Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies, Online ISSN 2278-8808, SJIF 2018 = 6.371, www.srjis.com PEER REVIEWED & REFERRED JOURNAL, JULY-AUG, 2019, VOL- 7/52 ळारेम स्तयालय वाांघघक अध्माऩन लाऩय एक अभ्माव प्रा. प्रकाळ अ. जगताऩ, Ph. D.
टिऱक शळषण भशावलद्मारम, ऩुणे
Abstract प्रस्तुत वांळोधकाने शळषकाांकडून ळारेम स्तयालय वाांघघक अध्माऩनाचा लाऩय माचा अभ्माव केरा. मा अभ्मावावाठी न्मामदळशचा आकाय ६० शोता. ळारेम स्तयालयीर शळषकाांकडून वाांघघक अध्माऩन तांत्राचा लाऩय ककती प्रभाणात केरा जातो माचा ळोध घेण्मावाठी प्रश्नालरी द्लाये भाटशती जभा केरी. त्मा भाटशतीचे वलश्रेऴण अथशघनलशचन केरे ल त्मालरून घनष्कऴश काढरे त्माआधाये काशी शळपायवी केल्मा.
Scholarly Research Journal's is licensed Based on a work at www.srjis.com प्रास्तावलक अध्ममन आणण अध्माऩन मा प्रकिमा एकभेकाांलय अलरांफन ू आणण ऩयू क आशे त. अध्माऩन अध्ममन प्रकिमेव मोग्म टदळा दे त.े अध्माऩनतन ू अद्मालत प्रकायचे सान दे ता मेत.े वांळोधनाअांती अध्माऩनाची वलवलध नलीन तांत्र आज उऩरब्ध आशे त. त्मा तांत्राांच्मा वाह्माने अध्ममन थोड्मा कारालधीत अधधक कयता मेणे ळक्म आशे. अध्माऩन अधधक ऩरयणाभकायक कयता मेत.े त्मात वाांघघक अध्माऩनाचा वलचाय शोतो. वाांघघक अध्माऩनाभुऱे वलद्माथी अलधान टिकलून ठे लता मेत.े अध्ममनाव ऩोऴक लातालयण लगाशत घनभाशण कयता मेत.े आऩल्मा ळाऱाांभध्मे शळषक वांघ अध्माऩन तांत्राचा लाऩय पायच अल्ऩ प्रभाणात कयतात. भूरत् शे तांत्र ळारेम शळषकाांना भाटशती आशे का ? शे तांत्र लाऩयण्मा वलऴमीची जागरूकता शळषकाांभध्मे आशे का ? शे तांत्र लाऩयण्मावाठी वकायात्भकलत्ृ तीने प्रमत्न कयतात का ? मा फाफीांचा वलचाय मा रेखात केरा आशे. वांघ अध्माऩन वांकल्ऩना एक वलऴम आऩल्मा कौळल्म वलऴेळाप्रभाणे अनेक शळषकाांनी एकत्र मेऊन केरेरे अध्माऩन म्शणजे वांघ अध्माऩन शोम. वांघ अध्माऩनाभध्मे काशी शळषक गि करून कभीत कभी दोन शळषक आणण जास्तीत जास्त ऩाच शळषक गि करून ऩाठाचे घनमोजन, प्रत्मष अध्माऩक प्रस्तालना ते गश ृ ऩाठ मा वलश ऩामऱ्मा वलद्मार्थमाांच्मा एकाच लगाशत, एकाच लेऱेव याफलतात. Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
प्रा. डॉ. प्रकाळ अ. जगताऩ
(Pg. 12691-12695)
12692
