Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies,
Online ISSN 2278 8808, SJIF 2021 = 7.380, www.srjis.com
PEER REVIEWED & REFEREED JOURNAL, SEPT OCT, 2022, VOL 10/73
qnnar qMMdS> n[agamVrb ~mbJwĂhoJmar : EH$ gmâm{OH$ d Am{W©H$ gâñ¶m
Amem ¶ed§V gHw§$S>1 & g§{JVm gmido2 , Ph. D.
1g§emoYH$, g§emoYH${dĂmWuZr, Ă m.amâH„$ĂźUâmoaoâhm{dĂmb¶,AmHw$S>r©,nwUo.
2âmJ©Xe©H$, {d^mJĂ âwIdg§emoYH$âmJ©Xe©H$,S>m°.AaqdXVob§Jâhm{dĂmb¶,{ZJS>r,nwUo.
Paper Received On: 25 OCTOBER 2022
Peer Reviewed On: 31 OCTOBER 2022
Published On: 01 NOVEMBER 2022
Abstract
~mbJwĂhoJmar^maVmVâmoR>çmeham§âöoâmoR>çmĂ âmUmVdmT>VAmho.âĂmg,{Xâr,H$bH$Ămm,bIZD$, ~§Jbmoa,¶mehamVVgoMâhmamĂŻÂŽ>mV,âw§~B©,nwUo,qnnarqMMdS>,gmobmnya,ZmJnya,âZâmS>¶m{R>H$mUrVgoMaoĂ«do O§³eZMrJmdo,AmÂĄĂmo{JH$dñöm϶mnmamMrCbmT>mbMmbUmar{R>H$mUoAem{R>H$mUr~mbJwĂhoJmarMoĂ âmUâmoR>çm Ă âmUmV AmT>iVo. ~mbJwĂhoJmar ho AmOmar gâmOmMo bjU Amho. qnnarqMMdS> ehamVrb dmT>Vr JXu, ~H$mbdñöm,OwJma,VñH$ar,âĂnmZ¶mâwio~mbJwĂhoJmardmT>VAmho.AmÂĄĂmo[JH$sH$aU,ZmJarH$aU¶mâwioâmoR>çm Ă âmUmV ~mbJwĂhoJmar dmT>V Amho. qnnarqMMdS> ehamVgwĂm ~mbJwĂhoJmar J§^ra ñdĂȘ$n YmaU H$arV Amho. âmZgemĂłkdearaemĂłk¶m§Ă¶mâVo,gmVdfm©Ă¶mAmVrbâybH$moUVohrH„$ögâOyZH$arVZmhr.EImĂoH„$ö ömömhmVyZKSy>ZJoboVarömZoOmUrdnyd©H$Ho$boboZgVo.Ă„hUyZM~mbJwĂhoJmamömd¶mMr{H$âmZâ¶m©Xmgd© XoemV({â$Zb§S>MmAndmXdJiVm)gmVVoAmR>df}Amho.H$âmbâ¶m©Xm{d{dYXoemVMZĂŹhoVa{d{dYamöm§Vhr doJdoJirAmho.
Aâo[aH$md¶wamonâöo16Vo25,Am{e¶mâöo15Vo20VgoM¶wamon,Am{e¶mdAâo[aH$m¶mXoemVrb ~Ú¶mMamöm§âöo18hoH$âmbd¶YaboOmVo.^maVmV1960ömâwbm§Ă¶mH$m¶ĂmĂ âmUohoH$âmbd¶âwbm§gmR>r 16dâwbtgmR>r18Amho.1
Scholarly Research Journal's is licensed Based on a work at www.srjis.com
à ñVmdZm
AmOMm ~mbH$ XoemMm d ^mdr {nT>rMm AmYmañV§^ Amho. ömbm gjâ ~Z{dUo ho gâmOmVrb à öoH$ KQ>H$m§Mr O~m~XmarM Zmhr Va AmĂH$V©Ï¶ Amho. âmZdmbm OrdZ OJömMm, ñdmV§Ă¶, Aöm¶, AömMma, {nidUyH$ ¶mnmgyZ g§ajUmMm Am{U âwÂș$sMm A{YH$ma ^maVr¶ KQ>ZoZo d âmZdr hž$möm
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
Amem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido (Pg.17555 17564)
17556
