Mentorlessen vmbo
Zó
leer je !
© 2019 Staal & Roeland BV, Groningen, The Netherlands
Tweede druk, 2020
© 2019 Staal & Roeland BV, Groningen, The Netherlands
Behoudens de in of krachtens de Auteurswet
Vierde druk, 2023
deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets van deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, recording or otherwise without prior written permission of the publisher.
Zó leer je! is een OMZA-gecertificeerde methode en besteedt aandacht aan vier gedragsindicatoren die van belang zijn voor de persoonsvorming:
O Organisatie
M Meedoen
Zó leer je! is een OMZA-gecertificeerde methode en besteedt aandacht aan vier gedragsindicatoren die van belang zijn voor de persoonsvorming:
Z Zelfvertrouwen
O Organisatie
A Autonomie
M Meedoen
Z Zelfvertrouwen
A Autonomie
Voor meer informatie over de OMZA-systematiek, zie www.docentplus.nl.
Voor meer informatie over de OMZA-systematiek, zie www.docentplus.nl.
Bureauredactie
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, recording or otherwise without prior written permission of the publisher.
Charlotte Journée, Nijmegen
Beeldinkoop
Beeldinkoop
Imago Mediabuilders, Amersfoort
Boekverzorging
Boekverzorging
René van der Vooren, Amsterdam
Druk & afwerking
Wilco, Amersfoort
Druk & afwerking Wilco, Amersfoort 94 9200 075 0
www.staal-roeland.nl isbn 978 94 9200 076 7
Zó leer je ! Succesvol de brugklas door Mentorlessen vmbo
Auteurs
Mariska Jeuring , Jacqui Bolt & Hanneke Klaaijsen
Redactie
Monique van der Hulst & Mariska Je uring
STAAL & ROELAND BV
]
Organisatie 1 Zo kom je op tijd & heb je alles bij je 8
Zo werk je met je agenda 12
Zo plan je je huiswerk 16
Zo orden je je schoolspullen 20
Zo vind je de weg in je lesmateriaal 24
Zo werk je met de digitale leeromgeving op school 28
Zo maak je afspraken in de klas 32 8 Zo plan je de voorbereiding voor een toetsweek 36
doe je mee in de les 42
Zo kom je thuis aan het werk 46
maak je je huiswerk 50
Zo pak je leerwerk en maakwerk aan 54
kijk je je huiswerk na 58
bereid je een toets voor 62
maak je een toets 66
werk je samen met klasgenoten 70
] Zelfvertrouwen
17 Zo maak je nieuwe vrienden 76
18 Zo zorg je goed voor jezelf 80
19 Zo vraag je hulp 84
20 Zo ga je om met stress 88
21 Zo kom je voor jezelf op 92
22 Zo ga je om met groepsdruk 96
23 Zo voorkom je gedoe op social media 100
24 Zo ga je om met pestgedrag 104
] Autonomie
25 Zo neem je verantwoordelijkheid 110
26 Zo werk je zelfstandig 114
27 Zo stel je doelen voor jezelf 118
28 Zo kom je op voor je eigen mening 122
29 Zo ga je om met tegenslag 126
30 Zo ga je om met kritiek 130
31 Zo geef je anderen feedback 134
32 Zo houd je rekening met anderen 138
Organisatie t t
Zo kom je op tijd & heb je alles bij je
DOEL x Je leert hoe je op tijd komt en op een handige manier je schooltas inpakt.
] Te laat komen of spullen vergeten zorgt voor stress.
Met een paar handige gewoontes voorkom je ellende!
1
Wanneer pak jij je schooltas in?
y ’s avonds voor de volgende schooldag y ’s ochtends voordat ik naar school ga y anders, namelijk x
Wat ben jij weleens vergeten?
y boeken of schriften y agenda
y etui, geodriehoek of rekenmachine y gymspullen y anders, namelijk x
3 2 Maak lijstjes van schoolspullen die je in je kluisje op school kunt bewaren, spullen die je meeneemt naar school en daarna weer mee naar huis, en spullen die je altijd thuis kunt laten.
in kluisje meenemen naar thuis laten op school school / huis
atlas y y y schoolboeken y y y agenda y y y schriften y y y etui y y y woordenboeken y y y gymspullen y y y y y y
Als je jezelf een paar handige gewoontes aanleert, kom je zonder stress op tijd op school en heb je al je schoolspullen bij je.
1
Pak ’s avonds je schooltas in ’s Avonds heb je genoeg tijd om je spullen uit te zoeken en in je schooltas te doen. Als dat ’s ochtends nog moet gebeuren, heb je misschien haast en vergeet je iets. Of kom je te laat.
2
Check of je alles hebt
Denk aan het meenemen van de volgende spullen.
Apparaten
x je tablet, laptop of chromebook — zorg ervoor dat de batterij vol is
Schoolboeken
x alleen schoolboeken voor de vakken die je die dag hebt en die je echt nodig hebt voor dat vak (bijvoorbeeld opdrachtenboek)
Notitieblok of schriften
x alleen het notitieblok of de schriften van de vakken die je die dag hebt x let op: neem niet de verkeerde schriften mee
Agenda en etui
x agenda elke dag
x etui: pennen, potloden, kleurpotloden, stiften, eventueel marker, puntenslijper, gum, geodriehoek
Andere dingen
x rekenmachine, portemonnee, telefoon + eventueel oplader, memorystick en oortjes in de kleinere vakjes van je rugzak
x gymspullen op dagen waarop je gym hebt
x opdrachten die ingeleverd moeten worden
Eten en drinken
x lunch en een flesje water
x appel, koek voor het geval je tussendoor trek krijgt
Ben je een beetje chaotisch?
Maak dan een checklist en gebruik die bij het inpakken.
3
Vertrek op tijd
Zorg dat je op tijd wakker wordt. Zet zo nodig meerdere wekkers. Vertrek ruim op tijd naar school.
Kijk nu in je schooltas. Zijn er dingen die je volgens de uitleg op de vorige bladzijde wel mee moet nemen, maar die je niet bij je hebt? Schrijf ze op. Deze dingen heb ik niet bij me : x
Welke dingen heb je meegenomen die niet in de uitleg staan? x
Bespreek vraag 4, 5 en 6 met de klas. Zijn er handige tips voor jou?
Schrijf die op. x
Kijk naar je antwoorden op de vragen hiervoor. Beantwoord daarna de vragen bij Vooruitkijken op de bladzijde hiernaast. Tijdens de volgende les vul je Terugkijken in. 4 7 8 5 6
Kom jij weleens te laat op school?
y ja y nee
Zo ja, hoe komt dat? x
Hoe kun je voorkomen dat je te laat komt? x y schooltas de avond ervoor inpakken y eerder opstaan y eerder van huis vertrekken y anders, namelijk x
IK BEN NIET TE LAAT. IEDEREEN HEEFT ZIJN EIGEN LEERTEMPO.
Datum x
] Vooruitkijken
Let de komende week extra op bij het inpakken van je schooltas.
Zorg ervoor dat je alles bij je hebt én dat je schooltas niet te zwaar is.
Schrijf op hoe je dat elke dag gaat doen.
Wanneer pak je je schooltas in? x
Wat nam je eerder wel mee en nu niet? x
Wat neem je nu wel mee en eerder niet? x
Wat stop je in je kluisje op school en haal je eruit als je het nodig hebt? x
Ga je een checklist maken? x
y Ja, omdat x
y Nee, omdat x ] Te r ugki jken
Kijk naar de vragen bij Vooruitkijken.
Wat lukte wel en wat lukte niet? Waardoor kwam dat?
Dit lukte wel x
Dat kwam doordat x
Dit lukte niet x
Dat kwam doordat x
Zo werk je met je agenda
DOEL x Je leert hoe je op een slimme manier je schoolagenda gebruikt.
] Wat je in je agenda zet, hoef je niet te onthouden. Dat zorgt voor ruimte in je hoofd. 1 2 3
Wat voor soort schoolagenda heb jij? (Bijvoorbeeld Ajax-agenda, Donald Duck-agenda.) x
Bekijk je agenda. Zoek deze week op en beantwoord de vragen.
Op hoeveel bladzijden staan de vijf dagen van de schoolweek? x
Hoeveel lijntjes staan er onder elke dag? x
Is er voldoende ruimte om te schrijven volgens jou? x
Hoeveel ruimte is er voor het weekend? x
Staan er plaatjes in de agenda? x
Wat vind je handig of juist onhandig in jouw agenda?
Handig x
Onhandig x
JAMMER DAT WE HUISWERK MOETEN MAKEN UIT BOEKEN. DIE BLIJVEN HET DOEN ALS DE WIFI ERUIT LIGT.
Schrijf je huiswerk op een slimme manier in je agenda.
Dan weet je precies wat je moet doen en gaat er niets mis !
1
Kies een agenda met voldoende schrijfruimte
x voor elk lesuur een schrijflijntje
x schrijflijntjes lang genoeg voor jouw handschrift
2
Zet je lesrooster in je agenda
x schrijf bij lijntje 1 het vak dat je het eerste uur hebt, bij lijntje 2 het tweede vak, enzovoort
x gebruik afkortingen: Nederlands = NL, wiskunde = WIS, aardrijkskunde = AK
Zo kun je aan het eind van de les snel het huiswerk invullen. Vaak heb je weinig tijd!
3
Vul huiswerk altijd meteen in
x vraag je leraar meteen wat de bedoeling is als je dat niet begrijpt
x schrijf op of je iets moet meenemen
x stel een alarm in op je telefoon als je vaak iets vergeet mee te nemen
In de ELO (elektronische leeromgeving)
van je school staat vaak ook informatie over huiswerk, toetsen en inleverdata.
4
Schrijf duidelijk
x zorg ervoor dat je je notities begrijpt
x gebruik afkortingen: lr. (leren), lz. (lezen), m. (maken), blz. (bladzijde), opdr. (opdracht)
x noteer om welk boek het gaat: het tekstboek (tb), werkboek (wb) of opdrachtenboek (ob)
5
Gebruik kleuren en tekens
x gebruik voor toetsen, presentaties of werkstukken kleuren of tekens
x markeer toetsen bijvoorbeeld blauw en werkstukken groen (zo zie je meteen wanneer er iets bijzonders is)
6
Markeer het huiswerk dat je af hebt
x streep huiswerk dat je af hebt door of markeer het
7
Noteer andere bijzonderheden
x schrijf andere activiteiten zoals excursies, sport of uitstapjes in je agenda (zo weet je wanneer je tijd hebt voor je huiswerk)
Bekijk het huiswerk dat je in je agenda hebt geschreven voor de komende drie dagen.
Controleer je agenda aan de hand van de volgende vragen. x
Heb je het huiswerk bij het goede vak en lesuur ingevuld? y ja y nee
Heb je de goede afkortingen gebruikt? y ja y nee
Heb je genoteerd om welk boek het gaat? y ja y nee
Heb je opgeschreven of je iets mee moet nemen? y ja y nee
Begrijp je je eigen notities altijd? y ja y nee
Gebruik je kleuren en / of tekens? y ja y nee
Streep je het huiswerk dat je af hebt door of markeer je het ? y ja y nee
Noteer je andere bijzonderheden in je agenda? y ja y nee
Kijk naar je antwoorden bij vraag 4. Verbeter de dingen die nog niet goed zijn.
Let op de volgende punten:
x Heb je iets gemist? Zo ja, schrijf het dan alsnog in je agenda.
x Heb je iets bij een verkeerde dag of een verkeerde week geschreven?
Verplaats het dan naar de goede dag of week.
x Is je huiswerk onduidelijk of onleesbaar?
Schrijf het dan duidelijker of netter op.
Bespreek vraag 4 en 5 met de klas.
a Wat zijn goede tips om je huiswerk op een handige manier te noteren? x
b Zijn er handige afkortingen, kleuren, tekens of nog iets anders?
Zo ja, welke kun jij goed gebruiken? x
c Beoordeel je agenda op hoe je alles hebt ingevuld en geef jezelf een cijfer.
Mijn cijfer:
Verbeterpunten voor mijn agenda:
y Ervoor zorgen dat ik niet vergeet iets op te schrijven.
y Beter opletten op welke plaats ik mijn huiswerk schrijf.
y Mijn huiswerk duidelijker opschrijven.
y Anders, namelijk x
Kijk naar je antwoorden op de vragen hiervoor. Beantwoord daarna de vragen bij Vooruitkijken op de bladzijde hiernaast. Tijdens de volgende les vul je Terugkijken in.
Datum x
] Vooruitkijken
Noteer de komende week (tot de volgende mentorles) je huiswerk zo duidelijk en zo handig mogelijk. Waar ga je allemaal op letten?
y duidelijker schrijven
y afkortingen gebruiken
y kleuren of andere tekens gebruiken
y beter opletten bij welke dag ik het huiswerk opschrijf
y beter opletten bij welk lesuur ik het huiswerk opschrijf
y het huiswerk markeren of doorstrepen als ik het af heb y anders, namelijk x
] Te r ugki jken
Ruil je agenda en dit boek met een klasgenoot.
Kijk of het hem of haar goed is gelukt om de afgelopen week het huiswerk duidelijk en efficiënt op te schrijven. Let vooral op de verbeterpunten die je klasgenoot bij Vooruitkijken heeft aangekruist.
Beantwoord de volgende vragen in het boek van je klasgenoot.
Bespreek de antwoorden daarna met elkaar.
Wat ging goed? x
Wat kan nog beter? x
Zo plan je je huiswerk
DOE L x Je leert hoe je een planning maakt, zodat je op tijd klaar bent met je werk.
] Plannen is belangrijk om je schoolwerk op tijd af te krijgen.
Maar let op: plannen is een vak apart!
Hoe ziet jouw dag eruit na schooltijd? Vul de tabel in.
Hoe laat ben je thuis? Welke vaste activiteiten heb je? Welke dingen doe je graag? ( sport, muziek … ) ( gamen, film / series kijken … )
Maandag uur
Dinsdag uur
Woensdag uur
Donderdag uur
Vrijdag uur
Zaterdag
Zondag
Op welke dag heb je de meeste tijd om huiswerk te maken?
Op welke dag heb je de minste tijd om huiswerk te maken?
Bespreek vraag 1 en 2 met de klas. Zijn er grote verschillen in de tijd die jullie na schooltijd hebben om huiswerk te maken? Hoe komt dat?
]
Om je huiswerk goed te kunnen inplannen moet je overzicht hebben. Wat moet je doen? Hoeveel tijd heb je? Als je slim plant, kom je niet in tijdnood!
1
Maak een weekplanning
Zet je weekplanning in je agenda als daarin voldoende ruimte is. Zo niet, gebruik dan een los blaadje.
3
Zoek uit hoeveel tijd je hebt
Zet in de planning hoe je je tijd indeelt ná schooltijd en in het weekend. Heb je vaste afspraken, zoals trainingen of oppassen? Werk eventueel met kleuren:
x Maak de vaste afspraken rood.
x Maak de dingen die je heel graag doet (maar wel zou kunnen missen) oranje.
x Maak de dingen die je prima kunt missen geel.
Op de rode momenten kun je geen huiswerk maken, op de oranje en gele momenten (als het nodig is) wel.
3
2
Zoek uit hoeveel tijd je huiswerk kost
Houd de eerste keren dat je huiswerk maakt de tijd bij. Zo weet je hoeveel tijd je ongeveer nodig hebt voor bijvoorbeeld het leren van een lijst Engelse woordjes of het maken van tien wiskundeopgaven.
4
Plan je huiswerk handig
x Maakwerk kun je soms al op school doen, of de dag van tevoren.
x Leerwerk kost vaak meer tijd. Je kunt bijvoorbeeld het leerwerk in stukken van 20 minuten verdelen en elke dag een stuk doen.
x Voor een toets of een werkstuk heb je veel meer tijd nodig. Begin daar dus op tijd mee! Het is verstandig om daar een paar dagen voor uit te trekken.
4
6
7
5
Hoe gaat het plannen van het huiswerk bij jou? Kruis aan.
y Ik probeer alles de dag van tevoren te doen. Ik krijg het dan niet af.
y Ik vergeet soms dat ik op bepaalde dagen bijna geen tijd heb voor huiswerk doordat ik andere afspraken heb.
y Ik plan het wel goed in, maar soms kost het huiswerk maken veel meer tijd dan ik had ingepland.
y Ik plan het huiswerk meestal wel goed in en krijg het ook op tijd af.
Bekijk in je agenda welk huiswerk je over drie schooldagen af moet hebben (dus als het nu woensdag is, kijk dan bij volgende week maandag).
Hoe ga je dit huiswerk verdelen over de komende dagen? Vul het hierna in.
Denk aan de tips in de uitleg.
Datum x
Datum x
Datum x 6 7
Vergelijk je planning met die van een klasgenoot. Wat zijn handige tips van je klasgenoot voor het plannen van je huiswerk? x
Kijk naar je antwoorden op de vragen hiervoor. Beantwoord daarna de vragen bij Vooruitkijken op de bladzijde hiernaast. Tijdens de volgende les vul je Terugkijken in.
Datum x
] Vooruitkijken
Dit gaat al goed bij het huiswerk plannen:
y Ik vul de weekplanning helemaal in.
y Ik weet hoeveel tijd ik nodig heb voor mijn huiswerk.
y Ik hou bij het plannen rekening met andere vakken die ik heb.
y Ik hou bij het plannen rekening met andere afspraken die ik heb.
y Ik plan meer tijd in voor toetsen, werkstukken enzovoort.
y Ik verdeel het huiswerk dat veel tijd kost in stukken.
y Anders, namelijk x
Dit kan nog beter x
Dit ga ik komende week uitproberen x
] Te r ugki jken
Dit ging goed x
Dit was nog lastig x
Ik ga dat zo oplossen x