वांघ अध्माऩनात एकाच ळाऱे त शळकलणाये एकाच लगाशरा शळकलणाये वलवलध कौळल्मात तस अवणाये एकालेऱी अध्माऩन घनमोजन ल प्रत्मष अध्माऩन ल भूल्मभाऩन मा वलश गोष्िी एकत्र करु ळकणाये शळषक वशबागी अवतात. वांघ अध्माऩन लैशळष््मे 1.एका लगाशत एका गिारा दोन ककांला दोनऩेषा अधधक शळषक अध्माऩन कयतात. 2. वांघ अध्माऩनात वांघ अध्माऩन कयतो त्माच्मा वभन्लम अवतो. 3. वांघ अध्माऩनात शळषक एकत्र मेऊन वलचाय वलघनभम करून अध्माऩन कयतात. 4. वांघ अध्माऩनात अध्माऩन, घनमोजन एकत्र केरे जाते. शळषक आऩरे कौळल्म, तसाांना त्मानव ु ाय अध्माऩन भद्द ु े घनश्श्चत कयतात. 5. वांघातीर वलश शळषक प्रशळक्षषत अवतात. 6. वांघ अध्माऩनात वांघाकडून एकालेऱी एकाच लगाशत अध्माऩन प्रकिमा ऩाय ऩाडरी जाते. वांघ अध्माऩन प्रकाय १. श्रेणीफद्ध प्रबाल श्रेणीफद्ध प्रबालात एक शळषक भुख्म बूशभका ठे लतो. तो वलऴम तस अवतो. आणण वांघातीर इतय शळषक शे कौळल्म शळषक, वलऴम प्रबुत्ल शळषक,
प्रबाली अध्माऩन ऩद्धती शळषक, वशाय्मक शळषक इत्मादी
अवतात. २. वभप्रबाली वांघ अध्माऩन वांघातीर वलश शळषक शे वलश षभता, गुणलैशळष््मे, वलऴमसान मा फाफतीत वभान अवतात. कोणीशी जेष्ठ अथला कघनष्ठ अवा बेदबाल नवतो. ऩाठ्म मा वलश ऩामऱ्मा
घिक घनश्श्चती घनमोजन, प्रत्मष अध्माऩन भूल्मभाऩन
भध्मे ते वभान बाग घेतात. त्मारा वभप्रबाली वांघ अध्माऩन म्शणतात
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
प्रा. डॉ. प्रकाळ अ. जगताऩ
(Pg. 12691-12695)
12693
वांळोधन भशत्ल वांघ अध्माऩनात तांत्र शे नावलन्मऩूणश अध्माऩनावाठी भशत्त्लाचे आशे. वांघ अध्माऩन तांत्र शे ऩरयणाभकायक अध्माऩनावाठी भशत्त्लाचे आशे. वांघ अध्माऩन तांत्राभुऱे मोग्म अध्ममन अनुबल दे ता मेतात. वलद्मार्थमाांना मा तांत्राभुऱे आळम रलकय वभजण्माव भदत शोते. वलळेऴ भशत्त्लाची फाफ वलद्मार्थमाांचे दृढीकयण शोते. अध्माऩन एकवुयी शोत नाशी. कांिाऱलाणे
सान
अध्माऩन शोत नाशी. वांघ अध्माऩन अवल्माभुऱे
वांघातीर प्रत्मेक शळषक तमायीघनळी अध्माऩनात वशबागी शोईर. वांघ अध्माऩन तांत्राची वांकल्ऩना व भजण्माव भदत शोईर. वांघ अध्माऩन तांत्र लाऩयण्मावलऴमी जागक ृ ता घनभाशण
शोण्माव भदत शोईर.
उटद्दष्िे 1.
ळारेम स्तयालय वांघ अध्माऩन तांत्राच्मा लाऩयाचा ळोध.
2.
वांघ अध्माऩन तांत्र लाऩयण्मावलऴमी जागक ृ ता ळोध घेण.े
3.
वांघ अध्माऩन तांत्र वलऴमी शळषकाांच्मा वकायात्भक दृष्िीकोनाचा ळोध.
वांळोधन व्माप्ती 1.
वदय वांळोधन ळारेम स्तयालयीर शळषकाांऩयु ते व्माप्त आशे.
2.
प्रस्तुत वांळोधन ऩुणे ळशयातीर ळाऱाांऩुयते भमाशटदत आशे.
3.
वदय वांळोधन शे ळारेम शळषकाांच्मा वांघ अध्माऩन तांत्राऩुयते व्माप्त आशे.
भमाशदा 1.
ळारेम शळषकाांनी भाटशती वांकरन वाधनात टदरेल्मा प्रघतवादालय वांळोधनाचे घनष्कऴश अलरांफून
याशतीर. 2.
प्रस्तुत वांळोधन ऩुणे ळशयातीर भयाठी भाध्मभाच्मा शळषकाांळी वांफांधधत आशे .
वांळोधन ऩद्धत प्रस्तुत वांळोधन वलऴमाचा अभ्माव कयण्मावाठी वलेषण ऩद्धतीचा लाऩय कयण्मात आरा आशे. वांळोधन वाधने प्रस्तुत वांळोधनाभध्मे वांघ अध्माऩन तांत्र प्रश्नालरी मा वाधनाचा लाऩय केरा आशे.
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
प्रा. डॉ. प्रकाळ अ. जगताऩ
(Pg. 12691-12695)
12694
नभुना घनलड ऩद्धत वांबाव्म नभुना घनलड ऩद्धतीतीर वुगभ मादृश्च्िक ऩद्धती ल त्मातीर रॉियी ऩद्धतीचा लाऩय नभुना घनलड कयण्मावाठी केरा आशे . वांख्माळास्त्रीम तांत्र वांघ अध्माऩन तांत्र प्रश्नालरी द्लाये भाटशतीभुऱे वांकरन केरे त्मा भाटशतीचे वांख्माळास्त्रीम अथश घनलाशचानावाठी ळेकडेलायीचा लाऩय केरा आशे. घनष्कऴश 1.
ळारेम शळषकाांत वांघ अध्माऩन ऩरयधचतता अवण्माचे प्रभाण वभाधानकायक आशे.
2.
ळारेम स्तयालयीर शळषकाांना वांघ अध्माऩन प्रकाय भाटशती अवण्माचे प्रभाण अवभाधानकायक टदवून
आरे. 3.
वांघ अध्माऩनावाठी शळषक ऩढ ु ाकाय घेण्माचे प्रभाण अल्ऩ टदवन ू आरे.
4.
वांघ अध्माऩनावाठी शळषक एकत्र मेऊन शळकलण्माची तमायी दाखलण्माचे प्रभाण अल्ऩ टदवन ू आरे.
5.
वांघ अध्माऩनावाठी तभ ु च्मा ळाऱे तीर शळषकाांभध्मे मोग्म वभन्लम अवण्माचे प्रभाण वभाधानकायक
टदवून आरे. वांघ अध्माऩनात वांघ अध्माऩन घनमोजनात शळषक वशबागी शोणे िाऱण्माचे प्रभाण अधधक टदवून
6. आरे.
वांघ अध्माऩन घनमोजन कयताना ळारेम शळषकाांच्मा फरस्थानाचा वलचाय कयण्माचे प्रभाण चाांगरे
7.
टदवून आरे. वांघ अध्माऩणाभुऱे अध्माऩन अध्ममनाची गुणलत्ता लाढण्माव भदत शोते अवे फशुवांख्म शळषकाांना
8. लािते. 9.
वाांघघक अध्माऩनाभुऱे अध्माऩन भनोयां जक ल प्रबाली शोते अवे फशुवांख्म शळषकाांना लािते.
10.
वांघ अध्माऩनावाठी शळषकाांना भुख्माध्माऩकाांकडून प्रोत्वाशन शभऱण्माचे
प्रभाण अल्ऩ टदवून आरे टदवून आरे.
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
प्रा. डॉ. प्रकाळ अ. जगताऩ
(Pg. 12691-12695)
12695
शळपायवी 1.
शळषकाांवाठी वांघ अध्माऩन मा वलऴमाांच्मा अनुऴांगाने वांघ अध्माऩन जागक ृ ता कामशिभाचे आमोजन
कयाले. 2.
भुख्माध्माऩकाांनी वांघ अध्माऩनावाठी शळषकाांना प्रोत्वाशन द्माले.
3.
शळषण वांचारनारमाने वांघ अध्माऩनावाठीवांफांधी शळषकाांवाठी कामशळाऱा, ऩरयवांलाद, ऩरयऴद
इत्मादीचे आमोजन कयाले. 4.
शळषकाांनी वांघ अध्माऩन वलऴमी वकायात्भक वलचाय कयाला.
वांदबश ळेलतेकय ळा. आणण घनकुभे (२०११) बायतीम शळषण प्रणारी नागऩूय वलद्मा प्रकाळन घोयभोडे के. मु., घोयभोडे क. (२००९) शळषकाांचे शळषण नागऩुय वलद्मा प्रकाळन ताऩकीय द. रोंढे . गौ. (२००९) वलद्मभान शळषणातीर लनप्रलाश शभयज वांघशभत्रा प्रकाळन भुऱे या. ळ., उभािे वल. (१९९८) ळैषणणक वांळोधनाची भुरतत्ले, भशायाष्र ग्रांथघनशभशती भांडऱ नागऩूय
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies