Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies, Online ISSN 2278-8808, SJIF 2019 = 6.38, www.srjis.com PEER REVIEWED & REFERRED JOURNAL, SEPT-OCT, 2019, VOL- 7/53 शळषणळास्त्र भशावलद्मारमातीर फी.एड्. प्रशळषणाथीना भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण, स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती
(ऩेऩय
क्रभाांक१०६) मा
वलऴमाच्मा
अध्ममनावाठी
स्त्लमांअध्ममन
ऩुस्स्त्तकेची ननशभिती
ल
ऩरयणाभकायकतेचा अभ्माव प्रा .कैराव आय .खोंडे, Ph. D. ( अशव .प्रोपेवय ), भ. वल . प्र .वभाज ,शळषणळास्त्र भशावलद्मारम ,नाशळक
Scholarly Research Journal's is licensed Based on a work at www.srjis.com प्रस्त्तालना : दै नांद्ददन अध्ममन अध्माऩनात शळषक वलवलध अध्ममन अध्माऩन ऩद्धतीांचा लाऩय कयत अवतात ,वलद्माथीशी लेगलेगळ्मा क्रप्तृ ्मा लाऩरून अध्ममन कयीत अवतात तयीशी काशी वांकल्ऩना कठीण लाटतात ,अळा लेऱेव शळषकाकडून काशी नलीन उऩक्रभ आखणे गयजेचे अवते .वांळोधक ल भागिदळिक शे फी .एड ळी वांफांधधत अवल्मा कायणाने फी .एड .च्मा वलद्मार्थमाांना खाव करून आळमसान अशबलद्ध ृ ीवाठी अवरेरे भयाठी व्माकयणाळी वांफांधधत वलऴम नेशभीच कठीण ल आव्शाना्भक लाटत अवतो ्माभुऱे प्रस्त्तुत वलऴमावांफांधी काभ कयण्माचे ठयवलरे अवता ्मालय वलद्मार्थमाांवाठी स्त्लमभ अध्ममन ऩुस्स्त्तका कयाली अवा वलचाय केरा ल ्माचे ऩरयणाभशी वकाया्भक ऩशालमाव शभऱारे . १) वांळोधनवभस्त्मावलधान : शळषणळास्त्र भशावलद्मारमातीर फी.एड्. प्रशळषणाथीना भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती (ऩेऩय क्रभाांक १०६) मा वलऴमाच्मा अध्ममनावाठी स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेची ननशभिती करून ्माच्मा ऩरयणाभकायकतेचा अभ्माव कयणे . २) वांळोधन वभस्त्मेचे स्त्ऩष्टीकयण फी.एड्. प्रशळषणाथीना भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ उद्दिष्टे आणण ऩद्धती (ऩेऩय क्रभाांक १०६) मावलऴमाचे अध्ममन कठीण जाते. प्रशळषणाथीना मावलऴमाचे अध्ममन कयताांना अनेक अडचणीांना वाभोये जाले रागते. अळा अडचणी प्रशळषणाथीना अध्ममन प्रक्रक्रमे दयम्मान ननभािण शोऊ नमे माकरयता प्राध्माऩकाांनी प्रम्न कयणे आलश्मक अवते. वांळोधकारा अवे लाटते की, प्रशळषणाथीना स्त्लमांअध्ममन ऩस्ु स्त्तका तमाय करून ती ऩस्ु स्त्तका प्रशळषणाथीना दे ऊन प्रशळषणाथीची अऩेक्षषत प्रगत ऩातऱी गाठणे ल स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेचा ऩरयणाभ प्रशळषणाथीच्मा अध्ममनालय कवा शोणाय आशे शे अभ्मावणे. ३) वांकल्ऩना्भक व्माख्मा १) फी.एड्. प्रशळषणाथी शळषकाच्मा व्मलवामावाठी वाभान्मतः ऩदली शळषणानांतय कयता मेणाये प्रशळषण ल ते घेणायी व्मक्ती म्शणजे शळषक क्रकांला फी.एड्. प्रशळषणाथी शोम. ( डॉ.शे भांत धच्ते, ळैषणणक वांळोधन : भाांडणील द्ददळा, वास््लक प्रकाळन) Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
डॉ .कैराव आय .खोंडे
(Pg. 13084-13088)
13085
