ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙ∆ΑΚΙΣ | 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ
►► Των ΝΟΡΑΣ ΡΑΛΛΗ, ΠΑΡΗΣ ΣΠΙΝΟΥ, ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΩΤΗΡΧΟΥ, ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΤΖΕΒΕΛΕΚΟΥ, ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ
ια τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι (23 Οκτωβρίου 1925, Ξάνθη-15 Ιουνίου 1994, Αθήνα) όπως συμπληρώνονται ακριβώς σήμερα, είπαμε αυτή τη φορά να μην απευθυνθούμε σε ανθρώπους που τον γνώρισαν, συνδέθηκαν και συνεργάστηκαν μαζί του -όπως άλλωστε είχαμε κάνει πέρυσι για τα 30 χρόνια από τον θάνατό του- αλλά να επιχειρήσουμε να διερευνήσουμε τι «πέρασε» από το έργο και την προσωπικότητά του στις νεότερες γενιές, ποια δική του φωλιά νερού (για να παραφράσουμε τον Αναγνωστάκη) συντηρήθηκε μέσα στις φλόγες, τι διασώθηκε από το χατζιδακικό μέλος και πνεύμα στην καθημερινότητα ανθρώπων γεννημένων από το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του ’80, αλλά και πιο μετά. Απευθυνθήκαμε λοιπόν σε νέους καλλιτέχνες από όλους τους χώρους, με διαφορετικές πορείες, καταγωγή και βιώματα. Και πόσο ωραία έκπληξη ήταν ότι όλοι θέλησαν να απαντήσουν, αλλά και ότι για όλους ο Χατζιδάκις έχει έναν ή και πολλούς λόγους να έχει θέση στη ζωή τους...
Γ
Γι’ αυτή την ιδιαίτερη επέτειο, που θα μπορούσε ωστόσο να επισημαίνει και την όλο και μεγαλύτερη χρονική απόσταση από τον κορυφαίο συνθέτη και τη «νεότητα» του ύφους και του ήθους του, νέοι καλλιτέχνες, γεννημένοι όλοι από το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του ’80 και μετά, που δεν τον είδαν στην ακμή του ή δεν τον είδαν και καθόλου, παρά μόνο κληρονόμησαν τον απόηχο, αποδεικνύουν με ό,τι λένε στην «Εφ.Συν.» ότι καμιά φορά η αθανασία χαρίζει νερό απ’ του κήπου της τη βρύση στους ποιητές
Δεκαεννιά δημιουργοί για έναν και ένας για όλους ΜΑΡΙΑ ΑΛΑΜΑΝΗ ερμηνεύτρια ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙ∆ΑΚΙ γνωριζόμαστε εδώ και 24 χρόνια. Κι ας μη συστηθήκαμε ποτέ. Για μένα, η μουσική του είναι ένα μεγάλο και ζεστό καταφύγιο. Αυτό αισθάνομαι. Ετσι κι αλλιώς, είμαι πολύ νέα για να μιλήσω για τέτοια μεγέθη, επομένως, μόνο συναισθηματικά μπορώ να προσεγγίσω μια τέτοια ιδιοφυή προσωπικότητα. Τον ακούω και τον τραγουδάω από πολύ μικρή. Οσο μεγαλώνω, όμως, παρατηρώ πως υπάρχει πάντα κάτι νέο να ανακαλύψω. Που δεν είχα προσέξει, που μου είχε διαφύγει. Και αυτό είναι κάτι μαγικό και ζωντανό μαζί. Εχει πάντα μια έκπληξη που με κάνει να περιμένω και την επόμενη. Αυτό που κρατάω είναι κυρίως τη ματιά του στη ζωή. Την αισθητική του. Και την ποίηση. Καμιά φορά σκέφτομαι πόσο λιγότερη θα ήμουν αν δεν είχα στα αυτιά μου και στη φωνή μου τη μουσική, τα τραγούδια και τα λόγια του. Οχι μόνο εγώ. Η χώρα ολόκληρη θα ήταν λιγότερη χωρίς τον Χατζιδάκι. Κάθε σπίτι κρύβει λίγη αγάπη στη σιωπή Μα έν’ αγόρι έχει την αγάπη για ντροπή
ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΙΑΒΡΑΣ μαέστρος, πιανίστας, αρχιμουσικός στην Οπερα του Βούπερταλ ΠΡΟΕΡΧΟΜΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ γενιά που δεν γνώρισε τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι ζωντανά, αλλά μόνο μέσα από τις ηχογραφήσεις και μέσα από έναν, όλων των ειδών, καθολικό φετιχισμό της παρουσίας της μουσικής του μετά τον θάνατό του. Θυμάμαι κάποια στιγμή τη μητέρα μου, που με άκουγε να παίζω κλασική μουσική στο πιάνο -θα ήμουν-δεν θα ήμουν 6 ετών-, να λέει στην καθηγήτριά μου: «Ωραία όλα αυτά, αλλά να παίξει και κανένα που να ξέρουμε». Ετσι, έδωσε «παραγγελιά» στη δασκάλα μου, την Ελισάβετ Κουναλάκη, να κάνει μια πολύ εύκολη μεταγραφή τού «Θαλασσοπούλια μου». Και το έκανε. Αυτό το γεγονός με σημάδεψε από εκείνη την πολύ μικρή ηλικία. Από την αντίδραση που είδα ότι είχαν οι γονείς μου όταν έπαιξα τελικά αυτό το κομμάτι, κατάλαβα πως αυτή η μουσική ήταν σχεδόν μονόδρομος. Θυμάμαι ακόμα πως τα πρώτα βιβλία μουσικής που απέκτησα για να μάθω στο πιάνο ήταν τα τρία τεύχη, σε επιμέλεια Τάσου Καρακατσάνη, με τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι σε πολύ ωραίες εκδοχές. Η μουσική του δεν με άφησε ποτέ. Και πιστεύω πως δεν άφησε ποτέ κανέναν άλλον νέο που ασχολήθηκε με την κλασική μουσική. Για μένα, ήταν και παραμένει το παράδειγμα του συνθέτη που βρήκε τον τρόπο, τη διαδικασία και τον μηχανισμό να μην «κλέβει», αλλά να δανείζεται, να επαναχρησιμοποιεί, να οικειοποιείται, χωρίς ποτέ αυτό να φαίνεται ψεύτικο, δανεισμένο ή φτηνό. Οπως και όλοι οι μεγάλοι συνθέτες όλων των εποχών, εμπνεόταν από πράγματα, από άλλους, και ξαφνικά τα έβρισκε κανείς μέσα στη μουσική του· όμως στο τέλος, αυτό που έμενε ήταν αυτό που λέμε ξεκάθαρα, αναντίρρητα, «χατζιδακικό».