Om{haZmĶmZwgma Ă mĂĄ Pmbobo AmhoV ho A{YH$ma ~mbH$m§Zmhr AmnmoAmnM Ă mĂĄ Pmbobo AmhoV. qnnar qMMdS> n[agamV AZoH$ AZmV, {ZamYma, hadbobr ~mbHo$, {^H$ âmJUmar, âOyarbm ~ir Jobobr, AdÂĄY H„$ömgmR>r d bÂą{JH$ XĂŸĂȘ$n¶moJmbm ~ir nS>bobr ~mbHo$ AmT>iyZ ¶oVmV. ϶m»¶m : S>m°. goR>Zm : ""EImĂm XoemVrb H$m¶ĂmZo {ZpĂMV Ho$boë¶m d¶mnojm H$âr d¶ Agboë¶m ~mbH$mZo qH$dm ¶wdH$mZo Ho$bobo H$m¶Ăm{damoYr dV©Z Ă„hUOo ~mbJwĂhoJmar hmo¶.''2 âhmamĂŻÂŽ> ho ~mbJwĂhoJmaröm ~m~VrV XĂŸgÚ¶m H«$âm§H$mda Amho. Va ~mbJwĂhoJmaröm ~m~VrV âöà Xoe amömMm Ă Wâ H«$âm§H$ bmJVmo. âhmamĂŻÂŽ> ho AmÂĄĂm[JH$ {dH$mgmV AmKmS>rda Agbobo amö AgyZ ~mbJwĂhoJmarVhr AJ«oga Agë¶mMr Yž$mXm¶H$ âm{hVr gâmoa Ambobr Amho. ~mbJwĂhoJmar Am{U XoemMm Am{W©H$ {dH$mg ¶mâöo H$mhr g§~§Y Amho H$m? ¶mMm {dMma H$aVm Ago bjmV ¶oVo H$s, XoemVrb ~mbJwĂhoJmarMo Ă âmU AgoM gmVömZo dmT>V am{hbo Va ömMm Xoemöm Am{W©H$ {dH$mgmda Zž$sM n[aUmâ hmoD$Z XaS>moB© CĂnĂmV KQ> hmoV AgVo. g§emoYZmMr {ZdS> gm§ñH„${VH$ amOYmZr, {dĂoMo âmhoa Aer {~ĂȘ$Xo {âa{dUmÚ¶m nwömbm AmVm ~mbJwĂhoJmam§Mo eha Aer Zdr AmoiI {Zâm©U Pmbr Amho. Joë¶m ghm dfm©nmgyZ nwUo d qnnar qMMdS> ehamVrb ~mbJwĂhoJmarZo âw§~B©gh gd©M amömVrb eham§Zm âmJo Q>mH$bo Amho. 2005 Vo 2010 ¶m ghm dfm©V nwUo d qnnar qMMdS> ehamV 4 hOma 300 ~mbJwĂhoJmam§Mr Zm|X Pmbobr Amho. 2005 Vo 2009 ¶m dfm©V 90 IyZ, 74 hmâ$ âS>©a, 442 Ă mUKmVH$ hâo, 23 ~bmĂH$ma, 27 OUm§Mo AnhaU Am{U XamoS>o, Mmoar, Kaâ$moS>r ¶m§Ă¶m 1424 JwĂĂžm§Mr Zm|X Pmbobr Amho. ~mbJwĂhoJmam§gmR>r öm ¶moOZm AmhoV öm emgH$s¶ ¶moOZm§Mm A˦mg H$aUo, Am{W©H$ d gmâm{OH$ n[apñWVr H$er Amho, ~mbJwĂhoJmarMo Ă âmU H$m dmT>V Amho, BömXr ~m~tMm AmT>mdm KoömgmR>r hm {df¶ g§emoYZmgmR>r OmUrdnyd©H$ {ZdS>bm AgyZ A˦mg {df¶mMo {ef©H$ ""qnnar qMMdS> n[agamVrb ~mbJwĂhoJmam§Ă¶m Hw$Qw>§~möm Am{W©H$ d gmâm{OH$ gâñ¶m§Mm A˦mg'' Ago Amho.
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
Amem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido
(Pg.17555 17564)
g§emoYZmMr C{ĂĂŻ>ço
1) ~mbJwĂhoJma âwbm§Ă¶m Hw$Qw>§~m§Ă¶m Am{W©H$ n[apñWVrMm AmT>mdm KoUo.
2) ~mbJwĂhoJma {Zâm©U hmoömâmJo H$moUVr Am{W©H$ Am{U gmâm{OH$ H$maUo AmhoV ¶mMm A˦mg H$aUo.
3) ~mbJwĂhoJmar H$âr H$aömgmR>r am~dömV ¶oUmÚ¶m emgH$s¶ ¶moOZm§Mm A˦mg H$aUo. J„{hVHo$
1) Oo ~mbJwĂhoJma AmhoV, öm§Mr Am{W©H$ n[apñWVr IynM H$âHw$dV Amho.
2) bhmZ âwbm§Ă¶m hmVyZ J§^ra ñdĂ©nmMo JwĂho KS>bobo AmhoV.
3) ~mbJwĂhoJmam§Ă¶m Hw$Qw>§~mVrb gXñ¶m§Zm gmâm{OH$ gâñ¶m§Mm gmâmoao Omdo bmJVo. g§emoYZ nĂVr g§emoYZmgmR>r {ZdS>boë¶m KQ>H$m§Mo Aö¶Z H$aVmZm OoĂŹhm {d{eĂŻ> KQ>H$m§Mr nXg§»¶m IynM A{YH$ AgVo VoĂŹhm à öoH$mMm A˦mg H$aUo e³¶ ZgVo. VoĂŹhm Aem gd© Mbm§âYyZ öm{d{eĂŻ> Mbm§Mo Ă {V{Z{YĂd H$aUmÚ¶m H$mhr {ZdS>H$ Mbm§Mr {ZdS> H$amdr bmJVo d öm {ZdS>boë¶m Mbm§Mm A˦mg H$ĂȘ$ZM ömAmYmao Ambobo {ZĂźH$f© g§nyU© KQ>H$mbm qH$dm öm JQ>mbm bmJy Ho$bo OmVmV. Aem nĂVrbm ZâwZm {ZdS> nĂV Ago Ă„hUVmV.3 Ă mW{âH$ gmâJ«r : g§emoYZmgmR>r Ă mW{âH$ d XĂŸĂŠÂ¶â ĂłmoVm§Mm dmna H$aömV Ambobm Amho. qnnarqMMdS> ehamâöo qnnar nmobrg ñQ>oeZ ¶m§Mm gâmdoe hmoVmo. gXa g§emoYZmgmR>r qnnarqMMdS> n[agamV ¶oUmÚ¶m qnnar qMMdS>, {ZJS>r, ^mogar ¶m joĂr¶ ~mbJwĂhoJmam§Mm A˦mg H$aömV Ambobm Amho. gXa g§emoYZmgmR>r qnnar [M§MdS> n[agamVrb 400 ~mbJwĂhoJmam§Mr {ZdS> H$aömV Ambobr Amho.
Amem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido (Pg.17555 17564)
VÂș$m H«$. 1.1 âhmamĂŻÂŽ>mVrb ~mbJwĂhoJmam§Mr g§»¶m (2022)
A. H«$. amö ~mbJwĂhoJmam§Mr g§»¶m 1 âöà Xoe 5684 2 âhmamĂŻÂŽ> 4554 3 amOñWmZ 2757 4 Vm{âiZmSy> 418 5 H$Zm©Q>H$ 379 6 Amo{S>gm 353 7 {gž$sâ 00 8 ZmJmb±S> 01 9 {âPmoaâ 2 10 âoKmb¶ 2 11 â{Unya 6 12 Jmodm 9 g§X^©:bmoH$gĂmmöyOnona,A{ZbH$m§~io,{X.11.gĂQ>|~a2022.4
AmboI H«$. 1.1 âhmamĂŻÂŽ>mVrb ~mbJwĂhoJmam§Mr g§»¶m (2022)
17558
g§X^© : VÂș$m H«$. 1.1 âhmamĂŻÂŽ>mV 2022 öm AmH$S>odmarZgma ~mbJwĂhoJmam§Mr g§»¶m gdmÂȘV OmñV âöà Xoe amömV (5684) EdT>r AmT>iVo. ömZ§Va âhmamĂŻÂŽ>mV 4554 EdT>r Amho. amOñWmZ amömV 2757, V{âiZmSy> 418, H$Zm©Q>H$ 379, Amo{S>gm 353, ¶m amöm§V ~mbJwĂhoJmam§Mr g§»¶m AmT>iVo. âhmamĂŻÂŽ>mVrb qnnar
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
Amem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido
(Pg.17555 17564)
17559
qMMdS> ehamV ~mbJwĂhoJmam§Mr g§»¶m âmoR>çm Ă âmUmV AmT>iVo. qnnar qMMdS> n[agamVrb ~mbJwĂhoJam§Ă¶m âwbm§Ă¶m Hw$Qw>§~m§Mr Am{W©H$ n[apñWVr H$er Amho? ~mbJwĂhoJma hmoömâmJo H$moUVr Am{W©H$ d gmâm{OH$ H$maUo AmhoV? ~mbJwĂhoJmar H$âr H$aömgmR>r emgH$s¶ ¶moOZm H$moUöm? ho OmUyZ KoömgmR>r qnnarqMMdS> n[agamVrb ~mbJwĂhoJmam§Ă¶m Hw$Qw>§~m§Mm Am{W©H$ d gmâm{OH$ gâñ¶m§Mm A˦mg hm {df¶ g§emoYZmgmR>r {ZdS>bm Amho. XĂŸĂŠÂ¶â gmâJ«r
XĂŸĂŠÂ¶â gmâJ«râöo {d{dY boIm, dm{f©H$ Ahdmb, g§X^© J«§W, emoYĂ ~§Y, {d{dY âm{gHo$, g§emoYZ boI, XÂĄ{ZH$ d„ĂmnĂ, g§nm{XV boI, Am{W©H$ d gmâm{OH$ Ahdmb ¶m§Mm dmna H$aömV Ambobm Amho. ~mbJwĂhoJma H$m¶Xm d dmñVd 2014 ¶m dfu H|$Ăr¶ â{hbm d ~mbH$ë¶mU {d^mJmZo ~mbJwĂhoJmar H$m¶Xm 2000 âöo XĂŸĂȘ$ñöm gwM{dUmao {dYo¶H$ gmXa Ho$bob Amho. ¶m XĂŸĂȘ$ñVrâYrb gdmÂȘV âhĂdmMr XĂŸĂȘ$ñVr Ă„hUOo ~mbJwĂhoJmam§Mo d¶ 18 dfm©dĂȘ$Z 16 dfm©da AmUmd¶mMo hmoVo. ömâwio 12 Am°JñQ> 2014 amoOr {dYo¶H$mMm âgwXm bmoH$g^oZo ~hĂŸâVmZo â§Oya Ho$bm. âmZdr hž$mMo g§ajU ho 2000 öm H$m¶ĂmMo âw»¶ C{ĂĂŻ>ço hmoVo. ~mbJwĂhoJmambm {ejm Z XoVm ömâmJMr H$maUo gâOyZ KoD$Z ömg gwYmaömMr g§Yr XoömMo ¶m H$m¶ĂmMo C{ĂĂŻ>ço hmoVo. ¶m H$m¶ĂmA§VJ©V 18 dfm©Imbrb âwbmZo/âwbrZo Oa EImXm JwĂhm Ho$bm Va ömg BVa JwĂĂžm§à âmUo {ejm Z XoVm ömMr admZJr ~mbgwYmaUm J„hmV Ho$br Om¶Mr. VgoM ~mbJwĂhoJmam§Mo nwZ©dgZ öm§Zm H$mD$gqbJ H$aUo, öm§Ă¶m nmbH$m§H$Sy>Z X§S>mMo nÂĄgo ^am¶bm bmdUo qH$dm âwbm§Zm J„hmV R>odUo ho ~mbJwĂhoJma gwYmaUm â§S>imMo Ă âwI H$mâ hmoVo. ~mbJwĂhoJmar ZdrZ H$m¶ĂmZwgma df© 16 Vo 18 XaĶmZöm âwbm âwbrZo J§^ra ñdĂ©nmMm Ă„hUOo IyZ, ~bmĂH$ma, A°{gS> hâm ¶mgmaIm JwĂhm Ho$bm Agob ömda Ă mÂąT>mĂ âmUoM IQ>bm MmbdyZ Xmofr AmT>ië¶mg {ejm {Xbr OmB©b. qgJmnyaâöo ~mbJwĂhoJmam§Mo d¶ 16 gâObo OmVo. ¶m {R>H$mUr nmbH$m§H$Sy>Z hârnĂ {bhĂżZ KoVbo OmVo. Aâo[aHo$âöo H$mhr amöm§âöo ~mbJwĂhoJmam§Mo d¶ 18 Va B§œb§S>âöo 10, â«$mĂgâöo 12
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary StudiesAmem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido
(Pg.17555 17564)
17560
Ago ~mbJwĂhoJmam§Mo d¶ gâObo OmVo. 13 Vo 16 ¶m d¶moJQ>mVrb JwĂhoJmam§Zm {ZĂ„âr {ejm Va 16 Vo 18 d¶moJQ>mVrb JwĂhoJmam§Zm VwĂȘ§$JdmgmMr {ejm âhmamĂŻÂŽ>mV {Xbr OmVo.5 g§X^© gm{hömMm AmT>mdm :
1) ~âmoao Eg. Ho$. Am{U âmoaVmQ>o Ama. Or. (2013)
¶m§Zr ~mbJwĂhoJmar Am[U ~mbhž$ EH$ ĂĂŻ>rjon ¶m g§emoYZ nona âöo ~mbJwĂhoJarMo dU©Z Ho$bobo Amho. ~mbH$mâJmamMr Ă Wm ~mbH$m§Ă¶m gd©M âwb^yV hž$m§Zm {hamdyZ KoUmar gâñ¶m ~Zdbr Amho. hr Ă Wm Wm§~{dömgmR>r ~mbH$m§Ă¶m gdmÂȘJrU {dH$mg Am{U g§ajUmöm hž$mda â¶m©Xm KmbUmÚ¶m {dĂȘ$Ă X§S>mĂâH$ H$m¶©dmhr H$aömV ¶mdr. ~mbH$ë¶mU {ZYrMr C^maUr H$ĂȘ$Z ~mbH$m§Zm ¶moϦ öm A{YH$mÚ¶m§Mr OmonmgZm hmoB©b. Aem Cnm¶¶moOZm H$aUo AmdöH$ Agë¶mMo ¶m boImV g§emoYH$mZo Ă„hQ>bo Amho.6
2) H§$YmaH$a hZwâ§V (2019) âamR>dmS>çmVrb ~mbJwĂhoJmarVrb ~mbH$m§Ă¶m hž$ d g§dY©Zmâöo ~mbJ„hm§Mr ^y{âH$m ¶m g§emoYZ nonaâöo ~mbH$m§Zm ~mbJwĂhoJmarâöo H$moUöm gâñ¶m d AS>MUtZm Omdo bmJVo. ~mbJwĂhoJmam§Mo H$moUVo hž$ AmhoV. ~mbJwĂhoJmam§Zm H$moUöm {ejm§Zm gmâmoao Omdo bmJV ¶m§Mo g{dñVa dU©Z H$aömV Ambobo Amho. öm§Zr Amnë¶m g§emoYZ nonaâöo âamR>dmS>çmVrb ~mbJwĂhoJmarda Ă H$me Q>mH$bobm Amho. öm§Zr Amnë¶m boImV OwJma, VñH$ar, âĂnmZ, dmT>Vr JXu, ¶mâwio ~mbJwĂhoJmam§Mo Ă âmU dmT>V Amho Ago gm§{JVbo Amho. gmV dfm©Mm âwbJm H$moUVohr H„$ö OmUyZ~wOyZ H$arV Zmhr. EImXo H„$ö öm§Ă¶m hmVyZ KSy>Z Jobo Va ömZo OmUrdnyd©H$ Ho$bobo ZgVo Ago öm§Zr Ă„hQ>bo Amho. öm§Zr Amnë¶m boImV ~mbJwĂhoJmam§Mo Ă âmU ehamV OmñV Amho ömâwio eham§da OmñV bj Ho$§ĂrV Ho$bo nm{hOo Ago öm§Zr Amnë¶m boImV Cnm¶¶moOZm gm§{JVbr Amho.7
3)
bI{Xdo gamoO (2019)
~mbJwĂhoJmar EH$ gmâm{OH$ gâñ¶m ¶m g§emoYZ nona boImV boIH$mZo âyb ho Amoë¶m âmVrMm Jmoim AgVmo. Ogo KS>{dbo Vgo KS>Vo Ago Ă„hQ>bo Amho. emim, Q>çweZ, {d{dY Âłbmgog ¶mâwio âwbo OmñVrV OmñV doi ~mhoa amhVmV. ~mhoaöm dmVmdaUmMm âwbm§da Ă ^md nS>V AgVmo. CR>Vm ~gVm
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
Amem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido
(Pg.17555 17564)
17561
g§ñH$ma H$aUmao AmB©dS>rb öm§Zm ZH$mogo dmQ>VmV. AZwdm§{eH$Vm, â|XĂż{dH„$Vr, {dH„$V Hw$Qw>§~o, ϶{Âș$âĂd KQ>H$ Aer AZoH$ H$maUo ~mbJwĂhoJmarMr öm§Zr gm§{JVbr AmhoV.8
4) nmQ>rb Ho$. ~r. (2016) ^maVmVrb ~mbJwĂhoJmar : EH$ gmâm{OH$ gâñ¶m ¶m g§emoYZ boImV g§emoYH$mZo ^maVmVrb {d{dY gmâm{OH$ gâñ¶m§~amo~a AmO ~mbJwĂhoJmaröm gâñ¶oZo gdmÂȘMo bj doYbo Amho. gmâm{OH$ {dKQ>Zmöm Ă {H«$¶o~amo~aM ~mbJwĂhoarMr gâñ¶m dmT>V Mmbbobr Amho. gömöm n[apñWVrV âwbm§âöo dmT>V Mmbbobr qhgm, CĂQ>nUm Am{U ~mbJwĂhoJmar Ă d„Ămr amoIömV âhĂdmMo H$mâ nmbH$m§Mo Amho. Amnë¶m nmVirda à ¶ĂZ H$ĂȘ$Z XoIrb âwbm§âwbtöm dmJömV ~XbhmoV Zmhr Ago dmQ>ë¶mg gâwnXoeZ hmM ömda gdmÂȘV Mm§Jbm Cnm¶ Amho. âwbm§er hmoUmam g§dmX hmM ömda Cnm¶ Amho Ago öm§Zr Amnë¶m boImV Ă„hQ>bo Amho.9 5) ~m{dñH$a âhoe (2012) gâñ¶m OrdKoöm ~mbJwĂhoJmarMr ¶m boImV âwbm§Ă¶m hmVr nmQ>r nopĂgb AgömiodOr ĂŁboS> MmHy$ ¶mdm BVH$s J§^ra n[apñWVr {Zâm©U Pmbr Amho, ¶mbm Ă„hUmdo Var H$m¶? ehar ^mJmV âwbm§gmR>r Âłd{MVM {Xbm OmUmam doi, nmbH$ âwbm§âöo H$âr Pmbobm g§dmX, namH$moQ>rMr {dfâVm ¶mâwio ~mbH$m§Ă¶m Ă„hQ>bo Amho. âw§~B© nwömgma»¶m âmoR>çm ehamâöo AgUmao nod AmVm ¶m Ă âwI eham§~amo~aM hiyhiy AmOy~mOyöm eham§âöo ngĂȘ$b bmJbo Amho. AmUIr EH$ J§^ra ~m~ Ă„hUOo âw§~B© âmoR>çm ~mbJwĂhoJarMo Ă âmU dmT>V Amho. ~mbJwĂhoJar H$mbhr hmoVrM, nU AmO {VMo gmâmörH$aU hmoVmZm "{W«b' hm KQ>H$ âhĂdmMm R>aVmo. Am{W©H$ Am~mi, nmbH$m§Mo XĂŸb©j, ϶gZ Am{U {W«b AZw^dm¶Mr âmZ{gH$Vm ¶mâwio AZoH$ âwbo JwĂhoJmaröm naV Z ¶oUmÚ¶m dmQ>odaMm Ă dmg gwĂȘ$ H$aVmV. ~mbJwĂhoJmar amoIömgmR>r nmbH$m§Zr âwbm§H$S>o bj R>odUo JaOoMo Amho. Aer Cnm¶¶moOZm öm§Zr Amnë¶m boImV gm§{JVbr Amho.10
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
17564)
~mbJwĂhoJmarMr H$maUo
1) dmB©Q> eoOmar : ~mbJwĂhoJmam§Mm Hw$Qw>§~, dñVr Am{U eoOmar ¶m§Ă¶mer g§~§Y ¶oVmo. eoOma Oa Mm§Jbm Agob Va ömMm n[aUmâ Mm§Jbm hmoVmo. Ă„hUyZM Mm§Jbm eoOmar ^oQ>m¶bm ^mϦ bmJVo. eoOmar Oa dmB©Q> Ă d„ĂmtMm Agob Va ~mbJwĂhoJmar dmT>Vo.
2) eharH$aU : eharH$aUmâwio J{bĂN> dñöm {Zâm©U hmoVmV. Jar~r, Xm[aX«ç, âmJ©Xe©ZmMm A^md ¶mâwio hr âwbo Ag˦ dV©Z H$aVmV. em° Am{U â°Ho$ ¶m§Ă¶m âVmZwgma ~mbH$ H$moUöm gâwXm¶mV amhVmo ¶mdĂȘ$Z ömöm dV©ZmMr H$Ă«nZm ¶oVo.
3) {MĂnQ> d AĂbrb gm{hö : ĂŁbyâa Am{U bm°ga ¶m§Zr {MĂnR> Am{U ~mbJwĂhoJmar ¶m§Mm K{Zð> g§~§Y Agë¶mMo nQ>dyZ {Xbo Amho. {MĂnQ>mVyZ âwbm§Zm AZw^dmg Z ¶oUmÚ¶m JmoĂŻ>tMo Xe©Z KS>Vo d öm JmoĂŻ>r ¶m âwbm§Zm H$am϶mem dmQ>VmV, ömVyZ JwĂhoJmar dmT>Vo. darb H$maUm§~amo~aM nmbH$m§Mo A{VXm[aĂç, âmZ{gH$ ñdmñö, gmdĂ AmB© dS>rb Aem AZoH$ H$maUm§âwio ~mbJwĂhoJmarMo Ă âmU dmT>Vo.
4) {VañH„$V, Cno{jV ~mbH$ : Hw$Qw>§~mV âwbm§Ă¶m CnojoMr AZoH$ H$maUo AmhoV. Hw$Qw>§~mVrb âmVm {nVm VUmd, gmdĂ AmB© dS>rb ömâwio âwbm§Zm Ă oâ gâmYmZ, gwajm Ă mĂĄ hmoV Zmhr. AZÂĄ{VH$ âwbmH$S>o öm§Mo Hw$Q>w§~ Am{U gâmOgwĂm K„UmñnX ĂĂźrZo nmhVmo. gmdĂnUm, âmVm{df¶rMr âmahmU, Hw$dV©ZmZo âwbo KamVyZ niyZ OmVmV. âwbr doöm hmoVmV, âwbm§Ă¶m AmdöH$ JaOm, gwa{jVVm, âmZ{gH$ JaOm nyVV©A^mdr ~mJwĂhoJma R>aVmV.
5) Hw$Q>w§~mVrb ϶gZm{YZVm : Hw$Qw>§~mV âmXH$ nXmWmÂȘMr gd¶ Agob Va ~mbJwĂhoJmarg ghmʶ^yV KQ>H$ R>aVmo. Hw$Qw>§~mâwio âwbohr âĂâmZ H$aVmV. ϶gZr nVr nĂZr âwbm§gmo~V {Zðy>a dmJVmV. {nömöm ϶gZmâwio Hw$Qw>§~mMr Am{W©H$ pñWVr ImbmdVo ömâwio ~mbJwĂhoJmar dmT>Vo.
6) Hw$Qw>§~mMr Am{W©H$ pñWVr : Hw$Qw§~möm Am{W©H$ n[apñWVrâwio âwbm§Mo {ZQ> g§JmonZ hmoV Zmhr. 80 Q>žo$ ~mbJwĂhoJma AĂ«nCĂnĂmVrb AgVmV. 70 Q>žo$ ~mbJwĂhoJma ~H$mb dñVrV AgVmV. Xm[aĂçmâwio âwbm§Ă¶m âwb^yV JaOm§Mr nyV©Vm hmoV Zmhr. ömâwio âwbo ~mbJwĂhoJmarH$S>o diVmV.
Amem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido (Pg.17555 17564)
17563
7) embo¶ dmVmdaU : ~mbJwĂhoJmarda Ă ^md Q>mH$Umam emim hm Ă âwI KQ>H$ Amho. emioVyZ niyZ OmUo, dmB©Q> g§JV, {ejH$m§H$Sy>Z H$R>moa {ejm, {df¶mMr AmdS> ZgUo, Z nobUmam A˦mgH«$â, Hw$g§JVrZo ~mbHo$ Mmoar, bÂąJrH$ JwĂho H$aVmV. ömâwio ¶m {ejU ñnY}V {Q>Hy$ Z eH$Umar âwbo ~mbJwĂhoJma hmoVmV. ~mbJwĂhoJmarda Cnm¶¶moOZm
1) à öoH$ emioV nmbH$ {ejH$m§Mr g§¶wÂș$ â§S>io ñWmnZ H$ĂȘ$Z emioVyZ niyZ OmUmÚ¶m âwbm§Mr Zm|X R>odömV ¶mdr.
2) ~mbJwĂhoJmarMo Ă âmU ehamV OmñV Amho. ömâwio eham§da OmñV bj H|$ĂrV H$aUo.
3) [aH$mĶm doimV âwbm§Zm Ioi, H$bm, ZmQÂČ>ç ¶m§Mm {dH$mg H$ĂȘ$Z KoömV ¶mdm. 4) ~mbJwĂhoJma âmJ©Xe©Z H|$Ă d ~mbJwĂhoJma âZmoa§OZ H|$à ¶m§Ă¶m ZmdmImbr gmâm{OH$ H$m¶©H$V}, âhm{dĂmb¶rZ â§S>io ¶m§Zr EH$à ¶oD$Z H$m¶© Ho$bo nm{hOo.
5) emar[aH$ ñdmñö, {OĂŹhmim, AmnwbH$s, H$mÂĄVwH$ Z {âimë¶mâwio öm§Ă¶m ϶{Âș$âĂd {dH$mgmV H$mhr Xmof {Zâm©U hmoVmV öm§Mm emoY KoUo.
6) AmB©d{S>bm§Ă¶m AdmñVd Anojm§Ă¶m XĂŸĂźn[aUmâ d ömVyZ âmZ{gH$ {dH„$Vr V¶ma hmoVo ¶m§Mm emoY KoUo. gmam§e H$mÂĄQw>§{~H$ Am{W©H$ n{apñWVr, AmOy~mOyMm n[aga, An¶e, dmB©Q> g§JV, ϶gZm{YZVm d {dd§MZoâwio gâmOm~Ăb Vrd« amJ {Zâm©U Pmë¶mZo ~mbJwĂhoJma {Zâm©U hmoVmV. Ă mâw»¶mZo hbmIrMr Am{W©H$ n[apñWVr d Agwa{jV dmVmdaU ¶mâwio âwbm§Ă¶m âZmV gâmOm{df¶r eĂwĂdmMr ^mdZm {Zmâ©U hmoVo. 20 ϶m eVH$mV AmÂĄĂm[JH$sH$aU d ZmJarHaUmMm ~amMgm Ă ^md hm gmâmö bmoH$m§da VgoM ~mbH$m§da nS>bobm {XgVmo. Mm§Jbo Am¶wß¶ OJömgmR>r MÂĄZröm dmT>öm JaOm nyU© H$aömgmR>r, PQ>nQ> lrâ§V ~ZömMm h϶mg, AmÂĄĂm[JH$sH$aUmâwio Ă JV gâmOmer g§nH©$ ¶oD$Z öm§Ă¶mgmaIo OrdZâmZ OJömMr gmâmöm§Mr IQ>nQ,> {dbmgr d„Ămr ¶mâwio ~mbHo$ dmB©Q> âmJm©bm OmVmZm {XgVmV.
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary StudiesAmem¶ed§VgHw§$S>o& S>m°.g§{JVmgmido
(Pg.17555 17564)
g§X^© gyMr
Attar A. D., Juvenile Delinquency, Bombay, 1964.
17564
Ho$.~r.nmQ>rb,^maVmVrb~mbJwĂhoJmar:EH$gmâm{OH$gâñ¶m,g§emoYZ[agM© nona,{X.âo$~w«dmar2014,noO Z§.1Vo4.
Hw$bH$UuA{Zb,Jm¶H$dmS>AmâĂS>,Xoenm§S>oâwHw§$X,bhmZoZ§Xm,϶mdgm{¶H$nĂVr, gÂłgognpĂŁbHo$eZ,Ă Wâmd„ĂVr, 2009,n„.H«$.1,2,15.
bmoH$gĂmmöyOnona,A{ZbH$m§~io,{X.11gĂQ>|~a2022.
do~gmB©Q>: http://oldgrt.lbp.world.
~âmoaoEg.Ho$.Am{UâmoaVmQ>oAma.Or.,~mbJwĂhoJmarAm{U~mbhž$,g§emoYZ nona,2013,n„.H«$.14.
H§$YmaH$ahZwâ§V,âamR>dmS>çmVrb~mbJwĂhoJmarVrb~mbH$m§Ă¶mhž$dg§dY©Zmâöo ~mbJ„hm§Mr^y{âH$m,g§emoYZ nona,2019.
bI{XdogamoXo,~mbJwĂhoJmarEH$ gmâm{OH$gâñ¶m,g§emoYZ {eĂ«n,g§emoYZ nona, ISSN No. 2394 8426, {X.OmZodmar2019,n„.H«$.20Vo22.
nmQ>rbHo$.~r.,^maVmVrb~mbJwĂhoJmar:EH$gmâm{OH$gâñ¶m, Golder Research, Thoughts, Journal, Val. No. 5, ISSN 2231 5063, {X.âo$~w«dmar 2016,n„.H«$.1Vo4.
~m{dñH$aâhoe,gâñ¶mOrdKoöm~mbJwĂhoJmarMrĂ hmaâm{gH$,{X.9{S>g|~a, 2019,n„.H«$.5Vo10.
Copyright © 2022, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies