ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ལོོར་གཏན་འབེེབས་བྱུང་བའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་བསླབ་གཞིིའིི་ རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་ལྟར་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས་
བོོོད་ཀྱིིི་སྐད་ཡིིིག་དང་རིིིག་གཞུུང་སློོོབ་གྲྭའིིི་བོོོད་ཡིིིག་སློོོབ་དེེེབ་
འཛིིིན་རིིིམ་དང་པོོོ་ (ཚོོོད་ལྟ་)
བོོོད་མིིིའིིིི་སྒྲིིིིག་འཛུུགས་ཤེེེས་རིིིིག་ལས་ཁུུངས་ནས་རྩོོོམ་སྒྲིིིག་དང་གཏན་འབེེེབས་ཞུུས་
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༧ ལོོར་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་གཏན་འབེེབས་ཞུས་པའིི་བྱང་ཨ་རིིའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིིག་གཞུང་སློོབ་ གྲྭའིིི་བོོད་ཡིིིག་སློོབ་དེེབ་གཞིིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས།
རྩོོམ་སྒྲིིག་འགན་འཁུར་བ། རྩོོམ་སྒྲིིིག་པ།
དེེབ་གཟུགས་དང་རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོོད་པ། ཞུ་དག་པ།
བསྟན་འཛིིིན་པདྨ། (ཤེེས་ལྷན་འགན་འཛིིིན།) དགེེ་འདུན་དོོན་ཡོོད། བསྟན་འཛིིིན་དཔལ།
ུ ་གིི་ཚོོགས་མིི། གཏན་འབེེབས་ཚོོགས་ཆུུང
དངོོས་གྲུུབ་བསྟན་པ།
ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུུངས་ཀྱིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཡོོན་འགན་འཛིིན།
མིིང་ཆུུང་།
དྷ་ས་བོོད་ཁྱིིམ་གྱིི་བོོད་ཡིིག་རྒྱུུས་སྟོོན་པ།
དགེེ་འདུུན་དོོན་ཡོོད། བསྟན་འཛིིན་དཔལ། ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མ།
བྱམས་པ་དཔལ་མོོ།
བློོ་བཟང་འཕྲིིན་ལས། བཀྲ་ཤིིས་མཚོོ་མོོ།
ཨེེ་མིིལ་ཡ། (Emilya)
ཤེེས་ལྷན་སློོབ་དེེབ་ཚན་པའིི་འགན་འཁུུར་བ། བོོད་ཡིིག་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ། ཤེེས་རིིག་བྱིིས་སྒྲུུང་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ།
དྷ་སྟེེང་བོོད་ཁྱིིམ་སློོབ་གྲྭའིི་སྔོོན་དགེེ།
ས་རཱ་བོོད་ཀྱིི་མཐོོ་རིིམ་སློོབ་གཉེེར་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ། བོོད་ཀྱིི་དཔེེ་མཛོོད་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་ཁྲིིད་ལམ་སྟོོན་པ།
ཨོོ་ཤོོད་ཚེེ་རིིང་གཡང་འཛོོམས། ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུུ་ཁང་གིི་འཛིིན་སྐྱོོང་འགན་འཛིིན། ཉིི་མ་བུུ་ཁྲིིད།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་དགེེ་ཟུུར་པ།
©བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུུངས།
དཔེེ་དེེབ་འདིི་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུུངས་ཀྱིི་དྲྭ་རྒྱ་ bodyiglobjong.com ནས་ལྟ་ཀློོག་དང་ཕབ་ལེེན་བྱེེད་ཐུུབ། Special Acknowledgement
Funded by DANIDA through CICED
Phone: Email: Web:
DEPARTMENT OF EDUCATION Central Tibetan Administration
༄༅།
+91-1892-222572/222721 education@tibet.net www.sherig.org
GANGCHEN KYISHONG DHARAMSALA - 176215 DISTT. KANGRA H.P INDIA
ཆེེད་བརྗོོད།
།བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་ནིི་བཅུ་ཕྲག་རིིག་གཞུང་བདུད་རྩིིའིི་ཉིིང་བཅུད་འཛིིན་པའིི་སྣོོད་བཟང་པོོ་དང་
གངས་ལྗོོངས་ལུགས་གཉིིས་ཀྱིི་དབུགས་རྒྱུན་སྐྱོོང་བའིི་སྲོོག་རྩའང་ཡིིན།
དེེས་ན་རང་གིི་སྐད་ཡིིག་རྒྱུན་
འཛིིན་དང་གོོང་སྤེེལ་བྱེེད་པ་ནིི་བོོད་མིི་ཡོོངས་རྫོོགས་ཀྱིི་ཕྲག་ཏུ་རང་བཞིིན་གྱིིས་བབས་པའིི་འགན་ཁུར་ཞིིག་
ཡིིན་པ་སྨོོས་ཅིི་དགོོས། མིི་རིིགས་གང་ཞིིག་ཡིིན་ཡང་སྐད་ཡིིག་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་གྱིིས་མིི་རབས་མིི་ཐོོག་ བརྒྱུད་ནས་འགྲོོ་མ་ཐུབ་ཚེེ་མིི་རིིགས་དེེ་ཉིིད་ཉམས་ཉེེས་སུ་འགྲོོ་རྒྱུ་ཡིིན་པ་གདོོན་མིི་ཟ། དེེར་བརྟེེན་མིི་ལོོ་ཉིི་
ཤུའིི་གོོང་དུ་བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ནས་གལ་ཆེེ་དོོན་ཆེེར་བརྩིིས་ཏེེ་བཙན་བྱོོལ་བོོད་མིིའིི་གཞིི་རིིམ་གྱིི་ཤེེས་ ཡོོན་སྲིིད་བྱུས་གཏན་འབེེབས་གནང་སྟེེ་རྒྱ་བལ་གྱིི་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་ནང་ལག་བསྟར་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིིན་ཡོོད་ ལ། དེེ་ཐད་བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་དང་སློོབ་དེེབ་སོོགས་ ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་བཟོོ་འགོོད་གསར་གཏོོད་གང་ཅིིར་གནང་ཡོོད།
ཉེེ་བའིི་ལོོ་བཅུ་ཕྲག་འགའིི་ནང་བོོད ་མིི་ཕོོན་ཆེེ་ནུབ་ཕྱོོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྤོོ་གནང་དང་ གནང་བཞིིན་པ་མ་ཟད། གཞུང་།
ཁོོར་ཡུག་དང་མིི་རབས་འགྱུར་ལྡོོག་ལ་བརྟེེན་ནས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། རིིག་
གོོམས་གཤིིས་བཅས་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིིན་བྱེེད་པར་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིིག་འཕྲད་བཞིིན་ཡོོད།
དཀའ་ངལ་དེེ་དག་ལ་གདོོང་ལེེན་ཆེེད་བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་ཁག་དང་།
བོོད་རིིགས་སྤྱིི་མཐུན་
ཚོོགས་པ། བོོད་རིིགས་ཚོོགས་པ། གཞན་བོོད་མིི་སྒེེར་བཅས་ནས་གཟའ་མཇུག་ཏུ་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་
གཞུང་གིི་སློོབ་གྲྭ་དང་འཛིིན་གྲྭ་བསྒྲུབས་པ་དང་། བོོད་ཡིིག་སྦྱོོང་བའིི་ཀློོག་དེེབ་དང་བྱིིས་སྒྲུང་། དྲྭ་ཚིིགས་
དང་དྲྭ་རྒྱའིི་ལམ་ནས་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་མཐུན་རྐྱེེན་འདྲ་མིིན་གོོ་སྒྲིིག་ཞུ་བཞིིན་པ་ལ་ཡིི་ རང་དང་བསྔགས་བརྗོོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༥ པའིི་ནང་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་ནུབ་ཕྱོོགས་ ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་མིིའིི་ཕྲུ་གུ་ཚོོའིི་ཆེེད་ལས་འཆར་གསར་གཏོོད་ཀྱིིས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། གཞུང་།
རིིག་
ལེེགས་བྱང་བཅས་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་ཡོོང་བར་འབད་བརྩོོན་ཆེེད་དགོོངས་ཚུལ་སྡུད་ལེེན་ཞུ་
འབྲས། ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་བཟོོས་པའིི་བསླབ་གཞིི་དང་སློོབ་དེེབ་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་། རྩོོམ་སྒྲིིག་ཕྱག་རོོགས། སློོབ་དེེབ་གཏན་འབེེབས། བོོད་དགེེ་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོོང་གནང་ཕྱོོགས་བཅས་སུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་སྟེེ། ཨ་རིིའིི་
བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་གིི་འགན་ཁུར་འོོག་རྩོོམ་སྒྲིིག་གནང་བའིི་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བརྒྱད་
པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ་དང་བསྐྱར་ཞིིབ་ཚོོགས་ཆུང་ཆེེད་བཙུགས་ཀྱིིས་ བསྐྱར་ཞིིབ་དང་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་།
སུད་སིི་ཡིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་
གིིས་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་སློོབ་ཁྲིིད་གནང་རྒྱུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་བ་ལྟར། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན་བཟོོ་རྒྱུའིི་ མཚོོན་པའིི་ཕྱག་རོོགས་ཞུས།
དེེ་བཞིིན་བེེལ་ཇིི་ཡམ་དང་ཨོོ་གླིིང་གིིས་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་རྣམས་
གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུ་རྒྱུ་བྱས་པ་ལྟར་པར་རྩ་རྣམས་མཁོོ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུའིི་མཚོོན་མཐུན་འགྱུར་གང་ཐུབ་ ཞུས།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༨ ལོོར་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་ སློོབ་གྲྭ་སྤྱིི་ལ་ཁྱབ་པའིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཞིིག་དགོོས་གལ་དུ་མཐོོང་སྟེེ།
བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་
གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་དགེེ་རྒན་དང་། སློོབ་ཕྲུག་གིི་གནས་སྟངས་ལ་ཞིིབ་འཇུག བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ བཟོོ་འགོོད་ཐད་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཕེེབས་པའིི་དགོོངས་འཆར། སྐད་ཡིིག་
གཞན་གྱིི་བསླབ་གཞིིའིི་ལེེགས་ཆ་རྣམས་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་<<བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་ བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་>>ཞེེས་པ་བཟོོ་འགོོད་ཀྱིི་རགས་ཟིིན་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༨ ཚེེས་ ༢ དང་ ༣ ལ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་དང་། བྱང་ཨ་རིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་ཁང་གཉིིས་ཀྱིིས་གོོ་སྒྲིིག་འོོག་
ནིིའུ་ཡོོག་ཏུ་བསྐོོངས་ཚོོགས་གནང་བའིི་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་ ཚོོགས་ཆེེན་དང་པོོའི ི་སྟེེང་སྤྱིི་མོོས་གཏན་འབེེབས་གནང་།
སྤྱིིར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་རང་རང་གིི་གནས་སྟངས་
དང་འཚམ་པའིི་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་བྱེེད་ཆོོག་ཀྱང་། ས་གནས་ཆ་ཚང་གིི་གནས་སྟངས་གཅིིག་མཚུངས་མིིན་
སྟབས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༡ ལོོར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་སློོབ་དེེབ་རྣམས་རྩོོམ་ སྒྲིིག་འགོོ་འཛུགས་ཞུས།
ཐེེངས་འདིིར་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བཞིི་པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་པར་སྐྲུན་ཞུས་
ཏེེ༑ ཚོོད་ལྟའིི་ཚུལ་དུ་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་འགྲེེམས་སྤེེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན་ན། སློོབ་དེེབ་འདིི་དག་ལག་བསྟར་གྱིི་བརྒྱུད་
རིིམ་ནང་བརྗོོད་བྱ་རྗོོད་བྱེེད་དང་། སྒྲིིག་སྟངས། ཐབས་ཚུུལ། ཆད་ལྷག་ཅིི་ཡོོད་ཐོོག་རྒྱ་ཆེེའིི་བོོད་དགེེ་རྣམས་ དང་། ཕ་མ། ཚོོགས་སྒེེར་ཅིི་རིིགས་ནས་དགོོངས་འཆར་ཡིིག་ཐོོག་ནས་གནང་སྐྱོོང་ཡོོང་བའིི་རེེ་སྐུུལ་ཅིི་ཆེེ་ཞུུ་ རྒྱུུ་བཅས། ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུུངས་ནས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེེས་ ༢༧ ཉིིན།
ཤེེས་ཡོོན་སློོབ་སྦྱོོང་སྤྲོོད་པའིི་དམིིགས་ཡུལ། ༓ སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་རང་གིིི་རྣམ་འབྱེེད་ཀྱིིི་ཤེེས་རབ་ཡོོངས་སུ་སད་དེེ་བླང་དོོར་གྱིིི་གནས་
ལ་རང་སྟོོབས་ཀྱིིིས་ལེེགས་ཉེེས་འབྱེེད་ནུས་པ་དང༌། དེེ་ལ་བརྟེེན་ནས་ཐག་གཅོོད་བྱེེད་ནུས་
པའིིི་བསམ་སྤྱོོད་ཀྱིིི་རང་དབང་དང༌། འཚོོ་བ་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིིི་ཐོོག་གཞན་ཁོོ་ནར་ བརྟེེན་པའམ་གཞན་ལ་བཤུ་གཞོོག་བྱེེད་མ་དགོོས་པར། རང་གིིི་འབད་རྩོོལ་གྱིིིས་བསྒྲུབས་
པའིིི་ཐོོན་སྐྱེེད་ཀྱིིི་སྒོོ་ནས་ཡང་དག་པར་འཚོོ་ནུས་པའིིི་འཚོོ་བའིིི་རང་དབང༌། འཚེེ་མེེད་ཞིིི་བའིིི་ ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེེན་ནས་རང་དང་རང་གིིི་སྤྱིིི་ཚོོགས་ཀྱིིི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོོབ་བྱེེད་ནུས་པའིིི་ སྲུང་སྐྱོོབ་ཀྱིིི་རང་དབང་བཅས་“རང་དབང་ རང་དབང་”དང༌།
༓ རང་ལས་གཞན་གཅེེས་པར་བཟུང་སྟེེ་གཞན་གྱིིི་དོོན་དུ་རང་ཉིིིད་བློོས་བཏང་ནས་སྲིིི་ཞུ་སྒྲུབ་ ནུས་པའིིི་“གཞན་ཕན གཞན་ཕན།”
༓ འབྱུང་འགྱུར་མིིི་རབས་རྣམས་ཀྱིིི་ཆེེད་ཁོོར་ཡུག་དང་ཐོོན་ཁུངས་ལ་གནོོད་སྐྱོོན་མིིི་གཏོོང་བར་
ས་ཡིིི་གོོང་བུ་འདིིི་ཞིིི་བདེེ་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་དང༌། རང་གིིི་ཕ་མེེས་ནས་བྱུང་བའིིི་རིིིག་གཞུང་ བཟང་པོོ་རྣམས་བརྒྱུད་འཛིིིན་བྱེེད་ནུས་པའིིི་“རྒྱུན་འཛིིི རྒྱུན་འཛིིིན།” །
༓ འཇིིིག་རྟེེན་སྤྱིིིའིིི་ཕན་བདེེ་དང་འབྲེེལ་ཞིིིང་ཡུལ་དུས་ཀྱིིི་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིིི་ལྟ་གྲུབ་
དང་ལམ་ལུགས། དངོོས་པོོ། ལས་འགུལ་སོོགས་གསར་གཏོོད་བྱེེད་ནུས་པའིིི་“གསར་གཏོོ གསར་གཏོོད་ ”བཅས་བཞིིི་དང་ལྡན་པའིིི་ཡུལ་མིིི་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེེེ་ཡིིིན།།
ཀ
ཁྲིིད་གཞིིའིི་ལམ་སྟོོན།
• སློོབ་ཚན་སློོབ་ཁྲིིད་སྐབས་སློོབ་དེེབ་ཁོོ་ན་ལས་མིི་སློོབ་པ་དང་། དེེ་ཡང་བརྗོོད་དོོན་བསླབ་བྱ་ལས་སྐད་ཡིིག་གཙོོ་བོོར་ མིི་འཛིིན་པའིི་རྒྱུན་སྲོོལ་དང་། ཡིིག་རྒྱུགས་གཙོོ་བོོར་འཛིིན་པའིི་བྱེེད་ཐབས་སྤྱོོད་མིི་རུང་།
• སློོབ་དེེབ་འདིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་བཞིིན་སློོབ་སྦྱོོང་དང་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་གཞིི་རྩའིི་དམིིགས་ཡུལ་སྒྲུབ་ ཐབས་ཀྱིི་སློོབ་དེེབ་ཡིིན་པ་ཙམ་ལས། འཛིིན་རིིམ་ཁག་གིི་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྩ་འཛིིན་མིིན་སྟབས། ས་གནས་དང་།
སློོབ་མ། ཁོོར་ཡུག ཆ་རྐྱེེན་སོོགས་མིི་འདྲ་བའིི་གནས་སྟངས་འོོག་སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་ནང་དོོན་དང་། གོོ་རིིམ། ཟབ་ཚད་ བཅས་ལ་དགེེ་རྒན་རང་ངོོས་ནས་སྐབས་བསྟུན་ཚོོད་འཛིིན་གྱིིས་སྐད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་སྤུས་ཚད་གཙོོ་བོོར་འཛིིན་ཐུབ་ པ་བྱེེད་དགོོས། འོོན་ཀྱང་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་དང་མ་འགལ་བ་དགོོས།
• སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་དམིིགས་ཡུལ་ནིི་སློོབ་ཚན་བྱེེ་བྲག་པ་དང་། སློོབ་དེེབ་བྱེེ་བྲག་པ་བསླབས་པ་ཙམ་མ་ཡིིན་
པར། སློོབ་མའིི་བོོད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ཡར་རྒྱས་གཏོོང་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན༌སྟབས། རྒྱུན་མཐུད་རྟོོག་ཞིིབ་ཀྱིིས་སློོབ་མའིི་སྐད་ ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ལ་གདེེང་འཇོོག་བྱེེད་དགོོས།
སློོབ་དེེབ་ནིི་ལག་ཆ་དང་ཤེེས་ཡོོན་ནིི་དམིིགས་ཡུལ་ཡིིན་པར་
བརྟེེན། སློོབ་དེེབ་འདིི་ཉིིད་བེེད་སྤྱད་ནས་སློོབ་ཕྲུག་གིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཚད་ཡར་རྒྱས་དང་གོོང་མཐོོར་གཏོོང་དགོོས།
• མགོོ་ཅན་རྣམས་སྒྲ་དག་པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་དང་། མགོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་བ། དེེ་བཞིིན་བརྩེེགས་མའིི་ཡིི་གེེ་དང་།
བརྩེེགས་མའིི་ཡིི་གེེ་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་སྒྲ་དག་པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས་པ་དང་། གཙོོ་བོོ་སྦྱོོར་ཀློོག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་
རྒྱུ་གལ་ཆེེ། དེེ་བཞིིན་བོོད་སྐད་ཐོོག་འཚམས་འདྲིི་ཞུ་བ་དང་། རང་ཉིིད་ཀྱིི་གནས་ཚུལ་དང་ནང་མིིའིི་སྐོོར་ལ་ལན་ འདེེབས་སྟབས་བདེེ་བྱེེད་ཐུབ་པར་བྱེེད་དགོོས།
• སློོབ་ཚན་ཁྲིིད་སྐབས་མགོོ་ཅན་གྱིི་མིིང་དང་འབྲེེལ་བའིི་ཚིིག་གྲུབ་དང་། ལུས་ཀྱིི་ཆ་ཤས་དང་། ཤིིང་ཏོོག རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་ཐ་
སྙད། ཁ་དོོག་སོོགས་ངོོ་སྤྲོོད་རྣམས་དགེེ་རྒན་གྱིིས་རྩེེད་མོོའམ་བྱེེད་སྒོོའི ི་ལམ་ནས་ཁ་སློོབ་གནང་དགོོས། གང་ཡིིན་ཞེེ་ ན། སློོབ་ཕྲུག་གིིས་ཡིི་གེེ་ཆ་ཚང་སྦྱོོར་ཀློོག་བྱེེད་མིི་ཐུབ་པས་ཡིིན།
• འཛིིན་རིིམ་འདིིར་རྒྱུན་འདོོན་གྱིི་གཟུངས་སྔགས་དང་། ཟས་མཆོོད་འབུལ་སྟངས། བརྐྱངས་ཕྱག་འཚལ་སྟངས་ཀྱིི་ཆོོས་
རིིག་དང་། བོོད་ཀྱིི་རྒྱལ་ས་དང་། ཕོོ་བྲང་པོོ་ཏ་ལ། སྒོོ་ཕྱུགས་ངོོ་སྤྲོོད་ཀྱིི་སྤྱིིར་བཏང་ཤེེས་བྱ། སྐྱེེས་སྐར་གཞས་ཀྱིིས་མཚོོན་ པའིི་གླུ་གཞས་དང་། བོོད་ཀྱིི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོོལ་བའིི་ཟློོས་གར་གྱིི་སྐོོར་སློོབ་དགོོས།
• སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་ཡིིག་གཟུགས་དབུ་ཅན་ཡིིན་ཡང་། སློོབ་ཕྲུག་ལ་དབུ་མེེད་ཡིིག་གཟུགས་ཞར་ཞོོར་ལ་ངོོ་སྤྲོོད་གནང་ གལ་ཆེེ།
• མདོོར་ན། བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཡང་ཡང་བཀླགས་ཏེེ། ཉན་རྩལ་དང་། ཀློོག་རྩལ། བཤད་རྩལ། འབྲིི་རྩལ་བཅས་སློོབ་ ཕྲུག་གིི་ལོོ་ཚད་དང་བསྟུན་ནས་སྦྱོོང་བརྡར་སྤྲོོད་རྒྱུ་དང་། སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་མཇུག་ཏུ་སྤྲད་པའིི་དྲྭ་ཚིིགས་ལས་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་
རྒྱུ་ཆ་མཁོོ་སྒྲུུབ་ཀྱིིས་སློོོབ་ཕྲུུག་ཉོོོབ་སྣང་མེེད་པར་སྤྲོོོ་སྣང་འཕེེལ་བར་རྩེེད་མོོོ་དང་། བྱེེད་སྒོོོ་གཙོོོ་བོོོ་བྱས་ཏེེ་ཁྲིིིད་སྟོོོན་ བྱེེད་རྒྱུུ་གལ་ཆེེ།
ཁ
དཀར་ཆག་
ར་མགོོ་བཅུ་གཉིིས་ ...................................................................1
ཡིིིག་གཟུུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོོོོོ�ང་..................................................... 2 མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་.......................................... 4 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་........................................................ 9
ར་མགོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ནས་ཀློོོག་ཚུལ་........................................ 11
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་......................................... 13
ལ་མགོོ་བཅུ་ ...................................................................... 21
ཡིིིག་གཟུུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོོང་.................................................... 22 མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་......................................... 24
ལ་མགོོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ནས་ཀློོོག་ཚུལ་....................................... 31
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་.........................................33
གྲངས་ཀ་རྩིིས་..........................................................................38 ག
ས་མགོོ་བཅུ་གཅིིག...................................................................39
ཡིིིག་གཟུུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོོང་.................................................... 40 མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་......................................... 43
ས་མགོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ནས་ཀློོག་ཚུལ་........................................ 47
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་......................................... 49 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་....................................................... 56
བརྩེེགས་མའིི་ཡིི་གེེ་.................................................................. 59
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་......................................... 60
བརྩེེགས་ཡིིག་ལ་དབྱངས་སྦྱོོར་ཚུལ་.................................................. 66
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་......................................... 68 ཕྱག་འཚལ་སྟངས་སྦྱོོོང་བརྡར་ (བརྐྱངས་ཕྱག་)...............................................................75 སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་....................................................... 76 ཟུུར་བཀོོོད་............................................................ 77 བོོོད་ཨིིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ Tibetan-English Glossary......................... 78 ང
སློོོབ་ཕྲུུག་ཚོོོ་ སྔ་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་ རྒན་ལགས་ སྔ་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
ཅ
རང་ལ་དགོོོས་པའིིི་ཡོོོོོ�ན་ཏན་དེེེ་
ཉིིི་མ་རེེེ་ལ་ཚིིིག་རེེེ་ཟུུངས་
གང་ཞིིིག་ཉིིིན་བརྒྱ་སོོོང་བ་ན་
ཚིིིག་བརྒྱ་མ་ལུུས་ཁོོོང་དུུ་ཆུུད་
ཆ
འཇམ་དབྱངས་གང་བློོོ་མ་
བླ་མ་དང་མགོོོན་པོོོ་འཇམ་པའིིི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོོོ་
གང་གིིི་བློོོ་གྲོོོས་སྒྲིིིབ་གཉིིིས་སྤྲིིིན་བྲལ་ཉིིི་ལྟར་རྣམ་དག་རབ་གསལ་བས་
ཇིིི་སྙེེེད་དོོོན་ཀུུན་ཇིིི་བཞིིིན་གཟིིིགས་ཕྱིིིར་ཉིིིད་ཀྱིིིས་ཐུུགས་ཀར་གླེེེགས་བམ་འཛིིིན་ གང་དག་སྲིིིད་པའིིི་བཙོོོན་རར་མ་རིིིག་མུུན་འཐོོོམས་སྡུག་བསྔལ་གྱིིིས་གཟིིིར་བའིིི་
འགྲོོོ་ཚོོོགས་ཀུུན་ལ་བུུ་གཅིིིག་ལྟར་བརྩེེེ་ཡན་ལག་དྲུུག་ཅུུའིིི་དབྱངས་ལྡན་གསུུང༌་
འབྲུུག་ལྟར་ཆེེེར་སྒྲོོོགས་ཉོོོན་མོོོངས་གཉིིིད་སློོོང་ལས་ཀྱིིི་ལྕགས་སྒྲོོོག་སྒྲོོོལ་མཛད་ཅིིིང༌་ མ་རིིིག་མུུན་སེེེལ་སྡུག་བསྔལ་མྱུུ་གུུ་ཇིིི་སྙེེེད་གཅོོོད་མཛད་རལ་གྲིིི་བསྣམས་
གདོོོད་ནས་དག་ཅིིིང་ས་བཅུུའིིི་མཐར་སོོོན་ཡོོོན་ཏན་ལུུས་རྫོོོགས་རྒྱལ་སྲས་ཐུུ་བོོོའིིིི་སྐུུ་ ཇ
བཅུུ་ཕྲག་བཅུུ་དང་བཅུུ་གཉིིིས་རྒྱན་སྤྲས་བདག་བློོོའིིིི་མུུན་སེེེལ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་འདུུད་
ཨ ་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� དྷཱིིཿཿ� བརྩེེེ་ལྡན་ཁྱོོོད་ཀྱིིིས་མཁྱེེེན་རབ་འོོོད་ཟེེེར་གྱིིིས་
བདག་བློོའིིི་གཏིིི་མུུག་མུུན་པ་རབ་བསལ་ནས་
བཀའ་དང་བསྟན་བཅོོས་གཞུུང་ལུུགས་རྟོོགས་པ་ཡིིི་ བློོ་གྲོོོས་སྤོོོབས་པའིིི་སྣང་བ་སྩལ་ཏུུ་གསོོལ་
ཉ
ར་མགོོ་བཅུ་གཉིིས་
རྐ་
རྒ་
རྔ་
རྦ་
རྨ་ རྩ་ རྫ་
རྙ་ རྟ་
རྡ་
1
རྗ་ རྣ་
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
2
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
3
རྐ་
མིིང་ཚིིག་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་བྱེེད་དགོོས་
ཆུུ་རྐ་
ཆུུ་རྐ་ཡིིི་ནང་དུུ་ཆུུ་བཞུུར་གྱིིི་འདུུག་
རྒ་བ་
མིིི་རྒས་ན་རྒ་བའིིི་སྡུག་བསྔལ་མྱོོོང་
རྒ་
4
རྔ་ རྔ་
རྔ་འདིི་རྙིིིིིིི�ང་པ་རེེེད་
རྟ་
རྟ་དཀར་པོོོ་འདིིིའིིིིིིི�་རྔ་མ་རིིིང་པོོོོོོོ�་འདུུག་
རྟ་
5
རྣ་ རྣ་བ་
རྣ་བ་ཡིིིས་སྒྲ་ཐོོོས་ཐུུབ་
རྨ་བྱ་
རྨ་བྱ་ཡིི་སྒྲོོོ་སྙིིིང་རྗེེེ་པོོོོ་དང་རིིིང་པོོོོ་ཡོོོོད་
རྨ་
6
རྩ་ རྩ་བ་
ཤིིིང་སྡོོོང་ལ་རྩ་བ་མང་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
རྫ་མ་
རྫ་མ་ཡིིི་ཕོོོར་པ་དང་ཁོོོག་ལྡིིིར་
རྫ་
7
སྦྱོོོར་ཀློོོག་གྱིིིས་
རྒ་ཤིིི་
རྟ་གྭ་པ་
རྔ་བོོོ་ཆེེེ་ རྟ་གློོོ་ རྟ་ཁྱུུ་ རྣ་རུུ་
རྦ་ཆུུ་
རྩྭ་ཁ་
རྩ་ཆུུ་ རྫ་རྔ་ རྫ་ཆུུ་ རྫ་བྲ་ རྙ་ལོོོ་
རྒྱུན་སྤྱོོོད་ཀྱིིི་མིིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
རྐ་ཆུུ་
རྨ་ཁ་ རྩྭ་ཆུུ་
རྔ་མ་ རྟ་ར་ རྟ་རྔ་ རྨ་ཆུུ་ རྫ་རིིི་ 8
རྩྭ་ས་
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་ (སྐད་ཆ་ཤོོད་དུ་འཇུག་དགོོས་)
ཀ༽ ཁྱེེེད་ཀྱིིི་ནང་ག་པར་ཡོོོད་
ངའིིི་ནང་
ཁ༽ ངའིིི་ནང་གྲོོོང་ཁྱེེེར་གྱིིི་དཀྱིིིལ་ལ་ཡོོོད་
ཀ༽ ཁྱེེེད་ཀྱིིི་ནང་གང་འདྲ་ཞིིིག་ཡོོོད་ ཁ༽ ངའིིི་ནང་ ... ཀ༽ ཁང་པའིིི་གཡས་གཡོོོན་ལ་ག་རེེེ་ཡོོོད་རེེེད་
ཁ༽ ངའིིི་ཁང་པའིིི་གཡས་ལ་ ... གཡོོོན་ལ་ ... རྒྱབ་ལ་... མདུུན་ལ་... ཀ༽ ... ཁ༽ ...
9
སྒྲ་གདངས་ཀྱིི་ཁྱད་པར་འདོོན་ཚུལ་
ང་
རྔ་
ན་
རྣ་
ཉ་
རྙ་
ཏ་
རྟ་
མ་ ཛ་
རྨ་ 10
རྫ་
ར་མགོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ནས་ཀློོག་ཚུལ་
རྐིིི་
རྐུུ་ རྐེེེ་ རྐོོོ་
རྔིིི་
རྔུུ་ རྔེེེ་ རྔོོོ་
རྒིིི་ རྗིིི་ རྙིིི་ རྟིིི་
རྒུུ་ རྒེེེ་ རྒོོོ་
རྗུུ་ རྗེེེ་ རྗོོོ་
རྙུུ་ རྙེེེ་ རྙོོོ་ རྟུུ་ རྟེེེ་ རྟོོོ་ 11
རྡིིི་
རྡུ་ རྡེེེ་ རྡོོོ་
རྦིིི་
རྦུུ་ རྦེེེ་ རྦོོོ་
རྣིིི་
རྨིིི་
རྩིིི་ རྫིིི་
རྣུུ་ རྣེེེ་ རྣོོོ་ རྨུུ་ རྨེེེ་ རྨོོོ་ རྩུུ་ རྩེེེ་ རྫུ་ རྫེེེ་ 12
རྩོོོ་
རྫོོོ་
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
རྐོོོ་ རྐོོོ་
རྡོོོ་ལ་མ་ཎིིི་རྐོོོ་བཞིིིན་འདུུག་
རྐུུ་ རྐུུ་
རྐུུན་མ་ཡིིིས་དངོོོས་པོོོ་རྐུུ་བཞིིིན་འདུུག་ 13
རྒོོོ་ རྒོོོ་བ་
བོོོད་ཀྱིིི་བྱང་ཐང་ན་རྒོོོ་བ་ཧ་ཅང་མང་
རྗེེེ་ རྗེེེ་
རྗེེེ་བཙུུན་མིིི་ལ་རས་པ་ 14
རྙིིི་ རྙིིི་
ཙིིི་ཙིིིི་འཛིིིིན་པར་རྙིིི་བཙུུགས་འདུུག་
རྡོོོ་ རྡོོོ་རྗེེེ་
རྡོོོ་རྗེེེ་ནིིིི་མཆོོོད་ཆས་ཤིིིག་རེེེད་ 15
རྣོོོ་ རྣོོོ་པོོོ་
ཞ་སྨྱུུག་འདིིི་ཚོོོའིིིི་རྩེེེ་རྣོོོོ་པོོོོ་འདུུག་
རྨོོོ་ རྨོོོ་མོོོ་
རྨོོོ་མོོོ་ཡིིིས་མ་ཎིིི་ལག་འཁོོོར་བསྐོོོར་ 16
རྩེེེ་ རིིི་རྩེེེ་
རིིི་རྩེེེ་ལ་ཁ་བ་བབས་
རྫིིི་ རྫིིི་བོོོ་ཡིིིས་ལུུག་འཚོོོ་
རྫིིི་བོོོ་ 17
རྫིིི་
རྫིིི་མ་
བུུ་མོོོ་དེེེ་ཡིིིི་རྫིིིི་མ་བཅོོོས་མ་རེེེད་
18
སྦྱོོོར་ཀློོོག་གྱིིིས་
རྐོོོ་མ་ རྗེེེ་བོོོ་ རྗེེེ་མོོོ་ རྔུུ་མ་ རྔོོོ་ཤུུ་
རྡོོོ་ཐ་ རྡོོོ་རྩིིི་
རྭ་རྙིིི་
རྭ་རྩེེེ་
རྨེེེ་བོོོ་ རྨོོོ་རྐོོོ་ ཀ་རྡོོོ་ རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
རྡོོོ་ར་ རྩེེེ་མོོོ་
ན་རྫུ་
རྩེེེ་གྲ་ རྨོོོ་བ་ ར་རྫིིི་ རྔོོོ་བ་
19
༡༠༡
༡༠༢
༡༠༥
གྲངས་ཀ་
༡༠༣
༡༠༤
༡༠༦
༡༠༧
༡༠༨
༡༠༩
༡༡༠
༡༢༠
༡༣༠
༡༤༠
༡༥༠
༡༦༠
༡༧༠
༡༨༠
༡༩༠
༢༠༠
20
ལ་མགོོོ་བཅུ་
ལྐ་
ལྒ་
ལྔ་
ལྡ་
ལྤ་
ལྦ་
ལྕ་
ལྷ་
ལྗ་
21
ལྟ་
ཡིིིག་གཟུགས་འབྲིིི་སྦྱོོོང་
22
ཡིིིག་གཟུུགས་བརྩེེེགས་ཏེེེ་བྲིིིིས་
23
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ལྔ་ ལྔ་
ང་ལ་ཨ་སྒོོོར་ལྔ་ཡོོོད་
ལྕ་ ལྕ་བ་
ལྕ་བ་ནིིི་སྨན་རྩྭ་ཞིིིག་ཡིིིན་ 24
ལྟ་ ལྟ་
ཁོོོང་མོོོས་ཉིིིན་དེེེབ་ལ་ལྟ་བཞིིིན་འདུུག་
ལྦ་ ལྦ་བ་
སྐེེེ་ལ་ལྦ་བ་ཆེནེ ་པོོོ་ཞིིིག་འདུུག་ 25
ལྦ་
ལྦ་ཚྭ་
ལྦ་ཚྭ་ནིིི་རྩ་རྫས་ཤིིིག་གིིི་མིིིིང་ཡིིིིན་
ལྷ་ ལྷ་མོོོ་
དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོོོ་ཡིིིི་ཐང་ག་རེེེད་ 26
ལྷ་
ལྷ་ང་
པུུས་མོོོའིིིི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུུགས་
ལྷ་ ལྷ་ས་
ལྷ་ས་ནིིི་བོོོོད་ཀྱིིིི་རྒྱལ་ས་ཡིིིན་ 27
ུ ་ སྒྲ་གདངས་ཀྱིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་ཚུུལ
ང་
ལྔ་
པ་
ལྤ་
ཏ་
ལྟ་
ཧ་
ལྷ་
ཇ་
ག་
ལྗ་
28
ལྒ་
སྦྱོོོར་ཀློོོག་གྱིིིས་
ལྒ་ཚ་
ལྟ་ཅིིི་
ལྦ་རྩ་
ལྷ་རྗེེེ་
ལྷ་བླ་མ་
ལྷ་རྔ་
ལྷ་བྱ་
ལྷ་རིིི་
ལྷ་རྩེེེ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
ལྔ་པ་ ལྟ་བུུ་
ད་ལྟ་
ལྷ་མིིི་
ལྷ་པ་ 29
ང་ཚོོོ་བོོོོད་ཀྱིིིི་
བླ་ན་མེེེད་པའིིི་དབུུ་ཁྲིིིད་ནིིིི་༸གོོོང་ས་མཆོོོག་ཡིིིིན་
ལྷ་སྐལ་ནིིི་འཕགས་མཆོོོག་སྤྱན་རས་གཟིིིགས་ཡིིིན་ རྒྱལ་ས་ནིིི་ ལྷ་ས་ཡིིིན་
ཕོོོ་བྲང་ནིིི་པོོོོ་ཏ་ལ་ཡིིིན་
30
ལ་མགོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ནས་ཀློོག་ཚུལ་
ལྐིིི་
ལྐུུ་ ལྐེེེ་ ལྐོོོ་
ལྔིིི་
ལྔུུ་ ལྔེེེ་ ལྔོོོ་
ལྒིིི་ ལྕིིི་
ལྗིིི་
ལྒུུ་ ལྒེེེ་ ལྒོོོ་
ལྕུུ་ ལྕེེེ་ ལྕོོོ་
ལྗུུ་ ལྗེེེ་ ལྗོོོ་ 31
ལྟིིི་
ལྟུུ་ ལྟེེེ་ ལྟོོོ་
ལྦིིི་
ལྦུུ་ ལྦེེེ་ ལྦོོོ་
ལྡིིི་ ལྤིིི་
ལྷིིི་
ལྡུུ་ུ ལྡེེེ་ ལྡོོོ་ ལྤུུ་ ལྤེེེ་ ལྤོོོ་
ལྷུུ་ ལྷེེེ་ ལྷོོོ་
32
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
ལྕིིི་ ལྕིིི་བ་
བ་ཕྱུུགས་ཀྱིིིས་ལྕིིི་བ་བཏང་འདུུག་
ལྕེེེ་ ལྕེེེ་
ལྕེེེ་ཡིིིིས་བྲོོོོ་བ་མྱོོོང་གིིི་ཡོོོོད་ 33
ལྗིིི་ ལྗིིི་བ་
ལྗིིི་བ་ལ་ཁྱིིི་ཤིིིིག་ཀྱང་ཟེེེར་
ལྟེེེ་ ལྟེེེ་བ་
ཕྲུུ་གུུ་དེེེའིིིི་ལྟེེེེ་བ་ཆུུང་ཆུུང་རེེེད་འདུུག་ 34
ལྟོོོ་ ལྟོོོ་བ་
མིིི་འདིིིིའིིིི་ལྟོོོོ་བ་ཆེེེན་པོོོོ་འདུུག་
ལྡེེེ་ ལྡེེེ་གུུ་
ཕྲུུ་གུུ་ཆུུང་ཆུུང་ལ་རྩམ་པ་ཡིིི་ལྡེེེ་གུུ་སྤྲོོོད་ 35
ལྦུུ་ ལྦུུ་བ་
ལྭ་བ་འཁྲུུད་སྐབས་ལྦུུ་བ་མང་པོོོ་ཐོོོན་
36
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
ལྕེེེ་ཚ་
ལྡ་ལྡིིི་ ལྡིིི་རིིིི་རིིིི་
ལྷོོོ་ཁ་ ལྷོོོ་པ་
ལྷུུ་ཆ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
ལྕིིི་མོོོ་ ཁྱིིི་ལྟོོོོ་ ལྕེེེ་རྩེེེ་
37
གྲངས་ཀ་རྩིིས་
༡༠༥
༡༡༠
༡༡༥
༡༢༠
༡༢༥
༡༣༠
༡༣༥
༡༤༠
༡༤༥
༡༥༠
༡༥༥
༡༦༠
༡༦༥
༡༧༠
༡༧༥
༡༨༠
༡༨༥
༡༩༠
༡༩༥
༢༠༠
༢༡༠
༢༢༠
༢༣༠
༢༤༠
༢༥༠
༢༦༠
༢༧༠
༢༨༠
༢༩༠
༣༠༠
38
ས་མགོོ་བཅུ་གཅིིག་
སྐ་ སྒ་
སྔ་
སྣ་ སྤ་
སྦ་
སྙ་
སྟ་ སྡ་
སྨ་
སྩ་ 39
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
40
ཡིིིག་གཟུུགས་བརྩེེེགས་ཏེེེ་བྲིིིིས་
41
སྒྲ་གདངས་ཀྱིི་ཁྱད་པར་འདོོན་ཚུལ་
ང་
སྔ་
ན་
སྣ་
ཉ་
སྙ་
མ་
སྨ་
42
མིིང་ཚིིག་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་བྱེེད་དགོོས་
སྒ་
རྟ་སྒ་
རྟ་སྒ་འདྲ་མིིིན་སྣ་ཚོོོགས་འདུུག་
སྔ་ སྔ་པོོོ་
ཞོོོགས་པ་སྔ་པོོོ་ཡར་ལ་ལངས་ 43
སྟ་ སྟ་རེེེ་
སྟ་རེེེ་ཡིིིིས་ཤིིིིང་བཅད་
སྣ་ སྣ་
སྣ་ཡིིིས་དྲིིིི་མ་སྣོོོམ་གྱིིི་ཡོོོོད་ 44
སྨ་ སྨ་ར་
སྤོོོ་ལགས་ཀྱིིི་སྨ་ར་དཀར་པོོོ་རེེེད་
སྣ་ཐ་
ཐ་མག་དང་སྣ་ཐ་འཐེེེན་ན་ཡག་པོོོ་མེེེད་
སྣ་
45
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
སྐ་བ་ སྒ་རུུ་ སྦ་བ་
སྣ་རུུ་
སྔ་ལོོོ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
སྣ་ཁ་
སྔ་མོོོ་ 46
སྣ་ཆུུ་
ས་མགོོ་ཅན་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ནས་ཀློོག་ཚུལ་
སྐིིི་
སྐུུ་ སྐེེེ་ སྐོོོ་
སྔིིི་
སྔུུ་ སྔེེེ་ སྔོོོ་
སྒིིི་ སྙིིི་
སྣིིི་ སྟིིི་
སྒུུ་ སྒེེེ་
སྒོོོ་
སྙུུ་ སྙེེེ་ སྙོོོ་ སྣུུ་ སྣེེེ་ སྣོོོ་
སྟུུ་ སྟེེེ་ སྟོོོ་ 47
སྡིིི་
སྡུ་ སྡེེེ་
སྡོོོ་
སྤིིི་
སྤུུ་ སྤེེེ་
སྤོོོ་
སྦིིི་
སྨིིི་
སྩིིི་
སྦུུ་ སྦེེེ་ སྦོོོ་ སྨུུ་ སྨེེེ་ སྨོོོ་
སྩུུ་ སྩེེེ་ སྩོོོ་
48
མིིིང་ཚིིིག་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་
སྐུུ་ སྐུུ་
འདིིི་ན་སྟོོོན་པའིིི་སྐུུ་ཞིིིག་འདུུག
སྐུུ་ སྐུུ་ཟླ་
ཁོོོང་གིིི་སྐུུ་ཟླ་བོོོད་ལ་ཡོོོད་རེེེད་ 49
སྐེེེ་ སྐེེེ་
སྐེེེ་ལ་ཁ་བཏགས་གཡོོོགས་འདུུག་
སྒོོོ་ སྒོོོ་
ཁང་པའིིི་སྒོོོ་བརྒྱབ་འདུུག་ 50
སྒོོོ་ སྒོོོ་ང་
བྱ་མོོོ་ཡིིིས་སྒོོོ་ང་བཏང་འདུུག་
སྒོོོ་ སྒོོོ་ཁྱིིི་
འབྲོོོག་པས་སྒོོོ་ཁྱིིི་བཏགས་འདུུག་ 51
སྙེེེ་ སྙེེེ་མ་
ནས་ཀྱིིི་སྙེེེ་མ་ཡིིི་མགོོོ་བོོོ་གུུག་འདུུག་
སྟེེེ་ སྟེེེའུུ་
སྟེེེའུུ་ཡིིིས་ཤིིིིང་གཞོོོག་ 52
སྒོོོ་ སྒོོོ་ར་བ་
བུུ་མོོོའིིིི་རུུ་ཁག་གིིི་སྒོོོ་ར་བས་སྤོོོ་ལོོོ་བཀག་
སྤོོོ་ སྤོོོ་ལོོོ་
རྩེེེད་ཐང་སྟེེེང་ལ་སྤོོོ་ལོོོ་རྩེེེ་རྒྱུུ་ཡོོོད་ 53
སྤོོོ་ སྤོོོ་བོོོ་
སྤོོོ་བོོོ་ལགས་ཀྱིིིས་མ་ཎིིི་འདོོོོན་བཞིིིན་འདུུག་
སྦུུ་ སྦུུ་གུུ་
ལྕགས་ཀྱིིི་སྦུུ་གུུ་མཁྲེེེགས་པོོོ་ཡོོོད་ 54
སྦྱོོོར་ཀློོོག་གྱིིིས་
སྐུུ་ཚ་ སྐེེེ་ཚེེེ་ སྙེེེ་མོོོ་ སྟིིི་ག་ སྦེེེ་ག་ སྤུུ་མ་
སྤོོོ་ཐོོོ་
སྤུུ་ཁ་
སྤོོོ་རྨོོོ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
སྨེེེ་བ་ སྡེེེ་པ་ སྣེེེ་མོོོོ་ སྐུུ་ཤ་
སྐུུ་ངོོོ་
སྐུུ་ཚེེེ་
སྤུུ་གྲིིི་ སྔོོོ་ཁྲ་ སྙིིི་མོོོོ་ 55
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་ (སྐད་ཆ་ཤོོད་དུ་འཇུག་དགོོས་)
ཀ༽ ནམ་རྒྱུུན་སློོོབ་གྲྭ་ནས་ནང་ལ་སླེེེབས་རྗེེེས་ག་རེེེ་བྱེེེད་ཀྱིིིི་ཡོོོོད་
ཁ༽ ནང་ལ་སླེེེབས་ནས་པ་ལགས་དང་ ཨ་མ་ལགས་མཉམ་དུུ་བོོོད་སྐད་ཤོོོད་པ་དང་ སྦྱོོོང་ཚན་ འབྲིིི་ཡིིིི་ཡོོོོད་
ཀ༽ སྦྱོོོང་ཚན་བྲིིིས་ཚར་རྗེེེས་ག་རེེེ་བྱེེེད་ཀྱིིིི་ཡོོོོད་ ཁ༽ སྦྱོོོང་ཚན་བྲིིིས་ཚར་རྗེེེས་... ཀ༽ ... ཁ༽...
56
སྐྱེེེས་སྐར་གྱིིི་གཞས་
དེེེ་རིིིིང་བཀྲ་ཤིིིས་པའིིི་ཉིིིིན་མོོོ་འདིིིར་ xxx ལགས་མིིི་ལུུས་ཐོོོབ་ནས་ ལོོོ་ xx འཁོོོར་བའིིི་དགའ་སྟོོོན་ཉིིིན་མོོོ་ལ་ འཛོོོམས་པའིིི་ཕ་མ་དང་ སྤུུན་གྲོོོགས་ཚོོོ་ ༢
མིིི་ཚེེེ་དོོོོན་དང་ལྡན་པ་ཡོོོང་བ་དང་ ཚེེེ་དང་བསོོོད་ནམས་སྙན་གྲགས་འབར་བ་ཡིིི་ བཀྲ་ཤིིིས་བདེེེ་ལེེེགས་ཕུུན་སུུམ་ཚོོོགས་པའིིི་དབྱངས་ མིིི་ ཉམས་རྟག་ཏུུ་འཛོོོམས་པར་ཤོོོག་ ༢
དེེེ་རིིིིང་བཀྲ་ཤིིིས་པའིིི་ཉིིིིན་མོོོ་འདིིིིར་ xxx ལགས་མིིི་ལུུས་ཐོོོབ་ནས་ ལོོོ་ xx འཁོོོར་བའིིི་དགའ་སྟོོོན་ཉིིིན་མོོོ་ལ་ འཛོོོམས་པའིིི་ཕ་མ་ དང་སྤུུན་གྲོོོགས་ཚོོོ་
ཁྱེེེད་ཀྱིིི་སྐྱེེེས་སྐར་ལ་བཀྲ་ཤིིིས་བདེེེ་ལེེེེགས་ ༣
དྲ་ཐག་འདིི་ནས་གསན་གཟིིགས་ཐུུབ། https://youtu.be/fnTIRbuUmTM
57
མགོོོ་ཅན་དང་མིིིང་གཞིིི་བསྐྱར་སྦྱོོོང་
མགོོོ་ཅན་
མིིིང་གཞིིི་ 58
རྐྱ་ སྐྱ་ སྦྱ་
བརྩེེེགས་མའིིི་ཡིིི་གེེེ་
རྒྱ་
རྨྱ་
སྨྱ་
སྐྲ་
སྒྱ་
སྒྲ་ སྤྲ་ སྨྲ་
59
སྤྱ་ སྦྲ་
མིིང་ཚིིག་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་བྱེེད་དགོོས་
རྐྱ་
རྐྱ་མིིི་
རྒྱ་
རྒྱ་སེེེ་
འབྲོོོག་པ་རྐྱ་མིིི་ཁ་ཤས་འདུུག་
རྒྱ་སེེེ་མེེེ་ཏོོོོག་ལ་ཚེེེར་མ་ཡོོོད་རེེེད་ 60
སྐྱ་ སྐྱ་ཀ་
སྡོོོང་མགོོོ་ན་སྐྱ་ཀ་གཉིིིས་འདུུག་
སྐྲ་ སྐྲ་གྲིིི་
སྐྲ་གྲིིི་འདིིིི་ཡིིིི་ཁ་རྣོོོ་པོོོ་ཡོོོད་ 61
སྒྲ་ ཆུུ་སྒྲ་
ཆུུ་སྒྲ་ཤང་ཤང་དུུ་གྲགས་
སྤྲ་ སྤྲ་མོོོ་
སྤྲ་མོོོ་ཡིིིས་ཕྲུུ་གུུ་བྲང་ལ་སྦྱར་ནས་བསྡད་འདུུག་ 62
སྦྲ་ སྦྲ་སྒོོོ་
འབྲོོོག་པའིིི་སྦྲ་སྒོོོ་ཕྱེེེ་ནས་བཞག་
སྨྲ་ སྨྲ་བ་
བོོོད་སྐད་སྨྲ་བ་དང་བོོོད་ཆས་གྱོོོན་ 63
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
རྒྱ་རྙིིི་ སྐྱ་སྐྱ་ སྐྱ་མ་ སྒྲ་བོོོ་ཆེེེ་ སྤྲ་མིིི་ སྤྲ་རྡོོོ་
རྒྱ་ཁྱིིི་
སྨྲ་སྒོོོ་
རྒྱ་ཚྭ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
རྒྱ་གྲོོོ་མ་
སྐྲ་ལོོོ་
མིིི་སྐྱ་
སྨྲ་ལྕེེེ་
རྒྱ་མ་
རྒྱ་རྡོོོ་ 64
སྐྲ་སུུ་ལུུ་ སྐྲ་རྩེེེ་
ང་ཚོོོ་བོོོོད་ཀྱིིིི་སྒོོོོ་ཕྱུུགས་ནིིི་
འབྲིིི་མོོོོ་ ཐུུལ་དཀར་འབྲིིི་མོོོའིིིི་འོོོོ་མ་བཞོོོ་ གཡག་ གཡག་ལ་ཁལ་འགེེེལ་ ལུུག་ གཡང་དཀར་ལུུག་ ར་མ་ ཚེེེ་ཚེེེ་ར་
65
རྐྱིིི་
བརྩེེགས་ཡིིག་ལ་དབྱངས་སྦྱོོར་ཚུལ་
རྐྱུུ་
རྐྱེེེ་
རྐྱོོོ་
སྐྱིིི་
སྐྱུུ་
སྐྱེེེ་
སྐྱོོོ་
སྒྱིིི་
སྒྱུུ་
སྒྱེེེ་
སྒྱོོོ་
སྐྲིིི་ རྒྱིིི་ སྒྲིིི་
སྐྲུུ་
སྐྲེེེ་
རྒྱུུ་
རྒྱེེེ་
སྒྲུུ་
སྒྲེེེ་
66
སྐྲོོོ་ རྒྱོོོ་ སྒྲོོོ་
སྤྱིིི་
སྤྱུུ་
སྤྱེེེ་
སྤྱོོོ་
སྤྲིིི་
སྤྲུུ་
སྤྲེེེ་
སྤྲོོོ་
སྦྲིིི་
སྦྲུུ་
སྦྲེེེ་
སྦྲོོོ་
སྦྱིིི་
རྨྱིིི་
སྨྱིིི་
སྨྲིིི་
སྦྱུུ་
སྦྱེེེ་
རྨྱུུ་
རྨྱེེེ་
སྨྱུུ་ སྨྲུུ་
སྨྱེེེ་
67
སྨྲེེེ་
སྦྱོོོ་
རྨྱོོོ་
སྨྱོོོ་
སྨྲོོོ་
མིིང་ཚིིག་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་བྱེེད་དགོོས་
སྐྱུུ་
སྐྱུུ་རུུ་ར་
སྐྱུུ་རུུ་ར་བཟས་ན་ཁྲག་ལ་ཕན་
སྐྱོོོ་ སྐྱོོོ་མ་
སྐྱོོོ་མ་ཕོོོར་པ་གང་འདུུག་ 68
རྒྱུུ་ རྒྱུུ་མ་
མིིིའིིིི་རྒྱུུ་མ་ཐག་པ་འདྲ་པོོོ་འདུུག་
སྒྱུུ་ སྒྱུུ་མ་
སྒྱུུ་མ་མཁན་གྱིིིས་མིིིག་འཕྲུུལ་སྟོོོན་ 69
སྒྲོོོ་ བྱ་སྒྲོོོ་
བྱ་སྒྲོོོ་ཡང་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
སྤྱིིི་ སྤྱིིི་བོོོོ་
ཕྱག་འཚལ་སྐབས་ཐལ་མོོོ་སྤྱིིི་བོོོོ་ལ་སྦྱོོོར་ 70
སྤྲིིི་ ཁ་སྤྲིིི་
འོོོ་མ་ནས་ཁ་སྤྲིིི་བཏོོོན་
སྤྲེེེ་ སྤྲེེེའུུ་
སྤྲེེེའུུ་དང་སྤྲེེེལ་ཕྲུུག་མཉམ་དུུ་འདུུག་ 71
སྤྲོོོ་ སྤྲོོོ་པོོོ་
སྤྲོོོ་པོོོའིིིི་ངང་ཐག་མཆོོང་རྩེེེ་བཞིིིན་འདུུག་
སྨྱུུ་ སྨྱུུ་གུུ་
འདིིི་ལ་སྨྱུུ་གུུ་མིིི་འདྲ་བ་གསུུམ་འདུུག་ 72
སྨྱོོོ་ སྨྱོོོ་བ་
ཁོོོ་སྨྱོོོ་བ་འདྲ་
སྒྱེེེ་ རྩྭ་སྒྱེེེ་
རྩྭ་སྒྱེེེ་ཡིིིི་ནང་འབྲུུ་རིིིགས་བླུགས་འདུུག་ 73
སྦྱོོར་ཀློོག་གྱིིས་
སྐྱེེེ་རྒུུ་ སྒྱེེེ་མོོོ་ སྤྲོོོ་བ་ སྐྱིིི་མོོོ་ སྐྱོོོ་བ་
རྒྱུན་སྤྱོོད་ཀྱིི་མིིང་ (སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེ་ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
སྐྱོོོ་པོོོ་
རྒྱུུ་ཆ་ སྤྱིིི་པ་
སྐྱེེེ་བ་ སྐྱོོོ་གླུ་ 74
ཕྱག་འཚལ་སྟངས་སྦྱོོང་བརྡར་ (བརྐྱངས་ཕྱག་)
མཐེེེ་བོོོོང་གཉིིིས་ནང་དུུ་བཀུུགས་ཏེེེ་ཐལ་མོོོ་སྦྱར་
ལུུས་དྲང་པོོོར་བསྲངས་ནས་ཐལ་མོོོ་སྤྱིིི་བོོོོ་དང་ མགྲིིིན་པ་ སྙིིིང་ག་བཅས་ལ་རིིིམ་བཞིིིན་གཏུུགས་
ལུུས་ཀྱིིི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ས་ལ་ཕབ་སྟེེེ་ ལག་པ་གཉིིིས་ཤུུགས་ཀྱིིིས་བརྐྱངས་ ཐལ་མོོོ་སྤྱིིི་བོོོོར་སྦྱར་རྗེེེས་ཡར་ལངས་ཏེེེ་ སྔར་ལྟར་སྤྱིིི་བོོོོ་དང་ མགྲིིིན་པ་ སྙིིིང་ག་སོོོ་སོོོར་ གཏུུགས་ཏེེེ་ཡང་ཡང་འཚལ་དགོོོས་སོོོ་། 75
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་ལ་ཚོོོན་སྨྱུུག་ག་ཚོོོད་ཡོོོོད་
ཁ༽ ང་ལ་...
ཀ༽ ཚོོོན་སྨྱུུག་དེེེ་ཚོོོ་ཚོོོན་མདོོོག་ག་རེེེ་ག་རེེེ་རེེེེད་
ཁ༽ ཚོོོན་སྨྱུུག་...
ཀ༽ ཚོོོན་སྨྱུུག་དེེེ་ཚོོོ་ག་པར་བེེེད་སྤྱོོོད་གཏོོོང་གིིི་ཡོོོོད་ ཁ༽ ངས་ཚོོོན་སྨྱུུག་དེེེ་ཚོོོ་...
76
ཟུར་བཀོོད།
གཞོོགས་འདེེགས་ཀློོག་དེེབ།
བྱིིས་པའིི་ཀློོག་སྦྱོོང་བདེེ་ལམ། དེེབ་ཕྲེེང་ ༣༢-༣༥ བྱིིས་པའིི་ཀློོག་དེེབ། དེེབ་ཕྲེེང་ ༡༥-༡༨
གཤམ་གྱིི་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ལ་དོོ་སྣང་གྱིིས།
བོོད་ཡིིག་སློོབ་སྦྱོོང་དྲྭ་ཚིིགས། https://bodyiglobjong.com/
ཤེེས་རིིག་ཡུ་ཊུབ་དྲྭ་བརྙན། https://youtube.com/@sherigCTA ཨཡེེ་སུའུ་དྲྭ་ཚིིགས། https://issuu.com/doewebmaster ཤེེས་རིིག་སྒྲ་མཛོོད། https://soundcloud.com/sherigs ཐ་སྙད་འཚོོལ་བཤེེར། https://tibterminology.net/
ཆོོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེེན་པའིི་བཟང་སྤྱོོད་ཀྱིི་དྲྭ་ཚིིགས། http://www.secularethics.net/ གོོང་གསལ་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ནས་ཀློོག་དེེབ་དང་། བྱིིས་པའིི་སྒྲུང་དེེབ། འགུལ་བརྙན། བྱིིས་པའིི་ གླུ་གཞས་འགུལ་བརྙན། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན། སུམ་རྟགས་སོོགས་ཁྲིིད་པའིི་སྒྲ་བཅས་ལ་ལྟ་ ཀློོག་ཉན་གསུམ་བྱེེད་ཐུབ།
77
བོོད་ཨིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ Tibetan-English Glossary
ཆུུ་རྐ་
རྒ་བ་
canal
རྔ་
drum
རྩ་བ་
root
རྒོོོ་བ་
Tibetan gazelles Goa
རྣོོོ་པོོོ་
sharp
རྣ་བ་ རྐོོོ་ རྙིིི་
རྟ་
ear
trap
རིིི་རྩེེེ་
mountain top
ལྕ་བ་
ja-wa
རྫིིི་མ་
eye-lashes
ལྦ་བ་
goiter
78
horse
རྨ་བྱ་
peacock
སྐུུ་
statue
རྡོོོ་རྗེེེ་
vajra
རྫ་མ་
dig
aged
རྗེེེ་
pot
lord
རྨོོོ་མོོོ་
Grand mother
ལྔ་
five
རྫིིི་བོོོ་
shepherd
ལྟ་བ་
look
ལྦ་ཚྭ་
iodine
ལྷ་མོོོ་
goddess
ལྕིིི་བ་
dung
ལྟོོོ་ལེེེ་
ltole
ལྷ་ས་
Lhasa
ལྗིིི་བ་
flea
ལྦུུ་བ་
bubble
སྣ་
nose
སྔ་པོོོ་
early
སྣ་ཐ་
snuff
སྐུུ་ཟླ་
spouse
སྒོོོ་ཁྱིིི་
watchdog
སྒོོོ་
སྟེེེའུུ་
ལྷ་ང་
kneecap
ལྕེེེ་
tongue
ལྡེེེ་གུུ་
tsampa batter
སྟ་རེེེ་
axe
ལྟོོོ་བ་ ལྟེེེ་བ་
door
79
navel
རྟ་སྒ་
saddle
སྨ་ར་
moustache
སྒོོོ་ང་
egg
སྐེེེ་
neck
སྙེེེ་མ་
ear of grain
སྒོོོ་ར་བ་
adze
belly
སྤོོོ་བོོོ་
goal keeper grandfather
སྤོོོ་ལོོོ་ སྦུུ་གུུ་ རྒྱ་སེེེ་
ball
rose razor/blade
སྨྲ་བ་
speak
སྤྲ་མོོོ་
སྐྱོོོ་མ་ སྒྱུུ་མ་
langur
murmur of a stream
tsampa batter
བྱ་སྒྲོོོ་
feather
སྨྱུུ་གུུ་
pen
sack
80
intestine
milk cream
སྤྲོོོ་པོོོ་
joyful
སྐྱོོོ་གླུ་
elegy
སྐྱོོོ་བ་
monkey
mouth gooseberry
འོོོ་སྤྲིིི་
magic
magpie
སྐྱུུ་རུུ་ར་ རྒྱུུ་མ་
top of the head
རྩྭ་སྒྱེེེ་
ཆུུ་སྒྲ་
སྨྲ་སྒོོོ་
སྤྱིིི་བོོོ་ སྤྲེེེའུུ་
a man/woman on a horse
སྐྱ་ཀ་
pipe
སྐྲ་གྲིིི་
རྐྱ་མིིི་
sad