DUIC_Krant_362_30_april_2026 by DUIC

Koos Marsman over ‘herdenke en viere’: ‘k Zou zegge: Herdenk en Vier!

bijdrageDoneerjijeenvoordezegratiskrant?

Goederenvervoer over water omzeilt strenge regels in Utrechtse binnenstad

Het verzet van kapsalon Van der Vlist

De Woonadviseur Ouderen helpt alle ouderen (55+) in Utrecht die nadenken over een passende woonsituatie, nu en in de toekomst. Onze hulp is gratis.

Dirk en Laura over leven op de diergeneeskundefaculteit

Utrecht na de bevrijding, feest en herstel Bevrijdingswandeling - muziek - expo's - vertellingen - swingles - lunch

Neem nu contact op!

Spreekuren: ma t/m do 10.00u. 14.00u. 030-23 61 804 info@woonadviseurutrecht.nl

10.00-14.00 uur - Hogelandse Park t/m Stadhuisbrug - gratis stichtingvlam.nl

geldig van maandag 27 april t/m zaterdag 9 mei 2026

Döner pakket deluxe

500 gram kipdöner 5 pitabroodjes

2 bakjes saus naar keuze

250 gram komkommersalade 1499 ,

Kippieplank € 34,99

± 10 pers. ± 1200 gram. ± 100 hapjes.

Inclusief kartonnen plank. Direct klaar voor gebruik.

Inhoud: gevulde olijven, kaasblokjes met dille, gevulde peppers met roomkaas, mini-saté, grillworst naturel, grillworst kaas, kipgehaktballetjes, salami blokjes, kipfilet roomkaas rolletjes, salami roomkaas rolletjes, serrano roomkaas rolletjes.

rijkelijk gevuld

samen voor: per stuk € 6,99 2 voor:

Maaltijdpan 4soorten € 39,99

± 6-8 pers. ± 2400 gram

Bami, nasi, mihoen en Chinese bami met 6 balletjes, 6 mini-saté.

Maaltijdpan 4soortenXXL € 119,97

± 18-24 pers. ± 7200 gram

Bami, nasi, mihoen en Chinese bami met 18 balletjes, 18 mini-saté.

INHOUD

Nieuws

4. DUIC in Beeld

A-12 blokkade

7. Bevoorrading over het water

Schoon schip maken

7. Column

Herdenke en viere

8. Bijzonder verzetsverhaal

Kapsalon Van der Vlist aan de Croeselaan

Cultuur / Uit

10. Uittips

Elke week de leukste tips

11. Dé bakermat voor dierenartsen

Langs bij de studie Diergeneeskunde

13. Tienduizenden bijen

Op bezoek bij een Utrechtse imker

Stad / Leven

14. Verdwenen politiepost

Politiepost op Het Hoogeland

Sport

15. Puzzel

Zoek de verschillen

Colofon

AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE

Anuray Soedamah, Bas van Setten, Bo Steehouwer, Else Marie Vonk, Luuk Beckers, Max Weijtens, Nella van Leeuwen, Robert Oosterbroek en Zoey van Wijhe.

ART DIRECTION EN VORMGEVING

ddk.nl en redactie DUIC

UITGEVERS

Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers

Utrecht liet zich deze week van verschillende kanten zien. Op de A12 bij De Meern legden actievoerders het verkeer stil uit protest tegen fossiele subsidies (p. 4). Tegelijk probeert de stad juist minder afhankelijk te worden van fossiele energie. In de binnenstad gebeurt dat bijvoorbeeld door bevoorrading weer vaker over het water te laten verlopen (p. 7). Een oude manier die opnieuw wordt ingezet, met als doel minder drukte op straat. Verder is er in deze krant ruimte voor Bevrijdingsdag, in de vorm van een bijzonder verzetsverhaal. In kapsalon Van der Vlist aan de Croeselaan (p. 8)

VERANDERENDE STAD IN BEELD

JANSKERKHOF

Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt. Hierdoor ziet de stad er op sommige plekken heel anders uit dan vroeger, terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.

blijkt achter de deuren een indrukwekkende geschiedenis schuil te gaan. Ook besteden we deze editie aandacht aan het feit dat Utrecht dé stad is waar alle Nederlandse dierenartsen vandaan komen. Het is immers de enige plek in Nederland waar deze studie wordt aangeboden (p. 11). Verder gaan we op bezoek bij een Utrechtse imker en zijn bijenvolken (p. 13). We sluiten af met een verhaal dat ons terugbrengt naar de politiepost op het Hoogeland (p. 14).

De DUIC-redactie

CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 030 7600 226

VRAGEN OVER DISTRIBUTIE? Lysanne Scheer via distributie@duic.nl, 030 7600 146

ADVERTEREN

Helling 13, 3523 CB Utrecht, adverteren@duic.nl Dave Vorstenbosch dave@duic.nl 030 7600 146

De Belastingdienst hee een nieuw rekeningnummer

Gebruik bij betalingen het rekeningnummer uit onze brieven of digitale post. Pas dit ook direct aan in uw online bankomgeving.

Meer weten? Ga naar

U bent altijd welkom voor een open gesprek. Bel 0800 - 023 05 50 of ga naar monuta.nl/utrecht.

Ook als u niet of elders verzekerd bent.

Utrecht

Kirsten Sparnaaij

DUIC IN BEELD

A12-blokkade

Robert Oosterbroek

Het was geen verrassing dat activisten tegen fossiele subsidies de A12 bij Utrecht wilden blokkeren. Waar precies bleef lang geheim, tot zaterdagochtend. Op verschillende plekken verzamelden demonstranten zich om samen naar de snelweg bij De Meern te trekken. Terwijl de mobiele eenheid toekeek, gingen enkele auto’s steeds langzamer rijden tot ze stil stonden. Dat was het signaal

voor honderden actievoerders om de weg op te rennen: de blokkade was een feit. De politie greep niet direct in, waarna veel actievoerders zich vastketenden aan elkaar, de vangrail en een aanhangwagen. De blokkade hield enkele uren stand, waarna iedereen alsnog werd opgepakt. In totaal ging het om ruim 400 personen. a

Onderhoud A12 en A2: 2 weekendafsluitingen tussen knooppunt Everdingen en Bodegraven vanaf 1 mei

Rijkswaterstaat voert tussen 1 en 11 mei 2026 tijdens 2 weekenden werkzaamheden uit aan de A12 richting Den Haag. De snelweg is dan dicht van knooppunt Oudenrijn bij Utrecht tot de aansluiting met de N11 bij Bodegraven. In beide weekenden is ook de A2 richting Utrecht dicht van knooppunt Everdingen bij Vianen tot knooppunt Oudenrijn. Weggebruikers worden omgeleid en moeten rekening houden met een extra reistijd tot 60 minuten.

