12
28-29 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2023 | ΝΗΣΙΔΕΣ
Πολυφωνικό και πολυσυλλεκτικό αστυνομικό αφήγημα
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
ΜΙΣΕΛ ΦΑΪΣ
Τ
ο αστυνομικό αφήγημα, στις διάφορες εκδοχές του, απενοχοποιημένο κριτικά και αναβαθμισμένο εκδοτικά, γνωρίζει παγκόσμια επιτυχία. Το προσαρμοστικό και πάντα δημοφιλές είδος δεν χρειάζεται, σήμερα, την υπεράσπιση κανενός. Ο μόνος κίνδυνος προέρχεται από τους πραγματικούς εχθρούς κάθε λογοτεχνικής απόπειρας, που παραμένουν πάντα οι ίδιοι: η παράδοση στη μόδα, η πρωτοτυπία ως αυτοσκοπός, η άκριτη μίμηση και η ευκολία. Από την πληθωρική νουάρ εκδοτική παραγωγή του δεύτερου εξαμήνου του 2022 παρουσιάζουμε, ομαδοποιημένα, αξιανάγνωστα βιβλία κάθε είδους: βιβλία του παραδοσιακού Κανόνα, ευπώλητα απολαυστικά μυθιστορήματα, ακόμα και κείμενα που συνομιλούν πλάγια με τις νόρμες του είδους. Βασικό κριτήριο, η «εκτονωτική αγωνιώδης ένταση» όπως θα έλεγε ο Μπλοχ, ή η «διανοητική δύναμή τους» όπως θα έλεγε ο Μπόρχες.
Στην αρχή ήταν ο γρίφος ΔΈΣΠΟΣΈ ΑΝΑΜΦΙΣΒΉΤΉΤΑ στη χρυσή περίοδο της αγγλικής αστυνομικής λογοτεχνίας, διαβάστηκε άπληστα και συνεχίζει να στοιχειώνει τα βράδια μας. Η σειρά των βιβλίων της Αγκαθας Κρίστι (1890-1976), από τις Εκδόσεις Ψυχογιός, εμπλουτίστηκε με νέους τίτλους: διανοητικούς άθλους του θρυλικού Ηρακλή Πουαρό [«Το Χόλοου», (Α. Δεληγιάννη), όπου ένας σκηνοθετημένος φόνος-φάρσα αποδεικνύεται πραγματικός], περίπλοκα παζλ που καταφέρνει να λύσει το δίδυμο του Βέλγου μεσιέ και της Αγγλίδας κυρίας Αριάδνης Ολιβερ [«Πάρτι για δολοφόνους» (Μ.-Ρ. Τραϊκόγλου) / «Το τρίτο κορίτσι» (Γ. Μπλάνας)], μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της και στο θέατρο [«Ο απροσδόκητος επισκέπτης» (Γ.-Ι. Μπαμπασάκης)], ένα εξωτικό κατασκοπευτικό θρίλερ [«Ραντεβού στη Βαγδάτη» (Χ. Καψάλης), όπου η Βικτόρια Τζόουνς αγωνίζεται να διασώσει τη μυστική συνδιάσκεψη των δύο υπερδυνάμεων], αλλά και συλλογές διηγημάτων από τις οποίες ξεχωρίζει ο τόμος με τις πρώιμες ιστορίες της [«Οσο διαρκεί το φως και άλλες ιστορίες» (Ε. Συλλογίδου)] που μπορεί να δια-
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
Ανοιχτό Βιβλίο
ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΈΛΉ ΣΑΪΝΉ
βαστεί και ως μήτρα της πεζογραφίας της και πηγή του ανεξάντλητου ταλέντου της. Εδώ και το πρώτο δείγμα γραφής της («Ο Οίκος των ονείρων») για τις επιπτώσεις που έχει στη ζωή του ήρωά της ένα επαναλαμβανόμενο μακάβριο όνειρο. Είναι αλήθεια, ωστόσο, ότι οι βασίλισσες του μυστηρίου ήταν τέσσερις! Μαζί με την Αγκάθα έγραψαν και αιχμαλώτισαν τη φαντασία των αναγνωστών η Ντόροθι Σέγιερς (1893-1957), η Μάρτζορι Αλινγκχαμ (1904-1966) και η Νεοζηλανδή συγγραφέας και ηθοποιός Νάιο Μαρς (Dame Ngaio Marsh, 1895-1982). Το γαλήνιο θεατρικό ύφος της τελευταίας μάς θυμίζει το πρώτο της μυθιστόρημα, μεταφρασμένο από τον συνήθη ύποπτο Σ. Μυρογιάννη, στον πρώτο τόμο της σειράς «Ιστορίες μυστηρίου» των Εκδόσεων Καλειδοσκόπιο. Το «Βρες τον δολοφόνο» (1934), ένα κλασικό whodunit που διαδραματίζεται σε μια αριστοκρατική έπαυλη της αγγλικής εξοχής, εγκαινίασε τις περιπέτειες του επιθεωρητή της Σκότλαντ Γιαρντ, Ρόντρικ Αλεν, που πρωταγωνίστησε και στα τριάντα δύο μυθιστορήματά της. Από την πρώτη του έκδοση (1934),
το βιβλίο του μεταφραστή και συντάκτη κρυπτικών σταυρολέξων Έντουαρντ Πόουις-Μάδερς (1892-1939) έχει στοιχειώσει τους αναγνώστες σ’ όλο τον κόσμο, και πρόσφατα γνώρισε μεγάλη διάδοση μέσω των κοινωνικών δικτύων. «Το οστό του Κάιν. Ο άλυτος γρίφος» (Ν. Στρατηγάκης, Οξύ) είναι ένας λαβυρινθώδης σύνθετος γρίφος, στον οποίο ο αναγνώστης καλείται ουσιαστικά να σελιδοποιήσει διαφορετικά τις εκατό σελίδες του βιβλίου για να βρει τη μία και μοναδική λύση του μυστηρίου. Και επειδή κάθε δυνατός λύτης (μόνο 4 το έχουν καταφέρει παγκοσμίως ώς σήμερα) πρέπει να επιβραβεύεται (στην πρώτη έκδοση προβλεπόταν αμοιβή 15 λιρών), οι Εκδόσεις προσφέρουν 2.000 ευρώ στον νικητή του διαγωνισμού που λήγει τον Μάρτιο του 2023.
Ατμόσφαιρα, αγωνία και κατάσκοποι «Ο Μεγκρέ στην Μονμάρτρη» (Α. Μακάρωφ, Αγρα) είναι ένα συναρπαστικό παρισινό μυθιστόρημα του Βέλγου μετρ της νουάρ ατμόσφαιρας και της εντατικής ψυχογράφησης Ζορζ Σιμενόν (1903-1989). Στραγγαλισμοί