२) स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तका स्त्लप्रम्नाने केरेल्मा अध्ममनाव स्त्लमांअध्ममन अवे म्शणतात आणण स्त्लमांअध्ममनाव भागिदळिक ठयणायी ऩुस्स्त्तका म्शणजे स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तका. ( भ.फा. कांु डरे, शळषण वभीषा ) ३) ऩरयणाभकायकता ऩरयणाभकायकता म्शणजे अचक आणण मोग्म ते काभ कयणे आऩल्मा अथला एखाद्मा उऩक्रभाचा ू एखाद्मा घटकाांलय ऩडणाया धना्भक प्रबाल. (वयॲटनी-जे Schor-google art.com ) ४) कामाि्भक व्माख्मा १) फी.एड्. प्रशळषणाथी शळषणळास्त्र भशावलद्मारमात शळषक मा व्मलवामाकरयता प्रशळषण घेणायी व्मक्ती म्शणजे फी.एड्. प्रशळषणाथी. २) स्त्लमांअध्ममन शळषणळास्त्र
भशावलद्मारमातीर
प्रशळषणाथीचे अध्ममन वुरब व्शाले
माशे तुने
वलकवीत
केरेरी
स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तका. ३) ऩरयणाभकायकता भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ उद्दिष्टे आणण ऩद्धती (ऩेऩय क्रभाांक१०६) मावलऴमाच्मा अध्ममनावाठी स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेचा उऩमोग केल्माभुऱे वलद्मार्थमाांच्मा अध्ममन-अध्माऩनषभतेत शोणायी लाढ ५) वांळोधन प्रश्न १) फी.एड्. प्रशळषणाथीना (ऩेऩय क्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाच्मा अध्ममनात कोण्मा अडचणी मेतात? २) काशी उऩाममोजना याफवलल्मा अवता (ऩेऩय क्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मावलऴमाचे अध्ममन ऩरयणाभकायक शोईर का ? ६) वांळोधनाचीउद्दिष्टे १) फी.एड्. प्रशळषणार्थमाांच्मा ऩेऩय क्रभाांक१०६ भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाचे अध्ममनावाठी स्त्लमांअध्ममन ऩस्ु स्त्तकेची ननशभिती कयणे. २) फी.एड्. प्रशळषणार्थमाांच्मा ऩेऩय क्रभाांक१०६-९६ भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण, स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाच्मा अध्ममनावाठी तमाय केरेल्मा स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेची ऩरयणाभ कायकता अभ्मावणे. ७) गद्दृ शतके १) फी.एड्. प्रशळषणाथीना ळैषणणक वभस्त्मा ल ळैषणणक ननमभाचे अध्ममन कयताना अडचणी मेतात. २) फी.एड्. प्रशळषणाथीना कोण्माशी वलऴमाचे द्दटऩणे काढताांना अडचणी मेत अवतात. ३) फी.एड्. प्रशळषणाथीना केलऱ क्रशभक ऩुस्त्तकाचे लाचन करून ऩुयेवे सान आकरनात कयण्माव अडचणी मेतात. Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
डॉ .कैराव आय .खोंडे
(Pg. 13084-13088)
13086
(एभ. एड्. वांळोधक : छामा जाधल) ८) ऩरयकल्ऩना वांळोधन ऩरयकल्ऩना जय
शळषणळास्त्र
भशावलद्मारमातीर
वलद्माथी
शळषकाांनी (ऩेऩयक्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा
भयाठी
शळषणस्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मावलऴमाच्मा अध्ममनाकरयता स्त्लमांअध्ममन ऩस्ु स्त्तकेचा उऩमोग केरा तय ्माांच्मा सान आकरन ऩातऱीत लाढ शोईर. ळून्म ऩरयकल्ऩना जय शळषणळास्त्र भशावलद्मारमातीर वलद्माथी शळषकाांनी (ऩेऩयक्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मावलऴमाच्मा अध्ममनाकरयता स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेचा उऩमोग केरा तयी ्माच्मा सान आकरनात लाढ शोत नाशी.. ९) वांळोधनाची व्माप्तती, भमािदा, ऩरयभमािदा वांळोधनाची व्माप्तती १) प्रस्त्तुतवांळोधन शे वावलरीफाई पुरे ऩुणे वलद्माऩीठाांतगित मेणाऱ्मा फी.