Weekendplanning*

De A12 richting Den Haag is dicht tussen knooppunt Oudenrijn (Utrecht) en de aansluiting met de N11 (Bodegraven). De A2 richting Utrecht is dicht van knooppunt Everdingen (Vianen) tot knooppunt Oudenrijn. Beide afsluitingen zijn:

• van vrijdag 1 mei 22.00 uur tot maandag 4 mei 05.00 uur;

• van vrijdag 8 mei 22.00 uur tot maandag 11 mei 05.00 uur.

Tijdens deze weekenden is er op de A12 tussen knooppunt Oudenrijn en afrit Woerden (14) slechts 1 rijstrook beschikbaar, alleen voor bestemmingsverkeer.

Omleidingen

• Verkeer van Utrecht naar Rotterdam wordt omgeleid via de A2, A27 en A15.

• Verkeer van Utrecht naar Den Haag wordt omgeleid via de A2, A9 en A4 of de A2, A27 en A15.

• Verkeer van Woerden e.o. naar Rotterdam of Den Haag wordt omgeleid via de A12, A2, A27 en A15.

• Verkeer op de A2 richting Amsterdam wordt vanaf knooppunt Everdingen omgeleid via de A27.

Advies aan weggebruikers

Reis niet als het niet nodig is. Moet u toch reizen, kies dan voor het ov of de fiets.

• Moet u echt met de auto, plan uw reis dan goed en check actuele verkeersinformatie.

• Volg omleidingsroutes op gele borden en informatiepanelen en kies niet voor een route binnendoor.

* De open afritten en verbindingswegen kunnen vanaf 20.00 uur worden afgesloten.

Kijk voor meer informatie op rijkswaterstaat.nl/ onderhouda12

Kijk voor meer informatie op rijkswaterstaat.nl/ goa20udenrijn

SCHOON SCHIP MAKEN

Bevoorrading via het water steeds populairder in Utrecht

Eeuwenlang werd de Utrechtse binnenstad bevoorraad over het water, maar in de loop van de twintigste eeuw verschoof het goederenvervoer steeds meer naar de weg. Nu wordt vanwege onder meer strenge regelgeving opnieuw naar het water gekeken. Via het nieuwe initiatief Hub Kade Zuid beet Boon’s het spits af.

Toen Utrecht in 1122 stadsrechten kreeg, werd ook begonnen met de aanleg van een vaarroute dwars door het centrum. Deze verbinding tussen de Vecht en de Vaartsche Rijn noemen we nu de Oudegracht. De laaggelegen werven, die uniek zijn in de wereld, zijn via tunnels onder de straat verbonden met de opslagkelders en pakhuizen. In de loop van de twintigste eeuw werd het steeds aantrekkelijker om goederen via de weg te vervoeren, maar deze eeuw veranderde dit weer. Het goederenvervoer over de weg kreeg te maken met steeds strengere regels. Zo gelden er inmiddels venstertijden voor laden en lossen, zijn er emissievrije zones en gelden er aslastbeperkingen vanwege de kwetsbare historische werfkelders. Daarnaast staat de leefbaarheid in de Utrechtse binnenstad onder druk. Het vervoer over water, dat de gemeente al decennia verzorgt voor met name horecazaken die langs de Oudegracht liggen, wordt daarom weer steeds aantrekkelijker.

Hub Kade Zuid

De gemeente was tot voor kort verantwoordelijk voor het goederenvervoer over het water, maar sinds eind april is er een nieuwe speler bijgekomen: Hub Kade Zuid. Deze stichting is ontstaan nadat de gemeente en HUB Utrecht Oost, een organisatie die verantwoordelijk is voor goederenvervoer op het Utrecht Science Park en Rijnsweerd, de handen ineen hebben geslagen. Hub Kade Zuid gebruikt niet alleen het terrein dat pal naast de haven van de gemeente aan de

Verlengde Hoogravenseweg ligt, maar huurt ook de schepen en de schippers. “De gemeente wil het vervoer over water aan de markt overlaten”, vertelt Birgit Hendriks van HUB Utrecht Oost en Hub Kade Zuid. “Wij gaan komend anderhalf jaar kijken of dit financieel duurzaam is. Dit lukt vooral als zoveel mogelijk partijen gebruikmaken van onze diensten. We voeren daarom gesprekken met leveranciers en met ondernemers.”

‘Wij gaan komend anderhalf jaar kijken of dit financieel duurzaam is’

Boon’s

Boon’s Dagmarkt aan de Ganzenmarkt van ondernemer Nawin Harpal is de eerste zaak die wordt bevoorraad via de Hub Kade Zuid. “Voorheen werden de spullen aangevoerd via bakwagens die niet verder mochten rijden dan de ingang van de fietsenstalling onder het stadhuis. Vervolgens moesten er drie medewerkers aan te pas komen om een container over de klinkers naar het magazijn te trekken. Nu is dit gelukkig verleden tijd. Dat scheelt veel ellende.” De vrachtwagen van Boon’s rijdt niet meer de binnenstad

