ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ལོོར་གཏན་འབེེབས་བྱུང་བའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་བསླབ་ གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་ལྟར་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས་།
བོོོད་ཀྱིིི་སྐད་ཡིིིག་དང་རིིིག་གཞུུང་སློོོབ་གྲྭའིིི་བོོོད་ཡིིིག་སློོོབ་དེེེབ་
སྔོོོན་འགྲོོོ་ (སྨད་ཆ་) (ཚོོད་ལྟ་)
བོོོད་མིིིའིིིི་སྒྲིིིིག་འཛུུགས་ཤེེེས་རིིིག་ལས་ཁུུངས་ནས་རྩོོོམ་སྒྲིིིག་དང་གཏན་འབེེེབས་ཞུུས་ I
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༧ ལོོར་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་གཏན་འབེེབས་ཞུས་པའིི་བྱང་ཨ་རིིའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་ གྲྭའིི་བོོད་ཡིིག་སློོབ་དེེབ་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས།
རྩོོམ་སྒྲིིག་འགན་འཁུར་བ།
བསྟན་འཛིིན་པདྨ། (ཤེེས་ལྷན་འགན་འཛིིན།)
ཞུ་དག་པ།
བསྟན་འཛིིན་དཔལ།
རྩོོམ་སྒྲིིག་པ།
དེེབ་གཟུགས་དང་རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོོད་པ།
དགེེ་འདུན་དོོན་ཡོོད།
གཏན་འབེེབས་ཚོོགས་ཆུང་གིི་ཚོོགས་མིི།
དངོོས་གྲུབ་བསྟན་པ།
ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཡོོན་འགན་འཛིིན།
མིིང་ཆུང་།
དྷ་ས་བོོད་ཁྱིིམ་གྱིི་བོོད་ཡིིག་རྒྱུས་སྟོོན་པ།
དགེེ་འདུན་དོོན་ཡོོད། བསྟན་འཛིིན་དཔལ། ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མ།
བྱམས་པ་དཔལ་མོོ།
བློོ་བཟང་འཕྲིིན་ལས། བཀྲ་ཤིིས་མཚོོ་མོོ།
ཨེེ་མིིལ་ཡ། (Emilya)
ཤེེས་ལྷན་སློོབ་དེེབ་ཚན་པའིི་འགན་འཁུར་བ། བོོད་ཡིིག་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ། ཤེེས་རིིག་བྱིིས་སྒྲུང་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ།
དྷ་སྟེེང་བོོད་ཁྱིིམ་སློོབ་གྲྭའིི་སྔོོན་དགེེ།
ས་རཱ་བོོད་ཀྱིི་མཐོོ་རིིམ་སློོབ་གཉེེར་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ། བོོད་ཀྱིི་དཔེེ་མཛོོད་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་ཁྲིིད་ལམ་སྟོོན་པ།
ཨོོ་ཤོོད་ཚེེ་རིིང་གཡང་འཛོོམས། ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་འཛིིན་སྐྱོོང་འགན་འཛིིན། ཉིི་མ་བུ་ཁྲིིད།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་དགེེ་ཟུར་པ།
©བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས།
དཔེེ་དེེབ་འདིི་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིི་དྲྭ་རྒྱ་ bodyiglobjong.com ནས་ལྟ་ཀློོག་དང་ཕབ་ལེེན་བྱེེད་ཐུབ། Special Acknowledgement
Funded by DANIDA through CICED.
Phone: Email: Web:
DEPARTMENT OF EDUCATION Central Tibetan Administration
+91-1892-222572/222721 education@tibet.net www.sherig.org
GANGCHEN KYISHONG DHARAMSALA - 176215 DISTT. KANGRA H.P INDIA
ཆེེད་བརྗོོད།
༄༅། །བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་ནིི་བཅུ་ཕྲག་རིིག་གཞུང་བདུད་རྩིིའིི་ཉིིང་བཅུད་འཛིིན་པའིི་སྣོོད་བཟང་པོོ་དང་གངས་ ལྗོོངས་ལུགས་གཉིིས་ཀྱིི་དབུགས་རྒྱུན་སྐྱོོང་བའིི་སྲོོག་རྩའང་ཡིིན།
དེེས་ན་རང་གིི་སྐད་ཡིིག་རྒྱུན་འཛིིན་དང་
གོོང་སྤེེལ་བྱེེད་པ་ནིི་བོོད་མིི་ཡོོངས་རྫོོགས་ཀྱིི་ཕྲག་ཏུ་རང་བཞིིན་གྱིིས་བབས་པའིི་འགན་ཁུར་ཞིིག་ཡིིན་པ་སྨོོས་ ཅིི་དགོོས།
མིི་རིིགས་གང་ཞིིག་ཡིིན་ཡང་སྐད་ཡིིག་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་གྱིིས་མིི་རབས་མིི་ཐོོག་བརྒྱུད་ནས་
འགྲོོ་མ་ཐུབ་ཚེེ་མིི་རིིགས་དེེ་ཉིིད་ཉམས་ཉེེས་སུ་འགྲོོ་རྒྱུ་ཡིིན་པ་གདོོན་མིི་ཟ།
དེེར་བརྟེེན་མིི་ལོོ་ཉིི་ཤུ འིི་གོོང་དུ་
བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ནས་གལ་ཆེེ་དོོན་ཆེེར་བརྩིིས་ཏེེ། བཙན་བྱོོལ་བོོད་མིིའིི་གཞིི་རིིམ་གྱིི་ཤེེས་ཡོོན་སྲིིད་བྱུས་ གཏན་འབེེབས་གནང་སྟེེ་རྒྱ་བལ་གྱིི་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་ནང་ལག་བསྟར་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིིན་ཡོོད་ལ། དེེ་ཐད་བོོད་
མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་དང་སློོབ་དེེབ་སོོགས་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་ བཟོོ་འགོོད་གསར་གཏོོད་གང་ཅིིར་གནང་ཡོོད།
ཉེེ་བའིི་ལོོ་བཅུ་ཕྲག་འགའིི་ནང་བོོད་མིི་ཕོོན་ཆེེ་ནུབ་ཕྱོོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྤོོ་གནང་དང་གནང་ བཞིིན་པ་མ་ཟད།
ཁོོར་ཡུག་དང་མིི་རབས་འགྱུར་ལྡོོག་ལ་བརྟེེན་ནས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། རིིག་གཞུང་།
གོོམས་གཤིིས་བཅས་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིིན་བྱེེད་པར་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིིག་འཕྲད་བཞིིན་ཡོོད། དཀའ་ངལ་ དེེ་དག་ལ་གདོོང་ལེེན་ཆེེད་བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་ཁག་དང་། བོོད་རིིགས་སྤྱིི་མཐུན་ཚོོགས་པ། བོོད་ རིིགས་ཚོོགས་པ། གཞན་བོོད་མིི་སྒེེར་བཅས་ནས་གཟའ་མཇུག་ཏུ་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་གིི་སློོབ་
གྲྭ་དང་འཛིིན་གྲྭ་བསྒྲུབ་པ་དང་། བོོད་ཡིིག་སྦྱོོང་བའིི་ཀློོག་དེེབ་དང་བྱིིས་སྒྲུང་། དྲྭ་ཚིིགས་དང་དྲྭ་རྒྱའིི་ལམ་ནས་
བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་མཐུན་རྐྱེེན་འདྲ་མིིན་བཀོོད་སྒྲིིག་ཞུ་བཞིིན་པ་ལ་ཡིི་རང་དང་བསྔགས་ བརྗོོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༥ པའིི་ནང་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་ནུབ་ཕྱོོགས་ཡུལ་ གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་མིིའིི་ཕྲུ་གུ་ཚོོའིི་ཆེེད་ལས་འཆར་གསར་གཏོོད་ཀྱིིས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། རིིག་གཞུང་། ལེེགས་ བྱང་བཅས་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་ཡོོང་བར་འབད་བརྩོོན་ཆེེད་དགོོངས་ཚུལ་སྡུད་ལེེན་ཞུ་འབྲས། ས་གནས་སོོ་
སོོ་ནས་བཟོོས་པའིི་བསླབ་གཞིི་དང་སློོབ་དེེབ་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་། རྩོོམ་སྒྲིིག་ཕྱག་རོོགས། སློོབ་དེེབ་གཏན་
འབེེབས། བོོད་དགེེ་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོོང་གནང་ཕྱོོགས་བཅས་སུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་སྟེེ། ཨ་རིིའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་
དོོན་གཅོོད་ཁང་གིི་འགན་ཁུར་འོོག་རྩོོམ་སྒྲིིག་གནང་བའིི་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བརྒྱད་པ་བར་གྱིི་སློོབ་ དེེབ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ་དང་བསྐྱར་ཞིིབ་ཚོོགས་ཆུང་ཆེེད་བཙུགས་ཀྱིིས་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་ གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་།
སུད་སིི་ཡིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིིས་རྒྱ་གར་ནང་
གིི་སློོབ་དེེབ་སློོབ་ཁྲིིད་གནང་རྒྱུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་བ་ལྟར། རོོགས་ཞུས།
སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན་བཟོོ་རྒྱུའིི་མཚོོན་པའིི་ཕྱག་
དེེ་བཞིིན་བེེལ་ཇིི་ཡམ་དང་ཨོོ་གླིིང་གིིས་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་རྣམས་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་
རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུ་རྒྱུ་བྱས་པ་ལྟར་པར་རྩ་རྣམས་མཁོོ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུའིི་མཚོོན་མཐུན་འགྱུར་གང་ཐུབ་ཞུས།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༨ ལོོར་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་ སློོབ་གྲྭ་སྤྱིི་ལ་ཁྱབ་པའིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཞིིག་དགོོས་གལ་དུ་མཐོོང་སྟེེ།
བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་
གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་དགེེ་རྒན་དང་། སློོབ་ཕྲུག་གིི་གནས་སྟངས་ལ་ཞིིབ་འཇུག བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་བཟོོ་ འགོོད་ཐད་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཕེེབས་པའིི་དགོོངས་འཆར། སྐད་ཡིིག་གཞན་
གྱིི་བསླབ་གཞིིའིི་ལེེགས་ཆ་རྣམས་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་<<བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་བསླབ་
གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་>>ཞེེས་པ་བཟོོ་འགོོད་ཀྱིི་རགས་ཟིིན་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༨ ཚེེས་ ༢ དང་ ༣ ལ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་དང་། བྱང་ཨ་རིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་ཁང་གཉིིས་ཀྱིིས་གོོ་སྒྲིིག་འོོག་ནིིའུ་ཡོོག་ཏུ་
བསྐོོངས་ཚོོགས་གནང་བའིི་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་ཚོོགས་ཆེེན་ དང་པོོའི ི་སྟེེང་སྤྱིི་མོོས་གཏན་འབེེབས་གནང་།
སྤྱིིར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་རང་རང་གིི་གནས་སྟངས་དང་
འཚམ་པའིི་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་བྱེེད་ཆོོག་ཀྱང་། ས་གནས་ཆ་ཚང་གིི་གནས་སྟངས་གཅིིག་མཚུངས་མིིན་སྟབས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༡ ལོོར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་སློོབ་དེེབ་རྣམས་རྩོོམ་སྒྲིིག་འགོོ་
འཛུགས་ཞུས། ཐེེངས་འདིིར་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བཞིི་པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཏེེ༑ ཚོོད་ལྟའིི་ ཚུལ་དུ་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་འགྲེེམས་སྤེེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན་ན། སློོབ་དེེབ་འདིི་དག་ལག་བསྟར་གྱིི་བརྒྱུད་རིིམ་ནང་བརྗོོད་
བྱ་རྗོོད་བྱེེད་དང་། སྒྲིིག་སྟངས། ཐབས་ཚུལ། ཆད་ལྷག་ཅིི་ཡོོད་ཐོོག་རྒྱ་ཆེེའིི་བོོད་དགེེ་རྣམས་དང་། ཕ་མ། ཚོོགས་ སྒེེར་ཅིི་རིིགས་ནས་དགོོངས་འཆར་ཡིིག་ཐོོག་ནས་གནང་སྐྱོོང་ཡོོང་བའིི་རེེ་སྐུལ་ཅིི་ཆེེ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ཤེེས་རིིག་ ལས་ཁུངས་ནས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེེས་ ༢༧ ཉིིན།
ཤེེས་ཡོོན་སློོབ་སྦྱོོང་སྤྲོོད་པའིི་དམིིགས་ཡུལ། )
སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་རང་གིི་རྣམ་འབྱེེད་ཀྱིི་ཤེེས་རབ་ཡོོངས་སུ་སད་དེེ་བླང་དོོར་གྱིི་གནས་ལ་ རང་སྟོོབས་ཀྱིིས་ལེེགས་ཉེེས་འབྱེེད་ནུས་པ་དང༌།
དེེ་ལ་བརྟེེན་ནས་ཐག་གཅོོད་བྱེེད་ནུས་པའིི་
བསམ་སྤྱོོད་ཀྱིི་རང་དབང་དང༌། འཚོོ་བ་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིི་ཐོོག་གཞན་ཁོོ་ནར་བརྟེེན་ པའམ་གཞན་ལ་བཤུ་གཞོོག་བྱེེད་མ་དགོོས་པར།
རང་གིི་འབད་རྩོོལ་གྱིིས་བསྒྲུབས་པའིི་ཐོོན་
སྐྱེེད་ཀྱིི་སྒོོ་ནས་ཡང་དག་པར་འཚོོ་ནུས་པའིི་འཚོོ་བའིི་རང་དབང༌། འཚེེ་མེེད་ཞིི་བའིི་ཐབས་ལམ་
ལ་བརྟེེན་ནས་རང་དང་རང་གིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ཀྱིི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོོབ་བྱེེད་ནུས་པའིི་སྲུང་སྐྱོོབ་ཀྱིི་རང་ )
དབང་བཅས་“རང་དབང་ རང་དབང་”དང༌།
)
པའིི་“གཞན་ཕན གཞན་ཕན།”
རང་ལས་གཞན་གཅེེས་པར་བཟུང་སྟེེ་གཞན་གྱིི་དོོན་དུ་རང་ཉིིད་བློོས་བཏང་ནས་སྲིི་ཞུ་སྒྲུབ་ནུས་ འབྱུང་འགྱུར་མིི་རབས་རྣམས་ཀྱིི་ཆེེད་ཁོོར་ཡུག་དང་ཐོོན་ཁུངས་ལ་གནོོད་སྐྱོོན་མིི་གཏོོང་བར་ས་ ཡིི་གོོང་བུ་འདིི་ཞིི་བདེེ་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་དང༌། རང་གིི་ཕ་མེེས་ནས་བྱུང་བའིི་རིིག་གཞུང་བཟང་
)
པོོ་རྣམས་བརྒྱུད་འཛིིན་བྱེེད་ནུས་པའིི་“རྒྱུན་འཛིི རྒྱུན་འཛིིན།” །
འཇིིག་རྟེེན་སྤྱིིའིི་ཕན་བདེེ་དང་འབྲེེལ་ཞིིང་ཡུལ་དུས་ཀྱིི་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིི་ལྟ་གྲུབ་དང་
ལམ་ལུགས། དངོོས་པོོ། ལས་འགུལ་སོོགས་གསར་གཏོོད་བྱེེད་ནུས་པའིི་“གསར་གཏོོ གསར་གཏོོད་”བཅས་ ་ བཞིི་དང་ལྡན་པའིི་ཡུལ་མིི་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན།།
ཀ
ཁྲིིད་གཞིིའིི་ལམ་སྟོོན།
• སློོབ་ཚན་སློོབ་ཁྲིིད་སྐབས་སློོབ་དེེབ་ཁོོ་ན་ལས་མིི་སློོབ་པ་དང་། དེེ་ཡང་བརྗོོད་དོོན་བསླབ་བྱ་ལས་སྐད་ཡིིག་གཙོོ་ བོོར་མིི་འཛིིན་པའིི་རྒྱུན་སྲོོལ་དང་། ཡིིག་རྒྱུགས་གཙོོ་བོོར་འཛིིན་པའིི་བྱེེད་ཐབས་སྤྱོོད་མིི་རུང་།
• སློོབ་དེེབ་འདིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་བཞིིན་སློོབ་སྦྱོོང་དང་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་གཞིི་རྩའིི་དམིིགས་ཡུལ་ སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱིི་སློོབ་དེེབ་ཡིིན་པ་ཙམ་ལས། འཛིིན་རིིམ་ཁག་གིི་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྩ་འཛིིན་མིིན་སྟབས། ས་
གནས་དང་། སློོབ་མ། ཁོོར་ཡུག ཆ་རྐྱེེན་སོོགས་མིི་འདྲ་བའིི་གནས་སྟངས་འོོག་སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་ནང་དོོན་དང་། གོོ་ རིིམ། ཟབ་ཚད་བཅས་ལ་དགེེ་རྒན་རང་ངོོས་ནས་སྐབས་བསྟུན་ཚོོད་འཛིིན་གྱིིས་སྐད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་སྤུས་ཚད་ གཙོོ་བོོར་འཛིིན་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས། འོོན་ཀྱང་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་དང་མ་འགལ་བ་དགོོས།
• སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་དམིིགས་ཡུལ་ནིི་སློོབ་ཚན་བྱེེ་བྲག་པ་དང་། སློོབ་དེེབ་བྱེེ་བྲག་པ་བསླབས་པ་ཙམ་མ་ ཡིིན་པར། སློོབ་མའིི་བོོད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ཡར་རྒྱས་གཏོོང་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན༌སྟབས། རྒྱུན་མཐུད་རྟོོག་ཞིིབ་ཀྱིིས་སློོབ་
མའིི་སྐད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ལ་གདེེང་འཇོོག་བྱེེད་དགོོས། སློོབ་དེེབ་ནིི་ལག་ཆ་དང་ཤེེས་ཡོོན་ནིི་དམིིགས་ཡུལ་
ཡིིན་པར་བརྟེེན། སློོབ་དེེབ་འདིི་ཉིིད་བེེད་སྤྱད་ནས་སློོབ་ཕྲུག་གིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཚད་ཡར་རྒྱས་དང་གོོང་མཐོོར་ གཏོོང་དགོོས།
• འདོོགས་ཅན་རྣམས་སྒྲ་དག་པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་དང་། འདོོགས་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་སྒྲ་དག་པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་ བྱེེད་དགོོས་པ་དང་། བོོད་སྐད་ཐོོག་འཚམས་འདྲིི་ཞུ་བ་དང་། རང་ཉིིད་ཀྱིི་གནས་ཚུལ་སྐོོར་ལ་ལན་འདེེབས་སྟབས་ བདེེ་བྱེེད་ཐུབ་པར་བྱེེད་དགོོས།
• སློོབ་ཚན་ཁྲིིད་སྐབས་འདོོགས་ཅན་གྱིི་མིིང་དང་འབྲེེལ་བའིི་ཚིིག་གྲུབ་དང་། ལུས་ཀྱིི་ཆ་ཤས་དང་། ཤིིང་ཏོོག་སོོགས་
ངོོ་སྤྲོོད། སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་རྣམས་དགེེ་རྒན་གྱིིས་རྩེེད་མོོའམ་བྱེེད་སྒོོའི ི་ལམ་ནས་ཁ་སློོབ་གནང་དགོོས། གང་ཡིིན་ ཞེེ་ན། སློོབ་ཕྲུག་གིིས་ཡིི་གེེ་ཆ་ཚང་སྦྱོོར་ཀློོག་བྱེེད་མིི་ཐུབ་པས་ཡིིན།
• འཛིིན་རིིམ་འདིིར་ཟས་མཆོོད་འབུལ་སྟངས། བསྐུམས་ཕྱག་འཚལ་སྟངས་ཀྱིི་ཆོོས་རིིག་དང་། བོོད་ཡིིག་དབྱངས་ གསལ་གྱིི་གླུ་གཞས་སོོགས་སློོབ་ཕྲུག་གིི་ལོོ་ཚོོད་དང་འཚམ་པའིི་གླུ་གཞས་སློོབ་དགོོས།
• མདོོར་ན། བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཡང་ཡང་བཀླགས་ཏེེ། ཉན་རྩལ་དང་། ཀློོག་རྩལ། བཤད་རྩལ། འབྲིི་རྩལ་བཅས་
སློོབ་ཕྲུག་གིི་ལོོ་ཚད་དང་བསྟུན་ནས་སྦྱོོང་བརྡར་སྤྲོོད་རྒྱུ་དང་། སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་མཇུག་ཏུ་སྤྲད་པའིི་དྲྭ་ཚིིགས་ལས་
སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྒྱུ་ཆ་མཁོོ་སྒྲུབ་ཀྱིིས་སློོབ་ཕྲུག་ཉོོབ་སྣང་མེེད་པར་སྤྲོོ་སྣང་འཕེེལ་བར་རྩེེད་མོོ་དང་། བྱེེད་སྒོོ་གཙོོ་བོོ་ བྱས་ཏེེེ་ཁྲིིིད་སྟོོན་བྱེེེད་རྒྱུ་གལ་ཆེེེ།
ཁ
དཀར་ཆག་
ཚོོོན་མདོོོག་ངོོོ་སྤྲོོོད་............................................................................................. 1 ཡ་བཏགས་བདུུན་
............................................................ 3
ཡིིིག་གཟུུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོང་......................................................................... 4 མིིིང་དང་སྦྱར་ཏེེེ་བརྗོོོད་པ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་................................................................ 7 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་........................................................................... 11
གྲངས་ཀ་...................................................................... 12 ཤིིིང་ཏོོོོག་གིིི་མིིིིང་སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་........................................... 13 ར་བཏགས་བཅུུ་བཞིིིིི�་ . ........................................................ 15 ཡིིིག་གཟུུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོང་........................................................................ 17
ར་བཏགས་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་......................................................... 20 མིིིང་དང་སྦྱར་ཏེེེ་བརྗོོོད་པ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་............................................................... 22
ཚལ་གྱིིི་མིིིིང་................................................................... 28 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་...................................................................................................... 30
ལ་བཏགས་དྲུུག་................................................................. 31 ག
ཡིིིག་གཟུུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོང་........................................................................32 ལ་བཏགས་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་........................................................34 མིིིང་དང་སྦྱར་ཏེེེ་བརྗོོོད་པ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་...............................................................35
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་..................................................................................................................... 40
གྲངས་ཀ་...................................................................... 41 ཝ་བཏགས་བཅུུ་གཉིིིས་............................................................ 42 མིིིང་དང་སྦྱར་ཏེེེ་བརྗོོོད་པ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་............................................................... 45
གྲངས་ཀ་...................................................................... 51 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་........................................................................... 52
རྩེེེད་ཆས་ཀྱིིི་མིིིིང་................................................................ 53 མིིིང་དང་སྦྱར་ཏེེེ་བརྗོོོད་པ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་............................................................... 55
སྒོོོ་ཕྱུུགས་ཀྱིིི་མིིིིང་................................................................ 60 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་........................................................................... 62
ཟུུར་བཀོོོད་..................................................................... 68 བོོོད་ཨིིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ Tibetan-English Glossary.................................................. 69 ང
འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིི་གཟུངས་སྔགས་དང་སྨོོན་ལམ་
གཞོོོན་ནུུའིིི་སྐུུ་ལུུས་འཆང་བ་པོོོ་
ཤེེེས་རབ་སྒྲོོོན་མེེེས་རབ་ཏུུ་བརྒྱན་
འཇིིིག་རྟེེེན་གསུུམ་གྱིིི་མུུན་སེེེལ་བ་ འཇམ་པའིིི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོོོ་ ཨོཾཾ་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་དྷཱིིི༔
དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ ... བརྩེེེ་ལྡན་ཁྱོོོད་ཀྱིིི་མཁྱེེེན་རབ་འོོོད་ཟེེེར་གྱིིིས་
བདག་བློོོའིིིི་གཏིིིི་མུུག་མུུན་པ་རབ་བསལ་ནས་
བཀའ་དང་བསྟན་བཅོོོས་གཞུུང་ལུུགས་རྟོོོགས་པ་ཡིིི་ བློོོ་གྲོོོས་སྤོོོབས་པའིིི་སྣང་བ་སྩལ་ཏུུ་གསོོོལ་ ཅ
དབྱངས་གསལ་གྱིི་སྐྱེེ་གནས། དབྱངས་ཀྱིི་སྐྱེེ་གནས།
མགྲིིན་པ་དང་སྤྱིི་བོོའི ི་ཆ་ནས་བཀུག་པ།
མགྲིིན་པ་དང་སྤྱིི་བོོའི ི་ཆ་ནས་གྱེེན་དུ་བསྒྲེེང་བ།
མགྲིིན་པ་དང་ལྕེེའིི་རྩ་བ། སོོ་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ།
སོོ་དང་རྐན་ལྕེེ་རྩེེ་དང་ཉེེ་བ།
རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ་དང་ཉེེ་བ།
ཨེེ།
མགྲིིན་པ་དང་མཆུ་གྱེེན་དུ་བསྒྲེེང་བ།
ཀ ཁ། ག ཧ། ཨ། རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ་དང་ཉེེ་བ།
སྤྱིི་བོོ་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ་རྐན་དང་ཅུང་འཕྲད་པ།
ར།
ཞ།
མགྲིིན་པ་དང་ལྕེེ་ཉེེ་བ།
མགྲིིན་པ་དང་ལྕེེའིི་རྩ་བ། སྣ།
ང་།
ཤ
ན།
ཨོོ།
མཆུ་སྦྱོོར་ལ་ཉེེ་བ་དང་མགྲིིན་པ།
མཆུ་སྦྱར་ཞིིང་བཙུམ་པ།
ཙ། ཚ། ཛ། ཟ།
ཨུ།
ཅ། ཆ། ཇ། པ། ཕ། བ། ཝ།
ཏ། ཐ། ད། ལ།
ཡ།
སོོ་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ། སྣ།
མགྲིིན་པ་དང་མཆུ་མ་རེེག་ཙམ་ཟུམ་པ།
གསལ་བྱེེད་སུམ་ཅུ་སོོ་སོོའི ི་སྐྱེེ་གནས་ངོོ་སྤྲོོད།
རྐན་དང་ལྕེེའིི་སྐེེད་པ་ཅུང་ཟད་ཉེེ་བ། རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་དང་ཤིིན་ཏུ་ཉེེ་བ།
ཨིི།
སོོ་དང་རྐན་ལྕེེའིི་རྩེེ་དང་ཤིིན་ཏུ་ཉེེ་བ། རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ། སྣ།
མཆུ་སྦྱར་ཞིིང་བཙུམ་པ་དང། སྣ།
ཆ
འ།
ས། ཉ།
མ།
ཡིི་གེེའིི་སྐྱེེ་གནས།
སྣ། སྤྱིི་བོོ། སོོ། མཆུ། ཁོོག་པ། རྐན། ལྕེེེ། མགྲིིིན་པ། ཁོོག་པ་ནས་བྱུང་བ་ནིི་ཡིི་གེེ་ཐམས་ཅད་དོོ། ། ཇ
ང་རོོ་རྩ་བ་གསུམ་གྱིི་སྒྲ་འདོོན་སྟངས།
) གསེེར་ཏོོག་སུམ་རྟགས་ལས། ང་རོོའི་རྩ་བ་གསུམ་ཡོོ ད་དེེ། །ཨ་ ི དང་ཧ་དང་འ་གསུམ་མོོ། །ཞེེས་པ་ལྟར།
) ཨ་ཡིིག ་གིི་ སྒྲའིི་ ཆ་དང་ལྡན་པར་མགྲིིན ་པ་བཙུམ་ཞིིང ་དབུགས་ སྟོོབས་ཆུང་བས་སྟོོད་དུ་གྲིིམ་པའིི་སྒྲ་དྲག་པའིི་ཚུལ་གྱིིས་གདོོན་པའིི་ ཡིི་གེེ་ནིི་ཕོོ་ཡིིག་སྟེེ། ཀ ཅ། ཏ། པ། ཙ། རྣམས་ཡིིན།
) ཧ་ཡིིག་གིི་སྒྲའིི་ཆ་དང་ལྡན་པར་མགྲིིན་པ་ཕྱེེ་ཞིིང་དབུགས་སྟོོབས་
ཆུང་བས་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཞན་པའིི་ཚུལ་གྱིིས་གདོོན་པའིི་ཡིི་གེེ་ནིི་མ་ ནིིང་སྟེེ། ཁ། ཆ། ཐ། ཕ། ཚ། རྣམས་ཡིིན།
) འ་ཡིིག་གིི་སྒྲའིི་ཆ་དང་ལྡན་པར་མགྲིིན་པ་ཕྱེེ་ཞིིང་དབུགས་སྟོོབས་ ཆུང་བས་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཞན་པའིི་ཚུལ་གྱིིས་གདོོན་པའིི་ཡིི་གེེ་ནིི་མོོ་
ཡིིག་སྟེེ། ག ཇ། ད། བ། ཛ། ཝ། ཞ། ཟ། འ། ཡ། ཤ། ས། ང་། ཉ། )
ན། མ། ར། ལ། ཧ། ཨ། རྣམས་ཡིིན་ནོོ། །
ཞིིབ་རྒྱས་<<བྱིིས་པའིི་ཀློོག་སྦྱོོང་བདེེ་ལམ་>> དེེེབ་དང་པོོ་ལ་གཟིིིགས། ཉ
འཚམས་འདྲིི་ཞུ་སྟངས་
ཞོོོགས་པ་བདེེེ་ལེེེགས་
ཉིིིན་གུུང་བདེེེ་ལེེེགས་
དགོོོང་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
གཟིིིམ་འཇགས་གནང་ ཏ
བཀྲ་ཤིིིས་ལགས་
ཞོོོགས་པ་བདེེེ་ལེེེགས་
པ་ལགས་
ཉིིིན་གུུང་བདེེེ་ལེེེགས་
སློོོབ་གྲོོོགས་ཚོོོ་
གཟིིིམ་འཇགས་གནང་
རྒན་ལགས་
ཨ་མ་ལགས་
སྔ་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
དགོོོང་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
སྐུུ་ཁམས་བཟང་ མ་མཇལ་ཡུུན་རིིིང་ སྐུུ་ཁམས་བཟང་ མཇལ་བས་དགའ་པོོོ་བྱུུང་ ཐ
ཚོོན་མདོོག་ངོོ་སྤྲོོད་ (ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
དཀར་པོོོ་
ནག་པོོོ་
ལྗང་ཁུུ་
སྔོོོན་པོོོ་
དམར་པོོོ་
མུུ་མེེེན་
ཟིིིང་སྐྱ་
ལིིི་ཝང་
ཐལ་མདོོོག་ རྒྱ་སྨུུག་
སེེེར་པོོོ་
1
དར་ལྕོོག་བརྒྱུད་ནས་ཚོོན་མདོོག་ངོོ་སྤྲོོད་
གནམ་སྔོོོན་པོོོ་
ནམ་མཁའ་
སྤྲིིིན་པ་དཀར་པོོོ་
རླུང་
མེེེ་དམར་པོོོ་ མེེེ་ ཆུུ་ལྗང་ཁུུ་
ཆུུ་
ས་སེེེར་པོོོ་
ས་
2
ཡ་བཏགས་བདུན་
ཀྱ་ ཁྱ་ གྱ་ ཕྱ་ བྱ་ མྱ་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིི་ཁྱད་པར་
པྱ་
ཀྱ་ གྱ་ ཁྱ་ པྱ་ ཕྱ་ བྱ་ 3
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
4
ཡིིིག་གཟུུགས་བརྩེེེགས་ཏེེེ་བྲིིིིས་
5
ཡ་བཏགས་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་
ཀྱིིི་
ཀྱུུ་ ཀྱེེེ་ ཀྱོོོ་
གྱིིི་
གྱུུ་ གྱེེེ་ གྱོོོ་
ཕྱིིི་
ཕྱུུ་ ཕྱེེེ་ ཕྱོོོ་
ཁྱིིི་ པྱིིི་ བྱིིི་
མྱིིི་
ཁྱུུ་ ཁྱེེེ་
ཁྱོོོ་
པྱུུ་ པྱེེེ་ པྱོོོ་ བྱུུ་ བྱེེེ བྱོོོ་ མྱུུ་ མྱེེེ་ མྱོོོ་ 6
མིིང་དང་སྦྱར་ཏེེ་བརྗོོད་པ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཀྱ་
ཀྱོོོ་བ་
ཀྱོོོ་བ་ཟེེེར་ན་ལྕགས་ཀྱུུ་རེེེད་
ཁྱིིི་
བོོོད་ཀྱིིི་འབྲོོོག་ཁྱིིི་གཟུུགས་སྟོོོབས་ཆེེེ་
ཁྱ་
7
གྱ་ གྱོོོ་མོོོ་
སོོོ་ཕག་ལ་གྱོོོ་མོོོ་ཡང་ཟེེེར་
ཕྱུུ་པ་
བུུ་མོོོའིིིི་ཕྱུུ་པ་འདིིི་སྙིིིིང་རྗེེེ་མོོོོ་འདུུག་
ཕྱ་
8
བྱ་ བྱ་ཕོོོ་
བྱ་ཕོོོ་ཡིིིས་བྱ་སྐད་རྒྱག་
མྱུུ་གུུ་
ས་བོོོན་ལས་མྱུུ་གུུ་འབུུས་
མྱ་
9
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
ཀྱ་ཀ་
ཀྱུུ་རུུ་རུུ་ ཀྱེེེ་མ་ གྱ་གྱུུ་
ཕྱ་ར་ ཕྱེེེ་མ་ བྱིིི་བ་ བྱིིི་ལ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
ཁྱིིི་
ཕྱིིི་བ་
ཁྱུུ་
ཁྱོོོ་ག་
བྱུུ་རུུ་ བྱེེེ་མ་
དཔེེེར་ན་ ཁྱིིི་ནག་པོོོ་ཞིིིག་འདུུག་ ལྟ་བུུ་ 10
བྱ་མོོོ་
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
བྱ་ཕོོོ་ཡིིིས་ག་རེེེ་བྱེེེད་ཀྱིིིི་འདུུག་ བྱ་ཕོོོས་བྱ་སྐད་རྒྱག་གིིི་འདུུག་ ད་ལྟ་ནམ་དུུས་ག་རེེེ་རེེེེད་
མིིི་འདིིིི་ཡིིིིས་ག་རེེེ་གནང་གིིི་འདུུག་
ད་ལྟ་ནམ་དུུས་དཔྱིིིད་ཀ་རེེེད་
ཁོོོང་གིིིིས་ཞིིིིང་རྨོོོོ་བཞིིིིན་འདུུག་
11
གྲངས་ཀ་ ༥༡
༥༢
༥༣
༥༤
༥༥
༥༦
༥༧
༥༨
༥༩
༦༠
༦༡
༦༢
༦༣
༦༤
༦༥
༦༦
༦༧
༦༨
༦༩
༧༠
12
ཤིིང་ཏོོག་གིི་མིིང་སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཁམ་བུུ་
སེེེ་འབྲུུ་
ཨ་མྲ་
སེེེ་ཡབ་
13
ཚོོོན་ཐོོོངས་
14
ཀྲ་
ར་བཏགས་བཅུ་བཞིིི་
ཁྲ་ གྲ་
ཐྲ་ དྲ་
ནྲ་
ཕྲ་ བྲ་ སྲ་
མྲ་
ཧྲ་ 15
ཏྲ་
པྲ་
ཤྲ་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་
ཀྲ་ ཁྲ་
ཏྲ་
ཕྲ་
པྲ་
ཐྲ་
གྲ་ དྲ་ བྲ་ སྲ་
ཧྲ་ 16
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
17
ཡིིིག་གཟུུགས་བརྩེེེགས་ཏེེེ་བྲིིིིས་
18
༥༡
༥༢
༥༣
༥༤
༥༥
༦༡
༦༢
༦༣
༦༤
༦༥
༥༦ ༦༦
༥༧ ༦༧
༥༨ ༦༨ 19
༥༩
༦༩
༦༠
༧༠
ར་བཏགས་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་
ཀྲིིི་
ཀྲུུ་ ཀྲེེེ་ ཀྲོོོ་
གྲིིི་
གྲུུ་ གྲེེེ་
ཐྲིིི་
ཐྲུ་ ཐྲེེེ་ ཐྲོོོ་
ཁྲིིི་ ཏྲིིི་ དྲིིི་
ནྲིིི་
ཁྲུུ་ ཁྲེེེ་ ཁྲོོོ་ གྲོོོ་
ཏྲུུ་ ཏྲེེེ་ ཏྲོོོ་ དྲུུ་ དྲེེེ་
དྲོོོ་
ནྲུ་ ནྲེེེ་ ནྲོོོ་ 20
པྲིིི་
པྲུུ་ པྲེེེ་ པྲོོོ་
བྲིིི་
བྲུུ་ བྲེེེ་ བྲོོོ་
ཕྲིིི་ མྲིིི་ ཤྲིིི་
སྲིིི་
ཧྲིིི་
ཕྲུུ་ ཕྲེེེ་ ཕྲོོོ་ མྲུུ་ མྲེེེ་ མྲོོོ་
ཤྲུ་
ཤྲེེེ་
ཤྲོོ་
སྲུུ་ སྲེེེ་ སྲོོོ་
ཧྲུུ་ ཧྲེེེ་ ཧྲོོོ་ 21
མིིང་དང་སྦྱར་ཏེེ་བརྗོོད་པ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཀྲ་
ཀྲིིི་ག་
མིིིག་གིིི་ཀྲིིིི་ག་སྙིིིང་རྗེེེ་མོོོོ་འདུུག་
ས་ཁྲ་
འདིིི་ནིིིི་བོོོོད་ཀྱིིིི་ས་ཁྲ་རེེེད་
ཁྲ་
22
གྲ་
གྲོོོ་མ་
འབྲས་སིིིལ་བཟོོོ་སྐབས་གྲོོོ་མ་དགོོོས་
ཏྲ་ པ་ཏྲ་
སྒོོོ་ཡོོོལ་ལ་པ་ཏྲ་ཡིིི་རིིིི་མོོོོ་འདུུག་ 23
དྲ་
དྲུུ་གུུ་
དྲུུ་གུུ་ཆེེེ་ཆུུང་མང་པོོོ་འདུུག་
ཕྲུུ་གུུ་
བུུ་བཅོོལོ ་ཁང་ལ་ཕྲུུ་གུུ་མང་པོོ་ོ ཡོོོད་རེེདེ ་
ཕྲ་
24
བྲ་ བྲོོོ་བ་
མོོག་མོོག་གིིི་བྲོོོ་བ་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
ཨ་མྲ་
ཤིིིང་ཏོོོག་ཨ་མྲ་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
མྲ་
25
སྲ་ སྲུུ་མོོོ་
ངའིིི་སྲུུ་མོོོ་བོོོད་ལ་ཡོོོད་
26
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
ན་ཀྲ་ གྲ་མ་
ཏྲེེེ་བོོོ་ དྲ་བ་
བྲེེེ་ཁ་ བྲ་བོོོ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
སྲ་བ་ དྲ་མ་
ཁྲ་ཁྲ་
གྲུུ་ཁ་ ཁྲིིི་པ་ དྲིིི་མ་
སྲོོོ་མ་
སྲ་མོོོ་ བྲོོོ་ཁ་ གྲེེེ་བ་
དྲིིི་བ་
ཕྲ་མོོོ་ ཕྱིིི་དྲོོོ་
དཔེེེར་ན་ ཁོོོང་གིིིས་སྟོོོད་ཐུུང་ཁྲ་ཁྲ་ཞིིིག་གོོོན་འདུུག་ 27
དྲོོོ་པོོོ་
ཚལ་གྱིི་མིིང་
ཙོོོང་
ཊོོོ་མ་ཊོོོ་
མེེེ་ཏོོོག་པད་ཚལ་
པ་ལག་ 28
ཚོོོན་ཐོོོངས་
29
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
ཀ༽ ཨ་ཅག་ལགས་ ཁྲོོོམ་གཟིིིགས་ཁང་ཆེེེན་དུུ་ག་རེེེ་བཙོོོང་རྒྱུུ་ཡོོོད་རེེེད་
ཁ༽ ཁྲོོོམ་གཟིིིགས་ཁང་ཆེེེན་དུུ་ཕྱུུ་པ་དང་ སྟོོོད་ཐུུང་ ཊོོོ་མ་ཊོོོ་ ཀུུ་ཤུུ་ པ་ལག་སོོོགས་ བཙོོོང་རྒྱུུ་ཡོོོད་རེེེད་
ཀ༽ ཀུུ་ཤུུ་རྒྱ་མ་ ༡ གིིི་རིིིིན་གོོོོང་སྒོོོོར་ག་ཚོོོད་རེེེེད་
ཁ༽ ཀུུ་ཤུུ་རྒྱ་མ་ ༡ གིིི་རིིིན་གོོོང་སྒོོོར་ ༡.༥ དང་ རྒྱ་མ་ ༡༠ ལ་སྒོོོར་ ༡༥ རེེེད་
30
ཀླ་
ལ་བཏགས་དྲུག་
གླ་ བླ་
ཟླ་
རླ་ སླ་
སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་
ཀླ་ གླ་ བླ་ རླ་ སླ་ ཟླ་ 31
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
32
33
ལ་བཏགས་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་
ཀླིིི་
ཀླུ་ ཀླེེེ་
ཀློོོ་
བླིིི་
བླུ་ བླེེེ་
བློོོ་
སླིིི་
སླུ་ སླེེེ་
སློོོ་
གླིིི་ རླིིི་
ཟླིིི་
གླུ་ གླེེེ་ གློོོ་
རླུ་ རླེེེ་ རློོོ་
ཟླུ་ ཟླེེེ་ ཟློོོ་ 34
མིིང་དང་སྦྱར་ཏེེ་བརྗོོད་པ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཀླ་
ཀླུ་མོོོ་
ལུུས་སྨད་སྦྲུུལ་ཅན་གྱིིི་ཀླུ་མོོོ་ཞིིིག་
གློོོ་བ་
ཐ་མག་འཐེེེན་ན་གློོོ་བ་ལ་གནོོོད་
གླ་
35
བླ་ བླ་མ་
ཟླ་བ་
ཟླ་
བླ་མ་ཡིིི་དྲུུང་ནས་གསུུང་ཆོོོས་ཞུུས་
ཚེེེས་ ༡༥ ཡིིི་ཟླ་བ་ནིིི་སྒོོོར་སྒོོོར་རེེེད་ 36
སླ་ སློོོ་མ་
སློོོ་མ་འདིིི་སྨྱུུག་མས་བཟོོོས་པ་རེེེད་
37
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
ཀླ་ཀློོོ་
ཀློོོ་པ་
བླུ་ཉོོོ་ ཟློོོ་བ་
སླེེེ་བོོོ་ སླ་ང་ བླ་བྲེེེ་ རྒྱུན་སྤྱོོོད་མིིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
གླ་ཆ་ སླ་པོོོ་ ཟླ་བོོོ་
གླ་བ་
ཀླུ་
དཔེེེར་ན་ ཁོོོ་གླ་ཆ་མཐོོོ་པོོོ་རེེེད་
གླུ་ 38
སླུ་
ཕྱག་འཚལ་སྟངས་སྦྱོོང་བརྡར་ (བསྐུམས་ཕྱག) ལུུས་དྲང་པོོོར་བསྲངས་ནས་ ལག་གཉིིིས་ཐལ་མོོོ་སྦྱར་ཏེེེ་ སྤྱིིི་བོོོོ་དང་ མགྲིིིན་པ་ སྙིིིང་གར་གཏུུགས་
ལུུས་ཀྱིིི་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེེེ་ ལག་པའིིི་མཐིིིལ་གཉིིིས་དང་ པུུས་མོོོ་གཉིིིས་ དཔྲལ་བ་བཅས་རིིིམ་བཞིིིན་ས་ལ་གཏུུགས་པ་དང་
ཡར་ལངས་ཏེེེ་ སྔར་ལྟར་ཐལ་མོོོ་སྤྱིིི་བོོོོ་དང་ མགྲིིིན་པ་ སྙིིིང་གར་གཏུུགས་ཏེེེ་ ཡང་ཡང་འཚལ་དགོོོས་སོོོ་།
39
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
ཀ༽ ཨ་ཅག་ལྷ་མོོོ་ལགས་ ཁྱེེེད་ཚོོོའིིིི་ནང་ག་པར་ཡོོོད་
ཁ༽ ང་ཚོོོའིིིི་ནང་གྲོོོང་ཁྱེེེར་གྱིིི་གཞུུང་ལམ་སུུམ་མདོོོ་དེེེའིིིི་གཡས་ཕྱོོོགས་ལ་ཡོོོད་ མགྱོོོགས་ལམ་ནས་ཕྱིིིན་ན་ ལམ་སང་སླེེེབས་ཀྱིིི་རེེེེད་
ཀ༽ བོོོད་ལ་ཁྱེེེད་ཀྱིིི་ནང་ག་པར་ཡོོོད་རེེེད་
ཁ༽ ངའིིི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིིིས་ ལྷ་སའིིི་གཙུུག་ལག་ཁང་གིིི་འགྲམ་ན་ཡོོོད་པ་རེེེད་གསུུངས་བྱུུང་ ཀ༽ ཨ་ལེེ་ ཁྱེེེད་རང་བོོོད་ལ་འགྲོོོ་མྱོོོང་ཡོོོད་དམ་
ཁ༽ མེེེད་ འགྲོོོ་དགོོོས་བསམས་ནས་བསྡད་ཡོོོད་ བསྟན་འཛིིིན་ལགས་ ཁྱེེེད་ཀྱིིི་ནང་ག་པར་ཡོོོད་ བོོོད་ཀྱིིི་ས་ཆ་གང་ནས་རེེེད་
ཀ༽ ངའིིི་ནང་གྲོོོང་ཁྱེེེར་མེེེ་ཏོོོོག་ལྡུམ་རའིིི་འགྲོོོ་ལམ་ན་ཡོོོད་ བོོོད་བྱང་འབྲོོོག་ཁུུལ་ནས་རེེེད་ཟེེེར་ ཁ༽ སྤྱིིི་སྤྱོོོོད་རླངས་འཁོོོར་སླེེེབས་སོོོང་ རྗེེེས་ལ་མཇལ་ཡོོོང་ ཀ༽ རྗེེེས་ལ་མཇལ་ཡོོོང་ ག་ལེེེར་ ཕེེེབས་
40
༧༡
༧༢
༧༥
གྲངས་ཀ་
༧༣
༧༤
༧༦
༧༧
༧༨
༧༩
༨༠
༨༡
༨༢
༨༣
༨༤
༨༥
༨༦
༨༧
༨༨
༨༩
༩༠
41
ཝ་བཏགས་བཅུ་གཉིིས་
ཀྭ་ ཁྭ་
གྭ་
ཉྭ་
རྭ་
ཤྭ་
ཧྭ་
དྭ་
ཚྭ་ ཞྭ་ ལྭ་
42
ཟྭ་
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
43
༧༡
༧༢
༧༣
༧༤
༧༥
༨༡
༨༢
༨༣
༨༤
༨༥
༧༦ ༨༦
༧༧ ༨༧
༧༨ ༨༨
44
༧༩
༨༩
༨༠
༩༠
མིིང་དང་སྦྱར་ཏེེ་བརྗོོད་པ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཁྭ་
ཁྭ་ཏ་
ཁྭ་ཏ་ཁ་ཤས་ས་ལ་བབས་འདུུག་
གྭ་པ་
གཡག་གྭ་པ་མང་པོོོ་འདུུག་
གྭ་
45
ཉྭ་ ཉྭ་ཤ་
རྐང་པའིིི་ཉྭ་ཤ་སྐྲངས་འདུུག་
ཚྭ་
འདིིི་ཚོོོ་ཚྭ་རེེེད་
ཚྭ་
46
ཞྭ་ ཞྭ་མོོོ་
ཞྭ་མོོོ་འདྲ་མིིི་འདྲ་མང་པོོོ་འདུུག་
ཟྭ་པོོོ་
ཟྭ་པོོོ་ལ་ལག་པ་འཆང་མིིི་ཉན་
ཟྭ་
47
རྭ་ རྭ་ཅོོོ་
འདིིི་ཚོོོ་གཡག་གིིི་རྭ་ཅོོོ་རེེེད་
ལྭ་བ་
ཚོོོང་ཁང་འདིིི་ལ་ལྭ་བ་འདྲ་མིིིན་འདུུག་
ལྭ་
48
ཤྭ་ ཤྭ་བ་
ཤྭ་བ་ལ་རྭ་ཅོོ་རིིིིང་པོོོོ་འདུུག་
49
ཀློོག་སྦྱོོང་གྱིིས་
ཀྭ་ཡེེེ་ བ་ཚྭ་ རྭ་ནུུ་
ཉྭ་
ཞྭ་ལུུ་ ཤྭ་རྭ་
50
ཚྭ་ཆུུ་
ཟྭ་
༩༡
༩༢
༩༥
༩༦
༩༩
༡༠༠
༩༡
༩༦
༩༢ ༩༧
གྲངས་ཀ་
༩༣ ༩༨ 51
༩༣
༩༤
༩༧
༩༨
༩༤
༩༥
༩༩ ༡༠༠
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ བསྟན་འཛིིིན་ལགས་ སྐུུ་ཁམས་བཟང་ མ་མཇལ་ཡུུན་རིིིང་
ཁ༽ སྒྲོོོལ་མ་ལགས་ མ་མཇལ་ཡུུན་རིིིང་ ག་པར་ཕེེེབས་ཀྱིིི་ཡོོོོད་ ཀ༽ ཁྲོོོམ་གཟིིིགས་ཁང་ཆེེེན་ལ་འགྲོོོ་ཡིིི་ཡོོོོད་
ཁ༽ ག་རེེེ་ཉོོོ་བར་ཕེེེབས་ཀྱིིི་ཡོོོོད་
ཀ༽ གྱོོོན་གོོོས་དང་ ཚྭ་སོོོགས་དངོོོས་པོོོ་ཙག་ཙིིིག་ཅིིིག་ཉོོོ་རུུ་འགྲོོོ་ཡིིི་ཡིིིིན་ ཁྱེེེད་རང་ ཁ༽ དེེེ་རིིིིང་ངའིིིི་སྤུུན་མཆེེེད་ཅིིིག་ཡོོོང་གིིི་ཡོོོོད་ གནམ་ཐང་ལ་ཁོོོང་བསུུ་རུུ་འགྲོོོ་ཡིིི་ཡིིིིན་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་གཅིིིག་པུུ་ཕེེེབས་མཁན་ཡིིིན་ནམ་ ཁ༽ ང་གཅིིིག་པུུ་མིིིན་ ཨ་མ་ངེེེད་གཉིིིས་ འགྲོོོ་ཡིིི་ཡོོོོད་
ཀ༽ ཨ་ལེེེ་ སྤུུན་མཆེེེད་ཁོོོོང་བོོོོད་ནས་ཕེེེབས་ཀྱིིི་ཡོོོོད་པ་རེེེད་དམ་ ཁ༽ མ་རེེེད་ རྒྱ་གར་ནས་ཡོོོང་གིིི་ཡོོོོད་རེེེེད་ ཡ་ཡ་ ག་ལེེེར་ཕེེེབས་ ག་ལེེེར་ཕེེེབས་
རྗེེེས་ལ་མཇལ་ཡོོོང་ 52
རྩེེད་ཆས་ཀྱིི་མིིང་
ཨ་ལད་པད་ཀོོོ་
མོོོ་ཊ་
ལྒང་ཕུུག་
སྤོོོ་ལོོོ་ 53
ཚོོོན་ཐོོོངས་
54
མིིང་དང་སྦྱར་ཏེེ་བརྗོོད་པ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
གྲྭ་
གྲྭ་པ་
གྲྭ་པ་ཚོོོས་ཞབས་བརྟན་སྒྲུུབ་
གྲིིི་
འདིིི་ན་གྲིིི་གཉིིིས་འདུུག་
གྲིིི་
55
གྲུུ་
གྲུུ་ཁ་
གྲུུ་
གྲུུ་མོོོ་
གྲུུ་ཁ་ན་གྲུུ་མང་པོོོ་བཞག་འདུུག་
ལག་པའིིི་གྲུུ་མོོོ་ལ་ན་ཟུུག་བཏང་ 56
གྲོོོ་ གྲོོོ་ཕྱེེེ་
གྲོོོ་ཕྱེེེ་བརྫིིིས་ནས་བག་ལེེེབ་བཟོོོས་
བྱུུ་རུུ་
བྱུུ་རུུ་ཡིིི་སྐེེེ་རྒྱན་སྙིིིང་རྗེེེ་མོོོ་འདུུག་
བྱུུ་
57
བྱེེེ་ བྱེེེ་མ་ཀ་ར་
བྱེེེ་མ་ཀ་ར་ནིིི་མངར་མོོོ་རེེེད་
ཕྱེེེ་བ་
བསྟན་འཛིིིན་གྱིིིས་སྒོོོ་ཕྱེེེ་བ་རེེེད་
ཕྱེེེ་
58
མཆོོད་པ་འབུལ་སྟངས་
ཕྱག་སྟོོོང་འཁོོོར་ལོོོས་བསྒྱུུར་བའིིི་རྒྱལ་པོོོ་སྟོོོང་ སྤྱན་སྟོོོང་བསྐལ་པ་བཟང་པོོོའིིིི་སངས་རྒྱས་སྟོོོང་ གང་ལ་གང་འདུུལ་དེེེ་ལ་དེེེར་སྟོོོན་པའིིི་
བཙུུན་པ་སྤྱན་རས་གཟིིིགས་ལ་མཆོོོད་པ་འབུུལ་
59
སྒོོ་ཕྱུགས་ཀྱིི་མིིང་
རྟ་
གཡག་
ལུུག་
བ་ཕྱུུགས་ 60
ཚོོོན་ཐོོོངས་
61
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་སྲོོོག་ཆགས་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་དམ་ ཁ༽ ང་སྲོོོག་ཆགས་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་སྲོོོག་ཆགས་ག་རེེེ་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཁ༽ ང་སྲོོོག་ཆགས་འབྲོོོང་དང་ དོོོམ་ཁྲ་ ཞིིི་མིིི་བཅས་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་ མོོོ་རང་ཁྱིིི་ཕྲུུག་དང་
ཙིིི་ཙིིིི་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
62
མིིིང་གཞིིི་དང་འདོོོགས་ཅན་བསྐྱར་སྦྱོོོང་
མིིིང་གཞིིི་
འདོོོགས་ཅན་ 63
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
64
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
65
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
66
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
67
ཟུར་བཀོོད། གཞོོགས་འདེེགས་ཀློོག་དེེབ། བྱིིས་པའིི་ཀློོག་སྦྱོོང་བདེེ་ལམ། དེེབ་ཕྲེེང་ ༣༢-༣༥ བྱིིས་པའིི་ཀློོག་དེེབ། དེེབ་ཕྲེེང་ ༡༥-༡༨
གཤམ་གྱིི་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ལ་དོོ་སྣང་གྱིིས། བོོད་ཡིིག་སློོབ་སྦྱོོང་དྲྭ་ཚིིགས། https://bodyiglobjong.com/
ཤེེས་རིིག་ཡུ་ཊུབ་དྲྭ་བརྙན། https://youtube.com/@sherigCTA ཨཡེེ་སུའུ་དྲྭ་ཚིིགས། https://issuu.com/doewebmaster ཤེེས་རིིག་སྒྲ་མཛོོད། https://soundcloud.com/sherigs ཐ་སྙད་འཚོོལ་བཤེེར། https://tibterminology.net/
ཆོོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེེན་པའིི་བཟང་སྤྱོོད་ཀྱིི་དྲྭ་ཚིིགས། http://www.secularethics.net/ གོོང་གསལ་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ནས་ཀློོག་དེེབ་དང་། བྱིིས་པའིི་སྒྲུང་དེེབ། འགུལ་བརྙན། བྱིིས་པའིི་གླུ་
གཞས་འགུལ་བརྙན། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན། སུམ་རྟགས་སོོགས་ཁྲིིད་པའིི་སྒྲ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློོག་ ཉན་གསུམ་བྱེེད་ཐུབ།
68
བོོད་ཨིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་
ཀྱོོོ་བ་
གྱོོོ་མོོོ་ བྱ་ཕོོོ་
ཀྱ་ཀ་ ཀྱེེེ་མ་
གྱ་གྱུུ་ ཕྱིིི་བ་ བྱུུ་རུུ་
བྱིིི་བ་
ཁྱོོོ་ག་ ཀྲིིི་ག་ པ་ཏྲ་
hook
Tibetan-English Glossary
ཁྱིིི་
dog
མྱུུ་གུུ་
sprout
ཕྱུུ་པ་
brick Rooster
ཀྱུུ་རུུ་རུུ་
Magpie Alas!
marmot
herd
བྱ་མོོོ་
hen
བྱིིི་ལ་
coral
བྱེེེ་མ་
rat
ས་ཁྲ་
Husband
གྲེེེ་བ་
eye crease
གྲོོོ་མ་
Padra/ endless knot
69
Chirp
ཁྱུུ་
ཕྱ་ར་
intrigue
Traditional Tibetan dress
door curtain of yakhair cloth
cat sand map throat
droma
ཕྲུུ་གུུ་
ཨ་མྲ་ ན་ཀྲ་ ཁྲིིི་པ་
གྲུུ་ཁ་ དྲ་བ་
དྲོོོ་པོོོ་
ཀླུ་མོོོ་ བླ་མ་
སློོོ་མ་ ཀློོོ་པ་
གླ་བ་ སླ་པོོོ་
ཟླ་བོོོ་
དྲུུ་གུུ་
kid
བྲོོོ་བ་
mango
སྲུུ་མོོོ་
crocodile
ཁྲ་ཁྲ་
chairman
གྲ་མ་
harbour
ཏྲེེེ་བོོོ་
net
དྲིིི་མ་
warm
སྲོོོ་མ་
female naga
གློོོ་བ་
spiritual master/ Lama
ཟླ་བ་
Woven basket
གླ་ཆ་
klopa
བླུ་ཉོོོ་
musk deer
ཟློོོ་བ་
easy
སླེེེ་པོོོ་
companion
70
ball of yarn taste maternal aunt multi-color awn
tevo smell nit (egg of a louse) lung moon salary buy repeat basket
གླ་པ་ བླ་བྲེེེ་ ཀླུ་
ཁྭ་ཏ་ ཚྭ་
ཟྭ་པོོོ་ ཤྭ་བ་
ཀྭ་ཡེེེ་ གྲྭ་པ་
གྲུུ་མོོོ་
ཊོོོ་མ་ཊོོོ་ ཕྱེེེ་བ་
སླ་ང་
worker
སླུ་
canopy naga
salt
song
ཞྭ་མོོོ་
hat
རྭ་ཅོོོ་
nettle
ལྭ་བ་
deer
ཚྭ་ཆུུ་
hello! monk
tomato open
71
animal with white forehead
horn clothe salt water
གྲིིི་
knife
བྱེེེ་མ་ཀ་ར་
sugar
གྲོོོ་ཕྱེེེ་
elbow
deceive
གླུ་
གྭ་པ་
crow
pan
wheat flour
72