Issuu

Dr. Rath Health Foundation

MOCNE KOŚCI dzięki optymalnemu połączeniu witamin, minerałów i innych mikroskładników odżywczych

Dystrybucja: Dr. Rath Education Services B.V. Postbus 656, NL-6400 AR Heerlen Tel.: 0031-457-111 222 Faks: 0031-457-111 119 E-Mail: info@rath-eduserv.com Internet: www.drrathbooks.com Opublikowane przez Fundację Zdrowia Dr. Rath. Wszelkie prawa zastrzeżone. Poszczególne strony niniejszej broszury mogą być kopiowane wyłącznie do celów prywatnych i niekomercyjnych. Jakiekolwiek bezpośrednie lub pośrednie komercyjne wykorzystanie niniejszej broszury lub jej części w jakikolwiek sposób jest surowo zabronione bez pisemnej zgody autorów.

SPIS TREŚCI Wprowadzenie

Nasze kości: złożona i żywa struktura

Kolagen: wewnętrzny szkielet naszych kości

Powszechne choroby kości

Urazy i złamania kości

Mikroskładniki odżywcze dla zdrowych kości

Wskazówki dotyczące utrzymania zdrowych kości

Medycyna komórkowa i komórkowe składniki odżywcze

Badawczy Instytut Dr. Ratha

Naukowcy

WPROWADZENIE Kości są filarami naszego ciała. Zdrowie kości ma kluczowe znaczenie dla naszego ogólnego samopoczucia, ponieważ utrzymują one ciężar ciała, chronią wrażliwe narządy i, w połączeniu z mięśniami i stawami, umożliwiają każdy ruch. W ciągu całego życia różne czynniki mogą osłabiać nasze kości i upośledzać ich funkcjonowanie. Starzenie się, brak ruchu, zmiany hormonalne, niezdrowa dieta i różne choroby mają szkodliwy wpływ na stabilność kości. Konsekwencje obejmują złamania kości, ograniczoną mobilność, przewlekły ból i obniżoną jakość życia. Możemy jednak wspierać i utrzymywać zdrowie naszych kości za pomocą kilku prostych, ale skutecznych środków. Postęp naukowy w dziedzinie badań nad zdrowiem naturalnym, w połączeniu ze zdrowym stylem życia, zapewnia nam niezbędne narzędzia do stworzenia solidnych podstaw dla zdrowia kości.

Niniejsza broszura zapewnia cenny wgląd w strukturę i funkcję naszych kości, pokazuje, jakie czynniki mogą na nie wpływać i wyjaśnia, w jaki sposób możemy utrzymać ich zdrowe funkcjonowanie w dłuższej perspektywie. Główny nacisk położono tu na odkrycia naukowe Instytutu Medycyny Komórkowej Dr. Ratha, jednego z wiodących na świecie ośrodków badań nad mikroskładnikami odżywczymi. Badania Instytutu wykazały, że zapewnienie organizmowi wczesnego i optymalnego zaopatrzenia w witaminy, minerały i inne mikroskładniki (lub „komórkowe składniki odżywcze”) jest kluczem do silnych i sprężystych kości, które będą nas bezpiecznie nosić przez całe życie.

ARCYDZIEŁO KOŚCI: WIELOWARSTWOWE I ŻYWE Wypadki sportowe, upadki, a nawet zwykłe nieszczęśliwe wypadki, takie jak potknięcie się podczas chodzenia, mogą prowadzić do urazów kości, które wyłączają nas z działania na tygodnie, a nawet miesiące. Często dopiero w takich chwilach zdajemy sobie sprawę z kluczowej roli, jaką nasze kości odgrywają w codziennym życiu, ponieważ są one potrzebne do każdego ruchu. Ale kości robią znacznie więcej. Są to wysoce wyspecjalizowane narządy o różnorodnych funkcjach, doskonale dostosowane kształtem i rozmiarem do swoich zadań. Na przykład, w uchu środkowym znajdują się maleńkie kosteczki słuchowe, które są odpowiedzialne za przenoszenie dźwięku. Z kolei masywna kość udowa jest najdłuższą i najsilniejszą kością i dźwiga dużą część ciężaru ciała. Inne kości, takie jak płaskie i zakrzywione żebra, chronią nasze serce i płuca. Kości chronią również produkcję komórek krwi w szpiku kostnym i są największymi magazynami minerałów, takich jak wapń i fosfor, które są niezbędne dla wielu funkcji organizmu. Przyjrzyjmy się bliżej arcydziełu, jakim są kości.

RÓŻNE RODZAJE KOŚCI W NASZYM CIELE Ludzki szkielet składa się z około 210 kości. Można je podzielić na sześć różnych typów w zależności od ich kształtu lub struktury: • Kości zawierające przestrzenie wypełnione powietrzem: Kości z przestrzeniami wypełnionymi powietrzem znajdują się głównie w czaszce. Przykłady obejmują górną kość szczęki i kość czołową. Przestrzenie te zmniejszają wagę kości, minimalizując obciążenie kręgosłupa szyjnego. Kości wypełnione powietrzem są również ważne jako rezonatory głosu. • Kości krótkie: Są to małe, zwarte kości, które zazwyczaj mają kształt sześcianu lub cylindra. Przykładami są kości nadgarstka i krótkie kości stopy (kości stępu), które tworzą kostkę i tylną część stopy. Dzięki połączeniom z sąsiednimi kośćmi, umożliwiają one precyzyjne, wielokierunkowe ruchy naszych dłoni i stóp. • Kości długie (rurowe): Należą do nich kość udowa, kość ramienna, kość łokciowa, kość promieniowa, kość piszczelowa, kość strzałkowa, śródręcze i śródstopie. Składają się one z długiego trzonu pomiędzy dwoma

zaokrąglonymi końcami (nasadami). Dzięki swojemu wydłużonemu kształtowi zapewniają optymalne wsparcie dla naszych mięśni podczas ruchu i aktywności. Wewnątrz tych kości znajdują się jamy szpikowe, które zawierają czerwony szpik kostny odpowiedzialny za tworzenie krwi. • Kości płytkowe: Obejmują one płaskie kości, takie jak łopatka, mostek i żebra. Chronią narządy wewnętrzne, zapewniają powierzchnie mocowania dla mięśni i wspierają ciało. • Sezamoidy: Są to małe kości osadzone w ścięgnach. Działają jako przekładki między ścięgnem a otaczającymi je kośćmi, zwiększając dźwignię ścięgna. Dodatkowo chronią ścięgna przed nadmiernym zużyciem, zmniejszając tarcie między ścięgnem a sąsiednimi kośćmi. Największym sezamoidem jest rzepka. • Kości nieregularne: Mają nieregularny kształt i spełniają specjalne funkcje, takie jak ochrona tkanki nerwowej przez łuk kręgowy otaczający rdzeń kręgowy.

KOŚĆ CZOŁOWA (kość z jamami wypełnionymi powietrzem)

MOSTEK (kość płytkowa)

KOŚĆ PROMIENIOWA (kość długa)

KRĘGI (kość nieregularna)

Kości można również klasyfikować według ich pochodzenia: • Pokrywająca, wspierająca lub łączna tkanka kostna: Kości takie powstają w wyniku przebudowy tkanki łącznej w czasie. Obejmują one płaskie kości czaszki, obojczyka i czaszkę. • Kości zastępcze (kości chrzęstnie preformowane): Obejmują one kości kręgosłupa, obręczy miednicy, obręczy barkowej (z wyjątkiem obojczyka) oraz kości rąk i nóg. Kości chrzęstnie preformowane, powstają w wyniku przekształcenia tkanki chrzęstnej w kość. JAK ZBUDOWANE SĄ KOŚCI?

RZEPKA (sezamoidy)

KOŚCI STĘPU (kości krótkie)

Przykłady sześciu rodzajów kości w ludzkim szkielecie

Wszystkie kości są otoczone warstwą okostnej, która jest bogata w naczynia krwionośne i włókna nerwowe niezbędne do zaopatrywania kości w tlen i składniki odżywcze, przekazywania sygnałów bólowych i wspomagania regeneracji tkanki kostnej.

Pod okostną znajduje się kora kostna (corticalis), która zapewnia ochronę i wytrzymałość kości. W zależności od obciążenia mechanicznego kości może ona mieć grubość kilku milimetrów i jest wówczas określana jako kość zbita (compacta). Wnętrze kości wygląda jak gąbczasta struktura, która składa się z kratownicowych układów komórek kostnych (osteocytów) zwanych beleczkami. Pomaga ona w zmniejszeniu masy i gęstości kości i jest powszechnie spotykana na końcach kości długich, żeber, czaszki i kręgów. Kość gąbczasta zawiera czerwony szpik kostny, w którym powstają komórki krwi, oraz żółty szpik kostny, który jest bogaty w komórki tłuszczowe.

Z CZEGO ZBUDOWANE SĄ KOŚCI? Tkanka kostna składa się z materiału organicznego (kolagenu) i minerałów nieorganicznych (fosforanu wapnia). Zawiera żywe komórki kostne osadzone w organicznej substancji podstawowej kości, macierzy kostnej. Tkanka kostna zawiera również wodę. Kość składa się z trzech ważnych typów komórek: osteoblastów, które budują nową kość; osteoklastów, które rozkładają starą kość; oraz osteocytów, które rozwijają się z osteoblastów i odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu macierzy kostnej. Macierz kostna zbudowana jest z włókien kolagenowych, które zapewniają wytrzymałość i elastyczność,

STRUKTURA KOŚCI KOŚĆ GĄBCZASTA

Czerwony szpik kostny

KOŚĆ KOMPAKTOWA

Jama szpikowa

Kość gąbczasta Kość korowa

Okostna

Żółty szpik kostny

Naczynie krwionośne

Chrząstka

Linia nasadowa

oraz minerałów, takich jak fosforan wapnia i magnez, które stanowią około 65% tkanki kostnej i przyczyniają się do jej twardości. Dzięki tej specjalnej kompozycji składników organicznych i nieorganicznych, kości są elastyczne, a jednocześnie tak mocne, że mogą wytrzymać różne naprężenia mechaniczne (np. skręcanie lub nacisk). NASZE KOŚCI NIEUSTANNIE SIĘ ZMIENIAJĄ Chociaż kość wygląda jak obojętna tkanka, nieustannie zmienia się i przebudowuje w ciągu naszego życia, tworząc nową kość i rozkładając istniejące struktury. Ten naturalny proces regeneracji umożliwia również kościom dostosowanie się do zmieniających się wymagań, takich jak aktywność fizyczna, jednostronny stres lub gojenie po złamaniach. Szybki wzrost kości we wczesnym dzieciństwie spowalnia około drugiego roku życia, ale trwa aż do zamknięcia płytek wzrostowych u nastolatków lub około 20-go roku życia. Jednakże, podczas gdy kości przestają rosnąć na długość, mogą zwiększać swoją masę, gdy są poddawane stresowi, na przykład podczas treningu siłowego. Proces tworzenia kości dominuje do około 30 roku

10.

życia, kiedy to masa kostna osiąga swój szczyt. Po 40. roku życia resorpcja kości stopniowo wzrasta, prowadząc do stopniowej utraty masy kostnej wraz z wiekiem. Przez całe nasze życie różne hormony i narządy są zaangażowane w regulację tworzenia i rozpadu kości. Ponadto ważną rolę odgrywają określone składniki odżywcze, takie jak witamina C, witamina D i minerały, które zostaną omówione w następnej części tej broszury. W JAKI SPOSÓB METABOLIZM KOŚCI JEST REGULOWANY? Najważniejszymi hormonami wpływającymi na metabolizm i mineralizację kości są parathormon, kalcytonina i kalcytriol. Dodatkowo, na metabolizm kości wpływają między innymi estrogen, testosteron oraz witaminy D i C. Kalcytonina, uwalniana przez tarczycę, obniża poziom wapnia we krwi poprzez hamowanie aktywności osteoklastów resorbujących kości, zmniejszając uwalnianie wapnia z kości do krwiobiegu. Promuje również magazynowanie minerałów w kościach. Kalcytriol jest hormonem wytwarzanym w nerkach z witaminy D3 (chole-

kalcyferolu). Pomaga on budować kości poprzez stymulowanie aktywności osteoblastów. Estrogen (u kobiet) i testosteron (u mężczyzn) mają kluczowe znaczenie dla utrzymania masy kostnej w wieku dorosłym, ponieważ stymulują aktywność osteoblastów, a tym samym mają działanie kościotwórcze. Parathormon (PTH) jest antagonistą kalcytoniny. Aktywuje osteoklasty, które promują rozpad substancji kostnej i uwalniają wapń i fosforan z kości do krwiobiegu. Zbyt wysoki poziom wapnia we krwi może wskazywać na nadczynność przytarczyc. Na metabolizm kości wpływają również składniki odżywcze, w szczególności witaminy C i D3. Witamina C, wraz z aminokwasami lizyną i proliną, jest niezbędna do syntezy kolagenu, podczas gdy witamina D3 ułatwia wchłanianie wapnia w jelitach, a także jego wchłanianie i magazynowanie w kościach. Na kolejnych stronach dowiesz się więcej na temat istotnego wpływu witamin i innych mikroelementów na zdrowie kości.

KOLAGEN: WEWNĘTRZNY SZKIELET NASZYCH KOŚCI Kolagen jest najobficiej występującym białkiem w organizmie i głównym składnikiem tkanki łącznej. W kościach stanowi główną część macierzy organicznej, zapewniając rusztowanie dla osadzania wapnia i innych minerałów, które utwardzają strukturę. Głównym kolagenem w tkance kostnej jest kolagen typu I, który tworzy długie, skręcone włókna zapewniające kościom wytrzymałość i elastyczność. Prawidłowo zbudowany kolagen, stabilizowany wiązaniami wodorowymi pomiędzy dwoma najliczniej występującymi aminokwasami, lizyną i proliną, jest mocniejszy niż stalowy drut o porównywalnej grubości. Synteza kolagenu i jego struktura biologiczna wymagają witaminy C, wraz z witaminą B6 i miedzią, jako ważnych kofaktorów. Minerały takie jak fosforan wapnia odkładają się wzdłuż włókien kolagenowych, przyczyniając się do twardości kości. Prolina i lizyna nie tylko przyczyniają się do stabilności kolagenu, ale także chronią go poprzez blokowanie

12.

enzymów trawiących kolagen, takich jak metaloproteinazy macierzy. W ten sposób aminokwasy te zapobiegają enzymatycznemu rozkładowi kolagenu. Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać witaminy C lub lizyny i polega na wystarczającej podaży tych mikroelementów w diecie lub poprzez suplementy. Niedobór tych niezbędnych składników odżywczych może upośledzać syntezę kolagenu, czyniąc kości podatnymi na złamania lub deformacje. Organizm może syntetyzować prolinę, ale tylko w ograniczonym zakresie. STRUKTURA KOLAGENU

Sekwencja aminokwasów

Cząsteczka kolagenu

Włókno kolagenowe

Dobrze wiedzieć! Kolagen jest niezbędny dla zdrowia naszych kości. Bez tego białka kości byłyby kruche i łatwo by się łamały. Chociaż minerały sprawiają, że kości są twarde, to właśnie kolagen daje im siłę, aby były odporne na złamania pod wpływem stresu.

POWSZECHNE CHOROBY KOŚCI W ciągu całego życia różne czynniki mogą zaburzać metabolizm kości i przyczyniać się do ich uszkodzeń lub chorób. Należą do nich starzenie się, zmiany hormonalne i zaburzenia metaboliczne. Jednak najważniejszym czynnikiem ryzyka problemów z kościami jest przewlekły niedobór kluczowych mikroskładników odżywczych, który może przyspieszać nadmierną utratę minerałów z tkanki kostnej. Osłabia to kości, sprawiając, że stają się bardziej kruche i podatne na złamania. Zrozumienie prawdziwych przyczyn utraty masy kostnej i sposobów przeciwdziałania jej jest niezbędne dla kształtowania pozytywnego postrzegania zdrowia kości. Niektóre schorzenia szkieletu powstają w wyniku prób korekty zaburzeń równowagi biochemicznej starzejącego się

Warto wiedzieć! Gęstość kości to stosunek zmineralizowanej substancji kostnej do określonej objętości kości i jest wskaźnikiem wytrzymałości kości. Im wyższa gęstość kości, tym mocniejsze kości. Niska gęstość kości zwiększa ryzyko złamań, zwłaszcza w przypadku osteoporozy, gdy kości tracą wytrzymałość z powodu utraty minerałów.

14.

organizmu. Jednak choroby kości nie są stanem trwałym, a raczej odzwierciedleniem aktualnego stanu kości, na który można wpływać poprzez ukierunkowane naturalne działania. Dotyczy to również osteoporozy i osteomalacji, dwóch najczęstszych schorzeń kości. OSTEOPOROZA (UTRATA MASY KOSTNEJ) Diagnoza osteoporozy może być szczególnie stresująca, ponieważ wiele osób ma ograniczoną wiedzę na temat przebudowy kości i czynników, które na nią wpływają. Pacjenci często uważają, że osteoporoza jest spowodowana czynnikami, na które nie mają wpływu, takimi jak wiek, płeć lub genetyka. Chociaż czynniki te odgrywają pewną rolę, dobrą wiadomością jest to, że schorzenie to można aktywnie leczyć, a nawet poprawić, poprzez połączenie zmian w diecie, aktywności fizycznej i innych nawyków prozdrowotnych. Osteoporoza jest najczęstszą chorobą kości, dotykającą około jednej trzeciej kobiet i jednego na pięciu mężczyzn powyżej 50. roku życia na całym świecie. Prowadzi do postępującej utraty tkanki kostnej i zmniejszenia gęstości kości. Chociaż gęstość kości u wszystkich ludzi naturalnie zmniejsza się wraz z

wiekiem, u osób z osteoporozą utrata ta jest znacznie poważniejsza i szybsza niż normalnie. Utrata gęstości kości przyspiesza wraz z menopauzą, która u kobiet rozpoczyna się zazwyczaj około 50. roku życia. Jest to związane ze spadkiem produkcji hormonów, zwłaszcza estrogenu, który ma kluczowe znaczenie dla zdrowia kości.

Niedobory składników odżywczych, które często występują u osób starszych, są w rzeczywistości ważnym aspektem osteoporozy. Zmiany metaboliczne związane z procesem starzenia się zwiększają zapotrzebowanie organizmu na niezbędne składniki odżywcze, takie jak witaminy i minerały, w tym wapń i magnez.

Innym czynnikiem, jak wykazano w kilku badaniach, może być związany z wiekiem wzrost poziomu parathormonu, który sprzyja usuwaniu wapnia z kości. U osób starszych może to wynikać z niewydolności nerek, niskiego spożycia wapnia i witaminy D w diecie lub zmniejszenia hydroksylacji witaminy D w nerkach. Oprócz niedoboru witaminy D, niektóre leki na receptę mogą również upośledzać wchłanianie wapnia w jelitach.

Odpowiednie spożycie tych minerałów ma kluczowe znaczenie nie tylko dla ochrony kości, ale także dla utrzymania funkcji życiowych, takich jak regulacja pracy serca i wspieranie układu nerwowego. Gdy brakuje tych minerałów, organizm czerpie je z zapasów wapnia i magnezu zgromadzonych w kościach. Chociaż ten „awaryjny” środek pomaga utrzymać optymalny poziom tych minerałów we krwi, stopniowo osłabia strukturę kości, czyniąc je kruche i bar-

Osteocyt, wyspecjalizowana komórka kostna regulująca metabolizm kości. Sygnalizuje ona tworzenie i resorpcję kości, odgrywając kluczową rolę w utrzymaniu gęstości kości.

Warto wiedzieć! Witamina D (kalcyferol) wyróżnia się spośród innych witamin tym, że może być wytwarzana w organizmie pod wpływem promieniowania słonecznego (promieniowania UVB). Niedobór witaminy D występuje zatem częściej w miesiącach zimowych, kiedy nasłonecznienie jest mniejsze. Kolejną szczególną cechą witaminy D jest to, że spożycie pokarmowe stanowi jedynie niewielką część jej dziennego zapotrzebowania. Wynika to z faktu, że witamina D występuje naturalnie tylko w nielicznych produktach spożywczych, takich jak tłuste ryby i olej z wątroby dorsza. Ponadto do niedoboru witaminy D mogą prowadzić również choroby, takie jak celiakia i choroba Leśniowskiego-Crohna, w których dochodzi do upośledzenia wchłaniania składników odżywczych w jelitach (zaburzenia wchłaniania).

16.

dziej podatne na złamania, co ostatecznie przyczynia się do osteoporozy. Inne objawy osteoporozy mogą obejmować bóle pleców, utratę wzrostu i zgarbioną postawę. Aby skutecznie kontrolować i zapobiegać osteoporozie, konieczne jest wczesne i ciągłe dostarczanie niezbędnych komórkowych składników odżywczych. Zbilansowana dieta bogata w wapń, magnez, witaminę C, witaminę D i inne ważne mikroelementy, a także suplementacja, mogą pomóc spowolnić utratę gęstości kości.

Krzywica występuje u dzieci, których płytki wzrostowe są nadal otwarte, co prowadzi do bólu kości, deformacji (takich jak koślawe nogi), osłabienia mięśni i opóźnionego wzrostu. Osteomalacja jest natomiast zaburzeniem metabolizmu kości, w którym dochodzi do nadmiernego uwalniania minerałów z kości, co powoduje ich zmiękczenie.

Osteomalacja i krzywica to choroby kości spowodowane niedoborem witaminy D, wapnia lub fosforu. Niedobory te prowadzą do miękkich, słabych kości, które są podatne na deformacje i złamania. Należy pamiętać, że zarówno krzywicy, jak i osteomalacji można zapobiegać i leczyć.

Główną przyczyną niedoboru witaminy D, który leży u podstaw zarówno krzywicy, jak i osteomalacji, jest niewystarczająca ekspozycja skóry na światło słoneczne (promienie UVB), nieodpowiednia dieta lub upośledzone wchłanianie witaminy D z jelit. Rzadziej przyczyną tych problemów mogą być zaburzenia metabolizmu witaminy D w wątrobie lub nerkach, które upośledzają wykorzystanie witaminy D, a w konsekwencji wpływają na mineralizację kości. Z czasem wszystkie te czynniki przyczyniają się do zmniejszenia wytrzymałości i stabilności kości.

WYSOKA GĘSTOŚĆ KOŚCI (ZDROWIE)

NISKA GĘSTOŚĆ KOŚCI (OSTEOPOROZA)

OSTEOMALACJA I KRZYWICA (ZMIĘKCZENIE KOŚCI)

URAZY KOŚCI I ZŁAMANIA Złamania mogą wystąpić w każdym wieku. Dzieci są szczególnie narażone ze względu na swoją aktywność fizyczną i fakt, że ich kości wciąż rosną. Osoby dorosłe powyżej 60. roku życia również są narażone na zwiększone ryzyko złamań, ponieważ wraz z wiekiem częściej dochodzi do upadków spowodowanych utratą równowagi lub pogorszeniem wzroku. Ponadto, jak już wspomniano, wraz z wiekiem kości stają się mniej gęste i bardziej kruche. Złamania nadgarstka i przedramienia są częste, ponieważ instynktownie staramy się chronić głowę, podtrzymując się podczas upadku. U osób starszych często występują również złamania w okolicy stawu biodrowego, np. szyjki kości udowej i miednicy. Są to typowe miejsca złamań spowodowanych osteoporozą. Nie każde uszkodzenie kości wymaga leczenia. Małe, niepowikłane złamania — takie jak złamania włoskowate lub bardzo niewielkie pęknięcia—zazwyczaj goją się samoistnie. Jednak często konieczne jest specjalistyczne leczenie, zwłaszcza jeśli fragmenty kości są przemieszczone lub uszkodzona jest

18.

tkanka otaczająca. W przypadku tak złożonych złamań fragmenty kości są chirurgicznie nastawiane za pomocą płytek, śrub lub gwoździ. Jeśli operacja nie jest konieczna, dotknięta złamaniem kość unieruchamia się za pomocą gipsu lub szyny. W najlepszym przypadku kość pozostaje całkowicie nienaruszona po zagojeniu złamania i jest w stanie ponownie utrzymać ciężar ciała. Jest to możliwe dzięki wyspecjalizowanym komórkom kostnym, które znacznie zwiększają swoją aktywność w przypadku złamania. W celu naprawy uszkodzonej kości osteoklasty rozkładają nadmiar tkanki przejściowej (kalusa), aby oczyścić obszar dla osteoblastów, które budują nową tkankę kostną i przywracają pierwotny kształt. Złamania zwiększają również zapotrzebowanie na pewne składniki odżywcze, które są niezbędne do naprawy komórek i przyspieszenia gojenia złamanych kości. Czas gojenia kości zależy od ciężkości urazu, obszaru dotkniętego złamaniem oraz dostarczania składników odżywczych do kości.

MIKROSKŁADNIKI ODŻYWCZE DLA ZDROWYCH KOŚCI

• Witamina D pomaga organizmowi wchłaniać i wykorzystywać wapń zawarty w pożywieniu.

Mikroskładniki są niezbędne dla wielu funkcji komórek naszego organizmu, w tym dla rozwoju i utrzymania tkanki kostnej. Jedną z najważniejszych ich ról w metabolizmie kości jest tworzenie dobrze zbudowanej macierzy kostnej (kolagenu) oraz mineralizacja kości. WAPŃ I WITAMINA D DLA MINERALIZACJI KOŚCI Optymalne dostarczanie wapnia i witaminy D jest szczególnie ważne dla mineralizacji kości poprzez odkładanie się minerałów kostnych: • Wapń jest podstawowym pierwiastkiem budulcowym, który przyczynia się do tworzenia mocnych i gęstych kości. W organizmie 99% wapnia występuje w postaci kompleksów fosforanu wapnia, zapewniając wytrzymałość i integralność strukturalną szkieletu. Ponadto wapń pełni funkcję rezerwuaru metabolicznego, utrzymującego odpowiedni poziom wapnia wewnątrzkomórkowego i pozakomórkowego.

20.

Produkty mleczne dostarczają wapń niezbędny dla mocnych kości, a jajka zawierają bogaty zestaw niezbędnych składników odżywczych.

NIEZBĘDNE MIKROSKŁADNIKI ODŻYWCZE DO SYNTETYZOWANIA KOLAGENU Niektóre komórkowe składniki odżywcze muszą być dostępne do syntezy kolagenu, aby tkanka łączna kości mogła się optymalnie rozwijać: • Witamina C jest niezbędna do produkcji kolagenu i utrzymania jego struktury,

• Lizyna i prolina są ważnymi budulcami tkanki łącznej i odgrywają kluczową rolę w tworzeniu i budowie włókien kolagenowych, • Arginina wspomaga tworzenie kolagenu, • Miedź i witamina B6 pomagają w tworzeniu wiązań krzyżowych między włóknami kolagenowymi, co jest ważne dla ich wytrzymałości i stabilności.

• Witamina K2 zapewnia magazynowanie wapnia w kościach, • Magnez wspomaga wchłanianie wapnia i zapewnia wytrzymałość kości, • Bor stabilizuje kości i odgrywa kluczową rolę w metabolizmie wapnia i magnezu, • Cynk wspomaga tworzenie tkanki kostnej i jest niezbędny do regeneracji i wzrostu kości,

INNE MIKROSKŁADNIKI ISTOTNE DLA ZDROWIA KOŚCI

• Potas zmniejsza wydalanie wapnia z moczem.

Istnieją również inne mikroskładniki odżywcze, które optymalizują metabolizm kości i utrzymują je mocne i stabilne:

Według medycyny komórkowej skuteczność mikroskładników polega na ich synergii, czyli pozytywnym oddziaływaniu poszczególnych składników. Główną zaletą synergii jest to, że organizm może efektywniej wykorzystywać komórkowe składniki odżywcze, maksymalizując ich pozytywny wpływ na różne funkcje narządów. Dlatego ważne jest, aby stosować mikroskładniki w odpowiednio dobranych kompozycjach, które zostały przetestowane pod kątem skuteczności.

• Witamina A reguluje i wpływa na wzrost kości, • Kwas foliowy (witamina B9) wspomaga tworzenie nowych komórek w szpiku kostnym i wraz z witaminą B6 wspomaga rozkład homocysteiny, toksyny komórkowej związanej ze zwiększonym ryzykiem osteoporozy, • Witamina E chroni przed wolnymi rodnikami, które mogą uszkadzać komórki kości,

Tutaj znajdziesz synergie na każdą potrzebę: www.dr-rath.com

OPTYMALNY STAN KOŚCI DZIĘKI SYNERGII KOMÓRKOWYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCHES

białko osteokalcynę wytwarzane przez osteoblasty oraz białko sklerostynę wytwarzane przez osteocyty. Najważniejsze wyniki tego badania podsumowano na rys. 1 i 2.

Naukowcy z Badawczego Instytutu Dr. Ratha zbadali wpływ trzech konkretnych synergii mikroskładników na niektóre procesy metaboliczne w komórkach kości ludzkich. Kompozycje użyte w badaniu składały się z multiwitamin (Formuła A), minerałów (B) i niezbędnych składników budujących kolagen (C) – wszystkie opisane w poprzednim rozdziale.

ALP jest wytwarzany przez osteoblasty we wczesnych stadiach mineralizacji kości i jest kluczowym wskaźnikiem metabolizmu i aktywności kości. Naukowcy z Instytutu Dr. Ratha odkryli, że komórki kostne poddane działaniu określonych mikroskładników miały wyższy poziom ALP niż komórki kontrolne, które nie były poddane działaniu składników odżywczych. Obie testowane formuły zwiększyły poziom ALP, przy czym najwyższy wzrost (43%) odnotowano w komórkach poddanych działaniu formu-

W badaniu oceniono wpływ tych kompozycji na kluczowe biomarkery procesów komórkowych związanych z metabolizmem kości. Biomarkery te obejmowały enzym fosfatazę alkaliczną (ALP), 200 160

% kontroli

120 80 40

ALP (I)

Sklerostyna (II)

Formuła A+B

Formuła B

Formuła A

Kontrola

Formuła B

Formuła A

Kontrola

Formuła B

Formuła A

Kontrola

Osteokalcyna (III)

Ryc. 1. Aktywność ALP, zawartość sklerostyny i osteokalcyny w komórkach kostnych poddanych działaniu formuły wieloskładnikowej A i mineralnej B. Połączenie tych formuł (A + B) spowodowało dalszy wzrost poziomu osteokalcyny, co wskazuje na poprawę

22.

ły bogatej w minerały (B), co wskazuje na znaczenie tych mikroskładników dla wzrostu kości. Osteokalcyna jest białkiem pełniącym funkcję markera tworzenia nowej tkanki kostnej i wskazującym aktywność osteoblastów w budowie tkanki kostnej. Wraz z wiekiem stężenie osteokalcyny w kościach naturalnie spada, co prowadzi do zmniejszenia gęstości kości. Badanie wykazało, że określone kompozycje mikroskładników mogą poprawić proces mineralizacji kości. W obecności formuł A i B stosowanych oddzielnie osteoblasty wytwarzały więcej osteokalcyny, co odzwierciedla ich stymulujący wpływ na mineralizację kości. Jednak jeszcze większy wzrost osteokalcyny (o 76% w 140 120 % kontroli

100 80 60 40 20

porównaniu z grupą kontrolną) zaobserwowano po zastosowaniu formuł A i B razem, co sugeruje ich synergiczne oddziaływanie. Sklerostyna hamuje aktywność osteoblastów i zmniejsza ich zdolność do tworzenia nowej tkanki kostnej. Podwyższony poziom sklerostyny może wskazywać na zaburzenia syntezy kości, przyczyniając się do utraty masy kostnej, złamań i różnych chorób kości. Badanie wykazało, że określone kompozycje mikroskładników odżywczych mogą obniżyć poziom sklerostyny. Jak pokazano na rys. 1, zarówno preparat A, jak i B znacząco obniżały poziom sklerostyny, przy czym preparat zawierający wiele składników odżywczych (A) był szczególnie skuteczny. Badanie wykazało również znaczenie witaminy C, lizyny i proliny w tworzeniu kolagenu. Jak pokazano na rys. 2, preparat C zawierający te związki skutecznie poprawiał procesy tworzenia kości poprzez stymulację aktywności ALP i osteokalcyny oraz hamowanie procesów resorpcji kości poprzez obniżenie poziomu sklerostyny.

ALP (I)

Formuła C

Kontrola

Formuła C

Kontrola

Formuła C

Kontrola

LECZENIE ZŁAMAŃ KOŚCI ZA POMOCĄ MIKROSKŁADNIKÓW

Sklerostyna (II) Osteokalcyna (III)

Ryc. 2. Aktywność ALP, zawartość sklerostyny i osteokalcyny w komórkach kości poddanych działaniu Formuły C zawierającej witaminę C, prolinę i lizynę.

W badaniu klinicznym z udziałem 131 pacjentów ze złamaniami nóg oceniano wpływ określonej kompozycji mi-

kroskładników na gojenie kości. Skład stosowany w badaniu został specjalnie opracowany z myślą o właściwościach kolagenotwórczych i zawierał witaminę C, lizynę, prolinę oraz witaminę B6. Uczestnicy badania byli w wieku od 15 do 75 lat i otrzymywali albo preparat zawierający mikroelementy, albo placebo. Wyniki badania wykazały, że złamania goiły się znacznie szybciej u osób przyjmujących kompozycję mikroelementów niż w grupie placebo. Średnio gojenie w grupie placebo trwało o trzy tygodnie dłużej niż w grupie przyjmującej mikroelementy. Uderzające było również to, że po dziesięciu tygodniach około jedna czwarta pacjentów z grupy przyjmującej mikroelementy miała całkowicie zrośnięte złamania, w porównaniu z 14 procentami w grupie placebo. Wyniki te pokazują, że zdrowy kolagen jest niezbędny dla zdrowia kości i gojenia złamań.

SYNERGIA MIKROSKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH BADAWCZEGO INSTYTUTU DR. RATHA — NATURALNIE OPATENTOWANA Badawczy Instytut Dr. Ratha wyznacza światowe standardy, konsekwentnie opatentowując swoje osiągnięcia w dziedzinie mikroskładników. Dzięki temu produkty Instytutu mają solidne podstawy naukowe. Aby uzyskać patent, konieczne są szeroko zakrojone badania potwierdzające zarówno konkretny skład mikroelementów, jak i ich biologiczną skuteczność. Dotyczy to również kompozycji mikroelementów wspomagających zdrowie kości, zarejestrowanej pod numerem patentu US 11,452,710 B1. Badania naukowe, które doprowadziły do przyznania patentu, dowodzą, że synergia witamin C, A, E, D3, K2 i kwasu foliowego, minerałów wapnia, magnezu, boru, cynku, US Patent No. US 11,452,710 B1 Micronutrient and Plant Extract Composition and Method of Improving Bone Health

Złamana kość

24.

Znaczna poprawa stanu zdrowia po 10 tygodniach stosowania mikroskładników

Inventors: Aleksandra Niedzwiecki, Matthias W Rath, Lei Shi, Anna Goc Publishing date: Sep. 27, 2022

potasu i miedzi, a także bioaktywnych substancji roślinnych z ekstraktów ze skrzypu polnego i pokrzywy, znacząco wspomaga mineralizację kości i aktywnie wspomaga ich tworzenie. Dzięki swoim osiągnięciom Badawczy Instytut Dr. Ratha dąży do jasnego celu: naturalnej i skutecznej profilaktyki wie-

lu problemów zdrowotnych, która jest naukowo potwierdzona i łatwa do wdrożenia dla każdego. Kompozycja mikroskładników odżywczych dla zdrowych kości jest wynikiem tej wizji — naukowo opracowana, przetestowana i opatentowana - dla mocnych, odpornych kości, które bezpiecznie przenoszą nas przez codzienne życie.

REFERENCJE L. Shi et al. Different multi-nutrient formulations support calcification process in human bone cells. (2019). JCM&NH. https://jcmnh.org/2019/07/25/differentmulti-nutrient-formulations-supportcalcification-process-in-human-bone-cells International Osteoporosis Foundation. (10. Oktober 2019). About Osteoporosis: Epidemiology. https://www.osteoporosis.foundation/ health-professionals/about-osteoporosis/ epidemiology J. Jamdar et al. Reduction in tibial shaft fracture healing time with essential nutrient supplementation containing ascorbic acid, lysine, and proline. J Altern Complement Med. 2004; 10(6): 915-916. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15729747/

J.C. Souberbielle et al. The use in clinical practice of parathyroid hormone normative values established in vitamin D-sufficient subjects. J Clin Endocrinol Metab. 2003 Aug;88(8):3501-4. P. Lips. Vitamin D deficiency and secondary hyperparathyroidism in the elderly: consequences for bone loss and fractures and therapeutic implications. Endocr Rev. 2001 Aug;22(4):477-501. R. Freaney, Y. McBrinn, M.J. McKenna. Secondary hyperparathyroidism in elderly people: combined effect of renal insufficiency and vitamin D deficiency. Am J Clin Nutr. 1993 Aug;58(2):187-91.

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE UTRZYMANIA ZDROWYCH KOŚCI Złamania kości są nie tylko bolesne, ale mogą również znacznie ograniczyć naszą mobilność i jakość życia. Osoby cierpiące na osteoporozę są szczególnie narażone, ponieważ nawet niewielkie upadki mogą prowadzić do złamań. Istnieje jednak wiele sposobów, aby długotrwale chronić kości i zapobiegać ich uszkodzeniom: BĄDŹ AKTYWNY FIZYCZNIE

STOSUJ ZDROWĄ DIETĘ

Regularne ćwiczenia wzmacniają kości poprzez aktywację komórek kostnych i stymulację tworzenia nowej tkanki kostnej. Zalecane są takie aktywności jak jogging, taniec lub wędrówki, ponieważ wzmacniają one również mięśnie, poprawiają równowagę i koordynację, zmniejszając tym samym ryzyko upadków i urazów.

Zbilansowana dieta zawierająca wystarczającą ilość wapnia, witaminy D, magnezu, witaminy C, lizyny i innych ważnych mikroelementów jest niezbędna dla mocnych kości. Produkty mleczne i pełnoziarniste, zielone warzywa liściaste, orzechy i nasiona powinny stanowić stały element diety.

26.

SPĘDZAJ WYSTARCZAJĄCO DUŻO CZASU NA ŚWIEŻYM POWIETRZU

REGULARNIE PRZYJMUJ SUPLEMENTY DIETY

Światło słoneczne stymuluje produkcję witaminy D, która jest niezbędna do wchłaniania wapnia i zdrowia kości. Codzienne spacery na świeżym powietrzu pobudzają organizm do produkcji tego „słonecznego hormonu”. Należy odsłonić twarz, dłonie i, jeśli to możliwe, część ramion lub nóg.

Suplementy diety to najlepszy i najskuteczniejszy sposób na uzupełnienie niedoborów. Informacje zawarte w tej broszurze stanowią wiarygodny przewodnik po komórkowych składnikach odżywczych, które należy przyjmować codziennie. Jeśli cierpisz już na chorobę kości, skonsultuj się z lekarzem.

UNIKAJ ALKOHOLU I PAPIEROSÓW

WYELIMINUJ RYZYKO POTKNIĘCIA SIĘ

Alkohol i nikotyna są toksynami komórkowymi, które pozbawiają organizm cennych składników odżywczych. Powoduje to uszkodzenia kości poprzez zmniejszenie ich gęstości i zwiększenie ryzyka osteoporozy oraz złamań kości. Należy ograniczyć spożycie alkoholu i narażenie na dym papierosowy lub, najlepiej, całkowicie zrezygnować z tych używek.

Upadki, które mogą skutkować poważnymi urazami kości, są często spowodowane przez przeszkody w mieszkaniu lub domu, o które można się potknąć. Należą do nich zagniecenia na dywanie, luźne kable, ciemne schody i śliskie podłogi. Sprawdź swoje mieszkanie pod kątem takich przeszkód i usuń je.

CZYM JEST MEDYCYNA KOMÓRKOWA?

CZYM SĄ KOMÓRKOWE SKŁADNIKI ODŻYWCZE?

Podstawową zasadą medycyny komórkowej jest skupienie się na najmniejszej jednostce ludzkiego ciała, komórce. Zdrowie i choroba są określane na poziomie miliardów komórek, które tworzą nasze ciała, a nie, jak wcześniej zakładano, na poziomie narządów. Komórki są najmniejszymi i najważniejszymi jednostkami w organizmie. Tworzą narządy i stale wymagają określonych bioenergetycznych mikroskładników odżywczych, znanych również jako komórkowe składniki odżywcze, do przeprowadzania dużej liczby reakcji biochemicznych. A przewlekły niedobór jednego lub więcej składników odżywczych prowadzi do nieprawidłowego funkcjonowania komórek i chorób. Właśnie dlatego optymalna dzienna witamin i innych niezbędnych mikroskładników odżywczych jest kluczem do skutecznego zapobiegania i obrony przed objawami niedoboru.

Ludzkie ciało składa się z miliardów komórek, w których zachodzi wiele różnych reakcji biochemicznych, dlatego muszą być one stale zaopatrywane w biokatalizatory dla tych reakcji. W medycynie komórkowej substancje te są podsumowane ogólnym terminem „komórkowe składniki odżywcze” i w ich skład wchodzą: witaminy, minerały, pierwiastki śladowe, niektóre aminokwasy, biologicznie aktywne substancje roślinne i inne mikroelementy niezbędne do prawidłowego metabolizmu. Jeśli są one dostępne w odpowiednich ilościach i we właściwych proporcjach, znacznie przyczyniają się do zdrowej funkcji naszych komórek, a tym samym do zdrowia całego organizmu.

ZASADY MEDYCYNY KOMÓRKOWEJ Przewlekły niedobór mikroelementów

Zdrowa komórka

Komórka o upośledzonej Patologia komórek Choroby narządów funkcji Przewlekły niedobór lub brak równowagi witamin i innych niezbędnych składników odżywczych jest najczęstszą przyczyną chorób przewlekłych. 28.

INSTYTUT BADAWCZY DR. RATHA Znajdujący się w Kalifornii w USA Badawczy Instytut Dr. Ratha jest ośrodkiem skupiającym renomowanych naukowców z dziedziny medycyny, biochemii i żywienia. Kierowany przez dr Aleksandrę Niedzwiecki zespół prowadzi przełomowe badania nad naturalnym zdrowiem, analizując synergię składników odżywczych i opracowując innowacyjne synergie zdrowotne w celu zapobiegania i kontrolowania różnych chorób. Badania Instytutu opierają się na przełomowych odkryciach dr Ratha w głównych obszarach zdrowia, takich jak choroby układu krążenia i rak. Odkrycia te są rozpowszechniane poprzez publikacje w światowych czasopismach naukowych.

www.drrathresearch.org

NAUKOWCY Dr Aleksandra Niedzwiecki Jako szef Instytutu Badawczego dr. Ratha, dr Niedzwiecki i jej zespół badają i rozwijają unikalne synergie mikroskładników odżywczych, które mogą być stosowane w szerokim zakresie problemów zdrowotnych. Jej badania nad chorobami układu krążenia, nowotworami, infekcjami i innymi chorobami przyczyniły się do lepszego zrozumienia związku między synergią mikroelementów a zapobieganiem chorobom.

Lei Shi, MSc Lei Shi uzyskała licencjat w dziedzinie biotechnologii w Chinach, a tytuł magistra na Uniwersytecie Nevada w Reno. Pomagała w badaniach nad przeciwnowotworowym działaniem naturalnych produktów grzybowych i uczestniczyła w projekcie badawczym dotyczącym roślin trujących w Laboratorium Badań nad Roślinami Trującymi USDA ARS w stanie Utah. W Badawczym Instytucie Dr. Ratha Lei pracuje nad projektami badawczymi dotyczącymi transgeniki, chorobami układu krążenia i chorobą Alzheimera oraz pomaga w różnych eksperymentach naukowych.

Dr Matthias Rath Dr Rath jest światowej sławy naukowcem i lekarzem znanym ze swoich pionierskich badań w dziedzinie terapii naturalnych. Jest założycielem naukowej koncepcji Medycyny Komórkowej, która uznaje rolę mikroskładników odżywczych jako biokatalizatorów w różnych reakcjach metabolicznych na poziomie komórkowym.

Zastrzeżenie: Niniejsza broszura nie zastępuje porady lekarza. Czytelnik powinien regularnie konsultować się z lekarzem w sprawach dotyczących swojego zdrowia, a w szczególności w przypadku wystąpienia objawów wymagających diagnozy lub pomocy medycznej.

30.

DODATKOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE W razie jakichkolwiek pytań prosimy o kontakt: 0031-457-111 222 lub pocztą elektroniczną: info@dr-rath-foundation.org Wszystkie publikacje są dostępne online pod adresem: www.issuu.com/drrath

Dr. Rath Health Foundation

Mikroskładniki odżywcze przeciw

WYSOKIEMU CIŚNIENIU KRWI Jak wysokie ciśnienie krwi wpływa na zdrowie – i jak związki naturalne mogą pomóc

Dr. Rath Health Foundation

Mikroskładniki odżywcze dla

ZDROWIA MÓZGU

I ZACHOWANIA

funkcji umysłowych Badawczy Instytut dr. Ratha, San Jose, Kalifornia

Dr. Rath Health Foundation

Błonnik

Dr. Rath Health Foundation

Mikroskładniki odżywcze dla

ZDROWYCH OCZU Naukowo opracowana kompozycja mikroelementów jako skuteczna strategia naturalnej ochrony wzroku

MIKROSKŁADNIKI ODŻYWCZE DLA ZDROWYCH OCZU Wysokie ciśnienie krwi lub nadciśnienie tętnicze jest powszechnym schorzeniem dotykającym ponad miliard ludzi na całym świecie. Coraz częściej potwierdza się, że ryzyko wysokiego ciśnienia krwi można kontrolować i zapobiegać mu za pomocą naturalnych środków. Unikalne informacje zawarte w niniejszej broszurze stanowią ważny krok w tym kierunku.

MIKROSKŁADNIKI ODŻYWCZE DLA ZDROWIA MÓZGU Mózg człowieka jest bardzo złożonym organem. Kontroluje on wszystkie funkcje naszego ciała, takie jak oddychanie, wzrok, słuch, zdolności motoryczne, regulację temperatury, nasze myśli, pamięć, emocje i wiele innych. Zdrowa i zbilansowana dieta zawierająca wiele ważnych mikroelementów jest niezbędna dla różnorodnych funkcji naszego aparatu myślowego. Jest to jedyny sposób na ochronę i utrzymanie złożonych i różnorodnych funkcji mózgu. W tej broszurze dowiesz się dokładnie, jak to zrobić.

BŁONNIK Chociaż błonnik pokarmowy jest niestrawny dla ludzkiego organizmu, ma on pozytywny wpływ na zdrowie. Poprzez bezpośredni i pośredni wpływ na różne procesy metaboliczne, może chronić przed rozwojem niektórych chorób lub przyczyniać się do ich leczenia. W związku z tym błonnik pokarmowy powinien być zawsze brany pod uwagę jako składnik prozdrowotnej, pełnowartościowej i zbilansowanej diety.

MIKROSKŁADNIKI ODŻYWCZE DLA ZDROWYCH OCZU Ludzkie oko jest jednym z najbardziej skomplikowanych narządów, a jego właściwa pielęgnacja jest bardzo ważna. Aby utrzymać je w zdrowiu przez długi czas i zapobiec ewentualnym problemom z oczami, możemy podjąć ukierunkowane działania w celu poprawy naszego wzroku i utrzymania sprawności naszych oczu do późnej starości.

Dr. Rath Health Foundation

Tel.: 0031-457-111 222 Fax: 0031-457-111 119 E-Mail: info@dr-rath-foundation.org Internet: www.dr-rath-foundation.org

#1714/01-050525-PL

Tesla 1 6422 RG Heerlen Holandia