient, wordt een dienstweigeraar voor de wereld

Ds. P.C. Hoek, Sommelsdijk

terdege • 2 NOVEMBER 2016

59

10/18/2016 12:46:24 PM

60

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-060-TDE-MAIN-AR21.pdf 60

10/18/2016 1:39:07 PM

REPORTAGE

Een onmogelijke keuze De Amerikanen gaan binnenkort naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Wordt het Hillary Clinton of Donald Trump? Voor veel christenen een onmogelijke keuze. TEKST MR. RICHARD DONK BEELD ISTOCK

Plaats a twee ambtstermijnen moet de Amerikaanse president in januari volgend jaar het veld ruimen. De nieuwe bewoner van het Witte Huis moet na de verkiezingen van 8 november bekend zijn. Bij de voorverkiezingen ging de strijd bij de Democraten tussen Bernie Sanders en Hillary Clinton. Ondanks ongunstige peilingen bleef de uitgesproken linkse Sanders lang in de race. Kennelijk met de bedoeling Clinton wat meer naar de linkse hoek te dwingen. Bij de Republikeinen deden aanvankelijk meer dan tien kandidaten mee. De een na de ander viel af. En uiteindelijk kwam één naam bovendrijven. De man die staat na staat op zijn naam wist te schrijven: Donald Trump. Veel behoudende christenen in de Verenigde Staten hadden hun hoop op rechts-conservatieve kandidaten als Ted Cruz en Marco Rubio gevestigd. Maar zij bleken uiteindelijk niet bestand tegen The Donald. En daar zit nu precies het dilemma voor Amerikaanse christenen. Hillary Clinton heeft al aangekondigd dat zij een nog liberalere koers dan Obama wil gaan varen, als ze president wordt.

N

Wat dat precies inhoudt, zal moeten blijken. Zeker is dat Clinton een groot voorstander is van individuele keuzevrijheid voor vrouwen bij abortus. Ook de verdere uitbreiding van rechten voor homo’s, lesbiennes en transgenders staat hoog op haar agenda. President Obama heeft op dat gebied al de nodige veranderingen doorgevoerd. Zo maakte hij bijvoorbeeld een einde aan het zogenaamde ‘don’t ask, don’t tell’-beleid in het Amerikaanse leger. Homoseksuele militairen kunnen sindsdien openlijk voor hun geaardheid uitkomen.

VERANDERLIJK En Trump? Veel christenen hebben moeite met zijn extravagante levensstijl en soms ronduit onfatsoenlijke manier van optreden. Zo presteerde Trump het tijdens een tv-debat over zijn opponent Fiorentina op te merken: „Heeft u haar gezicht gezien? Denkt u dat zo iemand president van de Verenigde Staten kan worden?” Over de ethische standpunten van Trump bestaat de nodige onduidelijkheid. Zo veranderde hij al diverse keren van mening over abortus. Voordat hij zich voor het presidentschap had gemeld, was de miljardair

voor abortus. Toen hij eenmaal in de race was, verkondigde hij dat vrouwen die hun zwangerschap laten afbreken, vervolgd moesten worden. Dat leverde hem een storm van kritiek op. Even gemakkelijk ruilde hij vervolgens zijn standpunt in. Niet de vrouw, maar de uitvoerend arts moest worden gestraft, aldus Trump. En elke Amerikaanse staat moest zelf maar uitzoeken hoe ze een en ander in regels wilde gieten.

MET

KARAKTER Deel 1

GEWETENSNOOD Amerikaanse christenen zitten intussen met een enorm dilemma. Kiezen voor de bestuurlijke ervaring van Clinton betekent een keuze voor liberale ideeën die lijnrecht in strijd met de Bijbel zijn. Kiezen voor Trump betekent een keuze voor een onvoorspelbare persoon met onduidelijke ethische standpunten. Veel christenen overwegen niet te gaan stemmen, omdat ze zich in gewetensnood voelen. Election Day zal duidelijkheid verschaffen. Het kan zijn dat christenen alsnog voor Trump kiezen, omdat hij nu eenmaal Republikein is. Duidelijk is dat ze nog niet eerder voor zo’n onmogelijke keuze hebben gestaan.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-061-TDE-MAIN-AR21.pdf 61

61

10/18/2016 1:39:09 PM

V.l.n.r.: Patrick Wullems, Klaartje Flikweert-Aleman, Erwin Guijt.

Verlegenheid onder SGP’ers Ook Nederlanders volgen de tweestrijd met stijgende verbazing. Wie van de presidentskandidaten zouden SGP’ers stemmen? Drie reacties, midden oktober opgetekend. TEKST J. VISSCHER BEELD TERDEGE EN ERWIN GUIJT

62

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-062-TDE-MAIN-AR21.pdf 62

10/18/2016 1:39:17 PM

REPORTAGE

”Trump komt arrogant over” Patrick Wullems (28), consultant in de civiele techniek, uit Dirksland: „Ik vind het heel lastig een keus te maken. Ik heb de kieswijzer ingevuld om te kijken wiens politieke ideeën mij het meest aanspreken. Uiteindelijk kom ik toch bij Trump uit. Maar ik zou dan op het stembiljet wel de naam van zijn running mate Mike Pence aankruisen. Die staat bekend als christen. De uitspraken van Trump over vrouwen gaan me te ver. Hij komt arrogant over en denkt dat hij met veel geld alles kan maken. Juist een mogelijk aankomende president heeft een voorbeeldfunctie en zou zich daarom niet zo moeten gedragen. Dat ik uiteindelijk toch voor Trump ga, komt vooral omdat ik moeite heb met de medisch-ethische standpunten van Clinton. Zo komt ze op voor vrouwen die abortus willen plegen. Ook wil ze door wetgeving transgenders extra beschermen. Dan denk ik: Dit is niet christelijk. Is dit nodig? Slaat het liberale denken niet door? Op het gebied van sociale thema’s zou Trump meer de koers van Clinton moeten volgen. Trump is vooral goed voor mensen die al veel bezitten en nog meer willen. De rijken worden rijker. Daardoor wordt de ongelijkheid in de Amerikaanse samenleving nog groter. Dat is niet goed.”

”Geen van de twee is wat” Klaartje Flikweert-Aleman (71) uit Ouddorp, moeder van drie zonen: „Ik heb er uitentreuren over nagedacht, maar ik denk dat ik blanco zou stemmen. Donald Trump is compleet gestoord. Daar zijn geen woorden voor. Het is verschrikkelijk wat hij zegt over vrouwen. Je weet niet wat je aan die vreselijke man hebt. Stel dat hij de macht krijgt over de knop om kernwapens af te vuren. Je moet er toch niet aan denken.

Misschien gaat hij wel samenwerken met president Poetin in Rusland of president Erdogan in Turkije en staan we aan de vooravond van de Derde Wereldoorlog. Maar mevrouw Clinton wil ik ook niet. Die heeft er geen problemen mee dat er kinderen in de moederschoot dood worden gemaakt of dat er euthanasie wordt gepleegd. Laten we hopen en bidden dat God beide presidentskandidaten tegenhoudt.”

”Ik ben knarsetandend voor Trump” Erwin Guijt (18) uit Nieuwe-Tonge, student bestuurskunde aan Avans Hogeschool in Den Bosch: „Hoewel Trump walgelijke dingen zegt over bijvoorbeeld vrouwen, zou ik uiteindelijk toch op hem stemmen. Knarsetandend. Hij is de minst kwade van twee slechte kandidaten. Trumps Republikeinse partij staat dichter bij conservatief-christelijke waarden dan de Democraten. Als T Trump echter nog meer rare capriolen uithaalt, zou ik een onafhankelijke presidentskandiaat stemmen. Zo zou ik dan toch gebruik maken van mijn democratisch recht en gaf ik meteen een signaal af richting Trump en Clinton. De president heeft een cruciale rol bij de benoeming van rechters in het Amerikaanse hooggerechtshof. Trump zal op dat gebied, verwacht ik, een conservatieve koers volgen, Clinton een progressieve. Ik hoop dat de

orthodox-christelijke running mate van Trump, Mike Pence, een goede invloed heeft op Trump. Maar sinds begin oktober een filmpje opdook waarin Trump zich op een schunnige manier uitlaat over vrouwen, zijn er wel de nodige scheurtjes in de band tussen Trump en Pence ontstaan. Hillary Clinton is voor mij hoe dan ook geen optie. Zij is een machtsbeluste vrouw die alleen maar bij haar man, oud-president Bill Clinton, is gebleven omdat zij zelf president wil worden. Clinton loopt over van nepenthousiasme. Hoe kan het dat tienduizenden emails van Clinton kennelijk plotseling zijn verdwenen? Uit onthullingen van klokkenluiders van Wikileaks blijkt dat Clinton hechtere banden heeft met Wall Street dan ze toegeeft. Als ze heel nauwe banden heeft met het bedrijfsleven en machtige financiële instellingen, is ze gevoelig voor omkoping en fraude.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-063-TDE-MAIN-AR21.pdf 63

63

10/18/2016 1:39:19 PM

AFLEVERING 32

Er is geen brug TEKST NELLY VAN DIJK-HAS ILLUSTRATIE RINO VISSER

oen Riek later in de keuken moest zijn, sloeg Walt meteen weer aan het piekeren. Er kwamen zoveel vragen in hem op. Hij wilde er Siem zelf niet mee lastig vallen. Na lang te hebben geaarzeld, liep hij Riek ten slotte toch achterna. Ze had bij de gootsteen blijkbaar een paar doeken gewassen en hing die nu zuchtend over een rekje. „Ze zijn zo dun, dat je erdoorheen kunt kijken”, zei ze zorgelijk. „Ik wilde dat er maar weer textiel te koop was. Kwam je wat vragen? Ik zie het aan je gezicht.” Aarzelend knikte hij. „Zeg Riek, wist vader al die jaren waar Siem was?” „Ga erbij zitten”, zei ze, „dan doe ik het ook. Onderhand schil ik de aardappelen.” Toen ze er klaar voor was, zei ze rustig: „Nee, zeker niet. Wel dat Inge hem gehaald had. Vader heeft al die tijd gemeend dat hij bij de Rosmalens ondergedoken was.” „Maar jij wist beter.” „Ja, als enige. Inge vertrouwde mij volkomen.” „Terecht.” „Nou ja, ik ben nu eenmaal niet gewend m’n mond voorbij te praten, als dat me beslist verboden is. Wilde je nog meer horen?” „Graag. Wist je er dus alles van?” „Ja.” „Ook over het eten enzo? Siem zei dat er nog een paar anderen waren. Heeft hij er na z’n terugkomst nog wat over verteld? Die mensen moesten toch gevoed worden!” „O, bedoel je dat. Nu, jij kende die huisknecht natuurlijk. En soms ook de chaufeur?”

T

64

„Allebei”, knikte Walt. „Die hebben daar samen heel wat tot stand gebracht. Die Rang is blijkbaar van alle markten thuis. Hij had al lang zaad ingeslagen voor groenten enzo, en ik weet niet wat al meer. Samen hebben die twee een groot stuk grond bewerkt, alles nog vóór de oorlog. Van wat ze verbouwden, proiteerden ze later allemaal. Die zuster van Rang zorgde voor de inmaak. Siem heeft me dat zitten vertellen, hij was zo dankbaar. Ik geloof feitelijk dat hij er graag voor altijd had willen blijven.” „Weet je dus ook van die schuilplaats?” „Ja, alles en alles. Maar daar gingen ze alleen maar naartoe wanneer er onraad dreigde. Abe is er zelf ook een poosje geweest.” „Abe? Werd hij ook gezocht?” „En of. Hij deed zoveel illegaal werk.”

“Ik wilde zielsgraag dat je een sterk geloof had” Walt vroeg niet verder. Na een poosje zei hij: „Ik geloof dat ik me geweldig moet schamen.” „Nou, dan doe je dat”, raadde Riek nuchter. „Je zult lang niet de enige zijn die toegekeken heeft. Maar een verrader ben je in geen geval geweest, dus waarom er nog over tobben? Dat helpt geen zier.”

Wat praatte hij in die dagen graag met Riek. Ze draaide nooit ergens om heen, zei je de waarheid kalmweg in je gezicht. Ze vertelde hem ook wanneer ze de baby verwachtte. Ze was blij dat hun eigen wieg nog op de zolder stond. Ze kon die heel goed gebruiken als ze hem opgeknapt had. Maar dat had nog wel even de tijd. Toen de volgende middag de telefoon ging, duwde ze de hoorn al gauw in Walts hand. „Voor jou!” luisterde ze. „Van die uitgeverij.” Het gesprek was maar kort maar toen Walt zich naar Riek omdraaide, knikte hij enthousiast. „Hij vroeg mij vanavond aan z’n huis te komen! Ik heb maar gedaan of ik dat heel gewoon vond, maar dat is het natuurlijk niet!” „Zou jij niet in de politiek gaan?” plaagde ze. „Merci. Ik ben hoogst benieuwd, zeg! Stel je voor dat ik ze alle drie aan hem kwijt kan!” Rieks eerlijke blijdschap deed hem ontzaglijk veel goed. „Als het goed aloopt, mag je het toch wel eens aan je vader vertellen”, raadde ze hem. „Ik weet niet hoe hij erover zal denken, hij is niet zo gauw enthousiast. Tenminste, niet merkbaar. Maar het zou toch kunnen meevallen. En dan mag ik het toch zéker wel aan Gerard vertellen, niet? Hij zal in elk geval trots op z’n broer zijn.” „Hou op, zeg. Het zal de vraag zijn of jullie m’n geschrijf zullen kunnen waarderen.” Ze keek hem onderzoekend aan en vroeg indringend: „Zou je moéder het hebben gekund?”

terdege • 2 november 2016

20161102-064-TDE-MAIN-AR22.pdf 64

10/18/2016 11:44:22 AM

vervolgverhaal Hij kleurde fel en zei strak: „Daar ben ik niet van overtuigd.” „Jammer”, zei ze. „Ik hoop van harte dat er niets in voorkomt waarvoor je je zou moeten schamen.” „Je kunt gerust zijn. Ik ben alles alleen van een meer nuchtere kant gaan bekijken. Als kind was ik, geloof ik, nogal sentimenteel. Dat is nu absoluut voorbij.” „Dat verbeeld je je tenminste”, zei ze droog. „Geloof je me niet?” „Welnee. Je doet alleen maar alsof. Je hebt enkel maar een ander pakje over het andere heen aangetrokken.” Ze lachte om z’n beteuterde gezicht. „Zeg eens dat het niet waar is?” „Och jij...” „Enin, ik meen dus te begrijpen dat de inhoud van wat je schreef nogal nuchter en somber is? En... volstrekt niet wat je een christelijk boek zou kunnen noemen?” „De spijker op z’n kop geslagen”, knikte hij. „Jammer. Jij bezit die gave, maar zult er per slot van rekening niemand enig goed mee doen!” Het deed hem meer dan hij wilde

bekennen. „Ik ben nou eenmaal niet anders”, zei hij wat schutterig. „Allicht heeft vader daar ook schuld aan. Een gelovig mens mag z’n slechte tijden en z’n nukken hebben; daar is hij nou eenmaal méns voor. Maar je moet het tóch eens aan hem kunnen merken dat hij, nou ja, dat hij de Heere Jezus liefheeft, zoals moeder het zou noemen. Walt, ik wilde zo zielsgraag dat je een sterk geloof had. Dan zou je ook dat éne waardoor je je ongelukkig voelt beter kunnen dragen. God zou je er immers hij helpen.” Hij maakte alleen maar een gebaar van machteloosheid. Ze zaten de volgende avond met z’n drieën hij de tafel, toen hij van z’n bezoek terugkwam. Hij had alleen maar gezegd er eens uit te willen. Vader had hem onderzoekend aangekeken, maar Riek had beloofd niets te verklappen. Terwijl Riek geen oog van hem afhield, zei hij monter: „Ik heb zaken gedaan!” Vader ging rechtop zitten. „Zaken! Dat klinkt goed, Walt.”

„Maar het zijn heel andere zaken dan u mogelijk vermoedt.” „Vertel liever op”, zei Gerard. „Er steekt zeker wat achter?” „Kom er alsjeblieft mee voor de dag, Walt”, zei Riek. „Ik ben brandend nieuwsgierig.” Vader en Gerard keken hoogst verbaasd toen hij hen vertelde waar het om ging. Was hij dus een soort schrijver geworden? En gaf dat een bestaan? Of was het maar bijzaak? Riek ergerde zich een beetje. „Zeuren jullie daar nu niet over.” Het duurde niet lang of ze wisten er alles van. Hij was in de salon gelaten, waar ook de moeder en een dochter zaten. Die twee hadden z’n manuscripten gelezen en zagen er wel wat in. Ze waren heel vriendelijk geweest en alles was prima verlopen. Later verdwenen zij beiden, en legde de uitgever hem uit dat het hem helaas op ’t ogenblik aan voldoende papier ontbrak, zodat hij nog even geduld zou moeten hebben. Wel wilde hij nu graag de contracten in orde brengen. Hij noemde het honorarium en vroeg of hij daarmee akkoord ging. En dat deed hij, want het viel hem geweldig mee. Ook het voorschot dat hij alvast ontving. Toen Walt een en ander noemde, zag hij z’n vader voor het eerst van zijn leven met een zekere trots en voldoening naar hem knikken. Riek was er wat stil onder maar ze feliciteerde hem wel. Aan haar liet hij het eerst de contracten zien. Ze las die aandachtig. „Voor het eerst dat ik zoiets onder ogen krijg”, bekende ze. „Wat een plechtig gedoe.” Nadat zij ze had doorgegeven, keek ze Walt peinzend aan. Pas toen Gerard dat scheen te merken, keerde ze zich naar hem. „Een knappe broer heb je, hè?” „En of!” Het werd een erg gezellige avond.

Wordt vervolgd terdege • 2 november 2016

20161102-065-TDE-MAIN-AR22.pdf 65

65

10/18/2016 11:44:23 AM

Kookwereld Goes Alles voor uw kookgemak

Ook deze winter heeft Springs Collection weer een mooie collectie kinderkleding van maat 92 t/m 170. Met merken als Rumbl, Bampidano, Birds by D-rak en Knot so Bad is de collectie zeer divers. Van stoer tot hip en van klassiek tot casual. AMUNDSENWEG 4 GOES WWW.KOOKWERELDGOES.NL

www.springscollection.nl

Een bijzonder moment ...verdient de aandacht! Bij ons ga je stralend de deur uit

Graag tot ziens! Maak een afspraak zodat privacy is gegarandeerd

Voorstraat 15 - Sint-Annaland - Tel. (0166) 65 24 90 maandag gesloten, vrijdagavond koopavond

www.denengelsmanenvandriel.nl

Terugkijken

HuwelijkscaTecHese

vier jubilerende echtparen over hun trouwdag.

„belangrijk is geestelijke overeenstemming.”

terdege • 2 november 2016

20161102-067-TDE-MAIN-AR23.pdf 67

67

10/19/2016 4:26:27 PM

Trouwstellen kijken terug Op een trouwdag lijkt een jubileum heel ver weg. Toch zeggen vier trouwstellen die dit jaar een jubileum vier(d)en op de volgende bladzijdes dat hun trouwdag nog vers in hun geheugen ligt. Zelfs na zestig jaar! TEKST GISETTE VAN DALEN-HEEMSKERK BEELD SJAAK VERBOOM

68

20161102-068-TDE-MAIN-AR24.pdf 68

10/19/2016 1:29:59 PM

Getrouwd op 24 maart 2004 MAARTEN BRAK (35) RIANNE BRAK-WEGGERS (33) WOONPLAATS: OUDERKERK AAN DEN IJSSEL BEROEP: MAARTEN WERKVOORBEREIDER METAAL; RIANNE WIJKVERZORGENDE.

ONZE TROUWDAG: „begon al heel vroeg. Mijn man woonde in Gouda en ik in Rotterdam. Dus arriveerde de fotograaf bijtijds. Het was best koud, maar wel stralend weer. We hebben zelfs foto’s waarop onze benen in de mist staan, maar de rest helder is. We hebben een prachtige dag gehad.” VIERING TROUWDAG: „Elk jaar proberen we op de dag zelf uit eten te gaan. Zeker nu onze kinderen ouder

worden, kijken ze daar erg naar uit. Omdat we dit jaar een jubileum vierden, zijn we in de herfstvakantie een midweek weg geweest.” HOOGTEPUNT/DIEPTEPUNT: „De geboortes van onze drie kinderen waren hoogtepunten. Onze jongste is nu vijftien weken. Daar genieten we allemaal erg van. Bij de geboorte van je oudste ben je zelf veel onzekerder. Nu maak je alles

bewuster mee. Twee dagen voordat we onze twaalfde trouwdag vierden, is mijn moeder van de trap gevallen. Daardoor heeft ze een hoge dwarslaesie opgelopen. Ze heeft dagenlang op de IC-afdeling gelegen. Nog steeds moet ze revalideren. Ze is vanaf haar nek verlamd. Dat is heel erg, maar we zijn dankbaar dat we haar nog mogen hebben!”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-069-TDE-MAIN-AR24.pdf 69

69

10/19/2016 1:30:55 PM

Voor jullie eerste hypotheek kun je op ons ver trouwen.

Zorgeloos starten met Binnendijk & van Rijsbergen Van huis tot hypotheek. Starters krijgen bij het kopen van een woning te maken met onderhandelingen, de hypotheek en andere financiĂŤle zaken die het betrekken van een nieuw onderkomen met zich meebrengt. Binnendijk & van Rijsbergen heeft de expertise in huis om deskundig ondersteuning te bieden bij iedere stap in dit belangrijke proces. Stapje extra voor starters Adviseur Joost van Rijsbergen van Binnendijk & van Rijsbergen zit regelmatig met starters om de tafel die overwegen om een eerste woning aan te kopen. Door kennis en ervaring weet hij dat de jonge huizenkoper meer nodig heeft dan alleen een goed hypotheekadvies. Veel starters hebben behoefte aan een adviseur die een stapje extra doet; iemand die meedenkt en die moeilijke zaken in duidelijke taal kan uitleggen. De adviseurs van Binnendijk & van Rijsbergen doen graag een stapje extra voor de starter!

Onderhandelen bij aankoop woning Jongeren kunnen bij ons uitstekend terecht. Wij inventariseren en berekenen wat mogelijk is tegen de meest gunstige voorwaarden. Desgewenst gaan we ook nog in onderhandeling met de aanbieder van de woning. Bij het kopen van een woning spelen altijd emoties mee. Die kun je niet weglaten. Als onafhankelijk onderhandelaar gaan we daar zakelijk mee om en kunnen daardoor scherp(er) onderhandelen. In veel gevallen is een lagere koopprijs te realiseren dan de klant van te voren had gedacht.

Tip van Joost

Vraag ons Vraag o ns starterss pakket aan! Om starters optimaal te informeren heeft Binnendijk & van Rijsbergen een speciaal starterspakket ontwikkeld. Het pakket bevat veel nuttige informatie voor de starter en is gratis aan te vragen. Vraag ons starterspakket aan via www.bevr.nl of bel 071 - 40 24031.

Binnendijk & van Rijsbergen Ankerplaats 2 2224 TX Katwijk

Telefoon: E-mail: Website:

071-4024031 info@bevr.nl www.bevr.nl

Getrouwd op 6 september 1991 CHRIS AALDERS (47) WILCA AALDERSWIJNHOUD (47) WOONPLAATS: GRAFHORST BEROEP: CHRIS ZZP’ER; WILCA HUISVROUW.

ONZE TROUWDAG: „was een heel mooie, herfstachtige dag. Zelf heb ik de viering van ons 25-jarig jubileum bewuster meegemaakt dan onze trouwdag. Naar mijn gevoel is er toen meer langs me heen gegaan.” VIERING TROUWDAG: „Elk jaar gaan we op de dag zelf of op de vrijdag of zaterdag erna uit eten. Dit jaar hebben we onze trouwdag veel uitgebreider gevierd. Mijn man had als verrassing een ontbijt bij Van der Valk gereserveerd. Daarna zijn we

met ons gezin naar de dierentuin gegaan. ’s Avonds gingen we uit eten. De zaterdag erop hebben we een receptie gegeven en ’s avonds voor de familie en de vrienden een lopend buffet. Ook had ik die dag een bruidstaart geregeld. Vijfentwintig jaar geleden was dat nog niet zo de gewoonte, maar ik vind dat zo’n leuk gebruik. Verder hebben we een fotoshoot met onze ouders gedaan. We vinden het bijzonder dat ze alle vier nog leven.”

HOOGTEPUNT/DIEPTEPUNT: „De kinderzegen bleef uit. Dat gaf verdriet en spanning. We moesten zeven jaar op onze eerste dochter wachten. Daarna duurde het nog zeven jaar voordat we een tweeling kregen. Nog een dieptepunt was het overlijden van mijn zusje. Zij overleed zeven jaar geleden na een langdurig ziekbed aan kanker. De scherpe kantjes gaan er na verloop van tijd af, maar het verdriet blijft. Zeker als je naar het leed van je ouders kijkt.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-071-TDE-MAIN-AR24.pdf 71

71

10/19/2016 1:31:25 PM

Hollands grootste in klassieke, tijdloze stijlmeubelen!

Meesterlijke architectuur Bezaagd uit edelhout Beschreven in tinten Getekend door de natuur

WOONA DV ISEUR S

1978 SINCE

BÉVÉ

MEUBEL

Antwerpseweg 9, 2803 PB Gouda, Telefoon 0182-692111, www.beve-meubel.nl

Getrouwd op 10 december 1976 DIK BEVERDAM (63) GERDIEN BEVERDAM-VAN DEN BELT (61) WOONPLAATS: RIJSSEN BEROEP: DIK VERVROEGD PENSIOEN; VOORHEEN METSELAAR; GERDIEN HUISVROUW EN OPPASOMA.

ONZE TROUWDAG: „was tegelijk een rouwdag. Mijn moeder, toen 44, had een tumor in haar hoofd. De week nadat we trouwden, moest ze geopereerd worden. Volgens de arts was het niet verstandig om onze trouwdag uit te stellen. De operatie was te risicovol, hij wist niet of én hoe mijn moeder uit de operatie zou komen. De familie nam op onze trouwdag daarom ook afscheid van onze moeder. We beleefden onze

trouwdag heel bewust. Deze weg gaf onderling een hechte band. Mijn moeder mocht door de operatie heen komen, wel is ze altijd gehandicapt gebleven.” VIERING TROUWDAG: „Elk jaar krijg ik een bloemetje van mijn man en de kinderen. We staan er altijd bij stil. Ook komt mijn moeder langs. Dit jaar willen we een receptie geven en uit eten gaan met onze kinderen.”

HOOGTEPUNT/DIEPTEPUNT: „Mijn schoonmoeder is al voor ons trouwen overleden. Daarom zijn wij een jaar later getrouwd. Ook het overlijden van onze vaders was een dieptepunt. Menselijkerwijs gesproken zouden wij geen kinderen kunnen krijgen. Dat we toch vijf kinderen uit Gods hand mochten ontvangen, is een groot wonder voor ons. We genieten ook erg van onze vijf kleinkinderen.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-073-TDE-MAIN-AR24.pdf 73

73

10/19/2016 1:31:52 PM

partyrestaurant | zalencentrum | vergaderen

WELKOM IN ECHTELD In de gemoedelijke sfeer van de Betuwe komen gastvrijheid en professionaliteit samen. Gaat u elkaar het ja-woord geven? Of wilt u een jubileum vieren? We onthalen u en uw gasten graag gastvrij in ons partyrestaurant en zalencentrum in Echteld. Komt u eens langs voor een persoonlijke kennismaking. Dan laten we u met plezier de verschillende zalen en mogelijkheden zien. We beloven u alvast een zaal waar u ongestoord bijeen kunt zijn, in een sfeer die bij u past.

Getrouwd op 28 december 1956 D.C. BOKKERS (81) M. BOKKERS-VAN DER ZWAN (80) WOONPLAATS: DEN HAAG BEROEP: GEPENSIONEERD, VOORHEEN CHEF GRAFISCHE TECHNIEKEN; ADMINISTRATIEF MEDEWERKSTER.

ONZE TROUWDAG: „gaat nooit meer uit ons geheugen. Het had ’s nachts hard gevroren, maar overdag was het stralend weer. We hadden twee bruidsmeisjes, de ene stond erg te bibberen bij het stadhuis. Het was toen een heel andere tijd. We hadden nauwelijks kunnen sparen. Een oom was koster. Via hem hadden we na de kerkdienst een zaaltje gereserveerd. Tijdens het feest kregen de gasten een plakje leverworst en een blokje kaas. Dat was al heel wat, want de

oudere mensen die aanwezig waren, vonden dat we veel geld hadden uitgegeven.” VIERING TROUWDAG: „Om de vijf jaar geven we een feestje. Maar 28 december is een lastige datum, bovendien kan er een pak sneeuw liggen. We hopen daarom ons 60-jarig jubileum in het voorjaar, waarschijnlijk in mei, te vieren.” HOOGTEPUNT/DIEPTEPUNT: „De geboortes van onze zeven kinderen waren hoogtepunten. Maar

het overlijden van het zoontje van onze oudste dochter is iets dat nooit meer uit onze gedachten is geweest. Hij is maar 1,5 jaar oud geworden en heeft veel operaties moeten doorstaan. We zullen de gebeurtenis tijdens een kerkelijke vergadering nooit vergeten. We zaten achter hem en konden zien hoe hij in zijn wagentje zat. Tijdens het zingen van een psalm begon hij zo te stralen, dat we daardoor allebei erg bemoedigd zijn.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-075-TDE-MAIN-AR24.pdf 75

75

10/19/2016 1:32:18 PM

Ja, ik wil...

Een unieke locatie voor een unieke trouwdag!

Fletcher Hotel-Restaurant Duinzicht

Fletcher Landgoed Hotel Renesse

Ouddorp (Zuid-Holland)

Renesse (Zeeland)

Deze trouwlocatie is gebouwd in de stijl van een landhuis en biedt alles voor een onvergetelijke huwelijksdag. In de directe omgeving rondom Fletcher Hotel-Restaurant Duinzicht heeft u tal van prachtige mogelijkheden voor uw huwelijksreportage. Wat denkt u bijvoorbeeld van romantische huwelijksportretten aan zee of in de duinen?

Op een prachtig Landgoed in Renesse ligt het indrukwekkende Slot Moermond met haar brede oprijlaan en mooie gracht. Waar eens veldslagen heersten, is nu plaats gemaakt voor gezelligheid en culinaire verwennerij. De chef-kok en zijn brigade laten jullie graag genieten van een met zorg samengesteld diner, buet of barbecue.

Het sfeervolle restaurant met open haard en de bistro met prachtige kroonluchters en moderne banken zijn uitermate geschikt voor een sfeervolle receptie en culinair diner. De fantastische keuken van Hotel-Restaurant Duinzicht is een waar begrip in Ouddorp.

Het landgoed biedt diverse mogelijkheden voor onvergetelijke huwelijksfoto’s, waar u gebruik van kunt maken. Aansluitend kunt u samen met familie en vrienden genieten van een sfeervolle receptie in de karakteristieke tuinzaal. Het Slot staat volledig tot uw beschikking op deze speciale dag, waardoor u in privacy kunt genieten van uw gezelschap.

Oude Nieuwlandseweg 13 | 3253 LL | Ouddorp | 0187 - 680 000

Stoofwekken 5 | 4325 BC | Renesse | 0111 - 461 788

WWW.TROUWENBIJFLETCHER.NL

34 offi trouw ciële locatie s & nog m eer feestlo c heel N aties door ederla nd

kovens

Fletcher De Kal

Restaurant Fletcher Hotelte-Raaf De Wit

Fletcher Hotel-Res taur De Mallejan ant

Fletcher HotelResta Duinzicht urant

Fletcher Hotel-Restaurant Sallandse Seuvelrug

Fletcher Landg oed Hotel Renesse

Restaurant Fletcher Hotelte-Brug De Wit

Fletcher HotelL Huis Te Eerbeanekdgoed

❤ Door heel Nederland ❤ Op maat gemaakt ❤ Persoonlijk contact ❤ Culinair genieten

TrouwenBijFletcher

Van pensionhuis naar evenementen De oudere generatie heeft het nog vaak over ‘Echteld’. Anno 2016 geniet het zalencentrum vooral bekendheid door de Duikenburgse Dagen en de wintermarkt. Binnenkort wordt daaraan de beurs Trouwidee toegevoegd. Een vierde evenement volgt. „We hebben een spetterend idee.” TEKST AD ERMSTRANG BEELD ANTON DOMMERHOLT, ISTOCK EN FOTOGRAFIE VOSKUIL

78

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-078-TDE-MAIN-AR25.pdf 78

10/19/2016 3:00:01 PM

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-079-TDE-MAIN-AR25.pdf 79

79

10/19/2016 3:00:16 PM

You’re Prety! Valkseweg 19 | 3771 RC Barneveld | T 0342-418458 | info@thenewbride.nl

WWW.THENEWBRIDE.NL

Een bijzonder moment ...verdient de aandacht! Bij ons ga je stralend de deur uit

Graag tot ziens! Maak een afspraak zodat privacy is gegarandeerd

Voorstraat 15 - Sint-Annaland - Tel. (0166) 65 24 90 maandag gesloten, vrijdagavond koopavond

www.denengelsmanenvandriel.nl

en glanzende Tesla met een fors boeket op de motorkap verraadt de aanwezigheid van een bruidspaar. De Oude Duikenburg is een geliefde locatie voor huwelijksrecepties en niet te vergeten jubilea. „Nog steeds vieren er echtparen speciaal hier hun huwelijksjubileum omdat ze elkaar hier indertijd hebben ontmoet”, lacht Hannah Speksnijderde Heus (24). Anderen voelen zich volgens haar aangetrokken door de gemoedelijke sfeer. „Bij ons heeft iedere partij zijn eigen zaal in een sfeer die erbij past, terwijl natuurlijk ook de locatie een rol speelt. „Echteld ligt heel centraal en is voor veel mensen de plek ertussenin.” Hannah’s ouders namen in 1996 het zalencentrum over van haar opa en oma. „Opa vestigde zich hier nadat hij zijn bakkerij van de hand had gedaan en het wat rustiger aan wilde doen.” Daarom kocht hij de oude villa, toen het hoofdbestanddeel van het complex. De Oude Duikenburg was een onderkomen voor bejaarde mensen. In een deel van het complex werden ook tijdelijk Surinamers opgevangen. Ze kwamen in de jaren zeventig van de vorige eeuw in groten getale naar Nederland. „Gaandeweg verdween de functie als bejaardenhuis. De hotel- en pensionfunctie heeft voortgeduurd tot 2002. Toen was het werk aan de Betuwelijn klaar en verdwenen ook onze hotelgasten die werkzaam waren aan dit spoor uit deze regio.”

E

van de week stonden er honderden auto’s, afkomstig uit een groot deel van Nederland, voor de deur. Ook daaraan kwam een abrupt einde, zo weet Hannah uit overlevering. „Toen er jongerenavonden in Gorinchem werden georganiseerd, was het hier binnen enkele weken gebeurd.” Als zalencentrum, gebruikt voor feesten, partijen, bruiloften en barbecues, heeft De Oude Duikenburg sinds die tijd alleen maar aan bekendheid gewonnen. In 2011 kwam Hannah’s man Coen Speksnijder (25) in het bedrijf, dat nog steeds mede wordt geleid door Hannah’s ouders. De entourage is vernieuwd. En door zich voor de rustige momenten op de dag te richten op de zakelijke markt, zijn ook de vergaderzalen vaak gereserveerd. Verschillende grote en zelfs internationale bedrijven hebben door hun terugkerende aanwezigheid laten blijken de locatie een goede te vinden. „Wij onderscheiden ons met persoonlijke service, vergaderfaciliteiten en een gunstige prijs”, zegt Coen. Een belangrijk onderdeel van het bedrijf zijn de zogenaamde Duikenburgse Dagen, die in de zomer van 1993 voor het eerst werden gehouden. „Een idee van mijn moeder”, aldus Hannah. Het bleek een schot in de roos te zijn. De enigszins braderieachtige opzet ging met twaalf kramen van start. Afgelopen zomer stonden er 250 kramen en nog steeds neemt dit aantal toe.

JONGEREN

KNUSHEID

Grote bekendheid kreeg de familie De Heus in de gereformeerde gezindte, toen ze in de jaren tachtig haar deuren op zaterdagavond opende voor reformatorische jongeren. In relatief korte tijd werden er vierduizend pasjes uitgegeven. Op de laatste avond

De drie dagen, met twee avondopenstellingen, werden gevolgd door een zogenaamde Duikenburgse wintermarkt. „Die is de laatste keer voor de dertiende maal gehouden. Ook weer een idee om de wat rustiger maanden meer leven in te blazen. We hebben

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-081-TDE-MAIN-AR25.pdf 81

81

10/19/2016 3:00:20 PM

79 JAAR ERVARING

30+ STIJLEN TROUWKOSTUUMS

BEELD: TZIACCO

PERSOONLIJK ADVIES ONGEDWONGEN SFEER ACCESSOIRES AANKLEEDSERVICE

MANNEN- & BRUIDEGOMMODE CAPELLE A/D IJSSEL BERMWEG 284 010 - 4506332 MANNENMODE ZOETERMEER WC ROKKEVEEN SAMANTHAGANG 192A 079 - 3628182 NEDERLOFMODE.NL

NEDERLOF BRUIDEGOMMODE

Stijl sinds

1937

tachtig standhouders. Bewust houden we het kleinschalig, zodat er een wachtlijst is ontstaan. Dat geeft een zekere knusheid. En omdat het grootste deel van de stands binnen staat, hebben we geen grotere capaciteit.” Hoeveel mensen de wintermarkt bezoeken, weet Hannah niet. „We hebben nooit een telling bijgehouden.” Voor de wintermarkt en de zomerse dagen wordt geen entreeprijs geheven. Het rijtje evenementen wordt binnenkort met een derde uitgebreid. Op vrijdag 18 en zaterdag 19 november wordt in en om het zalencentrum de beurs Trouwidee gehouden. De beurs, ooit begonnen in Ede, had de laatste keer plaats in Hoevelaken. Wij stonden er zelf als standhouder voor De Oude Duikenburg en kwamen al snel tot de conclusie dat „het anders en ook beter kon. Een hal is niet de juiste plaats voor een sfeervolle beurs over dit thema. We hebben toen met de organisator voorgesteld om samen te werken en de beurs naar Echteld te halen. De sfeer is hier al voor een groot deel aanwezig. We hebben een van onze schuren helemaal ingericht en de standhouders uitgenodigd. Die waren erg enthousiast.” Inmiddels heeft De Oude Duikenburg de beurs helemaal overgenomen, met de bedoeling om dit evenement, dat om de anderhalf jaar plaatshad, jaarlijks te herhalen. Circa veertig standhouders richten zich voornamelijk op de trouwdag zelf. „Dus veel trouwjurken en trouwpakken, maar ook een goudsmid, iemand die pakketten aanbiedt voor styling van een bruiloft, foto- en videografie, trouwauto’s, een weddingplanner, decoratie en een demonstratie van een photobooth. Dat is een camera op poten waarbij er direct foto’s uit komen rollen. In feite een vervanger van het traditionele gastenboek.”

BUITENBRUILOFT Hannah en Coen promoten de beurs sterk via social media als Instagram en Facebook. Online zijn er al kaarten voor € 9,50 beschikbaar, aan de deur moet de bezoeker straks € 12,50 betalen. „We willen graag veel mensen, maar richten ons wel op een serieus geïnteresseerd publiek. Vandaar dat we een toegangsprijs vragen.” De uitstraling van de beurs is enigszins vintage-achtig, geeft Hannah aan. „Maar er worden verschillende thema’s neergezet. We hebben niet zoveel ruimte als in een grote hal, zodat je de standhouders min of meer dwingt creatief met de beschikbare ruimte om te gaan.” De deelnemers staan door het gehele pand en ook in de nostalgische schuren achter De Oude Duikenburg. Buiten wordt een tent voor modeshows opgezet. Daarachter bevindt zich een pleintje waarop een buitenbruiloft wordt getoond. De keuze om Trouwidee naar Echteld te halen, is volgens haar „niet onlogisch. Door ons werk hebben we in de praktijk al vaak met fotografen en tal van mensen die bij bruiloften betrokken zijn te maken.” Coen en Hannah willen de bruiloften graag een andere draai geven. „Daar is veel vraag naar. Daarom zetten we dit voorjaar ook een zogenaamde stretchtent neer. Die is gedurende het seizoen geschikt om een feest buiten te houden, in aansluiting op de heersende trends.” Ze willen Trouwidee graag jaarlijks herhalen, bij voorkeur in het najaar. „Maar dat moeten we bespreken met de standhouders.” De rij evenementen wordt naar alle waarschijnlijkheid dit voorjaar met een vierde uitgebreid. „We hebben een spetterend idee, maar willen dat inhoudelijk nog niet naar buiten hebben.”

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-083-TDE-MAIN-AR25.pdf 83

83

10/19/2016 3:00:24 PM

Zeg ook ‘Ja’ tegen Paul Roescher! Paul Roescher maakt de drempel lager dan ooit, profiteer van onze combi-aanbiedingen. Gaat u ‘Ja’ zeggen tegen de liefde van uw leven? Zeg dan ook ‘Ja’ tegen Paul Roescher! Want Roescher heeft niet alleen Europa’s grootste keus in keukens, maar biedt ook de ruimste keus in badkamers, tegels, kachels en schouwen, vloeren en schuifkasten. En dat lager in prijs dan waar ook! Met het speciale combi-voordeel wordt de drempel lager dan ooit om het hele huis volledig naar uw smaak in te richten. Voor de prijs van een huwelijksreis ben je bij Roescher al een heel eind op weg in het realiseren van het huis van je dromen. Dus: kom eens langs. En u zult zien hoe voordelig liefde op het eerste gezicht kan zijn!

ie!

ks-Act

ij Huwel

paar! bruids k l e r to voo krijg je Een au mooiste dag uik bij e Op d in gebr o t u a e uw omplet een tro p van c o euze. o k k r n a a a a ing n d ie b n aa arden. combi- ar de voorwa a Vraag n

Zomaar een voorbeeld van het Roescher

Keuken

+

badkamer

+ + tegels

Uniek bij

Paul Roescher

af

ar van

rba al leve

6500,-

L

a Maison

La Maison Paul Roescher is de keuken voor de modebewuste klant. Topkwaliteit keuken accent vooral op de afwerking en op La Maison fijne details. Let u daarbij op de franse • Duitse gründlichkeit sluiting van • softclose teksten en de gedetailleerde grepen. laden en deuren meer opberg De ontwerpers van Paul Roescher • 20% ruimte door creëerden een wonderlijk evenwicht XXL onderkasten als inspiratiebron voor elke op maat te maken keuken. Leverbaar vanaf €6500,Keuken incl. 5 apparaten

Badkamer 1995,- -/- 10%

COMBI-VOORDEEL: totaal voor €8725

Wand- en vloertegels 1e 5 m2 wandtegels gratis

3700,1795,875,995,915,445,-

Haard 1105,- -/- 5% 35 m2 Laminaat 963,- -/- 5%

+ + + haard

vloer

Met Megastores in: Rijssen: (7463 PH) Plaagslagen 2 Tel. (0548) 540 340 Apeldoorn: (7317 AN) Vlijtseweg 196 Tel. (055) 360 1747

Schuifdeurkast 495,- -/- 10%

Alles bij elkaar:

www. paulroescher.nl

De Franse stijl kenmerkt zich door een frisse landelijke uitstraling. Door het gebruik van wit in allerlei tinten, brocante en gekleurde matte elementen ontstaat een tijdloze en ongedwongen sfeer. De combinatie van brocante met enkele moderne elementen of designstukken laat de mogelijkheid voor vele variaties open. Net als bij de Franse patisserie ligt in deze stijl het

8725,-

kast

PAUL R=OESCHER K E U K E N

•

B A D

•

V L O E R

•

Open: di. t ⁄m vrij. 9-18 uur (zat. -16.30 uur). Koopavond = do. Zon/feest dagen gesloten. Combi-voordeel geldt niet op het Budget-Trendline assortiment.

H A A R D

86

terdege • 2 november 2016

20161102-086-TDE-MAIN-AR26.pdf 86

10/21/2016 11:11:39 AM

Degelijk

voorbereid het

huwelijk in

Belangrijke zaken vragen om gedegen voorbereiding. Daarom geeft ds. L.A. den Butter huwelijkscatechese en ontwikkelde hij daarvoor een gedegen ‘cursusmap’. „Het besef dat het huwelijk een verbond is dat in principe alleen door de dood wordt ontbonden, staat ook onder ons onder druk.” TEKST HUIB DE VRIES BEELD SJAAK VERBOOM

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-087-TDE-MAIN-AR26.pdf 87

87

10/21/2016 11:11:47 AM

Trouwen aan het

water!

• Centraal in Nederland tussen Utrecht en Amsterdam. • 350 gratis parkeerplaatsen. • Buiten trouwen (op een eiland!). • Capaciteit 300 personen. • Fraai gelegen aan het water.

Foto: Graham Howard

Kamerik • (0348) 400 771 • www.kameryck.nl

Trouwen in stijl!

Vlissingsestraat 38-40 4371 RE Koudekerke tel. (0118) 553003 info@huysterschelde.nl www.huysterschelde.nl Hotel Huys ter Schelde

“Welke hypotheek krijgt jullie jawoord?” LET OP! Willen jullie een hypotheek Ook dit zonder verzekeringen? kunnen wij verzorgen. Vraag naar onze voor nieuwbouw. speciale rentetarieven TIP

Hypotheken Financieringen Oudedagsvoorzieningen Sparen

Profiteer nu van de historisch lage hypotheekrente.”

Trouwen? Een hypotheek is één van de grootste maandelijkse uitgaven. Het is daarom belangrijk dat jullie uit het grote aantal hypotheekaanbieders de juiste keuze maken. Wij helpen graag bij het vinden van de hypotheek die past. Maak voor je ‘Ja’ zegt tegen een hypotheek een afspraak voor een vrijblijvend adviesgesprek. Oók als je al getrouwd bent en wilt verhuizen naar een andere woning, zijn we jullie graag van dienst.

FINANCIEEL ADVIESBUREAU

Albert Plesmanstraat 2 |Albert 3772 MN Plesmanstraat Barneveld 2| 0342 | 3772421 MN653 Barneveld | www.vanommeren-fa. | 0342 421 653 | www.vanommeren-fa.nl

l snel na zijn intrede in Culemborg besloot ds. L.A. den Butter te beginnen met huwelijkscatechese. Directe aanleiding waren enkele huwelijkscrises en echtscheidingen in zijn nabije omgeving. „Los daarvan vond ik het nuttig om met aanstaande echtparen goed door te spreken over de inhoud van het christelijke huwelijk. Wat betekent getrouwd zijn in het licht van de Schrift? Van de kerk mag worden verwacht dat ze ook op dit gebied een goede basis meegeeft.” Die noodzaak klemt te meer in een maatschappij waarin het denken over het huwelijk steeds verder afwijkt van de Bijbelse norm. „Ook wij ademen het moderne klimaat in. Het huwelijk is er om gelukkig van te worden en als dat niet meer het geval is, moet je jezelf niet kwellen.” Typerend was voor de christelijke gereformeerde predikant de opmerking van een man die zijn vrouw vergeleek met een half glas Cola waar de prik uit was. „Die uitspraak is bij mij blijven haken. Als de prik eruit is, stoppen we ermee. Het besef dat het huwelijk een verbond is dat in principe alleen door de dood wordt ontbonden, staat ook binnen onze gezindte onder druk.” Los van de huwelijkscatechese houdt de Culemborgse predikant met aankomende echtparen twee huwelijksgesprekken. „In het eerste gesprek nemen we het huwelijksformulier door. Daar trekken we een paar uur voor uit. In het tweede gesprek blikken we terug op het eerste gesprek en bespreken we de invulling van de huwelijksdienst.”

A

HEBT U ZELF VOORAFGAAND AAN UW HUWELIJK DEZE VORM VAN CATECHESE GEVOLGD? „Nee, ik betwijfel zelfs of er toen al gemeenten waren waar die werd

gegeven. Onze huwelijksdienst is geleid door prof. Hofman, bij wie ik belijdenis heb gedaan. Hij was ook mijn predikant toen ik in Apeldoorn ging studeren, dus we kenden elkaar heel goed.”

ZOU HUWELIJKSCATECHESE IN DIE SITUATIE IETS HEBBEN TOEGEVOEGD? „Onze situatie was denk ik niet representatief. Ik wist me geroepen tot het ambt, mijn vrouw voor medisch werk. Daarover spraken we veel met elkaar, ook in relatie tot ons aanstaande huwelijk. Bovendien kwamen we uit verschillende kerkverbanden. Dat was een extra prikkel tot inhoudelijke gesprekken.”

ERVOER U HET VERSCHIL IN KERKELIJKE ACHTERGROND ALS EEN BEZWAAR? „Absoluut niet. Ik ben opgegroeid in de christelijke gereformeerde kerk van Rijnsburg, mijn vrouw komt uit de gereformeerde-bondsgemeente van Bergambacht. Inhoudelijk lagen die heel dicht bij elkaar. Belangrijk in een christelijk huwelijk is geestelijke overeenstemming. Die kan er zijn met iemand uit een andere kerk en ontbreken met iemand uit je eigen gemeente.”

HOE FREQUENT BIEDT U DE HUWELIJKSCATECHESE AAN? „Dat is afhankelijk van het aantal stellen dat gaat trouwen. Sinds 2003 hebben we vier groepen gehad, waaronder één groep met gemeenteleden die vijf tot tien jaar getrouwd waren. De laatste groep telde zes paren, waarvan er twee kort getrouwd waren. Twee stellen zijn tijdens de catechese getrouwd, twee kort erna.”

HOE WORDT DE HUWELIJKSCATECHESE BELEEFD?

„De eerste keer proefde ik een zekere huiver. Wat gaat er besproken worden; komt het niet te dichtbij? Daar merk ik nu niets meer van. De avonden worden als verrijkend ervaren en de sfeer is heel open. Aan het begin spreken we met elkaar af dat alles wat we met elkaar delen binnen de muren van het catecheselokaal blijft.”

KON U BIJ DE START TERUGVALLEN OP BESTAAND MATERIAAL? „Er was niet zo veel beschikbaar. Daarom ben ik met toenmalig diaken Martin van den Broek, systeemtherapeut bij Eleos, aan de hand van bestaande literatuur zelf iets gaan samenstellen. We hebben de stof over zes avonden verdeeld. De eerste avond gebruik ik voor het aangeven van de Bijbelse lijnen over de aard en de basis van het christelijke huwelijk. De tweede avond staan we stil bij de positie van man en vrouw in Bijbels licht. De derde avond belichten we intimiteit en seksualiteit. De vierde avond besteden we aandacht aan het samen optrekken in verschillende omstandigheden: van voor- en tegenspoed. Ook vergeving en het gebed

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-089-TDE-MAIN-AR26.pdf 89

89

10/21/2016 11:11:54 AM

Bielzen Landhekken (Verzinkte) draadmatten Kokers / Buizen / Strippen

Kastanjehout Hardhouten tuinpalen Bouwhekken en vele andere producten

Uw adres voor al uw ijzer- en bouwmaterialen voor tuin en erf! www.hardeman.nl/webshop H. Hardeman bv

Generatorstraat 27a

Tel.: (0318) 52 17 00

Postbus 376

Industrieterrein ‘Nijverkamp’

Fax: (0318) 52 04 18

3900 AJ Veenendaal

Veenendaal

www.hardeman.nl

DAMES

HEREN

AMBTSDRAGERS

BRUIDEGOM

Mode voor de

bruidegom van nu

NIEU W

E COLL ECTIE

Hoedenspeciaalzaak de Doelen en Damesmode de Lantaarn Doelenstraat 18 - 0318-650834 | Ede | Doelenstraat 16 - 0318-652705

www.doelen-lantaarn.nl

www.hootsenkleding.nl

Veluweweg 66 | Kootwijkerbroek | 0342 44 12 71

voor elkaar komen dan aan de orde. De vijfde avond spreken we over het huwelijk als kern. Als het goed is, vormt het huwelijk de haven van waaruit je alle andere contacten onderhoudt: in de familie- en vriendenkring, de kerkelijke gemeente en de brede samenleving. Thema van de laatste avond is ‘Samen beginnen en samen verder’. Dan hebben we het over zaken als blijvend trouw zijn en gedurig werken aan de liefde. Ik doe de huwelijkscatechese samen met Martin van den Broek. Op de avond waarop we intimiteit en seksualiteit bespreken, is mijn vrouw erbij. Zij heeft het gedeelte over anticonceptie geschreven. Ook de keerzijde van gezinsvorming komt dan ter sprake. Wat te doen als je geen kinderen kunt krijgen?”

voor Gods aangezicht, met een eigen verantwoordelijkheid. Als een getrouwd iemand na een bezoek aan de ouders zegt thuis te zijn geweest, is er iets niet helemaal in orde. Bij echtparen die al wat langer getrouwd zijn, leeft de vraag hoe het contact fris en levendig kan worden gehouden. Ook gezinsvorming blijft een belangrijk onderwerp.”

HOE BENADERT U DIT ONDERWERP? „Ik denk dat we ook op dit terrein ons verstand mogen en moeten gebruiken. Belangrijk is dat we eerlijk en voor Gods aangezicht onderzoeken wat de motieven zijn als we een zwangerschap voorkomen. De variatie in omstandigheden is te groot om algemene uitspraken te kunnen

doen, maar alle abortieve middelen zijn voor een christen niet bruikbaar.”

ZOU DE HUWELIJKSCATECHESE, GEZIEN DE BETEKENIS VAN EEN CHRISTELIJK HUWELIJK, VERPLICHT MOETEN ZIJN? „Dat gaat ons net iets te ver. De methode is zo opgezet, dat de mensen er eigenlijk alle avonden moeten zijn. Bovendien moeten ze veel voorbereiden en intensief met elkaar in gesprek gaan, aan de hand van gespreksvragen. Daar moet een stel wel toe bereid zijn. Dat kun je lastig afdwingen. Daarom wil ik deze catechese niet verplichten, maar het is wel een zeer welgemeend aanbod. Waar tot mijn vreugde ook gebruik van wordt gemaakt.”

IS DE METHODE AL DIE JAREN GELIJK GEBLEVEN? „Ja, deze opzet blijkt prima te voldoen. Mogelijk wordt de catechese in de toekomst met één avond uitgebreid. Uit de evaluatieformulieren blijkt dat er veel vragen leven over de besteding van geld en vrije tijd. Kort samengevat: hoe ligt de verhouding tussen het gebruiken en het genieten van Gods gaven? De hoofdlijn van de avonden is altijd gelijk. Aan het begin van elke avond vragen we wel wat punten zijn waar de desbetreffende stellen het graag uitvoeriger over willen hebben.”

WELKE PUNTEN KOMEN DAN VOORAL NAAR VOREN? „De vraag naar de eigen plek als jong echtpaar te midden van de familiekring. Ze willen vaak zo lang mogelijk loyaal blijven richting hun ouders. Wij benadrukken dat het goed is om gebruik te maken van de adviezen van mensen met levenservaring, maar het moet niet zo zijn dat die bepalend blijven voor de keuzes. Een echtpaar is een nieuwe eenheid

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-091-TDE-MAIN-AR26.pdf 91

91

10/21/2016 11:12:09 AM

92

20161102-092-TDE-MAIN-AR27.pdf 92

10/19/2016 4:25:48 PM

De ogen van mijn vader A

ls de grote deur wordt geopend, lijkt het pad dat voor me ligt eindeloos lang. Even hap ik naar adem en aarzel ik, maar dan zet ik de eerste voorzichtige stap. Bewust zet ik eerst mijn linkervoet vooruit want dat kost het meest moeite. Nog een stap. Het lukt. Ik loop langzaam en ik denk aan het jaar dat achter me ligt. Een jaar waarin ik meer lag dan zat en meer zat dan stond. Meer stond dan liep... Een klein kneepje in mijn hand. Ik kijk opzij en zie twee warme bruine ogen. Ogen die me vanaf mijn eerste dag hebben gezien. Die, zelfs als ze boos of bezorgd naar me keken, liefdevol waren. Die er onvoorwaardelijk waren. Iedere dag weer. Mijn hele leven lang. Zijn ogen waren ook het eerste wat ik zag toen ik wakker werd. Die dag, vandaag precies een jaar geleden. Vanuit een eindeloos diepe slaap zweefde ik traag en onwillig naar de oppervlakte. Met het wakker worden kwamen de pijn, de verwarring en de vragen. In zijn ogen zag ik mijn eigen verwarring weerspiegeld. Ik zag dezelfde vragen en ik zag pijn. Een andere pijn dan de mijne. Hij pakte zwijgend mijn hand en liet toen mijn blik los. Hij draaide langzaam zijn hoofd weg en keek naar het voeteneinde van het bed waarop ik lag. Moeizaam, gehinderd door de pijn in mijn hoofd en door de slang in mijn neus, volgde ik zijn blik. Het zicht werd geblokkeerd door mijn benen. Benen die ik eerst niet als mijn eigen benen herkende. Ze waren omhoog gebracht in een stellage. Tot aan mijn knieĂŤn waren ze allebei gevat in een metalen frame. Vanuit dat frame verdwenen glim-

terdege • 2 november 2016

20161102-093-TDE-MAIN-AR27.pdf 93

93

10/19/2016 4:25:56 PM

Bruidshuis Dokter-de Graaf

Bruidshuis Dokter-de Graaf

Oudestraat 62, 8261 CS Kampen - Tel. 038 - 333 22 27 info@bruidshuisdokterdegraaf.nl - www.bruidshuisdokterdegraaf.nl

Littlelowers.nl Bruidskinderkleding en feestkleding

Trouwen mende pinnen in de huid. Ik zag metaal, ik zag verband, ik zag aangekoekt bloed. Daartussen zag ik nog wat kleine plekjes zongebruinde huid. Daaraan, alleen daaraan herkende ik de benen als die van mezelf. Ik geloof dat ik die dag niet veel gevraagd of gesproken heb, zelfs ook niet gehuild. Dat kwam allemaal pas later. En toen het kwam, kwam het vaak. Rauw en hevig en ongeremd. Het moet voor de mensen naast mijn bed niet gemakkelijk zijn geweest... Oeps! Een van de eeuwenoude tegels op het pad ligt ongelijk. Ik stoot er met mijn linkervoet tegenaan, verlies bijna mijn evenwicht. De greep op mijn arm wordt even steviger en verslapt als het weer gaat. Die eerste dag nadat ik wakker was geworden, wilde ik alleen maar weer wegzakken in die donkere, lome en gedachteloze slaap. Dat lukte in het begin nog wel, maar het werd de dagen daarna steeds moeilijker. Niet om weg te doezelen, maar wel om de wereld buiten te sluiten. Als door een dikke laag watten hoorde ik bezorgde stemmen, ving ik larden op van gesprekken in een vreemde taal. Langzaam kwamen de beelden terug. Beelden van het koele, maar zonovergoten meer. De bosrand die tot aan het water kwam en die mysterieus weerspiegelde in de donkere diepte. De grote rotsblokken die her en der als eilandjes uit het water opdoken. Ons gezin in een grote Canadese kano. Mama achterin, altijd met een boek op haar schoot en een zonnebril op. Een hengel die doorboog op een standaard op de rand van de kano, de lijn strak gespannen. En mijn broer die maar bleef foeteren, als mijn zusje en ik opeens het koude water in sprongen. „Het is echt jullie eigen schuld als er vanavond geen vis op de barbecue ligt!” De beelden liepen in elkaar over. Van het water naar het bos en van het bos naar de camping. Weer terug naar het meer en dan opeens naar het knetterende kampvuur of naar het volleybalveld. Maar steeds kwam hetzelfde afgrijselijke en wakker makende fragment terug... Dat beeld van mezelf, voor in de auto naast mijn vader. Ik hoorde zelfs in mijn dromen het gegil vanaf de achterbank en ik zag steeds weer de op ons af stormende donkere truck. Zelfs nu, op deze stralende blije dag, kruipt er even een koude rilling over mijn rug. Nog een kneepje. Ik kijk opzij en een stukje omhoog. Hij is lang. Zijn ogen zijn vochtig. De ogen van mijn vader. Hij houdt mijn arm stevig vast en loopt statig naast me. Ook hij denkt terug. Zeker weten. Ook hij denkt aan de operaties die volgden, aan de angst en de onzekerheid.

Aan de vraag of ik ooit nog wel zou kunnen lopen. Hij denkt, net als ik, aan de eindeloos trage dagen, als we moesten wachten op uitslagen of op beslissingen. Hij denkt, net als ik, aan de blijdschap die er was toen ik naar Nederland werd gevlogen en toen ik mama terugzag, en mijn broer en zusje. Aan de hoop die kwam toen ik bevrijd werd van de metalen frames. Toen ik van het bed af mocht en toen de wereld weer zoveel groter werd, omdat ik - met de rolstoel als verlengstuk - naar het revalidatiecentrum ging. Mijn benen worden moe. Zelfs na al het oefenen lijkt dit pad een halve marathon. Mijn linkervoet sleept. Links is steeds lastiger geweest dan rechts. Opletten! Ik moet streng zijn voor mezelf. Concentreer je op het lopen. Op het pad. Je bent al over de helft! Als ik naar beneden kijk, langs mijn prachtig klokkende rok, zie ik net de punten van mijn schoenen. Niet de elegante pumps waar ik ooit van droomde. Maar toch, leuke schoenen! Mijn vader heeft het slepen van mijn voet ook opgemerkt. De greep om mijn arm wordt nog steviger. Hij zou me vast het liefst dragen. Zoals vroeger, als hij me beetpakte en met een grote zwaai omhoog zwierde en op zijn schouders zette. Een grinnik borrelt omhoog bij het idee dat hij het weer zou doen. Nu en hier. Nu geef ik hem een kneepje. Hij glimlacht naar me en knijpt dan even allebei zijn ogen dicht. Nog geen twee maanden geleden kon ik alleen tussen de twee liggers van de brug lopen of in een looprek. Wat was ik het oefenen beu en wat was ik het revalidatiecentrum zat. Maar met dit pad voor ogen, zette ik mijn kiezen op elkaar en wimpelde ik alle hulp af. „Zelluf doen, zeker?” zei mijn vader dan, als ik zijn toegestoken hand negeerde. Maar nu ben ik intens dankbaar voor die hand en voor die stevige arm. Ook dankzij mijn vader loop ik weer. Het gaat zeker niet vanzelf, maar ik loop. En hoe! Ik loop niet, ik schrijd. Nu een laatste kneepje. Gevolgd door een warme omhelzing en een droge snik. De muziek zwelt aan. Een streep zonlicht valt op de voorste bank en laat het blonde haar van mijn moeder in goud veranderen. Even kijk ik omhoog naar het machtige, eeuwenoude gewelf. Mijn hart lijkt met de muziek te zwellen en het juicht in me. Ik dank God. Dan draai ik me om en kijk ik in de aller-, állerhelderst blauwe ogen. Ze haken zich vast in die van mij. Mijn hand wordt gelegd in die van de man die vanaf vandaag de belangrijkste in mijn leven zal zijn.

terdege • 2 november 2016

20161102-095-TDE-MAIN-AR27.pdf 95

95

10/19/2016 4:25:56 PM

t a a M e d n Jan va

Puzzel en win een! Voor u van toepassing?

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Ja Nee

www.janvandemaat.nl

info@janvandemaat.nl

06 - 52 41 74 30

7462 RD Rijssen

Ter Maatstraat 72

FOTOGRAFIE

Dompelpomp! Krachtige dompelpomp 230v Opv oerhoogte 7 meter .w.v. â‚Ź 1 20,0 0 Opvoerhoogte meter.. T T.w.v. 120,00 *Deze prijs is niet inwisselbaar.

Ja Nee Ja Nee

Oplossing

Ja Nee Ja Nee

Naam

Ja Nee

Adres

Ja Nee

Postcode

Ja Nee

Plaats

Ja Nee

Telefoon

Ja Nee

1.

Waarmee kunt u het grondwaterpeil of oppervlakte water zoals bijv. regenwater of kwelwater verlagen? 2. Een aangelegde plas water in een park, bos of tuin. 3. Wat vormt naast drukriolering een belangrijk onderdeel van een rioolstelsel? 4. Op wat voor een pad zou Wilkon stofbestrijding kunnen toepassen? 5. Wat is een vervangende blusvoorziening waar van waterschaarste gemeenten en bedrijven gebruikmaken? 6. Waarin is Wilkon al meer dan 40 jaar gespecialiseerd en wat kan Wilkon voor u aanleggen voor bijvoorbeeld de optimale groei en bloei van uw tuin of park? 7. Waar grondwater uit wordt gewonnen. 8. Wat voor een voorziening voor dieren levert Wilkon? 9. Waarmee controleert Wilkon of er geen kabels/leidingen in het te graven/frezen tracĂŠ aanwezig is? 10. Een kundigheid om ergens lucht of water uit te zuigen. TIP: De antwoorden op de puzzel zijn te vinden op onze website www.wilkon.nl of in onze algemene brochure welke online is te downloaden op onze website.

E-mail Stuur de oplossing met bovenstaande gegevens op naar Wilkon B.V. Ledderweg 48, 8161 SX EPE, of mail naar info@wilkon.nl voor 31 januari 2017. Winnaar wordt via Facebook of op onze website bekend gemaakt.

Gratis

brochure

Meer informatie? T +31 (0)578 - 70 10 68

Wat moet je allemaal regelen? Trouwplannen? Maak dan gebruik van dit globale voorbereidingsschema. En kruis aan wat je geregeld hebt. TEKST REDACTIE BEELD ISTOCK

Hoe lang van tevoren moet je allerlei zaken rond de trouwdag in orde maken? Dat verschilt per plaats èn per dag. Wil je op een vrijdag trouwen, dan moet je er heel vroeg bij zijn. Maar minimaal zes tot twaalf maanden voor de trouwdag moet je in het algemeen toch wel beginnen. Het geeft bovendien een stuk rust als je niet op het laatste moment nog van alles moet regelen. Zeker wanneer je tegelijkertijd bezig bent een huis in te richten.

97

20161102-097-TDE-MAIN-AR28.pdf 97

10/21/2016 11:13:35 AM

Mode Lize Goes

Unieke hoedencollectie...... ook voor een speciale gelegenheid! Hartelijk welkom in de speciaalzaak in de binnenstad van Goes. Lombardstraat 8 - 0113 - 25 38 59 Kijk ook op www.modelizehoeden.nl

Chr. Jongerenkoor Jigdaljahu €16,90 o.l.v. Bert Noteboom Marco den Toom - orgel | Lennart Morée - piano | Marjolein de Wit - fluit Diana Abspoel - hobo | Strijkkwintet o.l.v. Anuschka Franken

€14,90 Evelina Vorontsova - piano

! W U IE N

DE TUIN IN HET NAJ NAJAAR AAR

€12,90

Kinderen | vertellingen en zang | vervolgde kerk

€14,90 Katwijks Jong Mannenkoor Sjir El Shaddai

In het najaar zijn er ook veel werkzaamheden in de tuin. Denk hierbij aan bollen

Toonaangevend

Gratis verzenden

Gerenommeerde artiesten

Bij aankoop vanaf € 20,00

planten, bijeenharken van blad enz. Ons assortiment

Geluidsopnames

Webshop

is verkrijgbaar bij tuincentra, bouwmarkten, DHZ-

Kwaliteit & Ervaring

Mp3’s CD’s Bladmuziek

zaken en online webshops. Kijk voor meer

sthrecords.nl

Contactgegevens ADRES Bijdorp-west 74 2992 LC Barendrecht

TEL.

0180 - 760999

EMAIL info@sthrecords.nl

informatie op www.talentools.nl.

DRAAIBOEK

Zes tot twaalf maanden van tevoren STEL DATUM TROUWDAG VAST !" !# Breng ouders en directe familieleden op de hoogte. Verstuur, als jullie trouwdatum mogelijk is bij gemeentehuis en predikant, save-the-date-kaartjes aan de daggasten. Dan kunnen ze de datum in hun agenda zetten. Denk ook vast na over de globale tijdsindeling van de dag. GEMEENTEHUIS !" !# Op het gemeentehuis/stadhuis van je keuze kun je een datum en een tijdstip vastleggen, ook al heb je nog geen melding van je voorgenomen huwelijk gedaan. In sommige gemeenten is het nodig dit een jaar van te voren al te doen. Meestal wordt in de woonplaats van de bruid getrouwd, maar verplicht is dat niet. KERK !" !# Vooral als je kerkelijke gemeente erg groot is en er veel stelletjes met trouwplannen zijn, moet je tijdig de dominee vragen, zeker als je op een vrijdag wilt trouwen. Later komen jullie een keer bij hem voor het “trouwgesprek”. BUDGET !" !# Bepaal het bedrag dat jullie willen besteden en probeer dit vast te verdelen over de verschillende onderdelen van de trouwdag.

GASTENLIJST !" !# Maak een voorlopige gastenlijst. Maak onderscheid tussen dag-, receptie- en avondgasten. Begin ruim op tijd met het verzamelen van de adressen van de personen die je een kaart wilt sturen. De adressenlijsten van de wederzijdse ouders of andere familieleden helpen je waarschijnlijk al een eind op weg. Bewaar de adressen na het versturen van de kaart; misschien willen jullie ook bedankkaartjes verzenden! LOCATIE HUWELIJKSFEEST !" !# Heb je één bepaalde of een zeer gewilde locatie op het oog, reserveer die dan vroeg. De andere invulling (tijdstip, aantal gasten, menu) komt later wel. Is de locatie goed bereikbaar en is er voldoende parkeerruimte? FOTOGRAAF/VIDEOGRAAF !" !# Voor de fotograaf/videograaf geldt hetzelfde: spreek nu de datum en ongeveer het tijdstip met hem af en bepaal later hoeveel je voor de reportage wilt uitgeven, de plaats(en) waar je naartoe gaat enzovoort. THEMA BEPALEN !" !# Eventueel kunnen jullie een thema bedenken en de trouwdag daardoor extra persoonlijk maken. Kies bijvoorbeeld een bepaalde kleur of hobby, die je vervolgens verwerkt in de verschillende onderdelen van je bruiloft.

GETUIGEN !" !# Als je andere getuigen dan je ouders wilt, moet je die bijtijds vragen. Vooral als je in de vakantieperiode trouwt! Hun namen moet je weten wanneer je melding doet van je voorgenomen huwelijk, inclusief adres, beroep en hun relatie tot jullie. Er zijn minimaal twee, maximaal vier getuigen vereist. BRUIDSJAPON !" !# Over de bruidsjapon heb je vast al wel een idee in je hoofd, maar of dat ook in de winkels hangt...? Ga op je gemak zo’n jurk uitzoeken. Neem niet te veel personen mee: er komen even zoveel meningen naar voren en je raakt in de war! Een confectiemodel zul je vaak aan je persoonlijke smaak willen aanpassen, waarvoor natuurlijk tijd nodig is. Overweeg(t) je (moeder) de jurk zelf te naaien, dan is het zéker belangrijk dat dit geen haastkarwei wordt. CEREMONIEMEESTER/WEDDINGPLANNER !" !# De taak van een ceremoniemeester varieert van het uitdelen van corsages tot het oplossen van moeilijkheden tijdens de trouwdag. Zoek er iemand voor die niet snel in paniek is en kan organiseren en improviseren. Samen met hem/haar stel je het programma voor de dag op. Ook een weddingplanner kan jullie helpen bij de voorbereidingen en ervoor zorgen dat alles op de trouwdag goed verloopt. terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-099-TDE-MAIN-AR28.pdf 99

99

10/21/2016 11:13:37 AM

onze bruiloft op een

Ja sfeervolle ik wil

locatie

Maak kans op een dinerbon van

€ 50,-

Restaurant Landlust

Restaurant De Schelvenaer

Restaurant De Wevershoeve

(actie t/m dec 2016)

Landlustweg 1 Nieuwdorp 0113 612 589

Korenmolen 1 Krimpen a/d IJssel 0180 594 949

Noldijk 41a Rijsoord 0180 621 220

facebook.com/bruiloftentrouwen

landlust.nl

schelvenaer.nl

wevershoeve.nl

een dinerbon voor iedere 250ᵉ volger op

I N I E D E R E D E N K B A R E VA R I AT I E

Trouwringen voordeel

MER DEELNE EE ID TROUW ER A.S.

NOVEMB 18 +19 NZE STAND! O BEZOEK T32) (NR.

RIKKOERT RINGEN: DE VOORDELIGSTE RING GRATIS!

OP ALLE ANDERE MERKEN TROUWRINGEN 10% KORTING*

KEUZE UIT 330 MODELLEN

SETPRIJS € 720,VOORDELIGSTE RING GRATIS - € 331,U BETAALT

SCHOONHOVEN H AV E N 1 - 1 3 (0182) 38 26 51 I N F O @ R I K K O E R T. N L

€ 389,-

SETPRIJS € 1785,VOORDELIGSTE RING GRATIS - € 847,U BETAALT

€ 938,LEKKERKERK B U R G . R O O S S T R A AT 2 2 (0180) 66 14 90 W W W. R I K K O E R T. N L

* M.U.V. ACREDO, FINGERPRINT, INSIGNETY EN LIESBETH BUSMAN RINGEN. INFORMEER NAAR DE ACTIEVOORWAARDEN IN DE WINKEL.

Bekijk de gehele collectie op W W W. T R O U W R I N G E N H U I S . N L W W W. B R U I D S S I E R A D E N H U I S . N L

A C R E D O • A L L E R S PA N N I N G A • L I E S B E T H B U S M A N • A N G E L I D I B O S C A • S A I N T M A U R I C E • R I K K O E R T R I N G E N

Twee tot zes maanden van tevoren Zes maanden van tevoren DRAAIBOEK !" !# Maak een draaiboek van jullie huwelijksdag. Vermeld hierin alle onderdelen, inclusief de tijden en personen die bij een bepaald onderdeel actief moeten zijn. Vergeet geen rustpauzes en reistijden in te plannen. HUWELIJKSREIS REGELEN !" !# Als jullie aansluitend op de trouwdag op reis willen, vertrek dan niet al aan het eind van de dag. Als het feest uitloopt, moet je je namelijk haasten om bijvoorbeeld een vliegtuig te halen.

Vier maanden van tevoren TROUWKAARTEN BESTELLEN !" !# Maak een keus uit de boeken bij de drukkerij, eventueel online. Zelf je trouwkaart ontwerpen kan ook. Voor het bestellen en drukken ervan moet je ongeveer twee weken rekenen. De kaarten worden ongeveer zes weken voor de trouwdag verstuurd. MELDING VOORGENOMEN HUWELIJK !" !# Vanaf 1 september doe je geen huwelijksaangifte meer, maar maak je melding (persoonlijk of schriftelijk) van je voorgenomen huwelijk. Dit doe je rechtstreeks bij de ambtenaar burgerlijke stand van de trouwgemeente. Het voordeel? Je hoeft niet langer in de woonplaats van de bruid of bruidegom in ondertrouw te gaan.

Verder verandert er niets. Minderjarigen hebben toestemming van hun gemeente nodig. En jullie moeten ergens tussen een jaar en twee weken voor de trouwdatum melding doen van je voorgenomen huwelijk. KLEDING VOOR DE BRUIDEGOM !" !# Al hoef je niet àlles te weten, informeer wel globaal naar de bruidsjurk, in ieder geval naar de kleur. Maar wellicht gaat de bruid mee.

Twee maanden van tevoren TROUWAUTO !" !# Wie op de trouwdag in een koetsje met paarden wil, moet dat al veel eerder regelen! Een moderne wagen of oldtimer kan nu besproken worden. Kun je de auto van een goede kennis lenen, informeer dan wel of de wagen gewassen en gepoetst afgeleverd/ opgehaald wordt... En wie chauffeurt? KAPPER !" !# Als je een speciaal kapsel wilt, kun je dat beter een keer ‘proefdraaien’. Bovendien zie je er op de trouwdag dan niet ineens ‘heel anders’ uit. DEFINITIEVE GASTENLIJST MAKEN !" !# SCHOENEN KOPEN !" !# terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-101-TDE-MAIN-AR28.pdf 101

101

10/21/2016 11:13:52 AM

Kleur & Sfeeradvies

Wat wij voor u kunnen betekenen, • •

•

Doe bij Kleur & Sfeer ideeën op voor uw toekomstige woning. Maak een afspraak voor een gratis uitgebreid kleur en interieur advies. Kom samen met behulp van onze adviseur tot een mooi plan, met een eerlijke prijs.

Samen met u tot een mooi plan gekomen? •

•

Kleur & Sfeer maakt al uw verf en producten wanneer u dat wenst. Laat uzelf ontzorgen, Kleur & Sfeer kan het ook voor u aanbrengen of leggen.

Rijthoek 17a | 4175 LM Haaften T (0418) 65 3650 | M (06) 55 70 1882 E info@kleursfeer.nl www.kleursfeer.nl

Castle Stones | Orac Decor sierlijsten en plinten | Pure & Original | Sigma Coatings

Kleur & Sfeer advies verzorgt - de naam zegt het al – kleur én interieur advies vanuit een compleet ingerichte verf showroom!

Volg ons via Facebook en Pinterest

ja

Zeg op Fort Altena! De meest romantische locatie voor het afsluiten van uw burgerlijk huwelijk en het vieren van een uniek bruiloftsfeest voor zowel kleine als grote gezelschappen.

Victor’s Wedding Design bruidsmodeontwerper Voor elke bruid de mooiste japon naar eigen smaak, stijl en kleur te kiezen. www.victorsweddingdesign.com

Goudsesingel 44 | Rotterdam | 010 - 477 10 40

Tol 8, 4251 PX Werkendam 0183 - 301329 info@fortaltena.nl, www.fortaltena.nl

De laatste weken... en na de bruiloft Zes weken van tevoren

Een maand van tevoren

TROUWRINGEN KOPEN !" !# Hebben jullie al verlovingsringen, dan de trouwdatum daarin laten graveren.

CADEAUTJES KOPEN !" !# Voor de ceremoniemeester, eventuele bruidskinderen en andere personen die jullie helpen op de trouwdag.

BRUIDSBOEKET !" !# Wie vlak voor de trouwdag nog een boeket bestelt, moet geen bijzondere wensen kenbaar maken! Heb je die wel, stap dan nu bij een goede bloemist(e) binnen. Ook hierbij speelt de kleur van de kleding natuurlijk een rol. Vergeet de corsages en de versiering voor de auto of koets niet. Als extra kun je ook denken aan een bloemwerk op de feestlocatie.

MENUKAARTEN BESTELLEN !" !# DEFINITIEVE AFSPRAKEN MAKEN MET FOTOGRAAF/VIDEOGRAAF !" !# GESPREK MET AMBTENAAR BURGERLIJKE STAND !" !#

Twee weken van tevoren AFSPRAKEN RESTAURANT !" !# Leg alles definitief vast en laat dit schriftelijk bevestigen. Bepaal of er alcohol mag worden geschonken en (zo ja) hoeveel, welke hapjes je wilt, hoe vaak ermee wordt rondgegaan, welke tafelindeling je bij het diner wilt, enzovoort. Vertel wie de ceremoniemeester is (of laat die meekomen). TROUWKAARTEN VERSTUREN !" !#

RECEPTIEBOEK KOPEN !" !# DRAAIBOEK DOORNEMEN !" !# Doe dat samen met de ceremoniemeester. Oefen met de bruidskinderen. AANTAL GASTEN DOORGEVEN AAN FEESTLOCATIE. !" !#

Een week van tevoren

VERLANGLIJSTJE OPSTELLEN !" !#

SCHOENEN INLOPEN !" !#

KERKDIENST DOORSPREKEN !" !# Overleg met de dominee over de kerkdienst. Vraag tijdens het gesprek ook wie de liturgieën maakt.

ROUTE RIJDEN !" !# Het kan gebeuren dat de route huisgemeentehuis-kerk-restaurant door bijvoorbeeld een opengebroken weg

geblokkeerd is. Is er op je trouwdag geen markt ergens onderweg? Regel indien nodig parkeerontheffing bij het stadhuis. ADVERTENTIE !" !# Als je een trouwadvertentie wilt, moet je die uiterlijk nu laten plaatsen. Bekijk kritisch of de tekst van de trouwkaart exact zo in de advertentie kan! PAS DE BRUIDSKLEDING !" !# Kijk of alles goed zit. Je kunt alvast wat spullen in je tasje stoppen: zakdoek, kerkgeld, misschien een aspirientje...

Na de trouwdag BEDANKKAARTEN VERSTUREN !" !# Verstuur binnen zes weken na jullie trouwdag bedankkaarten naar jullie gasten. Het is leuk en persoonlijk om het cadeau te noemen dat je van hen hebt gekregen. TREF EEN REGELING VOOR NOTA’S ALS JE OP HUWELIJKSREIS GAAT !" !# Wanneer jullie kort na de trouwdag op huwelijksreis gaan, spreek dan met het restaurant en overige leveranciers af wanneer de factuur verstuurd wordt. Het is niet leuk om bij thuiskomst een aanmaning op de deurmat te vinden...

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-103-TDE-MAIN-AR28.pdf 103

103

10/21/2016 11:13:53 AM

Koninklijke bruidsjurken Op 2 februari 2002 gaf Máxima Zorreguieta haar jawoord aan prins Willem-Alexander. Op diezelfde dag hingen de eerste kopieën van haar jurk al in de winkel. Koninklijke bruidsjurken worden vaak gebruikt als inspiratiebron. Dat is niet zo verwonderlijk. De japonnen zijn vaak ware kunstwerken, waarin honderden uren ambacht verstopt zitten. TEKST JOSINE DROOGENDIJK BEELD ANP, AFP EN EPA

104

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-104-TDE-MAIN-AR29.pdf 104

10/20/2016 10:19:15 AM

EXPOSITIE Kunt u niet genoeg krijgen van de prinsessenjurken ĂŠn heeft u nog vakantieplannen? Overweeg dan eens een reis naar Zweden. In het Koninklijk Paleis is tot D.V. 5 maart 2017 een expositie te zien over de bruidsjurken van koningin Silvia, prinses Victoria, prinses Madeleine, prinses Sofia en wijlen prinses Lilian. Ook de kleding van de bruidskinderen, de boeketten en diverse accessoires zijn er tentoongesteld. Meer informatie vindt u op de website van het Zweedse Koninklijk Huis. http://www.kungahuset.se/

Naar verluidt liet de Britse prinses Catherine (foto links boven) zich inspireren door de trouwjurk van prinses Gracia van Monaco, die in 1956 trouwde met prins Rainier. terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-105-TDE-MAIN-AR29.pdf 105

105

10/20/2016 10:19:29 AM

VOORDEEL Door ons maatwerkadvies aan huis besparen we op de kosten van een showroom. Dit voordeel zult u terug zien in de aanbieding voor uw keuken. Naast een gericht advies bij u thuis ook nog een scherpe prijs; dat is wat ons betreft pas echt voordeel.

www.homekeukens.nl/voordeel

nieuw seizoen, nieuwe collectie, mooie gelegenheid, gezellige dag!

m o oi! i! Wanneer u op zoek bent naar een nieuwe outfit kunt u echt niet om de winkels van Speksnijder heen. Met onze eigentijdse collectie dames en herenmode vindt u altijd datgene waarnaar u op zoek bent. Laat u verrassen. Wij ontvangen u als gast en doen er alles aan om het u naar de zin te maken. Een blij gevoel, daar gaan we voor! Kijk voor meer informatie over dames-, heren- en bruidsmode op speksnijder.nl of vraag mij of één van mijn collega’s.

Anita Zuidijk medewerker in Bergambacht

AANDACHT VOELT BETER speksnijder.nl Bergambacht Hoofdstraat 105 - Kampen IJsselkade 64 - Veenendaal Verlaat 2

Rechts en linksonder: Prinses Diana had een jurk met een enorme sleep van maar liefst 7,6 meter lang. Rechtsonder: Prinses Kate .

E

en trouwjurk kiezen is geen gemakkelijke opgave, zeker niet als miljoenen mensen stiekem over je schouder mee willen kijken. Dat ondervond ook Lady Diana Spencer, die in 1981 trouwde met de Britse prins Charles. In het boek ‘A Dress for Diana’ geven de ontwerpers David en Elizabeth Emanuel een uniek kijkje achter de schermen. Zo vertelt het duo dat ze op 4 maart 1981 werden gebeld door een zenuwachtige Diana. Elizabeth nam de telefoon op en verontschuldigde zich bij een klant, die net een jurk aan het passen was. In eerste instantie twijfelde Elizabeth nog aan

de echtheid van het telefoontje, maar toen Diana twee dagen later langskwam in het atelier, werd duidelijk dat het duo écht de historische jurk mocht ontwerpen. In vijf maanden tijd werd in het atelier van de Emanuels vervolgens een sprookjesachtige jurk gemaakt. Met grote pofmouwen, een wijde rok en een heel lange sleep. Omdat Diana bijna dagelijks achtervolgd werd door paparazzi, moest alles in het geheim gebeuren. Diana’s naam werd in de notities vervangen door ‘Debra’ en voor de zekerheid werd de jurk ook nog bewaard in een grote kluis.

INSPIRATIE Hoewel Diana’s volumineuze bruidsjurk niet direct paste bij het modebeeld van de beginjaren tachtig, groeide de jurk toch uit tot een ware inspiratiebron. Dertig jaar na dato is er wat dat betreft maar weinig veranderd, want ook de bruidsjapon van hertogin Catherine is inmiddels volop gekopieerd. De bruid van prins William droeg tijdens de bruiloft in 2011 een jurk met een kanten appliqué lijfje en een rok met zachte plooien. In het kant van het lijfje zijn verwijzingen verwerkt naar de volkeren van het Verenigd Koninkrijk en ook de stoffen zijn be-

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-107-TDE-MAIN-AR29.pdf 107

107

10/20/2016 10:19:39 AM

JA IK WIL BIJ MOEKE

Moeke is de officiële trouwlocatie van de Gemeente Rhenen. Met een adembenemend uitzicht over de Nederrijn is Moeke een unieke en multifunctionele locatie voor jullie droombruiloft. Bij Moeke kan alles. Je gehele dag op één locatie of alleen diner en/of avondfeest in één van onze zalen. Neem een kijkje op onze website of neem geheel vrijblijvend contact met ons op. Moeke Rhenen – Veerplein 1 – 3911 TN Rhenen – 0317 616161 info@moekerhenen.nl - MoekeRhenen.nl

Een feestelijke outfit voor elke gelegeNheid! Kom naar Tiel en bewonder onze uitgebreide collectie feestmode voor dames en heren. WWW.BLIJDESTEIJN.NL

Rechts en rechtsonder: Máxima liet haar bruidsjurk ontwerpen bij Valentino in Italië. Onder: In de stof van Beatrix’ jurk is het motief van het parelknoopdiadeem verwerkt.

wust in eigen land vervaardigd. Naar verluidt liet Catherine zich tijdens het ontwerpproces inspireren door een andere koninklijke trouwjurk en wel die van prinses Gracia van Monaco. De voormalige filmster trouwde in de jaren vijftig in een kanten japon, die inderdaad wat wegheeft van de jurk van de hertogin.

VERWACHTINGEN Een heel andere jurk zagen we in 2002 bij Máxima. De toekomstige prinses koos voor een japon met een strakke

belijning van het Italiaanse modehuis Valentino. Een opvallende keuze, want meestal komen koninklijke jurken van eigen bodem. Gelukkig voldeed de creatie wel aan de overige verwachtingen. Zo was de jurk wit, niet té bloot en voorzien van een lange sleep en sluier. Natuurlijk hoort bij een koninklijke jurk ook een koninklijk diadeem. Máxima liet speciaal voor de grote dag diamanten sterren monteren op de basis van het zogeheten parelknoopdiadeem. Inmiddels hebben we

deze combinatie al vaker gezien bij Máxima, bijvoorbeeld tijdens het huwelijk van de Noorse prinses Martha Louise. Net als Máxima koos ook prinses Beatrix haar bruidsdiadeem heel bewust uit. Sterker nog: haar bruidsjurk stond in het teken van het bruidsdiadeem. In de zijden stof van de jurk is namelijk het motief van het diadeem verwerkt. Alleen de oplettende kijker zal het zijn opgevallen, maar als er íemand oog voor detail heeft, dan is het prinses Beatrix wel.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-109-TDE-MAIN-AR29.pdf 109

109

10/20/2016 10:19:54 AM

Ook een pasgetrouwd stel blijft graag op de hoogte van het nieuws

RD WOORD IN UW WERELD

A C T IE

50 % KORTING op een half jaar abonnement

Alles is in beweging. Gebeurtenissen buitelen over elkaar heen. Maar wat zijn de feiten en wat meningen? Is twijfel de maatstaf? Of mag dé waarheid ook nog bestaan? Houd uw blik fris. Lees een krant die de Bijbel, hét Woord, als ijkpunt heeft. Een krant die met beide benen op de grond én in uw wereld staat.

Ontvang het eerste half jaar 50% korting op een RD-abonnement dat bij jullie past. Bv. RD Compleet voor maar € 14,20 p.m. Bovendien ontvangen jullie het jaar daarna 25% korting. Ga naar rd.nl/trouw of bel 055-5390498

Reformatorisch Dagblad

AGENDA

TEKST

REDACTIE TERDEGE

LEKKER WEG ZATERDAG 5 NOVEMBER (19.30 uur): Samenzang Engelse hymns in Grote Kerk, Vianen. M.m.v. Joost van Belzen (orgel) en ds. P. den Ouden (toelichting op hymns). S.v.p. hymns vooraf oefenen; zie www.engelsehymns.com. Toegang gratis, collecte. DONDERDAG 10 NOVEMBER (19.30 uur): Bijeenkomst over narcisme. Lezing en forum door Praktijk den Uijl, ds. C. van Ruitenburg, Een Handreiking en Helpende Handen. Locatie: Driestar Educatief, Burg. Jamessingel 2, Gouda. Info en aanmelding: www.helpendehanden.nl/narcisme VRIJDAG 11 NOVEMBER (19.30 uur): Dia/orgelavond door Pieter Heykoop (orgel) en Rien Mouw (dia’s) in Joh. Fontanus College, Weth. Rebellaan 135, Barneveld. Kosten: € 5,00. T.b.v. Helpende Handen. Aanmelding (verpl.): 0342422641 of dia@aartdebloemenman.nl. ZATERDAG 12 NOVEMBER (19.30 uur): Benefietconcert voor Israël door Hineni Symfo-

nie Orkest o.l.v. Lubertus Leutscher, in Tripodia, Hoornesplein 155, Katwijk aan Zee. Toegang: € 15,00 (voorverkoop); € 17,50 (concertdatum); t/m 12 jaar gratis. Kaarten via www. hinenisymfonieorkest.nl VRIJDAG 18 NOVEMBER (19.30 uur): Dia-avond door Anja Voogd over zendingsveld van Mbuma in Zimbabwe. Locatie: kerkgebouw aan Nachtegaalstraat, Krimpen a/d IJssel. Collecte voor Zimbabwe. ZATERDAG 19 NOVEMBER (10.00-15.30 uur): Verkoopdag voor St. Stéphanos, bij Mubo metaal, Industrieweg 41, Staphorst. Info: www.stephanos.nl ZATERDAG 19 NOVEMBER (19.30 uur): Zangavond in GKV De Levensbron, De Feart 85, Ureterp. M.m.v. mannenzangvereniging ‘Dit is wat us bynt’ (Broeksterwoude), Thomas Naberman en Henk Boon (orgel), Wander Boon (trompet) en ds. IJ.R. Bijl (meditatie). Toegang vrij, collecte: Woord en Daad. ZATERDAG 19 NOVEMBER (10.00 uur): Grootouderdag

in De Bron, HardinxveldGiessendam. Organisatie: Stichting Generatio. Thema: ‘Nooit te oud om van te leren’. Lezing door Kees van Velzen, workshops, gespreksgroepen en samenzang. Info en aanmelding: www.generatio.nu VRIJDAG 26 NOVEMBER (19.00 UUR): Natuuravond voor Terdege-abonnees. Fotografen: Jacob en Jeffrey. Thema: Italiaanse Dolomieten (flora en fauna). Locatie: Erdee Media Groep, Laan van Westenenk 12, Apeldoorn. Abonneeprijs: t/m 12 jaar € 6,50; vanaf 13 jaar € 12,50 (incl. consumpties). Aanmelding: voor 18 november via terdege.nl/abonneevoordeel (onder abonneedagen). ZATERDAG 12 NOVEMBER (20.00 uur): Zangavond in Morgensterkerk, Nassaulaan 1, Zoetermeer. M.m.v. Chr. Mannenkoor Con Forza (Woerden) o.l.v. Bert Moll, Wim de Penning (orgel), ds. M.A. van den Berg (appélwoord). Toegang gratis, collecte Woord en Daad.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-111-TDE-MAIN-AR30.pdf 111

111

10/18/2016 10:54:43 AM

20161102-112-TDE-MAIN-AR31.pdf 112

10/18/2016 9:08:03 AM

opvoeding

Ouderschap is teamwork Vader en moeder zijn de twee mensen die in het leven van hun kind een onzegbaar grote invloed hebben. Samen staan ze voor de taak om hun kind te begeleiden in het jarenlange proces van weerloze baby tot een volwassene die op eigen benen kan staan. Deze prachtige maar ook intensieve taak vraagt om twee ouders die een team vormen, die goed samenwerken. Ouderschap is teamwork! tekSt erik-Jan Verbruggen beelD Janneke Paalman

ls man en vrouw samen ouders worden, verandert er veel in hun leven. Hun liefde wordt bekroond met de kinderzegen. Vanaf dat moment is er een kind dat geweldig veel vreugde geeft. Maar dat ook veel van hun tijd en energie in beslag neemt; en dat vele jaren lang. Een kind vraagt om twee ouders die samenwerken, elkaar respecteren en samen een hecht team vormen. Wat is ervoor nodig om samen een team te vormen? Hier volgen zeven bouwstenen die bruikbaar zijn voor goed teamwork tussen ouders.

A

geeft het Zijn beminden als in de slaap. Dat is een ontspannen levenshouding, die haaks staat op de jacht die veel gezinnen kenmerkt. Ouderschap is teamwork. Ouders die een Bijbels ‘team’ willen vormen, gaan steeds terug naar Degene Die hen ouder maakte. De Heere Die hen kinderen toevertrouwde als een ‘erfdeel des Heeren’ (Psalm 127: 3). Dát kenmerkt het christelijke ouderschap: kinderen opvoeden die niet van jezelf zijn, maar die je opvoedt voor Hem!

1. GOED BEGIN

2. EEN HUWELIJK WAAR LIEFDE WOONT

Psalm 127 wordt vaak aangehaald: „Zo de Heere het huis niet bouwt, tevergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan.” Een trefende Psalm, die veel te zeggen heeft in de praktijk van de opvoeding. „Het is tevergeefs dat gijlieden vroeg opstaat, laat opblijft, eet brood der smarten.” Het is alsof de Psalmdichter een inkijkje geeft in een druk gezinsleven. Is het niet herkenbaar: vroeg op, laat erin, zwoegen voor elke dag? De Heere

Het is een bekende uitspraak: ‘Het beste dat een vader voor zijn kinderen kan doen is: van hun moeder houden’. Vice versa geldt hetzelfde. Een goed huwelijk is een geweldig fundament voor een gezond gezin. Het komt echter niet zomaar aanwaaien; liefde is een werkwoord. De kinderen in zo’n gezin groeien op in een sfeer waar liefde woont, waar ouders graag bij elkaar zijn. Waar wel eens iets mis gaat, maar ook ruimte

is voor vergeving. Ouders die elkaar liefhebben, geven hun kinderen daardoor een geweldige erfenis mee.

3. TIJD EN AANDACHT VOOR ELKAAR In de loop van het leven, en zeker van het gezinsleven, kan het zomaar gebeuren dat de dagen en weken zich aaneenrijgen zonder dat we elkaar nog werkelijk ontmoeten. Altijd weer zijn er zorgen, taken en verantwoordelijkheden die om voorrang vragen. Zo’n patroon is vaak geen verkeerde opzet. Het gevolg is wel dat de tijd en aandacht voor elkaar erbij inschiet. Ouderschap en het huwelijk vragen om ofers, ook qua tijd. Geen tijd betekent meestal geen prioriteit. Zeker in een gezin met opgroeiende kinderen is het nodig dat ouders soms bewust een afspraak maken om even zonder de kinderen samen te zijn.

4. OVERLEG OVER DE OPVOEDING Ouders vormen de ‘directie’ van hun gezin. Zij moeten een team vormen dat goed samenwerkt. Teamwork

terdege • 2 november 2016

20161102-113-TDE-MAIN-AR31.pdf 113

113

10/18/2016 9:08:03 AM

Molen ‘De Zwaluw’

Nieuwe uitgaven per okt. 2016

Bruiloften en recepties Op deze bijzondere dag zorgen wij dat alles tot in de puntjes voor u geregeld wordt. U en uw gasten zal het aan niets ontbreken. Wij verzorgen complete bruiloften, van broodmaaltijden tot uitgebreide diners en bufetten.

Jannie Koetsier-Schokker

Uit het water getogen Een ontroerend en waargebeurd verhaal over bijbelverspreiding onder bootvluchtelingen op Sicilië. Met tekeningen van Ella Bakker. BK70 - Vanaf 11 jaar – Ca. 108 blz., m 7,50 BIJBELLEESBOEKJE

Nieuwe stijlvolle feestzaal Momenteel zijn wij bezig met de bouw van een compleet nieuwe feestzaal welke vanaf voorjaar 2017 gereed is voor bruiloften en partijen. Een grote, luxe en stijlvolle locatie met een capaciteit tot circa 500

Oude Testament

Deel 5

D Ditteke it teke K Klaasse-den laasse- den H Haan aa

Oude O ude TTestament estament d deel eel 5 5: JJozef oze BLBOT5 B L BOT - Vanaf 5 jaar – Ca. 44 blz., m 4,50 D Ditteke it teke K Klaasse-den laasse- den H Haan aa Ditteke Klaasse-den Haan

Jozef

Sfeervol restaurant in het midden van de Betuwe

Molen ‘de Zwaluw’ • Kesteren • Tel. 0488 48 8833 • www.molendezwaluw.nl

OEKJE BIJBELLEESB

personen.

Nieuwe Testament

Deel 5

Nie Nieuwe uwe TTestament estament d deel eel 5 5:: G elijkenissen vvan an d Gelijkenissen de H eere JJezus ezus Heere BLBNT5 - Vanaf 5 jaar – Ca. 44 blz., m 4,50

Haan Ditteke Klaasse-den

Heere Gelijkenissen van de

Jezus

Nijverheidstraat 21, 4143 HN Leerdam Postbus 168, 4140 AD Leerdam T (0345) 61 01 55 • info@gbs.nl • www.gbs.nl

vraagt ook om teambuilding: samen overleggen, leren van elkaar, elkaar durven corrigeren, enzovoorts. In elk gezin zijn tal van zaken waarover overleg moet plaatsvinden: de taakverdeling, school, inanciën, tijdsindeling, familieaangelegenheden, zorgtaken, vragen met betrekking tot de kinderen. Stuk voor stuk zaken die de moeite waard zijn. Door te overleggen smeden ouders samen een hechte eenheid.

5. VUL ELKAAR AAN Verschillen mogen er zijn! Het is belangrijk dat ouders op één lijn zitten. Dat betekent niet dat ze hetzelfde zijn. Integendeel, man en vrouw zijn vaak juist erg verschillend. Mannen zijn vaak wat rationeler, vrouwen hebben meer ‘emotionele voelsprieten’. Doorgaans zijn mannen wat rechtlijniger in hun omgang met de kinderen, vrouwen zoeken meer het overleg. Beide kanten zijn nodig in een gezond gezin. Het uitvergroten van deze verschillen leidt tot onbegrip en conlicten. Ouders die een team vormen, respecteren elkaars verschillen en overbruggen deze. Ze vullen elkaar aan en danken de Heere dat Hij in Zijn wijsheid man en vrouw zo verschillend heeft gemaakt.

6. DUIDELIJKE GRENS TUSSEN OUDERS EN KINDEREN In een gezond gezin zijn er open communicatielijnen: tussen ouders onderling, tussen ouders en kinderen en tussen de kinderen onderling. Kinderen mogen hun zegje doen. Er wordt naar hen geluisterd. In een gezond gezin zijn de ouders echter gezaghebbend. Zij hebben de leiding. Als ze het onderling oneens zijn, bespreken ze dat zonder dat de kinderen daarbij zijn. In een gezin waar gezonde gezagsverhoudingen zijn, weten kinderen waar ze aan toe zijn en krijgen ze geen gelegenheid om hun ouders tegen elkaar uit te spelen.

7. STEUNENDE OMGEVING Ouderschap is teamwork. Ouders zijn allereerst verantwoordelijk voor de opvoeding. Maar gelukkig hoeven zij het niet alleen te doen. Ze mogen hun kinderen ook geregeld toevertrouwen aan anderen: aan leerkrachten, familieleden, vrienden of clubleiders in de kerk. Wat is het geweldig als een gezin zich omringd weet met een gezond sociaal netwerk. De kinderen delen in de rijkdom daarvan. Voor de ouders zijn een ijne vriendenkring en een goede familieband ook van onschatbare waarde.

Als het anders gaat... Dit artikel gaat over ouderschap als teamwork. Voor sommige ouders is het pijnlijk om dit te lezen. Omdat ze wel een team wíllen vormen, maar hun man of vrouw leeft niet meer. Of een echtscheiding scheurde het huwelijk in tweeën. Zulke situaties tekenen de gebrokenheid van het leven. Het is een hele taak om alleenstaande ouder te zijn. Alleenstaande ouders hebben, net als gehuwde ouders, ook een ander nodig die voor hen een klankbord vormt. Het is belangrijk dat alleenstaande ouders in hun omgeving iemand zoeken waar ze geregeld zaken uit de opvoeding mee bespreken. Dat is in hun eigen belang én in het belang van kinderen.

terdege • 2 november 2016

20161102-115-TDE-MAIN-AR31.pdf 115

115

10/18/2016 9:08:04 AM

Laptophoes van

SPIJKERBROEK Een laptop is belangrijker dan een nieuwe spijkerbroek, vindt Ruben. Maar van zijn oude broek maak ik wel deze hoes! TEKST MAAIKE SCHIPHORST EN ARJANNE VAN DER MEER BEELD MARIANNE WITVLIET

DIT HEB JE NODIG

116

OUDE SPIJKERBROEK

FIBERFILL (29 X 39 CM)

VOERING (30 X 40 CM)

RITS (35 CM)

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-116-TDE-MAIN-AR32.pdf 116

10/24/2016 10:23:21 AM

CREATIEF

De hoes is gemaakt voor een laptop van 33 x 24 cm! Pas desnoods dus de maten aan

• De hoes is gemaakt voor een laptop van 33 x 24 cm! Pas desnoods dus de maten aan. Onze hoes is ongeveer 40 x 30 cm. • Knip van de spijkerbroek de band af en torn de rits eruit. • Knip uit de pijpen twee delen. De zijnaad kunt u laten zitten. Gebruik dus de bovenzijde, zodat de zakken te zien zijn. • Naai de delen aan elkaar. • Stik de voeringhoes. • Zet de fiberfill vast aan de voering. • Trek de hoes erover heen. • Stik de rits tussen de voering met fiberfill en de broek uit.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-117-TDE-MAIN-AR32.pdf 117

117

10/24/2016 10:23:42 AM

Kip laten garen in een zoutkorst De zoutkorst wordt keihard en sluit wat erin zit helemaal af. De kip wordt zo gegaard in zijn eigen vocht en blijft mals en sappig. TEKST EN BEELD TEUNIE LUIJK

INGREDIËNTEN:

*

een kip van 1200 tot 1400 gram een takje rozemarijn

*

* 118

2 kilo grof zeezout

*

**

** *

1 biologische citroen een paar takjes tijm 3 teentjes knoflook 0,5 tl zout

Voor de zoutkorst: 5 eiwitten (middelgroot)

een kopje water

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-118-TDE-MAIN-AR33.pdf 118

10/25/2016 9:42:48 AM

TAFELEN MET TEUNIE

IETS VOOR EEN BIJZONDER MOMENT BEREIDING:

* ** ** * **

Strooi een halve tl zout in de buikholte van de kip en schud deze heen en weer, zodat het zout netjes verdeeld is. Pel de teentjes knoflook en snijd de citroen in kwarten. Vul de buikholte van de kip met de knoflook, de citroen, de tijm en de rozemarijn. Zet de oven aan op 200 graden. Roer de eiwitten los en werk ze door het zeezout. Het zeezout moet een beetje plakkerig zijn: ongeveer als nat zand, waarmee kinderen ‘taartjes’ bakken. Is het zout nog te rul, doe er dan water bij, totdat de consistentie goed is. Doe een laag zout van 1 centimeter in een ovenschaal. Leg de kip erop. Met de rest van het zout boetseert u zorgvuldig een laagje over de kip. Let erop dat de kip helemaal bedekt is en er nergens een gaatje in de zoutverpakking zit! Zet de kip in de oven en braad hem in 5 kwartier gaar. Breek de zoutkorst met een mes en pel hem van de kip.

Tip: De zoutkorst gooit u normaliter weg. Maar u kunt er ook stukjes van gebruiken voor in bijvoorbeeld een soep.

U kunt ook kalkoen, groenten of vis in een zoutkorst bereiden

Tamelijk prijzig Teunie Luijk Een paar weken geleden werd er bij mijn man op het werk een event voor klanten georganiseerd: ze kregen een workshop barbecueën. Mijn man was erbij en kwam met smakelijke verhalen thuis. Hij vertelde onder andere dat er aardappeltjes in een zoutkorst waren klaargemaakt. Dat bracht me op het idee om voor Terdege ook eens een recept van ‘iets’ met een zoutkorst te doen. Het werd: kip in een zoutkorst. En dan niet op de barbecue, maar gewoon in de oven. Een bereiding met een zoutkorst geeft een heel speciale smaak aan een gerecht. De zoutkorst wordt keihard en sluit wat erin zit helemaal af. De kip (in dit geval) wordt zo gegaard in zijn eigen vocht en blijft mals en sappig. Hoewel deze werkwijze tamelijk eenvoudig is en een goed resultaat heeft, begrijp ik wel dat het niet in het standaard repertoire van de gemiddelde huisvrouw zit. Door al het zeezout en de eiwitten is het namelijk een tamelijk prijzig gebeuren. Echt iets voor een speciale gelegenheid dus.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-119-TDE-MAIN-AR33.pdf 119

119

10/25/2016 9:42:53 AM

Art oBJECt edelsmid

Onze specialiteit is het verzorgen v an trouwringen op maa t

10% korting tot 31 januar i 2017 w w w. ar tobject . nl

RUBRIEK

Onrustig bezit IR. B.J. VAN DER VLIES Julian Oomen hoopt op 11 november 3 jaar te worden. Hij heeft het syndroom van Down. Wie stuurt hem (en zijn ouders, broers en zussen) een kaart? De Hophoven 5, 5317 JV Nederhemert. Melissa van Duinen (10 jaar) heeft sinds begin dit jaar lymfatische leukemie. Ze krijgt veel kuren en is daar goed ziek van. Ze heeft goede en slechte dagen. Wie vrolijkt haar op met een leuke kaart? Landhuisweg 4, 8191 EB Wezep.





Specialist in alle blaasinstrumenten Tevens reparatie en pianolessen Pianolessen: Tel.: 078 621 24 97

Leeghwaterstraat 46 - 47 3364 AE Sliedrecht Tel.: 0184 41 20 93 www.dal-segno.nl info@dal-segno.nl



 ( Bij Joh. De Heer )

OUDFRACTIELEIDER SGP IN DE TWEEDE KAMER Ieder die een beetje maatschappelijk betrokken is, merkt en weet dat de verkiezingen voor de Tweede kamer (DV in maart volgend jaar) dichterbij komen. Eind september meldden zich maar liefst drie nieuwe partijen voor rechts. Dat wordt dus dringen. Wat hun programma’s zijn, laat staan de onderlinge verschillen, is nog onduidelijk. Wat wél stoorde, was dat om het hardst werd geroepen dat het niet meer van deze tijd is dat de overheid het bijzonder onderwijs bekostigt. Een ergerlijke en gevaarlijke stellingname. De vrijheid van onderwijs is grondwettelijk stevig verankerd. Gelukkig maar! Volgend jaar (19172017) zal er bij leven en welzijn royaal bij dit historische feit worden stilgestaan. De vrijheid van onderwijs (de manier waarop die in ons land is geregeld, is uniek in de wereld) is al enige tijd een onrustig bezit. Bij een groeiend aantal Kamerleden sluimert de wens om die vrijheid toch eens fundamenteel tegen het licht te houden, met alle negatieve consequenties die daaraan

IS REFORMATORISCH ONDERWIJS NIET ÁL TE VANZELFSPREKEND GEWORDEN? zijn verbonden. Nu is een fundamentele discussie nooit verkeerd, dat moet kunnen lijden. Maar welke drijfveer zit erachter? Waar is men uiteindelijk op uit? Angst is een slechte raadgever. Maar gerust kun je er niet op zijn. En dan te bedenken hoeveel offers er door onze voorgeslachten zijn gebracht om voor hun kinderen Bijbels verantwoord onderwijs te krijgen. Het bijzonder onderwijs kreeg in ons land een sterke positie. Een van de denominaties daarbinnen is het reformatorisch onderwijs. Dat kwam er ook! Om dankbaar voor te zijn en te blijven. Maar is de beschikbaarheid ervan niet ál te vanzelfsprekend geworden?

vandervlies@terdege.nl terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-121-TDE-MAIN-AR34.pdf 121

121

10/25/2016 10:03:35 AM

Pzzel

A-3 BIJBELSE LETTERGREEPPUZZEL 2PT Alle tekstgedeelten komen uit Handelingen 27. Maak van de lettergrepen 15 woorden en vul ze in. Er blijft één woord over, dat driemaal in dit hoofdstuk staat. BRO / DEN / GE / GE / GE / GE / GE / GE / GE / GE / GE / / GE / GE / GE / GE / GE / GE / GERD / GOEDS / KEN / / KEN / KO / LOOF / MEN / MEN / MOEDS / NAAMD / NEN / NO / PEN / REED / SCHAP / SCHIE / SCHON / SLIN / STAAN / STERN / TEN / VAN / WELD / WOR

Van links naar rechts: Diny van Leeuwen, Andrea Sinke en Jenneke van der Jagt

SPELREGELS 1. Elke goede oplossing levert punten op. Hebt u vragen over puzzelaantal e.d., stuur dan een aan uzelf geadresseerde, gefrankeerde retourenvelop mee. 2. De inzendingen moeten drie weken na verschijnen van de puzzel(s) in ons bezit zijn. U kunt dus twee afleveringen tegelijk inzenden. 3. Eén inzending per abonnementadres. 4. Wie in totaal 200 punten heeft, ontvangt een prijs. Overgebleven punten (staan vermeld achter de naam van de winnaar) gaan mee naar de volgende ronde. 5. Stuur oplossingen op één briefkaart (gebruik alleen envelop als u antwoordenvelop meestuurt) naar: mw. A. Sinke-van der Jagt, Koningin Julianastraat 34, 4401 CZ Yerseke of naar puzzelbox@kliksafe.nl. Vermeld de puzzelnummers en uw adres. 6 Zendt u voor het eerst in, zet dan ‘nieuw’ op uw briefkaart. 7. Prijswinnaars verliezen hun punten als ze een jaar niet hebben ingezonden. Ze beginnen dan weer met nul punten. •

1

EEN STORMWIND … EUROKLYDON

2

VAN HET ONWEDER GEWELDIG …

3

WIERPEN WIJ HET SCHEEPS… UIT

4

ALS NOCH ZON NOCH … VERSCHENEN

5

DEZE NACHT HEEFT BIJ MIJ … EEN ENGEL GODS

6

GEEN VERLIES … VAN IEMANDS LEVEN

7

GOD HEEFT U … ALLEN DIE MET U VAREN

8

ZIJT GOEDSMOEDS MANNEN WANT IK … GOD

9

EN HET DIEPLOOD UIT… HEBBENDE

10

BLIJFT ZONDER ETEN EN NIETS HEBT …

11

… HEBBENDE BEGON HIJ TE ETEN

12

HET ACHTERSCHIP BRAK VAN HET … DER BAREN

13

DAT ZIJ DE … ZOUDEN DODEN

14

ALLEN BEHOUDEN AAN HET LAND …

© PUZZEL: DINY VAN LEEUWEN

Inzenden: Het woord dat overblijft en de drie vindplaatsen.

E-3 WOORDPUZZEL 1PT Zet vóór de volgende woorden één woord, zodat telkens een nieuw woord ontstaat. 1. band, pel, loos, plicht 2. zaak, uit, huis, hoek 3. keurig, recht, pijn, schijf 4. lijn, halte, kruit, boom Maak van de vier gevonden woorden twee woorden. Inzenden: De twee woorden.

122

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-122-TDE-MAIN-AR35.pdf 122

10/25/2016 11:14:29 AM

Puzzelen 1

B-3 KruiswoordPuzzel 2Pt

2

3

5

4 11

10

Horizontaal: 1. rechtszaak, 5. spaarzaam, 10. boom, 12. steen, 13. uit, 15. mannelijk dier, 17. land in Zuid-Amerika, 19. snel, 20. afgelegen, 22. knaagdier, 23. roddelen, 25. besmettelijke ziekte, 27. gebladerte, 29. bergweide, 30. plant, 32. bitter vocht, 33. mak, 34. zacht, 36. specerij, 38. plaats waar Abraham vandaan kwam, 39. mand, 40. afsluiting, 42. achter, 43. feestvarken, 44. persoonlijk voornaamwoord, 46. Europeaan, 47. Centrale Suiker Maatschappij, 48. plus, 49. Europeaan, 51. reis, 53. slot, 54. tweemaal, 56. platzak, 57. wortel, 58. opslagplaats, 60. pardon, 61. dood beest, 64. vrucht, 66. sierband, 67. energie, 69. ongelegen, 71. vast, 72. worm, 73. indien, 75. persoon, 76. Bijbelboek, 77. moeilijk. Verticaal: 1. vies, 2. ver beneden, 3. Europeaan, 4. verbod (afk.) 6. klein kind, 7. boom, 8. orgaan, 9. kinderen, 11. parkeerplaats, 14. geschikt, 15. vrouwelijk dier, 16. opbergplaats, 18. bolwerk, 20. dessert, 21. hevig, 23. vervoersmaatschappij, 24. weer, 26. boom, 28. ton, 30. beeldscherm, 31. lift, 33. dutje, 34. tegoed, 35. vooral, 37. deel van het jaar, 39. stier, 41. einder, 45. rondlopen, 48. pit, 50. raad, 52. Antilliaans eiland, 53. roem, 55. kledingstuk, 57. zet, 59. kraan, 60. stel, 62. inzinking, 63. afgeladen, 64. peulvrucht, 65. boomwortel, 67. maat, 68. voerbak, 70. doorzichtige, 72. stap, 74 oudste, 75. familielid. Inzenden: Het woord dat ontstaat op de cijfers: 63-35-18-2310-53-5-7-76-32-49-42.

13

14

18 22

27

26 29

30

31

28 32

35

34

38

9

24

23

33

8

17 21

20

25

7

12 16

15

19

6

39

40

46

47

36 41

37 42

43 44

45 50

49 54

51 55

58

53

52 56

57

59

65

69

63 67

66

68

72

71

70 73

60 62

61 64

48

75

74 77

76

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

C-3 rondoPuzzel 2Pt Zet rond het cijfer een woord van vier letters. Het woord kan op elke willekeurige plaats beginnen. Maar altijd met de klok mee. 1. dwaas, 2. eerlijk, 3. veilig, 4. lekkernij, 5. ijshut, 6. kuipplank, 7. tweestrijd, 8. meisjesnaam, 9. gebouw, 10. stok, 11. leeg, 12. dier, 13. hemellichaam, 14. boek met sagen, 15. hard, 16. vogel, 17. veevoer, 18. overblijfsel, 19. rivier in Spanje, 20. fietsonderdeel. Inzenden: Het woord dat ontstaat op regel 1 en 5.

terdege • 2 november 2016

20161102-123-TDE-MAIN-AR35.pdf 123

123

10/25/2016 11:14:30 AM

1

3

2

7

1 4

6

3

6

4

2

2

5 4 1

6 2

7

3

1. concretiseren, 2. kiesgerechtigde, 3. voorkeur, 4. speech, 5. deelnemer, 6. onderzoek, 7. bewind, 8. deelnemend land, 9. staatshoofd, 10. hoofdstad van de VS, 11. vraaggesprek, 12. opwinding, 13. juridisch geschrift, 14. toegang, 15. politicus.

4

8 7

9

2

4

Inzenden: De naam die ontstaat op 3 verticaal.

4

10 3

6

2

12

5

3

13

4

2

1

14 15

Dezelfde cijfers zijn dezelfde letters.

3

5

5

11

D-3 Filippinepuzzel 2pt

2

7

Puzzelprijswinnaars

4 5

6

Puzzeloplossingen A-1 (Bijbelse dierenpuzzel): De grote Schepper aller dingen. (God is de Schepper van alle dingen.) Psalm 33:7. B-1 (Zweedse puzzel): Nieuwe jaargang. C-1 (Kruiswoord): Horizontaal: 1. heft, 5. boor, 9. oneer, 11. lasso, 12. boiler, 15. oorlam, 16. ort, 17. keerkring, 20. oke, 21. mep, 23. ei, 24. es, 25. kea, 26. nul, 28. riant, 29. Ier, 30. zode, 32. spat, 34. vla, 36. derrie, 37. basalt, 38. nat, 40. arts, 43. anti, 45. lak, 46. Malta, 47. Ens, 49. dor, 50. be, 51. L.O., 53. kas, 55. cru, 56. ultimatum, 58. tas, 60. loterij, 62. De Wilp, 64. ineen, 65. larie, 66. perk, 67. keel. Verticaal: 1. hobo, 2. enorm, 3. feiten, 4. tel, 5. bar, 6. Osloër, 7. Osaka, 8. Rome, 10. rek, 11. log, 13. ree, 14. oksaal, 15. ons, 18. Eire, 19. iets, 22. puzzelaar, 25. ketelbink, 27. L.O. 29. ia, 31. dorst, 33. Pasen, 34. ven, 35. abt, 39. aplomb, 41. RK., 42. smet, 43. aalt, 44. te, 45. louter, 48. satire, 49. drone, 50. blij, 52. oud, 54. salie, 55. clip, 56. urn, 57. mel, 59. spel, 61. eek, 63. wak. Familieblad. D-1 (Koppeldoorloper): 1. ambitie - elpen - nap, 2. bordes - schuw - weer, 3. order - ruw - wijze - erbij, 4. nek - kudde - enzym - mes, 5. nestel - label - lauw, 6. etang - gala - allooi, 7. mis - stem - Mizpa - azijn, 8. enkel - lepra - alaan, 9. nummer - ruig - gong - ga, 10. toko - ozon - neigen - na, 11. element - tonsuur, 12. neut - trauma - avers. Abonnement, Terdegelezer, puzzelpagina, prijswinnaars. E-1 (Som): 1. delfstof, 2. maal, 3. viertal, 4. min, 5. bedrieger, 6. min, 7. Zevenaar. 11 x 4 = 44; 44 - 3 = 41; 41 - 7 = 34. 124

400 punten: G.L. Jansen, Barneveld (7). 600 punten: M.C. Floor-den Dekker, Veenendaal (9). 800 punten: H. Jansen-v/d Steeg, Langbroek (8); S. v/d Vorst. Middelburg (1). 1200 punten: C. Bezemer, Rotterdam (13). 1400 punten: J. Elshof-Wilbrink, Apeldoorn (5). 1600 punten: A. Ras-Bouwman, Ermelo (14). 2000 punten: J. van Deelen-Nieuwkoop, Achterberg (0). 2600 punten: J. v/d Welle, Dinteloord (5). 2800 punten: J.H. den Bleker-Donker, Zeist (7). 3600 punten: A. Heijkoop-Groeneveld, Aalsmeer (4). 3800 punten: N. Kuiper-’t Lam. Oostvoorne (11). 4200 punten: J.C. van Hofwegen, Alblasserdam (8). 4400 punten: N. Zeelenberg-Buys, Rotterdam (5). 4800 punten: G. Grinswis-de Jong, Ouddorp (8). Wilt u bij uw volgende oplossingen aangeven welke prijs u wilt? U kunt kiezen uit: • ‘Troostrijk gesprek over de kracht van het christelijk geloof’, door Willem Teellinck; • ‘Beperkt geloof je vrijheid? En andere vragen over het christelijk geloof’, door W. van Klinken (red.); • ‘Pastorale ontmoetingen’, door ds. H. Zweistra; • ‘Brevier. Woorden voor elke dag’, door Maarten Luther; • ‘Vaarwel, Char Ab. Ontsnapt uit Afghanistan’, door Kate McCord; • ‘Volg je hart’, door Anne Mateer; • ‘Zonder jou’, door Gerdien Nijland; • ‘Thuis zonder ramen’, door Reinald Molenaar; • Agenda 2017 (Mattie de Bruine) Informatie: www.debanier.nl

terdege • 2 november 2016

20161102-124-TDE-MAIN-AR35.pdf 124

10/25/2016 11:14:30 AM

COLUMN

Bier en dance MR. DRS. P. VERHOEVE

BURGEMEESTER VAN DE GEMEENTE OUDEWATER ZATERDAG 5 NOVEMBER (19.30 uur): Zangavond in Catharijnenkerk, Heusden. M.m.v. Dirkslands Mannenkoor (o.l.v. Frans Cornet), Jongerenkoor Cantilena (Werkendam; o.l.v. Peter Wildeman), Jan Hoek en Anton de Raad (orgel) en evang. H.J. v/d Boogaart (meditatie). Toegang gratis, collecte t.b.v. evangelisatiepost Tilburg. ZATERDAG 5 NOVEMBER (14.00 uur): Harmoniumconcert door Gerard van Reenen in Bethelkerk, Groen van Prinstererlaan 2, Barneveld. Na afloop harmoniumbeurs. Toegang gratis. ZATERDAG 12 NOVEMBER (9.3015.00 uur): Wintermarkt t.b.v. kerk HHG Zuilichem/Brakel, bij hoveniersbedrijf De Plataan, Kooiweg 6, Brakel. ZATERDAG 12 NOVEMBER (19.30 uur): Psalmzang in Grote kerk, Heusden. M.m.v. Andre Nieuwkoop (orgel), bovenstemgroepen (Hardinxveld en Waddinxveen) en ds. J. van Rijswijk. Collecte: St. Ontmoeting. ZATERDAG 12 NOVEMBER (10.30 en 13.45 uur): Orgel- en Samenzangdag VOGG in Evangelisch Lutherse Kerk, Lutherse Burgwal 7, Den Haag (Bätzorgel). M.m.v. organisten Aart Bergwerff en Peter Eilander. Info: www. kerkenmuziek.nl DONDERDAG 17 NOVEMBER (20.00 uur): Concert in Joriskerk, Amersfoort, t.b.v. Jemima. M.m.v. meisjeskoor Young Ladies Choir Hadassah (Krimpen a/d IJssel) o.l.v. Ria van den Noort, Martin Zonnenberg (orgel), Mark Brandwijk (piano), Marjolein de Wit (fluit), Jantine Kalkman (trompet) en Lucas Kramer (bariton). Kaarten € 5,00; tot 12 jaar gratis.

Iedere gemeenschap heeft haar eigen ventielmomenten: bepaalde festiviteiten in het jaar waarin een groot deel van de bevolking even uit de pas gaat. Omkeringsrituelen, in het jargon van antropologen. Het moet kennelijk even anders dan alledag. Op dergelijke volksfeesten is er doorgaans veel dance en veel bier. In Sliedrecht gebeurt dit tijdens het Baggerfestival, Oudewater heeft het Heksenfestijn en in Putten wordt Koningsdag aangegrepen voor een populaire party op het Kerkplein met een coverband. De muziek klinkt er snoeihard. Daar zit niet zelden een commercieel belang achter. Hoe minder goed je kunt kletsen, hoe meer consumpties de feestgangers nemen. In een fabriek ben je verplicht vanaf 85 decibel gehoorbescherming te dragen; een beetje tentfeest doet echter al snel dik 100 db. Vergelijkbaar met een kettingzaag of een straaljager op 300 meter hoogte.

HOE MINDER GOED JE KUNT KLETSEN, HOE MEER CONSUMPTIES DE FEESTGANGERS NEMEN In mijn gemeente heb ik daarom geluidsmetingen ingevoerd bij de grote evenementen. Het zou goed zijn als ook de Rijksoverheid steviger regelgeving op dit terrein zou willen overwegen. Muziekprogrammering en geluidssterkte hebben nu eenmaal invloed op de openbare orde. Plato zei: „Goede muziek brengt orde in de ziel.” Van slechte muziek word je volgens hem echter „woest en vals”. Zo is het maar net.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-125-TDE-MAIN-AR39.pdf 125

125

10/25/2016 3:14:11 PM

Onder ons

VERVOLG Voor de tweede keer vijf eraties: Op de foto staan betovergrootmogen ede r D. Doo (90 jaar), overgrootmoeder Corrie Ne ge-Kreuk ef-Dooge (68 jaar), oma Alice Neef (48 jaar) en Colinda Visser (26 jaar), met zoontj moeder e Desmond.

Vier generaties Van Laar. Van rechts naar links: Roelof, Jacob, Roelof en Jacob (Jarno).

Op 21 oktober waren oom Wicher en tante Aaltje Hoeve-Coster 12,5 jaar getrouwd. We zetten jullie nu een keer in het zonnetje. Van harte gefeliciteerd en Gods zegen toegewenst! Veel liefs, oom- en tantezeggers Coster.

Twee Corries, al 65 jaar vriendinnen! Zij bellen elkaar wekelijks. 126

20161102-126-TDE-MAIN-AR36.pdf 126

10/25/2016 7:51:26 AM

Daar sta je dan. Dat had je niet gedacht, hè? Met de geboorte van Julia hebben we vijf generaties. Betovergrootmoeder Cornelia Pieternella Jansen-Quist (1921), met op haar schoot Julia Helena Elizabeth Bakker (2016), overgrootmoeder Willemina Burger-Jansen (1945), oma Helena de Groen-Burger (1972) en moeder Willemina Bakker-de Groen (1993).

Er stond in 1989 een oproepje in Terdege: r dan Penvriendin gezocht! Inmiddels dus ale, mee bijna 25 jaar geleden! Marjan en Mariann ! We dezelfde naam, dĂĄt vond ik toen zo leuk den lief schreven en mailden elkaar. We deelop en met en leed. We zochten elkaar onlangs n! staa deze foto mogen we nu in Terdege

Lieve oude opa en oma Vlot, mijn te keer naar de dierentuin was dubbel feeseers t: we den er jullie 60-jarig huwelijksfeest! Dikkevier kus van Mette. Liefs, Chiel en Nannette. 127

20161102-127-TDE-MAIN-AR36.pdf 127

10/25/2016 7:51:39 AM

Meer dan

Parket, renovatie,

30 jaar ervaring

alles op het gebied van interieur en advies.

Academy Consultant Henny Mostert Kleur en Sijl voor Hem en Haar

Like us on facebook

Maak vrijblijvend een afspraak: T 06-53428844 • E info@athof.nl • W www.athof.nl

Bouique in de vier seizoenen

Gediplomeerd voor: • kleur • sijl • make-up advies • visagie • garderobeplanning • haaradvies • briladvies • camoulage • bruidsadvies

Eperweg 49 8181 EV Heerde • Tel/Fax: 0578-694613 e-mail: HennyMostert@hetnet.nl • www.HennyMostertKleurenSijl.nl

WERK IN UITVOERING Op dit moment wordt er hard gewerkt aan onze nieuwe showroom op het adres:

”De mooiste mode maak je zelf!”

REEUWIJKSE POORT 310, 2811 NV REEUWIJK Aan de stijlkamers wordt nog gewerkt, maar de afdeling met stalen is inmiddels werkbaar. Wij nodigen u uit om vrijblijvend een afspraak te maken om de collecties te bekijken. U kunt bij ons terecht voor:

• PARKET, LAMINAAT, BAMBOE, FINEER, VINYL, RENOVATIE • TAPIJT en VLOERKLEDEN • GORDIJN- en MEUBELSTOFFEN • BEHANG en VERF • ZONWERING • MEUBELS, VERLICHTING, ACCESSOIRES • INTERIEURADVIES

Sinds 1933 een vertrouwd adres. Reparatie: gratis haal- en brengservice. (zie voor meer info onze website) Verkoop en reparatie van alle merken.

Stationsstraat 138, Apeldoorn | tel.: 055 - 521 22 29 | www.rouwendal.com

Natuurlijk onder het genot van een kopje koffie of thee, zoals u van ons gewend bent.

rnijen de mooiste versieringen en lekke voor jul lie bijzonder dag

Graag tot ziens in onze showroom of kom naar de beurs:

Volg de ontwikkelingen op Facebook!

DE ESPETERHOEVE Jullie bruiloft in eigen stijl DE PLANTAGE Van uniek boeket tot mooie bloemdetails op de locaties, altijd bijzonder en uniek gecreëerd. DE SCHENKERIJ Ken je onze huisgemaakte lekkernijen? Maak jullie feest compleet, laat ze serveren op jouw bruiloft!

Espeterweg 5

Barneveld

www.espeterhoeve.nl

MIJN FAMILIE

FAMILIE BAAIJ we voor het eerst weer eens naar Oostenrijk. Ook superleuk.” Taakverdeling: „De kinderen helpen met tafel dekken en afruimen. Ook boodschappen horen erbij.” Favoriet moment: „Tijdens de avondmaaltijd zijn we meestal compleet. Druk, maar ook erg gezellig.” Lezen of spelletjes? „De kinderen zijn gek op spelletjes. Lezen doen ze veel in bed, voor ze gaan slapen.” Iedere dag lachen? „Absoluu! Zeker met Dani erbij, onze grootste grappenmaker.”

Iets leuks: „Bijna twee jaar geleden zijn we met het hele gezin zes weken naar Ethiopië geweest, om onze dochter Noa op te halen.” Uitslapen: „Daar komt niet zoveel van met onze jongste dochter.” Een gezin is: „Gezellig, druk en rommelig, maar vooral een groot voorrecht.”

TEKST EN BEELD NIEK STAM

Op de foto: Kees Baaij (41), Lianne Baaij-Tuinier (38), Thomas (17), Johan (16), Dani (12), Erika (9) en Noa (3), Lisse. Rustig moment: „Wij wonen boven onze viswinkel. Als de kinderen ’s morgens vroeg naar school zijn, komt Kees wel eens boven bij Lianne en Noa om het hoekje kijken.” Leukste gezinsactiviteit: „Volgens de kinderen: vakantie of dagje uit.” Favoriete vakantie: „We gingen jaren naar vakantiepark de Heigraaf in Woudenberg. Afgelopen jaar gingen

Ook op de foto in Terdege? Of kent u een gezin dat interesse heeft? Mail naar redactie@terdege.nl De foto’s krijgt u cadeau.

terdege • 2 NOVEMBER 2016

20161102-129-TDE-MAIN-AR37.pdf 129

129

10/25/2016 3:10:37 PM

Ook voor de 25-, 40-, 50- en 60-jarige jubilea is de Johannahoeve een uitstekende locatie met meerdere zalen en mogelijkheden.

Restaurant Johannahoeve organiseert tal van feesten en evenementen die allemaal met veel aandacht door ons worden verzorgd. Maar toch: aan een bruiloft besteden wij altijd nog wat extra aandacht. Als u uw bruiloft bij ons viert kunt u zelfs bij ons trouwen via de gemeente Capelle a/d IJssel. Wij zijn een unieke trouwlocatie. Een bruiloft is altijd maatwerk. Aan de hand van uw eisen en wensen en de mogelijkheden bij Johannahoeve zullen wij voor u een perfecte receptie, diner of feestavond organiseren. Receptie van 2 uur € 14,50 p.p. (all-in) Feestavond van 5 uur € 25,- p.p. (all-in)

‘s Gravenweg 347, 2905 LB Capelle a/d IJssel Tel. 010 - 450 38 00 info@johannahoeve.nu, www.johannahoeve.nu ● à la carte restaurant ● zalen voor elke gelegenheid ● officiële trouwlocatie ● maandag gesloten ● voldoende gratis parkeergelegenheid

Wilfried en Herma de Nobel, Circles Trouwringen Veerplein 14, 3331 LE Zwijndrecht • Telefoon 078 620 09 66 Internet: www.circles-trouwringen.nl

Hét adres voor de van je

japon

dromen

"

Collectie 2017 is binnen! !

Dorpsstraat 53, 4413 BL Krabbendijke 0113-506292 www.bruidshuis-orchidee.nl

!

Volgend nummer: VANAF 16 NOVEMBER

JONGE OUDERS

PROEFSCHRIFT

WIJNLAND?

Echtpaar Zwaagstra: „Het leven houdt niet op als je kinderen krijgt.”

Ds. C.P. de Boer onderzoekt de plaats van Psalm 110 in het Nieuwe Testament.

„Er is een spectaculaire volksverhuizing gaande in de Hollandse natuur.”

ELZI DE VOOGD. WONEN AAN DE DIJK . WINTERBEURT VOOR TUIN . NEDERLANDS WATERMUSEUM Terdege

COLOFON Terdege is een reformatorisch familieblad en verschijnt elke twee weken. Terdege is een onderdeel van Erdee Media Groep (EMG). EMG legt van abonnees gegevens vast voor de uitvoering van de (abonnee)overeenkomst en om u te informeren over producten en diensten van EMG. Postadres: Terdege, Postbus 75, 7300 AB Apeldoorn Bezoekadres: Laan van Westenenk 12, 7336 AZ Apeldoorn Telefoon (algemeen): 055 - 5390333 Fax: 055 - 5419318 E-mail: redactie@terdege.nl Directie: Ir. B. Visser Hoofdredactie: W.B. Kranendonk, Henk van den Berge Chef-redacteur: Ad Ermstrang, tel. 055 - 5390445 Redactiecoördinator: Wim Lemstra, tel. 055 - 5390282 Redactie: Neline Boogert-Floor, Gisette van DalenHeemskerk, Huib de Vries

Vormgeving: Harry Blankestijn, Hans Kraayeveld, Janneke Paalman Abonnementen en bezorging: Ditje van Huffelen, tel. 055 - 5390300, fax 055 - 5415687, e-mail: administratietd@erdee.nl Advertenties: Tel. 055-5390499, e-mail: advertentietd@erdee.nl. Bij het afsluiten van een advertentiecontract zijn de Rota Regelen van toepassing. ISSN: 1382-9076 Giro 719 502 (Erdee Media Groep) Druk: Koninklijke BDU Grafisch, Bedrijf BV, Barneveld Abonnementsprijs: Per jaar € 92,50 (factuur) € 91,50* (incasso), per kwartaal € 24,20 (factuur) € 23,70* (incasso). *Dit bedrag is inclusief de korting voor incasso. De 34e jaargang loopt tot 1 oktober 2017. Abonnementen kunnen op elk moment ingaan. Opzegging: Een maand voor einde abonnementsperiode, voorzien van opzegreden. Adreswijzigingen: Schriftelijk, drie weken vóór ingangsdatum. Aansprakelijkheid: Terdege is op geen enkele wijze

aansprakelijk voor producten en diensten die aangeboden worden door adverteerders in deze Terdege. Dit geldt ook voor de integriteit van de adverteerder. Meer info: terdege.nl; erdeeservice.nl Het is verboden Terdege zonder toestemming op te nemen in, of ter beschikking te stellen van een leesportefeuille. Terdege is op geen enkele wijze verantwoordelijk voor de kwaliteit of integriteit van producten en diensten die in de advertenties worden aangeboden. Terdege in braille, gesproken vorm en groteletterleesvorm: Loket Aangepast - lezen, Den Haag, tel. 070-3381500

10/25/2016 3:05:11 PM

2 NOVEMBER 2016

» 34E JAARGANG » NUMMER 03

» WWW.TERDEGE.NL

20161102-001-TDE-MAIN-CVR.pdf 1