Issuu

SVIM GRAĐANIMA CRNE GORE ČESTITAMO 21. MAJ DAN NEZAVISNOSTI Dnevne novine

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019. BROJ 2379 GODINA VIII Izdavač: Dnevne novine d.o.o. | Prvi broj izašao 10. oktobra 2011. Podgorica | 19. decembra. br. 5 | 0,50 EUR

SLJEDEĆI BROJ IZLAZI 23. MAJA

EKSKLUZIVNO INTERVJU: MILO ĐUKANOVIĆ, PREDSJEDNIK CRNE GORE

21. MAJ JE otvoriovrata crnogorske emancipacije ■ Ostvareni su istorijski rezultati. Urađeno je mnogo. Osnovnu, supstancijalnu nit učinaka državne politike u ovih trinaest godina, i u petnaest prethodnih, najpravilnije bi bilo nazvati - emancipacijom crnogorskog društva ■ Nijesu EU i Amerika sasvim obični ili slučajni saveznici. Nas je udružila posvećenost istom sistemu vrijednosti. Zato, kad apelujem za veću prisutnost EU i SAD na Balkanu, prije svega mislim na potrebu očuvanja naših vrijednosti ■ Pripadnost evroatlantskom sistemu vrijednosti zakonomjerno podstiče priliv novih investicija i turista. Investicije iz zemalja članica NATO u 2018. veće su za 65% u odnosu na 2017, što čini približno polovinu ukupnih stranih direktnih investicija u Crnoj Gori u toj godini

■ 3 7 ZA NAJBOLJE PONUDE:

marketing@dnovine.me

+382 20 252 900

INTERVJU

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

INTERVJU: MILO ĐUKANOVIĆ, PREDSJEDNIK CRNE GORE

21. MAJ JE OTVORIO VRATA CRNOGORSKE EMANCIPACIJE N

ek nam je srećna država, ovo je velika pobjeda Crne Gore… Znaćemo da ovoga puta čuvamo našu državu i nikada više nećemo dozvoliti da dođe u pitanje. Crna Gora nam treba kao naš dom, kao prostrani i komforni dom svih naših građana… Treba nam država da bismo mogli da ostvarimo sve naše evropske ambicije, da što brže obezbijedimo Crnoj Gori mjesto u društvu razvijenih evropskih država”. Ovo su bile riječi Mila Đukanovića u noći između 21. i 22. maja 2006. godine kada se obratio hiljadama građana koji su čekali da čuju rezultate referenduma. Danas, 13 godina kasnije, predsjednik Crne Gore, Milo Đukanović, političar i lider čijom zaslugom smo obnovili državu, postali članicom NATO-a, došli do vrata Evropske unije, u ekskluzivnom intervjuu Dnevnim novinama podsjeća na najupečatljivije detalje naše novije istorije, poručujući da

su od 2006. godine ostvareni istorijski rezultati i da se proteklih 13 godina može smatrati periodom emancipacije crnogorskog društva. “Podsjetnik samo na najmarkantnije događaje naše novije istorije ukazuje da se ništa nije dogodilo izolovano i slučajno. Sve je bilo uslovljeno i povezano. Prethodno ostvarenje je otvaralo vrata budućem. Zato mislim da je ovo vrijeme pravilno nazvati vremenom emancipacije Crne Gore. I zato poručujem svima koji kritikuju dugo trajanje crnogorske vlasti: nema dugog i kratkog trajanja vlasti. Ima samo vjerodostojnog demokratskog izbora i anticipiranja demokratskog razvoja, ili diktatorskog, odnosno autokratskog vladanja koje između ostalog ne dozvoljava, ili opstruira demokratski izborni proces. Kakav je model u pitanju u svakoj konkretnoj državi, o tome ne može presuđivati subjektivno samo vlast, ili nezadovoljna opozicija“, naglašava predsjednik Đukanović.

NASTAVAK NA 4. STRANI

INTERVJU

⌦ Razgovarala Vesna Šofranac Foto: Dejan Lopičić DN: Gospodine Predsjedniče, 13 je godina od obnove nezavisnosti, od sudbonosnog 21. maja 2006. godine. Ostvareni su istorijski rezultati koje ni najveći krtitičari vlasti ne mogu argumentovano osporiti. Kao predsjednik Crne Gore kako danas vidite državu na čijem ste čelu? ĐUKANOVIĆ: Da, saglasan sam, ostvareni su istorijski rezultati. Urađeno je mnogo. Osnovnu, supstancijalnu nit učinaka državne politike u ovih trinaest godina, i u petnaest prethodnih, najpravilnije bi bilo nazvati - emancipacijom crnogorskog društva. Crna Gora ranih 90-ih ko zna po koji put u svojoj istoriji, suočena sa izborom između rata i mira, možda prvi put odabrala je mir. Time je sačuvala svoju biološku i materijalnu supstancu i nemjerljivo vrijedni kapital multietničke zajednice. To je bio prvi nagovještaj odgovornije, savremene Crne Gore. DN: A drugi... ĐUKANOVIĆ: Drugi je uslijedio uskoro. On je simbolički važan, jer je tadašnja Vlada početkom 1994. prilikom usvajanja Budžeta objavila da je Crna Gora preuzela odgovornost da sama finansira svoje državne obaveze. Izgledalo je pretenciozno, možda i

utopistički, ali se pokazalo realnim. U toj objavi sadržana je prva klica državnopolitičke emancipacije i otklona od uticaja drugih na koje smo dugo zavisno bili upućeni. Jer, jasno je, pomoć koju smo do tada dobijali kroz razne forme, podrazumijevala je lojalnost onome od koga je dolazila. DN: Ističete i treći emancipatorski korak... ĐUKANOVIĆ: Treći simboličan međaš je bila ’99, u vrijeme NATO intervencije u SRJ, čiji je Crna Gora bili sastavni dio. Rekli smo već prvog dana da to nije naš rat i da ćemo u toj rizičnoj i politički napetoj atmosferi slijediti svoj, a ne tuđi nacionalni interes. To je bio novi, važan emancipatorski korak i demonstracija rastuće odgovornosti nove Crne Gore. Uslijedio je BeogradDN:Uslijedio ski sporazum, potom referendum, pa članstvo u NATO... ĐUKANOVIĆ: Beogradski sporazum koji su nestrpljivi zastupnici „sad ili nikad“ pristupa obnovi nezavisnosti smatrali korakom unatrag, a najnestrpljiviji čak nacionalnom izdajom, bio je potvrda novih svojstava Crne Gore i njenih savremenih generacija. Potvrda da nijesmo samo obdareni hrabrošću, što je bio istorijski znak raspoznavanja Crnogo-

„Sporazum za budućnost“ još jedna fatamorgana ljudi opsjednutih mržnjom prema vlasti DN: “Sporazum za budućnosti” koji je opozicija ne tako davno usvojila, danas je, kako sada izgleda, dio prošlosti. S obzirom da i sami priželjkujete jaču opoziciju, kao korektora vlasti, očekujete li da će opozicioni politički akteri u naredne izbore ipak ući sa većom dozom ozbiljnosti i odgovornosti prema građanima i državi ili će im opsjednutost Vašom ličnošću i DPS-om, te njihovom željom da odete s vlasti, biti jedini politički program i 2020. godine? ĐUKANOVIĆ: Ja se ne bih toliko bavio opozicijom, imamo mnogo prečih i ozbiljnijih tema i programskih zadataka kojima se moramo posvetiti u

susret predstojećim izborima. Rezultati će najbolje pokazati kako se politički subjekti, bilo da se radi o vlasti ili opoziciji, odnose prije svega prema pitanjima od životnog značaja za građane, ali i prema državi Crnoj Gori. Već je svima jasno da je tzv. „Sporazum za budućnost“ bio još jedna fatamorgana koju u raznim formama kreiraju manje-više isti ljudi opsjednuti mržnjom prema vlasti. Dakle, destrukcijom iz koje se nikad ništa vrijedno ne može poroditi. Zato, to ne vrijedi ni komentarisati. Što se tiče završnog dijela Vašeg pitanja, neka sami opozicioni akteri izvuku zaključak da li im takav odnos prema DPS-u i prema meni donosi uspjeh.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Pripadnost evroatlantskom sistemu vrijednosti zakonomjerno podstiče priliv novih investicija i turista. Investicije iz zemalja članica NATO u 2018. veće su za 65% u odnosu na 2017, što čini približno polovinu ukupnih stranih direktnih investicija u Crnoj Gori u toj godini

raca, nego i promišljenošću i strpljenjem. Referendum za nezavisnost potvrdio je snagu tada već dobro utemeljene vizije demokratske Crne Gore, a takođe i ispravnost politike „čekanja sebe“, tj. strpljivog sazrijevanja svijesti o značaju ideje obnove nezavisnosti. Iskoristili smo, pokazuje se, vjerovatno posljednju šansu da uradimo to što je bilo

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

ne samo istorijski pravedno, nego i jedino odgovorno prema našoj budućnosti. A ulazak u NATO i pređena dionica na putu EU integracije svjedoče da je naša vizija bila ne samo jasna, nego i realna i ispravna. Znači i, afirmaciju naših rastućih kapaciteta da tu viziju, uprkos svim opstrukcijama unutar i van Crne Gore, i istorijskom nasljeđu višedecenijskog zaostajanja, možemo ostvariti. DN: Izdvojili ste, kako kažete najmarkantnija dešavanja na putu obnove crnogorske države. Koja je poruka? ĐUKANOVIĆ: Ovaj podsjetnik samo na najmarkantnije događaje naše novije istorije ukazuje da se ništa nije dogodilo izolovano i slučajno. Sve je bilo uslovljeno i povezano. Prethodno ostvarenje je otvaralo vrata budućem. Zato mislim da je ovo vrijeme pravilno nazvati vremenom emancipacije Crne Gore. I zato poručujem svima koji kritikuju dugo trajanje crnogorske vlasti: nema dugog i kratkog trajanja vlasti. Ima samo vjerodostojnog demokratskog izbora i anticipiranja demokratskog razvoja, ili diktatorskog, odnosno autokratskog vladanja koje između ostalog ne dozvoljava, ili opstruira demokratski izborni proces. Kakav je model u pitanju u svakoj konkretnoj državi, o tome ne može presuđivati subjektivno samo vlast, ili nezadovoljna opozicija. Kada je riječ o izbornim procesima u Crnoj Gori, relevantne međunarodne institucije koje već decenijama prate izbore u svijetu, do sada su uvijek davale svoj afirmativni sud. Naravno, uz preporuke za poboljšanje, jer nigdje nema idealnih izbornih procesa. I jednako tako ima dobro iskorišćenog, ili uludo protraćenog vremena. Podsjetio sam na najznačajnije učinke vlasti da bismo svi zajedno i objektivno ocijenili je li to izgubljeno vrijeme za Crnu Goru. Ili je to vrijeme njenog prekretničkog iskoraka u novi kvalitet nacionalne odgovornosti i sada već izvjesno povratak nove Crne Gore njenoj prirodnoj evropskoj kući. DN: Jeste li zadovoljni onim što je ostvareno? ĐUKANOVIĆ: Da li sam zadovoljan? Uvijek mislim da može i bolje i brže. Ali i da može i mora socijalno senzibilnije i odgovornije.

INTERVJU

Služenje tuđim interesima uvijek završava izdajom DN: Devetog maja Viši sud u Podgorici donio je prvostepenu presudu za pokušaj terorizma, nesumnjivo potvrđujući da je 16. oktobra 2016. bio ugrožen mir i pravo Crne Gore da bira svoj put u budućnost. Takođe, da je na udaru bio i Vaš život. I dok sa jedne strane stižu priznanja crnogorskom pravosuđu sa najznačajnijih svjetskih adresa, na domaćem terenu, od strane kompletne opozicije (čak i SDP-a kojem su puna usta priče o vladavini prava) imamo kritike, nepriznavanje odluke Suda, nipodaštavanje sudske i tužilačke vlasti... Vaš komentar? ĐUKANOVIĆ: Ne vjerujem da je to ikog ozbiljnog i elementarno upućenog iznenadilo. Već sam u odgovoru na neko od prethodnih pitanja opisao inferiornu svijest većeg dijela crnogorske opozicije koja je usljed evidentne političke nemoći, pa i diletantizma povjerovala da će do ostvarenja svojih ciljeva doći služenjem tuđim interesima. Koje obavezno u finalu završava izdajom. Da ne okolišamo, tako se to svuda u svijetu zove. Kad vam je „majčica“ tuđa, a ne svoja država. I kad još krenete da služite interesima „majčice“, bez obzira što su protiv interesa države u kojoj ste rođeni,

Nema dugog i kratkog trajanja vlasti. Ima samo vjerodostojnog demokratskog izbora i anticipiranja demokratskog razvoja, ili diktatorskog, odnosno autokratskog vladanja koje između ostalog ne dozvoljava, ili opstruira demokratski izborni proces

Jer ovo su tektonske promjene u društvu i ne možemo svi jednakom brzinom usvajati nova pravila. DN: U međunarodnim političkim krugovima svjedoci smo, prateći Vaše diplomatske aktivnosti, izuzetnog poštovanja za napredak koji je Crna Gora ostvarila u periodu od obnove nezavisnosti. Sa druge strane, upravo iz Crne Gore, iz pojedinih medijskih i političkih centara, ne

i vi i svi vaši preci. Očekujući da vas „majčica“ pomogne kešom, ili plaćajući razne Šavive i Asade u milionskim iznosima. I tu se, kako dobro znamo nema što novo otkriti. Jer, zaneseni podrškom velike zaštitnice, opozicioni lideri o kojim je riječ sami su sve rekli. Ne samo oni. Nego i njihovi inostrani mentori, i finansijeri. Mjesecima uoči parlamentarnih izbora 2016. godine, kroz gotovo svakodnevne medijske nastupe, otvorene prijetnje i upozorenja Crnoj Gori sa relevantnih moskovskih političkih adresa. Šta će nam se dogoditi ako ne poslušamo njihov savjet. Tako su oni, zapravo sami pisali svoju optužnicu, a da možda nijesu bili ni svjesni toga. Ili su vjerovali da će nas tako uplašiti, i da ćemo odustati od svojih državno-političkih planova. A da će nas, ostanemo li nerazumni, uz podršku moćnih mentora-ukloniti. Bilo kako. Pošto se nije dogodilo ni jedno ni drugo, oni su ostali ogoljeni. Dokumentovano, s rukama u tuđem džepu. I sad su uvrijeđeni što su otkriveni. Ne marim za njihovu jadikovku. O svojim djelima i njihovim posljedicama moramo svi na vrijeme misliti. Crna Gora je pokazala da je dorasla i ovakvim izazovima. prestaju pokušaji minimiziranja svega onoga zbog čega nam u svijetu odaju priznanja .Kako komentarišete ovaj kontrast? ĐUKANOVIĆ: Može izgledati paradoksalno, ali je tačno da je ugled države Crne Gore mnogo veći u međunarodnoj nego u domaćoj javnosti. Međunarodna zajednica realno vrednuje rezultate koje je Crna Gora napravila za samo trinaest godina otkako je i formalno preuzela odgovornost za svoju budućnost. Naša istrajnost da i u najtežim, ranim 90-im godinama branimo ideju suživota i multietničke demokratije, sposobnost da sačuvamo mir i unutrašnju stabilnost, i da doprinosimo regionalnoj, a kasnije i globalnoj stabilnosti i bezbjednosti, pokazala se ispravnom. Naši međunarodni partneri izuzetno cijene i činjenicu da Crna Gora nema otvorenih pitanja sa susjedima, i da objektivno igra važniju ulogu u regionu nego što je to njena teritorijalna i populaciona veličina.

„NIJESU EU I AMERIKA SASVIM OBIČNI ILI SLUČAJNI SAVEZNICI. NAS JE UDRUŽILA POSVEĆENOST ISTOM SISTEMU VRIJEDNOSTI. ZATO, KAD APELUJEM ZA VEĆU PRISUTNOST EU I SAD NA BALKANU, PRIJE SVEGA MISLIM NA POTREBU OČUVANJA NAŠIH VRIJEDNOSTI. NADAM SE DA JE ELEMENTARNO UPUĆENOJ JAVNOSTI JASNO VIDLJIVO DA SVAKA DRUGA VERZIJA BUDUĆNOSTI BALKANA POLAZI SA POTPUNO DRUGAČIJIH VRIJEDNOSNIH PLATFORMI. Zato je i zovu „sidrom stabilnosti“, „zemljom dobrih vijesti“, „uspješnom evropskom pričom“... Poštovanje inostrane javnosti podstiče i sposobnost Crne Gore da sprovodi reforme, da usvaja nove standarde, realizuje skupe i izazovne razvojne projekte, i da generiše dinamičan ekonomski rast, čak i u vremenu teške ekonomske krize u Evropi. DN: Nasuprot tome... ĐUKANOVIĆ: Nasuprot tome, u Crnoj Gori je i dalje na sceni politikantsko, agresivno osporavanje svega postignutog. Ono je dvojako inspirisano. Najprije, opozicija se umorila od brojnih izbornih poraza. Ali to je ne podstiče da unapređuje svoju politiku i odgovornost. Naprotiv, izgubivši vjeru da će ikad biti u stanju da pobijedi u demokratskom odmjeravanju političkih programa i lidera, opozicioni prvaci su se opredijelili za samoobmanu i pokušavaju da u nju uvjere i izborno tijelo kome se obraćaju.Ponavljajući da rezultati koje sam nabrojao nijesu uspjesi, nego strateški promašaji savremene Crne Gore. Dugo su pokušavali i da obezbijede razumijevanje i podršku relevantnih inostranih političkih adresa, na zapadu i istoku. I to je na kraju karikaturalno završilo u najamničkom služenju ruskim, antizapadnim interesima na Balkanu. Time i u anti-NATO i antievropskoj destrukciji, što je suštinski u trajnom sukobu sa vitalnim interesom svih balkanskih naroda. I drugi, važniji dio crnogorske političke kontroverze su parapolitički centri moći – tzv. nezavisni, u suštini opozicioni mediji, i dio NVO sektora, kao središta opozicione politike.

NASTAVAK NA 6. STRANI

intervju

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

DN: Koji su njihovi interesi? ĐUKANOVIĆ: Njihovi interesi su finansijski i politički. Preciznije, glumeći institucije civilnog društva pokušavaju da prigrabe grantove međunarodnih institucija, a najvažniji argument im je senzacionalistička kritika vlasti i osporavanje njenih učinaka. Politički cilj im je da svojim kampanjama i konstruisanjem afera eliminišu one koje smatraju političkim preprekama da ostvare profit i zamišljenu društvenu moć. Treba priznati da nijesu bez inovativnosti. U tom naumu već su više puta formirali i svoje političke partije, pokazalo se najčešće za jednokratnu izbornu upotrebu, a još uvijek se na nekim međunarodnim adresama izdaju za nezavisne medije, recimo. Pritom, finansijsku podršku uzimaju bez ideoloških predrasuda: i sa zapada i sa istoka i u ime evropske demokratije i od onih koji je brutalno ruše. Neki od tih parapolitičkih centara nijesu izvorno antizapadno nastrojeni. Ali su balkansko prevarantske šićardžije, bezidejni i pohlepni. Vjeruju da je najvažnije da smijene vlast. Pa i u savezu sa antievropskim i anti-NATO partijama. Makar time doveli u pitanje i sve tekovine novijeg razvoja Crne Gore, uključujući i samu državu. A onda bi vidjeli kako dalje , svakako iz ugodnije pozicije revolucionara, koji će svoj doprinos naplatiti od nove vlasti.Ili će sami biti ta vlast. Neodgovorno i plitkoumno. Takvih smo se uloga već nagledali u istoriji, zbog čega smo nažalost tu gdje smo.

DN: Duže vrijeme, bez ikakvog uvijanja, kritikujete sporost briselske administracije kada se radi o proširenju EU, upozoravajući na posljedice odugovlačenja prijema novih članica. Otvoreno govorite o uticaju tzv.trećih zemalja – Rusije, Kine, Turske, izlažući se riziku da budete na neki način politička meta i jednih i drugih. Kako Vi na to gledate? Koje rizike to sa sobom može da nosi? ĐUKANOVIĆ: Situacija je takva da ima odviše razloga i za kritiku i za samokritiku. Zato ne prećutkujem ni jedno, ni drugo. Ali, platforma je jasna. Ne samo Crnoj Gori, nego cijelom Balkanu je mjesto u EU. To je interes i Balkana i Unije. Kritički govorim da na tom planu i jedni i drugi moramo da radimo i više i bolje, posebno kad znamo da je već puno vremena izgubljeno u istoriji. To što je Balkan danas takav, naravno primarno je odgovornost nas koji na njemu živimo. Ali, nije bez odgovornosti ni Unija koja već duže vremena predvodi Evropu. Jer Balkan je region naše zajedničke evropske kuće. Što duže neracionalno trošimo vrijeme to više pružamo šansu i otvaramo prostor drugima. Da se razumijemo: nemam ništa protiv bilo koje države, pa ni protiv Rusije, Kine, ili Turske… Smatram legitimnim njihove ambicije da zauzmu nove pozicije na globalnoj sceni. Ali, nije valjda upitno da je Evropa naš dom i zona prioritetne odgovornosti EU, a takođe i NATO

Sporazum iz Prespe je dobar podsticaj za rješavanje srpsko - albanskih odnosa

DN: Rješenje problema na relaciji Beograd – Priština je u fokusu EU. Kao jedno od mogućih puteva izlaska iz zamrznutog konflikta pojavljuje se korekcija granica između dvije države. Vi ste od starta protiv takvog rješenja, ocjenjujući da bi to bio povratak u devedesete. Koje su, po Vama, polazne osnove na kojima treba da počiva dijalog između Srbije i Kosova? ĐUKANOVIĆ: Prije svega, smatram da je dobro što je dijalog Beograd-Priština uspostavljen. Znam koliko je star i kompleksan problem srpsko-albanskih odnosa i nesporazuma na relaciji Beograd - Priština. Nije dobro što je u međuvremenu taj dijalog zapao u ćorsokak. Treba ga razumnim pristupom nastaviti i uspješno završiti. Sporazum iz Prespe je dobar podsticaj tome. Tačno je da sam izrazio rezervu prema ideji demarkacije između Srbije i Kosova koja bi značila odstupanje od principa

definisanih stavovima Badinterove komisije. Dva su razloga za moju rezervu. S obzirom da bi demarkacija neminovno bila percipirana i tumačena etničkim razlozima (Srbi u Srbiju, a Albanci na Kosovo) to svakako ne bi predstavljalo doprinos emancipatorskoj ideji multietničke demokratije koju želimo da razvijemo na Balkanu. I drugi: na čemu temeljimo uvjerenje da takvo rješenje neće izazvati lančane inicijative za rješavanje drugih otvorenih pitanja, ne samo na Balkanu? Šta su garancije za to? Uz to, smatram i da se taktički pogriješilo u komunikaciji sa javnošću. Smatram da je bilo opravdanije završiti pregovarački proces, usaglasiti rješenja koja će značiti punu normalizaciju odnosa, pa kao sastavni dio te formule na kraju provjeriti da li ideja nove demarkacije provocira uvijek rovitu stabilnost regiona, ili može biti i dio održivog rješenja.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Uličarske prijetnje pojedinih opozicionih lidera zaslužuju samo prezir DN: Od strane osuđenih lidera DF-a upućene su prijetnje Vama i Vašoj porodici, kao i nosiocima najznačajnijih pravosudnih funkcija u Crnoj Gori ? Kako komentarišete te prijetnje? ĐUKANOVIĆ: Te prijetnje su izraz slabosti i kukavičluka ljudi -alijanse. Nijesu EU i Amerika sasvim obični ili slučajni saveznici. Nas je udružila posvećenost istom sistemu vrijednosti. Zato, kad apelujem za veću prisutnost EU i SAD na Balkanu, prije svega mislim na potrebu očuvanja naših vrijednosti. Nadam se da je elementarno upućenoj javnosti jasno vidljivo da svaka druga verzija budućnosti Balkana polazi sa potpuno drugačijih vrijednosnih platformi. I na kraju, ne zagovaram sektaštvo. Niti da se sa onima koji misle drugačije gledamo preko nišana. Politička mudrost nama koji živimo i vodimo politiku na evroatlantskom prostoru, nalaže koegzistenciju, saradnju i osmišljeno promovisanje svojih vrijednosti. Nije rješenje u izvozu i u nametanju univerzalnih formula demokratije. Jer njih nema. Sve što euroatlantski savez želi i treba da uradi na tom planu, kao realni lider na globalnoj sceni, tražiće vrijeme , strpljenje, saradnju. A za početak treba odgovorno i odlučno zaštititi svoje interese na cijelom kontinentu. Znači, i na Balkanu. DN: Pred Evropom su izbori za Evropski parlament. Kakav odnos snaga očekujete? Kojim putem će krenuti Evropa i EU nakon predstojećih izbora za EP? Šta da očekuje Crna Gora i region? ĐUKANOVIĆ: Posljednjih godina svjedoci smo da desne snage i populistički pokreti jačaju ne samo u Evropi, već u svijetu. To će se svakako u određenoj mjeri odraziti i na predstojeće evropske izbore. Ipak, mislim da će političke strukture koje su danas dominantne u Evropskoj uniji zadržati kormilo u svojim rukama. Kakav god bio rezultat izbora, ne vjerujem da će politika proširenja biti, posebno ne na početku, u fokusu Evropske unije. Treba računati na period konstituisanja i uhodavanja novih evropskih institucija, na unutrašnje teme i probleme koji će biti prioritet za evropsku administraciju. To svakako ne bi trebalo da demotiviše proevropske vla-

uhvaćenih u svojim nedjelima. Zato ne zaslužuju komentar. Prijatelje čitav život biram sam. I veoma sam im posvećen: iskrenošću, razumijevanjem, spremnošću na pomoć i podršku. Neprijatelji biraju mene za protivnika, ili krvnika, kako to suptilnije kažu pojedini „demode i proevropske politike u našim zemljama. Važno je da nastavimo odlučno s reformama, sa izgradnjom društva vladavine prava, i da ostanemo na evropskom kursu, koji za Crnu Goru svakako, a vjerujem i za druge države u okruženju, nema alternativu. Da ponovim: Za Balkan je u ovom vremenu važnije da uz pomoć EU nastavi putem sveobuhvatne evropeizacije naših društava od toga da definišemo precizan datum ulaska u članstvo.

kratski profilisani“ lideri opozicije. Prezirem naravno njihove uličarske prijetnje, kojih se groze svi normalni ljudi i među njihovim pristalicama. Stara izreka kaže: kad bi se čovjek saginjao da se baci kamenom na svako pašče koje na njega zalaje na putu kojim ide, nikuda ne bi stigao. DN: Od prijema Crne Gore u NATO prošle su dvije godine. Može li se već govoriti o benefitima? Jesu li ispunjena Vaša očekivanja? ĐUKANOVIĆ: Naravno da može, nesumnjivi benefiti su evidentni. Imamo novi, viši kvalitet unutrašnje bezbjednosne i političke stabilnosti. Crna Gora uspješno rješava izazove sa kojima se suočava. Učešćem u zajedničkim aktivnostima Alijanse ubrzano raste zrelost državnih instituci-

intervju ja, naše vojske, bezbjednosnih struktura... Spremniji smo za nove izazove poput sajber i hibridnih prijetnji. Pripadnost evroatlantskom sistemu vrijednosti zakonomjerno podstiče priliv novih investicija i turista. Investicije iz zemalja članica NATO u 2018. veće su za 65% u odnosu na 2017, što čini približno polovinu ukupnih stranih direktnih investicija u Crnoj Gori u toj godini. Takođe, broj noćenja i broj turista iz zemalja članica NATO u 2018. u odnosu na prethodnu godinu rastao je po dvostruko većoj stopi od rasta broja noćenja i broja turista iz država koje nijesu članice NATO. Ipak, najvažnije je da je ulaskom u NATO i napretkom u pregovorima sa EU, Crna Gora potvrdila ozbiljnost namjere da bude dio savremene evropske porodice i da svojim građanima dogledno obezbijedi evropski kvalitet života. DN: Naredne godine su novi parlamentarni izbo-

Nećemo dozvoliti nikome da potkopava našu državu, krijući se iza mantije i krsta DN: Crkveno pitanje u Crnoj Gori i dalje je na čekanju. Sporost u rješavanju ovog pitanja često javno kritikuju i najveće pristalice aktuelne vlasti. Da li je donošenje novog zakona na vidiku? Koji model rješavanja ovog pitanja smatrate najprikladnijim i najdjelotvornijim za Crnu Goru? ĐUKANOVIĆ: Ne bih rekao da je na čekanju, već da se sada stvaraju pretpostavke da se ozbiljnije posvetimo rješavanju crkvenog pitanja. Što se nestr-

pljenja o kojem govorite tiče, nije nam to ništa novo. Već sam podsjetio na nervozu određenih političkih snaga, tvrdih zagovornika crnogorske nezavisnosti, uoči referenduma 2006. Da smo žurili, nikuda ne bismo stigli. Vlada je na posljednjoj sjednici utvrdila Predlog zakona o slobodi vjeroispovijesti i uputila ga u dalju proceduru. Vjerujem da to značajno može doprinijeti regulisanju brojnih pitanja u ovoj osjetljivoj sferi. Nažalost, za to nema gotovih modela. Na-

še političko polazište je da svako novo rješenje mora slijediti osnovni cilj : prevazilaženje naslijeđenih dubokih podjela u crnogorskom društvu. Računamo na posvećenost svih političkih i crkvenih subjekata da se u dobroj vjeri i namjeri dođe do održivog rješenja, u najboljem interesu svih naših građana, i države i crkve. Nećemo naravno dozvoliti nikome da se bahati po Crnoj Gori, i da potkopava našu državu, krijući se iza mantije i krsta.

ri. S obzirom na iskustvo iz 2016. godine, može li se dogoditi neki sličan scenario? ĐUKANOVIĆ: Nezahvalno je baviti se prognozama takve vrste, ali ipak vjerujem da je to neponovljivo. Uostalom, imamo državu koja je pokazala sposobnost i odlučnost da adekvatno reaguje i u tako nepredvidivim situacijama. DN: Opozicija i dalje odbija poziv na dijalog i zajednički rad na stvaranju uslova za naredne parlamentarne izbore. Dio poslanika, poput Demokrata, nijesu imali niti jedan dan radnog staža u Skupštini Crne Gore, ali su svi redovno primali plate. Da li ovakva situacija postoji igdje u svijetu i koji su modeli rješavanja? ĐUKANOVIĆ: Mislim da je priča na tu temu već poodavno dosadila političkoj i široj javnosti. Nema se tu šta novo reći. Takvo postupanje najbolje govori o političkoj zrelosti njegovih protagonista. Ne znam da li postoji nešto slično u svijetu, ali znam da ne postoji druga mogućnost i drugo mjesto osim Parlamenta za rješavanje tog pitanja. DN: Dnevne novine su nedavno objavile rezultate istraživanja medijske scene u Crnoj Gori i prisutnosti zvaničnika u medijima, koji su pokazali da ste Vi tokom januara, februara i marta bili tema u čak 1200 objava medijskog koncerna Vijesti – novine, televizije i portala. Od toga, u više od 900 objava Vaše ime je bilo plasirano u negativnom kontekstu. Otkud tolika opsesija, može se reći i mržnja vlasnika tih medija prema Vama? Ima li racionalnog objašnjenja za takvu neviđenu hajku kojoj ste izloženi? ĐUKANOVIĆ: Racionalno ili iracionalno, ali, već sam rekao, u pitanju su lični finansijski i politički interesi vlasnika tog koncerna, koji su umislili da sam ja smetnja ostvarivanju njihovih nerealnih ambicija. Oni su takođe logistika, što svjesno što nesvjesno, nerealnim ambicijama i nekih drugih unutrašnjih i spoljnih faktora, koji bi htjeli da nam kroje kapu u Crnoj Gori, a koji u vladajućoj koaliciji, DPS-u i meni vide prepreku za ostvarivanje svojih ciljeva. Uz sve to oni zloupotrebljavaju i demokratski institut slobode medija za ostvarenje svojih prljavih ciljeva. Ali u svom naumu nijesu, i neće uspjeti.

POLITIKA

INTERVJU PREMIJERA DUŠKA MARKOVIĆA NJEMAČKOM EUROAKTIVU

Crna Gora orijentisana ka Evropskoj uniji Crna Gora jasno je orijentisana ka Evropskoj uniji i NATO-u, što vidimo kao osnovni preduslov za poboljšanje kvaliteta života, kazao je premijer Duško Marković u intervjuu za njemački Euroaktiv. Istakao je da je crnogorska ekonomija jedna od najbrže rastućih u Evropi, te da smo u posljednje dvije godine primili direktne strane investicije u vrijednosti od preko 1,5 milijardi eura. Za odnose s Rusijom kaže da su na niskom administrativnom nivou. Marković je poručio kako je Crna Gora je 2006. godine usvojila evroatlantski put. “Osnovni preduslov za naše pristupanje Evropskoj uniji će biti naš napredak u pogledu vladavine prava”, naglasio je premijer. Kazao je da je nekada bio ministar pravde, te da zna stvari s kojima se suočavamo u tom području. “Danas je otvoreno 32 od 33 poglavlja o pristupanju. Tri su privremeno zatvorena i spremni smo zatvoriti još sedam poglavlja. Nadamo se da ćemo to postići i do kraja ove godine. Ojačali smo naše institucije, naše pravosuđe, državnu upravu, uspostavili smo nove institucije. Crna Gora danas izgleda drugačije nego prije osam godina. Imamo jednu od najbrže rastućih ekonomija u Evropi”, naglasio je Marković. Napomenuo je kako korupcija jeste problem, ali nije toliko ozbiljan kao ranije. “Danas je najveći problem organizovani kriminal, ne samo u Crnoj Gori, već i na međunarodnom nivou. Kao odgovor na to, uspostavili smo Specijalno tužilaštvo, koje je već osudilo mnoge, uključujući i visokopozicionirane državne zvaničnike, koji su takođe članovi moje stranke”, jasan je bio Marković u intervjuu.

Marković

Govoreći o protestima, premijer je istakao kako je pravo na protest demokratsko i na raspolaganju svim građanima. “I naravno, njihovi protesti su razlog da oni koji su na vlasti razmišljaju o tome zašto ljudi demonstriraju. Inicijalna iskra bila je banka koja je bankrotirala zbog toga što su se njeni vlasnici i poslodavci bavili kriminalnim aktivnostima. Nakon toga je pokrenuta negativna kampanja protiv predsjednika Mila Đukanovića, koji nije želio zaštititi te vlasnike. A kasnije, politička opozicija je to iskoristila kao motiv da podrži proteste, dobije podršku masa i postavi zahtjeve. Na primjer, oni su tražili ostavku predsjednika, moju, kao i ostavke glavnog tužioca i direktora Agencije za borbu protiv korupcije. Zahtjevi su postali politički”, naglasio je premijer Marković. Premijer je u intervjuu napomenuo kako zbog našeg članstva u NATO-u trenutno ne vodimo nikakve političke razgovore sa Rusijom, samo na veoma niskom administrativnom nivou. “Rusija se veoma protivila našem članstvu u NATOu i podržavala snage u Crnoj Gori koje se protive članstvu u NATO-u. Zato su se umiješali u izbore. Crna Gora je u to vrijeme bila na pola puta ka NATO-u, a da proevropske snage nisu pobijedile na izborima 2016. godine, pristupanje NATO-u ne bi bilo uspješno”, jasan je bio Marković. Dodao je kako je Crna Gora dugo bila izložena hibridnim prijetnjama, uključujući lažne izvještaje. “Namjera im je da ugroze našu evropsku integraciju, kao i naše institucije, vladu i ekonomski razvoj”, kazao je Marković.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

SJEDNICA SO KOTOR JOŠ NIJE ZAKAZANA

DRAGICA PEROVIĆ PITA VLADU ŠTA DA RADI

⌦ Mili Prelević

olegijum predsjednice SO Kotor Dragice Perović završen je bez zaključka, i ona nije zakazala sjednicu SO za izbor predsjednika Opštine, iako je stvorena nova većina odbornika koji su i smijenili bivšeg predsjednika opštine Vladimira Jokića.

Kolegijumu su prisustvovali predstavnici svih političkih partija koje učestvuju u radu SO Kotor. Mučna atmosfera je vla-

Aprcović

Aprcović kandidat za predsjednika Izvršni i Opštinski odbor Demokratske partije socijalista na sinoćnjoj sjednici jednoglasno su donijeli odluku da kandidat ove partije za predsjednika Opštine Kotor bude Željko Aprcović. Aprcović je predsjednik OO DPS i poslanik ove partije u Skupštini Crne Gore.

dala od samog početka. Kotorski parlament još nikada, po kazivanju više prisutnih predstavnika partija, nije doživio ovako nizak nivo komunikacije, nekulturu i primitivizam. Sastanak je trajao više od dva sata, a predsjednica se, kako saznajemo, nije mnogo miješala u diskusiju, možda i zato što se već obratila Ministarstvu javne uprave za davanje mišljenja i instrukcija za dalji rad, čime, očigledno, bivša vladajuća koalicija dobija na vremenu. “Sjednica je sazvana na osnovu zahtjeva koji su mi upućeni sa više adresa – od odbornice URE i Кluba SNPa, kao i od strane više od 1/3 odbornika, novoformirane odborničke većine. Na koji način je nesporno priznat moj puni legitimitet i legalitet, što mi je u pripremi sjednice Кolegijuma, od strane predsjedavajućeg, sa nelegalnog zasijedanja, od 24. aprila, Željka Avramovića, potvrđeno – da sam ja trenutno jedini funkcioner u Opštini Кotor sa, kako je rečeno, punim kapacitetom. Iako je isti moj puni kapacitet, nakon oficijelnog prekida SO i određivanja pau-

ze, radi pribavljanja mišljenja od nadležnih organa ignorisao, te kao predsjedavajući, nelegalno razriješio predsjednika Opštine Кotor, Vladimira Jokića, na koji način je na najflagrantniji način izazvana kriza vlasti u Кotoru”, navela je Perović. Stoga je, kako dodaje, za nju ovakav politički ritern kvalifikovanja njenog punog kapaciteta negdje i očekivan. “Očekivan je, prije svega, jer je došao od predstavnika političke partije, koja ima najveći broj mandata u SO Кotor, na čijem čelu OO i Кluba odbornika se nalazi pravnik i advokat, poslanik državnog parlamenta, predsjednik Odbora za politički sistem, pravosuđe i upravu i nadasve medijski pretendent za funkciju predsjednika Opštine Кotor. Naravno, da mene sve ovo dodatno obavezuje da vodim računa i strogo radim po zakonu, jer je moj rad i ponašanje pod ozbiljnim monitoringom, prije svega stručne, a zatim i laičke javnosti”, ističe ona. Prema njenim riječima, ovo joj je uveliko olakšalo dalji rad i postupanje. “Zato su i podnijete inicijative za sazivanje sjednice sa konkretnim predlozima sa punom odgovornošću podjednako razmatrane. Iz istih razloga sam se upravo danas obratila i Ministarstvu javne uprave za davanje mišljenja i instrukcija za dalji rad, s obzirom na nji-

hov javno saopšteni stav, da je – citiram: „Za trenutnu situaciju u opštini Кotor je odgovorna lokalna vlast. U ovom trenutku, stvaranje uslova za normalno i redovno funkcionisanje Opštine Кotor i svih lokalnih organa i službi, te prevazilaženje aktuelne situacije, u skladu sa Ustavom i Zakonom o lokalnoj samoupravi, isključivo je u nadležnosti lokalnog parlamenta”, naglasila je Perović. Predsjednica SO nije željela da se izjasni o terminu zakazivanja sjednice. Kazala je da vidjeti kad će to uraditi, naglašavajući da će od sada sve morati da se radi po zakonu i Ustavu. Kako je do sada rađeno, pitanje je na koje će predsjednica morati da odgovori u vremenu koje slijedi. Bilo je prijedloga da se imenuje lice koje će potpisivati

plate zaposlenima. Zakon je jasan. Mjesec nakon smjene predsjednika Opštine mora se zakazati sjednica na kojoj će se izabrati novi. Ukoliko se to ne dogodi, jasno je da slijedi prinudna uprava. Po svoj prilici, to je bio cilj predsjednice SO i odbornika koji podržavaju dosadašnju vlast. Skupštinska većina sada mora da odluči. Ako želi da preuzme vlast i odgovornost da Kotor pokuša da vrati na kolosijek razvoja i prosperiteta, mora da, u skladu sa zakonom, zakaže sjednicu SO i izabere predsjednika opštine. Ako to ne uradi, onda je jasno da vlast i ne zaslužuje. Sjednici su prisustvovali pozvani članovi Кolegijuma i predstavnik izvršne vlasti potpredsjednik Opštine Kotor Milivoje Mišo Samardžić.

MUČNA ATMOSFERA

Kolegijum, međutim, nije prošao bez varnica. Glavnu riječ je vodio Milorad Vukšić, odbornik sa liste “Nama se može vjerovati - SNP dr Branko Baćo Ivanović” koji je pokušavao da objasni da se radi o pravnom nasilju, iznoseći niz unaprijed pripremljenih kvalifikativa. Pored verbalnog nasilja koji su morali da trpe prisutni, zamalo se nije dogodio incident kada se, kako je objavio Skala ra-

dio, predstavnik Pokreta za promjene Milivoje Mišo Samardžić prstom obratio odbornici Lončarević (SDP) upućujući joj niz uvreda. On je, kazala je Bruna Lončarević Skala radiju, nakon sastanka, ispred skupštinske dvorane upitao odbornika DPS-a Avramovića koliko ga je koštalo, aludirajući na odluku odbornice SDP-a da podrži izbor novog predsjednika Opštine.

POLITIKA

PREDSJEDNICI DRŽAVE I SKUPŠTINE ČESTITALI 21. MAJ

Datum koji je sve važniji Poslije samo 13 godina od obnove nezavisnosti i ponovnog sticanja međunarodnog priznanja Crne Gore, danas s ponosom ističemo da je vrijeme potvrdilo kakav je istorijski podvig napravila naša generacija, poručio je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović u čestitki povodom Dana nezavisnosti, 21. maja svim građanima. “Ratnička zemlja slavne hiljadugodišnje tradicije mirnim demokratskim putem obnovila je svoje državno i nacionalno ime, i svrstala se u red modernih evropskih država. Postala važan faktor regionalne stabilnosti, uvažena članica NATO alijanse, na pragu punopravnog članstva u Evropsku uniju. Država koja je regionalni lider u razvoju ekonomije, sve privlačnija investiciona i turistička destinacija s realnim izgledima za dinamiziranje rasta i poboljšanja kvaliteta života građana. Multietnička zajednica za primjer u širem okruženju, posvećena demokratskom i institucionalnom snaženju, vladavini prava i unapređenju ljudskih prava i sloboda, po evropskim standardima”, navodi u čestitki Đukanović.

Ratnička zemlja slavne hiljadugodišnje tradicije mirnim demokratskim putem obnovila je svoje državno i nacionalno ime, i svrstala se u red modernih evropskih država

Naglasio je da snažno vjeruje “da se respektibilna većina ljudi u Crnoj Gori, na osnovu konkretnih rezultata koje smo ostvarili u međuvremenu i etabliranja države kroz partnerstvo s najrazvijenijim zapadnim demokratijama, uvjerila da smo preuzimajući odgovornost za vlastitu budućnost prije 13 godina napravili najbolji izbor”. Predsjednik Skupštine Ivan Brajović čestitao je građanima Dan nezavisnosti, te poručio da je 21. maj jedan od datuma koji protokom vremena postaje sve važniji. “Svaki novi 21. maj, svaka godina u kojoj od 2006. obi-

Brajović i Đukanović

Davije: Uspjeh Crne Gore u promociji stabilnosti i mira Misija OEBS-a u Crnoj Gori čestita građanima Crne Gore Dan nezavisnosti, navode u saopštenju dostavljenom medijima. “Crna Gora je 21. maja 2006. stekla nezavisnost u mirnom i demokratskom procesu putem referenduma. Danas, 13 godina kasnije, Crna Gora je prepoznata kao model demokratije koji promoviše stabilnost, regionalnu saradnju i dobrosusjedske odnose”, navode u saopštenju. OEBS i Crna Gora, kako dodaju, uspostavili su snažno i veoma praktično partnerstvo, posebno u reformi izbornog sistema, izgradnji slobodnog, otpornog i profesionalnog medijskog ježavamo život u ponovo nezavisnoj, našoj državi Crnoj Gori, dodatno nam potvrđuje veličanstvenost građanskog dostignuća koje slavimo 13. put. Za samo nešto više od decenije, Crna Gora je formirala institucije i uspostavila sve složene mehanizme za funkcionisanje države. Za to kratko vrijeme postali smo ne samo međunarodno prepoznatljiva, već i širom svi-

prostora, promovisanju reformi i upravljanju sektorom bezbjednosti, kao i jačanju regionalne saradnje mladih u saradnji sa Regionalnom kancelarijom za omladinsku saradnju. “Crna Gora je ostvarila značajan napredak u konsolidaciji mira i stabilnosti, a zahvaljujući bliskom partnerstvu sa Vladom, institucijama, civilnim društvom i drugim akterima, OEBS je dobro pozicioniran da nastaviti da podržava Crnu Goru u ispunjavanju njenih dugoročnih strateških ciljeva u skladu sa OEBS-ovim obavezama i principima“, kazala je šefica Misije OEBS-a u Crnoj Gori Mariz Davije. jeta uvažena zemlja. Postali smo jedna od 29 članica NATO, a u regionu dobar susjed i država bez premca po uspješnosti u evropskim integracijama”, poručio je Brajović. “Čestitam Dan nezavisnosti Crne Gore, uvjeren da ćemo svaki naredni 21. maj obilježavati u sve uspješnijoj i bogatijoj Crnoj Gori”, navodi u čestitki predsjednik parlamenta.

Foto: Vedran Ilić

Foto: {georgios.giannopoulos at gmail.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Svim graÄ‘anima Crne Gore Ä?estitamo 21. maj Dan nezavisnosti! Vrhovi bez granica!

PREDSJEDNIK CRNE GORE MILO ÐUKANOVIĆ

Svim građanima Crne Gore srećan 21. maj, Dan nezavisnosti

ekonomija

utorak i srijeda, 21. i 22. 5. 2019.

INTERVJU: PREDSJEDNIK ODBORA DIREKTORA ELEKTR ⌦ Bojana Despotović

zgradnja drugog bloka Termoelektrane Pljevlja u ovom momentu nije prioritet za Elektroprivredu (EPCG) koja je ušla u veliki investicioni ciklus sa ciljem diversifikacije proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora, prije svega vjetra i sunca, kazao je u intervjuu Dnevnim novinama predsjednik Odbora direktora državne energetske kompanije Đoko Krivokapić. Osim o drugom bloku i ekološkoj rekonstrukciji kompleksa u Pljevljima, Krivokapić je govorio i o najavljenom poskupljenju struje, poslovnim rezultatima EPCG i drugim projektima, te istakao da prve kilovat-sate sa solarne elektrane na Briskoj Gori očekuje krajem 2021.godine.

DN: Kakve poslovne rezultate je EPCG ostvarila u prvom kvartalu ove godine? Krivokapić: Ukoliko bismo rezultate prvog kvartala tekuće godine upoređivali sa izuzetnim rezultatom koji smo ostvarili u istom periodu 2018, mogao bih kazati da nijesmo zadovoljni sa ostvarenim. Poslovni prihodi EPCG u prvom tromesječju 2019. su iznosili 90,4 miliona eura, dok je neto dobit kompanije ostvarena u iznosu od 10,7 miliona eura. I pored standardno dobre pripremljenosti i stabilnog funkcionisanja proizvodnih objekata, zbog lošije hidrološke situacije, ukupno ostvarena proizvodnja električne energije u prvom kvartalu 2019. iznosila je 845 gigavatsati, što je za 12,7 odsto ili 123 gigavatsati manje u odnosu na planiranu i 34,4 odsto ili 443 gigavatsati manje u odnosu na uporedni period prošle godine. U konačnom, imajući u vidu hidrologiju koja je bila značajno ispod prosjeka, počev još od novembra 2018. godine, slobodno mogu kazati da smo zadovoljni kako ostvarenom proizvodnjom tako i poslovnim rezultatom ostvarenim u prvom kvartalu. DN: Dokle se stiglo u pregovorima sa finskom kompanijom Fortum i Sterling and Wilson za projekat izgradnje solarne elektrane u Ulcinju? Krivokapić: Priprema cjelokupne dokumentacije je u završnoj fazi i ona će uskoro biti i predmet odobrenja organa kompanije, Odbora direktora i Skupštine akcionara

EPCG, nakon čega očekujemo da će doći do osnivanja i registracije projektne kompanijeprivrednog društva sa sjedištem u Crnoj Gori. Dakle, sa renomiranom kompanijom Sterling&Willson Ltd, inače svjetskim liderom u oblasti izgradnje solarnih elektrana, u toku su pregovori o EPC Ugovoru o projektovanju, nabavci opreme i izgradnji objekta. Projekat podrazumijeva izgradnju elektrane snage 250 MW i realizovaće se u dvije faze. Realizacija prve faze počeće odmah nakon osnivanja i registracije projektne kompanije i stupanja na snagu odgovarajućih ugovora. Vrijednost prve faze projekta sa izvođenjem radova iznosi oko 45 miliona eura, ali podrazumijeva dodatno i izgradnju nedostajuće energetske infrastrukture neophodne za priključenje elektrane, dok vrijednost kompletnog projekta premašuje 200 miliona eura. Uzimajući u obzir sve planirane aktivnosti očekujem da već sljedeće godine počnemo radove u okviru prve faze, tako da prve kilovat-sate sa Briske gore uz očekivanu dinamiku izvođenja radova možemo očekivati već krajem 2021.godine.

Drugi blok više nije prioritet za epCg

DN: Šta je posljednje dogovoreno po pitanju gradnje vjetroelektrane Gvozd? Krivokapić: Sa kompanijom Ivicom holding iz Beča, koja je učestvovala i u projektu izgradnje vjetroelektrane Krnovo, u maju prošle godine potpisali smo Memorandum o razumijevanju u vezi sa realizacijom projekta izgradnje vjetroparka Gvozd u nikšićkoj opštini, dok smo trenutno u pregovorima na usaglašavanju ugovora o razvoju projekta sa pripadajućim ugovornim uslovima. Planirana instalisana snaga tog objekta je oko 50 MW uz go-

Očekujem da već sljedeće godine počnemo radove u okviru prve faze izgradnje solarne elektrane, tako da prve kilovat-sate sa Briske gore možemo očekivati već krajem 2021. godine Krivokapić

utorak i srijeda, 21. i 22. 5. 2019. 2019.

ekonomija

ROPRIVREDE ĐOKO KRIVOKAPIĆ dišnju proizvodnju od oko 140 gigavatsati električne energije, dok je procijenjena vrijednost investicije oko 70 miliona eura. Projekat će se realizovati iz kreditnih sredstava, koja će se najvećim dijelom obezbijediti kod međunarodnih finansijskih institucija. Napominjem da će se ovaj objekat raditi bez primjene podsticajnih cijena, odnosno uz primjenu tržišnih cijena. Očekivano vrijeme za realizaciju projekta uključujući i simultanu eksproprijaciju je do 42 mjeseca. Početak izgradnje, koja bi trajala 18 mjeseci, planiran je najkasnije do početka 2021. DN: Kada će EPCG objaviti tender za ekološku rekonstrukciju Termoelektrane Pljevlja? Krivokapić: Očekujemo veoma brzo raspivanje tendera za realizaciju ovog projekta, a izvođenje radova treba da bude realizovano od 2019. do 2021. godine jer je idejni projekt ekološke rekonstrukcije urađen. Posebno ohrabruje činjenica da je i njemačka kompanija STEAG u korespodenciji sa našim rukovodiocima Termoelektrane ukazala da je potencijalno moguće povećati instalisanu snagu elektrane do nivoa od 300 MW što je znatno veća snaga od postojeće, koji iznosi 225 MW. Naravno da će ova potencijalna mogućnost u narednom periodu na adekvatan način i u odgovarajućoj proceduri biti testirana. Realizacija projekta ekološke rekonstrukcije postojećeg bloka Termoelektrane Pljevlja, shodno idejnom projektu koji je urađen procjenjuje se na iznos od oko 45 miliona eura i omogućiće nastavak rada termoenergetskog kompleksa u Pljevljima (TEP-RUP) i obezbijediti ispunjavanje obaveza i poštovanje najstrožijih parametara zaštite životne sredine predviđenih najnovijom Odlukom EU 2017/1442 iz 2017. godine. Projekat obuhvata, sa revitalizacijom deponije Maljevac od 20 miliona eura, izgradnju sistema za odsumporavanje, sistema za denitrifikaciju, unapređenje rada elektrofilterskog postrojenja kao i izgradnju sistema za tretman otpadnih voda. Posebno naglašavam da će uporedo sa ekološkom rekonstrukcijom biti obezbjeđen i izvor toplotne energije za toplifikaciju Pljevalja. DN: Da li to znači da se odustaje od izgradnje drugog bloka?

Termoelektrana Pljevlja

Uporedo sa projektom ekološke rekonstrUkcije prvog bloka epcg je Ušla U veliki, investicioni ciklUs sa prioritetom diversifikacije proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora, prije svega vjetra i sUnca Krivokapić: Sada taj projekat, nakon raskida ugovora sa Škoda Praha i njihove nemogućnosti da obezbijede finansiranje izgradnje drugog bloka Termoelektrane, a što je bila obaveza, ipak u ovom momentu nije prioritetan za EPCG. Sagledavajući sve okolnosti, a

podsjetiću da smo u međuvremenu sa više kompanija zainteresovanih za učešće u izgradnji ovog postrojenja obavili dosta detaljne razgovore, zaključili smo da oprezno moramo pristupiti ovom projektu, posebno u svijetlu mogućeg povećanja snage postojećeg bloka i svih benifita koje bi to donijelo. Veoma brzo, a nakon situacije sa českom kompanijom pokrenuli smo projekat ekološke rekonstrukcije prvog bloka sa ciljem ispunjavanja evropskih standarda i omogućavanja nesmetanog rada kako same Termoelektrane, tako i produženje rada cjelokupnog kompleksa TEP-RUP, koji ukupno generiše 1.200 zaposlenih, za bar

ugašene kritike za kupovinu rudnika

DN: Od prošle godine Rudnik uglja je u vlasništvu EPCG, a nedavno je najavljeno da će prvi put biti isplaćena dividenda akcionarima pljevaljskog preduzeća. Kako ste zadovoljni poslovanjem Rudnika i efektima ove akvizicije? Krivokapić: Prošla, a nadam se i ova godina ostaće upamćene i u EPCG i u Rudniku kao godine dobrog poslovanja i velikih investicionih aktivnosti. Rudnik je prošlu godinu završio sa 6,58 miliona eura dobiti, dok je u prvom kvartalu ove bio u plusu 4,23 miliona. Ovo

smo i planirali prilikom uspješne akvizicije čime smo “ugasili” kritike pojedinaca da posao kupovine Rudnika nije dobar za EPCG. Zahvaljujući uspješnom poslovanju RUP-a i rekordnoj prodaji uglja trećim licima već u ovoj godini očekujemo i isplatu dividende. U narednom periodu moramo voditi računa o strateškom planu obezbjeđivanja planirane proizvodnje i dostizanja željene cijene uglja, a sve u cilju pozitivnog i održivog poslovanja termokompleksa kao jedanog od ključnih djelova elektroenergetskog sistema Crne Gore.

još 20 godina. Imajući u vidu sve navedene okolnosti, cjelishodnost izgradnje drugog bloka svakako zahtijeva ozbiljnu dodatnu analizu. Sa druge strane, uporedo sa projektom ekološke rekonstrukcije prvog bloka EPCG je ušla u veliki, investicioni ciklus sa prioritetom diversifikacije proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora, prije svega vjetra i sunca, o čemu sam već govorio, a intezivno radimo i na obezbjeđenju preduslova za počinjanje projekta izgradnje HE Komarnica. Takođe, napominjem da smo prije nekolika dana objavili javni poziv za HE Kruševo i izradu studije iskorišćenja hidroenergetskog potencijala rijeke Pive nizvodno od HE Piva sa izradom softverske platforme za podršku odlučivanju o izboru optimalne varijante. Radi se o apsolutno neophodnoj investiciji, čini se ne manje profitabilnoj od HE Komarnica, čijom realizacijom bi se iskoristili značajni energetski potencijali tog područja. Dakle, na taj način, kroz već najavljene projekte izgradnje novih objekata, nastavljamo sprovođenje energetske tranzicije – koja prije svega podrazumijeva korišćenje potencijala obnovljivih izvora energije u cilju smanjenja emisija gasova sa efektima staklene bašte. DN: Je li 1. jun definitivan rok za početak primjene tarifnih modela? Šta sugerišete građanima prilikom oda-

bira nekog od paketa? Krivokapić: U skladu sa odlukom Vlade o ukidanju naknade za obnovljive izvore energije tzv. OIE1, ali i predloga da se u novi obračun krene 1.juna, EPCG će početi primjene tarifnih modela od 1. juna. Namjera nam je da novi obračunski period počne u istom mjesecu jer će kumulativna kalkulacija imati veći uticaj na krajnji iznos računa kupaca izborom novih tarifa i ukidanjem naknade OIE1. Predloženim tarifnim modelima i ukidanjem naknade za podsticanje proizvodnje iz OIE1 do 300 kilovatsati, krajnji efekat za domaćinstva biće umanjenje računa od 2,5 do 5,5 odsto za ovu količinu potrošnje. Takođe, svi potrošači čiji je račun do 60 eura dobijaće istu vrijednost računa, a podsjetiću, takvih domaćinstava u Crnoj Gori je preko 80 odsto. Još jednom napominjem da izborom tarifnog modela veliki broj potrošača neće ni osjetiti korekcije cijena i to će se vidjeti na računima koje će dobiti. DN: Postoje li indicije na tržištu električne energije koje bi u skorije mogle prouzrokovati novo poskupljenje struje? Krivokapić: Dosta teško je pretpostaviti dešavanja na tržistu električne energije jer ono zavisi od mnogo faktora. Postoje periodi kada zbog određenih poremećaja dolazi do skokova na berzi u odnosu na cijenu snabdijevanja krajnjih potrošača. Svakako, kratkoročno to ne može uticati na naše cijene jer se sa krajnjim potrošačima formiraju dugoročni ugovori. Generalno gledano cijena električne energije u Crnoj Gori i zemljama regiona postepeno ide ka tržišnoj u mjeri u kojoj se pojavljuje nova konkurencija i smanjuje monopol regionalnih energetskih kompanija. Upravo niska cijena energije je razlog zbog čega još nema novih snabdjevača na maloprodajnom tržištu u Crnoj Gori. EPCG nudi potrošačima, zbog ograničenja propisanih Zakonom o energetici, nižu cijenu pa je za ostale snabdjevače to trenutno neisplativo. Ipak, porastom trgovine, likvidnosti i broja učesnika na tržištu može se očekivati da će u bliskoj budućnosti te cijene biti izjednačene sa tržišnim u skladu sa procesom liberalizacije i deregulacije, ali uz neophodan senzibilitet na standard građana.

EKONOMIJA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

TENDER ZA IZVOĐAČA DO KRAJA APRILA

Potpisan ugovor o snabdijevanju auto-puta strujom Ukupni iznos kredita, za koji su ugovor potpisali Monteput i IRF, iznosi 38.232.451 euro

Preduzeće Monteput potpisalo je juče sa Investiciono-razvojnim fondom (IRF) ugovor o odobrenju kredita za izgradnju elektronapajanja za prioritetnu dionicu auto-puta Bar-Boljare, vrijedan više od 38 miliona eura. Izvršni direktor Monteputa Jonuz Mujević kazao je da sada predstoji objava tendera za izbor izvođača radova, čije se raspisivanje očekuje najkasnije za deset dana. “O čekujemo da učešće, prije svega, uzmu firme iz Crne Gore i da iskori-

ste priliku da sredstva koja su namijenjena za izgradnju infrastrukture upotrebe za izgradnju tih objekata. Ukupni iznos kredita je 38.232.451 euro, dakle kredit je namjenski. Očekujem ogromno interesovanje za izvođenje radova, ali smatram da je crnogorska operativa, ukoliko su udruži, spremna da iznese ovaj posao, jer se radi u kratkom roku od 12 mjeseci koji ne može biti produžavan”, naglasio je Mujević. On je istakao da će plaćanje biti strogo namjenski

Radovi na auto-putu po situacijama koje odobrava nadzorni organ, Monteput kao investitor i IRF kao krajnja instance koja će vršiti plaćanje. Mujević je ukazao da će se, osim dionice SmokovacUvač-Mateševo, strujom napajati i ostale trase auto-puta. Gradiće se dvije trafostanice od po 110 kilovolti. Jedna će biti na Smokovcu sa pri-

NOVE POVOLJNOSTI ZA GRAĐANE U ČETVRTOJ FAZI PROJEKTA

padajućim dalekovodom, a druga na Mateševu koja će, osim pripadajućeg dalekovoda, imati 26 trafostanica od po 20/0,4 kilovolti. One će služiti za napajanje svih sistema rasvjeta i upravljačkih sistema auto-puta, kao i za elektronapajanje okolnih sela kroz koje prolazi auto-put. “Riječ je o vrlo značajnoj

infrastrukturi koja će se prije svega koristiti za auto-put, ali i kao opšta infrastruktura u razvoju sela koja gravitiraju Podgorici. Koristiće se i za razvoj sjevernog regiona, prije svega za trajno napajanje, odnosno sigurno napajanje skijaških centara koji se rade u Kolašinu, Mojkovcu, Bijelom Polju i u Rožajama”, precizirao je Mujević. D.J.

DO KRAJA 2018. PLASIRANO 820 MILIONA

Krajem godine poziv za Hiljadu plus IRF ove godine već podržao 146 projekata

Ministarstvo održivog razvoja i turizma uputiće krajem godine poziv za dodjelu sredstava za četvrtu fazu projekta Hiljadu plus, u kojoj se očekuje da još 400 porodica riješi stambeno pitanje. „Jedan od noviteta treba da bude ponuda svih izgrađenih stanova, novogradnje ili starogradnje, pod uslovom da ispunjavaju određene kriterijume“, rečeno je iz ovog ministarstva Ulcinjska rivijera

agenciji Mina Business. Javni poziv bi se odnosio na stanove u izgradnji, dok će građani moći bez ovog dijela procedure da kupe bilo koji završeni stan. Očekuju da će takva praksa uticati na smanjenje cijene stanova u izgradnji. Saradnjom sa privatnim sektorom, u narednoj fazi žele da obezbijede dodatne povoljnosti, prevashodno za opremanje stambenog

prostora. „Za nove povoljnosti potrebno je dobiti saglasnost Banke za razvoj Savjeta Evrope (CEB), sa kojom Ministarstvo realizuje projekat, ali se svakako očekuje još jedna uspješna saradnja“, dodaju iz ministarstva i podsjećaju da je do kroz tri faze projekta Hiljadu plus stambeno pitanje riješilo više od tri hiljade građana Crne Gore. R.E.

POSLOVANJE U PRVOM KVARTALU

Gubitak Ulcinjske rivijere Hotelsko-turističko preduzeće (HTP) Ulcinjska rivijera završilo je prvi kvartal sa neto gubitkom od 238.600 eura, što je oko 11 odsto manje nego u istom periodu prošle godine, navodi se u izvještaju o poslovanju preduzeća. Podaci pokazuju da su prihodi Ulicinjske rivijere na kraju marta iznosili 36.500 eura ili 5,6 puta više nego u uporednom periodu. “Poslovni rashodi su u odnosu na uporedni period bili 246.110 eura, što je 7,5 odsto manje. Troškovi zarada, naknada i ostali lični rasho-

di iznosili su 153.360 eura. Na troškove materijala odnosi se 13.530 eura, a na amortizaciju i rezervisanja 42.170. Ostali poslovni rashodi iznosili su oko 37.050 eura”, precizirano je u izvještaju. Ukupna aktiva Ulcinjske rivijere na kraju marta iznosila je 108,3 miliona eura, što je neznatno manje nego u uporednom periodu. Na neraspoređenu dobit se odnosi 163.380 eura, akumulirani gubitak je 1,23 miilona, dok dugoročna rezervisanja i obaveze iznose 2,84 miliona, a kratkoročna 852.860 eura. R.E.

Investiciono-razvojni fond odobrio je od početka godine 146 projekata u koje će ukupno biti uloženo 84,7 miliona eura. „Od osnivanja IRF-a do kraja 2018, plasirano je više od 820 miliona eura u crnogorsku privredu. U prošloj godini podržani su projekti ukupne vrijednosti 209 miliona, a u 2017. i 2018. ukupno 358 miliona eura“, navodi se u novom biltenu ove institucije i ističe da je povoljnim pozajmicama otvoreno odnosno sačuvano 9.700 radnih mjesta. Plan IRF-a, na čijem je čelu Zoran Vukčević, jeste da u ovoj godini kroz 34 programa podrške za preduzetništvo, poljoprivredu, turizam, proizvodnju, usluge, likvidnost, podsticaj konkurentnosti,

greenfield investicije i infrastrukturne projekte malim i srednjim precuzećima omogući kreditiranje do pet miliona eura sa kamatom do 4,5 odsto, grejs periodom do četiri godine i rokom otplate do 12 godina. Uz to, za projekte koji se finansiraju sredstavima Evropske investicione banke (EIB), kamatna stopa biće niža 0,5 odsto. Posebno stimulišu preduzeća iz opština koje su ispod prosjeka razvijenosti, ona koja imaju najmanje pet novozaposlenih, te redovno plaćaju porez. IRF ove godine realizuje i nove instrumente podrške za garantne šeme, socijalno preduzetništvo i COSME program Evropskog investicionog fonda (EIF). K.J.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Foto: Dejan Lopičić

CBCG

Ekonomija

ADVOKAT MILENA VUJISIĆ Bulevar Džordža Vašingtona br. 108, I sprat A16, Podgorica UNIVERSAL CAPITAL BANK AD Podgorica koju zastupa, advokat Milena Vujisić ovlašćeno lice za prodaju nepokretnosti, kao hipotekarni povjerilac, na osnovu člana 338 Zakona o svojinsko-pravnim odnosima objavljuje

OBAVJEŠTENJE O PRODAJI NEPOKRETNOSTI PUTEM JAVNOG NADMETANJA Vansudska prodaja sprovešće se javnim nadmetanjem. Prodaja će se održati dana 31.05.2019. godine, sa početkom u 11 h, u prostorijama ugostiteljskog objekta Perla, ul. Serdara Šćepana S-70, Nikšić. Predmet prodaje su nepokretnosti upisane: 1) U listu nepokretnosti br. 3794 KO Nikšić, Uprave za nekretnine PJ Nikšić, koje se nalaze u zgradi broj 1 na katastarskoj parceli br. 4831, označene kao: • nestambeni prostor, PD 15, spratnost 1P, površine 46m2, u svojini Tepavčević Dragana; • poslovni prostor, PD 16, spratnost P, površine 38m2, u svojini Tepavčević Dragana;

PODACI CBCG ZA PrethODnI MJeSeC

Štednja manja 110 milona eura Depoziti su u aprilu pali za oko 110 miliona eura, što je neto efekat isključivanja depozita Atlas banke u iznosu od oko 190 miliona i povećanja depozita u drugim bankama od oko 80 miliona EUR, saopšteno je iz Centralne banke (CBCG). Iz vrhovne monetarne institucije objašnjavaju da je iz obuhvata ukupnih depozita na kraju aprila isključena Atlas banka, kojoj je 5. apri-

la oduzeta dozvola za rad i otvoren stečajni postupak. “Zbog ove činjenice, u aprilu je evidentiran pad depozita na nivou sistema u iznosu od oko 110 miliona eura, što je neto efekat isključivanja depozita Atlas banke u iznosu od oko 190 miliona, koliko su iznosili na dan uvođenja stečaja, i povećanja depozita u drugim bankama od oko 80 miliona eura”, precizirali su u CBCG. R.E.

• poslovni prostor, PD 18, spratnost P, površine 24 m2, u svojini Papović Vojina; 2) u posjedovnom listu br. 1095, KO Rubeža, Uprave za nekretnine PJ Nikšić, označene kao parcela br. 1576/3, potes Potkunjica, koja po kulturi predtsavlja njivu 3. klase, površine 305m2, dvorište površine 500m2 i kuću i zgradu površine 170m2, kao i porodična stambena zgrada koja je izgrađena na pomenutoj parceli, u svojini Papović Ksenije. Početna kupoprodajna cijena na XI prodaji za nepokretnosti koje su upisane u listu nepokretnosti broj 3794 KO Nikšić i to: • za nestambeni prostor, PD 15, površine 46m2 i poslovni prostor, PD 16, površine 38m2 iznosi 25.000,00 €; • za poslovni prostor, PD 18, spratnost P, površine 24 m2 iznosi 9.000,00 €. Početna kupoprodajna cijena na XI prodaji za nepokretnosti koje su upisane u posjedovnom listu br. 1095, KO Rubeža iznosi 69.000,00 €. Ukupan iznos preostalog duga dužnika Gitanes Export DOO Nikšić na dan 19.12.2018. godine iznosi 236.835,14 €. Prijava za učešće na javnom nadmetanju dostavlja se u zatvorenoj i zapečaćenoj koverti svakog radnog dana zaključno sa 30.05.2019. godine do 16:00 h, na adresu advokata Milene Vujisić - Bulevar Džordža Vašingtona br. 108, I sprat A16, 81000 Podgorica, sa naznakom „Prijava za javno nadmetanje“. U prijavi se mora tačno naznačiti nepokretnost koja je predmet javne prodaje, a uz prijavu je neophodno dostaviti: - za fizička lica fotokopiju lične karte, a za pravna lica potvrdu o registraciji i ovlašćenje za zastupanje, - dokaz o uplati depozita u visini 10% ponuđenog iznosa na račun Universal Capital Bank AD Podgorica, broj 907-56001-24, sa naznakom „za javno nadmetanje“. Ponuđač koji ponudi najvišu cijenu potpisuje izjavu kojom potvrđuje ponudu, a preostali dio ponuđenog iznosa je dužan položiti, u roku od 3 dana od dana završetka javnog nadmetanja, u suprotnom gubi pravo na položeni depozit. Ostalim ponuđačima uplaćeni depozit će se vratiti u roku od 5 dana. Bliže informacije mogu se dobiti putem telefona na broj 067/422-922 i 068/123-799.

ZA UNIVERSAL CAPITAL BANK AD PODGORICA advokat Milena Vujisić

⌦-------------------------------------------Iz obuhvata ukupnIh depozIta na kraju aprIla Isključena atlas banka, kojoj je 5. aprIla oduzeta dozvola za rad I otvoren stečajnI postupak

--------------------------------------------⌦

prijavljivanje za program za razvoj preduzetništva produženo je kako bi svi zainteresovani mogli da apliciraju.

Bulevar Džordža Vašingtona br. 108, I sprat A16, Podgorica UNIVERSAL CAPITAL BANK AD Podgorica koju zastupa, advokat Milena Vujisić ovlašćeno lice za prodaju nepokretnosti, kao hipotekarni povjerilac, na osnovu člana 338 Zakona o svojinsko-pravnim odnosima objavljuje

OBAVJEŠTENJE O PRODAJI NEPOKRETNOSTI PUTEM JAVNOG NADMETANJA

Rok do 31. maja Ministarstvo ekonomije produžilo je do 31. maja rok prijavljivanja za Program za razvoj preduzetništva, kako bi svi zainteresovani mogli da apliciraju. U pitanju je projekat ovog ministarstva i Investiciono razvojnog fonda namjenjen mladima i potencijalnim preduzetnicima kako bi započeli posao, a postojećim preduzećima osnovanim prije manje od godinu za unaprjeđenje poslovanja. Prijave se podnose lično ili preporučenom poštom, a više detalja zainteresovani mogu dobiti u Direkciji za saradnju sa biznis zajednicom Ministarstva ekonomije i putem telefona 020/482-179. K.J.

ADVOKAT MILENA VUJISIĆ

Vansudska prodaja sprovešće se javnim nadmetanjem. Prodaja će se održati dana 31.05.2019. godine, sa početkom u 09 h, u prostorijama advokata Milene Vujisić - Bulevar Džordža Vašingtona br. 108, I sprat A16, 81000 Podgorica. Predmet prodaje su nepokretnosti upisane: 1) u listu nepokretnosti br. 154, KO Podgorica I, Uprave za nekretnine PJ Podgorica označena kao stambeni prostor koji se nalazi u zgradi br. 1, na katastarskoj parceli br. 865/1, PD 45, spratnosti P4, površine 55 m2, u svojini Papović Nevene i 2) u listu nepokretnosti br. 4687 (raniji broj 974), KO Podgorica I, Uprave za nekretnine PJ Podgorica, označena kao

stambeni prostor koji se nalazi u zgradi br. 1, na katastarskoj parceli br. 1372/33, PD 217, spratnosti P4, površine 78 m2, u svojini Papović Snežane.

nova iDEa u Pljevljima

Početna kupoprodajna cijena na VI prodaji za:

Trgovinski lanac IDEA otvorio je novu prodavnicu u Pljevljima u Ulici Save Kovačevića bb i danas će, povodom Dana nezavisnosti, za račune od pet i više eura dijeliti “srećku” koja potrošačima može donijeti vrijedne nagrade, saopšteno je iz kompanije Mercator. IDEA je na jučerašnjem otvaranju dijelila poklone za prvih 500 potrošača, a svaka stota kupovina je bila gratis, dok su vlasnici Super Kartice nagrađeni trostrukim bodovima.

Prijava za učešće na javnom nadmetanju dostavlja se u zatvorenoj i zapečaćenoj koverti svakog radnog dana zaključno sa 30.05.2019. godine do 16.00 h, na adresu advokata Milene Vujisić - Bulevar Džordža Vašingtona br. 108, I sprat A16, 81000 Podgorica, sa naznakom „Prijava za javno nadmetanje“.

- stambeni prostor, PD 45, spratnosti P4, površine 55 m2 iznosi 65.000,00 € i - stambeni prostor, PD 217, spratnosti P4, površine 78 m2 iznosi 70.000,00 €. Ukupan iznos preostalog duga dužnika Gitanes Export DOO Nikšić na dan 19.12.2018. godine iznosi 236.835,14 €.

U prijavi se mora tačno naznačiti nepokretnost koja je predmet javne prodaje, a uz prijavu je neophodno dostaviti: - za fizička lica fotokopiju lične karte, a za pravna lica potvrdu o registraciji i ovlašćenje za zastupanje, - dokaz o uplati depozita u visini 10% ponuđenog iznosa na račun Universal Capital Bank AD Podgorica, broj 907-56001-24, sa naznakom „za javno nadmetanje“. Ponuđač koji ponudi najvišu cijenu potpisuje izjavu kojom potvrđuje ponudu, a preostali dio ponuđenog iznosa je dužan položiti, u roku od 3 dana od dana završetka javnog nadmetanja, u suprotnom gubi pravo na položeni depozit. Ostalim ponuđačima uplaćeni depozit će se vratiti u roku od 5 dana. Bliže informacije mogu se dobiti putem telefona na broj 067/422-922 i 068/123-799.

ZA UNIVERSAL CAPITAL BANK AD PODGORICA advokat Milena Vujisić

hronika

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Foto: Dejan Lopičić

djelimično prihvaćena optužnica

Kisić-Petrović neće odgovarati za stvaranje kriminalne organizacije

Za 27. maj zakazano vještačenje obducenta U nastavku dokaznog postupka na suđenju Arseniju Stanoviću, optuženom za ubistvo državljanke Ukrajine Anastasije Lašmanove 11. maja prošle godine, juče je u Višem sudu u Podgorici pročitan dio pisanih dokaza, na koje niko od učesnika u postupku nije imao primjedbi. Na narednom pretresu zakazanom za 27. maj, sudija Predrag Tabaš naložio je da se pozove vještak obducent. Juče je trebalo da se završi sa saslušanjem svjedoka, ali preostali svjedok Miloš Branković trenutno je nedostupan, a sud je obaviješten da je isti napustio teritoriju Crne Gore 4. aprila. Između ostalog, juče je pročitan izvještaj Uprave policije CB Herceg Novi - OB Kotor o pregledu lica mjesta i uzorkovanju tragova, te službene zabilješke policijskih službenika, za koje je sudija Tabaš

pojasnio da se sadržaj iz zabilješki ne može koristiti kao dokaz u postupku. Pored navedenog, pročitane su i saglasnosti vlasnika lokala i objekata o izuzimanju video zapisa sa sigurnosnih kamera, uz to čitani su i zapisnici o pretresanju stanova i prostorija koje koristi otac optuženog. Takođe, pročitan je i izvještaj mobilnih operatora koji se odnosio na 12 brojeva telefona optuženog Stanovića. Podsjetimo, iznošenje odbrane okrivljenog bilo je zatvoreno za javnost “zbog iznošenja činjenica koji se tiču njegovog ličnog i porodičnog života”. Ipak, nakon toga ročišta okrivljeni je prije saslušanja svjedoka želio da doda par rečenica koje je prethodno izostavio, a smatra ih bitnim. Tada je naveo da je u oktobru 2017. godine čuo da se Anastasija počela zabavljati sa Stevanom Banićevićem.

“Majci sam to kazao nakon mjesec dana, jer me stalno pitala zašto ćutim. Ispričao sam joj sve do detalja i kazao da patim. U decembru 2017. išao sam kod jednog doktora kući, dobijao sam ljekove za smirenje, ne sjećam se koje. Kada bih zaplakao majka bi mi govorila da ne patim jer ima još djevojaka”, naveo je Stanović. Prema navodima optužnice VDT-a, okrivljeni je najmanje 26 puta udario Lašmanovu, koja je od težine povreda preminula na licu mjesta. Kako dodaju, krivično djelo počinio je sa umišljajem, na način što je u pomenutom stanu napao Lašmanovu, zadajući joj 16 udaraca oštricom i šiljkom jako zamahnutog mehaničkog oruđa u predjelu tijela i najmanje 10 udaraca tupinom jako zamahnutog mehaničkog oruđa u predjelu glave i tijela. Bo.B.

18. godine. Natjeraće me da sada sa 67 godina ispalim prvi metak”, kazala je ona na kontrolnom ročištu. Prema navodima iz istrage, koja je kasnje rezultirala optužnicom sada djelimično prihvaćenom od suda, navodna kriminalna organizacija imala je za cilj da ubije više osoba, među kojima je jedna porodica i advokat. Za te likvidacije, prema sumnjama istražitelja, Kisić-Petrović je nudila 45.000 eura. Ona se prvobitno teretila da je počinila krivična djela stvaranje kriminalne organizacije, podstrekavanje na teško ubistvo i sprečavanje dokazivanja podstrekavanjem. To se navodi u jednoj od odluka Apelacionog suda kojim joj je ranije bio produžen pritvor. Bo.B. Foto: Iva Mandić

suđenje optuženom za ubistvo ukrajinke lašmanove

Slikarka iz Bara Danijela Kisić-Petrović i njen sin Kristofer neće odgovarati za krivična djela stvaranje kriminalne organizacije i članstvo u kriminalnoj organizaciji, jer je Viši sud u Podgorici nakon razmatranja optužnice Specijalnog tužilaštva obustavio postupak u tom dijelu u odnosu na njih. Međutim, preostali dio optužnice koju zastupa specijalna tužiteljka Stojanka Radović, a koji se odnosi na krivično djelo nedozvoljeno držanje oružja i eksplozivnih materija, sud je prihvatio. Prilikom ročišta za kontrolu optužnice, koje je održano 18. februara, Kisić-Petrović zahtijevala je da predsjednik vanraspravnog vijeća Boris Savić isključi javnost, jer je mediji “genocidno napadaju”. Tom prilikom je navela i da je sedam puta privođena na saslušanje, da su joj bacili bombu pred kuću, da ima dozvolu za oružje od kad je imala 18 godina, kao i da je od nje traženo da otkaže punomoćje advokatu Danilu Mićoviću. “Tužiteljka mi je tražila da maknem advokata Danila Mićovića inače mi neće vratiti 100.000 eura koje sam položila u Osnovnom sudu kao depozit. Gone me za oružje, a imam dozvolu za oružje od

podignuta optužnica

Napadao žene na Gorici i otimao im telefone Osnovni sud u Podgorici potvrdio je optužnicu podignutu protiv okrivljenog G.Z. koji se tereti da je izvršio krivična djela razbojništvo i teška krađa. Optužnicom je predstavljeno da je okrivljeni 3.12.2018. godine, u Podgorici, na brdu Gorica, oštećenoj M.J. prišao sleđa, povukao je za kosu usljed čega je oštećena pala na asfalt. Okrivljeni joj je zatim istrgao iz ruke mobilni telefon “samsung”, vrijednosti oko 185 eura,

nakon čega je pobjegao. Sličnu stvar okrivljeni je, prema optužnici Osnovnog državnog tužilaštva u Podgorici, počinio na istoj lokaciji i četiri dana kasnije. “Okrivljeni je ponovio krivično djelo 7.12.2018. godine, kada je, takođe na brdu Gorica, prišao sleđa oštećenoj I.A. i sa ramena joj strgao torbu u kojoj su se nalazili novčanik i drugi predmeti ukupne vrijednosti oko 30 eura”, navodi se u optužnici. N.P.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Hronika

uhapšen zbog nedozvoljenog držanja oružja

Bulatović poslat u ZiKs ZBog dva pištolja

Sudija za istrage Osnvonog državnog tužilaštva Miladin Pejović odredio je zadržavanje do 30 dana Podgoričaninu Željku Bulatoviću (50) koji je u nedjelju veče uhapšen u lokalu “Unico” u glavnom gradu, nakon što su vještačenja potvrdila da su revolver i pištolj, koje je policija prije dvije nedjelje pronašla bili u njegovom posjedu. Njemu je je pritvor određen na predlog Višeg državnog tužioca zbog bojazni da će ponoviti krivično djelo za koje se tereti jer je višestruki povratnik. Podsjetimo, službenici CB Podgorica su, 6. maja, prilikom kontrole bezbjednosno interesantnih lica u Podgorici, sa akcentom na kontrolu vozila i ugostiteljskih objekata u kojima se okupljaju, u Ulici 8. marta pronašli odbačeni revolver “kolt”, a nakon toga i pištolj “pietro beretta” bez fabričkog broja sa jednim metkom u cijevi i pet metaka u okviru. Policija je odmah posumnjala da su pištolji odbačeni od strane Bulatovića kojeg su policijski službenici tog dana kontrolisali u neposrednoj blizini. “O svemu je obaviješten državni tužilac u VDT u Podgorici. Pronađeno oružje – revolver i pištolj upućeni su u Forenzički centar Uprave policije radi vje-

štačenja. Nakon izvršenog vještačenja utvrđeni su tragovi Ž.B. na pronađenom

oružju. Preduzimajući dalje mjere i radnje policijski službenici Centra bezbjed-

nosti Podgorica su juče, nakon dobijanja rezultata pomenutog vještačenja, u Podgorici izvršili pretres stana i drugih prostorija koje koristi Bulatović, kojom prilikom su pronađeni kriptovani mobilni telefon i dvogled za noćno osmatranja”, sapošteno je tada iz Uprave policije. Bulatović je robijao zbog ubistva jednog od najpoznatijih crnogorskih sportista Samira Usenagića, koje se dogodilo se dogodilo 8. maja 2001. godine. Bulatović je optužen da je kob-

unutrašnja kontrola dostavila predmet tužilaštvu

Policajac u stanici vrijeđao podnosioce prijave

Odjeljenje za unutrašnju kontrolu policije je tokom aprila 2019. godine izvršilo kontrole zakonitosti postupanja policijskih službenika na osnovu dvije pritužbe građana na postupanje policijskih službenika. Nakon sprovedenih postupaka kontrole, u ovim slučajevima pritužbe su ocijenjene neosnovanim, jer u sprovedenim postupci-

ma kontrole nijesu utvrđene činjenice i dokazi kojima bi se potvrdili navodi pritužbi. Međutim u jednom od ovih slučajeva, zbog činjenice da se radilo o navodima o zlostavljanju od strane policijskog službenika, Izvještaj sa spisima predmeta sačinjenim u postupku unutrašnje kontrole dostavljen je nadležnom državnom tužilaš-

tvu. Naime, Baranin D.K. dostavio je pritužbu na policijskog službenika Stanice policije CB Bar J.N., zbog načina postupanja i ponašanja prema njemu i njegovoj supruzi A.K. 3. marta 2019. godine, nakon njihovog dolaska u CB Bar radi podnošenja prijave. On je naveo da ga je policijski službenik J.N., u razgovoru povodom predmet-

nog događaja omalovažavao, prijetio mu i takvim drskim i protivpravnim ponašanjem vrijeđao ljudsko dostojanstvo njega i njegove supruge, usljed čega smatra da ih je policijski službenik J.N. zlostavljao, a njemu prouzrokovao zdravstvene probleme, te da je na taj način počinio krivična djela na njihovu štetu. N.P.

nog dana, u centru Podgorice, ispred picerije “Leone” ispalio više metaka od kojih su tri pogodila Usanagića, a jedan u podlakticu Damira Mandića koji je bio u njegovom društvu. Ovom pucnjavom, Bulatović je doveo u opasnost živote još dvije osobe koje su bile u Usanagićevom i Madićevom društvu Bulatović je nakon ubistva bio u bjekstvu, sve do hapšenja po međunarodnoj potjernici 27. juna 2002. godine. U odsustvu je osuđen na 20 godina zatvora, ali nakon što je uhapšen, po njegovom zahtjevu postupak je ponovljen. Tako mu je nakon skoro deset godina suđenja potvrđena kazna od 14 godina zatvora. On je iz zatvora izašao 2013. godine nakon što mu je amnestijom smanjena kazna. Takođe, on je, zajedno sa Sašom Klikovcem i Vidojem Stanišićem, osuđivan i zbog pokušaja reketa vlasnika „Gardena“ Mirka Simonovića. Bulatović je tada osuđen na godinu i po zatvora. Njemu se sudilo i da je 26. decembra 2015. godine u podgoričkom lokalu “Velvet” zajedno sa Radoslavom Stanišićem, Vidojem Stanišićem, Nikolom Marković, Brankom Vukanovićem, Sašom Klikovac napao grupu policijskih službenika Podgoričani. N.P.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

hronika

viši sud potvrdio optužnicu specijalnog tužilaštva

Foto:Dejan Lopičić

Kneževiću će se suditi zbog zloupotrebe u poslovanju Viši sud u Podgorici potvrdio je optužnicu Specijalnog tužilaštva kojom se odbjegli biznismen Duško Knežević i bivši izvršni direktor Atlas banke Đorđe Đurđić terete da su nezakonito izdavali i odobravali garancije Atlas banke AD Podgorica na iznos 12,5 miliona eura. Specijalna tužiteljka Stojanka Radović na ročištu za kontrolu optužnice, održanom prošle sedmice, ostala je pri navodima optužnog akta kojom se Knežević tereti da je počinio krivično djelo zloupotreba položaja u privrednom poslovanju izvršenog putem podstrekivanja, a Đurđić krivično djelo zloupotreba položaja u privrednom poslovanju. SDT je optužnicu podiglo nakon što je Apelacioni sud potvrdio presudu Privrednog suda po tužbi arapske kompanije, kojom je Atlas banka morala da im isplati oko 15 miliona eura, uključujući i zatezne kamate. Prema navodima optužnice, Knežević je direktno odgovoran za uvođenje privremenih mjera u Atlas banci, jer je odbio da banci,

u kojoj je većinski vlasnik, vrati 12,5 miliona eura koliko je koštala garancija za njegove poslove sa kompanijom “Kaspia Property”. Naime, vlasnici ove kompanije registrovane u Ujedinjenim Arapskim Emiratima, Tale i Nijat Hajdarov iz Azerbejdžana isplatili su Kneževiću 12,5 miliona eura za kupovinu hotela “Princess” u Baru, a Atlas banka i Knežević su lično izdali garancije za taj novac koji nikada nije prebačen na račun Atlas banke. Međutim, kupovina hotela je propala, a Knežević nije vratio novac koji su Azerbejdžanci tražili u nekoliko navrata, zbog čega su ga tužili Privrednom sudu pozivajući se na garanciju od 12,5 miliona eura koju je izdala Atlas banka za pokrivanje tog posla. Nakon toga, pokrenuta je tužba pred Privrednim sudom, a nakon više suđenja, Apelacioni sud je presudio da Atlas banka mora, kao davalac garancije za novac koji je Knežević uzeo, da isplati kompletan iznos, plus zatezne kamate. “Sud je utvrdio da je Duš-

ko Knežević po kupoprodajnom ugovoru od 14. 1. 2014. godine primio iznos od 12,5 miliona eura, od čega osam miliona eura shodno potpisanoj potvrdi o primljenom novcu i carinskoj deklaraciji od 14. 1. 2014, kao i prenosom sa računa iznosa dva miliona eura 5. 3. 2014. sa svrhom uplate akcija hotela ‘Princess’ i iznos od dva i po miliona 11. marta sa svrhom uplate druge rate za kupovinu akcija hotela ‘Princess’”, navodi se u presudi. U međuvremenu je hotel “Princess” prešao u vlasništvo bečke Mejnl banke, koja ga je kupila od Hete na ime nevraćenog kredita Hipo Alpe Adria banci. Zbog toga se Kneževićev plan o prodaji hotela Azerbejdžancima izjalovio. Kredit od Hipo banke za uređenje hotela “Princess” uzelo je 2009. godine HTP Korali, u to vrijeme u vlasništvu fondova Atlas Mont i Trend. Fondovi su kasnije podijelili imovinu i obaveze prema Hipo banci, a kako prethodni vlasnici Trenda nijesu vraćali dug, hotel je prešao u vlasništvo Atlas grupe. Bo.B.

policija traži izmjene zakona o bezbjednosti saobraćaja:

Za divljanje na putevima dva mjeseca zatvora Policija je inicirala izmjene i dopune Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima, kojim traži isključivo zatvorske kazne za vozače koji divljaju na putevima, prenosi TV Prva. Kako su iz policije kazali Prvoj, u zatvor od 50 do 60 dana ići će vozači koji u naseljenom mjestu prekorače brzinu za 70, a van naseljenog za 90 kilometara na sat. Kažu da su se na taj korak odlučili jer smatraju da novčane kazne ne utiču na vozače. Od početka godine

na našim putevima dogodilo se oko 1.700 sabraćajnih nesreća. Slike saobraćajnih nezgoda i nesreća koje svakodnevno gledamo na našim putevima, izglada da ne opominju dovoljno vozače da poštuju pravila. Podaci Uprave policije pokazuju da se na našim putevima za četiri mjeseca dogodilo oko 1.700 udesa u kojima je stradalo deset osoba. “Imamo trend smanjenja broja saobraćajnih nezgoda i smrtno stradalih, odnosno

lakše i teže povrijeđenih. Ali ono sto nas zabrinjava je sto je broj prekrsaja na vecem nivou, što znači da naši učesnici u saobraćaju još nisu shvatili značaj poštovanja saobraćajnih propisa”, naveo je za Prvu viši inspektor I klase u Odsjeku za bezbjednost drumskog saobraćaja Ilija Janjušević. Policija je u tom periodu oduzela 4.515 dozvola, zbog vožnje pod dejstvom alkohola i prekoračenje brzine od 30 kilometra na sat

Ilustracija u naseljenom, odnosno 50 van naseljenog. Oko 1.300 vozača uhapšeno je zbog vožnje u pijanom stanju, odbijanja alkotesta, kao i zbog nezaustavljanja na znak policije. “Naravno da imamo učesnike u saobraćaju koji su maloljetna lica, koja samim tim upravljaju vozilom bez odgovarajuće kat-

egorije. Nemamo zasebne podatke za maloljetna lica, ali cu vam dati podatak da smo za prva četiri mjeseca ove godine ukupno sankcionisali 1.932 vozača koji su upravljali vozilom, a nisu imali odgovarajuću vozačku dozvolu. Naravno da je ti i ogroman broju ovdje radi o maloljetnim licima”, kazao je Janjušević. Prva TV

DRUŠTVO

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

DOSTIGNUĆA U OBRAZOVANJU U CRNOJ GORI OD STICANJA NEZAVISNOSTI

OD NOVIH VRTIĆA I DUALNOG OBRAZOVANJA DO BESPLATNIH STUDIJA

d sticanja nezavisnosti 2006. godine u Crnoj Gori su napravljeni značajni iskoraci u obrazovanju. Prve generacije studenata upisanih po bolonjskom sistemu izašle su sa studija, a nove ih sada upisuju po modelu 3+2+3, besplatno. Takođe, početak primjene inkluzivnog obrazovanja, kao i uvođenje programa zasnovanih na ishodima učenja označili su kraj sistemu kakav smo poznavali. Izgrađene su brojne obrazovne ustanove širom zemlje, a izgradnjom Univerzitetskog centra u Beranama, olakšano je studiranje studentima sa sjevera.

■ PREDŠKOLSKO

OBRAZOVANJE

“SVI U VRTIĆ”: Podignut je nivo upisa u predškolske ustanove sa preko 50 na čak 70 odsto, između ostalog, kampanjom „Svi u vrtić“ BROJ DJECE: Broj mališana u vrtićima: 2016/17= 18.957 djece, 2017/18= 20.766 djece, 2018/19 = 21.410 djece PREBUKIRANOST: U prethodne dvije godine otvoreno je oko 1.500 novih mjesta u vrtićima. Otvorene su četiri vaspitne jedinice u Podgorici, ali i vaspitne jedinice u Baru, Nikšiću, Pljevljima, te Budvi ENGLESKI JEZIK: Uveden je engleski jezik u sve vrtiće, a roditelji i djeca koja su starija od tri godine pozdravili su ovu mogućnost: dva puta nedjeljno rad na engleskom sa nastavnicima engleskog jezika koji su prošli dodatne obuke za rad sa najmlađima RE POPULACIJA: Djeca romske i egipćanske populacije uključena su u svakodnevne aktivnosti kroz integraciju

u redovne grupe, te otvaranje vaspitnih jedinica

praćenje izvršavanja njihovih obaveza u školi.

■ OSNOVNO

■ SREDNJE OBRAZO-

OBRAZOVANJE

ISHODI UČENJA: U osnovno obrazovanje uvedeni su predmetni programi zasnovani na ishodima učenja OGRANIČEN BROJ ĐAKA U KLUPAMA: Smanjen je broj učenika u odjeljenjima – svako dijete mora imati pažnju OBIM GRADIVA: Smanjen je obim gradiva sa ciljem da se više vremena posveti komunikaciji sa djecom, a time i škola dobije na vaspitnoj ulozi MIKROBIT: Uz podršku Britanskog savjeta, uveden je mikrobit računar u crnogorske škole: poklonjeno 600 mikrobit računara desetinama škola širom Crne Gore. Plan je da svaka škola dobije mikrobit DVOJEZIČNA NASTAVA: U osam škola sprovodi se dvojezična nastava: četiri odjeljenja prvog i četiri odjeljenja drugog razreda ROMSKI MEDIJATORI: Uvedeni su romski medijatori. Njihova uloga je povezivanje djece pripadnika RE populacije sa obrazovnim sistemom i

VANJE I OBRAZOVANJE ODRASLIH

STRUČNO JE KLJUČNO: Smanjene su predrasude prema srednjim stručnim školama: odlični đaci su zainteresovani za stručno obrazovanje. Kuriozitet je da je 14 „luča“ upisalo elektrotehničku školu „Vaso Aligrudić“ ove školske godine DUALNO OBRAZOVANJE: Dualno obrazovanje - uključeno je oko 250 poslodavaca i 579 djece. Djeca primaju naknadu i to u 1.

30 MILIONA EURA INVESTICIJA U OBRAZOVNU INFRASTRUKTURU U 2018. GODINI JE REALIZOVANO ILI JE NJIHOVA REALIZACIJA U TOKU

FOND ZA KVALITET I TALENTE

● Osnovan je Fond za kvalitet i talente kako nagrade najboljima ne bi zavisile od bilo čije dobre volje, već od jasnih i transparentnih kriterijuma jednakih za sve. ● Za učenike i nastavnike kroz Fond je dodijeljeno 500 nagrada prošle godine. ● Kako prosječna nagrada iznosi 1.000 eura, to znači da je iz Fonda do kraja godine dodijeljeno pola miliona eura najboljima u obrazovanju. razredu 50 eura, u drugom razredu 75 eura, u trećem razredu 100 eura. TREĆI STEPEN: Za dvije godine znatno je povećan broj učenika na trećem stepenu srednjih stručnih škola u prethodne dvije godine. Povećanje je preko 100 odsto u odnosu na prošlu godinu. Tačnije, u školskoj 2016/17. na programe trećeg stepena upisano je 566 učenika, školske 2017/18 - 727 učenika i školske 2018/19. 1.561 učenik DEFICITARNA ZANIMANJA: Opredijeljeno preko 400 godišnjih stipendija za učenike koji se odluče za deficitarna zanimanja u srednjim stručnim školama. To je investicija od oko pola miliona eura. Stipendije su dobili učenici 27 škola, iz 19 opština NOVI PROGRAMI: U prethodne dvije godine uvedeno je 26 modularizovanih obrazovnih programa. Tako sada završetkom pojedinih mo-

dula, i prije kraja razreda, učenik može steći stručnu kvalifikaciju EKSTERNA MATURA: Uveden je potpunosti eksterni maturski i stručni ispit od 2020/21. godine koji garantuje dodatnu objektivnost SPECIJALISTIČKA GIMNAZIJA: Gimnazijama je data zakonska mogućnost da formiraju specijalistička odjeljenja OBRAZOVANJE ODRASLIH: Posebna pažnja poklonjena je obrazovanju odraslih. Licencirano je 105 organizatora obrazovanja odraslih

■ VISOKO

OBRAZOVANJE

BOLONJA: 2006. godine izašle su prve generancije studenata po bolonjskom sistemu studiranja, koji je uveden 2004. godine. STUDENTSKI DOMOVI: 2013. izgrađen je novi studentski dom u Podgorici kapaciteta 460 mjesta po modelu javnoprivatnog parnerstva. Otvoreno je novih 260 mjesta za studente u Nikšići po modelu javno-privatnog partnerstva UNIVERZITETSKI CENTAR: Izgrađen je Univerzitetski centar u Beranama, u koji je uloženo oko 3,5 miliona eu-

MILIONA EURA OPREDIJELJENO JE ZA KUPOVINU ZEMLJIŠTA ZA IZGRADNJU NOVE ŠKOLE I VRTIĆA U CITY KVARTU

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

ra, sa prihvatnim kapacitetima od preko 200 mjesta RAZMJENA: Unaprijeđena je internacionalizacija visokog obrazovanja, sve više odlaznih i dolaznih studenata i profesora. Na godišnjem nivou preko 300 učesnika programa razmjene samo preko Ministarstva, a ima ih još mnogo koji idu preko fakulteta i na druge načine. BESPLATNE STUDIJE: Uvedene su besplatne osnovne i master studije! Studiraće oni koji imaju znanje. Ove sudijske godine je upisana druga generacija studenata koji ne plaćaju školarinu, njih 3.541. Uveden je prijemni ispit na besplatne magistarske studije od 2020/21. godine. NOVI MODEL STUDIJA: Uveden je novi model studiranja „3-2-3“ koji je prepoznat u evropskom prostoru i obavezna praksa na sve fakultete u obimu od 25 odsto. STRUČNO OSPOSOBLJA-

KAPITALNIH PROJEKATA JE PLANIRANO, OD KOJIH JE 21 NOVI I ZA KOJE ĆE U NAREDNIM GODINAMA UKUPNO BITI IZDVOJENO PO RAZNIM OSNOVAMA OKO 50 MILIONA EURA

VANJE: Izrađena je analiza Programa stručnog osposobljavanja lica sa stečenim visokim obrazovanjem i ona je pokazala da je oko 50 odsto korisnika Programa nastavilo radni anagažman. AKADEMSKI INTEGRITET: Izrađen je prvi Zakon o akademskom integritetu, a pribavljen je i softver protiv plagijarizma za sve fakultete. Takođe, osnovana je Agencija za kontrolu kvaliteta visokog obrazovanja. STIPENDIJE: Dodijeljeno je ukupno 86 godišnjih stipendija za pohađanje magistarskih studija na renomiranim ustanovama u inostranstvu, u ukupnom iznosu od oko 650.000 eura. Svake godine se dodjeljuje oko 3.400 godišnjih studentskih kredita, 300 stipendija za najbolje studente i 20 stipendija za lica sa invaliditetom. Sufinansiraju se školarine na magistarskim i doktorskim studi-

jama najboljim kandidatima

■ INKLUZIVNO

OBRAZOVANJE

UKLJUČIVANJE: Djeca sa posebnim obrazovnim potrebama uključena su u redovan obrazovni sistem. RESURSNI CENTRI: 2013. godine specijalne škole transformisane su u resursne centre. ASISTENTI U NASTAVI: Za djecu sa posebnim obrazovnim potrebama škole angažuju oko 270 asistenata u nastavi kao tehničku podršku za nastavnu godinu. STRATEGIJA: Izrađena je Strategija inkluzivnog obrazovanja 2019-2025. Djeci sa posebnim obrazovnim potrebama obezbijeđeno je dostupno, pristupačno i kvalitetno inkluzivno obrazovanje na svim nivoima

DRUŠTVO

društvo

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Dekan Mašinskog fakulteta

Potreba za mašinskim inženjerima uvijek postoji Dekan Mašinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore Igor Vušanović kaže da potreba za mašinskim inženjerima uvijek postoji, mada je nestankom klasične industrije tokom perioda tranzicije 90-ih dovelo do neprirodnog mišljenja da ova struka nema značaj ni perspektivu. “Mašinski inženjeri tradicionalno pripadaju inženjerskim disciplinama koje su ve-

Vušanović

zane za kreiranje novog proizvoda. Pri tome se zaboravlja da je za kreiranje svakog proizvoda neophodno fundamentalo poznavanje procesa i fenomena koji su vezani za uslove u kojima uređaji funkcionišu, što znači da potreba za inženjerima uvijek postoji, jer ako se uređaji ne proizvode u Crnoj Gori oni se koriste i zahtijevaju održavanje. Danas je naša struka prvenstveno pre-

poznata u oblastima vezanim za oblast građevinarstva proizvodnje energije, saobraćaju (mehanizacija i motorna i u najnovije vrijeme jedne moderne discipline mehatronike, koja je spoj mašinske i elektrostruke”, kazao je Vušanović za sajt Univerziteta. Ističe i da u Crnoj Gori skoro da nema nezaposlenih inženjera njihove struke. “Kao obrazovna institucija trenutno nijesmo u mogućnosti za zadovoljimo potrebe tržišta rada, tj. ponudimo tržištu rada u Crnoj Gori dovoljan broj diplomiranih mašinskih inženjera. U ovom momentu postoji potreba za zaposlenjem preko 100 diplomiranih inženjera mašinstva i kampanja je imala za cilj da maturantima ukaže da upisom na Mašinsi fakultet osiguravaju sebi sigurnu egzistenciju”, poručio je on. R.D.

Dan nezavisnosti

Dežurstva u domovima zdravlja tokom praznika Zdravstvene usluge u prazničnim danima, građani Podgorice mogu dobiti u zdravstvenim objektima Blok pet, Nova varoš, Konik, Tuzi i Zeta. Kako je saopšteno, izabrani doktori za odrasle radiće u zdravstevnim objektima Blok pet, Nova varoš i Konik od 07 do 21 sat, dok će izabrani doktori za dje-

cu raditi u zdravstvenom objektu Nova Varoš non stop 24 sata dnevno. Tokom prazničnih dana, u zdravstvenim objektima Tuzi i Zeta zdravstvena zaštita pružaće se u vremenu od 7 do 15 sati. Centar za laboratorijsku dijagnostiku u zdravstvenom objektu Blok pet radiće od 7 do 21 sat. R.D.

Neradni utorak i srijeda

Neradni dani, povodom predstojećeg Dana nezavisnosti Crne Gore, biće utorak i srijeda, saopštilo je Ministarstvo rada i socijalnog staranja. “Državni i organi lokalne samouprave, javne ustanove i preduzeća i drugi subjekti koji obavljaju djelatnosti od javnog intere-

sa dužni su da u praznične dane obezbijede vršenje poslova čijim bi prekidom mogle nastupiti štetne posljedice po građane ili državu”, piše u saopštenju. Crna Gora slavi 21. maj kao Dan nezavisnosti, pošto je prije 13 godina na referendumu obnovila državnu nezavisnost.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

DRUŠTVO

Stranci više neće moći na vantjelesnu u Crnoj Gori

IZMJENE ZAKONA O ZDRAVSTVENOM OSIGURANJE: JEDAN OD PARTNERA MORA BITI DRŽAVLJANIN CG

Država je odlučila da stane na put “privremenim” strancima u Crnoj Gori koji zbog olakšanih procedura za dobijanje statusa osiguranika u našoj zemlji ostvaruju pravo na vantjelesnu oplodnju. Naime, uočeno je da se iz godine u godinu povećava broj stranih državljanki koje u ostvaruju to pravo u Crnoj Gori o trošku države. Tako je tokom 2017. godine 41 žena koja nije državljanka naše zemlje prošla postupak vantjelesne oplodnje što je državu koštalo 66.000 eura. Za prošlu godinu taj broj je gotovo udvostručen, pa je iz budžeta izdvojeno oko 122.000 eura za postupke vantjelesne oplodnje 73 žene strankinje. Izmjenama Zakona o zdravstvenom osiguranju predviđeno je da na vantjelesnu oplodnju mogu parovi samo ukoliko je jedan od partnera crnogorski državljanin. “Izmjenama smo predvidjeli jedno ograničenje u dijelu postupka medicinski potpomognute oplodnje, i to u smislu da se ista može sprovesti o trošku države, odnosno Fonda za zdravstveno osiguranje ukoliko je jedan od bračnih, odnosno vanbračnih supružnika, odnosno žena koja ne živi u bračnoj ili vanbračnoj zajednici, crnogorski državljanin. Svjedoci smo nedavnih tekstova u medijima, o ‘zloupotrebi’ ovog prava od strane stranaca, koji dođu na mjesec ili dva u Crnu Goru, prijave se i zahtijevaju da se postupak

Pavlović

NataliaDeriabina

Iz godine u godinu u porastu broj žena koje nisu državljanke naše zemlje, a koje na teret Fonda zbog olakšanih procedura prolaze postupke medicinski potpomognute oplodnje

122 HILJADE EURA DRŽAVU SU PROŠLE GODINE KOŠTALI POSTUPCI VANTJELESNE OPLODNJE ZA 73 ŽENE KOJE NIJESU DRŽAVLJANKE CRNE GORE

sprovede o trošku države”, kazala je DN generalna direktorica Direktorata za harmonizaciju propisa i međunarodnu saradnju u zdravstvenom resoru Slađana Pavlović.

■ PO BOLOVANJE

DO 30 DANA KOD IZABRANOG

Osvrćući se na ključne izmjene i dopune Zakona, Pavlović naglašava da je tokom javne rasprave pristigao veliki broj komentara i sugestija, te da je značajan broj njih uvršten u novi tekst predloga. Naime, izabrani doktor ubuduće će građanima izdavati bolovanja umjesto do 15, do 30 dana. Ukida se dopun-

sko zdravstveno osiguranje, a precizno će biti definisane kategorije građana koji plaćaju participaciju, a sam spisak zdravstvenih usluga i iznos participacije, kao i način plaćanja propisivaće Vlada Crne Gore. Ono što je svakako privuklo najviše pažnje jesu izmjene zakona u dijelu regulisanja sprečavanja zloupotrebe bolovanja. “Drago nam je da je više subjekata tokom javne rasprave konstatovalo očiglednu namjeru Ministarstva zdravlja da se suzbiju zloupotrebe prava na privremenu spriječenost za rad. U tom pravcu, želim istaći da smo odustali od prvobitne izmjene da je neophodno postojanje dva mjeseca staža osiguranja kod istog poslodavca da bi se ostvarilo pravo na bolovanje. Sagledali smo sve argumente i u konačnom, odustajemo od ove namjere. Sa druge strane, uvažili smo i stav privrede, ali i drugih državnih institucija, da izabrani tim ili izabrani doktor utvrđuje privremenu spriječenost za rad do 30 dana, umjesto dosadašnjeg perioda od 15 dana. Nakon 30 dana, privremenu spriječenost će utvrđivati nadležna ljekarska komisija”, pojašnjava Pavlović. Zakonom se sada definiše i

rok u kojem se utvrđuju okolnosti kada osiguraniku ne pripada naknada zarade za privremenu spriječenost za rad, o čemu se moraju donijeti nalazi i mišljenja u roku od 10 dana od dana saznanja za sumnju na ove okolnosti ili od dana podnošenja zahtjeva za provjeru osnovanosti utvrđivanja privremene spriječenosti za rad od strane poslodavca.

■ REFUNDACIJA NA-

KNADE RODITELJIMA 100%

“Dodatno smo ukazali i na potrebu pravilnog utvrđivanja činjenica za privremenu spriječenost za rad, jer će u suprotnom izabrani tim, izabrani doktor ili nadležna ljekarska komisija biti kažnjeni novčanom kaznom. Dakle, uvedene su kaznene odredbe u slučaju zloupotrebe prava na privremenu spriječenost za rad”, pojašnjava Pavlović. Takođe, umjesto dosadašnjih 70% naknade zarade, refundiraće se 100% naknade zarade za građane čija su djeca oboljela od malignih bolesti. “Pored navedenog, naglašavam da se sada pratilac odobrava i osiguranom licu koje je oboljelo od malignih bole-

IZMJENAMA SMO PREDVIDJELI JEDNO OGRANIČENJE U DIJELU POSTUPKA MEDICINSKI POTPOMOGNUTE OPLODNJE, I TO U SMISLU DA SE ISTA MOŽE SPROVESTI O TROŠKU DRŽAVE, ODNOSNO FONDA ZA ZDRAVSTVENO OSIGURANJE UKOLIKO JE JEDAN OD BRAČNIH, ODNOSNO VANBRAČNIH SUPRUŽNIKA, ODNOSNO ŽENA KOJA NE ŽIVI U BRAČNOJ ILI VANBRAČNOJ ZAJEDNICI CRNOGORSKI DRŽAVLJANIN sti i osiguranom licu koje ima oštećenje mišića, neuromišićne bolesti ili plegični sindrom, što do sada nije bio slučaj. Na kraju, zakonom je predviđeno i usklađivanje odredbi sa novim Zakonom o državnoj upravi, naročito u dijelu sastava i funkcionisanja Upravnog odbora Fonda za zdravstveno osiguranje, a predviđeno je i izmještanje objedinjenog postupka javnih nabavki iz Fonda”, objašnjava Pavlović, precizirajući da ova verzija teksta izmjena i dopuna Zakona nije razmatrana od strane relevantnih institucija. Bo. P.

SVIM GRAĐANIMA CRNE GORE SREĆAN DAN NEZAVISNOSTI OPŠTINA KOLAŠIN

Crna gora Sa nastupa u Dubrovniku

TivaTski muzičari u Dubrovniku

Gostovali povodom 90 godina umjetničke škole Orkestar tivatske Muzičke škole nastupio je protekle subote na Stradunu u Dubrovniku gdje je izazvao posebnu pažnju publike i turista. Ovacije, aplauzi, divljenja, čestitke, radost i zadovoljstvo, utisci su učesnika, učenika i njhovih profesora. Duvački orkestar Muzičke škole Tivat osnovan je 2006. godine, a dirigent je profesorica Martina Vuksanović. Nastup je organizovan u saradnji i na poziv Umjeničke škole „Luka Sorkočević“ i održan je na gradskom trgu ispred crkve sv. Vlaha na Stradunu. Koncert je održan povodom proslave 90 – te godišnjice dubrovačke umjetničke škole, što je još jedna u nizu projekata koje su ove dvije škole realizovale od 2017. godine, kada su potpisale Pismo saradnje. Pokrovitelj je Turistička zajednica grada Dubrovnika, a pored predstavnika grada domaćina odlazak tivatskih mladih muzičara u Dubrovnik pomogao je Sekretarijat za kulturu i društvene djelatnosti Opštine Tivat. Tivatski đaci uspješni su i na takmičenjima, kako državnim, tako međunarodnim i godinama donose brojne nagrade školi. Do sada, tokom

ove školske godine učenici su osvojili ukupno 54 nagrade. Na međunarodnim takmičenjima takmičili su se u disciplinama klavir, flauta, oboa, kamerna muzika i osvojili ukupno 13 prvih (od kojih je jedan laureat takmičenja), i tri druge nagrade. U školskoj 2018/19. godini đaci Muzičke škole učestvovali su do sada na šest međunarodnih takmičenja. Škola je domaćin Montenegro international guitar competition – Tivat, a učestvovaće i na Viva music, koji će se održati u Herceg Novom narednog mjeseca. Posebno zapažen uspjeh tivatski mladi muzičari ostvarili su ove godine na Državnom takmičenju XLVI Festival mladih muzičara Crne Gore koji se od 23-25 aprila održao u Podgorici gdje su osvojili 37 nagrada i u ukupnom palsmanu od 11 škola iz Crne Gore zauzeli su prvo mjesto. Na tom takmičenju nastupili su solisti, njih 35, tri kamerna sastava i Orkestar škole. „Možemo biti ponosni na ostavrene rezultate i osvojene 33 nagrade. Sigurno da 15 prvih mjesta (3 sa 100 bodova), 9 drugih i 5 trećih potvrđuju dugogodišnji predan rad, strpljenje, entuzijazam i posvećenost“, istakla je Bubanja. Z.K.

OBRAZAC 9 Na osnovu člana 62, stav 1 Zakona o javnim nabavkama („Službeni list CG“, br. 42/11, 57/14, 28/15 i 42/17) naručilac Opština Rožaje ul M. Tita b.b, oglašava OBAVJEŠTENJE O OGLAŠAVANJU POSTUPKA JAVNE NABAVKE Radovi na asfaltiranju puta za potrebe etno sela Jela, ukupne procijenjene vrijednosti sa PDV-om 64.000,00 €. Tenderska dokumentacija broj UP.OA.03/19 objavljena je na Portalu javnih nabavki, na adresi www. ujn.gov.me dana 20.05.2019 godine. Lice za davanje informacija Demić Amer, telefon 051/271275, e-mail opstinarozajejn@gmail.com

Na osnovu člana 62, stav 1 Zakona o javnim nabavkama („Službeni list CG“, br. 42/11 , 57/14, 028/15 i 042/17), naručilac opština Petnjica oglašava

OBAVJEŠTENJE O JAVNOJ NABAVCI Radovi, na adaptacije lokalnih puteva u opštini Petnjica , ukupne procijenjene vrijednosti sa PDV-om 370.000,00 €. Tenderska dokumentacija broj 02/19, od 17.05.2019 godine, objavljena je na Portalu javnih nabavki, na adresi www.ujn.gov.me, dana 17.05.2019 godine. Lice za davanje informacija Alen Pljakić, telefon 069/483-109, e-mail pljakaa@gmail.com.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

DanilovgraD: obilježen svjeTsk

pčela - nepriko vladarica prir Programom u Kući meda u Danilovgradu ukazano je na važnost očuvanja pčela i njihov značaj za čovječanstvo, a time i potrebu zajedničke akcije na lokalnom i globalnom nivou, u cilju zaštite pčela čija se brojnost na Zemlji smanjuje. Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, Savez pčelarskih organizacija Crne Gore i Ambasada Slovenije organizovali su „Medni doručak“ i niz drugih aktivnosti koje imaju za cilj edukaciju i podizanje svijesti o značaju pčela. U programu su učestvovali najmlađi učenici iz OŠ „Milorad Musa Burzan“ iz Podgorice i OŠ „Njegoš“ iz Spuža. Djeca su imala priliku da kroz interaktivnu prezentaciju nauče kako pčele prave med, zašto su važne za prirodu i koliko je med važan u njihovoj ishrani. Njihov doživljaj uloge pčela, upotpunjen sa novim saznanjima, oslikali su na drvenim pločicama koje će krasiti prostorije Kuće meda. Potpredsjednik Vlade i ministar poljoprivrede i ruralnog razvoja Milutin Simović uvjeren je da će ovaj događaj doprinijeti daljoj afirmaciji pčelarstva, ukazivanju na značaj pčela, ne samo kao oprašivača, već i kao jednog od najbitnijih indikatora stanja životne sredine, ali da će podstaći i interesovanje još

Sa prošlogodišnjeg Hakatona

većeg broja mladih da se počnu baviti pčelarstvom. „Današnji događaj i sve politike koje kreiramo i sprovodimo u pčelarstvu, potvrda su naše posvećenosti i opredijeljenosti da brinemo o pčelama. Važna je poruka da moramo zajedno sačuvati pčelinju zajednicu da bi bilo života na planeti, da bi bilo manje gladi, da bi sačuvali život na selu i osjetljivu ruralnu zajednicu, da bi

Važna je poruka da moramo zajedno sačuvati pčelinju zajednicu da bi bilo života na planeti, da bi bilo manje gladi, da bi sačuvali život na selu i osjetljivu ruralnu zajednicu, da bi imali više radnih mjesta i da bi postojeća sačuvali

imali više radnih mjesta i da bi postojeća sačuvali, jer je veliki broj ljudi koji obezbjeđuje egzistenciju u sektoru poljoprivrede“, istakao je Simović. Ambasador Slovenije Mitja Močnik istakao je da su u Sloveniji, isto kao i u Crnoj Gori,

Simović i Kovačević sa mališanim svjesni značaja, važnosti pčela i pčelarstva za društvo u cjelini. On je kazao da su Slovenci poznati kao narod pčelara i da je pčelarstvo sastavni dio njihove kulture i kulturne baštine. Slovenci se, kako je dodao, mogu pohvaliti sa svojom zaštičenom pčelom koja se zove „kranjska pčela“ (kranjska sivka), ali i sa svjetski poznatim pčelarima koji su unaprijedili

TivaT: seDmi HakaTo

Skup ljub Hakaton u Tivtu Softverska kompanija Logate i digitalna zajednica Crne Gore Digitalizuj.me organizuju sedmi po redu Hakaton, pod nazivom Hackathon in the Port 2019 od 22. do 24. maja u Zbirci pomorskog nasljeđa. Događaj je regionalnog karaktera koji okuplja programere, projekt menadžere, UX/UI i grafičke dizajnere, kao i sve ostale ljubitelje tehnologije, razvoja tech rješenja i njiho-

Crna gora

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Ki Dan pčela - 20. maj

osnovena rode

Kašćelan primio potomKe CrnogoraCa iz argentine

Poslije vijeka na đedovini Gradonačelnik Prijestonice Cetinje Aleksandar Kašćelan juče je primio potomke Nikole – Nika Jabučanina, koji je kao pripadnik Crnogorske vojske iz Gaete pošao u Argentinu, gdje je poslije sloma crnogorske države 1918. godine našao novo utočište. Kašćelan je razgovarao sa Nikovom kćerkom Đurđom Jabučanin i unukom Litom, koji je njegov prvi muški potomak koji je posjetio Crnu Goru. Osim njih, na ognjište predaka, došla je i Nikova druga kćerka Ruža. Đurđa i Ruža, rođene u Argentini, crnogorski jezik naučile su od oca i majke, dok ga Lito još uči od tetaka, koje mu pomažu kao prevodioci dok „povezuje“ crnogorsku dijasporu iz Latinske Amerike sa matičnom državom – Crnom

Gorom. Ovaj mladi argentinski advokat odavno je imao želju da posjeti zemlju svojih predaka, upozna rođake, a prije svega, kako kaže, da oduži dug prema ocu i đedu. Želio je i da to bude baš 21. maja, na Dan nezavisnosti. „Srećan sam. Čini mi se kao da sanjam. Otkako sam završio fakultet, želja mi je bila da dođem u Crnu Goru i da naša familija, moj otac i đed koji su preminuli, konačno nađu mir. Da se ponose sa mnom“, kazao je Jabučanin. U toku razgovora sa gradonačelnikom Kašćelanom gosti iz Argentine interesovali su se za perspektive pobratimstva Prijestonice Cetinje i grada Maćagaja, u kojem žive, o čemu su u prethodnom periodu komunicirale uprave

dva grada. Razgovarano je i o tradicionalnoj posjeti djece iz dijaspore Cetinju i ocijenjeno da je to veoma važan događaj za njih, jer uče o domovini svojih predaka i uspostavljaju dragocjene veze sa porodicama u Crnoj Gori. „Uspostavljanje veza između dijaspore i Crne Gore, a posebno sa Cetinjem, važno je ne samo na ličnoj ravni zbog povezivanja porodica i uspostavljanja davno pokidanih veza, nego i zbog prosperiteta obje strane. Dijaspora u Latinskoj Americi je po mnogo čemu posebna. Oni i danas njeguju stare crnogorske običaje i pričaju starim narodnim jezikom. Crna Gora je njihova domovina i to treba da im se kaže i pokaže“, kazao je gradonačelnik Kašćelan. R.C.G.

ma u Kući meda u Danlovgradu pčelarstvo u Sloveniji i šire. Pčele zaslužuju veću brigu čovjeka. Predsjednik Saveza pčelarskih organizacija Crne Gore Radule Miljanić kazao je da se danas slavi neprikosnovena vladarica prirode – pčela. „Za mnoge, pčela je savršeno biće, insekt koji nosi u sebi tajne praistorije duge više desetina miliona godina. Savršenstvo pčele se ogleda u mno-

gim njenim osobinama. Život u zajednici i podjela poslova u njoj, razmnožavanje, izdržljivost, prilagođavanje...Pčela je simbol života, trajanja, pčela je simbol planete jer nastanjuje gotovo svaku stopu zemlje i čini planetu prekrasnim mjestom za život. Pčela nas uči kako da radimo, stvaramo, pčela nas uči kako da živimo“, kazao je Miljanić.

on oDržaće se oD 22. Do 24. maja

bitelja tehnologije ve primjene. Ovogodišnji događaj je u duhu gejminga, pa je i tema Hakatona kreiranje kompjuterskih igara. Takmičari će se baviti jednom od najprofitabilnijih ali i najuzbudljivijih industrija današnjice, a prvog dana događaja, prije početka samog takmičenja, će imati priliku da slušaju stručna predavanja upravo iz ove oblasti, i na taj način se dodatno pripreme za izazov koji ih čeka. Predavanja će biti održana u

okviru cjelodnevne konferencije pod nazivom Interakt. Konferencija je novitet koji organizatori uvode od ove godine, a koja ima za cilj okupljanje, širenje znanja i umrežavanje između ljubitelja tehnologije. Predavači dolaze iz najvećih regionalnih kompanija za razvoj video igara, a koje okuplja NVO Serbian Games Association, čiji je cilj podrška razvoju video igara kako u Srbiji, tako i u cijelom regionu. Z.K.

Sa jučerašnjeg prijema kod Kašćelana

lovćenaC: svečano obilježen Dan nezavisnosti Crne gore

Prigodan program izveli članovi “Princeze Ksenije”

U Crnogorskom kulturnom centru u Lovćencu obilježen je Dan nezavisnosti Crne Gore uz svečani program Pjevačke grupe i Dramsko - recitatorskog studija Crnogorskog kulturno prosvjetnog društva „Princeza Ksenija“. Na svečanosti je istaknuto da je u hiljadugodišnjem trajanju Crne Gore 21. maj 2006. godine dan koji je zaslužio vječno mjesto u kolektivnom sjećanju građana Crne Gore i njenih iseljenika. U obnovi nezavisnosti svoje postojbine časnu i istorij-

Sa svečanosti u Lovćencu sku ulogu imala je tada i crnogorska dijaspora širom svijeta, a među prvima i Lovćenac, koji je kroz aktiv-

nosti udruženja “Krstaš” pokazao odlučnost, snagu i pamet da bude na pravoj strani istorije.

CRNA GORA

KONKURS

DNEVNIM NOVINAMA

POTREBAN RADNIK RADNO MJESTO:

GRAFIČKI DIZAJNER

USLOVI: ODLIČNO POZNAVANJE

PRIJAVE SLATI NA MAIL: posao@dnovine.me

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

ALTERNATIVNI SMJEŠTAJ VLASNICIMA BESPRAVNIH OBJEKATA

Glavni grad će uplaćivati pun iznos zakupnine

Sekretarijat za socijalno staranje Glavnog grada ubuduće će obezbijeđivati alternativni smještaj vlasnicima bespravnih objekata, koji su predviđeni za rušenje, moglo se čuti na jučerašnjoj centralnoj javnoj raspravi povodom Predloga odluke o obezbjeđivanju alternativnog smještaja. Sekretar Sekretarijata za socijalno staranje Ivan Terzić kazao je da se razlozi za donošenje ove odluke nalaze u Zakonu o planiranju prostora i izgradnji objekata, koji je usvojila Skupština Crne Gore i kojim je, između ostalog, predviđeno i uvedena obaveza jedinicama lokalne samouprave da u slučaju uklanjanja bespravnog objekata osnovnog stanovanja, vlasnicima bespravnih objekata i članovima domaćinstva obezbijedi alternativni smještaj. Građanka Nada Lakić pitala je na koji period se obezbjeđuje alternativni smještaj i kako je to definisano. Terzić je objasnio da se bespravnim objektom smatra zgrada koja je izgrađena suprotno propisima u momentu njene gradnje, te da je na dva načina predviđeno obezbjeđivanje alternativnog smještaja. “Jedan od načina je davanje novca za zakupninu stana i davanje sredstava za nabavku građevinskog materijala. Predviđeni period za zakupninu stana je na period od najduže šest mjeseci, uz mogućnost produžavanja roka za narednih šest mjeseci, do maksimalno dvije godine. Nakon šestomjesečne revizi-

Predviđeni period za zakupninu stana je na period od najduže šest mjeseci, uz mogućnost produžavanja roka za narednih šest mjeseci, do maksimalno dvije godine

je korisnika korišćenja prava, do tri godine se obezbjeđuje licima sa invaliditetom, samohranim roditeljima, lica preko 67 godina, mladi koji su bili djeca bez roditeljskog staranja i porodice sa djecom sa smetnjama u razvoju”, kazao je Terzić. Korisnik alternativnog smještaja dužan je da u postupku provjere dostavi ugovor o zakupu stana i dokaz da on, odnosno član njegovog domaćinstva ne posjeduje stambeni objekat, odnosno stambenu jedinicu. Ako se u slučaju provjere utvrdi da korisnik alternativnog smještaja i dalje ispunjava uslove, nadležni organ donosi rješenje kojim se produžuje rok važenja rješenja, ali ne duže od šest mjeseci. Sekretar Terzić je, na pitanje da li je 60 eura realan iznos, istakao da se kompletan Predlog odluke o obezbjeđivanju alternativnog smještaja, koji je radio stručni tim zajednice opština, gdje se analizirala cijena stanovanja u trećoj zoni, odnosi na jednočlana domaćinstva. On navodi da su i u Glavnom gradu svjesni da je toga vrlo malo u praksi, kao i u sistemu kriterijuma za bodovanje, pa će, kako imaju in-

Sa jučerašnje centralne javne rasprave

formacije, biti uplaćivan pun iznos zakupnine, jer se obično radi o višečlanim domaćinstvima, koji imaju objekte bespravnog stanovanja. Nacrtom je predviđeno da se iznos naknade za zakupninu stana, za jednočlano domaćinstvo, daje u maksimalnom mjesečnom iznosu do 60 eura, uz uvećanje od 30 eura za svakog sljedećeg člana domaćinstva, pri čemu maksimalni mjesečni iznos naknade ne može biti veći od 180 eura. Sredstva za kupovinu građevinskog materijala, kako je predviđeno Nacrtom odluke, daju se u maksimalnom iznosu do 2.160 eura za jednočlano domaćinstvo, uz uvećanje od hiljadu eura za svakog sljedećeg člana domaćinstva, pri čemu maksimalni iznos dodijeljenih sredstava ne može biti veći od 6.480 eura. Umjesto ovog vida obezbjeđivanja alternativnog smještaja korisnik može dobiti i kredit za kupovinu građevinskog materijala za izgradnju stambene jedinice osnovnog stanovanja sa obavezom da vrati 70 odsto dodijeljenih sredstava, sa rokom otplate od 36 mjeseci. Zakon o planiranju prostora i izgradnji objekata je uveo obavezu jedinicama lokalne samouprave da, u slučaju uklanjanja bespravnog objekta osnovnog stanovanja, vlasniku i članovima njegovog porodičnog domaćinstva obezbijedi alternativni smještaj. Rasprava povodom Predloga odluke o obezbjeđivanju alternativnog smještaja trajaće do 27. maja.

Crna Gora

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

SPomenik narodne revolucije Premješten kod novog duvanSkog

Počast stradalima u borbi Protiv fašizma

redstavnici Glavnog grada i Udruženja boraca NOR-a i antifašista Podgorice juče su, ispred Spomenika narodne revolucije, odali počast za 74 radnika nekadašnjeg Duvanskog monopola u Podgorici koji su poginuli u od 1941. do 1945. godine.

Spomenik je premješten iz kruga nekadašnjeg Duvanskog kombinata kod Novog duvanskog kombinata u Podgorici. Gradonačelnik dr Ivan Vuković je istakao da je spomen-obilježje radnicima Duvanskog monopola poginulim tokom Drugog svjetskog rata koje je otkriveno na novoj lokaciji, za današnju Crnu Goru, onu koja slavi 13 godina od obnove nezavisnosti, snažan je i višeznačajan simbol. “Ovi ljudi, naši sugrađani, njih 74 heroja, među kojima se našla jedna trećina žena, hrabro su i odlučno krenuli u borbu protiv fašizma. Na taj način, rame uz rame, s crnogorskim patriotama koji su 8. jula 1941. u Stijeni Piperskoj donijeli odluku o podizanju prvog opštenarodnog ustanka u porobljenoj Evropi, zajedno sa onima koji su na Virpazaru, Čevu, Košćelama, Brajićima, Rijeci Crnojevića, Miločeru, Sutomoru, Mojkovcu, Bioču, Spužu, Lijevoj Rijeci, Andrijevici, Bijelom Polju, Beranama, Danilovgradu, Žabljaku, Kolašinu, Šavniku, Grahovu… već prvih dana nakon istorijskog trijumfa 13. jula pokazali da se naša zemlja ne miri sa neslobodom te skupa sa hiljadama antifašista iz svih krajeva nekadašnje Jugoslavije i ljudi čijim se sjenima danas poklanjamo poslali su poruku za vječnost”, kazao je

gradonačelnik. Vuković je istakao da danas ovi ljudi predstavljaju primjer patriotizma, hrabrosti i epskog junaštva. Njihov veličanstveni primjer, kako je kazao, mora ostati mjera po kojoj ćemo graditi Crnu Goru. On je podsjetio da je veličinu žrtve koju su oni položili jasno prepoznala i pretočila u arhitektonsko djelo prva crnogorska arhitektica Svetlana Kana Radević, koja je ovim djelom ujedno i podigla trajno sjećanje na sebe. “Žrtva i pregnuće radnika Duvanskog monopola i Kane Radević trajno su utkani u sistem vrijednosti koji današnja Crna Gora baštini, a njihova imena neraskidivo su vezana za ideale državnog i ljudskog dostojanstva koje simbolizuje 21. maj. Naša je dužnost i obaveza da ostanemo njihovi dostojni potomci i čuvari njihovih zavještanja”, istakao je Vuković. On je zahvalio prijateljima iz SUBNOR-a i kompaniji Zetagradnja na čelu sa Blagotom Baćom Radovićem koji su dali veliki doprinos da se spomen-obilježje premjesti na novu lokaciju. Predsjednik Udruženja boraca NOR-a i antifašista Podgorice Borivoje Banović je istakao da su svi oni bili dio generacije koja je sazrijevala i živjela u vremenima između dva svjetska rata u Kraljevini Jugoslaviji u uslovima

Banović, Vuković i Suhih položili vijence

ekonomske i socijalne nejednakosti i ograničenih političkih i nacionalnih prava njenih građana. On je naveo da se najveći dio crnogorskog naroda nikada nije pomirio sa istorijskom nepravdom učinjenom 1918. godine, kada je, kako kaže, nasilnim činom nelegalne i neligitimne tzv. Podgoričke skupštine ukinuto ime Crne Gore. “U takvim uslovima i uz ogromni rizik, napredni politički i sindikalni subjekti i pojedinci iz raznih struktura na čelu sa KPJ ostvarivali su aktivnosti i borbu za društvene promjene i socijalnu pravdu. Tom krugu hrabrih i odvažnih na prostoru naše Podgorice pripadali su i radnici tada jedinog industrijskog objekta na širem području Bjelopavlićke i Zetske ravnice Duvanskog monopola. U takvim uslovima i baš u Duvanskom monopolu stasavali su politič-

ki, ideološki i nacionalno naši junaci kojih se danas sjećamo sa dužnim pijetetom”, kazao je Banović. On podsjeća da su monopolski radnici na poziv KPJ masovno stupili u 13-julski ustanak. “Kao pripadnici partizanske antifašističke narodnooslobodilačke vojske, predvođene Vrhovnim komandantom Titom, bili su u prvim redo-

vima oružane borbe za slobodu i novo društvo. Njihova beskrajna hrabrost dokazana je najvećom žrtvom - za ispunjenje ovih ideala položili su sopstvene živote. Zato i sada i uvijek slava i hvala za svih 74 partizanki i partizana bivših monopolskih radnika, poginulih za bolji život onih koji su preživjeli ratne strahote i onih koji dolaze”, istakao je Banović. M.M.

Podgorica: radovi vrijedni 25.000 eura

Novi asfalt u Ceklinskoj i Ulici Džordža Vašingtona Privredno društvo “Putevi” završilo je radove u Ulici Džordža Vašingtona (saobraćajnica pored Sabornog Hrama Hristovog Vaskrsenja) u dužini od 150 metara u Ceklinskoj ulici dužine od 180 metara i na

saobraćajnici u Mjesnoj zajednici Doljani dužine 140 metara, u dijelu rezanja, raskopavanja izrade sloja izravnjenja i ugradnje asfaltne mase. Vrijednost navedenih radova iznosi 25.000 eura, a

investitor je Glavni grad. Krajem prošle sedmice završena je i sanacija putnog pravca Orahovo - Građen - Korita, na dionici puta Građen - Korita, u dijelu rezanja, raskopavanja, tamponiranja, valjanja i ugradnje

asfaltnog zastora ukupne površine od 800 kvadratnih metara, i na taj način obezbijedili nesmetano odvijanje saobraćaja u dužini od šest i po kilometara. Investitor je takođe bio Glavni grad Podgorica.

Svijet

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

tektonski poremećaji na tržištu pametnih telefona, a

Tramp naTjerao gugl da udari na Huavej

Američki Gugl suspendovao je licence kompaniji Huavej, kao i sporazume o dijeljenju proizvoda i aplikacija s kineskom telekominakcijskom kompanijom. To znači da će kineski proizvođač mobilnih telefona ostati samo na osnovnoj verziji Android operativnog sistema. Riječ je o potezu koji će imati velike posljedice, a odluka Gugla dolazi nakon što

je u četvrtak američka vlada stavila Huavej na crnu listu stranih kompanija koje, iz perspektive Trampove administracije, predstavljaju opasnost po nacionalnu bezbjednost SAD. Kritičari američkih napada na Huavej tvrde kako je zapravo riječ o pokušaju eliminacije najveće konkurencije na veoma važnom tržištu modernih tehnologija, naroči-

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Svijet

američki gigant uskraćuje android kineskoj kompaniji Huavej će moći da koristi samo javnu verziju Androida i neće moći da dobije pristup vlasničkim aplikacijama i uslugama od Gugla”, rekao je izvor Rojtersa

to pred implementaciju novih standarda i napredne 5G telekomunikacione mreže (u čijem razvoju prednjači upravo kineski Huavej). “Alfabet Inc’s Gugl”, krovna Guglova firma koja je oficijalno vlasnik američkog tehnološkog giganta, uzdrmala je svijet odlukom da prekida saradnju sa Huaveijem. Američki kompanija saopštila je u nedjelju da povlači licencu Huaveju za korišćenje Androida, operativnog sistema za mobilne telefone. Ukoliko do toga dođe, kineska kompanija moraće da koristi softversku verziju sistema sa otvorenim kodom. Novi pametni telefoni Huaveja više neće imati pristup uslugama kao što su Džimejl, mape i Jutjub, kao i bezbednosna ažuriranja (update). Ipak, ljudi koji već posjeduju Huavej telefone moći će da koriste i ažuriraju aplikacije koje su već preuzeli. Kako prenosi Rojters, sledeće verzije Huavej telefona će izgubiti pristup popularnim uslugama, uključujući Gugl plej prodavnicu, Džimejl i Jutjub aplikacije. “Huavej će moći da koristi samo javnu verziju Androida i neće moći da dobije pristup vlasničkim aplikacijama i uslugama od Gugla”, rekao je izvor ove novinske agencije. Prošle sedmice, američki predsjednik Donald Tramp potpisao je odluku kojom se američim kompanijama zabranjuje da koriste telekomunikacijsku opremu koju su napravili „strani protivnici“, odnosno firme za koje se smatra da predstavljaju rizik po američku nacionalnu bezbjednost. Tramp je kinesku kompaniju time praktično stavio na crnu listu uskraćujući joj pristup tržištu SAD i istovremeno ograničavajući mogućnost prodaje američkih kompanija.

■ Bolan udarac za Huavej

Već mjesecima je kineski koncern Huavej trn u oku predsjednika SAD Donalda Trampa. Nakon prošlogodišnejg hapšenja Meng Vanžu u Kanadi, direktorka Huaveija i ćerke osnivača ove kompanije, te pritisaka na mnoge vlade i kompanije da odustanu od saradnje sa Huaveijem, posljednji potez djeluje kao bolan udarac na kinesku kompaniju koja je trenutno drugi po snazi proizvođač mobilnih telefona u svijetu. Većina „pametnih“ telefona radi sa Guglovim operativnim sistemom, pa tako i telefoni firme Huavej. Gotove verzije sistema, doduše, takođe imaju otvoren kod kako bi proizvođači telefona mogli da ga prilagode svojim modelima. Ali, Huavej neće više smjeti da koristi uslužne programe kao što su Ep stor (virtuelnu prodavnicu aplikacija) a ni Guglove mape. Ta dva programa nisu bazirana na otvorenom kodu, već se za njihovo ugrađivanje mora dobiti Guglova licenca. Tako će kraj saradnje Gugla sa Huavejem drastično pogoršati šanse za prodaju telefona kineskog koncerna u Evropi. Bez ob-

zira što je Gugl naglasio da korisnici postojećih telefona Huaveja neće imati nikakvih problema i moći će da i dalje koriste pun obim operativnog sistema Android, pitanje je može li se vjerovati da dalja eskalacija trgovinsko-tehnološkog rata između Kine i SAD neće uticati i na njih. Ono što je nakon ovog vikenda postalo očigledno jeste da se u trgovinske i potrošačke odnose umiješala geopolitika i ona će ubuduće biti “nevidljiva ruka” koja će određivati pravila globalnog tržišta .

■ Huavej i GuGl: Postojeći korisnici Huaveja ne treBa da Brinu

„Huavej“ će nastaviti da pruža usluge ažuriranja na svim postojećim „huavej“ i „honor“ pametnim telefonima i tablet-računarima, pokrivajući one koji su prodati i one koji su „na zalihama“, prvi je odgovor kineske kompanije na zabrane „Gugla“. U saopštenju koje je „Huavej“ dostavio portalu The Verge, ta kineska kompanija podsjetila je na svoj doprinos razvoju Android sistema na globalnom nivou. Navodi se da je dokaz

za to – porast prodaje Android telefona, dok prodaja drugih proizvođača stagnira ili opada. Kompanija poručuje vlasnicima „Huavejovih“ mobilnih telefona da će im i dalje funkcionisati ažuriranja. „‘Huavej’ je dao značajan doprinos razvoju Androida širom svijeta. Kao jedan od ključnih globalnih partnera Androida, blisko smo sarađivali sa tom platformom kako bismo razvili sistem, koristan i industriji i potrošačima. ‘Huavej’ će nastaviti da pruža usluge ažuriranja na svim postojećim ‘Huavej’ i ‘Honor’ pametnim telefonima i tablet-računarima, pokrivajući one koji su prodati i one koji su ‘na zalihama’. Nastavićemo

Uvjeravamo vas da će, iako se pridržavamo svih zahtjeva američke vlade, usluge kao što su Gugl plej i Gugl plej protekt nastaviti da funkcionišu na postojećim Huavejovim uređajima“, saopšteno je iz kompanije Gugl

sa izgradnjom sigurnog i održivog softverskog sistema, kako bismo svim korisnicima širom svijeta pružili najbolje iskustvo“, navodi se u saopštenju „Huaveja“. Kineska kompanija priprema se za eventualni gubitak pristupa softveru američkih kompanija kao što su „Gugl“ i „Majkrosoft“, a razvija se i interna alternativa operativnom sistemu za Android, što se može naslutiti iz dijela saopštenja u kome se navodi da će kompanija „nastaviti da gradi bezbjedan i održiv sistem softvera“, piše portal The Verge. Iz „Gugla“ su poručili: „Pridržavamo se zahtjeva i pratimo dalji razvoj situacije. Za korisnike naših usluga, Gugl plej i Gugl plej protekt nastaviće da funkcionišu na postojećim ‘Huavej’ uređajima“. I „Android“ je izdao saopštenje svim ‘Huavejovim’ korisnicima, u vezi sa daljim koracima koje ćemo preduzeti povodom nedavne odluke američke vlade: „Uvjeravamo vas da će, iako se pridržavamo svih zahtjeva američke vlade, usluge kao što su Gugl plej i Gugl plej protekt nastaviti da funkcionišu na postojećim ‘Huavejovim’ uređajima.“

KULTURA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

MATICA CRNOGORSKA OBILJEŽILA JUBILEJE ĆIRILSKOG ŠTAMPARSTVA

BOŽIDAR VUKOVIĆ PODGORIČANIN-DRAGULJ U KRUNI CRNOGORSKE ŠTAMPE I PISMENOSTI

⌦ Jelena Boljević

mena Đurđa Crnojevića, Štampara Makarija i Kotoranina Andrije Paltašića i Božidara Vukovića Podgoričanina upisana su zlatnim slovima u istoriji knjige XV i XVI vijeka, jer su njihova djela obavljala vjersku, kulturnu i prosvjetiteljsku misiju kroz naredna stoljeća. Povodom 525 godina od štampanja Oktoiha prvoglasnika (1494) prve knjige iz Crnojevića štamparije i 500 godina od štampanja prvih knjiga Božidara Vukovića Podgoričanina Psaltira i Služabnika Matica crnogorska organizovala je izložbu i tribinu Crnogorsko

ćirilsko štamparstvo. Reprezentativna postavka, u parlamentu glavnog grada, može se pogledati do petka, 26. maja, a prema najavama, u ljepoti prvih štampanih ćirilskih knjiga od jeseni će uživati i posjetioci izložbe u Sofiji, zatim Skoplju, Zagrebu, ali i drugim gradovima na-

še zemlje. Matica crnogorska djelovanjem nastoji da javnosti predstavi i afirmiše najvrednije iz crnogorske kulturne prošlosti pa su se time rukovodili i ovom prilikom smatrajući obavezujućim obilježavanje 525 godina štampanja Oktoiha prvoglasnika u Crnojevića štampariji i jubilej 500 godina štamparije Božidara Vukovića Podgoričanina i objavljivanja njegovih prvih knjiga Psaltira i Služabnika, ističe u razgovoru za Dnevne novine generalni sekretar MC Ivan Ivanović. Naš sagovornik navodi da su pripreme za obilježavanje ovih datuma počele prije par godina saradnjom sa Nacionalnom i univerzitetskom bibliotekom “Sveti Kliment Ohridski” u Skoplju. Maja 2018. godine organizovana je izložba na kojoj je predstavljena većina od 32 inkunabule i paleotipa iz štamparija Crnojevića i Vukovića, koje se nalaze u Republici Sjevernoj Makedoniji. Nakon toga je usp o s t av l j e n a komunikacija i saradnja sa institucijama kulture u Bugarskoj koje čuvaju 13 primjeraka ce-

tinjskih inkunabula i 43 primjerka knjiga iz štamparije Vukovića.

■ NAJVEĆI DOGAĐAJ U ISTORIJI

“Viktor Igo je svojevremeno rekao da se ‘pronalaskom štampe u petnaestom vijeku sve mijenja’ i da je to ‘najveći događaj u istoriji.’ Upravo u tom petnaestom vijeku štampana knjiga je zaživjela i u Crnoj Gori. No, kao što ništa ne dolazi odjednom i niotkuda, treba reći da je pismenost bila prisutna na našim prostorima od najstarijih vremena, da bi procvjetala u crnogorskoj državi Duklji. U manastirskim skriptorijima nastaju mnogobrojni rukopisi. Dolaskom Crnojevića na čelo Zete u XV vijeku raste stepen kulture, prvenstveno zbog veza sa Venecijom. Svijest o značaju knjige i potrebe za njom, opredjeljuju Đurđa Crnojevića da par decenija poslije Gutenbergovog otkrić a , n a bavi i osnuje prv u štampariju na Balkans k o m poluostrvu i prvu

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

j državnu štampariju u Evropi. Crnojevića štampariju uspješno je vodio jeromonah Makarije ‘ot Černije Gori’. On je sa svojih sedam majstora uradio

matrice za inicijale i grafičku ornamentiku, slova, prese i ostale potrebne sprave”, podsjeća Ivanović. Imena Đurđa Crnojevića,

Štampara Makarija i Kotoranina Andrije Paltašića, našeg prvog štampara - kod kojeg je u Veneciji Makarije i izučio štamparsku vještinu, upisana su zlatnim slovima u istoriji knjige XV vijeka, jer su njihova djela obavljala vjersku, kulturnu i prosvjetiteljsku misiju kroz naredna stoljeća. Crnojevića štamparija 1493-1496, prva je kod Južnih Slovena i druga ćirilska štamparija uopšte, odmah iza one u Krakovu 1491. godine.

■ SIMBOL NACIO-

NALNE KULTURE I EMANCIPACIJE

“Štampana knjiga kao novi medij opredijelila je civilizacijski put čovječanstva. Na njoj počiva kultura novovjekovlja i s pravom se kaže da je knjiga simbol nacionalne kulture i emancipacije. Zato je štampanje Oktoiha prvoglasnika iz 1494. godine jedan od najznačajnijih događaja i najvažnijih datuma u crnogorskoj kulturnoj istoriji i istoriji uopšte. Oktoih prevazilazi značenje prve inkunabule na Balkanu i predstavlja ugaoni kamen crnogorskog identiteta i samosvijesti”, smatra Ivanović. Kontinuitet Crnojevića štamparije i njenih izdanja, ističe on, predstavlja pregnuće i djelo najpoznatijeg Podgoričanina u istoriji - “glasovitog štampara vojvode Božida-

kultura Oktoih, a s njim i Obod, mjesto đe se zametnula klica štamparstva, to su dva imena koja su postala poznata u svijetu kulture kao simbol crnogorskoga, i šire, južnoslovenskoga štamparstva. Pojavom podatka o mjestu štampanja „na Cetinje“ (u Psaltiru) ta štamparija postade i cetinjska, ali i po tome što je pripadala crnogorskome gospodaru i radila za potrebe crkve – Mitropolije na Cetinju. Oktoih prvoglasnik iz 1494. godine štampan je bio u takvom tiražu da je zadovoljio potrebe crkve za čitav XVI vijek. To remek djelo niko nije uspio da nadmaši ni u jednoj od štamparija u narednim stoljećima. (Prof. dr Božidar Šekularac) Stepen kulture u Crnoj Gori tog razdoblja mora da je bio veoma visok zahvaljujući vezama sa Venecijom. Crnojevići su osnovali na Cetinju prvu štamparsku radionicu na Balkanskom poluostrvu. (frensis dvornik – univerzitet Harvard) Prva crnogorska štamparija odigrala je značajnu ulogu u ustanovljavanju opšteslovenske knjižne kulture i izvršila opredjeljujući uticaj na ustanovljavanje i razvoj ćiriličnog štamparstva, posebno u južnoslovenskim zemljama. (Prof dr. evgenij ljvovič nemirovski, ruski slavist) Crnojevića štamparija je sa radom otpočela 1493. godine, poslije onih u Majncu (1445), Strazburu (1450), Kelnu (1465), Subaku (Italija, 1465), Krakovu (1465), ali i prije onih otvorenih u Senju (1494), Solunu (1515), Berlinu (1540), Beogradu (1552), Moskvi (1564), Kembridžu (1639), Njujorku (1693), Carigradu (1726) itd. Zato je Cetinjska štamparija, u kojoj su počele da se štampaju knjige na slovenskom jeziku, s pravom dobila epitet prve štamparije kod Južnih Slovena. (Prof. dr valentina mironska Hristovska, skoPlje) Izgradnja trgovačke mreže za distribuciju prvih slovenskih, ćirilično štampanih knjiga na balkanskom poloostruvu povezuje se sa imenom jednog Crnogorca - Božidara Vukovića koji je osnovao prvu i najveću slovensku štampariju u Veneciji. On sastavlja, štampa i distribuira ovu vrlo traženu, neophodnu robu za vjeru i duh svih Južnih Slovena. (dr marija Polimirova, sofija, istorijski institut “ivan dujčev”)

ra Vukovića Podgoričanina”. U Veneciji i Zapadu Božidarovo ime ima više varijanti. Na italijanskom je glasilo: Dionisio della Vechia, a latinski: Dionisius a Vetula. Njegova puna intitulacija: ‘Az griješnij Hristu rab, Božidar Vuković, otačestvom ot dioklitijskih stranah, v predjeljeh makedonskih, ot grada suštu glagoljemaga Podgorica’. “Božidar Vuković Podgoričanin ‘iz sela Đurići kraj Podgorice’ predstavlja dragulj u kruni crnogorskog štamparstva i pismenosti. Njegov doprinos je nemjerljiv, što potvrđuje broj knjiga štampanih u njegovoj štampariji u Veneciji, rasutih po bibliotekama i manastirima širom Evrope. On početkom XVI vijeka nastavlja misiju koju je započeo Đurđe Crnojević i predstavlja drugu epohu crnogorskog ćirilskog štamparstva. Štampariju koju je 1519. osnovao vojvoda Božidar naslijedio je njegov sin Vićenco”, ističe Ivanović. U doba kada su južnoslovenski narodi potpali pod tuđu dominaciju, dodaje on, snabdijevanje knjigama neophodnim za bogoslužbu je dobilo posebnu važnost. “Crnogorske štamparije Crnojevića i Vukovića odigrale su značajnu ulogu u ustanovljavanju opšteslovenske knjižne kulture i izvršile opredjeljujući uticaj na uspostavljanje i razvoj ćirilskog štamparstva. Ljepota slova, inicijala i ilustracija ovih inkunabula i paleotipa predstavljaju visok domet grafičke kulture i uzor štamparskog umijeća. Crnogorski štampari XV i XVI vijeka svojim su civilizacijskim iskorakom ostavili nasljeđe koje moramo čuvati za buduće generacije, da bi na njemu gradili svoj kulturni identitet, nacionalno dostojanstvo i samopoštovanje”, napominje Ivanović. “Realizaciju ovog kompleksnog programa pomoglo je Ministarsvo kulture na čelu sa gospodinom Aleksandrom Bogdanovićem, ministrom kulture. Takođe smo imali podršku i razumijevanje Glavnog grada Podgorice i gradonačelnika Ivana Vukovića. Postarali smo se da sakupljenu građu predstavimo na prijemčiv i moderan način sa obiljem ilustracija, koje će predstaviti bogatstvo onovremene štampe, i neophodnim informacijama koje će izložbu učiniti prijemčivijom i imati edukativni momenat”, zaključio je Ivanović. Kompletna izložba je rađena dvojezično, na crnogorskom i engleskom jeziku uz bogat prateći katalog.

KULTURA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

MEĐUNARODNI FESTIVAL MONODRAME MLADOG GLUMCA

“Pometnje pitomca Tarlesa” na festivalu u Banja Luci Pozorišna predstava “Pometnje pitomca Terlesa” u produkciji ATAK-a iz Podgorice, biće odigrana 7. juna na III Međunarodnom festivalu monodrame mladog glumca u Banja Luci. U selekciji 3. Međunarodnog festivala monodrame mladog glumca, osim našeg komada “Pometnje pitomca Terlesa”, uvrštene su još i predstave “Nisam bila ovde” Nede Gojković, u režiji Mine Ćirić (Beograd), “Ja, Isadora”, autorski projekat Kristine Šikanić (Banja Luka), “Robijaš” Ahmeda Muradbegovića u režiji Muniba Milinkića (Zenica), “Pesnik za pesnika” Momčila Nastasijevića (Gornji Milanovac) i

OD 13. JULA DO 13. AVGUSTA NA KOTOR ART U

Koncerti umjetnika iz zemlje i regiona na Pjaci od džeza Koncerti džez muzike pod nazivom “Pjaca od džeza” biće organizovani u periodu od 13. jula do 13. avgusta, na Pjaci od muzeja sa početkom u 23 časa, u sklopu KotorArt Don Brankovih dana muzike. Ovogodišnja Pjaca od džeza obuhvata pet koncerata, na kojima će se svake nedjelje tokom trajanja Festivala predstaviti džez umjetnici iz Crne Gore i regiona. Između ostalih, nastupiće hrvatska etno-džez pjevačica Tamara Obrovac i slovenački gitarista Uroš Rakovec, glumac Zijah Sokolović sa slovenačkim sastavom “Lolita” u nesvakidašnjoj džez intepretaciji Čehova, Kotoranin sa diplomom prestižnog džez konzervatorijuma Berkli,

Đorđe Obradović, kao i drugi sjajni muzičari. “Serijal koncerata ‘Pjaca od džeza’ nastao je kao prepoznavanje potrebe ljubitelja ovog muzičkog žanra, koji žive ili ljeti borave u Kotoru, a nakon uspješnih nastupa, između ostalih, Duška Gojkovića, Bojana Zulfikarpašića, Vasila Hadžimanova i Matije Dedića tokom prethodnih izdanja KotorArta. Prošlogodišnje izdanje ovog serijala nam je potvrdilo da je Pjaca od muzeja, ispred istorijske zgrade Pomorskog Muzeja i kluba Evergreen, koji njeguje ovaj džez zvuk tokom čitave godine, idealan ambijent za opuštajuću, ‘džezersku’ nedjelju”, istakli su iz PR službe festivala. R.K.

Glumac Zijah Sokolović nastupiće sa slovenačkim sastavom Lolita

“Ima neka tajna veza” Duška Trifunovića i Ivana Dimića (Banja Luka). Adaptaciju romana slavnog austrijskog pisca Roberta Muzila, uradio je Vasko Raičević, a pitomca Terlesa glumi mladi crnogorski glumac Marko Todorović. Producenti predstave su Dragana Tripković i Slobodan Radović. Predstava se, između ostalog, bavi problemima koje adolescenti homoseksualne orijentacije imaju u svojim životima. Radi se o pozorišnoj produkciji NVO ATAK, koja ispituje mogućnosti alternativnog promišljanja niza destruktivnih kategorija - totalitarnih režima, seksualnosti,

nasilja i homofobije. Konceptom monodrame, oslanjanjem na klasične pozorišne elemente kakvi su tekst-gluma-režija, ATAK želi da ukaže na krizu temeljnih vrijednosti teatra, onoga zbog čega je pozorište važno i što je njegova uloga. “Pometnje pitomca Terlesa” urađena je u organizaciji Alternativne teatarske aktivne kompanije – ATAK i Kulturno-informativnog centra “Budo Tomović”. Ovogodišnji festival u Banja Luci održava se pod sloganom “Najbolje tek dolazi”, u sklopu pratećeg programa Teatar festa, a selektorka festivala je dr. Ljiljana Čekić. R.K.

HERCEG NOVI

Izložba radova 12 umjetnika iz regiona Zajednička izložba slika pete Međunarodne likovne kolonije, koja je okupila 12 umjetnika iz Crne Gore, Srbije i Bosne i Hercegovine, otvorena je u Žanjicama, kod Herceg Novog. Prethodnih deset dana u ovoj tradicionalnoj kulturnoj manifestaciji, stvarali su slikari Mišo Vemić, Momčilo Macanović, Ljubo Popadić, Ana Marković, Rade Vujačić, Esma Šabić, Radun Marsenić, Irvin Masličić, Ana Radulović i vajari Jelena Pavićević i Nino Perović. “Ovo je još jedan dokaz, da kultura ne poznaje granice i najbolje predstavlja državu van njenih granica. Umjetnici iz tri države, prethodnih dana, na prelijepoj obali Crnogorskog primorja, uradili su 24 umjetnička djela, razmjenjujući osobenu energiju i stvarajući specifične rukopise i njihovu poetku”, kazao je na otvaranju novinar i publicista Ranko Pavićević, koji je ovom prilikom predstavio i knjigu razgovora “Znakovi vremena”. Izložbu su organizovali uprava hotela Art Medija i NIP ART PRESS iz Budve R.K.

“Neprijatelj koji te voli”

ª FARE CINEMA 2019º U CINEPLEXXU

PROJEKCIJE OSTVARENJA KAPITANIJA I RABALJE Manifestacija “Fare Cinema 2019” u okviru koje će biti prikazane projekcije dva italijanska filma najnovije produkcije, biće održana 25. i 26. maja u podgoričkom bioskopu Cineplexx, sa početkom od 19 časova. Prvog dana manifestacije biće prikazano ostvarenje “Na putu sa Adele” reditelja Alesandra Kapitanija, dok će se drugo veče na repertoaru naći film Denisa Rabalje “Neprijatelj koji te voli”. Ulaz na obe projekcije je slobodan.

Manifestacija “Fare Cinema 2019” je jedna u nizu događaja koje Ambasada Italije organizuje tokom čitave godine povodom proslave 140. godišnjice od uspostavljanja diplomatskih odnosa između Italije i Crne Gore. Događaj organizuju Ministarstvo vanjskih poslova Italije uz podršku diplomatsko-konzularne mreže i Italijanskih instituta za kulturu, kao i ambasade Italije u Podgorici, u saradnji sa Italijanskim institutom za kulturu u Beogradu. M.Rog.

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Kultura

IN MEMORIAM: OPROŠTAJ OD BARDA GLUMIŠTA MIHAILA MIŠE JANKETIĆA

Milošević: Tomaševo i Crna Gora ponosni što su imali takvog velikana

eđu mnogobrojnim članovima porodice i prijatelja koji su se u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu, oprostili od legende jugoslovenskog glumišta Mihaila Miše Janketića, našao se i Janketićev prijatelj - Tarzan Milošević. Govor prenosimo u fraGmentima:

Neutješno i u nevjerici, sa najdubljim osjećanjem žalosti, imam časnu i ljudsku obavezu da se danas oprostim od tebe, dragi Cile. Tužno je tvoje Tomaševo, Vraneška dolina, Crna Gora... Napustio nas je jedan od najboljih ljudi koje je iznjedrio taj kraj. Ljudska, intelektualna, umjetnička gromada – Cile Janketić. Mihailo Radomirov, kako si volio da se predstaviš, na Balkanu i šire - svima poznat glumac Miša Janketić, a za nas sve – Cile - naš veliki drug i prijatelj. To ćeš zauvijek ostati. Kako govoriti? Tebi? Tebi koji si riječi izgovarao tiho, s blagim pauzama, s promuklim tonovima, a čije su ideje i misli bile precizne i jasne, iznad svega iskrene... Čestitošću svog života, rada i postojanja, uvijek na strani poštenja i vrline, ostaćeš upamćen kao skroman i nenametljiv čovjek. Poslije takvih ljudi uvijek ostaje velika praznina. Bez tebe ništa neće biti isto. Jer, rijetki su ljudi kao što je bio Cile - jednostavan i iskren čovek, pun topline i ljudskosti. Govorio je da je po rođenju Sremac, po porijeklu Crnogorac, a čitav život proveo u Beogradu, a ja bih dodao da je prije svega u duši bio kosmopolita. U Beograd je došao kao dječak - siroče, bez doma i porodice. Stamena opredijeljenost, upornost i pronicljivost, kao i želja za porodičnom toplinom, koju je imao u ranom djetinjstvu - dok mu roditelji nisu stradali, bili su pokretač da nastavi dalje i izgradi svoje sigurno gnijezdo. Volio je da kaže, onako kako je i osjećao, da ima dva do-

ma - porodičnu kuću i pozorišnu kuću. U oba doma imao je važne uloge, kojima je bio beskrajno posvećen. Glumačke uloge omogućile su mu da bude “jedan od onih ljudi” koji prožive dosta života, dok se mi ostali s mukom probijamo kroz jedan... Njegova jedinstvena energija koju je ulagao i nesebično poklanjao svojim glumačkim i životnim ulogama učinila je da Mišo svima nama koji smo bili lju-

Govorio je da je po rođenju Sremac, po porijeklu crnoGorac, a čitav život proveo u BeoGradu, a ja Bih dodao da je prije SveGa u duši Bio koSmopolita.

bitelji njegove umjetnosti, njegovim prijateljima, poznanicima i njegovoj publici, bude kao član porodice, unoseći toplinu u naše domove. I upravo to svjedoči o veličini umjetnika koji je svojim raskošnim talentom, bogatim scenskim iskustvom, darom i rijetkim čovjekoljubljem oplemenjivao naše duše... Ljubav prema korijenima često ga je vraćala u Crnu Goru i Tomaševo gdje je sa šest godina, držeći za ruku svoju učiteljicu zakoračio u igru, među recitacije i pjesme pjevao o siročetu koje svira frulu i doziva majku. Tamo je bila i njegova prva pozornica u Sekulovoj kafani u Šahovićima, dok su ga čuvale baba i strina. Da bi ga publika u posljednjim redovima vidjela morali su da postave sto na binu

dok je pjevao pjesmu majke Milice, “Vjetar ružu niz polje tjeraše”. Takve uspomene učinile su da Tomaševo bude njegova duhovna oaza kasnije kroz život. Govorio je da čuvajući sjećanja na svoje porijeklo gradio svoj identitet. To ga je navelo da snagom svoje angažovanosti i svestranosti u Tomaševu pokrene Ljetnju školu glume, u kojoj je svoje znanje i iskustvo nesebično dijelio kao besplatne ulaznice svog pozorišta i time trajno obogatio kulturnu riznicu svog kraja. Publika u Crnoj Gori pamtiće ga i po slavnim ulogama koje je u stvarao u produkcijama brojnih pozorišnih kuća – “Gorski vijenac”, “Marko Miljanov”, “Princeza Ksenija od Crne Gore”, “Lažni car Šćepan Mali”, “Elektra”, itd. Mišova umjetnička vrijednost dala je nemjerljiv doprinos kulturnom bogatstvu našeg naroda, u Crnoj Gori, u Srbiji, u čitavom regionu i šire. Prestalo je da kuca srce velikog Cila Janketića, jednog od najtalentovanijih i najomiljenijih junaka balkanske kulturne scene, televizije, filma i pozorišta, ali sam siguran da će aplauzi Mišove publike, od pozorišta u Tomaševu do scene Jugoslovenskog dramskog pozorišta - trajati zauvijek. Ti nisi želio da ideš na ispraćaje svojih prijatelja kolega, jednostavno želio si da misliš da se više ne viđate. Danas smo svi došli na tvoj ispraćaj, ali vjerovaćemo da si i dalje sa nama. I bićeš sa nama. Živjećeš sa nama u tvojim filmovima, predstavama i dramama. Divnoj supruzi Svetlani, djeci Ivi, Milici, Radomiru i Marku, unucima i svima koji su ga voljeli i poštovali upućujem izraze najiskrenijeg saosjećanja u zajedničkom bolu. Dragi Mišo, ponosno je Tomaševo, ponosna je Crna Gora, ponosni su Novi Sad, Beograd i Srbija koji su imali takvog velikana, kojeg su poštovali svi koji su imali priliku da ga upoznaju, slušaju i gledaju. Neka ti je vječna slava i hvala, dragi moj iskreni prijatelju za sve što si uradio za Tomaševo, Crnu Goru...

