Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies, Online ISSN 2278-8808, SJIF 2019 = 6.38, www.srjis.com PEER REVIEWED & REFERRED JOURNAL, SEPT-OCT, 2019, VOL- 7/53
ejkBh ek/;ekP;k b- ikpohP;k fo|kF;kZae/;s mi;kstukRed ikrGhoj fodflr >kysY;k ejkBh Hkk”ksrhy ‘kCnlaiRrhps fo’ys”k.k d:u R;kapk rqyukRed vH;kl vrqy izdk’k dqyd.khZ]
Ph. D.
foHkkxizeq[k] f’k{k.k’kkL= foHkkx] e-,-lks- vkcklkgsc xjokjs egkfo|ky;] iq.ks] egkjk”Vª
Scholarly Research Journal's is licensed Based on a work at www.srjis.com
izkLrkfod %& ckyd tltls eksBs gksr tkrs rls rs ?kjkrhy O;Drh] vktwcktqP;k O;Drh ;kapsdMwu vusd ‘kCn ,sdr vlrs- gGwgGw rs ‘kCn iz;ksx djk;yk f’kdrs- ek= R;kyk R;k ‘kCnkapk vFkZ ekfgr ulrks- vuqHkokus ‘kCnkapk vFkZ dGkrks- ek= R;kps uDdh mi;kstu dls djk;ps gs ekfgr ulrs- R;keqGs vusd osGk pqdhP;k osGy s k pqdhps ‘kCn okijys tkrkr- ;kpizek.ks ‘kkGsr xsY;koj vusd ‘kCn Kkr gksrkr- i.k R;kaps mi;kstu tj y{kkr ukgh vkys rj fopkj ekaMrk ;sr ukghr- dkght.k uqlrs okpr vlrkr R;keqGs R;kapsdMs ‘kCn [kwi vlrkr- ek= R;kapk mi;ksx uDdh dqBs o dlk djk;pk gs voxr ulsy rj fopkjkapk izHkko iMr ukgh- Hkk”k.k o ys[ku ;k {kerk ‘kCn laiRrhP;k mi;kstuk’kh lacaf/kr vlrkr Lka’kks/kukphxjt %& Dks.kR;kgh Kkukph mi;kstu {kerk gh ,d vR;ar egRRokph vkgs- rlsp ‘kCnkaps mi;kstu gh ,d egRRokph {kerk vkgs- ‘kCn ekfgrh vkgsr i.k mi;ksx djrk ;sr ukgh vls vlsy rj ‘kCn laiRrh fodflr >kyh vls Eg.krk ;sr ukgh- ;kpkp vFkZ fo|kF;kZayk ‘kCnkapk okD;kr ;ksX; mi;ksx djrk vkyk ikfgts- ‘kCnkaph fofo/k :is r;kj djrk vkyh ikfgtsr- dkG] opu] ;kuqlkj okD;kr mi;kstu djrk vkys ikfgts- gs fo|kF;kZauk fdrir ters] R;akphgh {kerk fdrh izek.kr fodflr >kyh vkgs gs rikl.;klkBh izLrqr vH;kl egRRokpk vkgs U;kn’kZ %& izLrqr la’kks/kuklkBh vgenuxj ftYákrhy 'kgjh Hkkxkrwu 1100] xzkeh.k Hkkxkrwu2000 o vkfnoklh Hkkxkrwu 200 fo|kF;kZaph lwxe ;kn`fPNd ykWVjh i/nrhP;k lgk¸;kus U;kn’kZ Eg.kwu fuoM dj.;kr vkyh la’kks/kui/nrh %& izLrqr la’kks/kuklkBh lOgsZ{k.k i/nrhrhy laiknu ijh{k.k i/nrhpk mi;ksx dsyk xsykCopyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ (Pg. 13072-13079)
13073
la’kks/ku lk/ku %& izLRkqr la’kks/kuklkBh laiknu pkp.kh r;kj dj.;kr vkyh- R;k pkp.khP;k lgk¸;kus ekfgrh ,df=r dsyh xsyh- ;k pkp.khe/;s KkukRed] vkdyukRed o mi;kstukRed ikrGhojhy iz’u fopkj.;kr vkys gksr-s la’kks/kukph dk;Zi)rh %& r;kj dj.;kr vkysyh laiknu pkp.kh ‘kgjh] xzkeh.k o vkfnoklh Hkkxkrhy fo|kF;kZauk ns.;kr vkyh- feGkysY;k izfrlknkuqlkj fo’ys”k.k dj.;kr vkys- ;k pkp.khr iq<hyizek.ks ‘kCn laiRrhps ekiu dj.;kr vkys ‘kCn laiRrhps ekiu %& izLrqr vH;klke/;s mi;ksukRed ikrGhojhy ‘kCn laiRrhps laiknu rikl.;klkBh pkp.kh e/;s ‘kCnkapk okD;kr mi;ksx djk] ukekiklwu fo’ks”k.ks r;kj d:u R;kapk okD;kr mi;ksx djk] ’kCnkyk izR; ykowu ‘kCn r;kj djk] ;kapk ;k izdkjps iz’u fopkj.;kr vkys gksr-s ;k izdkjs ,dw.k 4 iz’u fopkjys gksr-s R;kr izR;sdh ,dw.k 10miiz’u gksr-s R;kauk izR;dh ,d xq.k ;kizek.ks izR;sd iz’ukyk ,dw.k ngk xq.k gksrs- ;k iz’ukauk xzkeh.k Hkkxkrhy 1600] ‘kgjh Hkkxkrhy 818 o vkfnoklh Hkkxkrhy 200 fo|kF;kZauh izfrlkn fnyk foHkkxokj fo’ys”k.k%& mi;ksukRed ikrGh&fodflr ‘kCn laiRrh&foHkkxokj fo’ys”k.k foHkkx
‘ksdMk laiknu ikrGh
xzkeh.k
29-25%
‘kgjh
25-15%
Vkfnoklh
20-28%
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ (Pg. 13072-13079)
13074
120 100 80 xzkeh.k
60
kgj 40
vkfnoklh
20 0 1 3 5 7 9 1113 15 17 1921 23 2527 29 31 3335 37 3941
ojhy fo’ys”k.kko:u vls fnlwu ;srs dh] 1- ‘kgjh&xzkeh.k] ‘kgjh&vkfnoklh Hkkxkrhy o xzkeh.k&vkfnoklh Hkkxkrhy fo|kF;kZaP;k mi;kstukRed ikrGhojhy ‘kCn laiRrhP;k laiknukr Qjd vkgs2- rhugh Hkkxkrhy fo|kF;kZaph mi;kstu ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrhph ikRkGh 50 VDds i.k ukgh3- xzkeh.k Hkkxkrhy fo|kF;kZaph fodflr ‘kCn laiRrh ‘kgjh Hkkxkrhy fo|kF;kZaP;k ‘kCn laiRrhis{kk tkLr fodflr vkgs4- vkfnoklh Hkkxkrhy fo|kF;kZaph mi;kstu ikrGhojhy ‘kCn laiRrh ‘kgjh o xzkeh.k Hkkxkrhy fo|kF;kZai{s kk deh fodflr >kysyh vkgs‘kgjh] xzkeh.k o vkfnoklh Hkkxkrhy eqys mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh foHkkx
‘ksdMklaiknuikrGh
xzkeh.k Hkkxkrhy eqys
27-50%
‘kgjh Hkkxkrhy eqys
20-00%
Vkfnoklh Hkkxkrhy eqys
20-00%
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ (Pg. 13072-13079)
13075
120 100 80 xzkeh.k
60
kgj vkfnoklh
40 20 0 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41
Ojhy fo’ys”k.kko:u vls fnlwu ;srs dh] 1- ‘kgjh Hkkxkrhy o xzkeh.k Hkkxkrhy eqykaP;k mi;kstu ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrhe/;s Qjd vkgs2- xzkeh.k Hkkxkrhy o vkfnoklh Hkkxkrhy eqykaP;k mi;kstu ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrhis{kk tkLr fodflr vkgs3- ek= ‘kgjh Hkkxkrhy o vkfnoklh Hkkxkrhy eqykaPkh mi;kstu ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh lkj[khp vkgs‘kgjh] xzkeh.k o vkfnoklh Hkkxkrhy eqyh mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh foHkkx
‘ksdMk laiknu ikrGh
xzkeh.k Hkkxkrhy eqyh
30-00%
‘kgjh Hkkxkrhy eqyh
30-00%
Vkfnoklh Hkkxkrhy eqyh
20-00%
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ (Pg. 13072-13079)
13076
120 100 80 xzkeh.k
60
kgj vkfnoklh
40 20 0 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41
ojhy fo’ys”k.kko:u vls fnlwu ;srs dh] 1- ‘kgjh] xzkeh.k] vkfnoklh Hkkxkrhy eqyhaP;k mi;kstuRed ikrGhojhy ‘kCnlaiRrhe/;s Qjd vkgs2- eqyhaP;k vkys[kko:u vls fnlrs dh] ‘kgjh Hkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kkpk [kkyhy 30 VDds Hkkx xzkeh.k Hkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kkP;k mtohdMs vkgs- ;kpk vFkZ ‘kgjh Hkxkrhy loZlkekU;kis{kk [kkyP;k xVkrhy eqyhaph mi;ksukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrh xzkeh.k Hkkxkrhy eqyhaP;k fofdlr
‘kCn laiRrhis{kk pkaxyh vkgs- ek=
‘kgjh Hkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kkpk 70 VDds Hkkx xzkeh.k Hkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kkP;k MkohdMs vkgs- ;kpk vFkZ ‘kgjh Hkkxkrhy loZlkekU;kis{kk ojP;k xVkrhy eqyhaph mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrh xzkeh.k eqyhaP;k ‘kCnlaiRrhis{kk deh vkgs3- vkfnoklh foHkkxkpk vkys[kkpk [kyhy 30 VDds Hkkx ‘kgjhHkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kktoGp vkgs- rj xzkeh.k foHkkxkP;k vkys[kkP;k mtohdMs vkgs- ;kpk vFkZ loZlkekU;kis{kk [kkyhy xVkrhy ‘kgjh o vkfnoklh foHkkxkrhy eqyhaph mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrh lkj[khp vkgs- rj xzkeh.k foHkkxkrhy eqyhai{s kk vkfnoklh foHkkxkrhy eqyhaph mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrh tkLr vkgs-
ek=
vkfnoklh foHkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kkPkk ojhy 70 VDds Hkkx ‘kgjh
foHkkxkrhy o xzkeh.k foHkkxkrhy eqyhaP;k vkys[kkP;k iw.kZr% MkohdMs vkgs- ;kpk vFkZ loZlkekU;kis{kk ojhy xVkrhy ‘kgjh foHkkxkrhy o xzkeh.k foHkkxkrhy eqyhaP;k is{kk Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ (Pg. 13072-13079)
13077
vkfnoklh foHkkxkrhy eqyhaph mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh deh vkgs‘kgjh Hkkxkrhy eqys&eqyh mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh foHkkx
‘ksdMklaiknuikrGh
‘kgjh Hkkxkrhy eqys
20-00 %
‘kgjh Hkkxkrhy eqyh
30-00%
120 100 80 60
eqys eqyh
40 20 0 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39
ojhy fo’ys”k.kko:u vls fnlwu ;srs dh] 1- ‘kgj foHkkxkP;k vkys[kko:u vls fnlrs dh] eqykapk vkys[k eqyhaP;k vkys[kkP;k iw.kZr% mtohdMs vlysyk fnlwu ;srks- ;kpk vFkZ ‘kgjh Hkkxkrhy eqykaph mi;ksukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrh eqyhaP;k mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrhis{kk deh vkgsxzkeh.kHkkxkrhy eqys&eqyh mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh foHkkx
‘ksdMk laiknu ikrGh
xzkeh.k Hkkxkrhy eqys
27-50 %
xzkeh.k Hkkxkrhy eqyh
30-00 %
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ
13078
(Pg. 13072-13079) 120 100 80 60
eqys eqyh
40 20 0 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39
Okjhy fo’ys”k.kko:u vls fnlwu ;srs dh] 1- xzkeh.k foHkkxkP;k vkys[kko:u vls fnlrs dh] eqykaP;k vkys[kkpk [kkyhy 30 VDD;kai;Zarpk Hkkx eqyhaP;k vkys[kkP;ktoG vlysyk fnlwu ;srks- ;kpk vFkZ xzkeh.k Hkkxkrhy loZlkekU;kis{kk [kkyP;k xVkrhy eqykaph o eqyhaph
mi;kstukRed
ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh lkjf[kp fodflr vkgs- ek= 70 VDD;kaP;k ojhy vkys[kkP;k fujh{k.kko:u ojP;k ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrhe/;s xzkeh.k Hkkxkrhy eqykaph fodflr ‘kCnlaiRrh eqyhaP;k fodflr ‘kCnlaiRrhis{kk deh vkgsvkfnoklh Hkkxkrhy eqys&eqyh mi;kstukRed ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh foHkkx
‘ksdMk laiknu ikrGh
xzkeh.k Hkkxkrhy eqys
20-00 %
xzkeh.k Hkkxkrhy eqyh
20-00 %
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies
MkW- vrqy izdk’k dqyd.khZ (Pg. 13072-13079)
13079
120 100 80 60
eqys eqyh
40 20 0 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39
Okjhy fo’ys”k.kko:u vls fnlwu ;srs dh] 1- mi;kstu ikrGhojhy ‘kCn laiRrhojhy izHkwRo vkfnoklh Hkkxkrhy eqykaps 20-00 VDds rj eqyhaps 20-00 VDds vkgs- ek= gh laiknu ikrGh [kwip deh vkgs vls fnlwu ;srs2- vkfnoklh eqys o eqyh ;kaP;k mi;kstu ikrGhojhy fodflr ‘kCnlaiRrhe/;s dkgh Qjd ukgh- nks?kkaphgh mi;kstu ikrGhojhy fodflr ‘kCn laiRrh lkj[khp fodflr vkgs lanHkZ %& danhdj] lqj’s k o eax:Gdj ehuk] ¼2006½ izFke Hkk”kk izknsf’kd Hkk”kk ejkBh] nqljh vko`Rrh] dksYgkiwj] QMds izdk’ku dne]pk]i] vkf.k pks/kjh] ck]vk] ¼2006½] ‘kS{kf.kd ewY;ekiu] iq.ks] uwru izdk’ku ns’kikaM]s ok]lw] ¼1991½] mfÌ”ViwrhZlkBh Hkk”kk f’k{k.k] iq.ks] egkjk”Vª v/;kid nquk[ks] vjfoan] ¼2004½] ejkBhps vk’k;;qDr v/;kiu] iq.ks] uwru izdk’ku National Council Of Educational Research & Training, Report of the Minimum Learning Committee, Department of Education, New Delhi Shrivastva, R,P, (2005) Reading Ability & School Achievement, Delhi, Commonwealth Publication http://www.languageindia.com/nov2002/vocabulary.com http://www.answers.com/vocabulary&r=67
Copyright © 2017, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies