ཤེེས་བྱའིི་བང་མཛོོད་
སྤང་གོོང་མཚོོ།
བོོད་རྒྱལ་ལོོ། ༢༡༥༠
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༣
ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་པར་སྐྲུན་ཞུས།
༄༅། །ས་ཆ་སྐྱིིད་ཤོོས། །
ཆོས་ཉིད་སྒྲོལ་མས་བརྩམས།
ཁོོ་ཚོོ་མཚེེའུ་ཆུང་ཆུང་ཞིིག་གིི་འགྲམ་དུ་འབྱོོར་སྐབས། སྦལ་པ་ལྗང་ཁུ་ཞིིག་ ལོོ་མའིི་སྟེེང་དུ་མཆོོངས་པ་མཐོོང་།
སྤྱིིའིི་འདོོན་ཐེེངས། ༢༢༤ ཧིིན་སྒོོར། ༨
༄༅། །ཤེེས་བྱའིི་དགའ་ཚལ། །
བོད་ཀྱི་ཕ་མའི་ཉིན་མོ།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ལོ་ནས་བཟུང་ལོ་རེའི་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན། རྒྱལ་ཡུམ་
ཆེན་མོའི་འཁྲུངས་ཚེས་དང་སྟབས་བསྟུན་བོད་མི་ཚོས་ཕ་མའི་ཉིན་མོ་ཞེས་ རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྲུང་བརྩི་གནང་རྒྱུའི་སྲོལ་བཟང་གཏན་འབེབས་བསྐྱངས་ཡོད། དེ་ཡང་ཕ་དང་མ་ནི་རང་ལ་ལུས་རྟེན་གནང་མཁན་དང་། ཆུང་ནས་ངལ་
དུབ་སུན་གཙེར་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཁན་ཡིན་པ་མ་ཟད།
བླང་དོར་གྱི་གནད་སློབ་མཁན་གྱི་དགེ་རྒན་ཐོག་མ་ཡང་ཡིན་པས། བཀའ་ དྲིན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བརྩི་ཡི་ཡོད། སྔ་མོ་ཕ་མའི་ཉིན་
ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ་སྤྱི་སྨན་ལས་དོན་གང་ཅིར་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་
པའི་རེ་སྨོན་མཚོན་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་དོ་བདག་སྒེར་སོ་སོའི་ཕ་མའི་བཀའ་ དྲིན་ཤེས་ཤིང་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་དྲིན་གཟོའི་ཉིན་མོ་མིང་དོན་མཚུངས་པར་ སྲུང་བརྩི་ཞུ་མུས་ཡིན་ནོ། །
བྱིིས་པའིི་དུས་ཆེེན།
ལོོ་རེེའིི་ཕྱིི་ཟླ་ ༡༡ པའིི་ཚེེས་ ༡༤ ཉིིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོོངས་སུ་བྱིིས་པའིི་
ཉིིན་མོོར་སྲུང་བརྩིི་ཞུ་ཡིི་ཡོོད། དེེ་ཡང་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོོབ་རྗེེས་ཀྱིི་སྲིིད་ བློོན་ཐོོག་མ་སྐུ་ཞབས་ཇོོ་ཧར་ལལ་ནེེ་རུ་མཆོོག་གིི་འཁྲུངས་ཚེེས་ལ་བྱིིས་ པའིི་ཉིིན་མོོ་ཞེེས་སྲུང་བརྩིི་ཞུ་ཡིི་ཡོོད་པ་རེེད། དེེའིི་
རྒྱུ་མཚན་གཙོོ་བོོ་ནིི་སྲིིད་བློོན་ནེེ་རུ་མཆོོག་ནིི་ཤེེས་
མོ་ཞེས་དམིགས་གསལ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་སྲོལ་མེད། འོན་
འཇོོན་ལྷག་བསམ་ལྡན་ཞིིང་ལྷག་པར་རང་ཉིིད་ཀྱིི་
ཀྱང་རང་ཅག་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས། བོད་ཕྲུག་ཚང་
རྒྱལ་ཁབ་ལ་དགའ་ཞེེན་དང་བརྩེེ་དུང་ཆེེན་པོོ་ཡོོད་
མར་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཚད་ལྡན་གནང་ སྦལ་པས་ཁོོ་ཚོོར་བལྟས་ནས། ཁྱོོད་ཚོོ་གང་དུ་འགྲོོ་འམ་དྲིིས།
མཁན་གྱིི་སྐྱེེ་བོོ་ཞིིག་ཡིིན། ཁོོང་གིིས་ཨིིན་ཇིིའིི་བཙན་
སྟེ། ཕྱི་ནང་ཤེས་ཡོན་གཉིས་ལྡན་ཞིག་ཏུ་གསོ་སྐྱོང་
གནོོན་འོོག་རང་ཉིིད་སྒེེར་གྱིི་འཚོོ་བ་ཙམ་ལ་མགོོ་མ་
བྱེད་པར་སློབ་གྲྭ་ཙམ་གྱིས་འགན་ཁུར་བྱས་པས་མི་
གཡེེངས་པར་རྒྱལ་གཅེེས་ལྷག་བསམ་གྱིིས་ཀུན་
འགྲིགས་པར་འབྲེལ་ཡོད་ཕ་མ་ཚོས་ཀྱང་འགན་ཁུར་
ནས་བསླངས་པའིི་ཐོོག་མེེས་པོོ་དམ་པ་གན་དྷིི་མཆོོག་
མཉམ་ལེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པར་དམིགས་ཏེ།
དང་ལྷན་དུ་རང་བཙན་འཐབ་རྩོོད་གནང་ཡོོད། ཁོོང་
རྒྱལ་ཡུམ་མཆོག་གི་འཁྲུངས་ཚེས་ཉིན་དེར་བོད་ཀྱི་ཕ་
དང་མེེས་པོོ་དམ་པ་ལྟ་བུའིི་སྐྱེེ་བོོ་གྲངས་མེེད་པའིི་
མའི་ཉིན་མོ་ཞེས་ཚང་མས་སྲུང་བརྩི་ཞུ་སྲོལ་དུ་འགྱུར། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་མཆོག་ནི་
ཐུགས་སེམས་དཀར་ཞིང་། ངང་ཚུལ་བརྟན་པ། བཟོད་
ལོོར་རྒྱ་གར་ལ་རང་བཙན་ཐོོབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོོད། མ་
བསྲན་ཆེ་ཞིང་། ཀུན་ལ་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་མེད་པ། དཀོན་མཆོག་ལ་
ཟད་ཕྱིི་ལོོ་དེེ་ཙམ་ནས་ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༤ བར་ཁོོང་གིིས་སྲིིད་བློོན་གྱིི་མཛད་
སོགས་ལའང་མཁས་པས། ཁོང་གི་སྲས་དང་སྲས་མོ་རྣམས་ནི་བོད་ཀྱི་
པ་ཀུན་ཏུ་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་བྱམས་བརྩེེ་གནང་མཁན་ཞིིག་ཡིིན་པས། ཁོོང་
དད་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་། མེ་ཏོག་གསོ་སྐྱོང་དང་ཞལ་འདོན་དགེ་སྦྱོར་གནང་ རྒྱུར་མཉེས་པ་མ་ཟད། བུ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་དང་བསླབ་གཅུན་གནང་སྟངས་
བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་དང་། ཤེས་ཡོན་སོགས་ཀྱི་ཐོག་མཛད་རྗེས་ཆེ་ཞིང་། ལྷག་པར་རང་ཅག་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་ལ་བཀའ་ ཕྱེེ་མ་ལེེབ་ཀྱིིས། ང་ཚོོ་ལྡུམ་རའིི་ནང་རྩེེད་མོོ་རྩེེ་བར་འགྲོོ་ཡིི་ཡིིན་ལབ།
བློོས་གཏོོང་དང་དཔའ་སྟོོབས་ལས་ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༤༧
དྲིན་བླ་ན་མ་མཆིས་པའི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་ པོ་མཆོག་ཡུམ་འདི་ལས་འཁྲུངས་པས་བོད་མིར་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་
དོན་གྱིས་གྲུབ། དེར་བརྟེན་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་འཁྲུངས་ཚེས་དང་སྟབས་ བསྟུན་གྱིས་བོད་རིགས་ཕ་མའི་ཉིན་མོ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་དགོས་དོན་ཡང་རང་
ཅག་བོད་མི་ཚང་མས་༸གོང་ས་མཆོག་དང་། ༸རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོའི་བཀའ་ དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་ཆེད་དང་། བོད་རིགས་ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་ཚང་མས་༸གོང་ས་
ཡུམ་སྲས་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱི་སྨན་མཛད་བཟང་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གང་གནང་ལ་ཁ་མིག་ཡར་བལྟ་དང་ཉམས་ལེན་
བྱས་ཏེ། ཕན་ཚུན་གུས་བཀུར་བྱམས་སྐྱོང་སོགས་ཡ་རབས་དམ་པའི་
འགན་བཞེེས་ཏེེ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་འདིིར་བསྐྱར་སྐྲུན་གྱིི་བྱས་རྗེེས་དུ་མ་ བཞག་གནང་ཡོོད། ལྷག་པར་དུ་ཁོོང་གིི་ཐུགས་གཤིིས་ནིི་དུས་དང་རྣམ་
ཉིིད་རང་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཀྱང་རུང་། ཡང་ན་ཕྱིི་རྒྱལ་ཁག་ནང་ཕེེབས་
ཀྱང་རུང་། གང་ལྟར་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ལ་ཧ་ཅང་བྱམས་བརྩེེ་ཆེེན་ པོོ་གནང་གིི་ཡོོད། ཁོོང་གིིས་གསུངས་དོོན། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ནིི་མ་
འོོངས་པའིི་རྒྱལ་ཁབ་བཞེེངས་མཁན་ཡིིན། ཞེེས་མཐོོང་ཆེེན་མཛད་ཀྱིི་ཡོོད་ པ་བཞིིན་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ནས་ཀྱང་། "ཅ་ཅ་" (ཨ་ཁུ།) ནེེ་རུ་ལགས་ཞེེས་བརྩིི་ བཀུར་ཧ་ཅང་ཆེེན་པོོ་ཞུ་ཡིི་ཡོོད། དེེར་བརྟེེན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིིས་ཁོོང་ གིི་འཁྲུངས་སྐར་ཏེེ་ཕྱིི་ཟླ་ ༡༡ པའིི་ཚེེས་ ༡༤ ནམ་ཡིིན་ལ་བྱིིས་པའིི་དུས་ ཆེེན་དུ་བརྩིིས་གནང་སྟེེ་ཉིིན་དེེར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོོངས་སུ་བྱིིས་པའིི་དུས་ ཆེེན་སྲུང་རྩིི་ཞུ་ཡིི་ཡོོད་པ་བཞིིན་བཙན་བྱོོལ་དུ་ཡོོད་པའིི་བོོད་པའིི་སློོབ་ གྲྭ་ཁག་ནས་ཀྱང་དེེ་དང་སྟབས་བསྟུན་སྲུང་བརྩིི་ཞུ་མུས་ཡིིན།
bio data adm མིི་ཚེེའིི་ལོོ་རྒྱུས་སྙིིང་བསྡུས། = གང་ཟག་སྒེེར་གྱིི་སྐྱེེས་ཚེེས་དང༌། ཤེེས་ཚད་ཉམས་མྱོོང་སོོགས་ཀྱིི་ལོོ་རྒྱུས་སྙིིང་བསྡུས།
biodiversity bio སྐྱེེ་དངོོས་སྣ་ཚོོགས་རང་བཞིིན། = གོོ་ལ་ཧྲིིལ་པོོའམ་ས་ཁུལ་བྱེེ་བྲག་ཅིིག་ཏུ་རྩིི་ཤིིང་དང་སྲོོག་ཆགས་སྣ་འཛོོམས་ཀྱིི་ཚད་རིིམ་
རན་པོོ་དགོོས་པའིི་གནས་སྟངས།
biology biol སྐྱེེ་དངོོས་རིིག་པ། = སྐྱེེ་དངོོས་དང་སྲོོག་ཆགས་ཀྱིི་བཟོོ་དབྱིིབས་དང་། བྱེེད་ལས། འཚར་ལོོངས། འབྱུང་ཁུངས། འཕེེལ་རིིམ་སོོགས་ཀྱིི་
དཔྱད་པའིི་རིིག་པ་སྟེེ། དེེའིི་ཁོོངས་སུ་རྩིི་ཤིིང་རིིག་པ་དང་སྲོོག་ཆགས་ཚན་རིིག་རྣམས་ཀྱང་ཚུད་དོོ།
ཁུངས། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་པའི་<<ཨིན་བོད་ཤན་སྦྱར་གཏན་འབེབས་བརྡ་ཆད།>>དེབ་ཕྲེང་ཁག
༢
ཕ་ཡུལ་ཤེེས་བྱའིི་བང་མཛོོད།
མགོོ་རྙོོག
ལྷུག་རྩོོམ།
སྐད་ཡིིག
ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མས་སྒྱུར་སྒྲིིག་ཞུས།
༥༤) ང་མ་སྐྱེེས་པའིི་སྔོོན་ལ་ང་རང་ཆུང་ཆུང་ཡོོད། ང་རང་ བྱམས་པ་སྒྲོོལ་མ། འཛིིན་རིིམ་བཅུ་གཅིིག གོོ་པལ་པུར་བོོད་ཁྱིིམ། རྒས་དུས་ཆེེན་པོོ་ཞེེ་དྲག་ཡོོད། མ་ཟད་ང་ཤིི་དུས་ངས་
སྤྱིར་མི་རིགས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན་སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ནི་མི་རིགས་དེའི་ཚེ་
རེེད་དམ།
སུམ་གྱི་གཏམ་ཞིག་རེད། ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭའི་ནང་གི་སློབ་མ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་
ཅག་ཟིིང་སྐྱ་ལགས་ཕོོ་བྲང་ཟིིང་སྐྱའིི་ནང་སྡོོད་ཀྱིི་ཡོོད།
བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཡང་ཇེ་ཞན་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་
གཞན་ལ་སྦྱིིན་པ་མང་པོོ་གཏོོང་གིི་ཡོོད། བྱས་ན་ང་སུ་ སྲོག་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་གསུང་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཁྱོག་བཤད་མ་ཡིན་པར་མངོན་ ༥༥) ཇོོ་ལགས་སྔོོན་པོོ་ཕོོ་བྲང་སྔོོན་པོོའི་ི ནང་སྡོོད་ཀྱིི་ཡོོད། ཨ་
ལ་མཚོན་ན་སྐད་ཡིག་ནི་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་དེ་ཙམ་མཐོང་མི་སྲིད་ཀྱང་མི་
རིགས་ཤིག་ལ་མཚོན་ན་སྐད་ཡིག་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཆགས་ཡོད། དེང་གི་
ཡང་ཇོོ་ལགས་རྒྱ་སྨུག་ཕོོ་བྲང་རྒྱ་སྨུག་ནང་སྡོོད་ཀྱིི་ཡོོད། བོད་པའི་སློབ་གྲྭའི་ནང་བོད་ཡིག་ཙམ་ལས་སློབ་ཚན་གཞན་རྣམས་ཨིན་ཡིག་ བྱས་ན་ཕོོ་བྲང་དཀར་པོོའི་ི ནང་སུ་སྡོོད་ཀྱིི་ཡོོད་དམ།
ཐོག་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པ་དང་གཅིག ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་
ཀྱིིས་ང་ལ་གུས་བཀུར་བྱས་ན་མ་གཏོོགས་སོོ་སོོར་གྱོོང་
དོ་དབྱིངས་མེད་པ་ཡང་གསལ་པོ་རེད། དེ་ནི་བོད་ཕྲུག་ཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་
༥༦) ང་ལ་མིིག་གསུམ་དང་རྐང་པ་གཅིིག་ལས་མེེད། ཁྱེེད་ རག་གིི་རེེད། བྱས་ན་ང་སུ་རེེད་དམ།
ཕ་མས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྲུ་གུར་བོད་ཡིག་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་སློབ་གསོ་ཉུང་
དྲགས་པའི་དབང་གིས་རེད། བྱས་ཙང་དེང་སང་གི་བོད་ཕྲུག་ཚོས་བོད་ཡིག་ལ་
ངོ་ཚ་དགོས་ངེས་ཤིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་ཕྲུག་མང་
༥༧) ངས་ལྕེེ་མེེད་པར་སྐད་ཆ་ཤོོད་ཀྱིི་ཡོོད་ལ། རྣ་ཅོོག་མེེད་ ཆེ་བ་ཞིག་སོ་སོའི་ལུང་པའི་སྐད་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པ་དང་བདག་གཉེར་མ་ པར་སྒྲ་ཡང་ཉན་གྱིི་ཡོོད། བྱས་ན་ང་སུ་རེེད་དམ།
༥༨) ཁྱེེད་ཀྱིིས་ང་གཡུགས་པ་དང་ང་ལམ་སང་ཕུར་འགྲོོ་
བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་ཤེས་མཁན་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག མཐའ་སྡོམ་དུ་ང་ཚོ་བོད་མི་ཚོས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཉར་
ཚགས་བྱ་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གལ་སྲིད་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་
ཡིི་ཡོོད། འོོན་ཀྱང་ཁྱེེད་ཀྱིི་ཉེེ་འཁོོར་དུ་ཡོོད་པའིི་མིིས་ང་ སྐད་ཡིག་མེད་ན་དེ་ནི་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ལུང་པར་དམའ་འབེབས་རེད་ལ་ སླེེབས་པ་ཚོོར་མ་ཐག་ཁོོ་ཚོོ་ལམ་སང་བྲོོས་འགྲོོ་ཡིི་རེེད། རྒྱལ་ཁབ་རྩ་མེད་གཏོང་བ་དང་ཁྱད་མེད། དེས་ན་ང་ཚོ་བོད་ཕྲུག་ཚོས་རང་གི་ བྱས་ན་ང་སུ་རེེད་དམ།
༥༩) ཁྱེེད་ཀྱིིས་ཐོོག་བརྩེེགས་ཁང་ཆེེན་གང་འདྲ་ཞིིག་གིི་ཐོོག་
ཁ་ནས་ང་གཡུགས་རུང་ང་ཆག་གིི་མེེད། འོོན་ཀྱང་ང་རྒྱ་
མཚོོའིི་ནང་གཡུགས་ན་ལམ་སང་མེེད་པ་ཆགས་ཀྱིི་རེེད། བྱས་ན་ང་སུ་རེེད་དམ།
སྐད་ཡིག་གཙང་མ་སྤྱོད་རྒྱུ་དང་འབྲི་ཀློག་ལ་སྦྱང་བརྩོན་གནང་རྒྱུ་གལ་ ཆེའོ། །
བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་མི་སྣ།
བསྟན་འཛིན་མེ་ཏོག འཛིན་རིམ་བདུནཔ། གོ་པལ་པུར་བོད་ཁྱིམ།
སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ནང་གནས་པའི་མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་ཉིད་ལ་
༦༠) ཨ་ཅག་དབྱངས་ཅན་དང་ཅོོ་ཟླ་བ་ཡིི་བུའིི་མིིང་ལ་བློོ་ སྙིང་དང་འདྲ་བའི་ཕ་མ་རེ་ཡོད་ངེས། དེ་ལྟར་ང་ལའང་གཞན་དང་འགྲན་ཟླ་བྲལ་ བཟང་དང་བཀྲ་ཤིིས་ཟེེར། བྱས་ན་བཀྲ་ཤིིས་དང་བློོ་བཟང་ བའི་ཕ་མ་གཉིས་ཡོད། རང་ཉིད་ཨ་མས་ཟླ་དགུའི་རིང་མངལ་དུ་ཉར་ཞིང་ཨ་ གྱིི་ཕའིི་མིིང་ལ་གང་ཟེེར་གྱིི་ཡོོད་དམ།
ཕས་ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུ་ཨ་མར་ལྟ་སྐྱོང་བྱས། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཁྲལ་ དང་དཀའ་ངལ་ཐམས་ཅད་དང་དུ་ལེན་ནས་མཐར་རང་ཉིད་གོ་ལ་འདིའི་ནང་
༦༡) གུར་དཀར་པོོའི་ིནང་བླ་མ་སེེར་པོོ་སྒོོམ་རྒྱག་པ་དེེ་སུ་རེེད། བསུས། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ང་རང་སྐྱེས་པ་ནས་བཟུང་རྨས་སྐྱོན་ཆུང་ཚགས་
༦༢) སྐོོམ་དུས་ཆུ་འཐུང། ལྟོོགས་དུས་ཟས་བཟའ་བ་དེེ་ཤོོད། རིགས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཁོ་ན་གནང་། ཁོང་གཉིས་པོས་བྱམས་ ༦༣) རས་ཁུག་དམར་པོོའི་ི ནང་འབྲུ་སེེར་པོོས་ཁེེངས་པ་དེེ་ བརྩེ་ཁོ་ནས་རང་ཉིད་གསོ་ཉར་གནང་ཞིང་ད་ལྟ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་ནའང་སྡུག་ ཤོོད།
༦༤) ཁ་ནས་འཐུང་། ཁ་ནས་སྐྱུག་པ་དེེ་ཤོོད།
ཨེེམ་ཆིི་དང་ནད་པ།
༦༥) ལུས་པོོ་མེེད་ཀྱང་གྱོོན་གོོས་གྱོོན་མཁན་དེེ་སུ།
ཡོོད། ཁྱེེད་ཀྱིིས་ང་མ་བསད་ན་ང་རང་སོོ་སོོ་ཤིི་ཡིི་རེེད། ཨེེམ་ཆིི། -: ང་ལ་གནས་ཚུལ་སྡུག་ཅག་གཅིིག་དང་དེེ་ལས་ཀྱང་སྡུག་པ་ཞིིག་ཡོོད། ནད་པ། -: ཨོོ་་་
བྱས་ན་གསུངས་དང་། ཨེེམ་ཆིི་ལགས།
ཨེམ་ཆི། -: ཁ་སང་ཁྱེད་ཀྱི་ནད་གཞི་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་
༦༧) ང་གསོོན་པོོར་གནས་མེེད་ཀྱང་ང་ལ་མཛུབ་མོོ་ལྔ་ཡོོད། རག་བྱུང་། དེའི་ནང་ཁྱེད་རང་ཆུ་ཚོད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས་གསོན་པོར་བསྡད་
བྱས་ན་ང་སུ་རེེད་དམ།
ཕ་ཡུལ་འདོོན་ཐེེངས་ ༢༢༣ གྱིི་གབ་ལན།
༤༣) མདའ། ༤༤) བུ་མོོ་གཅིིག་ལས་མེེད། ༤༥) མགོོ། (མགོོའི་ིསྟེེང་སྣ་ཁུང་གཉིིས། རྣ་བ་གཉིིས། མིིག་གཉིིས། ཁ་ གཅིིག་བཅས་ཡོོད།) ༤༦) ཟམ་པ། ༤༧) སྤྲིིན་པ། ༤༨) རྒྱུག་ཆུ། ༤༩) རྔ། ༥༠) སྣོོད། ༥༡) སོོ། ༥༢) ངར་ ལྕགས། ༥༣) པང་པ།
པ་མི་འདུག ཅེས་འཁོད་འདུག
ནད་པ། -: བྱས་ན་དེ་ལས་སྡུག་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ག་རེ་ རེད།
ཨེམ་ཆི། -:ངས་གནས་ཚུལ་དེ་ཤོད་རྒྱུ་བརྗེད་འདུག
བསྔལ་མ་མྱོངས་པའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་གནང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མི་ཚེའི་ ནང་དཀའ་ངལ་མེད་པ་ཡོང་མི་སྲིད་པས་ཕ་མ་གཉིས་པོས་ང་ལ་དཀའ་ངལ་ རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་ཐབས་བསླབ་གནང་གི་ཡོད། ད་ལྟ་ང་རང་སྤྱོད་པ་
ངན་པ་དང་མ་རབས་སོགས་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གཙོ་བོ་ནི་ཁོང་གཉིས་ ཀྱིས་བསླབ་བྱ་དང་གསོ་སྐྱོང་ཡག་པོ་གནང་བའི་གྲུབ་འབྲས་རེད། ཨ་ཕ་
དང་ཨ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ང་ལ་བཅོལ་བའི་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་གཉིས་ངས་ནམ་ ཡང་མ་བརྗེད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ལ་བཀའ་
དྲིན་འཇལ་ཐབས་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་གཞན་འཛམ་གླིང་ལ་སྐོར་བ་ཁྲིད་རྒྱུ་དང་
ཁང་པ་བཟོ་རྒྱུ་སོགས་དཔལ་འབྱོར་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་རྣམས་ངས་བྱེད་ནི་ མ་ཐུབ། འོན་ཀྱང་མ་འོངས་པར་ཕ་མ་གཉིས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མགོ་བཀྱག་
བཀྱག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོ་གསོན་པའི་དུས་ཚོད་ ཐུང་ཐུང་ཡིན་དུས་ཕྲུ་གུ་ཚོས་སོ་སོའི་ཕ་མ་གཉིས་ལ་དཀའ་ངལ་དང་
སྡུག་པོ་གཏོང་རྒྱུ་མེད། རྗེས་སུ་སོ་སོར་ཕྲུ་གུ་བྱུང་དུས་ལས་འབྲས་འཁོར་
ཡོང་། བྱས་ཙང་ཨ་ཕ་དང་ཨ་མ་གཉིས་ལ་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་གནང་ རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱོས། ང་རང་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མར་ལས་ཡག་པོ་བསགས་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་ཉི་ཟླ་དང་མཚུངས་པའི་ཕ་མ་གཉིས་གནང་བྱུང་། ཁོང་གཉིས་
ལ་ངས་སེམས་གཏིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། ངའི་མ་འོངས་པའི་མི་ཚེའི་ནང་
མི་བཟང་པོ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཐུག་རུང་ཕ་མ་གཉིས་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ནམ་ཡང་ ཡོང་མི་སྲིད། ཨ་ཕ་དང་ཨ་མ་ལགས་བཀའ་དྲིན་ཆེའོ། །
བུ་ཉི་མའི་ལོ་རྒྱུས།
རིན་ཆེན་ཉི་མ། འཛིན་རིམ་དགུ་པ། སམ་བྷོ་ཊ་ཅན་དྷ་གྷི་རི།
ངའི་མིང་ལ་རིན་ཆེན་ཉི་མ་ཟེར། ང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་༧ ཚེས་ ༢ ཉིན་ མོན་ཏ་དབང་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་རེད། ང་ལ་ནང་མི་བརྒྱད་ཡོད། དེའི་ནང་
ནས་བུ་ཆུང་ཤོས་གསུམ་པ་དེ་ང་ཡིན། ང་རང་གི་གཟུགས་པོའི་ལྗིད་ཚད་ནི་ ཀི་ལོ་ ༥༡ དང་གཟུགས་པོ་རིང་ཚད་ནི་སནྚི་མི་ཊར་༡༦༠ ཡོད། ང་རང་ རྒྱུན་གཏན་དུ་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་དོ་སྣང་ཡོད། ག་དུས་ཡིན་ཡང་རྩེད་མོ་དང་ ལུས་རྩལ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་རྩེ་ཡི་ཡོད། ཆབས་ཅིག་ང་དུས་ཚོད་སྟོང་ པའི་སྐབས་གཞས་ཉན་རྒྱུའང་དགའ་པོ་ཡོད།
ངའི་ནང་མི་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ་ཡིན་ན། ང་ལ་གཅེན་པོ་གསུམ། གཅེན་
མོ་གཉིས་དང་སྤུན་ཆུང་གཉིས་ཡོད། ནང་མིའི་ནང་ནས་ངར་བྱམས་ཤོས་
གནང་མཁན་ནི་གཅེན་མོ་མཁའ་འགྲོ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཅེན་མོས་བདག་
ཆུང་དུས་ཕ་མ་གཉིས་ཁ་བྲལ་བའི་ཁར་ང་གསོ་སྐྱོང་གནང་པ་རེད། སྐབས་དེའི་ བཀའ་དྲིན་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མི་འདུག སྟབས་མ་ལེགས་པའི་དུས་ཤིག་
མཚར་གཏམ།
༦༦) ང་གསོོན་པོོར་སྡོོད་སྐབས་མིིག་ཆུ་གཏོོང་ནས་སྡོོད་ཀྱིི་ ནད་པ། -: ལགས། ཨེེམ་ཆིི་ལགས། བྱས་ན་ང་སུ་རེེད་དམ།
ཕྱིི་ལོོ། ༢༠༢༣
ཁ། -: བྱས་ན་དེ་ཡག་པོ་རེད།
ཀ -: མ་རེེད། ཡིིན་ནའིི་མོོས་ང་ལ་དངུལ་སྤྲོོད་ཀྱིི་མ་རེེད།
ཁ། -: དེེ་ཡང་སེེམས་སྐྱོོ་པོོ་རེེད།
ཀ -: ཡིིན་ནའིི་མོོས་ང་ལ་ཁང་པ་ཞིིག་ཉོོས་བྱུང་། ཁ། -: ཨོོ་་་་དེེ་ཡང་དགའ་འོོས་པ་རེེད་ད། ཀ -:
-: མ་རེེད། ཁང་པ་དེེ་ཡང་མེེས་ཚིིག་སོོང་། ཁ། -: སེེམས་སྐྱོོ་བ་ལ་ཨང་།
ཀ -: མ་རེེད། དེེ་དགའ་འོོས་པ་རེེད། ཁང་པའིི་ནང་མོོ་ཡང་
མཉམ་དུ་ཡོོད་རེེད། ཧིི་ཧིི་ཧིི།
ཙིི་ཙིི་གསོོད་བྱེེད་ཀྱིི་སྨན་བཏང་བ།
གྲོགས་པོ་གཉིས།
ཀ -: གྲོགས་པོ། ང་ཆང་ས་བརྒྱབ་ཚར་པ་ཡིན།
རྩོོམ་སྒྲིིག་པས་སྒྱུར་སྒྲིིག་ཞུས།
ཁ། -: བྱས་ན་དེ་ཡག་པོ་རེད།
ཀ -: གྲོོགས་པོོ། ངས་སྟབས་མ་ལེེགས་པ་ཞིིག་ལ་ཙིི་ཙིི་བཟས་པ་ཡིིན།
ཀ -: ཡང་གལ་ཡོད་མ་རེད། མོ་ཕྱུག་པོ་རེད།
ཟིིན་པ་ཡིིན། ཞེེས་བཤད།
ཀ -: ཡག་པོ་བྱུང་མ་སོང་། མོ་མདོག་ངན་ཞེ་དྲག་འདུག ཁ། -: ཨོ་་་སེམས་སྐྱོ་བ་ལ་ཨང་།
ཁ -: དཔེེ་བསགས་པ་རེེད། བྱས་ན་ཙིི་ཙིིས་རང་གིི་ནང་ཁྲོོལ་ཆ་ཚང་ཟ་ཡིི་རེེད།
ཀ -: དེེ་ལ་སེེམས་ཁྲལ་དགོོས་དོོན་མེེད། ངས་ཙིི་ཙིི་གསོོད་བྱེེད་ཀྱིི་དུག་ཀྱང་བཏང་
༣
ཕ་ཡུལ་ཤེེས་བྱའིི་བང་མཛོོད།
ཕྱིི་ལོོ། ༢༠༢༣
ལྷུག་རྩོོམ།
༄༅། །ས་ཆ་སྐྱིིད་ཤོོས། །
སྐབས་ནས་གྲྭ་པར་སྒྲིག་ཞུགས་བྱས། ང་རང་ཕ་མའི་མཉམ་དུ་དུས་ཚོད་ཐུང་ ཁོོང་གིིས་སེེམས་གཏིིང་ནས་སྒོོམ་རྒྱག་སྟབས་བདུད་ཀྱིིས་ཀྱང་ཁོོང་ལ་གནོོད་
རིི་བོོང་གིིས། མ་རེེད། མ་རེེད། ལྡུམ་ར་མ་རེེད། སྤང་ལྗོོངས་རེེད་ལབ།
ལ་ང་རང་ནང་མི་མཉམ་དུ་མི་ཚེ་སྐྱེལ་མྱོང་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་རང་ལོ་ ༧
བདུད་མང་པོོ་ཞིིག་སླེེབས་ནས་ཁོོང་ལ་བར་ཆད་བྱས་ཡོོད། ཡིིན་ན་ཡང་
ངུ་རིང་སྡོད་མྱོང་ཡང་ང་རང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་པ་སོང་ཙང་གང་ཡང་དྲན་པ་གསོ་ འཚེེ་དང་བར་ཆད་གཏོོང་མ་ཐུབ་པ་རེེད། དེེར་བརྟེེན་ཁྱེེད་ལ་ཡང་མིི་གཞན་ ཡི་མི་འདུག ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཨོ་ཌི་ཤ་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གཞིས་ཆགས་སུ་ཡོད། གྱིིས་གནོོད་འཚེེའམ་བར་ཆད་བྱེེད་སྐབས་ཁ་ཡ་མ་བྱེེད་པར་སོོ་སོོའི་ི ལམ་
ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མས་བརྩམས།
ང་འཛིན་གྲྭ་དགུ་པའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ང་འདིར་སླེབས་ནས་ ཁ་ལ་འགྲོོ་དགོོས། མིི་དང་སྲོོག་ཆགས་ཀྱིིས་ནོོར་འཁྲུལ་ཤོོར་བ་མ་ཟད་ལྷས་
ལོ་བརྒྱད་ཕྱིན་སོང་། ང་རང་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་འཛུལ་བའི་རྗེས་སུ་འགྱུར་བ་ཧ་ ཀྱང་སྐབས་རེེ་ནོོར་འཁྲུལ་ཤོོར་གྱིི་ཡོོད། དེེ་འདྲ་སོོང་ཙང་གཞན་གྱིི་གནོོད་པ་ ཅང་ཆེན་པོ་ཕྱིན་སོང་། དཔེར་ན། བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་། གཞན་ལ་ དང་རང་གིི་སྐྱོོན་ལས་ཡང་ཡང་འདོོན་ཐབས་བྱེེད་དགོོས། ཡིིན་ཡང་སྟོོན་
རོགས་རམ་བྱེད་སྟངས། གཞན་ཡང་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ཐོག་ལ་ཡར་རྒྱས་ པ་སངས་རྒྱས་བཅོོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཟིིན་པས་ཁོོང་གནོོད་སྐྱོོན་ ཧ་ཅང་ཕྱིན་སོང་། དེ་དག་ཚང་མ་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་རེད། ངའི་ ལས་མཐར་པ་རེེད། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ཞུས་པ་ཡིན་ན་འབད་བརྩོན་དེ་ཙམ་མེད་པར་ལམ་ སང་ཤེས་ཀྱི་འདུག འོན་ཀྱང་མི་མང་པོ་མཉམ་དུ་སྦྱོང་བའི་སྐབས་དོ་སྣང་
ཡིིད་ལ་འཁོོར་བའིི་གཏམ་ལྔ།
ངའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་རྩེད་མཁན་ཆགས་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ང་རང་
ཁོོ་བོོ་གླེེན་པར་རྩིིས་རྒྱུ་མེེད།།
བརླག་གི་འདུག དེ་བཞིན་ང་རང་ལ་བོད་མི་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དེ་ཤུགས་ཆེན་
པོ་ཡོད་ལ། ང་རང་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་དུས་ཚོར་བ་དེ་དགོས་རྒྱུ་ སངས་རྒྱས་དབང་ཕྱུག འཛིིན་རིིམ་བཅུ་པ། སམ་བྷོོ་ཊ་ཅན་དྷ་གྷིི་རིི་ཉིིན་སློོབ། ཡིི་གེེ་རྩ་ནས་མིི་ཤེེས་ཀྱང་།། གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད་། ང་རང་གི་དམིགས་ཡུལ་ཞུས་པ་ཡིན་ན། ཨང་ཀིི་དང་པོོ་སླེེབས་ན་ཡང་།།
ཆུང་དུས་ནས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་རྩེད་རྒྱུར་དགའ་པོ་ཡོད་ལ་མུ་མཐུད་ནས་དེའི་ སྟེང་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ཀྱི་ཡིན།
ཁོོ་ལ་མཁས་དབང་རྩིིས་རྒྱུ་མེེད།།
རྒྱུ་མཚན་ནི་གལ་སྲིད་ང་ལ་དམིགས་
ཡུལ་མེད་ན་ད་ལྟ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པ་དང་ཕ་མའི་རེ་བ་ཐམས་ཅད་འཕྲོ་
མིི་རྣམས་ཡིི་གེེ་མིི་ཤེེས་དུས།།
བརླག་རེད། དེ་ཡིན་པ་སོང་ཙང་ང་ག་དུས་ཡིན་ན་ཡང་སློབ་གྲྭའི་བྱེད་སྒོ་
ཁོོང་ཁྲོོ་དེེབ་ལ་སྟོོན་གྱིི་རེེད།།
དག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་དང་ཕམ་ཁ་བྱུང་བ་ནི་
ཨང་ཀིི་དང་པོོ་སླེེབས་པའིི་སྐབས།།
རྩེད་མོའི་ཆ་ཤས་རེད། ང་རང་ཐོག་ནས་འབད་བརྩོན་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་ཀྱི་ མི་ཚེ་སྐྱིད་པོའི་ངང་སྐྱེལ་ཐུབ། གལ་སྲིད་དམིགས་ཡུལ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་
ཡིི་གེེ་མང་པོོ་སྦྱོོང་བའིི་སྐབས།།
ན་དམིགས་ཡུལ་གཞན་པའང་གྲ་སྒྲིག་ཡོད། གང་ལྟར་མི་ཚེའི་ནང་གང་འདྲ་
ཀླད་པར་ཡིི་གེེས་ཁེེངས་ཀྱིི་རེེད།།
ཆགས་མི་ཆགས་དེ་ང་རང་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་མི་བརྒྱབ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་
ཨང་ཀིི་དང་པོོ་སླེེབས་བའིི་སྐབས།།
གི་ཡོད་པས་རང་ངོས་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཡོད།
ལག་པར་རྔན་པས་ཁེེངས་ཀྱིི་རེེད།།
དཀའ་ངལ་ལས་གྲོོལ་ཐབས།
སྨོོན་ལམ་བཏབ་ནས་མིི་རག་ཀྱང་།།
སངས་རྒྱས་རྡོོ་རྗེེ། འཛིིན་རིིམ་བརྒྱད་པ། སམ་བྷོོ་ཊ་ཅན་དྷ་གྷིི་རིི་ཉིིན་སློོབ།
དཀའ་ངལ་ལས་འདོོན་ཐུབ་ཀྱིི་མེེད། དཀའ་ངལ་ཞེེས་པ་དེེ་རང་འབྱུང་ཡིིན་པ་ དང་མཚམས་མཚམས་སོོ་སོོའི་ི ངོོས་ནས་ཀྱང་ནོོར་འཁྲུལ་ཤོོར་ཏེེ་དཀའ་ངལ་ འཕྲད་ཀྱིི་ཡོོད། འཇིིག་རྟེེན་འདིིའིི་ནང་སེེམས་ཅན་ཚང་མས་དཀའ་ངལ་ལ་
གདོོང་ལེེན་བྱེེད་ཀྱིིན་འཚོོ་བ་སྐྱེེལ་གྱིི་ཡོོད། རང་སོོ་སོོའི་ི མིི་ཚེེ་ནང་གཅིིག་
བྱེེད་དགོོས་བསམ་པའིི་ཚེེ་དེེའིི་དཀྱིིལ་ལ་དཀའ་ངལ་ཞིིག་རང་བཞིིན་གྱིིས་
སླེེབས་ཀྱིི་ཡོོད། དཔེེར་ན། སངས་རྒྱས་བཅོོམ་ལྡན་འདས་སྒོོམ་རྒྱག་སྐབས་
རེེད་ལབ།
བཀའ་དྲིིན་དེེ་ལ་བརྩིི་ཡིི་མེེད།།
ཡོད། ངའི་ཤེས་ཚོད་ལ་འབད་རྩོན་དང་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་དེར་མ་འོངས་
འཛམ་གླིིང་ཁྱོོན་ཡོོངས་ཀྱིི་མིི་དང་སྲོོག་ཆགས་ཚང་མ་སྐབས་རེེར་མ་གཏོོགས་
གླ་བས་འཛམ་གླིིང་ཐོོག་རྩེེད་མོོ་རྩེེད་ས་སྐྱིིད་ཤོོས་ནིི་སྤང་ལྗོོངས་
རིིག་པ་སྒྲིིམ་ཏེེ་རག་སྲིིད་རེེད།།
ཡིི་གེེ་སྦྱངས་ནས་མིི་ཤེེས་ཀྱང་།།
བརྩོོན་འགྲུས་བྱས་ན་ཤེེས་སྲིིད་རེེད།། རིིན་ཐང་ཆེེ་བའིི་ཕ་ལམ་ལ།།
མིི་རྣམས་ཕངས་སེེམས་བྱེེད་ཀྱིི་རེེད།།
གཏམ་དཔེེ་གཅེེས་བཏུས།
རིིན་ཐང་ཆུང་བའིི་ལྕགས་དངུལ་དེེ།། མིི་ཚོོས་སྤྲད་རྐྱང་བྱེེད་ཀྱིི་རེེད།།
ཁོོ་ཚོོའིི་སྐད་ཆ་དེེ་ལོོ་མའིི་འོོག་ཏུ་ཡོོད་པའིི་གསེེར་ཉ་ཆུང་ཆུང་ཞིིག་ གིིས་གོོ་བས། ཉ་ཆུང་དེེ་ལམ་སང་ཆུའིི་སྟེེང་དུ་ཐོོན་ཡོོང་།
༥༩) བོོང་བ་གསེེར་གཟིིགས།
མིི་གཞན་གྱིིས་རང་ཉིིད་ལ་ཚད་ལས་འདས་པའིི་མཐོོང་ཆེེན་ནམ། བཀུར་སྟིི་ཆེེ་བསྟོོད་གནང་བྱུང་ཟེེར་བ་ལྟ་བུར་སྤྱོོད་པ་ཡིིན། (བོོང་བ་ནིི་ས་རྡོོག་ལ་ཟེེར།) ༦༠) བྱ་རྒན་སྒྲོོ་ཟད།
མིི་ལོོ་ན་རྒས་ཏེེ་ནུས་པ་ཤོར ོ ་བའམ། ཁྱིིམ་ཚང་ཉམས་གུད་དུ་གྱུར་ནས་འཚོོ་བའིི་ཡོོ་ཆས་ཀྱང་ཚོོང་དགོོས་ལ་ཐུག་སོོང་ཟེེར་བ་ལྟ་བུར་སྤྱོོད་པ་ཡིིན། ༦༡) བྱ་སྒྲོོ་རླུང་ཁྱེེར།
ཆགས་ས་བརྟེེན་ས་མེེད་པར་རྒྱལ་ཁམས་གང་སར་བསྐོོར་བསྐྱོོད་བྱེེད་པའིི་མིི་འཁྱམས་པོོའི ི་སྤྱོོད་ཚུལ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན་འབྱུང་ཁུངས་འདིི་ཡིིན་མེེད་པའིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ ཀྱིི་གླེེང་ཕྱོོགས་སོོགས་སྐད་ཆ་གང་སར་ཁྱབ་འགྲོོ་བ་ལའང་། "གཏམ་བྱ་སྒྲོོ་རླུང་" ཞེེས་སྤྱོོད་སྲོོལ་ཡོོད། ༦༢) བྱ་རྡོོ་ལམ་འཕྲད།
ཕྱོོགས་གཉིིས་ཀར་དམིིགས་ཡུལ་དང་ཉམས་སྣང་སོོགས་ཅིི་ཡང་མེེད་པར་གློོ་བུར་སྟེེས་དབང་གིི་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ལ་ཟེེར། ཕོོ་མོོའི ི་དབར་འབྲེེལ་བ་བྱུང་རིིགས་ལ་ སྤྱོོད་པ་མང་། དེེ་མིིན་ངོོ་ཤེས ེ ་སོོགས་ལ་སྤྱད་ནའང་ཆོོག
གཏམ་མཛོོད་མེེས་པོོའི ི་ཞལ་རྒྱུན་ལས་དྲངས།
མུ་མཐུད་རྒྱུ་་་་
༄༅། །མིིག་དྲུག། །
ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མས་བརྩམས།
༄༅། །དགེེ་སློོབ་གླེེང་སྟེེགས། །
ཐོོག་མར་རྒན་ལགས་རང་ཉིིད་ཀྱིི་ངོོ་སྤྲོོད་མདོོར་བསྡུས་ཤིིག་གནང་རོོགས།
དག་ཅིིག་ཡོོད་པས། ངས་དམིིགས་བསལ་གང་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་མེེད། ཡིིན་ཡང་འཁྲུག་
ཟེེར་གྱིི་ཡོོད། ད་ལྟ་གུས་མོོ་མོོན་གྷོོ་སམ་བྷོོ་ཊ་གཞིི་རིིམ་འོོག་མ་ཡན་ལག་དང་
དུས་ཚོོད་གང་ཐུབ་ཐུབ་གཏོོང་རྒྱུ་དང་། དེེ་འདྲ་མ་བྱུང་ནའང་ཕྲུ་གུ་སློོབ་གྲྭ་ནས་
ལན། ལྷན་རྒྱས་བཀྲ་ཤིིས་བདེེ་ལེེགས། ངའིི་མིིང་ལ་བསྟན་འཛིིན་མཁའ་ཁྱབ་ པོོའི་ི སློོབ་གྲྭར་དགེེ་རྒན་བྱེེད་མུས་ཡིིན། དགེེ་རྒན་གྱིི་ལས་ཀ་བྱས་ནས་ད་བར་ ལོོ་ངོོ་བཅོོ་བརྒྱད་འགྲོོ་ཡིི་འདུག། མིིག་དྲུག་ནིི་ང་ཚོོའིི་གཞིིས་ཆགས་ཀྱིི་ཕོོ་མོོ་རྒན་གཞོོན་ ཚང་མས་ངོོ་ཤེེས་པའིི་ཁྱིི་ཞིིག་ཡིིན། མོོའི་ི ནག་ཅིིང་སྣུམ་
པའིི་མིིག་གཉིིས་ཀྱིི་སྟེེང་དང་ཨམ་ཅོོག་གིི་འགྲམ་དུ་མིིག་ གིི་ཆེེ་ཆུང་ཙམ་གྱིི་ཐིིག་ལེེ་ཁམ་སེེར་བཞིི་ཡོོད་པས། མིི་ ཚང་མས་མོོ་ལ་མིིག་དྲུག་ཅེེས་འབོོད་ཀྱིི་ཡོོད།
སློོབ་ཕྲུག་ཅིིག་གིི་ངོོས་ནས་སློོབ་གཉེེར་བྱེེད་བཞིིན་པའིི་སྐབས་གལ་ཆེེ་ཤོོས་ དེེ་གང་ལ་ངོོས་འཛིིན་གནང་གིི་ཡོོད།
ལན། ངའིི་བསམ་ཚུལ་ལ་སློོབ་ཕྲུག་ཅིིག་གིི་ངོོས་ནས་སློོབ་གཉེེར་བྱེེད་བཞིིན་ པའིི་གནས་སྐབས་སུ་གལ་ཆེེ་ཤོོས་དེེ་རང་གིི་ངོོ་བོོ་གང་ཡིིན་
ཆ་དོོད་པའིི་དེེང་གིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ནང་ཕ་མ་རྣམ་པའིི་ལས་འགན་ཆེེ་ཤོོས་དེེ་ཕྲུ་གུ་དང་ ཁྱིིམ་དུ་སླེེབས་རྗེེས་ཉུང་མཐར་ཆུ་ཚོོད་གཅིིག་ཙམ་བཏང་ཐུབ་པ་ཡིིན་ན། དངོོས་ གནས་ཀྱིི་ཕྲུ་གུ་དང་ཕ་མ་གཉིིས་ཀྱིི་བར་མཛའ་སེེམས་ཟབ་མོོ་སྐྲུན་ཐུབ་ཀྱིི་རེེད་
སྙམ། དེེ་མིིན་ཕ་མ་དང་ཕྲུ་གུ་གཉིིས་ཀར་ཁ་པར་ནང་འཐོོམས་བསྡད་ན་དེེས་ཕ་ མ་བུ་ཕྲུག་དབར་གྱིི་བརྩེེ་སེེམས་ལ་གོོད་ཆག་བཟོོ་ཡིི་རེེད།
དུས་རྒྱུན་སློོབ་སྦྱོོང་དང་གང་ཅིིའིི་ཐད་ནས་སློོབ་ཕྲུག་གཞན་ལས་ཅུང་ཞན་ པའིི་སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་གསོོ་སྐྱོོང་ཡག་པོོ་ཇིི་ལྟར་བྱ་ཐུབ་བམ།
པ་དང་། རང་ཉིིད་སུ་ཡིིན་པ། མིི་རིིགས་གང་ཡིིན་པ། ག་རེེ་
ལན། དེེ་འདྲའིི་སློོབ་ཕྲུག་གིི་རིིགས་ལ་དགེེ་རྒན་གྱིི་ངོོས་ནས་
བྱས་ནས་སློོབ་སྦྱོོང་བྱེེད་ཀྱིི་ཡོོད་པ་དེེ་མཁྱེེན་དགོོས་རྒྱུ་གལ་
དཀའ་ངལ་དུ་ངོོས་འཛིིན་ཐུབ་ཙམ་མ་ཡིིན་པར་དཀའ་ངལ་དེེ་ལ་
ཆེེན་པོོ་མཐོོང་གིི་འདུག
བསམ་ཤེེས་གནང་ཐུབ་པ་དགོོས་ཀྱིི་ཡོོད། ཐབས་ལམ་བཟང་
བོོད་མིི་རིིགས་ཀྱིི་འཐབ་རྩོོད་ཐད་དགེེ་རྒན་ཞིིག་གིིས་ཞབས་
པོོའི་ི ཐོོག་ཁོོ་ཚོོར་སློོབ་ཚན་སོོ་སོོར་དབྱིིངས་སླེེབས་སུ་འཇུག་
འདེེགས་ཇིི་ལྟར་སྒྲུབ་ཐུབ་བམ།
ཐབས་བྱེེད་དགོོས། དེེ་འདྲའིི་དཀའ་ངལ་ཡོོད་རིིགས་ཀྱིི་ཕ་མ་
ལན། དགེེ་རྒན་ཞིིག་གིིས་རང་ཉིིད་ཀྱིི་ལས་འགན་ཟེེར་ནའང་
ཆར་པ་སིིམ་སིིམ་བབས་རྗེེས་ཀྱིི་ཉིིན་དེེར། ཕྱིི་རོོལ་གྱིི་གནམ་
གཤིིས་དྭངས་ལ་སྔོོ་ལྗང་གིི་ལྗོོན་ཤིིང་རྣམས་མགོོ་བོོ་དགུང་དུ་ བཏེེགས་ཏེེ་དགའ་སྤྲོོས་ཡོོམ་ཡོོམ་བྱེེད།
འདྲ། ཕྱག་ལས་དེེ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིི་ཐོོག་ནས་གནང་བ་ཡིིན་ན། དེེ་ག་རང་
ཤས་ནས་དེེ་ཙམ་རྒྱབ་སྐྱོོར་མ་གནང་བའིི་དཀའ་ངལ་རིིགས་རེེ་ཟུང་འཕྲད་ཀྱིི་འདུག
འདུག ད་དུང་རབ་བྱུང་ན། སློོབ་ཚན་སློོབ་ཁྲིིད་བྱས་པ་ཙམ་མིིན་པར་སོོ་སོོའི་ི མིི་
ཅིི་ཞིིག་ཡོོད་དམ།
སོོ་སོོའི་ི རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིི་འཐབ་རྩོོད་ཐད་ཞབས་འདེེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་རེེད་སྙམ་གྱིི་
རིིགས་ཀྱིི་ལྟ་བ་དང་། ལ་རྒྱ། རིིག་གཞུང་། གོོམས་སྲོོལ། དམིིགས་བསལ་གྱིིས་ང་ ཚོོར་༸གོོང་ས་མཆོོག་ཇིི་ཙམ་བཀའ་དྲིིན་ཆེེན་པོོ་ཡིིན་པ་སོོགས་དུས་དང་རྣམ་པ་
ཀུན་ཏུ་ཕྲུ་གུའིི་རྣ་བར་འཇོོག་པ་བྱེེད་ཐུབ་རྒྱུ་དེེ་གལ་ཆེེན་དུ་མཐོོང་། དེེ་འདྲ་གནང་
བ་ཡིིན་ན། དགེེ་རྒན་གྱིི་ཕྱག་ལས་གནང་གིིན་བོོད་མིི་རིིགས་ཀྱིི་འཐབ་རྩོོད་ཐད་ ཞབས་འདེེགས་གང་འཚམ་ཞུས་ཐུབ་པ་རེེད་སྙམ།
རང་ཉིིད་དགེེ་རྒན་གྱིི་མིི་ཚེེའིི་ནང་འདོོད་པ་ཚིིམས་ཤོོས་ཀྱིི་བྱ་གཞག་གང་ རེེད་འདུག་གམ། མིིག་དྲུག་མལ་ལས་ལངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ལྟོོགས་པའིི་ སྣང་བ་བྱུང་བས་དྲིི་མ་སྣུམ་གྱིིན་སྣུམ་གྱིིན་ས་ཆ་ག་ས་ ག་ལ་ཟས་འཚོོལ་དུ་ཕྱིིན།
ཕལ་མོོ་ཆེེས་མཉམ་རུབ་གནང་གིི་འདུག་ཀྱང་། ཕ་མ་འགའ་
ལན། རང་ཉིིད་དགེེ་རྒན་ཞིིག་གིི་མིི་ཚེེའིི་ནང་འདོོད་པ་ཚིིམས་ཤོོས་ཀྱིི་བྱ་གཞག་
དེེ་སོོ་སོོའི་ི སློོབ་ཕྲུག་དེེ་ཚོོ་ལམ་ལོོག་པ་ཞིིག་ཏུ་མ་ཕྱིིན་པར། མིི་བཟང་པོོ་དང་། སོོ་
སོོའི་ི མིི་རིིགས་ལ་ཞབས་འདེེགས་ཞུ་མཁན་འདུག་པ་དེེ་ཚོོ་མཐོོང་སྐབས་སེེམས་ ལ་དགའ་སྤོོབས་ཤིིག་ཡོོང་གིི་འདུག
ཁྱེེད་ཀྱིི་ངོོས་ནས་དེེང་དུས་ཀྱིི་ཕ་མ་རྣམ་པས་རང་ཉིིད་ཀྱིི་ཕྲུ་གུའིི་ཆེེད་དུ་འགན་ ཅིི་ཞིིག་ཁྱེེར་དགོོས་པར་གཟིིགས་ཀྱིི་འདུག་གམ།
ལན། ང་རང་ཡང་ཕྲུག་གུའིི་ཨ་མ་ཞིིག་ཡིི་པ་དང་། རང་ཉིིད་ལའང་ཞན་ཆ་མང་
ཁྱེེད་ཀྱིིས་སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་དང་དགེེ་ལས་རྣམས་ལ་གླེེང་འདོོད་པའིི་གཏམ་
ལན། དུས་རྒྱུན་ང་རང་གིིས་སློོབ་ཕྲུག་ཚོོར་ཞུས་པ་བཞིིན། མིི་ཚང་མ་སློོབ་
སྦྱོོང་ཨང་ཀིི་དང་པོོ་དང་གཟེེངས་སུ་ཐོོན་པ་ཞིིག་བྱུང་རྒྱུ་ཁག་པོོ་རེེད། ཡིིན་ནའང་ མིི་བཟང་པོོ་ཞིིག་ངེེས་པར་དུ་ཆགས་ཐུབ་ཀྱིི་རེེད། དམིིགས་བསལ་གྱིིས་ང་ཚོོ་
བོོད་མིི་ཞིིག་ཡིིན་པའིི་ཆ་ནས་སོོ་སོོའི་ི ཕྲག་པར་ལས་འགན་གལ་ཆེེན་ཞིིག་ཡོོད་ པ་དང་། ༸གོོང་ས་མཆོོག་གིི་བཀའ་སློོབ་སྙིིང་བཅངས་ཞུས་ཏེེ་ལྷག་བསམ་
རྣམ་དག་གིིས་སྒྲུབ་དགོོས། མདོོར་ན་བོོད་མིི་སུ་འདྲ་ཞིིག་ཡིིན་རུང་སོོ་སོོའི་ི ལས་ འགན་དེེ་ཡག་པོོ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་དགོོས་ཀྱིི་ཡོོད།
ཁྱེེད་ཀྱིིས་སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་བཅངས་པའིི་རེེ་བ་དང་མ་འོོངས་པའིི་ཕུགས་ འདུན་ཅིི་ཞིིག་ཡོོད།
ལན། ངའིི་སློོབ་ཕྲུག་ཙམ་མིིན་པར་བོོད་མིི་ན་གཞོོན་རྣམས་ལ་རེེ་བའམ་ཕུགས་
འདུན་གང་ཡོོད་ཟེེར་ན། ང་ཚོོ་བོོད་མིི་ཞིིག་ཡིིན་པ་དང་། སོོ་སོོའི་ི དམིིགས་ཡུལ་ངོོ་
འཕྲོོད་པའིི་ཐོོག་གང་ཅིིའིི་ཐད་ལེེགས་ཉེེས་དབྱེེ་བ་འབྱེེད་ཐུབ་པའིི་བོོད་མིི་བཟང་པོོ་ ཞིིག་ཆགས་ཐུབ་པའིི་རེེ་བ་ཡོོད།
རི་མོའི་གླིང་ཁ།
མོོ་ཁང་ཆུང་ནག་ཁུང་ཞིིག་གིི་འགྲམ་དུ་སླེེབས་སྐབས་ཙིི་
སྤྱིི་ཁྱབ་འགན་འཛིིན། བསྟན་འཛིིན་པདྨ། རྩོོམ་སྒྲིིག་འགན་འཁུར་བ། ངག་དབང་བསྟན་འཛིིན། རྩོོམ་སྒྲིིག་པ། ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མ། རིི་མོོ་བ། ངག་དབང་རྡོོ་རྗེེ། བསོོད་ནམས་དབང་ཕྱུག ཇུས་འགོོད་པ། ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མ།
ཙིི་ཨ་མ་ཞིིག་དང་འཕྲད། ཙིི་ཙིི་ཨ་མས་མིིག་དྲུག་མཐོོང་ མ་ཐག་ཞེེད་ཐག་ཆོོད་དེེ་འདར་སིིག་ཤོོར།
རྩོོམ་དང་རིི་མོོ་སོོགས་བསྐུར་སའིི་ཁ་བྱང་།
བསྟན་འཛིིན་དབྱིིངས་གསལ། གོོ་པལ་པུར་བོོད་ཁྱིིམ། འཛིིན་རིིམ་བཅུ་གཅིིག
བསྟན་འཛིིན་དབྱངས་འཛོོམས། མན་སྤར་སམ་བྷོོ་ཊ། འཛིིན་རིིིམ་བཞིི་པ།
The Editor Department of Education (CTA) Gangchen Kyishong Dharamsala-176215 Distt. Kangra (H.P.) India
གློོག་འཕྲིིན།:། phayulshezod@tibet.net
འདོོན་ཐེེངས་སྔོོན་མ་རྣམས་ www.bodyiglobjong.com དྲྭ་ཚིིགས་སྟེེང་ནས་གཟིིགས་ཐུབ།
བརྙན་དེེབ་མངགས་ཉོོ་གནང་སའིི་ཁ་བྱང་།
མིིག་དྲུག་གིིས་ཙིི་ཙིི་ལ། ཁྱེེད་རང་འདིིར་ག་རེེ་བྱེེད་ཀྱིི་
Sherig Parkhang Trust R-28 Ramesh Park, Laxmi Nagar New Delhi 110092 གློོག་འཕྲིིན།:། shepardelhi@gmail.com
ཡོོད། ཅེེས་དྲིིས། ཙིི་ཙིི་ཨ་མས། ང་ཁ་ལག་འཚོོལ་དུ་ཡོོང་ བ་ཡིིན། སྐུ་མཁྱེེན་ང་མ་གསོོད་རོོགས་གནང་། ཞེེས་ཞུ་ བ་འཐེེན།
མུ་མཐུད་རྒྱུ།
བསྟན་སྐྱོོང། གོོ་པལ་པུར་བོོད་ཁྱིིམ། འཛིིན་རིིམ་བཅུ་གཅིིག།
ཀུན་དགའ་ཕུན་ཚོོགས། གོོ་པལ་པུར་བོོད་ཁྱིིམ། འཛིིན་རིིམ་བཅུ་གཅིིག