COLUMN

Herdenke en viere

Herdenke mense, we gaon ‘t weer doen op 4 mei. En nie zeure wan mešchien denk je da ’t gin zin heb wan d’r zijn volop oorloge in de heule wereld, maor daor motte we ons nie bij neerlegge. We motte die gekke die over oorloge beslisse laote wete daw’ ze complete idioate vinde. Trump, Poetin en Netanyahu zijn d’r ’n paor, maor d’r zijn d’r nog veul meer. Kom dus naor een van de herdenkingsplekke in Uterech, zellefs in Leidsche Rijn kej’ teugewoordig terech. De bekendste plek is die an ’t Domplein bij ’t vezetsmonument. Da’s n beeld (gemaok in 1948-1949 door Corinne Franzén-Heslenfeld) van ’n wijfie mè ’n fakkel in d’r hande. Die fakkel as symboal voor ’t vezet en ’n wijfie om te benaodrukke da in Uterech veul vrouwe an ’t vezet teuge de Duitse bezetter deel naome. (Natuurlijk konde we ’t in Uterech nie na laote om ’t beeld ook ’n bijnaom te geve: ‘wijfie mè ’n ijsco’.) Wa wel apart is, is da d’r nou ’n Zuilenees komp om saome mè de burrgemeester de krans te legge. Die Zuilenees is Wim van Scharenburg, de voormaolige baos van ’t Musejum van Zuile. De beste man heb ze heule leve d’r voor geijverd da d’r in Zuile ’n eige dodenherdenking is en blijf en nou mottie naor ’t Domplein komme. Wim, ’t is maor voor één keer en je ben van harte welkom. En waorom mag Wim die krans legge? Omda ze vaoder in 1941 betrokke was bij de Februaristaoking, ’t eerste groate vezet teuge de Duitsers.

En as we herdach hebbe gaon we de bevrijjing viere en da’s op 5 mei in Uterech di keer ’n heul spesjiaole wan ze doen hier de aftrap van ’t bevrijjingsfees voor heul Nederland. Robbie Jette, onze eerste minister, komp d’r voor naor de Domkerrek en daorna gaot ie ‘t bevrijjingsvuur ontsteke bij ’t Bevrijjingsfestival in parrek Transwijk. Wa aordig is, is da vooraf in de Domkerrek me maotsjie Ad van Liempt nog ’n mooi praotsjie gaot houwe. Da wor nog ’n druk daggie. ‘k Zou zegge: Herdenk en Vier!

Koos Marsman

in, maar rijdt naar de haven aan de Verlengde Hoogravenseweg. De containers worden via een kraan vanaf de laadklep op het schip van de gemeente gehesen. Er waren wel wat aanpassingen nodig om dit mogelijk te maken. Zo moest er bijvoorbeeld een koelcel op het schip worden gebouwd. Vanaf de haven is het iets meer dan 20 minuten varen naar de Stadhuisbrug en het kost ongeveer een minuut om een container uit te laden.

Toekomst

De toekomst van de Hub Kade Zuid valt of staat bij het aantal ondernemers dat er gebruik van gaat maken. Nu is het vooral voor de zaken die langs de Oudegracht liggen. Hendriks zegt dat er al nagedacht wordt over locaties langs het water waar spullen tijdelijk opgeslagen kunnen worden, om vervolgens met bijvoorbeeld een klein elektrisch voertuig of een bakfiets verder de stad in te brengen. “Het is allemaal een kwestie van testen om het financieel duurzaam te maken. We hoeven geen dikke vette winsten te maken, dat mag ook niet als stichting, maar het moet wel kostendekkend zijn. We zijn ten slotte gewoon een onderneming. a Tekst en fotografie: Bas van Setten

Koos Marsman is ambesedeur vollekstaol en commetator. Hij schrijf tweewekelijks voor DUIC, natuurlijk in de Uterechse vollekstaol

Het verzet van kapsalon Van der Vlist in de oorlog

Achter de deuren van Croeselaan 343 gaat een bijzonder verhaal schuil

Raymond kan er een boek over schrijven. De kleinzoon van Bernard en Elisabeth van der Vlist verzamelt al jaren informatie over het bijzondere verzetsverhaal van zijn grootouders. Als opvolger van zijn opa staat hij nog dagelijks midden in het decor waar dit stukje oorlogsgeschiedenis zich afspeelde: kapsalon Van der Vlist aan de Croeselaan 343.

Het blijft voor Raymond (61) een speciaal gevoel. Nog elke dag knipt hij klanten op de plek waar zijn grootouders Bernard en Elisabeth van der Vlist de hoofdrol speelden in een bijzonder verzetsverhaal. Op 4 mei vertelt hij in zijn kapperszaak, als een van de Open Joodse Huizen, hun verhaal. DUIC mocht hem vooraf al spreken.

Begin van de oorlog In 1938 openen zijn grootouders Bernard en Elisabeth hun herenkapsalon aan de dan net nieuwe Croeselaan, op nummer 343. “Mijn opa en oma trouwden begin jaren ’20 en kregen drie zonen, van wie er één vlak voor de oorlog overleed. Mijn oma was op dat moment zwanger van mijn tante. Toen de Croeselaan in 1938 klaar was, verhuisden ze met hun kapsalon daarheen.” Amper twee jaar later breekt de oorlog uit. “Net als veel Nederlanders kregen mijn opa en oma een Duitser ingekwartierd, Walter heette hij.” Hoe lang is onbekend, maar waarschijnlijk vrij kort. Volgens de doorvertelde familieverhalen krijgt het gezin na de Februaristaking in 1942 namelijk de eerste onderduikers in huis. Dit zijn eerst Nederlandse mannen uit de spoorbranche die tewerkstelling in Duitsland willen ontlopen, later ook Joodse mensen. “In de kapsalon liepen natuurlijk veel mannen in en uit. Som-

migen vroegen of ze konden overnachten. Zo begon het verzet.”

Illegale kranten

De zaak is vanaf 1942 ook een belangrijk uitdeelpunt voor illegale kranten, omdat de Duitsers de persvrijheid beperken. Het gaat om het blad ‘De NieuwsBode’. Dagelijks worden zo’n zes- tot zevenhonderd exemplaren afgeleverd bij de kapsalon. Die moesten door medewerkers van het verzet worden bezorgd op diverse locaties. “Later ontdekte ik dat daar geld mee werd verdiend: zo’n 2 gulden per krant, veel voor die tijd. Dat vroegen mijn opa en oma om onderduikers te onderhouden.” Een leuk feitje is volgens Raymond dat de zaak nog steeds een verdeelpunt is: “Ook vandaag de dag verspreiden wij folders met activiteiten voor de wijk én zijn we afhaalpunt voor DUIC.”

‘Het pand was te vergelijken met het Achterhuis van Anne Frank’

Fruit- en groenteveiling Een opvallend detail is dat het onder-

duikadres van de familie Van der Vlist op steenworp afstand ligt van een belangrijke nazi-locatie: de fruit- en groenteveiling aan het Heycopplein. Dat was destijds de rand van de stad en een logistiek knooppunt. De Duitsers hielden daar vaak bijeenkomsten en rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart gaf er speeches. Een van zijn kantoren zat aan de Maliebaan. Een bijzondere brief van een voormalig onderduiker, toen tien jaar oud, illustreert dit. “Zondag nadat wij bij de familie kwamen, was er op het terrein een massameeting van de nazi’s (foto rechtsonder, red.) met deelname van Duitse rijkscommissaris van Nederland - Seys-Inquart - die na de oorlog ter dood veroordeeld is in het proces tegen oorlogsmisdadigers in Nurnberg. Ik kan me herinneren dat ik er veel genoegen van had dat ik van de onderduikplaats de man kon zien die door de ‘fuehrer’ beopdracht was de Joden in Holland te vernietigen, terwijl hij mij niet zien kan!”, schrijft hij. Die dag

werd het tienjarig bestaan van de NSB gevierd. De jongen heeft de oorlog overleefd. “Het pand was te vergelijken met het Achterhuis van Anne Frank”, zegt Raymond. “Boven de zaak zat een torentje met verborgen slaapkamers. Daar leefden door de jaren heen tientallen mensen. Ook in de schuur en, bij groot gevaar, in de kruipruimte.”

Een van de Joodse families die een tijdje aan de Croeselaan onderduiken, is de familie Emanuelle. Alle drie - vader, moeder en zoon Samuel - overleven ze de oorlog en vertrekken daarna naar Israël. “Vijftig jaar later namen ze contact met ons op. Jaarlijks vertellen zij nog het verhaal over mijn oma, die haar keuken afstond om mevrouw Emanuelle koosjer te laten koken. Dat vonden zij heel bijzonder!”

Levensloop opa Bernard Jarenlang houdt de familie het vol. Tot Bernard in 1943 onverwachts wordt gearresteerd, met 1400 gulden voor onderduikers op zak. Hij is verraden vanwege zijn rol bij de illegale kranten. Na verhoor wordt hij veroordeeld tot vijf jaar tuchthuis. “In de verhoren lees je dat hij het luchtig opnam en lacherig deed tegen de Duitsers. Op de vraag waarom hij dit deed, zei hij: ‘Ik wilde de held van Nederland worden’. Dat typeer-

Raymond in de voormalige onderduikkamer boven zijn kapperszaak aan de Croeselaan 343. Foto: Bas van Setten / Tekst: Else Marie Vonk

de hem”, vertelt Raymond. Via ‘Hotel Oranje’ in Scheveningen en het Wolvenplein in Utrecht wordt Bernard naar een gevangenis in het Duitse Siegburg gedeporteerd. Elisabeth weet hem nog een pakket met spullen te bezorgen bij station Nijmegen. Het is de laatste keer dat zij en de kinderen hem zien.

In de tijd die volgt, is er af en toe briefcontact. “Daarin schrijft hij dat het goed gaat en dat hij genoeg te eten krijgt”, zegt Raymond. Een kanttekening is dat de brieven worden gecheckt door de Duitsers. Later wordt bekend dat Bernard een vluchtpoging heeft gedaan, maar zonder succes. “Hij werd zwaar gestraft: hij moest vastgebonden veertig kilometer achter een auto aanlopen en zat daarna opgesloten in een cel met water tot zijn knieen.” Toch wordt hij weer ingezet als kapper, waardoor hij een wat ‘luxere’ positie heeft.

Maar het verhaal eindigt treurig: Bernard sterft net voor het einde van de oorlog, in april 1945, aan vlektyfus. De ziekte breekt uit in zijn gevangenisvleugel. Niemand overleeft het.

Elisabeth wordt opgepakt

Elisabeth houdt zich in al deze jaren sterk. “Na de arrestatie van mijn opa wordt oma alleen maar actiever in het verzet. Ze helpt bij wapensmokkel, verspreidt nog steeds illegale kranten en installeert een zender om met Londen te communiceren”, vertelt Raymond. Ook weet hij dat zijn oma er niet voor schuwde zich provocerend te gedragen. “Mijn oom vertelde dat ze met een broche van koningin Emma over straat ging. Als een soldaat ernaar wees, zei ze: ‘Afblijven!’. En toen iedereen koper moest inleveren, gaf mijn oma alleen een asbak. Vervolgens nodigde ze de Duitser uit voor de koffie en stond

haar hele keuken vol met koperen spullen.”

Maar uit de verhalen weet Raymond dat de Duitse soldaten zich soms ook onverwacht goedaardig opstellen. “Ik hoorde bijvoorbeeld over een soldaat die bij hen in huis veel geld en voedselbonnen zag liggen, maar niets zei. Ook kreeg mijn oom een keer extra eten mee voor het gezin.”

Toch gaat het op een dag fout en

‘Mijn oma werd naar kamp Vught gebracht’

wordt Elisabeth opgepakt. “Een ouder Joods stel dat bij haar onderdook, was boos op mijn oma. Ze hadden in de woonkamer een altaartje gebouwd, waarna ze van oma in de schuur moesten slapen.

Bij een Duitse inval zou door het altaartje namelijk direct duidelijk worden dat er Joden ondergedoken zaten. In hun dagboek schreven ze dat ze boos waren op Elisabeth. De onderduikers werden later op een ander adres opgepakt. De Duitsers vonden het dagboek en arresteerden mijn oma. Ze werd naar kamp Vught gebracht. Maar het bizarre was: omdat in het dagboek stond dat ze niet goed voor Joden was, lieten ze haar toch weer vrij.”

Wonen bij Wilhelmina Elisabeth overleeft de oorlog, maar stort daarna volledig in. Ze verblijft

veertien maanden op Paleis Het Loo in Apeldoorn, waar koningin Wilhelmina een hersteloord voor oorlogsweduwen heeft ingericht. Uiteindelijk overlijdt ze in 1980. Bernard is al in 1955 herbegraven op de erebegraafplaats in Loenen. Elisabeth wordt daar, bij uitzondering en naar haar wens, bijgezet. Ook in de jaren die volgen, is er erkenning voor het verzetswerk van het stel. In de jaren ’90 ontvangt de familie bericht dat Bernard postuum een Yad Vashem-onderscheiding krijgt, een Israëlische onderscheiding voor niet-Joden die tijdens de Holocaust Joden hielpen overleven. In 1995 reist Raymond met zijn oom (92), de nog enige overlevende uit het gezin, naar Jeruzalem om de medaille op te halen. “Dat was heel bijzonder. Bussen vol nazaten kwamen ons bedanken.”

Kapsalon Van der Vlist is in al die jaren altijd opengebleven. Na de oorlog zetten knechten de zaak voort. Tien jaar later, in 1955, neemt Raymonds vader de zaak over. Veertig jaar verder is Raymond aan de beurt. Of de zaak na ruim honderd jaar nog in de familie blijft, is de vraag. Mogelijk neemt een van Raymonds zonen de kapsalon nog over. Maar wat er ook gebeurt aan de Croeselaan 343; het verzetsverhaal zal altijd in leven blijven. a

Meer verzetsverhalen zijn gratis bij te wonen op 4 mei bij 15 Open Joodse Huizen in Utrecht. Raymond spreekt om 11.00 aan de Croeselaan 343. Meer info op jck. nl/openjoodsehuizen

Foto’s boven naar onder: (1) Familie Van der Vlist, ingekwartierde Duitse soldaat in midden. (2) Familiefoto jaren ‘40. (3) Veilingterrein voor de oorlog, rechtsachter nr. 343. (4) Seyss-Inquart en Mussert, viering 10 jaar NSB op veilingterrein.

Waar: TivoliVredenburg

Wanneer: Donderdag 30 april, deuren open 19:30 Prijs: 27 euro

In de jaren ’90 overleed de Amerikaanse zanger Jeff Buckley op jonge leeftijd. Met slechts één album op zijn naam heeft hij toch een grote impact gehad op vele rock- en alternative-artiesten uit de 21e eeuw. De Belgische band Slow Pilot zal het album ‘Grace’ van begin tot eind spelen, aangevuld met enkele andere nummers uit zijn discografie. Voor de mensen die Buckley nooit live hebben kunnen zien, is dit de kans om nummers als Hallelujah, Forget Her en Lover, You Should’ve Come Over tóch live te horen.

Two

Prosecutors

Waar: De Sien

Wanneer: Donderdag 30 april t/m dinsdag 5 mei, begintijd varieert van 20:30 tot 21:00 uur. Prijs: Regulier 11 euro, CJP/U-pas 9 euro

Dit is een film die je meeneemt naar het Rusland onder Stalin. Regisseur Sergei Loznitsa baseerde zijn film op een novelle van Georgy Demidov, een politieke gevangene die veertien jaar lang vastzat in een goelag. Het resultaat is een inkijk in het leven onder een tirannie. De film is één week lang te zien in De Sien.

Jardin de la Musique: (Bijna) zo goed als Bach

Waar: Pieterskerk

Wanneer: Vrijdag 1 mei, 20:15 uur

Prijs: Regulier 22,50 euro, studenten/U-pas 16,50 euro

De muziek van componist Johann Sebastian Bach staat tijdens dit concert centraal bij het koor en orkest van Stichting Jardin de la Musique. Zij bestaan uit amateurmuzikanten die zich graag verder ontwikkelen, onder begeleiding van professionals die het niveau hoog houden.

Bevrijdingsfestival Utrecht

Waar: Park Transwijk

Wanneer: Dinsdag 5 mei, vanaf 12:00 uur

Prijs: Gratis

Het jaarlijkse festival op 5 mei in Park Transwijk staat deze keer paraat met artiesten als Russo, Chef’Special, Rolf Sanchez, La Fuente, Numidia en Van Dik Hout op het hoofdpodium.

Bevrijdingsfestival Bibliotheek

Waar: Bibliotheek Neude

Wanneer: Dinsdag 5 mei, vanaf 11:30 Prijs: Gratis

Wat betekent vrijheid precies? Dat staat centraal in de Bibliotheek Neude op 5 mei. Het begint met een vrijheidsmaaltijd, terwijl er naar verhalen en gedichten wordt geluisterd waarbij de verschillen tussen jong en oud centraal staan. Daarna volgen onder meer lezingen over persvrijheid, een theatervoorstelling en een filmprogramma. Uiteraard allemaal in het thema vrijheid. Ook voor kinderen is er van alles te beleven: van een voorlezer uit een prentenboek tot schrijfworkshops.

Bevrijding van Utrecht

Waar: Polar Bear-monument

Wanneer: Donderdag 7 mei, 19:30 Prijs: Gratis

Elk jaar worden bij het Polar Bear-monument zowel Nederlandse als Britse strijdkrachten herdacht. Onder meer loco-burgemeester Linda Voortman zal een toespraak houden. Om 18:30 uur begint een van de drie 7-meiwandelingen langs historische plekken en oorlogsmonumenten in Utrecht-Oost.

Dodenherdenking Domplein

Waar: Domplein

Wanneer: Maandag 4 mei, 20:00 uur. Prijs: Gratis

Op 4 mei staat heel Nederland stil bij alle Nederlandse slachtoffers die zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. In Utrecht wordt om 20:00 uur twee minuten stilte gehouden. Om 19:30 uur kunnen geïnteresseerden meelopen met de stille tocht van het Pieterskerkhof naar het Domplein. Na afloop volgt er nog een toespraak van burgemeester Sharon Dijksma.

Jeff Buckley by Slow Pilot

Dirk Hoogstraten en Laura Bokma op de Diergeneeskunde faculteit

Alle dierenartsen komen uit Utrecht

Op bezoek

bij de faculteit Diergeneeskunde

Wie dierenarts wil worden in Nederland, komt onvermijdelijk in Utrecht terecht. Al sinds 1821 is de faculteit Diergeneeskunde de enige plek waar het vak wordt onderwezen – en daarmee de bakermat van alle dierenartsen in Nederland. Op zaterdag 2 mei openen studenten hun wereld voor het publiek tijdens het DOE (Diergeneeskunde Outdoor Event). Om een beeld te krijgen van wie er achter de witte jassen schuilgaan, lopen we een middag mee met studenten Laura Bokma en Dirk Hoogstraten.

Laura komt gehaast binnenlopen, haar jas half open en telefoon nog in haar hand.

“Sorry dat ik wat later ben, ik moest even meekijken met een kat die net is gereanimeerd,” zegt ze, alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Voor haar is dat het misschien ook wel. Familie en vriendinnen weten haar inmiddels goed te vinden: als er iets is met een huisdier, bellen ze Laura.

|Een studie die alles vraagt “Je kan deze opleiding alleen afmaken als je echt passie hebt voor dieren,” zegt Laura. “Het is zo intensief. Zonder passie hou je het niet vol.” Laura en Dirk nemen ons mee langs studiezalen vol opgezette dieren, potten met organen en skeletten, en langs de kamers van studieverenigingen en richting de onderwijsboerderij. Die passie begint vaak al vroeg. Laura wist het – “zoals het cliché” – al van jongs af aan. Elk dier wilde ze helpen, van honden tot insecten. Dirk herkent die liefde voor dieren, al kwam hij er later achter dat dit zijn plek was. Studenten zijn vaak vijf, maar

soms ook zes of zeven, dagen per week op de faculteit te vinden. In de master draaien ze mee in de kliniek. “Lange dagen, korte nachten,” zegt Laura. En het werk is confronterend.

Studenten maken euthanasie mee, lopen mee in slachthuizen en verzorgen ernstig zieke dieren. “Dat kun je niet altijd met mensen buiten de studie bespreken,” zegt Laura. “Daar heb je elkaar voor nodig.”

|Hechte gemeenschap

Die onderlinge band is misschien wel het belangrijkste kenmerk van de diergeneeskundestudent. “Je zit hier eigenlijk 24/7,” zegt Laura. “We studeren samen, doen leuke dingen samen, en de moeilijke dingen ook.” Met zo’n 225 studenten die elk jaar beginnen het een relatief kleine wereld. Vriendschappen groeien snel, en relaties ook. Dierenarts-koppels zijn eerder regel dan uitzondering. “Iedereen die hier zit, wordt later collega,” zegt Laura.

|240 evenementen

Die onderlinge band krijgt vorm in een opvallend actief vereni-

gingsleven. Achter de studiezalen en collegebanken bevinden zich verschillende verenigingskamers die volhangen met vlaggen van oude besturen. Het is vrijdagmiddag: ergens wordt al aan de tap gedraaid. Verderop staan koffers; een commissie vertrekt binnenkort met een bus vol studenten naar het buitenland.

‘Iedereen die hier zit, wordt later je collega’

Samen organiseren die clubs zo’n 240 activiteiten per jaar: van borrels en gala’s tot lezingen en excursies.

“Voor elk interessegebied is er wel een club,” zegt Dirk. Van veefokkers tot paardenliefhebbers, van zangvereniging tot de enige facultaire rugby club van Nederland. “Je hebt echt voor iedereen een plek.” Maar die ruimte staat onder druk. Nieuwe regels vanuit de universiteit brengen het aantal activiteiten buiten kantoortijd terug naar 120 en uiteindelijk zelfs 60 per jaar. Volgens de universiteit heeft dat te maken met bezuinigingen, veiligheid en het gelijktrekken van regels. Het zorgt voor opgetrokken wenkbrauwen bij studenten. “Het betekent gewoon minder samenhorigheid,” zegt Laura. “En juist dat heb je nodig om deze studie vol te houden.” Dirk knikt. “Je leert hier mensen kennen buiten je eigen groep. Dat helpt enorm.” Volgens hem zit daar ook een belangrijk deel van de ontwikkeling. “Je komt hier binnen en bent soms nog een beetje… ja, puberaal onzeker. En hier leer je opener te zijn.”

|Studeren tussen de dieren

We lopen verder richting de Tolakker. Laura wijst ons op een rups op het pad. “Pas op, je staat er bijna op,” zegt ze, waarna ze het beestje voorzichtig aan de kant zet.

Op de boerderij staan koeien, schapen en varkens. Studenten leren hier de basis: melken, verzorgen en observeren. Laura vertelt over haar eerste keer een lam helpen geboren worden. “Dan heb je echt het gevoel dat je iets betekent.” Dirk herinnert zich een vroeg geboren veulen dat dankzij dagenlange zorg van studenten overleefde. “Dat je daar echt aan bijdraagt, dat is bijzonder.”

|DOE

Nu zijn de studenten druk met het DOE-event (Diergeneeskunde Outdoor Event), waar maanden voorbereiding in zitten. Op zaterdag 2 mei verandert de onderwijsboerderij de Tolakker in een soort festivalterrein. Verspreid over de weilanden staan kraampjes, workshops en demonstraties. Bezoekers kunnen zien hoe een schaap wordt geschoren, meelopen met rondleidingen over de boerderij en door de klinieken, en ontdekken wat er allemaal komt kijken bij het werk van een dierenarts. Toegang tot het evenement is gratis.a

Tekst/Fotografie: Max Weijtens

Is jouw lichaam ouder dan jij bent?

Waar: Weerdsingel Oostzijde 8, Utrecht Telefoonnummer: 030 237 41 00

Ontdek je biologische leeftijd en zie waar je lichaam écht staat. Merk je dat je stijver wordt, minder energie hebt of sneller klachten krijgt, maar voel je je niet thuis in de sportschool?

Bij Het Medizijn werk je met slimme eGym apparatuur aan je gezondheid, op jouw niveau. Geen standaard tness, maar trainen op basis van metingen. Onder één dak zijn zorgspecialisten beschikbaar voor aanvullend advies wanneer jij dat nodig hebt. Plan jouw afspraak en krijg weer grip op je lichaam.

www.hetmedizijn.nl

Geen zin? Perfect!

Waar: Ruigenhoeksedijk 21, Groenekan Herken je de constante druk van werk, gezin en een agenda die nooit leeg is? Dan is dit het perfecte moment om het om te draaien! Bij de Groeituin help ik je luisteren naar je lichaam en werk je aan je energie, rust en veerkracht. Gewoon praktisch, zonder zweverig gedoe. Zodat je weer voelt wat je écht nodig hebt. Pak jij de regie terug? Boek je eerste sessie en ga t de zomer in! www.degroeituin.nl/ tdezomerin

Fit de zomer in, samen sterk

Waar: Burgemeester Taets van Amerongenlaan 4, De Meern

De zomer komt eraan: hét moment om aan je gezondheid te werken. Bij Sportcentrum De Meern helpen we je t, energiek en in balans te blijven. Van frisse workouts tot motiverende groepslessen: alles op jouw niveau, zonder poespas. Werk aan je kracht, conditie en ontspanning in een jne sfeer. Stap binnen en ga vol vertrouwen de zomer tegemoet. Samen maken we jouw doelen haalbaar.

www.sportcentrumdemeern.nl

OP BEZOEK BIJ EEN UTRECHTSE IMKER

De tienduizenden bijen van imker Mark op Koningshof

‘Dit

is de drukste periode van het jaar’

Is het bord met daarop ‘Koningshof’ je weleens opgevallen langs de Koningsweg? Op dit terrein aan de rand van de stad zijn onder meer moestuinen, kassen en een pluktuin te vinden, maar ook de bijenkasten van imker Mark Koren. Zijn tienduizenden bijen vliegen daar al jaren rond. De komende tijd komen daar flink wat bijen bij.

In zijn witte imkerpak en met een zogenoemde beroker in zijn hand maakt Mark een van zijn bijenkasten open. Daarin heeft hij wat tabak en wat takjes die hij rondom het houten schuurtje vond aangestoken. Van de rook worden de bijen rustig, legt Mark uit.

Dit is zijn zesde jaar als hobby-imker op het terrein van Koningshof. Hij heeft drie bijenvolken. De grootste twee bestaan nu elk uit ongeveer 40.000 bijen, maar dat worden er 50.000 of zelfs 60.000. “De koningin legt nu 1000 eitjes per dag”, zegt Mark. Voor die duizenden eitjes hoefde ze maar één keer te paren. “Daarna bewaart ze de rest van het sperma. Dat doet ze in een speciaal zakje in haar lichaam: het zaadblaasje. Daarmee kan ze haar hele leven haar eitjes zelf bevruchten.”

De enige taak van de koningin is eitjes leggen. “De andere bijen, allemaal vrouwtjes, doen de rest. Het zijn haar hofdames als het ware.” Zij voeden bijvoorbeeld de larven, maken de kolonie schoon en bouwen honingraten. “Ook geven ze de koningin te eten en voeren haar poep af.”

Bloemen staan volop in bloei en het is niet te koud. Perfecte omstandigheden voor de bijen. “Er is nu altijd een deel buiten aan het vliegen”, zegt Mark. Ze verzamelen stuifmeel.

Mark bij zijn houten schuurtje waar de bijenkasten in staan. / Tekst en fotografie: Bo Steehouwer

Dat hebben ze onder andere nodig om de larven mee te voeden. “Er zitten veel eiwitten in.” Mooi meegenomen is dat de bijen tijdens hun verzameltocht tegelijk zorgen voor de bestuiving van planten. Zo kunnen vruchten en zaden ontstaan.

Verzegelde celletjes

“Van het voorjaar tot de vroege zomer is het de drukste periode van het jaar”, zegt Mark. “Dan hebben de bijen mij het meest nodig. Ik ben hier drie tot vier keer per maand te vinden. In september legt de koningin haar laatste eieren. Als het kouder dan twaalf graden is buiten gaan de bijen sowieso naar binnen.”

Mark houdt zijn bijenkasten goed in de gaten. Hebben de bijen al een nieuw houten raam nodig om honingraat in te bouwen? Of misschien al een extra verdieping? Hij pakt een van de ramen en vertelt: de donkere delen zijn oude honing. De lichtere gele delen zijn nieuw. “Als een celletje verzegeld is met was, zit er honing achter.” Hij wijst de koningin aan. Ze is een stuk groter dan de rest. “De koningin steekt als enige niet.”

Honing als huur

In de bovenste verdieping van de houten bijenkasten zit de honingkamer. Door een speciaal rooster kan de koningin daar niet komen. Zo kan Mark de honing oogsten zonder dat er eitjes of larven in zitten. Dat oogsten doet Mark altijd samen met zijn vader. Ook hij is imker. Inmiddels al 40 of 50 jaar, schat Mark. “Met speciale kammetjes schrapen we de verzegelde cellen van de honingraat open. Vervolgens doen we ze in een handcentrifuge en zo halen we de honing eruit. Alles plakt dan wel na afloop.” Meestal kan Mark rekenen op zeker tien kilo honing per oogst, maar zijn twee grote bijenvolken kunnen ook twintig kilo opleveren.

Wat doet Mark vervolgens met de honing? “De helft is voor de Koningshof. Dat is mijn huur. Die honing is te koop in het winkeltje hier. De andere helft is voor mezelf.” De oogst deelt Mark ook met zijn bijen. Die hebben honing nodig om te overwinteren. Ze eten de honing op. Het is een energiebron om de temperatuur op peil te houden. “Ze zorgen ervoor dat het binnen altijd 32 graden is.”

Twintig jaar

Zelf is Mark nu zo’n twintig jaar hobby-imker. “Geen jaar of dag is hetzelfde. Er is altijd wel iets. Het is een groep levende dieren. Ze vullen geen kaart in om te laten weten hoe het gaat. De ene dag kan ik zo het hok in wandelen, de andere dag steekt er meteen een in mijn nek.” Soms gebeuren er dingen waar Mark geen verklaring voor heeft. “Ik heb weleens een koningin gehad, maar geen eitjes of larven. Of de bijen gaan te vroeg of te laat zwermen. Voor alles is een reden.” Hij volgde een cursus bij Bijenvereniging Nederland. Die raadt hij aan. “Het is belangrijk om de dieren goed te behandelen. Zo voorkom je agressieve bijen.”

Koningshof was een braakliggend terrein, totdat initiatiefnemers het nieuw leven in bliezen. Het kreeg zijn oude functie terug. Vroeger verbouwden mensen er al eeuwenlang groenten en fruit. Van maart tot en met oktober is Koningshof elke zaterdag open, met verkoop van producten uit eigen kas en tuin. “Wie het leuk vindt, is van harte welkom”, zegt Mark. “Iedereen mag meelopen.” a

Mark maakt een van zijn bijenkasten open.

VERDWENEN POLITIE- EN BRANDWEERPOSTEN IN UTRECHT

Politiepost op Het Hoogeland

In 1887 kocht de gemeente Utrecht de buitenplaats Het Hoogeland aan het eind van de Biltstraat. In het landhuis, bijgenaamd het Witte Huis van Utrecht, kwam het Stedelijk Museum van Oudheden. Maar het ging de gemeente vooral om het landgoed van 8 hectare waarop een nieuwe woonwijk voor gegoede burgers moest komen. Toen de bouw van villa’s en geschakelde herenhuizen aan de Ramstraat en Emmalaan vorderde, werd in 1895 een politiepost geopend aan de Prinsesselaan. De kleine houten kiosk paste goed in de parkachtige omgeving.

Het duurde aanvankelijk even tot de woningbouw op gang kwam, die afhankelijk was van particulier initiatief. De eerste villa was in 1894 Nieuw Beresteijn aan de Museumlaan 7, een ontwerp van de Utrechtse architect Petrus Johannes Houtzagers. Hij tekende in datzelfde jaar ook voor de eerste woningen aan de Ramstraat 23-29. Toch stelde al in 1892 een gemeenteraadslid voor om ‘op het Hoogeland bij het Museum’ een Hulpbureau van Politie te openen. Niet zozeer voor de (toekomstige) bewoners, maar ‘omdat die drukke

toegang tot de stad bijna geheel onbewaakt is; vooral met het oog op den invoer van bedorven vleesch’. Destijds was de politie verantwoordelijk voor de keuring van vlees en vee dat de stad binnenkwam en agenten moesten daarom alle invalswegen bewaken, in dit geval de Biltstraat.

R.K. Begraafplaats De burgemeester antwoordde in 1892 op het verzoek van het raadslid: ‘Het plaatsen van een hulpbureau op het Hoogeland bij het Museum, zouden wij nog niet durven

voorstellen, omdat mogelijk na den aanleg van het Oudwijkerveld zal blijken, dat elders eene meer geschikte plaats daarvoor kan worden aangewezen.’ Het aangrenzende Oudwijkerveld was namelijk ook aangekocht en werd eveneens bebouwd; het zou als nieuwe naam Wilhelminapark krijgen.

Toch koos de gemeente in 1895 alsnog voor de Prinsesselaan op het Hoogeland als locatie voor het hulpbureau. ‘Bedoeld wachthuisje zal worden geplaatst tusschen het gemeente-museum en de r.k. begraafplaats, in de nabijheid van de

brug over de Biltsche Grift. De kosten van den bouw zullen ongeveer ƒ 1500 bedragen.’ De rooms-katholieke begraafplaats Sint-Barbara was al in 1875 gesticht naast Het Hoogeland. De politiepost kwam bij de brug die de toegang vormde.

Om zo dicht bij de begraafplaats te mogen bouwen, vroeg de gemeente goedkeuring bij de provincie Utrecht. ‘Hiertegen bestond geen overwegend sanitair bezwaar.’ Tegelijkertijd wees de provincie een aanvraag voor woningbouw nabij een andere begraafplaats af, maar tegen een politiepost was dus geen bezwaar. Enkele raadsleden maakten zich nog wel zorgen om schade ‘aan de op die plek aanwezige bomen’. Toch werd het houten gebouwtje in het najaar van 1895 in gebruik genomen.

Uitbreiding en inkrimping

De bezetting van het Hulpbureau van Politie bestond uit ‘1 hoofdagent en 4 agenten bij dag en hetzelfde personeel bij nacht’. Vanwege de groei van de wijk werd in 1907 besloten tot een uitbreiding met één agent (eigenlijk twee, vanwege de nachtdienst). Het zal krap geweest zijn in de houten kiosk. Maar: ‘Indien later een hulpbureau wordt gebouwd op het daarvoor aangekochte terrein in de Gerard Dou–straat, kunnen de 2 man van het Hoogeland een deel van die bezetting daarvan vormen.’

En inderdaad, in 1911 bouwde de gemeente een nieuw politiebureau aan de Gerard Doustraat, een zijstraat van de oude Vossegatsedijk, destijds een uitvalsweg. Aan de Doustraat verrezen de eerste woningen van de nieuwe Schildersbuurt. Het nieuwe hulpbureau daar was geen houten kiosk maar een fraai stenen gebouw, ‘een paleis in ‘t klein’ volgens een kritisch gemeenteraadslid. Een ander raads-

lid vond het nieuwe bureau overbodig: ‘De politie-bureaux aan de Maliebrug, de Tolsteegbrug en op het Hoogeland beveiligen het daarachter gelegen stadsgedeelte voldoende.’ Toch ging het door en zo verloor de politiepost Hoogeland in 1911 weer twee agenten. In 1927 werd het Hulpbureau op het Hoogeland een van de eerste slachtoffers van de centralisatie van de politie, vooruitlopend op de bouw van de grote bureaus Tolsteeg en Paardenveld. De hoofdcommissaris meldde dat de politiepost ‘volgens de ervaring, gemist worden’. Raadsleden sputterden tegen vanwege ‘de ongevallen op den Biltschestraatweg als gevolg van het drukke verkeer’. Volgens een ARP-gemeenteraadslid kon in plaats daarvan op de politie bezuinigd worden ‘door eenvoudig administratief werk niet door inspecteurs, doch door anderen te laten verrichten’, een gedachte die tegenwoordig ook wel klinkt. Op 14 februari 1928 werd werd de houten politiepost afgebroken. Slopers hadden niet meer dan een dag nodig. Het Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad schreef: ‘Gelukkig dat het oude getimmerte thans verdwijnt. Het is maandenlang een ergernis geweest voor degenen, die prijs stellen op schoonheid in het stadsbeeld. Als nu straks het voorjaar het Hoogeland in bloei zet, zal deze park-ontsiering niet opnieuw de entourage tot een aanfluiting zijn.’ De krant wist te melden dat de overblijfselen verkocht waren aan iemand die er een duiventil of kippenhok van wilde maken. De politiepost aan de Gerard Doustraat overleefde de centralisatie en bleef tot 1963 open. Het gebouw staat er nog en is nu een bijzonder woonhuis.a

Tekst: Arjan den Boer / Beeld: Het Utrechts Archief

Politieagenten bij Hulpbureau Hoogeland aan de Prinsesselaan, circa 1915.

Ansichtkaart van de politiepost op Het Hoogeland, circa 1905.