ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ལོོར་གཏན་འབེེེབས་བྱུང་བའིིི་བོོོད་ཀྱིིི་སྐད་ཡིིིག་དང་རིིིག་གཞུང་སློོོབ་གྲྭའིིི་བསླབ་ གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་ལྟར་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས་
བོོོད་ཀྱིིི་སྐད་ཡིིིག་དང་རིིིག་གཞུུང་སློོོབ་གྲྭའིིི་བོོོོད་ཡིིིག་སློོོབ་དེེེབ་
འཛིིིན་རིིིམ་གཉིིིས་པ་ (ཚོོོད་ལྟ་)
བོོོད་མིིིའིིིི་སྒྲིིིིག་འཛུུགས་ཤེེེས་རིིིག་ལས་ཁུུངས་ནས་རྩོོོམ་སྒྲིིིག་དང་གཏན་འབེེེབས་ཞུུས་
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༧ ལོོར་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་གཏན་འབེེབས་ཞུས་པའིི་བྱང་ཨ་རིིའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་ གྲྭའིི་བོོད་ཡིིག་སློོབ་དེེབ་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས།
རྩོོམ་སྒྲིིག་འགན་འཁུར་བ། རྩོོམ་སྒྲིིག་པ།
བསྟན་འཛིིན་པདྨ། (ཤེེས་ལྷན་འགན་འཛིིན།)
དེེབ་གཟུགས་དང་རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོོད་པ། ཞུ་དག་པ། རིི་མོོ་བ།
དགེེ་འདུན་དོོན་ཡོོད། བསྟན་འཛིིན་དཔལ།
བློོ་བཟང་ཤེེས་རབ། པདྨ་ཡང་འཕེེལ།
གཏན་འབེེབས་ཚོོགས་ཆུང་གིི་ཚོོགས་མིི།
དངོོས་གྲུབ་བསྟན་པ།
ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཡོོན་འགན་འཛིིན།
མིིང་ཆུང་།
དྷ་ས་བོོད་ཁྱིིམ་གྱིི་བོོད་ཡིིག་རྒྱུས་སྟོོན་པ།
དགེེ་འདུན་དོོན་ཡོོད། བསྟན་འཛིིན་དཔལ། ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མ།
བྱམས་པ་དཔལ་མོོ།
བློོ་བཟང་འཕྲིིན་ལས། བཀྲ་ཤིིས་མཚོོ་མོོ།
ཨེེ་མིི་ལེེ་ཡ། (Emilya)
ཤེེས་ལྷན་སློོབ་དེེབ་ཚན་པའིི་འགན་འཁུར་བ། བོོད་ཡིིག་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ། ཤེེས་རིིག་བྱིིས་སྒྲུང་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ།
དྷ་སྟེེང་བོོད་ཁྱིིམ་སློོབ་གྲྭའིི་སྔོོན་དགེེ།
ས་རཱ་བོོད་ཀྱིི་མཐོོ་རིིམ་སློོབ་གཉེེར་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ། བོོད་ཀྱིི་དཔེེ་མཛོོད་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་ཁྲིིད་ལམ་སྟོོན་པ།
ཨོོ་ཤོོད་ཚེེ་རིིང་གཡང་འཛོོམས། ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་འཛིིན་སྐྱོོང་འགན་འཛིིན། ཉིི་མ་བུ་ཁྲིིད།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་དགེེ་ཟུར་པ།
©བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས།
དཔེེ་དེེབ་འདིི་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིི་དྲྭ་རྒྱ་ bodyiglobjong.com ནས་ལྟ་ཀློོག་དང་ཕབ་ལེེན་བྱེེད་ཐུབ། Special Acknowledgement
Funded by DANIDA through CICED
Phone: Email: Web:
DEPARTMENT OF EDUCATION Central Tibetan Administration
+91-1892-222572/222721 education@tibet.net www.sherig.org
GANGCHEN KYISHONG DHARAMSALA - 176215 DISTT. KANGRA H.P INDIA
ཆེེད་བརྗོོད།
༄༅། །བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་ནིི་བཅུ་ཕྲག་རིིག་གཞུང་བདུད་རྩིིའིི་ཉིིང་བཅུད་འཛིིན་པའིི་སྣོོད་བཟང་པོོ་དང་གངས་ ལྗོོངས་ལུགས་གཉིིས་ཀྱིི་དབུགས་རྒྱུན་སྐྱོོང་བའིི་སྲོོག་རྩའང་ཡིིན།
དེེས་ན་རང་གིི་སྐད་ཡིིག་རྒྱུན་འཛིིན་དང་
གོོང་སྤེེལ་བྱེེད་པ་ནིི་བོོད་མིི་ཡོོངས་རྫོོགས་ཀྱིི་ཕྲག་ཏུ་རང་བཞིིན་གྱིིས་བབས་པའིི་འགན་ཁུར་ཞིིག་ཡིིན་པ་སྨོོས་ ཅིི་དགོོས།
མིི་རིིགས་གང་ཞིིག་ཡིིན་ཡང་སྐད་ཡིིག་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་གྱིིས་མིི་རབས་མིི་ཐོོག་བརྒྱུད་ནས་
འགྲོོ་མ་ཐུབ་ཚེེ་མིི་རིིགས་དེེ་ཉིིད་ཉམས་ཉེེས་སུ་འགྲོོ་རྒྱུ་ཡིིན་པ་གདོོན་མིི་ཟ། བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ནས་གལ་ཆེེ་དོོན་ཆེེར་བརྩིིས་ཏེེ།
དེེར་བརྟེེན་མིི་ལོོ་ཉིི་ཤུ འིི་གོོང་དུ་
བཙན་བྱོོལ་བོོད་མིིའིི་གཞིི་རིིམ་གྱིི་ཤེེས་ཡོོན་སྲིིད་
བྱུས་གཏན་འབེེབས་གནང་སྟེེ་རྒྱ་བལ་གྱིི་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་ནང་ལག་བསྟར་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིིན་ཡོོད་ལ༑ དེེ་ཐད་ བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་དང་སློོབ་དེེབ་སོོགས་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་ དང་བཟོོ་འགོོད་གསར་གཏོོད་གང་ཅིིར་གནང་ཡོོད།
ཉེེ་བའིི་ལོོ་བཅུ་ཕྲག་འགའིི་ནང་བོོད་མིི་ཕོོན་ཆེེ་ནུབ་ཕྱོོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྤོོ་གནང་དང་ གནང་བཞིིན་པ་མ་ཟད། གཞུང་།
ཁོོར་ཡུག་དང་མིི་རབས་འགྱུར་ལྡོོག་ལ་བརྟེེན་ནས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། རིིག་
གོོམས་གཤིིས་བཅས་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིིན་བྱེེད་པར་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིིག་འཕྲད་བཞིིན་ཡོོད།
དཀའ་ངལ་དེེ་དག་ལ་གདོོང་ལེེན་ཆེེད་བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་ཁག་དང་།
བོོད་རིིགས་སྤྱིི་མཐུན་
ཚོོགས་པ། བོོད་རིིགས་ཚོོགས་པ། གཞན་བོོད་མིི་སྒེེར་བཅས་ནས་གཟའ་མཇུག་ཏུ་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་
གཞུང་གིི་སློོབ་གྲྭ་དང་འཛིིན་གྲྭ་བསྒྲུབས་པ་དང་། བོོད་ཡིིག་སྦྱོོང་བའིི་ཀློོག་དེེབ་དང་བྱིིས་སྒྲུང་། དྲྭ་ཚིིགས་དང་ དྲྭ་རྒྱའིི་ལམ་ནས་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་མཐུན་རྐྱེེན་འདྲ་མིིན་གོོ་སྒྲིིག་ཞུ་བཞིིན་པ་ལ་ཡིི་རང་ དང་བསྔགས་བརྗོོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༥ པའིི་ནང་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་ནུབ་ ཕྱོོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་མིིའིི་ཕྲུ་གུ་ཚོོའིི་ཆེེད་ལས་འཆར་གསར་གཏོོད་ཀྱིིས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། གཞུང་།
རིིག་
ལེེགས་བྱང་བཅས་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་ཡོོང་བར་འབད་བརྩོོན་ཆེེད་དགོོངས་ཚུལ་སྡུད་ལེེན་ཞུ་
འབྲས། ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་བཟོོས་པའིི་བསླབ་གཞིི་དང་སློོབ་དེེབ་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་། རྩོོམ་སྒྲིིག་ཕྱག་རོོགས།
སློོབ་དེེབ་གཏན་འབེེབས། བོོད་དགེེ་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོོང་གནང་ཕྱོོགས་བཅས་སུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་སྟེེ། ཨ་རིིའིི་ བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་གིི་འགན་ཁུར་འོོག་རྩོོམ་སྒྲིིག་གནང་བའིི་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བརྒྱད་
པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ་དང་བསྐྱར་ཞིིབ་ཚོོགས་ཆུང་ཆེེད་བཙུགས་ཀྱིིས་ བསྐྱར་ཞིིབ་དང་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་།
སུད་སིི་ཡིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་
གིིས་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་སློོབ་ཁྲིིད་གནང་རྒྱུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་བ་ལྟར། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན་བཟོོ་རྒྱུའིི་ མཚོོན་པའིི་ཕྱག་རོོགས་ཞུས། དེེ་བཞིིན་བེེལ་ཇིི་ཡམ་དང་ཨོོ་གླིིང་གིིས་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་རྣམས་
གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུ་རྒྱུ་བྱས་པ་ལྟར་པར་རྩ་རྣམས་མཁོོ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུའིི་མཚོོན་མཐུན་འགྱུར་གང་ཐུབ་ ཞུས།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༨ ལོོར་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་ སློོབ་གྲྭ་སྤྱིི་ལ་ཁྱབ་པའིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཞིིག་དགོོས་གལ་དུ་མཐོོང་སྟེེ།
བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་
གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་དགེེ་རྒན་དང་། སློོབ་ཕྲུག་གིི་གནས་སྟངས་ལ་ཞིིབ་འཇུག བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་བཟོོ་ འགོོད་ཐད་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཕེེབས་པའིི་དགོོངས་འཆར། སྐད་ཡིིག་གཞན་
གྱིི་བསླབ་གཞིིའིི་ལེེགས་ཆ་རྣམས་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་<<བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་བསླབ་
གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་>>ཞེེས་པ་བཟོོ་འགོོད་ཀྱིི་རགས་ཟིིན་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༨ ཚེེས་ ༢ དང་ ༣ ལ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་དང་། བྱང་ཨ་རིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་ཁང་གཉིིས་ཀྱིིས་གོོ་སྒྲིིག་འོོག་ནིིའུ་ཡོོག་ཏུ་
བསྐོོངས་ཚོོགས་གནང་བའིི་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་ཚོོགས་ཆེེན་ དང་པོོའི ི་སྟེེང་སྤྱིི་མོོས་གཏན་འབེེབས་གནང་།
སྤྱིིར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་རང་རང་གིི་གནས་སྟངས་དང་
འཚམ་པའིི་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་བྱེེད་ཆོོག་ཀྱང་། ས་གནས་ཆ་ཚང་གིི་གནས་སྟངས་གཅིིག་མཚུངས་མིིན་སྟབས།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༡ ལོོར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་སློོབ་དེེབ་རྣམས་རྩོོམ་སྒྲིིག་འགོོ་
འཛུགས་ཞུས། ཐེེངས་འདིིར་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བཞིི་པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཏེེ། ཚོོད་ལྟའིི་ ཚུལ་དུ་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་འགྲེེམས་སྤེེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན་ན། སློོབ་དེེབ་འདིི་དག་ལག་བསྟར་གྱིི་བརྒྱུད་རིིམ་ནང་བརྗོོད་
བྱ་རྗོོད་བྱེེད་དང་། སྒྲིིག་སྟངས། ཐབས་ཚུལ། ཆད་ལྷག་ཅིི་ཡོོད་ཐོོག་རྒྱ་ཆེེའིི་བོོད་དགེེ་རྣམས་དང་། ཕ་མ། ཚོོགས་ སྒེེར་ཅིི་རིིགས་ནས་དགོོངས་འཆར་ཡིིག་ཐོོག་ནས་གནང་སྐྱོོང་ཡོོང་བའིི་རེེ་སྐུལ་ཅིི་ཆེེ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ཤེེས་རིིག་ ལས་ཁུངས་ནས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེེས་ ༢༧ ཉིིན།
ཤེེས་ཡོོན་སློོབ་སྦྱོོང་སྤྲོོད་པའིི་དམིིགས་ཡུལ། ༓ སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་རང་གིི་རྣམ་འབྱེེད་ཀྱིི་ཤེེས་རབ་ཡོོངས་སུ་སད་དེེ་བླང་དོོར་གྱིི་གནས་ ལ་རང་སྟོོབས་ཀྱིིས་ལེེགས་ཉེེས་འབྱེེད་ནུས་པ་དང༌།
དེེ་ལ་བརྟེེན་ནས་ཐག་གཅོོད་བྱེེད་ནུས་
པའིི་བསམ་སྤྱོོད་ཀྱིི་རང་དབང་དང༌། འཚོོ་བ་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིི་ཐོོག་གཞན་ཁོོ་ནར་ བརྟེེན་པའམ་གཞན་ལ་བཤུ་གཞོོག་བྱེེད་མ་དགོོས་པར།
རང་གིི་འབད་རྩོོལ་གྱིིས་བསྒྲུབས་
པའིི་ཐོོན་སྐྱེེད་ཀྱིི་སྒོོ་ནས་ཡང་དག་པར་འཚོོ་ནུས་པའིི་འཚོོ་བའིི་རང་དབང༌། འཚེེ་མེེད་ཞིི་བའིི་
ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེེན་ནས་རང་དང་རང་གིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ཀྱིི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོོབ་བྱེེད་ནུས་པའིི་ སྲུང་སྐྱོོབ་ཀྱིི་རང་དབང་བཅས་“རང་དབང་ རང་དབང་”དང༌།
༓ རང་ལས་གཞན་གཅེེས་པར་བཟུང་སྟེེ་གཞན་གྱིི་དོོན་དུ་རང་ཉིིད་བློོས་བཏང་ནས་སྲིི་ཞུ་སྒྲུབ་ ནུས་པའིི་“གཞན་ཕན གཞན་ཕན།”
༓ འབྱུང་འགྱུར་མིི་རབས་རྣམས་ཀྱིི་ཆེེད་ཁོོར་ཡུག་དང་ཐོོན་ཁུངས་ལ་གནོོད་སྐྱོོན་མིི་གཏོོང་བར་
ས་ཡིི་གོོང་བུ་འདིི་ཞིི་བདེེ་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་དང༌། རང་གིི་ཕ་མེེས་ནས་བྱུང་བའིི་རིིག་གཞུང་ བཟང་པོོ་རྣམས་བརྒྱུད་འཛིིན་བྱེེད་ནུས་པའིི་“རྒྱུན་འཛིི རྒྱུན་འཛིིན།” །
༓ འཇིིག་རྟེེན་སྤྱིིའིི་ཕན་བདེེ་དང་འབྲེེལ་ཞིིང་ཡུལ་དུས་ཀྱིི་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིི་ལྟ་གྲུབ་
དང་ལམ་ལུགས། དངོོས་པོོ། ལས་འགུལ་སོོགས་གསར་གཏོོད་བྱེེད་ནུས་པའིི་“གསར་གཏོོ གསར་གཏོོད་ ”བཅས་བཞིི་དང་ལྡན་པའིི་ཡུལ་མིི་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན།།
ཀ
ཁྲིིད་གཞིིའིི་ལམ་སྟོོན། • •
སློོབ་ཚན་སློོབ་ཁྲིིད་སྐབས་སློོབ་དེེབ་ཁོོ་ན་ལས་མིི་སློོབ་པ་དང་། དེེ་ཡང་བརྗོོད་དོོན་བསླབ་བྱ་ལས་སྐད་ཡིིག་གཙོོ་བོོར་མིི་འཛིིན་
པའིི་རྒྱུན་སྲོོལ་དང་། ཡིིག་རྒྱུགས་གཙོོ་བོོར་འཛིིན་པའིི་བྱེེད་ཐབས་སྤྱོོད་མིི་རུང་།
སློོབ་དེེབ་འདིི་བསླབ་གཞིིའི་ི རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་བཞིིན་སློོབ་སྦྱོོང་དང་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་གཞིི་རྩའིི་དམིིགས་ཡུལ་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱིི་
སློོབ་དེེབ་ཡིིན་པ་ཙམ་ལས། འཛིིན་རིིམ་ཁག་གིི་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྩ་འཛིིན་མིིན་སྟབས། ས་གནས་དང་། སློོབ་མ། ཁོོར་
ཡུག ཆ་རྐྱེེན་སོོགས་མིི་འདྲ་བའིི་གནས་སྟངས་འོོག་སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་ནང་དོོན་དང་། གོོ་རིིམ། ཟབ་ཚད་བཅས་ལ་དགེེ་རྒན་རང་ ངོོས་ནས་སྐབས་བསྟུན་ཚོོད་འཛིིན་གྱིིས་སྐད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་སྤུས་ཚད་གཙོོ་བོོར་འཛིིན་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས། འོོན་ཀྱང་བསླབ་
•
གཞིིའི་ི རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་དང་མ་འགལ་བ་དགོོས།
སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་དམིིགས་ཡུལ་ནིི་སློོབ་ཚན་བྱེེ་བྲག་པ་དང་། སློོབ་དེེབ་བྱེེ་བྲག་པ་བསླབས་པ་ཙམ་མ་ཡིིན་པར། སློོབ་
མའིི་བོོད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ཡར་རྒྱས་གཏོོང་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན༌སྟབས། རྒྱུན་མཐུད་རྟོོག་ཞིིབ་ཀྱིིས་སློོབ་མའིི་སྐད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ ལ་གདེེང་འཇོོག་བྱེེད་དགོོས། སློོབ་དེེབ་ནིི་ལག་ཆ་དང་ཤེས ེ ་ཡོོན་ནིི་དམིིགས་ཡུལ་ཡིིན་པར་བརྟེེན། སློོབ་དེེབ་འདིི་ཉིིད་བེེད་
•
སྤྱད་ནས་སློོབ་ཕྲུག་གིི་བོོད་ཡིིག་ཤེས ེ ་ཚད་ཡར་རྒྱས་དང་གོོང་མཐོོར་གཏོོང་དགོོས།
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དང་མིིང་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྔོོན་རྗེེས་ཡང་གསུམ་སྦྱར་བ་དང་། མགོོ་འདོོགས་བརྩེེགས་གསུམ་ལ་
སྔོོན་རྗེེས་ཡང་གསུམ་སྦྱར་བའིི་ཡིི་གེེ། མགོོ་འདོོགས་བརྩེེགས་གསུམ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྔོོན་རྗེེས་ཡང་གསུམ་སྦྱར་ཏེེ་སྒྲ་དག་ པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས་པ་དང་། གཙོོ་བོོ་སྦྱོོར་ཀློོག་ལ་ཤུ གས་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེེ། དེེ་བཞིིན་རང་ཉིིད་ཀྱིི་གནས་ཚུལ་དང་ ནང་མིིའིི་སྐོོར། སློོབ་ཕྲུག་ཕན་ཚུན་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་པ། རིི་མོོ་ལ་བལྟས་ནས་འགྲེེལ་བཤད་སྟབས་བདེེ་རེེ་རྒྱག་ཐུབ་པར་
•
•
•
བྱེེད་དགོོས།
སློོབ་ཚན་ཁྲིིད་སྐབས་སྔོོན་རྗེེས་ཡང་གསུམ་དང་དེེ་དག་ལ་དབྱངས་གསུམ་སྦྱར་བའིི་མིིང་དང་། མགོོ་འདོོགས་བརྩེེགས་
གསུམ་ལ་སྔོོན་རྗེེས་ཡང་གསུམ་སྦྱར་བའིི་མིིང་དང་འབྲེེལ་བའིི་ཚིིག་གྲུབ་དང་། རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་ཐ་སྙད་རྣམས་དགེེ་རྒན་གྱིིས་ རྩེེད་མོོའམ་བྱེེད་སྒོོའི ི་ལམ་ནས་སློོབ་དགོོས་པ་དང་། བརྗོོད་པ་ཐུང་གྲས་རིིགས་ཀློོག་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས།
འཛིིན་རིིམ་འདིིར་རྒྱུན་འདོོན་གྱིི་གཟུངས་སྔགས་བསླབ་པར་ཆོོས་རིིག་དང་། བོོད་ཀྱིི་གོོམས་གཤིིས། སྒོོ་ཕྱུགས་ངོོ་སྤྲོོད་ཀྱིི་
སྤྱིིར་བཏང་ཤེེས་བྱ། བོོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིི་རྒྱལ་གླུ་ཡིི་མཚོོན་པའིི་གླུ་གཞས་དང་། བོོད་ཀྱིི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོོལ་བའིི་ཟློོས་གར་གྱིི་སྐོོར་ སློོབ་དགོོས།
མདོོར་ན། བསླབ་གཞིིའི་ི རྩ་འཛིིན་ཡང་ཡང་བཀླགས་ཏེེ། ཉན་རྩལ་དང་། ཀློོག་རྩལ། བཤད་རྩལ། འབྲིི་རྩལ་བཅས་སློོབ་ཕྲུག་
གིི་ལོོ་ཚད་དང་བསྟུན་ནས་སྦྱོོང་བརྡར་སྤྲོོད་རྒྱུ་དང་། སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་མཇུག་ཏུ་སྤྲད་པའིི་དྲྭ་ཚིིགས་ལས་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྒྱུ་ཆ་མཁོོ་ སྒྲུུབ་ཀྱིིས་སློོབ་ཕྲུུག་ཉོོབ་སྣང་མེེད་པར་སྤྲོོ་སྣང་འཕེེལ་བར་རྩེེད་མོོ་དང་། བྱེེད་སྒོོ་གཙོོ་བོོ་བྱས་ཏེེེེེེེ་ེ ཁྲིིད་སྟོོན་བྱེེད་རྒྱུ་གལ་ཆེེ།
ཁ
དཀར་ཆག་
རྗེེས་འཇུག་བཅུ་ ...................................................................................... 1
རྗེེེས་འཇུུག་ག་སྦྱོོོར་ཚུུལ་...................................................................2 རྗེེེས་འཇུུག་ང་སྦྱོོོར་ཚུུལ་.................................................................. 21 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་......................................................................... 27 རྗེེེས་འཇུུག་ད་སྦྱོོོར་ཚུུལ་..................................................................37 རྗེེེས་འཇུུག་ན་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ................................................................ 50 རྗེེེས་འཇུུག་བ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ................................................................ 61 རྗེེེས་འཇུུག་མ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་.................................................................72 རྗེེེས་འཇུུག་འ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་..................................................................83 རྗེེེས་འཇུུག་ར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་.................................................................. 84 རྗེེེས་འཇུུག་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་................................................................. 95 རྗེེེས་འཇུུག་ས་སྦྱོོོར་ཚུུལ་................................................................ 104
ཡང་འཇུག་གཉིིིས་.................................................................................... ་.................................................................................... 111
ཡང་འཇུུག་ད་སྦྱོོོར་ཚུུལ་........................................................................... 111 ཡང་འཇུུག་ས་སྦྱོོོར་ཚུུལ་.................................................................112 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་........................................................................117 ག
སྔོོོན་འཇུག་ལྔ་........................................................................................ ་འཇུག་ལྔ་........................................................................................ 118
སྔོོོན་འཇུུག་ག་སྦྱོོོར་ཚུུལ་.................................................................118 སྔོོོན་འཇུུག་ད་སྦྱོོོར་ཚུུལ་................................................................. 122 སྔོོོན་འཇུུག་བ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་................................................................ 126 སྔོོོན་འཇུུག་མ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་................................................................ 129 སྔོོོན་འཇུུག་འ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་................................................................ 132 ཡིིིག་ཆས་ཀྱིིི་མིིིང་...................................................................... 136 སྔོོོན་རྗེེེས་ཡང་གསུུམ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་.......................................................... 138 བོོོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེེེན་པོོོའིིིི་རྒྱལ་གླུ་ ....................................................... 144 བོོོད་ཨིིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ Tibetan-English Glossary..........................147
ཡོོོན་ཏན་མེེེད་པའིིི་ཁ་ཉིིིད་ནིིི་
ས་ཡིིི་བུུ་ག་དག་དང་མཚུུངས་
ཡོོོན་ཏན་རབ་ཀྱིིིས་བརྒྱན་པ་ཡིིི་
ཁ་ནིིི་པད་མ་ཡིིིད་འོོོང་ལྡན་ ང
འཇམ་དབྱངས་གང་བློོོ་མ་ བླ་མ་དང་མགོོོན་པོོོ་འཇམ་པའིིི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོོོ་
གང་གིིི་བློོོ་གྲོོོས་སྒྲིིིབ་གཉིིིས་སྤྲིིིན་བྲལ་ཉིིི་ལྟར་རྣམ་དག་རབ་གསལ་བས་
ཇིིི་སྙེེེད་དོོོན་ཀུུན་ཇིིི་བཞིིིན་གཟིིིགས་ཕྱིིིར་ཉིིིད་ཀྱིིིས་ཐུུགས་ཀར་གླེེེགས་བམ་འཛིིིན་ གང་དག་སྲིིིད་པའིིི་བཙོོོན་རར་མ་རིིིག་མུུན་འཐོོོམས་སྡུག་བསྔལ་གྱིིིས་གཟིིིར་བའིིི་
འགྲོོོ་ཚོོོགས་ཀུུན་ལ་བུུ་གཅིིིག་ལྟར་བརྩེེེ་ཡན་ལག་དྲུུག་ཅུུའིིི་དབྱངས་ལྡན་གསུུང༌་
འབྲུུག་ལྟར་ཆེེེར་སྒྲོོོགས་ཉོོོན་མོོོངས་གཉིིིད་སློོོང་ལས་ཀྱིིི་ལྕགས་སྒྲོོོག་སྒྲོོོལ་མཛད་ཅིིིང༌་ མ་རིིིག་མུུན་སེེེལ་སྡུག་བསྔལ་མྱུུ་གུུ་ཇིིི་སྙེེེད་གཅོོོད་མཛད་རལ་གྲིིི་བསྣམས་
གདོོོད་ནས་དག་ཅིིིང་ས་བཅུུའིིི་མཐར་སོོོན་ཡོོོན་ཏན་ལུུས་རྫོོོགས་རྒྱལ་སྲས་ཐུུ་བོོོའིིི་སྐུུ་ ཅ
བཅུུ་ཕྲག་བཅུུ་དང་བཅུུ་གཉིིིས་རྒྱན་སྤྲས་བདག་བློོོའིིི་མུུན་སེེེལ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་འདུུད་
ཨ ་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� བརྩེེེ་ལྡན་ཁྱོོོད་ཀྱིིིས་མཁྱེེེན་རབ་འོོོད་ཟེེེར་གྱིིིས་ བདག་བློོོའིིི་གཏིིི་མུུག་མུུན་པ་རབ་བསལ་ནས་
བཀའ་དང་བསྟན་བཅོོོས་གཞུུང་ལུུགས་རྟོོོགས་པ་ཡིིི་ བློོོ་གྲོོོས་སྤོོོབས་པའིིི་སྣང་བ་སྩལ་ཏུུ་གསོོོལ་
ཆ
ག་ མ་
རྗེེས་འཇུག་བཅུ་
ང་ ད་ འ་ ར་
མིིིང་གཞིིི་ རྗེེེས་འཇུུག་
རྗེེེས་འཇུུག་སྦྱོོར་ཚུལ་
ན་ བ་ ལ་ ས་
མིིིང་གཞིིི་ རྗེེེས་འཇུུག་
ཀ + ག = ཀག་
ཀ + ང་ = ཀང་
ཀ + ད་ = ཀད་
ཀ + ན་ = ཀན་
ཀ + བ་ = ཀབ་
ཀ + མ་ = ཀམ་
ཀ + འ་ = ...ཀའ་
ཀ + ར་ = ཀར་
ཀ + ལ་ = ཀལ་
ཀ + ས་ = ཀས་ 1
རྗེེས་འཇུག་ག་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ག་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀག་
ཁག་
གག་
ཐག་
དག་
ཅག་
ཆག་
པག་
ཕག་
ཏག་
ཇག་
འག་
ཡག་
ཛག་
རག་
ལག་
ཤག་
ཧག་
ཨག་
2
ནག་
མག་
ཚག་ ཟག་
ཉག་
བག་
ཙག་
ཞག་
ངག་
ཝག་ སག་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
གག་ བྱ་གག་
བྱ་གག་རྐྱལ་མཁས་པོོོ་ཡོོོད་
ཁག་ ཁག་པོོོ་
ང་ན་ནས་དཀའ་ལས་ཁག་པོོོ་བྱུུང་ 3
ཆག་ ཆག་པ་
སྨྱུུ་གུུ་ཆག་པ་གཅིིིག་འདུུག་
ཉག་ ལ་ཉག
ལ་ཉག་དེེེ་ན་རླུང་རྟ་འཐེེེན་འདུུག་ 4
ཐག་ ཐག་པ་
རིིིར་འཛེེེགས་སྐབས་ཐག་པ་དགོོོས་
ནག་ ནག་པོོོ་
གཡག་ཕལ་ཆེེེ་བ་ནག་པོོོ་རེེེད་ 5
ཕག་ ཕག་པ་
ཕག་པ་ཡིིི་མཇུུག་མ་ཐུུང་ཐུུང་ཡོོོད་
བག་ བག་མ་
ཡུུལ་སོོོ་སོོོའིིི་བག་མའིིི་ཆས་གོོོས་མིིི་འདྲ་ 6
མག་ མག་པ་
མག་པ་ཕོོོ་གསར་རྫིིིག་པོོོ་ཞིིིག་འདུུག་
ཞག་ ཞག་པོོོ་
མགྲོོོན་ཁང་ལ་ཞག་པོོོ་གཅིིིག་བསྡད་པ་ཡིིིན་ 7
ཡག་ ཡག་པོོོ་
ཚོོོང་པ་དེེེ་མིིི་ཡག་པོོོ་ཞིིིག་འདུུག་
ལག་ ལག་པ་
ལག་པ་གཙང་མ་འཁྲུུད་དགོོོས་ 8
རྗེེེས་འཇུུག་ག་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀིིིག་
གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀུུག་
ཀེེེག་
ཀོོོག་
གིིིག་
གུུག་
གེེེག་
གོོོག་
ཅིིིག་
ཆུུག་
ཇེེེག་
ཉོོོག་
པིིིག་
ཕུུག་
བེེེག་
མོོོག་
འེེེག་
ཡོོོག་
ཧེེེག་
ཨོོོག་
ཁིིིག་ ངིིིག་
ཏིིིག་
ཁུུག་
ཁེེེག་
ངུུག་
ངེེེག་
ཐུུག་
དེེེག་
ཙིིིག་
ཚུུག་
ཛེེེག་
རིིིག་
ལུུག་
ཤེེེག་
ཞིིིག་ ཧིིིག་
ཟུུག་
ཨུུག་
9
ཁོོོག་ ངོོོག་
ནོོོག་
ཝོོོག་ སོོོག་
མིིང་ཚིིག་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་བྱེེད་དགོོས་
ཁུུག་ ཁུུག་མ་
ཁྲོོོོམ་ལ་བོོོད་པའིིི་ཁུུག་མ་འདྲ་མིིིན་ཉོོོ་རྒྱུུ་འདུུག་
ཏོོོོག་ མེེེ་ཏོོོག་
ལྡུམ་རའིིི་ནང་ཉིིི་མ་མེེེ་ཏོོོོག་བཞད་འདུུག་ 10
ཏིིིིག་ མུུ་ཏིིིག་
ང་མུུ་ཏིིིག་གིིི་རྒྱན་ཆ་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཐུུག་ ཐུུག་པ་
དགུུན་ཁའིིི་དུུས་སུུ་ཐུུག་པ་འཐུུངས་ན་དྲོོོད་རྒྱས་ 11
ཕུུག་ ལ་ཕུུག་
ལ་ཕུུག་རྗེེེན་པ་བཟས་ནའང་ཆོོོག་
མིིིིག་ མིིིག་
མིིིག་གིིིས་མཐོོོང་ཐུུབ་ཀྱིིི་ཡོོོད་ 12
མོོོོག་ མོོོག་མོོོག་
ངའིིི་ཁ་ལག་དགའ་ཤོོོས་མོོོག་མོོོག་ཡིིིན་
ཙིིིག་ ཙག་ཙིིིག་
ངས་རྔན་པ་ཙག་ཙིིིག་མང་པོོོ་ཉོོོས་པ་ཡིིིན་ 13
ལུུག་ ར་ལུུག་
འབྲོོོག་པ་ལ་ར་ལུུག་མང་པོོོ་ཡོོོད་
སོོོོག་ སོོོག་པོོོ་
སོོོག་པོོོ་ཡིིི་མིིི་སྟོོོོབས་ཆེེེན་པོོོོ་འདུུག་ 14
ཨོོོོག་ ཨོོོག་མ་
ཤ་རྒྱགས་ན་ཨོོོག་མ་ལུུག་གིིི་རེེེེད་
ཁོོོོག་ ཁོོོག་མ་
མེེེ་ཏོོོོག་ཁོོོག་མའིིི་ནང་ལ་འདུུག་ 15
གོོོོག་ གོོོག་
ཕྲུུ་གུུ་གོོོག་ནས་འགྲོོོ་བཞིིིན་འདུུག་
འུུག་ འུུག་པ་
འུུག་པས་མཚན་མོོོ་གསལ་པོོོ་མཐོོོང་ཐུུབ་ཟེེེར་ 16
རོོོོག་ ཕོོོ་རོོོག་
ཕོོོ་རོོོག་ཤིིིང་སྡོོོང་སྟེེེང་ལ་བབས་འདུུག་
ལོོོོག་ ཆུུ་ལོོོག་
ཆར་ཞོོོད་ཆེེེ་ན་ལུུང་པར་ཆུུ་ལོོོག་རྒྱུུགས་ 17
རྗེེེས་འཇུུག་ག་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ སྐག་
ལྕག་
ཁྲིིིག་
ཕྱུུག་
སྡིིིག་
སྒྲིིིག་
སྟུུག་
རྩེེེག་
རྒྱུུག་
སྐྱག་
གླག་
དྲག་
ལྕོོོག་
སྒོོོག་
གྲོོོག་
སྨུུག་
སྐྲག་
སྟག་
ལྐོོོག་
བྲེེེག་
ཀློོོག་
སྦྱག་
སྦྲག་
རྨོོོག་ 18
སྣག་
སྐྱོོོག་ སྲེེེག་
སྨྱུུག་
ཡང་ཡང་ཀློོོག་འདོོོན་གྱིིིས་ རྟ་ལྕག་
སྟག་
སྣག་ཚ་
སྐྲ་བྲེེེག་
རྟ་རྒྱུུག་
སྒོོོག་པ་
སྦྱག་མ་
སྦྲག་པ་
བྱ་གླག་
གྲོོོག་མ་
སྨུུག་པ་
རྨོོོག་ཞྭ་
སྨྱུུག་མ་
ཀློོོག་པ་
19
གྲངས་ཀ་རྩིིིས་
༣༠༥
༣༡༥
༣༢༥
༣༣༥
༣༤༥
༣༥༥
༣༦༥
༣༧༥
༣༨༥
༣༩༥ ༤༠༠
༤༢༠
༤༤༠
༤༦༠
༤༨༠
༥༠༠
༥༢༥
༥༥༠
༥༧༥
༦༠༠
༦༢༥
༦༥༠
༦༧༥
༧༠༠
༧༣༠
༧༦༠
༧༩༠
༨༠༠
༨༥༠
༩༠༠
༩༢༥
༩༥༠
༩༧༥
༡༠༠༠ 20
རྗེེས་འཇུག་ང་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ང་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀང་
ཁང་
གང་
ཐང་
དང་
ཅང་
ཆང་
པང་
ཕང་
ཏང་
ཇང་
འང་
ཡང་
ཛང་
རང་
ལང་
ཤང་
ཧང་
ཨང་
21
ནང་
མང་
ཚང་ ཟང་
ཉང་
བང་
ཙང་
ཞང་
ངང་
ཝང་ སང་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཁང་ ཁང་པ་
འདིིི་བོོོོད་ལུུགས་ཀྱིིི་ཁང་པ་ཞིིིག་རེེེེད་
ངང་ ངང་པ་
བྱ་ངང་པ་ཆུུ་ལ་རྐྱལ་བཞིིིན་འདུུག་ 22
ཆང་ ཆང་མ་
ཆང་མ་ཡིིིས་མཆོོོད་ཆང་བཀྱགས་སོོོང་
ཐང་ རྩྭ་ཐང་
རྩྭ་ཐང་སྟེེེང་དུུ་ནོོོར་ལུུག་མང་པོོོ་ཡོོོད་ 23
ནང་ ནང་པ་
འདིིི་ནང་པ་ཡིིི་ཆོོོས་དར་རེེེད་
མང་ མང་པོོོ་
སྲང་ལམ་དུུ་མིིི་མང་པོོོ་འདུུག་ 24
ཚང་ བྱ་ཚང་
བྱ་ཚང་ནང་དུུ་སྒོོོ་ང་གསུུམ་འདུུག་
ཝང་ ཕ་ཝང་
ཕ་ཝང་མཚན་མོོོ་འཕུུར་གྱིིི་རེེེེད་ 25
འང་ འང་གུུ་
འང་གུུ་ཁྱུུ་ཞིིིག་ས་ལ་བབས་འདུུག་
ཤང་ ཤང་ཤང་
བུུ་མོོོ་འདིིི་ཡིིི་སྐྲ་ཤང་ཤང་རེེེད་ 26
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་
དོོོན་གྲུུབ་དང་ མཚོོོ་མོོོ་གཉིིིས་འབྲོོོག་པ་ཡིིིན་ཞིིིང་ སློོོབ་གྲྭ་གྲོོོལ་རྗེེེས་ ར་ལུུག་དང་ འབྲོོོག་པའིིི་ཁྱིིིམ་ཚང་ཞིིིག་ཡིིིན་ ཁུུལ་གྱིིིས་རྩེེེད་མོོོ་རྩེེེ་བཞིིིན་ཡོོོད་
ཀ༽ མཚོོོ་མོོོ་ལགས་ ཁྱེེེད་ཚང་ལ་འབྲིིི་མོོོ་དང་ གཡག་ ར་ལུུག་ག་ཚོོོད་ཡོོོད་དམ་
ཁ༽ དོོོན་གྲུུབ་ལགས་ ང་ཚོོོའིིིི་ནང་ལ་འབྲིིི་མོོོོ་དང་གཡག་ ༡༥༠ དང་ ར་ལུུག་ ༧༠༠ རྟ་དང་རྒོོོད་མ་འང་ ༣༠ ཡོོོད་
ཀ༽ ང་ཚོོོ་ལ་ཁྱེེེད་ཚང་ལས་ནོོོར་ལུུག་ཅུུང་ཉུུང་བ་འདུུག་ ང་ཚོོོའིིི་ཁྱིིིམ་མཚེེེས་ཁ་ཤས་ལ་ར་ལུུག་ ༡༠༠༠ རེེེ་ཡོོོད་རེེེད་ ཁ༽ ཨ་ལེེེ་ དེེེ་འདྲའིིི་མང་བ་ལ་ ངེེེད་གཉིིིས་ལའང་ལུུག་ ༡༠༠༠ ཡོོོད་དོོོ་
ཀ༽ རེེེད་ ངེེེད་གཉིིིས་ཀྱང་ཕྱུུག་པོོོ་ཡིིིན་ ལུུག་ ༡༠༠༠ གིིི་བདག་པོོོ་ཡིིིན་ནོོོ།
27
རྗེེེས་འཇུུག་ང་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀིིིང་
གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀུུང་
ཀེེེང་
ཀོོོང་
གིིིང་
གུུང་
གེེེང་
གོོོང་
ཅིིིང་
ཆུུང་
ཇེེེང་
ཉོོོང་
པིིིང་
ཕུུང་
བེེེང་
མོོོང་
འེེེང་
ཡོོོང་
ཧེེེང་
ཨོོོང་
ཁིིིང་ ངིིིང་
ཏིིིང་
ཁུུང་
ཁེེེང་
ངུུང་
ངེེེང་
ཐུུང་
དེེེང་
ཙིིིང་
ཚུུང་
ཛེེེང་
རིིིང་
ལུུང་
ཤེེེང་
ཞིིིང་ ཧིིིང་
ཟུུང་
ཨུུང་
28
ཁོོོང་ ངོོོང་
ནོོོང་
ཝོོོང་ སོོོང་
རྗེེེས་འཇུུག་ང་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ རྙིིིང་
ལྷུུང་
སྟེེེང་
རྫོོོང་
སྙིིིང་
སྐུུང་
སྨྲེེེང་
སྦྱོོོང་
གླིིིང་
ཁྲུུང་
ཕྲེེེང་
ཀློོོང་
རྟིིིང་
བྱུུང་
སྒྲེེེང་
སྐྱོོོང་
29
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཁུུང་ ཨིིི་ཁུུང་
ཤིིིང་སྡོོོང་འདིིི་ལ་ཨིིི་ཁུུང་ཞིིིག་འདུུག་
ཀོོོང་ མིིིག་ཀོོོང་
མིིིག་ཀོོོང་ནས་མིིིག་ཆུུ་བཞུུར་ 30
ཅོོོང་ ཅོོོང་སྒྲ་
སློོོབ་གྲྭའིིི་ཅོོོང་སྒྲ་གྲགས་
དོོོང་ ས་དོོོང་
ས་དོོོང་བྲུུས་ནས་ཤིིིང་སྡོོོང་བཙུུགས་ 31
བོོོང་ བོོོང་བུུ་
བོོོང་བུུ་མ་བུུ་གཉིིིས་འདུུག་
མོོོང་ རྔ་མོོོང་
རྔ་མོོོང་བྱེེེ་ཐང་ལ་མགྱོོོགས་པོོོ་འགྲོོོ་ཐུུབ་ 32
ཙོོོང་ ཙོོོང་
དེེེང་སང་ཙོོོང་གིིི་རིིིིན་གོོོང་ཁེེེ་པོོོོ་རེེེེད་
ཚོོོང་ ཚོོོང་ཁང་
གྱོོོན་ཆས་ཚོོོང་ཁང་དུུ་ཕྱུུ་པ་འདུུག་ 33
ཞིིིང་ ཞིིིང་པ་
ཞིིིང་པ་ཡིིིས་ཞིིིང་ལས་བྱེེེད་བཞིིིན་འདུུག་
རིིིང་ རིིིང་པོོོ་
དཀྱིིིལ་གྱིིི་ཤིིིིང་སྡོོོོང་དེེེེ་རིིིིང་པོོོོ་འདུུག་ 34
ལུུང་ ལུུང་ཐག་
དངོོོས་པོོོ་འདིིི་ཚོོོར་ལུུང་ཐག་མིིི་འདྲ་བ་རེེེ་འདུུག་
ཤིིིང་ ཤིིིང་ཏོོོག་
ཤིིིང་ཏོོོག་ལིིི་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་ 35
ཁྲུུང་ ཁྲུུང་ཁྲུུང་
ཁྲུུང་ཁྲུུང་སྐེེེ་ནག་ནིིི་བོོོོད་ལ་ཡོོོད་
སྒྲེེེང་ སྒྲེེེང་
རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིིིངས་ལ་སྒྲེེེང་བཞིིིན་འདུུག་ 36
རྗེེས་འཇུག་ད་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ད་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀད་
ཁད་
གད་
ཐད་
དད་
ཅད་
ཆད་
པད་
ཕད་
ཏད་
ཇད་
འད་
ཡད་
ཛད་
རད་
ལད་
ཤད་
ཧད་
ཨད་
37
ནད་
མད་
ཚད་ ཟད་
ཉད་
བད་
ཙད་
ཞད་
ངད་
ཝད་ སད་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ནད་ ནད་པ་
སྨན་པས་ནད་པ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་
ཆད་ ཆད་
ཐག་པ་འདིིི་ཆད་གྲབས་འདུུག་ 38
ཕད་ ལྟོོོ་ཕད་
ལྟོོོ་ཕད་མིིི་འདྲ་བ་གཉིིིས་
པད་ པད་ཞྭ་
གུུ་རུུ་རིིིན་པོོོ་ཆེེེ་ཡིིི་དབུུ་ཞྭ་ལ་པད་ཞྭ་ཟེེེར་ 39
ཚད་ ཤོོོང་ཚད་
འགྱིིིག་སྣོོོད་འདིིི་ཤོོོོང་ཚད་ཆེེེན་པོོོ་འདུུག་
ལད་ ལད་མོོོ་
ཞབས་བྲོོོ་འཁྲབ་པའིིི་ལད་མོོོ་བྱས་ 40
ཤད་ ཤད་
གད་ གད་པ་
། ༑༈ བོོོད་ཡིིིག་དབུུ་ཅན་གྱིིི་ཤད་
གད་པ་ཡིིིས་གད་བདར་བྱེེེད་བཞིིིན་འདུུག་ 41
རྗེེེས་འཇུུག་ད་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀིིིད་
ཀུུད་
ཀེེེད་
ཀོོོད་
གིིིད་
གུུད་ ངུུད་
གེེེད་
གོོོད་
ཐུུད་
དེེེད་
ཉོོོད་
ཁིིིད་ ངིིིད་
ཁུུད་
ཁེེེད་ ངེེེད་
ཁོོོད་ ངོོོད་
ཅིིིད་
ཆུུད་
ཇེེེད་
པིིིད་
ཕུུད་
བེེེད་
མོོོད་
འེེེད་
ཡོོོད་
ཧེེེད་
ཨོོོད་
ཏིིིད་
ཙིིིད་
ཚུུད་
ཛེེེད་
རིིིད་
ལུུད་
ཤེེེད་
ཞིིིད་ ཧིིིད་
ཟུུད་
ཨུུད་ 42
ནོོོད་
ཝོོོད་ སོོོད་
རྗེེེས་འཇུུག་ད་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ལྗིིིད་
རྒུུད་ དྲུུད་
སྐེེེད་
ཁྱེེེད་
རྩོོོད་
སྐྱིིིད་
རྒྱུུད་
སྐྱེེེད་
སྤྲོོོད་
ཁྲོོོད་
གྲོོོད་
སྐྱོོོད་
སྐྲོོོད་
ཁྲིིིད་
43
གློོོད་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཐུུད་ ཐུུད་
ཐུུད་ཞིིིམ་པོོོ་མར་གྱིིི་བཀའ་དྲིིིན་ཡིིིན་
ཐོོོད་ ཐོོོད་པ་
ཕྱག་འཚལ་དུུས་ཐོོོད་པ་ས་ལ་ཐུུག་དགོོོས་ 44
དུུད་ དུུད་ཁུུང་
དུུད་ཁུུང་ནང་ནས་དུུ་བ་འཕྱུུར་
ཕུུད་ ལོོོ་ཕུུད་
ལོོོ་གསར་ལ་ལོོོ་ཕུུད་སྒྲིིིག་གཤོོོམ་བྱེེེད་ 45
བོོོད་ བོོོད་
འདིིི་བོོོོད་ཀྱིིི་ས་ཁྲ་རེེེད་
མིིིད་ མིིིད་པ་
མིིིད་པ་ལ་ཟུུག་བརྒྱབ་
46
མེེེད་ བུུད་མེེེད་
བོོོད་ཀྱིིི་བུུད་མེེེད་ཚོོོགས་པའིིི་ཚོོོགས་མིིི་
ཚོོོད་ ཆུུ་ཚོོོད་
ཆུུ་ཚོོོད་འདིིི་ཐོོོོན་གསར་པ་རེེེད་ 47
རྒོོོད་ བྱ་རྒོོོད་
བྱ་རྒོོོད་ནམ་མཁའ་མཐོོོ་པོོོར་འཕུུར་ལྡིིིང་བྱེེེེད་ཐུུབ་
རྩེེེད་ རྩེེེད་མོོོ་
ཕྲུུ་གུུ་རྣམས་རྩེེེད་རའིིི་ནང་རྩེེེད་མོོོ་རྩེེེ་བཞིིིན་ འདུུག་ 48
སྐེེེད་ སྐེེེད་པ་
སྐེེེད་པ་ལ་སྐེེེད་རགས་བཅིིིངས་
སྐྱིིིད་ སྐྱིིིད་པོོོ་
ས་ཆ་འདིིི་ལ་སྐྱིིིད་པོོོ་ཡོོོད་པ་འདྲ་ 49
རྗེེས་འཇུག་ན་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ན་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀན་
ཁན་
གན་
ཐན་
དན་
ཅན་
ཆན་
པན་
ཕན་
ཏན་
ཇན་
འན་
ཡན་
ཛན་
རན་
ལན་
ཤན་
ཧན་
ཨན་
50
ནན་
མན་
ཚན་ ཟན་
ཉན་
བན་
ཙན་
ཞན་
ངན་
ཝན་ སན་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཉན་ ཉན་
ཕྲུུ་གུུ་འདིིི་ཡིིིས་གཞས་ཉན་གྱིིི་འདུུག་
ཏན་ ནན་ཏན་
ནན་ཏན་གྱིིིས་སློོོབ་སྦྱོོོང་བྱས་ 51
ཕན་ ཕན་པ་
གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཙན་ ཙན་དན་
ཤིིིང་ཙན་དན་གྱིིི་དྲིིིི་མ་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་ 52
ཚན་ ཚན་རིིིག
འདིིི་ཚན་རིིིག་བརྟག་དཔྱད་ཁང་རེེེད་
རན་ རན་པོོོ་
ལྷམ་འདིིི་ང་ལ་རན་པོོོ་འདུུག་ 53
རྗེེེས་འཇུུག་ན་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀིིིན་
གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀུུན་
ཀེེེན་
ཀོོོན་
གིིིན་
གུུན་
གེེེན་
གོོོན་
ཅིིིན་
ཆུུན་
ཇེེེན་
ཉོོོན་
པིིིན་
ཕུུན་
བེེེན་
མོོོན་
འེེེན་
ཡོོོན་
ཧེེེན་
ཨོོོན་
ཁིིིན་ ངིིིན་
ཏིིིན་
ཁུུན་
ཁེེེན་
ངུུན་
ངེེེན་
ཐུུན་
དེེེན་
ཙིིིན་
ཚུུན་
ཛེེེན་
རིིིན་
ལུུན་
ཤེེེན་
ཞིིིན་ ཧིིིན་
ཟུུན་
ཨུུན་
54
ཁོོོན་ ངོོོན་
ནོོོན་
ཝོོོན་ སོོོན་
རྗེེེས་འཇུུག་ན་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ སྨིིིན་
ལྷུུན་
རྟེེེན་
སྟོོོན་
ཕྱིིིན་
བླུན་
ཁྲེེེན་
རློོོན་
བློོོན་
སྐྱིིིན་
སྤྱིིིན་
སྐྱེེེན་
སྦྱིིིན་
རྒྱུུན་
རྐྱེེེན་
སྐྱོོོན་
55
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
གོོོོན་ གོོོན་པ་
གོོོན་པ་འདིིིའིིིི་རིིིིན་གོོོང་འཚམ་པོོོ་འདུུག་
ཆོོོོན་
ཆོོོན་ཐག་ སྦྲ་གུུར་གྱིིི་ཆོོོན་ཐག་སྟེེེང་གྱོོོན་ཆས་སྐམ་འདུུག་ 56
བོོོོན་ ས་བོོོན་
ཞིིིང་པས་ལོོོ་ཏོོོག་གིིི་ས་བོོོན་འདེེེབས་
ཚོོོོན་ ཚོོོན་རྩིིི་
ཕྲུུ་གུུ་ཚོོོས་ཚོོོན་རྩིིི་བྱུུག་བཞིིིན་འདུུག་ 57
ཟོོོོན་ ཟོོོན་པ་
དགུུན་ཁའིིི་དུུས་སུུ་ཟོོོན་པ་གོོོན་ན་དྲོོོ་པོོོ་ཡོོོད་རེེེེད་
སེེེན་ སེེེན་བག་
སེེེན་བག་འདིིི་ཞིིིམ་མདོོོག་ཁ་པོོོ་འདུུག་ 58
རིིིན་ རིིིན་ཐང་
གཏེེེར་རྡོོོ་འདིིི་རིིིིན་ཐང་ཆེེེན་པོོོོ་རེེེེད་
ཧིིིན་ ཧིིིན་དུུ་
ཁོོོང་ཚོོོ་ཧིིིིན་དུུ་ཆོོོས་ལུུགས་ཀྱིིི་ཆོོོས་པ་རེེེད་ 59
སྨིིིན་ སྨིིིན་
ཁམ་བུུ་ཡག་པོོོ་སྨིིིན་འདུུག་
སྟོོོོན་ སྟོོོན་ཀ་
སྟོོོན་ཀའིིི་དུུས་སུུ་ལོོོ་མ་ས་ལ་ལྷུུང་ 60
རྗེེས་འཇུག་བ་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་བ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀབ་
ཁབ་
གབ་
ཐབ་
དབ་
ཅབ་
ཆབ་
པབ་
ཕབ་
ཏབ་
ཇབ་
འབ་
ཡབ་
ཛབ་
རབ་
ལབ་
ཤབ་
ཧབ་
ཨབ་
61
ནབ་
མབ་
ཚབ་ ཟབ་
ཉབ་
བབ་
ཙབ་
ཞབ་
ངབ་
ཝབ་ སབ་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཁབ་ ཁབ་སྐུུད་
ཁབ་སྐུུད་ཀྱིིིས་གྱོོོན་ཆས་བཙེེེམས་
གབ་ གབ་པ་
བུུ་དེེེ་འབོོོལ་ཁྲིིིའིིིི་རྒྱབ་ཏུུ་གབ་པ་རེེེད་ 62
ཆབ་ ཆབ་ཞོོོ་
འོོོ་མ་ཡིིི་ཞེེེེ་ས་ལ་ཆབ་ཞོོོ་ཟེེེེར་
ཐབ་ ཐབ་ཚང་
ཐབ་ཚང་འདིིི་གཙང་མ་འདུུག་ 63
ཚབ་ སྐུུ་ཚབ་
ཁོོོང་ཚོོོ་སློོོོབ་མའིིི་སྐུུ་ཚབ་རེེེད་
ལབ་ ལྐོོོག་ལབ་
ཁོོོ་གཉིིིས་ཀྱིིིས་ལྐོོོོག་ལབ་རྒྱག་གིིི་འདུུག་ 64
རྗེེེས་འཇུུག་བ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀིིིབ་
ཁུུབ་
གེེེབ་
ཐུུབ་
དེེེབ་
ཅིིིབ་
ཆུུབ་
པིིིབ་
ཕུུབ་
ཏིིིབ་
ཇེེེབ་
འེེེབ་
ཡོོོབ་
ཧེེེབ་
ཨོོོབ་
ཛེེེབ་
རིིིབ་
ལུུབ་
ཤེེེབ་
ཧིིིབ་
ཨུུབ་ 65
ནོོོབ་
མོོོབ་
ཚུུབ་ ཟུུབ་
ཉོོོབ་
བེེེབ་
ཙིིིབ་
ཞིིིབ་
ངོོོབ་
ཝོོོབ་ སོོོབ་
རྗེེེས་འཇུུག་བ་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ལྡིིིབ་
རྐུུབ་
སྡེེེབ་
རྫོོོབ་
རྡེེེབ་
རྒྱོོོབ་
ལྕེེེབ་
ལྟེེེབ་
སྲིིིབ་
གྲུུབ་
གླེེེབ་
སློོོབ་
སྒྲིིིབ་
སྒྲུུབ་
ལྕེེེབ་
སྐྱོོོབ་
66
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཉོོོབ་ ཉོོོབ་སྣང་
ཐོོོབ་
ཐོོོབ་ཐང་
དེེེབ་ཀློོོག་པར་ཉོོོབ་སྣང་སྐྱེེེ་མིིི་རུུང་
འགྲོོོ་བ་མིིིའིིིི་ཐོོོོབ་ཐང་ལ་བརྩིིི་སྲུུང་བྱེེེད་དགོོོས་ 67
དེེེབ་ དེེེབ་ཁང་
དེེེབ་ཁང་འདིིིའིིིི་ནང་དུུ་དེེེབ་མང་པོོོ་འདུུག་
ནུུབ་ ནུུབ་
ཉིིི་མ་ནུུབ་ཕྱོོོགས་ལ་འདུུག་ 68
ཕུུབ་ ཕུུབ་
འདིིི་གནའ་སྔ་མོོོའིིིི་ཕུུབ་ཅིིིག་རེེེེད་
ཞིིིབ་ གྲོོོ་ཞིིིབ་
གྲོོོ་ཞིིིབ་ཀྱིིི་བག་ལེེེབ་ཞིིིམ་པོོོོ་འདུུག་ 69
ཡོོོབ་ ཡོོོབ་ཆེེེན་
སྒ་ཡིིི་ཡོོོོབ་ཆེེེན་རྐང་པས་གནོོོན་དགོོོས་
སོོོབ་ སོོོབ་སོོོབ་
གདན་འདིིི་སོོོོབ་སོོོོབ་ཞེེེེ་དྲག་འདུུག་ 70
ལྟེེེབ་ ལྟེེེབ་གྲིིི་
ལྟེེེབ་གྲིིི་མིིི་འདྲ་བ་མང་པོོོ་ཞིིིག་འདུུག་
སློོོབ་ སློོོབ་དེེེབ་
འདིིི་ཚོོོ་བོོོོད་ཡིིིག་སློོོོབ་དེེེེབ་རེེེེད་ 71
རྗེེས་འཇུག་མ་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་མ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀམ་
ཁམ་
གམ་
ཐམ་
དམ་
ཅམ་
ཆམ་
པམ་
ཕམ་
ཏམ་
ཇམ་
འམ་
ཡམ་
ཛམ་
རམ་
ལམ་
ཤམ་
ཧམ་
ཨམ་
72
ནམ་
མམ་
ཚམ་ ཟམ་
ཉམ་
བམ་
ཙམ་
ཞམ་
ངམ་
ཝམ་ སམ་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཁམ་ ཁམ་བུུ་
ཤིིིང་ཏོོོོག་ཁམ་བུུ་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་
ཆམ་ ཆམ་པ་
བུུ་མོོོ་འདིིི་ལ་ཆམ་པ་ཕོོོག་ནས་ཚ་བ་འཕར་འདུུག་ 73
ཉམ་ ཉམ་ཐག་
མིིི་ཉམ་ཐག་ལ་རོོོགས་པ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཐམ་ ཐམ་ག་
གཞུུང་གིིི་ཡིིིིག་ཆར་ཐམ་ག་རྒྱག་དགོོོས་ 74
ཟམ་ ཟམ་པ་
ཆུུ་ལ་ཟམ་པ་བརྒྱབ་
ལམ་ ལམ་ཆེེེན་
ལམ་ཆེེེན་སྟེེེང་སྣུུམ་འཁོོོར་མང་པོོོ་འགྲོོོ་བཞིིིན་ འདུུག་ 75
ཤམ་ ཤམ་བུུ་
སྒེེེའུུ་ཁུུང་ལ་ཤམ་བུུ་གསར་པ་བསྒར་
ཧམ་ ཧམ་སྤུུ་
བག་ལེེེབ་ལ་ཧམ་སྤུུ་བརྒྱབ་འདུུག་ 76
རྗེེེས་འཇུུག་མ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀིིིམ་
ཁུུམ་
གེེེམ་
ཐུུམ་
དེེེམ་
ཅིིིམ་
ཆུུམ་
པིིིམ་
ཕུུམ་
ཏིིིམ་
ཇེེེམ་
འེེེམ་
ཡོོོམ་
ཧེེེམ་
ཨོོོམ་
ཛེེེམ་
རིིིམ་
ལུུམ་
ཤེེེམ་
ཧིིིམ་
ཨུུམ་ 77
ནོོོམ་
མོོོམ་
ཚུུམ་ ཟུུམ་
ཉོོོམ་
བེེེམ་
ཙིིིམ་
ཞིིིམ་
ངོོོམ་
ཝོོོམ་ སོོོམ་
རྗེེེས་འཇུུག་མ་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ སྙིིིམ་
སྣུུམ་
ལྡེེེམ་
རྩོོོམ་
ཁྱིིིམ་
ཟླུམ་
ཁྱེེེམ་
ཁྲོོོམ་
སྒྲིིིམ་
སྦྲུུམ་
ལྷེེེམ་
སྒྲོོོམ་
78
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཆེེེམ་ ཆེེེམ་ཆེེེམ་
ནམ་མཁའིིི་སྐར་མ་འོོོད་ཆེེེམ་ཆེེེམ་བྱེེེེད་
ཇེེེམ་ ཇེེེམ་ཙེེེ་
ཇེེེམ་ཙེེེ་ཆེེེེ་ཆུུང་གསུུམ་འདུུག་ 79
ཐུུམ་ ཤོོོག་ཐུུམ་
རྔན་པ་ཤོོོག་ཐུུམ་བརྒྱབ་ནས་ཕུུལ་
དེེེམ་ ཇ་དེེེམ་
ཇ་དེེེམ་ནང་དུུ་ཇ་ཚ་པོོོ་ཡོོོད་ 80
བུུམ་ བུུམ་པ་
དབྱིིིབས་མིིི་འདྲ་བའིིི་བུུམ་པ་མང་པོོོ་འདུུག་
ཞིིིམ་ ཞིིིམ་པོོོ་
འཁྱགས་ཞོོོ་བཟས་ན་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་ 81
ལྷམ་ ལྷམ་གོོོག
ལྷམ་གོོོག་མིིི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོོོགས་འདུུག་
ཤིིིང་སྒྲོོོོམ་
ཤིིིང་སྒྲོོོོམ་ནང་དཔེེེ་དེེེེབ་མང་པོོོ་བསྒྲིིིགས་འདུུག་
སྒྲོོོོམ་
82
རྗེེས་འཇུག་འ་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་འ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་
(ནམ་རྒྱུུན་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་ལ་རྗེེེས་འཇུུག་འ་མིིི་འབྲིིི་བ་དང་ སྔོོོན་འཇུུག་སྦྱོོོར་སྐབས་འ་འབྲིིི་བ་འགྲེེེལ་བཤད་བསྐྱོོོན་དགོོོས་)
...ཀའ་
...ཁའ་
...གའ་
...ཐའ་
...དའ་
...ཅའ་
...ཆའ་
...པའ་
ཕའ་
...ཏའ་
...ཇའ་
འའ་
...ཡའ་
...ཛའ་
རའ་
ལའ་
...ཤའ་
ཧའ་
ཨའ་
83
...ནའ་
...མའ་
...ཚའ་ ...ཟའ་
...ཉའ་
...བའ་
...ཙའ་
...ཞའ་
...ངའ་
ཝའ་
...སའ་
རྗེེས་འཇུག་ར་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ར་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀར་
ཁར་
གར་
ཐར་
དར་
ཅར་
ཆར་
པར་
ཕར་
ཏར་
ཇར་
འར་
ཡར་
ཛར་
རར་
ལར་
ཤར་
ཧར་
ཨར་
84
ནར་
མར་
ཚར་ ཟར་
ཉར་
བར་
ཙར་
ཞར་
ངར་
ཝར་ སར་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
གར་ བྲོོོ་གར་
ཁོོོང་ཚོོོས་བོོོད་ཀྱིིི་བྲོོོོ་གར་འཁྲབ་ཀྱིིི་འདུུག་
ཆར་ ཆར་པ་
ཆར་པ་འབབ་དུུས་ཆར་གདུུགས་དགོོོས་ 85
དར་ དར་ལྕོོོག
གངས་རིིིའིིིི་འདབས་སུུ་དར་ལྕོོོག་བཙུུགས་
པར་ པར་པ་
ཁོོོང་པར་པ་ཞིིིག་རེེེེད་
86
མར་ མར་
བོོོད་ཇ་བཟོོོ་བར་མར་དགོོོས་
ཤར་ ཤར་
ཤར་ཕྱོོོགས་ནས་ཉིིི་མ་ཤར་ 87
ཧར་ ཧར་པོོོ་
སྟོོོད་ཐུུང་འདིིིའིིིི་མདོོོོག་ཧར་པོོོ་འདུུག་
ཨར་ ཨར་ཀ་
ཁོོོོང་ཚོོོོས་ཨར་ཀ་གཅོོོག་པའིིི་གཞས་འཁྲབ་ 88
རྗེེེས་འཇུུག་ར་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀིིིར་
གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཁུུར་
གེེེར་
ཐུུར་
དེེེར་
ཅིིིར་
ཆུུར་
པིིིར་
ཕུུར་
ཏིིིར་
ཇེེེར་
འེེེར་
ཡོོོར་
ཧེེེར་
ཨོོོར་
ཛེེེར་
རིིིར་
ལུུར་
ཤེེེར་
ཧིིིར་
ཨུུར་ 89
ནོོོར་
མོོོར་
ཚུུར་ ཟུུར་
ཉོོོར་
བེེེར་
ཙིིིར་
ཞིིིར་
ངོོོར་
ཝོོོར་ སོོོར་
རྗེེེས་འཇུུག་ར་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ལྡིིིར་
སྐུུར་
སྒེེེར་
རྡོོོར་
ཕྱིིིར་
མྱུུར་
གྱེེེར་
ཁྱོོོར་
སྤྱིིིར་
སྐྱུུར་
སྟེེེར་
སྦྱོོོར་
90
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཐུུར་ ཟ་ཐུུར་
ནོོོར་
ནོོོར་ལུུག་
རྒྱ་ཐུུག་ཟ་ཐུུར་གྱིིིས་འཐུུངས་ན་སྟབས་བདེེེ་
བོོོད་ཀྱིིི་འབྲོོོོག་པ་ལ་ནོོོར་ལུུག་མང་ 91
པིིིར་ པིིིར་
ཐང་གར་པིིིར་གྱིིིས་ཚོོོན་གཏོོོང་
ཕུུར་ ཕུུར་པ་
92
འདིིི་ཕུུར་པ་རེེེད་
ཕོོོར་ ཤིིིང་ཕོོོོར་
ཤིིིང་ཕོོོོར་ནང་ལ་ཇ་བླུགས་ནས་འཐུུངས་
འུུར་ འུུར་རྡོོོ་
ཁོོོང་འུུར་རྡོོོ་འཕེེེན་མཁས་པོོོ་ཡོོོད་ 93
ཁྱོོོར་ ཁྱོོོར་བ་
སྟར་ཁ་ཁྱོོོར་བ་གང་ཡོོོད་
སྐྱུུར་ སྐྱུུར་མོོོ་
ལིིིམ་བུུའིིི་བྲོོོོ་བ་སྐྱུུར་མོོོ་ཡོོོད་ 94
རྗེེས་འཇུག་ལ་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ལ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀལ་
ཁལ་
གལ་
ཐལ་
དལ་
ཅལ་
ཆལ་
པལ་
ཕལ་
ཏལ་
ཇལ་
འལ་
ཡལ་
ཛལ་
རལ་
ལལ་
ཤལ་
ཧལ་
ཨལ་
95
ནལ་
མལ་
ཚལ་ ཟལ་
ཉལ་
བལ་
ཙལ་
ཞལ་
ངལ་
ཝལ་ སལ་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཁལ་ ཁལ་མ་
འབྲོོོག་པས་ཁལ་མ་ལ་ཁལ་བཀལ་འདུུག་
ཉལ་ ཉལ་ཁང་
འདིིི་སློོོོབ་ཕྲུུག་གིིི་ཉལ་ཁང་རེེེད་ 96
ཐལ་ ཐལ་རླུང་
བྱེེེ་ཐང་ལ་ཐལ་རླུང་མང་པོོོ་འཚུུབ་
ཞལ་ ཞལ་ལག་
ཟ་ཁང་འདིིིར་ཞལ་ལག་ཡག་པོོོ་འདུུག་ 97
བལ་ བལ་
འབྲོོོག་པས་བལ་འབྲེེེག་བཞིིིན་འདུུག་
ཚལ་ སྔོོོ་ཚལ་
སྔོོོ་ཚལ་བཟས་ན་ལུུས་པོོོ་ལ་ཕན་ 98
རྗེེེས་འཇུུག་ལ་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀིིིལ་
ཁུུལ་
གེེེལ་
ཐུུལ་
དེེེལ་
ཅིིིལ་
ཆུུལ་
པིིིལ་
ཕུུལ་
ཏིིིལ་
ཇེེེལ་
འེེེལ་
ཡོོོལ་
ཧེེེལ་
ཨོོོལ་
ཛེེེལ་
རིིིལ་
ལུུལ་
ཤེེེལ་
ཧིིིལ་
ཨུུལ་ 99
ནོོོལ་
མོོོལ་
ཚུུལ་ ཟུུལ་
ཉོོོལ་
བེེེལ་
ཙིིིལ་
ཞིིིལ་
ངོོོལ་
ཝོོོལ་ སོོོལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ལ་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ རྙིིིལ་
རྟུུལ་
སྤེེེལ་
སྐོོོལ་
བྱིིིལ་
མྱུུལ་
སླེེེལ་
ཁྲོོོལ་
སྒྲིིིལ་
སྤྲུུལ་
སྐྱེེེལ་
སྒྲོོོལ་
སྦྲུུལ་
སྒྱེེེལ་
སྩལ་
སྒུུལ་
100
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
འོོོོལ་ འོོོལ་བ་
འདིིི་ལ་བྱ་འོོོལ་བ་འདུུག་
ཡོོོོལ་ སྒོོོ་ཡོོོལ་
སྒོོོ་ཡོོོལ་འདིིི་སྙིིིིང་རྗེེེེ་མོོོོ་འདུུག་ 101
ཤེེེལ་ ཤེེེལ་དམ་
ཤེེེལ་དམ་འདིིི་གཉིིིས་ལ་ཆེེེ་ཆུུང་འདུུག་
སོོོལ་ སོོོལ་བ་
སོོོལ་བ་ཡིིི་ཁ་དོོོག་ནག་པོོོ་རེེེད་ 102
སླེེེལ་ སླེེེལ་པོོོ་
འདིིི་སྦ་སྨྱུུག་གིིི་སླེེེེལ་པོོོོ་རེེེེད་
སྒྲོོོལ་ སྒྲོོོལ་མ་
འདིིི་རྗེེེེ་བཙུུན་སྒྲོོོལ་མའིིི་ཐང་ག་རེེེད་ 103
རྗེེས་འཇུག་ས་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
རྗེེེས་འཇུུག་ས་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པར་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ ཀས་
ཁས་
གས་
ཐས་
དས་
ཅས་
ཆས་
པས་
ཕས་
ཏས་
ཇས་
འས་
ཡས་
ཛས་
རས་
ལས་
ཤས་
ཧས་
ཨས་
104
ནས་
མས་
ཚས་ ཟས་
ཉས་
བས་
ཙས་
ཞས་
ངས་
ཝས་ སས་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ནས་ ནས་རྩམ་
ནས་རྩམ་བཅུུད་ཆེེེན་པོོོོ་ཡོོོོད་
རས་ རས་ཆ་
རས་ཆ་སྣ་ཚོོོགས་བསྒྲིིིགས་འདུུག་ 105
ཟས་ ཁ་ཟས་
ལོོོ་གསར་གྱིིི་ཁ་ཟས་བསྲེེེགས་
ལས་ ལས་ཀ་
ལམ་བཟོོོ་བས་ལས་ཀ་བྱེེེད་ 106
རྗེེེས་འཇུུག་ས་མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དབྱངས་ལྡན་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ གསལ་བྱེེེད་གཞན་ལའང་དབྱངས་བཞིིི་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོོག་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་སྤྲོོོད་དགོོོས་
ཀིིིས་
ཁུུས་
གེེེས་
ཐུུས་
དེེེས་
ཅིིིས་
ཆུུས་
པིིིས་
ཕུུས་
ཏིིིས་
ཇེེེས་
འེེེས་
ཡོོོས་
ཧེེེས་
ཨོོོས་
ཛེེེས་
རིིིས་
ལུུས་
ཤེེེས་
ཧིིིས་
ཨུུས་ 107
ནོོོས་
མོོོས་
ཚུུས་ ཟུུས་
ཉོོོས་
བེེེས་
ཙིིིས་
ཞིིིས་
ངོོོས་
ཝོོོས་ སོོོས་
རྗེེེས་འཇུུག་ས་མགོོོ་འདོོོགས་བརྩེེེགས་གསུུམ་ལ་སྦྱོོོར་ཚུུལ་ རྨིིིས་
སྤུུས་
རྗེེེས་
ལྟོོོས་
བྱིིིས་
དྲུུས་
སླེེེས་
གྲོོོས་
སྤྲིིིས་
སྐྱུུས་
སྐྱེེེས་
སྒྲོོོས་
108
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
གོོོས་ གྱོོོན་གོོོས་
འདིིི་གྱོོོན་གོོོས་ཚོོོང་ཁང་ཞིིིག་རེེེེད་
པུུས་ པུུས་མོོོ་
ཕྲུུ་གུུ་འདིིིའིིིི་པུུས་མོོོ་ལ་རྨ་བཟོོོས་འདུུག་ 109
གྲོོོས་ གྲོོོས་མོོོལ་
ཁོོོང་ཚོོོས་གྲོོོས་མོོོལ་བྱེེེད་ཀྱིིི་འདུུག་
སྐྱེེེས་ སྐྱེེེས་སྐར་
ཁོོོང་ཚོོོས་སྐྱེེེེས་སྐར་གཏོོོང་གིིི་འདུུག་ 110
ཡང་འཇུག་གཉིིིས་
ད་ ས་
ཡང་འཇུག་ད་སྦྱོོ ཡང་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་(ཡིིི་གེེེེ་ཟོོོོར་ཡང་བའིིི་ཆེེདེ ་མིིི་འབྲིིི་བའིིི་སྐོོོོར་དགེེེ་རྒན་གྱིིིས་ངོོོ་སྤྲོོོད་གྱིིིས་) མིིིང་གཞིིི་
རྗེེེས་འཇུུག
ཐོོོ
+
ཤ
+
ཕྱིིི ཉ
ཤིིིནད་
+
+
སྒྱུུརད་
ཡང་འཇུུག
ན
+
ར
+
ན ལ
+
+
ཁྱེེེརད་ 111
ད་
=
ད་
=
ད་ ད་
=
=
རོོོལད་
ཐོོོནད་
ཕྱིིིནད་ ཤརད་
ཉལད་
སྩལད་
ཡང་འཇུག་ས་སྦྱོོ ཡང་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
མིིིང་གཞིིི་
ཚ
+
བ
+
ག ཉ
རྗེེེས་འཇུུག
ཡང་འཇུུག
ག
+
ས་
=
བ
+
ས་
=
ང
+
+
ཐམས་
རིིིངས་
རབས་
ཐིིིགས་
མ
+
+
ཁུུངས་ ཤུུབས་
112
ས་ ས་
=
=
སེེེམས་ སྟེེེགས་
ཚགས་ གངས་ བབས་
ཉམས་
ཚོོོགས་ སྟོོོབས་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ཉལད་ ཉལད་
ཕྲུུ་གུུ་པགས་རྩག་ནང་ཉལད་འདུུག་
ཕྱིིིནད་ ཕྱིིིནད་
ཁོོོང་གཉིིིས་སློོོབ་གྲྭར་ཕྱིིིནད་ 113
གངས་ གངས་སེེེང་
རྒྱལ་དར་སྟེེེང་གངས་སེེེང་གིིི་རིིིི་མོོོོ་ཡོོོོད་
ཚགས་ ཚགས་པར་
འདིིི་ལ་ཚགས་པར་ཁ་ཤས་འདུུག་ 114
ཚོོོགས་ ཚོོོགས་ཁང་
ཚོོོགས་ཁང་འདིིི་རྒྱ་ཆེེེན་པོོོོ་འདུུག་
ཤུུབས་ ལག་ཤུུབས་
དགུུན་ཁའིིི་དུུས་སུུ་ལག་ཤུུབས་གྱོོོན་དགོོོས་ 115
སྐྱོོོགས་ ཆུུ་སྐྱོོོགས་
འདིིི་ལ་ཟངས་ཀྱིིི་ཆུུ་སྐྱོོོགས་ཤིིིག་འདུུག་
སྟེེེགས་ གར་སྟེེེགས་
ང་གར་སྟེེེགས་སྟེེེང་གཞས་གཏོོོང་རྒྱུུར་དགའ་ པོོོ་ཡོོོད་ 116
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་
(སློོོབ་ཕྲུག་ཚང་མར་དྲིིིས་ཏེེེ་སྐད་ཆ་ཤོོོད་དུ་འཇུག་དགོོོས་)
ཀ༽ དོོོན་གྲུུབ་ལགས་ ཁྱེེེད་རང་གིིི་ཤིིིིང་ཏོོོོག་དགའ་ཤོོོས་ག་རེེེ་ཡིིིན་
ཁ༽ ངའིིི་ཤིིིིང་ཏོོོོག་དགའ་ཤོོོས་ནིིི་ཚ་ལུུ་མ་ཡིིིན་ གང་ཡིིིན་ཟེེེེར་ན་ ཚ་ལུུ་ མ་ལ་བྲོོོ་བ་མངར་མོོོ་དང་སྐྱུུར་མོོོ་གཉིིིས་ཀ་ཡོོོད་ཙང་ ང་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཀ༽ འཇམ་དབྱངས་ལགས་ ཁྱེེེད་རང་གིིི་ཤིིིིང་ཏོོོོག་དགའ་ཤོོོས་ག་རེེེ་ཡིིིན་
ཁ༽ ངའིིི་ཤིིིིང་ཏོོོོག་དགའ་ཤོོོས་ནིིི་ཀུུ་ཤུུ་ཡིིིན་ གང་ཡིིིན་ཟེེེེར་ན་ ཀུུ་ཤུུ་མངར་ མོོོ་དང་ ཞིིིམ་པོོོ་ཞེེེེ་དྲག་འདུུག་
117
སྔོོོན་འཇུག་ལྔ་
ག་ ད་ བ་ མ་ འ་
སྔོོོན་འཇུག་ག་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་ སྔོོོན་འཇུུག་
མིིིང་གཞིིི་
རྗེེེས་འཇུུག་
ག
ད
ན
གཞན་
གཅིིིག་
གཟར་
གཙིིིགས་
གདུུང་ གདུུགས་
118
གདན་
གཏེེེ་
གདོོོན་
གདེེེངས་
གཞོོོངས་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་ཚུུལ་
ཉ་
གཉའ་
ནང་
གནང་
ཉིིིས་
གཉིིིས་
ནད་
གནད་
ནམ་
གནམ་
ཡུུ་
གཡུུ་
ཡག་
གཡག་
ཡུུག་
གཡུུག་
ཤག་
གཤག་ 119
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
གཡག་ གཡག་
བོོོད་ལ་གཡག་མང་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
གཏོོོར་ གཏོོོར་མ་
120
འདིིི་ཚོོོ་གཏོོོར་མ་རེེེད་
གཅུུ་ གཅུུ་གཟེེེར་
གཅུུ་གཟེེེར་རིིིང་ཐུུང་སྣ་ཚོོོགས་འདུུག་
གདུུགས་ ཆར་གདུུགས་
ང་ལ་ཆར་གདུུགས་དམར་པོོོ་ཞིིིག་ཡོོོད་ 121
དབང་
དམར་
སྔོོན་འཇུག་ད་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
དཀྱིིིལ་ དཔྱིིིད་
དངུུལ་
དཀྲུུག་
དཔེེེ་ དབྱེེེ་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་ཚུུལ་
ངང་
དངངས་
བང་
དབང་
ངར་
དངར་
བར་
དབར་
བྱིིིན་
དབྱིིིན་
བྲལ་
དབྲལ་
མིིིག་
དམིིིགས་
མར་
དམར་
མང་
དམངས་
122
དགོོོང་
དཀྲོོོལ་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
དམར་ དམར་པོོོ་
དངུུལ་
དངུུལ་
ཕྲུུ་གུུ་འདིིི་ཚོོོ་ཡིིི་མཁུུར་ཚོོོས་དམར་ པོོོ་འདུུག་
འདིིི་ཚོོོ་ཨ་རིིིའིིིི་དངུུལ་རེེེད་
123
དཔྱིིིད་ དཔྱིིིད་ཀ
དཔྱིིིད་ཀའིིི་དུུས་སུུ་མེེེ་ཏོོོོག་ཤར་
དཀྲོོོལ་ དཀྲོོོལ་
ང་སྒྲ་སྙན་དཀྲོོོལ་རྒྱུུར་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་ 124
དཔེེེ་ དཔེེེ་ཆ་
དཔེེེ་ཆ་འདིིི་ཚོོོ་བཀའ་འགྱུུར་དང་བསྟན་ འགྱུུར་རེེེད་
དཀྱིིིལ་ དཀྱིིིལ་འཁོོོར་
འདིིི་རྡུལ་ཚོོོན་གྱིིི་དཀྱིིིལ་འཁོོོར་རེེེེད་ 125
བཤད་
བརྙན་
སྔོོན་འཇག་བ་སྦྱོོ ་འཇག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
བསིིིལ་
བཀྲིིིས་
བཟུུང་
བསྒྲུུབ་
བཞེེེས་ བརྟེེེན་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་ཚུུལ་
གྱང་
བགྱངས་
ཟུུང་
བཟུུང་
གྲང་
བགྲངས་
ཤད་
བཤད་
སིིིལ་
བསིིིལ་
སུུང་
བསུུང་ 126
བཅོོོས་
བལྟོོོས་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
བཟའ་ ན་བཟའ་
གྲྭ་བཙུུན་གྱིིི་ན་བཟའ་དམར་པོོོ་རེེེེད་
བཏུུང་ བཟའ་བཏུུང་
བཟའ་བཏུུང་སྣ་ཁ་འཛོོོམས་པོོོ་འདུུག་ 127
བརྙན་ གློོོག་བརྙན་
གློོོག་བརྙན་ལྟ་རུུ་ཕྱིིིན་
བཅོོོོས་ བཟོོོ་བཅོོོས་
ཁ་པར་བཟོོོ་བཅོོོས་བྱས་
128
སྔོོོན་འཇུག་མ་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
མཁན་
མཆིིིན་
མཐུུ་
མཚེེེར་
མགོོོ་
མཉམ་
མགྲིིིན་
མགུུར་
མདེེེལ་
མངོོོན་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་ཚུུལ་
ངར་
མངར་
ནར་
མནར་
ཉམ་
མཉམ་
གོོོ་
མགོོོ་
ངག་
མངགས་
དོོོག་
མདོོོག་
ནབ་
མནབས་ 129
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
མཆོོོད་ མཆོོོད་རྟེེེེན་
མཆོོོད་རྟེེེེན་ལ་སྐོོོར་བ་བརྒྱབ་
མཛུུབ་ མཛུུབ་མོོོ་
མཛུུབ་མོོོ་ལྔ་ལ་རིིིང་ཐུུང་ཡོོོད་ 130
མགྱོོོོགས་ མགྱོོོགས་ཤོོོས་
ཁོོོང་མགྱོོོགས་ཤོོོས་རེེེེད་
མདའ་ མདའ་གཞུུ་
མདའ་གཞུུ་ནིིི་མཚོོོན་ཆ་ཞིིིག་རེེེེད་ 131
སྔོོན་འཇུག་འ་སྦྱོོ ་འཇུག་ སྦྱོོར་ཚུལ་
འགག
འཇིིིམ་
འདུུན་
འཕེེེལ་
འཁར་
འགྲིིིམ་
འཁྲུུལ་
འགྲེེེམས་
འཆམ་
འཕྱིིིང་
འབྱུུང་
འཁྱེེེར་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་ཚུུལ་
གོོོ་ གྲོོོ་ ཇ་ དང་ དམ་ དུུག་ དོོོན་ བུུ་ བབ་
132
འགོོོ་ འགྲོོོ་ འཇའ་ འདང་ འདམ་ འདུུག་ འདོོོན་ འབུུ་ འབབ་
འཚོོོལ་
འགྲོོོགས་ འཕྱོོོངས་
མིིང་ཚིིག་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་བྱེེད་དགོོས་
འཇའ་ འཇའ་
འཁར་ འཁར་རྔ་
འཇའ་ལ་ཚོོོན་མདོོོག་བདུུན་ཡོོོད་རེེེེད་
ཚོོོགས་བརྡ་ཡིིི་འཁར་རྔ་རྡུང་ 133
འགྲེེེམས་ འགྲེེེམས་སྟོོོན་ཁང་
འགྲེེེམས་སྟོོོན་ཁང་དུུ་གནའ་རྫས་མང་
འཁོོོར་ འཁོོོར་ལོོོ་
འདིིི་སྣུུམ་འཁོོོར་གྱིིི་འཁོོོོར་ལོོོོ་རེེེེད་ 134
སྐྱོོོན་གྱིིིས་མ་གོོོས་སྐུུ་མདོོོག་དཀར་
རྫོོོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིིིས་དབུུ་ལ་བརྒྱན་
ཐུུགས་རྗེེེའིིིི་སྤྱན་གྱིིིས་འགྲོོོ་ལ་གཟིིིགས་ སྤྱན་རས་གཟིིིགས་ལ་གསོོོལ་བ་འདེེེབས་
ཨོཾཾ་མཎིིི་པདྨེེེེ་ཧཱུཾཿཿ�
དགེེེ་བ་འདིིི་ཡིིིས་མྱུུར་དུུ་བདག་ སྤྱན་རས་གཟིིིགས་དབང་འགྲུུབ་གྱུུར་ནས་ འགྲོོོ་བ་གཅིིིག་ཀྱང་མ་ལུུས་པ་ དེེེ་ཡིིི་ས་ལ་འགོོོད་པར་ཤོོོག་ 135
ཡིིག་ཆས་ཀྱིི་མིིང་
འདིིི་ཚོོོ་ག་རེེེ་རེེེེད་དམ་
འདིིི་ཚོོོ་ག་རེེེ་རེེེེད་དམ་
འདིིི་ཚོོོ་ཚོོོན་སྨྱུུག་རེེེད་
འདིིི་ཚོོོ་ཞ་སྨྱུུག་རེེེད་
ཐིིིག་ཤིིངི ་ག་པར་འདུུག་གམ་
སྨྱུུག་སྒམ་ནང་ཅིིི་ཡོོོོད་དམ་
དཔེེེ་ཁུུག་གིིི་འགྲམ་དུུ་འདུུག་
ཚོོོན་སྨྱུུག་དང་ཞ་སྨྱུུག་ཡོོོད་
136
འགྱིིིིག་སུུབ་ལ་རིིིན་གོོོང་ག་ཚོོོད་རེེེེད་དམ་ གཞོོོག་གྲིིི་ག་དུུས་ཉོོོས་པ་ཡིིིན་ནམ་
སྒོོོར་ལྔ་རེེེད་
ཁ་སང་ཉོོོས་པ་ཡིིིན་
ཡིིི་གེེེེ་གང་ལ་འབྲིིི་དགོོོས་སམ་
དེེེབ་གང་ཞིིིག་ཀློོོག་དགོོོས་སམ་
འབྲིིི་དེེེེབ་ཏུུ་འབྲིིི་དགོོོོས་
སློོོབ་དེེེབ་ཀློོོག་དགོོོས་ 137
སྔོོན་རྗེེས་ཡང་གསུམ་སྦྱོོར་ཚུལ་
སྔོོོོན་འཇུུག་ མིིིང་གཞིིི་
ག
ཤ
ད
མ
མ
ཚ
བ འ
ཅ བེེེ
རྗེེེས་ འཇུུག་
ཡང་ འཇུུག་
ང
ས་
ག ང
མ བ
138
ས་
གཤགས་
ས་
བཅངས་
ས་ ས་
དམངས་
མཚམས་ འབེེེབས་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
མཚམས་ མཚམས་སྤྲིིིན་
སྔ་དགོོོང་གིིི་མཚམས་སྤྲིིིན་ཧ་ཅང་མཛེེེས་
བཅིིིངས་ བཅིིིངས་
སྐེེེད་རགས་དམར་པོོོ་བཅིིིངས་ 139
འབེེེབས་ འགྱོོོག་འབེེེབས་
འགྱོོོག་འབེེེབས་ནང་དུུ་འཛུུལ་
བསྒྲིིིགས་ བསྒྲིིིགས་
དངུུལ་འདོོོན་སར་བང་རིིིང་པོོོོ་བསྒྲིིིགས་འདུུག་ 140
འཁྱགས་ བཅིིིངས་
འཁྲུུངས་ འཁྱོོོངས་
བསྒྲུུབས་
བསྒྲིིིགས་
སྦྱོོོར་ཀློོོག་གྱིིིས་ དབྱངས་
འདེེེགས་ དགོོོངས་
དཀྲུུགས་
མཚམས་ གཏམས་
དཀྲོོོགས་ བསླེེེབས་ འཛོོོམས་
141
མགྱོོོགས་
ལོོག་པ་དང་མཐུག་པོོའིི་ཡིི་གེེ་ ལོོག་པའིི་ཡིི་གེེ་ལྔ་
ཊ་
ཋ་
མཐུག་པོོའིི་ཡིི་གེེེེ་ལྔ་
གྷ་ ཛྷ་
མཐར་ཟད་ཀྱིི་ཡིི་གེེ་
ཌ་ ཎ་
ཥ་
ཌྷ་
བྷ་
ཀྵ་ 142
དྷ་
ཚིིག་སྒྲུབ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
མ་ཎིིི་
མ་ཎིིི་འཁོོོར་ལོོོ་སྐོོོར་
ཌ་མ་རུུ་
སྔགས་པས་ཌ་མ་རུུ་དཀྲོོོལ་
མིིི་ཊར་
རས་ཆ་འདིིི་ལ་མིིི་ཊར་ལྔ་འདུུག་
དྷ་རམ་ས་ལ་
༸གོོོང་ས་མཆོོོག་དྷ་རམ་ས་ལ་ན་
མཎྜལ་
མཎྜལ་ཕུུལ་ན་བསོོོད་ནམས་བསགས་
བྷོོོ་ཊ་ གྷོོོ་ཥ་
བཞུུགས་ཡོོོད་
དྷརྨ་ གོོོར་ཥ་
143
བོོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེེན་པོོའིི་རྒྱལ་གླུ་ ཚིིིག་མཛད་པ་པོོོ་ ༸སྐྱབས་རྗེེེ་ཡོོོངས་འཛིིིན་ཁྲིིི་བྱང་བློོོ་བཟང་ཡེེེ་ཤེེེེས་བསྟན་འཛིིིན་རྒྱ་མཚོོོ་
སྲིིིད་ཞིིིའིིིི་ཕན་བདེེེའིིིི་འདོོོོད་རྒུུ་འབྱུུང་བའིིི་གཏེེེེར་
ཐུུབ་བསྟན་བསམ་འཕེེེལ་ནོོོར་བུུའིིི་འོོོོད་སྣང་འབར་
བསྟན་འགྲོོོའིིི་ནོོོོར་འཛིིིན་རྒྱ་ཆེེེར་སྐྱོོོང་བའིིི་མགོོོོན་ འཕྲིིིན་ལས་ཀྱིིི་རོོོོལ་མཚོོོ་རྒྱས་ རྡོོོ་རྗེེེ་ཁམས་སུུ་བརྟན་པས་
ཕྱོོོགས་ཀུུན་བྱམས་བརྩེེེས་སྐྱོོོང་
གནམ་བསྐོོོས་དགའ་བ་བརྒྱ་ལྡན་དབུུ་འཕང་དགུུང་ལ་རེེེག་ ཕུུན་ཚོོོགས་སྡེེེ་བཞིིིའིིིི་མངའ་ཐང་རྒྱས་
144
བོོོད་ལྗོོོངས་ཆོོོལ་ཁ་གསུུམ་གྱིིི་ཁྱོོོོན་ལ་བདེེེ་སྐྱིིིད་རྫོོོོགས་ལྡན་གསར་པས་ཁྱབ་ ཆོོོས་སྲིིིད་ཀྱིིི་དཔལ་ཡོོོན་དར་
ཐུུབ་བསྟན་ཕྱོོོགས་བཅུུར་རྒྱས་པས་
འཛམ་གླིིིང་ཡངས་པའིིི་སྐྱེེེ་རྒུུ་ཞིིི་བདེེེའིིིི་དཔལ་ལ་སྦྱོོོར་ བོོོད་ལྗོོོངས་བསྟན་འགྲོོོའིིིི་དགེེེེ་མཚན་ཉིིི་འོོོོད་ཀྱིིིས་ བཀྲ་ཤིིིས་འོོོད་སྣང་འབུུམ་དུུ་འཕྲོོོ་བའིིི་གཟིིིས་
ནག་ཕྱོོོགས་མུུན་པའིིི་གཡུུལ་ལས་རྒྱལ་གྱུུར་ཅིིིག་།
145
ཟུར་བཀོོད། གཞོོགས་འདེེགས་ཀློོག་དེེབ།
བྱིིས་པའིི་ཀློོག་སྦྱོོང་བདེེ་ལམ། དེེབ་ཕྲེེང་། ༣༢-༣༥ བྱིིས་པའིི་ཀློོག་དེེབ། དེེབ་ཕྲེེང།་ ༡༥-༡༨
གཤམ་གྱིི་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ལ་དོོ་སྣང་གྱིིས།
བོོད་ཡིིག་སློོབ་སྦྱོོང་དྲྭ་ཚིིགས། https://bodyiglobjong.com/
ཤེེས་རིིག་ཡུ་ཊུབ་དྲྭ་བརྙན། https://youtube.com/@sherigCTA ཨཡེེ་སུའུ་དྲྭ་ཚིིགས། https://issuu.com/doewebmaster ཤེེས་རིིག་སྒྲ་མཛོོད། https://soundcloud.com/sherigs ཐ་སྙད་འཚོོལ་བཤེེར། https://tibterminology.net/
ཆོོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེེན་པའིི་བཟང་སྤྱོོད་ཀྱིི་དྲྭ་ཚིིགས། http://www.secularethics.net/ གོོང་གསལ་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ནས་ཀློོག་དེེབ་དང་། བྱིིས་པའིི་སྒྲུང་དེེབ། འགུལ་བརྙན། བྱིིས་པའིི་ གླུ་གཞས་འགུལ་བརྙན། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན། སུམ་རྟགས་སོོགས་ཁྲིིད་པའིི་སྒྲ་བཅས་ལ་ལྟ་ ཀློོག་ཉན་གསུུམ་བྱེེེད་ཐུུབ།
146
བོོད་ཨིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ Tibetan-English Glossary
བྱ་གག་
ཆག་པ་ ཐག་པ་
ཕག་པ་
མག་པ་
ཡག་པོོོ་
ཁུུག་མ་ མུུ་ཏིིིག་
ལ་ཕུུག་
མོོོག་མོོོག་ ར་ལུུག་
ཨོོོག་མ་ གོོོག་པ་ ཕོོོ་རོོོག་ ཁང་པ་
ཆང་མ་
ཁག་པོོོ་
duck
ལ་ཉག་
bunch
ནག་པོོོ་
rope
བག་མ་
pig
ཞག་པོོོ་
groom
ལག་པ་
Good
མེེེ་ཏོོོོག་
Bag
ཐུུག་པ་
pearl
མིིིག་
radish
སོོོག་པོོོ་
dumpling/Momo
ཁོོོག་མ་
goat & sheep
འུུག་པ་
neck
ཆུུ་ལོོོག་
crawl
ངང་པ་
raven
རྩྭ་ཐང་
house bartender
147
མང་པོོོ་
difficult
pass top notch black bride night hand flower noodle eye Mongolian pot owl flood swan grass land many
ནང་པ་
བྱ་ཚང་
འང་གུུ་
ཨིིི་ཁུུང་ ཅོོོང་སྒྲ་ བོོོང་བུུ་ ཙོོོང་
ཞིིིང་པ་
ལུུང་ཐག་ ཁྲུུང་ཁྲུུང་ ནད་པ་
ལྟོོོ་ཕད་
ཤོོོང་ཚད་ ཤད་
ཐུུད་
དུུད་ཁུུང་ བོོོད་
བུུད་མེེེད་
ཕ་ཝང་
Buddhist
ཤང་ཤང་
nest pigeon hole
མིིིག་ཀོོོང་ ས་དོོོང་
རྔ་མོོོང་
sound of a bell donkey onion farmer strap
ཚོོོང་ཁང་ རིིིང་པོོོ་
ཤིིིང་ཏོོོག་ སྒྲེེེང་བ་
ཆད་པ་
crane
པད་ཞྭ་
patient
ལད་མོོོ་
knapsack
གད་པ་
volume/capacity
ཐོོོད་པ་
shed (division stroke)
ལོོོ་ཕུུད་
Thud
མིིིད་པ་
chimney
ཆུུ་ཚོོོད་
Tibet woman
148
རྩེེེད་མོོོ་
bat straight eyes pit camel shop tall fruit hoist cut off hat of Padmasambhava imitation sweeper forehead lo phud throat watch, time, hour game
བྱ་རྒོོོད་ སྐེེེད་པ་
ཉན་པ་
ཕན་པ་
ཚན་རིིིག་ གོོོན་པ་ ས་བོོོན་
ཟོོོན་པ་
རིིིན་ཆེེེན་ སྨིིིན་
ཁབ་སྐུུད་ ཆབ་ཞོོོ་ སྐུུ་ཚབ་ ཉོོོབ་སྣང་ དེེེབ་ཁང་ ཕུུབ་
ཡོོོབ་ཆེེེན་ ལྟེེེབ་གྲིིི་
སྐྱིིིད་པོོོ་
vulture
ནན་ཏན་
waist
ཙན་དན་
listen
རན་པོོོ་
benefit
ཆོོོན་ཐག་
science
ཚོོོན་རྩིིི་
clothes
སེེེན་བག་
seeds
ཧིིིན་དུུ་
sonpa (Tibetan tradtional shoes)
སྟོོོན་ཀ་
precious/gem
གབ་པ་
ripe
ཐབ་ཚང་
needle & thread
ལྐོོོག་ལབ་
milk (honorific)
ཐོོོབ་ཐང་
representative
ནུུབ་
bore
གྲོོོ་ཞིིིབ་
book store
སོོོབ་སོོོབ་
shield
སློོོབ་དེེེབ་
stirrup folding knife
149
ཆམ་པ་
pleasant emphasize sandalwood fit/appropriate tent rope paint (N) sandwich Hindu autumn hide kitchen whisper rights sunset flour soft textbook cold
ཁམ་བུུ་
ཉམ་ཐག་ ཟམ་པ་ ཤམ་བུུ་
ཆེེེམ་ཆེེེམ་ ཤོོོག་ཐུུམ་ བུུམ་པ་
ལྷམ་གོོོག་ བྲོོོ་གར་
དར་ལྕོོོག མར་
ཧར་པོོོ་
ཟ་ཐུུར་ པིིིར་
ཤིིིང་ཕོོོར་ ཁྱོོོར་བ་
ཁལ་མ་ ཐལ་རླུང་
ཐམ་ག་
peach poverty bridge
shambu
ལམ་ཆེེེན་ ཧམ་སྤུུ་ ཇེེེམ་ཙེེེ་ ཇ་དེེེམ་
glittering
ཞིིིམ་པོོོ་
wrap vase shoes
ཤིིིང་སྒྲོོོམ་ ཆར་པ་ པར་པ་
dance
ཤར་བ་
prayer flag butter bright chopstick
ཨར་ཀ་
ནོོོར་ལུུག་ ཕུུར་པ་ འུུར་རྡོོོ་
paint brush
སྐྱུུར་མོོོ་
wooden cup handful pack animal dust storm
ཉལ་ཁང་
ཞལ་ལག་
150
སྔོོོ་ཚལ་
seal main road mould scissor kettle delicious wooden shelf rain photographer rise
arka (plaster material) cattle
phurba Tibetan sling sour hostel/bed room food (honorific) green vegetable
བལ་
འོོོལ་བ་
ཤེེེལ་དམ་ སླེེེལ་པོོོ་ ནས་
ཁ་ཟས་
གྱོོོན་གོོོས་
གྲོོོས་མོོོལ་ ཉལད་
གངས་སེེེང་
ཚོོོགས་ཁང་ ཆུུ་སྐྱོོོགས་ གཡག་
གཅུུ་གཟེེེར་ དམར་པོོོ་ དཔྱིིིད་ཀ་ དཔེེེ་ཆ་
ན་བཟའ་
སྒོོོ་ཡོོོལ་
wool
སོོོལ་བ་
kite (bird)
སྒྲོོོལ་མ་
glass bottle
རས་ཆ་
basket
ལས་ཀ་
barley
པུུས་མོོོ་
snack
སྐྱེེེས་སྐར་
clothes discussion
ཕྱིིིནད་
sleep snow lion hall water ladle yak
ཚགས་པར་ ལག་ཤུུབས་
གར་སྟེེེགས་ གཏོོོར་མ་
ཉིིི་གདུུགས་
screw
དངུུལ་
red
དཀྲོོོལ་
spring book clothes (honorific)
དཀྱིིིལ་འཁོོོར་ བཟའ་བཏུུང་
151
door curtain charcoal
Tara fabric work knee birthday
went newspaper gloves stage
Torma (sacrificial cake) umberalla currency play mandala food & drink
གློོོག་བརྙན་ མཆོོོད་རྟེེེན་
མགྱོོོགས་ཤོོོས་ འཇའ་
འགྲེེེམས་སྟོོོན་ཁང་ ཚོོོན་སྨྱུུག དཔེེེ་ཁུུག
འགྱིིིག་སུུབ་ འབྲིིི་དེེེབ་ བཅིིིངས་
འགྱོོོག་འབེེེབས་ མ་ཎིིི་
ཌ་མ་རུུ་ དྷརྨ་
movie stupa fastest rainbow museum color pen bag eraser notebook bind lift ma-ni
བཟོོོ་བཅོོོས་ མཛུུབ་མོོོ་
མདའ་གཞུུ་ འཁར་རྔ་
འཁོོོར་ལོོོ་ ཞ་སྨྱུུག་
ཐིིིག་ཤིིིང་
གཞོོོག་གྲིིི་ སྨྱུུག་སྒམ་
མཚམས་སྤྲིིིན་ བསྒྲིིིགས་ བྷོོོ་ཊ་
གྷོོོ་ཥ་
Damaru
པཎྜིིིཏ་
Dharma
152
repair fingers & toes bow and arrow gong wheel pencil scale sharpener pen box horizon clouds arrange Tibet Ghokha
Pandit