एड्. प्रशळषणाथीवाठी व्माप्तत आशे. २) प्रस्त्तुत वांळोधन शे नाशळक स्जल््मातीर शळषणळास्त्र भशावलद्मारमाळी वांफांधधत आशे. ३) प्रस्त्तुत वांळोधन शे फी.एड्. प्रशळषणाथीच्मा अध्ममनाकरयता आशे. ४) प्रस्त्तुत वांळोधन शे (ऩेऩय क्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाळी वांफांधधत आशे . वांळोधनाची भमािदा १) प्रस्त्तुत वांळोधन नाशळक स्जल््मातीर अॅड. वलठ्ठरयाल शाांडे शळषणळास्त्र भशावलद्मारमाऩुयतेच भमािद्ददत आशे. ... २) प्रस्त्तत वांळोधन (ऩेऩयक्रभाांक१०६) भातब ु ृ ाऴा भयाठी शळषण व्माकयणालय आधारयत घटकाऩयु तेच भमािद्ददत आशे. ३) प्रस्त्तुत वांळोधन शे वन २०१८-२०१९ मा ळैषणणक लऴािऩुयतेच भमािद्ददत आशे . वांळोधन ऩरयभमािदा १) प्रस्त्तुत वांळोधन शे अॅड. वलठ्ठरयाल शाांडे शळषणळास्त्र भशावलद्मारमातीर भयाठी वलऴमाऩुयतेच भमािद्ददत आशे. २) प्रस्त्तत ु वांळोधन शे भयाठी वलऴम व्माकयणातीर घटकाांलय अलरांफन ू आशे . ३) प्रस्त्तुत वांळोधन ननष्कऴि ्मा वलऴमातीर वलद्मार्थमाांना रागू याशतीर. १०) वांफांधधत वाद्दश्म ल वांळोधनाचा आढाला प्रस्त्तुत वांळोधनावाठी एभ .एड स्त्तयालयीर 2 ,एभ क्रपर स्त्तयालयीर 3 ,ऩीएचडी स्त्तयालयीर 3 वांळोधनाांचा आढाला घेतरा . Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
डॉ .कैराव आय .खोंडे
(Pg. 13084-13088)
13087
तय 7 ऩुस्त्तकाांचाशी आढाला घेण्मात आरा अवून एकूण 15 वांळोधन ल वाद्दश्माांचा आढाला घेण्मात आरा . ११) वांळोधनाची चरे १) स्त्लाश्रमी चर : स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तका २) आश्रमीचर : फी.एड्. प्रशळषणाथीचे (ऩेऩय क्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण, स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाच्मा वांऩादनात झारेरी लाढ. १२) वांळोधनऩद्धतीची ननलड प्रस्त्तुत वांळोधनावाठी वांळोधकाने प्रामोधगक ऩद्धतीचा लाऩय केरा आशे. १३) जनवांख्मा नाशळक स्जल््मातीर अॅड. वलठ्ठरयाल शाांडे शळषणळास्त्र भशावलद्मारमातीर वलऴम भयाठी अध्माऩन ऩद्धती अवणाये वलद्माथी शळषकशी वांळोधनाची जनवांख्मा आशे. १४) नभन ु ा ननलड नाशळक स्जल््मातीर अॅड. वलठ्ठरयाल शाांडे शळषणळास्त्र भशावलद्मारमातीर भयाठी अध्ममन-अध्माऩन ऩद्धती अवणाऱ्मा 80 टक्के वलद्मार्थमाांची ननलड रॉटयी ऩद्धतीने केरी आशे. १५) वांळोधन वाधने वदय वांळोधनाभध्मे प्रामोधगक ऩद्धतीचा अलरांफ केल्माने वांळोधाकाने स्त्लननशभित चाचणीचा लाऩय केरेरा आशे. १६) वांख्माळास्त्रीम वलश्रेऴण प्राप्तत वाभग्रीचे वलश्रेऴण कयण्मावाठी चाचणी वोडलन ू घेतरी. (ऩल ू ि ल उ्तय चाचणी) वलश्रेऴण ल अथिननलिचन कयण्मावाठी ळेकडेलायी , प्रभाण वलचरन ल टी ऩयीक्षषका मा वांख्माळास्त्रीम वाधनाांचा लाऩय कयण्मातआरा. १७) उद्दिष्टानुवाय ननष्कऴि १) फी.एड्. प्रशळषणाथीच्मा (ऩेऩय क्रभाांक १०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ उद्दिष्टे आणण ऩद्धतीमा वलऴमाच्मा स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेची ननशभिती कयणे. २) फी.एड्. प्रशळषणाथीच्मा (ऩेऩय क्रभाांक १०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाच्मा अध्ममनाकरयता स्त्लमांअध्ममन ऩस्ु स्त्तकेची ऩरयणाभकायकता अभ्मावणे. ऩूलच ि ाचणीचे भध्मभान१०.५०आशे. ऩूलो्तय चाचणी भध्मभान२०.६३आशे. चाचणी भध्मभान ऩूलच ि ाचणी १०.५०उ्तयचाचणी २०.६३ ऩूलो्तय चाचणीतीर भध्मभानात लाढ द्ददवून मेत.े माचाच अथि अवा की वांळोधकाने तमाय केरेरी स्त्लमांअध्ममन ऩस्ु स्त्तका फी.एड्. प्रशळषणाथी करयता मोग्म ठयरी आशे. ्माभुऱेच वांळोधकाने वांळोधन ऩरयकल्ऩनाांचा स्स्त्लकाय केरेरा आशे . आणण ळून्म ऩरयकल्ऩना जय शळषणळास्त्र भशावलद्मारमाभधीर प्रशळषणाथीनी ऩेऩय क्रभाांक१०६ भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाच्मा स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकेचा लाऩय केरा तयी ्माांच्मा अध्ममनात ऩरयणाभकायक वांऩादन शोत नाशी. माळून्म ऩरयकल्ऩनाचा ्माग केरा आशे. Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
डॉ .कैराव आय .खोंडे
(Pg. 13084-13088)
13088
भुख्मननष्कऴि ऩल ि ाचणी आणण उ्तय चाचणीतीर भध्मभानातीर पयक १०.१६९ आशे. 't' भल् ू च ू म१०.५८ अवल्माने०.०५ स्त्तयालय भध्मभानातीर पयक वाथिकआशे. तो मोग्म ऩद्धतीने वाांस्ख्मकी ऩरयणाभे लाऩयल्माने काढरा आशे. ्माभुऱे प्रशळषणाथीच्मा अध्ममनावाठी स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तका ऩरयणाभकायक ठयरी आशे. १८) शळपायळी शळषकाांवाठी शळपायळी १) फी.एड्. प्रशळषणाथीना (ऩेऩयक्रभाांक१०६) भातब ृ ाऴा भयाठी शळषण स्त्लरूऩ, उद्दिष्टे आणण ऩद्धती मा वलऴमाच्मा अध्ममनाकयीता आलड ननभािण व्शाली माकरयता स्त्लमांअध्ममन वाद्दश्माची ननशभिती कयाली.. . २) वलऴमाचे अध्माऩन कयत अवताांना अधधकाधधक उदाशयणे वाांगून अध्माऩन कयाले . ३)प्रशळषणाथीना स्त्लमांअध्ममनाची रूची ननभािण कयण्माकरयता उऩक्रभ याफवलणे. प्रशळषणाथीवाठी शळपायळी १) प्रशळषणाथीना स्त्लमांअध्ममनाची वलमी रालाली. २) प्रशळषणाथी शे उद्माचे शळषक आशे. प्रशळषणाथीना व्माकयणाचे वखोर सान अवाले. ३) प्रशळषणाथी स्त्लमांअध्ममन ऩुस्स्त्तकाांचा उऩमोग कयताांना स्त्लमांअध्ममनाचे भश््ल वभजून जेकठीण लाटणाऱ्मा बागालय शळषकाांकडून भागिदळिन घेऊन आऩरी प्रगती वाधाली. .. वांदबि भयाठी वांदबि : आगराले ,प्र .(2000 ) वांळोधन ऩद्धती ,ळास्त्र ल तांर ,नागऩूय : वलद्मा प्रकाळन
फाऩट, बा.गो. (१९८८) : ळैषणणक वांळोधन, ऩुणे : नूतन प्रकाळन. धच्ते, शे भांत (२०१४) : ळैषणणक वांळोधन भाांडणी ल द्ददळा
नाशळक : श्री प्रकाळन
फोयवे ,वी .एभ , ल दोंड ,जी .आय .(2009) अनुदेळण प्रणारी , नाशळक : नेशा प्रकाळन , प्रथभाल्ृ ती . शबांताडे, वल.या. (१९०५) : ळैषणणक वांळोधन ऩद्धती ऩुणे : नूतन प्रकाळन
भुऱे, या.ळां. आणण उभाठे , वल.तु. (१९८७) : ळैषणणक वांळोधनाची भूरत््ले नागऩूय : भशायाष्र वलद्माऩीठ, ग्रांथननशभिती भांडऱ, ऩुणे.
वांत, द.ु का. : वांळोधनऩद्धती, प्रक्रक्रमा, अांतयां ग ऩुणेवलद्माथीगृशप्रकाळन , ऩुणे
इांग्रजी वांदबि :
Best, J.W.& Kahn J.V. (1998) Research in Education ,New Delhi : Educational Research and Training Garrett H.E. (2005) statistics in psychology and education ,New Delhi,Paragon international publisher .
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies