Economic Research - Insights Ειδική έκδοση στην ελληνική γλώσσα για τον Τύπο
Decoding Housing Affordability in Greece E. Αδαμοπούλου, Π. Καπόπουλος και Κ.-Μ. Ζεκεντέ
Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει το ζήτημα της προσιτής κατοικίας στην Ελλάδα.
Ενότητα 1: Εισαγωγικές παρατηρήσεις H κατοικία στην μεταπολεμική Ελλάδα ως στεγαστική ανάγκη, αποθεματοποίηση πλούτου και επένδυση Οι κατοικίες αποτελούν την κυρίαρχη μορφή του μη χρηματοοικονομικού πλούτου1 των νοικοκυριών στην Ελλάδα. Παράλληλα, η στέγαση είναι ένα κοινωνικά ευαίσθητο αγαθό και μια συνεχής πρόκληση για τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, που επηρεάζει τη ζωή εκατομμυρίων πολιτών παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, η αγορά ακινήτων θεωρούνταν παραδοσιακά ένα επενδυτικό εργαλείο, για τη διατήρηση του πλούτου σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, όταν δηλαδή διαβρώνεται η αξία των ρευστών περιουσιακών στοιχείων. Ταυτόχρονα, η αγορά κατοικίας σηματοδοτούσε ιστορικά και την άνοδο του νοικοκυριού σε υψηλότερη κοινωνική θέση. Οι προκλήσεις που συνδέονται με το ζήτημα της στέγασης των νοικοκυριών εντείνονται στη σύγχρονη εποχή από μια σειρά megatrends, όπως: -
-
η συνεχής μετακίνηση πληθυσμών που οφείλεται σε παράγοντες όπως η προσφυγική κρίση, η συνεχιζόμενη συγκέντρωση πληθυσμών σε μητροπολιτικά κέντρα και η μετεγκατάσταση νοικοκυριών με μεσαία και υψηλά εισοδήματα σε περιοχές με βελτιωμένο βιοτικό επίπεδο, η τουριστική μεγέθυνση και η επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, τα νέα εργασιακά υποδείγματα, δηλαδή η εξ αποστάσεως εργασία, καθώς και μια σειρά οικονομικών και περιβαλλοντικών κρίσεων.
Λόγω της μεγάλης κοινωνικής σημασίας της, η αγορά κατοικίας είναι ένας από τους τομείς που οι κυβερνήσεις επιχειρούν συνήθως να επηρεάσουν μέσω διαφόρων παρεμβάσεων, όπως η φορολογική πολιτική, οι επιδοτήσεις στεγαστικών δανείων, η κοινωνική πολιτική στέγασης και η πολιτική οικιστικής ανάπτυξης. Στη μεταπολεμική Ελλάδα, ωστόσο, το ζήτημα της στέγασης αντιμετωπίστηκε περισσότερο σε ατομικό και οικογενειακό επίπεδο, παρά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο σχεδιασμού κυβερνητικής πολιτικής.
Ο καθαρός χρηματοοικονομικός και μη χρηματοοικονομικός πλούτος ενός νοικοκυριού είναι η συνολική αξία όλων των περιουσιακών στοιχείων που κατέχει, συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων, των μετοχών και των αμοιβαίων κεφαλαίων, καθώς και των ακινήτων και των ιδιωτικών επιχειρήσεων μετά την αφαίρεση των δανείων που έχει λάβει το νοικοκυριό, για παράδειγμα των καταναλωτικών δανείων, των πιστωτικών καρτών και των ενυπόθηκων δανείων. 1
1