Izložba crteža Uroša Toškovića u Tivtu

Izložba crteža jednog od najvećih crnogorskih slikara Uroša Toškovića, pod nazivom “Tošković - umjetnik/ ratnik”, biće otvorena večeras od 20 časova u galeriji Gayo u Tivtu. “Ako postoji u savremenoj crnogorskoj umjetnosti umjetnik koji je živio svoju umjetnost, kod kojeg je nevidljiva granična linija odvajanja umjetnika od čovjeka, onda je to bio Uroš Tošković. Neshvatljiv, neprilagođen, zapušten, zastrašujući je stvoritelj svog djela, a takvo je i samo njegovo djelo. Uroš se nikome ne udvara, svojim crtežima, slikama, skulpturama, instalacijama...ali, ni svojim riječima, pogledima, ponašanjem. On je takav kakav jeste i to je njegova sloboda, stvaralačka i ljudska...Ona je njegov izbor koliko i usud”, ističe istoričarka umjetnosti i likovna kritičarka dr Anastazija Miranović. R.K.

Kan: Delonu nagrada za životno djelo Legendarni francuski glumac Alen Delon (83) primio je nagradu za životno djelo na filmskom festivalu u Kanu. Počasnu nagradu “Palme dÁ Or”, Delon je dobio za karijeru dugu šest decenija, a nagradu mu je uručila ćerka Anuška Delon. “Jedna stvar u vezi s kojom sam siguran i na koju sam ponosan to je moja karijera. I ova nagrada koja mi je uručena za životno djelo čini me srećnim, zadovoljnim i ispunjenim”, rekao je Delon. Delon je prvi film “Leopard”, u režiji Lukina Viskontija, snimio 1963. godine. R.K.

Srećan Dan nezaviSnoSti Svim građanima Crne gore

Komunalno preduzeće Kolašin

U PRODAJI IZDAVAČKI PROJEKAT DNEVNIH NOVINA

CRNOGORSKI VLADARI AUTORI: ŽIVKO ANDRIJAŠEVIĆ I MILAN ŠĆEKIĆ

CRNA GORA – PROSTOR, DRUŠTVO, NASLJEĐE PREGLED ISTORIJE CRNOGORSKE DRŽAVNOSTI CRNOGORSKE VLADARSKE PORODICE VLADARI DINASTIJE VOJISLAVLJEVIĆ Vladimir, Vojislav, kralj Mihailo, kralj Bodin, kralj Mihailo II, kralj Dobroslav, kralj Vladimir, kralj Đorđe, kralj Grubeša, kralj Gradihna, kralj Radoslav VLADARI DINASTIJE BALŠIĆ Balša I, Đurađ I, Balša II, Đurađ II, Balša III VLADARI DINASTIJE CRNOJEVIĆ Gospodar Stefan, Gospodar Ivan, Gospodar Đurađ VLADARI DINASTIJE PETROVIĆ-NJEGOŠ Mitropolit Danilo, Mitropolit Sava, Mitropolit Vasilije, Mitropolit Petar I, Mitropolit Petar II, Knjaz Danilo, Knjaz/kralj Nikola

PRODAJNA MJESTA: PODGORICA - OGLASNO “POBJEDE” (JUŽNA TRIBINA STADIONA) REZERVACIJA NA MAIL: marketing@dnovine.me NIKŠIĆ - OGLASNO “POBJEDE” CIJENA 50 EURA MAJSKI POPUST ZA FIZIČKA LICA 10 ODSTO :

Ovo luksuzno izdanje u B4 formatu, sa tvrdim povezom i zlatotiskom, na 288 strana sadrži veliki broj fotografija i drugih ilustracija iz hiljadugodišnje istorije crnogorske države

ZABAVA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

OTVORENI FRIZERSKI ŠAMPIONAT CRNE GORE

Sjajno iskustvo za takmičare

Otvoreni frizerski šampionat Crne Gore, memorijalni kup “Slobodan Pavićević” i reprezentativno takmičenje srednjih stručnih škola u Podgorici obilježio je dobar odziv ucesnika u svim kategorijama. Podijumom medicinske škole prodefilovalo je preko dvjesta takmičara iz Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine i Makedonije. Motivacije je bilo na pretek, njihove kreacije, atraktivne frizure i modeli oduševljavali su posjetioce kojih je na tribinama bilo u pozamašnom broju. Mnogi takmičari, posebno oni naj-

mlađi, sticali su dragocjeno isustvo, ujedno, dostojno predstavivši škole i profesore koji im prenose znanje. Veliki broj takmičara dobio je nagrade i diplome, a oni najbolji pehare i medalje. “Drago nam je da smo uspjeli da organizujemo ovako veliko takmičenje na ovom nivou, po standardima OMC- a, čiji su predstavnici Dušan Ličina i Bane Babić nadzirali takmičenje. Takođe, publika je došla u velikom broju da podrži i navija za svoje favorite”, rekao je Zoran Vukčević. Fi.J.

KIRIL DŽAJKOVSKI PRED VEČERAŠNJI NASTUP U PODGORICI ZA DN:

TRADICIONALNI MELOS TREBA KORISTITI SA POŠTOVANJEM

⌦ Filip Jovović Poznata makedonska zvijezda Kiril Džajkovski (Djaikovski), koji je pažnju javnosti stekao jedinstvenim kombinovanjem tradicionalnih muzičkih elemenata sa modernom produkcijom, nastupiće večeras u Bokeškoj ulici u Podgorici, povodom proslave Dana nezavisnosti. U razgovoru za Dnevne novine Kiril je otkrio u kojoj postavi dolazi u naš glavni grad, šta publika može očekivati od nastupa i podijelio razmišljanja o tokovima u elektronskoj muzici. U kojoj formaciji stižete u Podgoricu i kakvim nastupom ćete se predstaviti podgoričkoj publici?

Prvi put u Crnoj Gori sa mnom nastupa novi vokalni saradnik Lion D. On dolazi sa internacionalne rege scene i veoma je aktivan sa bendom na evropskoj festivalskoj sceni. Počeli smo da sarađujemo prošle godine i on će se pridružiti mojoj koncertnoj formaciji instrumentalista na turneji ovoga ljeta. Kakva su vaša sjećanja na nastupe u Kotoru i Nikšiću, šta možete reći o crnogorskoj publici? Nastupi u Crnoj Gori su uvijek bili odlično iskustvo. Raduje me da je komunikacija sa publikom svaki put bila uzbudljiva i energična i nadam se

da će se to ponoviti i ovog puta. Posljednja aktuelna numera je “Reminder” sa Davidom Lionom. Možete li nešto više reći o inspiraciji za više nego zanimljiv spot? Ideja za spot je bila kreacija bugarskog režisera Dimitrija koji dio produkcijske kuće NullaTV iz Sofije, gdje je i snimljen spot. On je okupio jednu fenomenalnu ekipu saradnika i glumaca koji su zaista sa velikim entuzijazmom uspjeli da ostvare tu akcionu filmsku viziju na jednom od poznatih filmskih setova u Sofiji gdje se uglavnom snimaju američki filmovi. Rezultat je bio i više nego impresivan, iako se sve to snimalo samo jedan dan. Nadam se da ćemo uskoro

imati opet prilike da radimo zajedno. Šta se trenutno kuva u vašoj muzičkoj kuhinji, odnosno na čemu radite? Intenzivno radim na muzici za novi film poznatog makedonskog režisera Milča Mančevskog. Naslov filma je “Vrba”, a premijerno treba da bude prikazan ove jeseni, najvjerovatnije na nekim od većih filmskih festivala u Evropi. Naravno, spremam i novi materijal, nadam se da će novi singl izaći već idućeg mjeseca. Jedan ste od muzičkih pionira miješanja elektronike i etno motiva, međutim, u posljednje vrijeme se, naročito u regionu zloupotrebljavaju etno note u gotovo svim

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Sa snimanja spota

ZABAVA

DEJAN CUKIĆ I JELENA GAVRILOVIĆ OBRADILI BEČEJ NOĆU

Uvjerljivo i energično novo ruho

ma Bečeja, poput nedavno uljepšanog Trga oslobođenja i glavne turističke atrakcije - raskošnog dvorca Fantast. Produkciju spota iznijela je producentska kuća ‘Recharge and Revolt’, koja je bila zadužena i za najnoviji spot Eve Braun i Srđana Gojkovića Gileta - ‘Put za Lisabon’. Režiju potpisuje Nikola Stojanović, direktor fotografije je Mladen Teofilović, a scenario je napisala Nađa Petrović”, navodi se u saopštenju festivala. Cukić nije prvi muzičar sa kojim Gavrilović sarađuje - prije dvije godine glumila je u spotu Zdravka Čolića, a “Mala” je ekranizovana u Crnoj Gori. D.B. foto: Marko Ristić

Najava trećeg izdanja jednodnevnog festivala Bečej noću, koje je na programu 15. juna, iznjedrila je zanimljivu muzičko-glumačku saradnju. Naime, poznata srbijanska glumica Jelena Gavrilović i fenomenalni muzičar Dejan Cukić snimili su spot za himnu festivala, inače novu verziju poznate pjesme srbijanskog benda Eva Braun - “Bečej noću”. “Gavrilović, glumica poznata po sjajnim vokalnim mogućnostima i Cukić pobrinuli su se da obrada pjesme ‘Bečej noću’ zvuči nježno, ali istovremeno vrlo uvjerljivo i energično. Spot je sniman na atraktivnim i prepoznatljivim lokacija-

Kiril Džajkovski vrstama muzike i bez ukusa. Kako komentarišete ovu pojavu? Nema ništa loše u nalaženju inspiracije u tradicionalnom melosu, ali barem kako ja vidim taj proces, to treba raditi sa dužnim poštovanjem i po mogućnosti nalaziti neki prirodni spoj koji na originalan način oživljava tu neku fuziju modernog sa tradicionalnim. Na kraju, sve to zavisi od ukusa i afiniteta kompozitora. Da li je tehnologija izbrisala muzičke granice? Čini se da je tako. Sve što olakšava pristup kreiranju muzike, kao i globalna mogućnost za sve veću komunikaciju muzičkih umjetnika i pu-

Nastupi u Crnoj Gori su uvijek bili odlično iskustvo. Raduje me da je komunikacija sa publikom svaki put bila uzbudljiva i energična i nadam se da će se to ponoviti i ovog puta

blike - vjerujem da će brisati svakako geografske granice u prezentaciji nove muzike i nove umjetnosti generalno.

ZABAVA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

INTERVJU: NENAD KNEŽEVIĆ KNEZ ZA DNEVNE NOV

SVAKI ŽIVOTNI UDARAC OSJETIO SAM NA SVOJIM PLEĆIMA

⌦ Danilo Brajković

adio sam najbolje što sam mogao, iskreno, pošteno, pa ko me prihvati. Moglo je i bolje i lošije. Zadovoljan sam i ponosan što sam objavio toliko albuma i što se moje pjesme i dalje pjevaju. Ne bih apsolutno ništa promijenio, sve je to sastavni dio posla, ocjenjuje Knez.

“Da l’ si ikada” je fenomen DN: Pojava društvenih mreža učinila je dosta toga lijepog za mnoge Vaše numere, a šta tek reći za fenomen “Da l’ si ikada mene voljela”, o kojoj maltene svakodnevno čujemo poneku anegdotu. Kada ste je snimili, jeste li vjerovali da će privući ovoliko pažnje toliko godina kasnije, i maltene ući u narod? KNEZ: Da, ispade fenomen od te pjesme (smijeh). A i po

formi, tekstualno i muzički je baš tako. Ona je kao brojalica, riječi se ponavljaju, ima dva akorda - što je posebno. To je još jedna od stvari kojih se uvijek moramo držati. Dakle, jednostavno, minimalistički. Puno joj je značila ta energija koja je uložena. Ona je postala balkanski evergrin. Meni je posebno drago zbog toga, a kada smo je radili i snimali - nisam vjerovao da će privući toliko pažnje.

u Beograd, Eurosongu, porodici, fenomenu “Da l’ si ikada mene voljela”...

DN: Radujete li se druženju sa podgoričkom publikom i hoće li koncept nastupa biti nešto drugačiji od uobičajenog, odnosno - šta ćemo sve čuti i u kom maniru? KNEZ: Dugo nisam nastupao u Podgorici i zaista se radujem. Doduše, biće ovo vrlo intimna svirka, više u nekom unplugged maniru. Što se tiče Mirka i Šuleta, prije svega to su moji veliki prijatelji. Duže od 25 godina praktično nas spajaju zajednički počeci, da bi nas kasnije život “bacao” na različite strane, pa opet spajao. Čućemo, uglavnom, moje pjesme u drugačijem maniru, kavere pop-rok hitova sa prostora bivše Jugoslavije. DN: Utisak je da Vas posljednjih godina rijetko kada slušamo u našem glavnom gradu, generalno i u Crnoj Gori, naročito pod otvorenim nebom. Šta je razlog? Je li riječ o nezainteresovanosti organizatora manifestacija/koncerata, Vašoj odluci?

Foto:

Nenad Knežević Knez, poslije duže vremena, 26. maja opet će zapjevati pred podgoričkom publikom. Ugosti-

će ga Street bar, a nastupiće u pratnji Šuleta Jovovića (gitara) i Mirka Šćepanovića (klavir). Tim povodom, u intervjuu za praznični dvobroj Dnevnih novina, Knez priznaje da se raduje novom druženju sa Podgoričanima i njihovim gostima, a pripremio im je intimnu svirku - u unplugged maniru. Iskoristili smo priliku i da sa Knezom razgovaramo o najupečatljivijim segmentima karijere koja traje već 27 godina - odnosno, o prvim demo snimcima, nevjerovatnom tiražu prvog albuma, odlasku

KNEZ: Moja odluka zaista nije. Volio bih da što češće nastupam u Crnoj Gori. Ima dosta festivala, svečanosti pod otvorenim nebom, gdje bi moj nastup sigurno bio odrađen perfektno. Interesovanja publike ima. Za ostalo - ne znam. DN: Najavljujući nastup, domaćini iz Street bara potrudili su se da nam prikažu i sažetak Vaše biografije, podsjećajući nas na prve javne nastupe, “Našu radost”, zatim Visoku frekvenciju sa Leom Đok a je m . . . Prisjetite li se ponekad tih početaka,

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

ZABAVA

OVINE O NAJUPEČATLJIVIJIM TRENUCIMA KARIJERE Sve sam uradio sam, bez bilo čije pomoći i posebno mi je drago zbog toga. Na prvom albumu sam imao pomoć izvjesnih ljudi iz Crne Gore, koji su silno željeli da se nešto desi i kod nas, da neko skrene pažnju. Kasnije sam morao sam

koje su slike iz tog perioda urezane u Vaše pamćenje? KNEZ: Naravno da se prisjetim. Bilo je simpatično. Bukvalno smo uz pomoć štapa i kanapa radli demo snimke, probijali se. Medijski - bilo je nemoguće predstaviti nešto kao danas. Borba je bila velika, imali smo Radio Crne Gore i jednu televizijsku stanicu tada, koja je obično preuzimala program od Televizije Beograd. Naša kreativnost, volja i energija bili su jači od svega. Želja da predstavimo to što smo radili rezultirala je time da kasnije i uslijede prve prijave za festivale... U to vrijeme, nije bilo lako baviti se muzikom i probiti se iz sredine poput crnogorske na jugoslovensku scenu. DN: U kom trenutku ste shvatili da muzika, ipak, nije nešto što bi Vas okupiralo na kraće staze, već znatno duže? KNEZ: Shvatio sam to negdje od punoljetstva. Tada sam dobio prvi profesionalni angažman i “zarazio” sam se tim virusom, koji me još nije pustio. Dok god budem imao snage čini mi se da ću ostati u ovom poslu. DN: Prvi album “Kao magija” (1994) donio je sasvim

novu dimenziju karijeri. U tim trenucima, album je, čini se, bio znatno značajniji i uticajniji nego danas, diskovi i ploče su se vrtjeli, kao i većina numera sa njega. Kako danas ocjenjujete to vatreno krštenje i činjenicu da se pojedine numere, naročito naslovna, “Da l’ si ikada mene voljela” i “Srce od meda” i dalje uveliko slušaju? KNEZ: Bio je to odličan album, prodat u preko 250.000 primjeraka, a prosto je nevjerovatno da prvi tiraž “ode” bukvalno za nedjelju dana, stalno su ga doštampavali. Bilo je tu još dosta hitova, poput “Ne kukaj nam đede Niko”. Bio je to kompletan album. Nekada je to imalo draž, pričati nešto od prve do posljednje pjesme. A to jeste poenta albuma, da bude priča. Čini mi se da su se ljudi sada pogubili u singlovima, nema to više težinu. No, svako vrijeme nosi nešto svoje. Taj nekadašnji način predstavljanja pjesama kroz albume mi se mnogo više sviđao. DN: Neminovnost je da u tom periodu, u potrazi za što boljom karijerom, crnogorski muzičari prelaze na beogradsko tržište. KNEZ: Jeste. U Crnoj Gori tada, ponavljam, nije bio dovoljno medija, to je bio početak devedestih. Kasnije se to neko medijsko nebo otvorilo pomalo, ali za ozbiljniji nivo se moralo u Beograd. Nije bilo lako u početku. Nisam nikoga poznavao, samom sebi sam krčio put. Nije bilo spoticanja, a nisu se pretjerano ni trudili da mi pomažu. Sve sam uradio sam, bez bilo čije pomoći i posebno mi je drago zbog toga. Na prvom albumu sam imao pomoć izvjesnih ljudi iz Crne Gore, koji su silno željeli da se nešto desi i kod nas, da neko skrene pažnju. Kasnije sam morao sam. DN: Ako imamo u vidu datum izdavanja prvog albuma, lako zaključujemo da

Eurosong? Nisam rekao posljednju riječ

DN: Nedavno je završen Eurosong, a i dalje ponosno ističemo da ste nam upravo Vi donijeli najbolji plasman u istoriji nastupa na toj glamuroznoj manifestaciji. Da li je “Adio” krunisao Vašu dosadašnju karijeru i jeste li njime rekli posljedprofesionalna karijera traje duže od dvije decenije, što je podatak vrijedan pažnje i pohvale. Kako ocjenjujete dosadašnji učinak? KNEZ: Da, od 1992. i zvanično prvog nastupa na MESAMU ispada da je prošlo 27 godina. Poprilično dugo. I usponi i padovi. Ima sve svoju težinu i dobro je. Dobro bi bilo i da sam imao priliku da učim neke stvari od drugih, ali sam svaki životni udarac osjetio sam i podnio ga na svojim plećima. DN: Prilikom intervjuisanja crnogorskih muzičara koji su uspjeli u regionu ili inostranstvu, većina vrlo često naglašava da je najteže uspjeti i biti prihvaćen na svom terenu. Pripadate li i Vi toj grupi, jeste li zadovoljni podrškom i odnosom Crne Gore i crnogorske publike svih ovih godina? KNEZ: Zadovoljan sam i podrškom i odnosom Crne Gore i crnogorske publike. Nisam se opterećivao time da moram biti prihvaćen na svom terenu. Radio sam najbolje što sam mogao, iskreno, pošteno,

250 HILJADA PRIMJERAKA PRVOG KNEZOVOG ALBUMA “KAO MAGIJA” PRODATO JE 1994. GODINE

nju riječ na Eurosongu ili ima šanse da Vas opet vidimo na velikoj sceni? KNEZ: Prvo - čuli smo razne priče za mladi bend Dmoll koji nas je predstavljao ove godine. Mislim da su dali sve od sebe, ali nije lako biti na toj sceni i odraditi sve to.

pa ko me prihvati. Onda se kroz razne faze karijere sticala i nova publika, neku sam, možda, i odbijao. Recimo, kroz Survivor, Tvoje lice zvuči poznato - upoznali su me sa druge strane. Naravno, kroz muziku najviše. I dalje se dokazujem, stalno razmišljam i planiram novitete. DN: Ljubav koju je otac prenio na nas, Vi ste uspješno “proslijedili” kćerki Kseniji. Jeste li zadovoljni razvojem njene karijere, vjerujete li da će Vas jednog dana i nadmašiti? KNEZ: Odmalena je slušala kvalitetnu muziku, upijala

“Automatik” prije svih DN: Potpisali ste dosta toga tokom karijere. No, koju biste pjesmu i album opisali kao najvažnije poduhvate? KNEZ: Kako god da okrenem, “Da l’ si ikada mene voljela” je najvažnija, bez obzira na to što ima još dosta fenomenalnih, koje su joj sušta suprotnost. O njoj ima najviše anegdota. Što se tiče albuma, vjerovatno je to “Automatik”, moj treći, koji sam radio vrlo precizno i trudio sam se iz petnih žila da nadmaši prethodni. Mada, tako je bilo sa svim.

To je težak rad. Nailazim na veliki pritisak, prijatelji i saradnici žele da ponovo nešto spremimo i predstavimo Crnu Goru na veličanstven način. Dakle, nisam rekao posljednju riječ na Eurosongu, ima šanse da se opet vidimo tamo. to, završila nižu muzičku školu. Nije ljubitelj klasične muzike, pa je odlučila da ne ide u srednju muzičku školu, nego da primijenjenu muziku uči od nekih koji su dugo na sceni. Krenula je kao ja, sa dječjih festivala, a onda su stigli prvi bendovi, Sky’s, SevdahBABY, u kom nije bila zadovoljna kako se energetski uklopila sa frontmenom... Sada je u Hurricaneu, žele da grade karijeru van granica Balkana. Mislim da dosta dobro guraju, a nije to lak put, ima puno prepreka i otežavajućih faktora. Ipak, neće im biti krivo jednog dana, jer znaju da su pokušale. Mislim da će tu piču izgurati do kraja. Velika je satisfakcija za roditelja kada ga nadmaši dijete. Iskreno se nadam, znam i ubijeđen sam da će ona mene nadmašiti. DN: U jednom trenutku, poraslo je interesovanje javnosti za Vašim privatnim životom, naročito kada ste odlučili da predstavite novu životnu saputnicu, otvoreno govorite o Vašem odnosu, zatim je uslijedio i raskid, pa pomirenje... Jeste li uspjeli da, ipak, sačuvate mir, privatnost i stvorite temelje za skladan život? KNEZ: Uživam u ljubavi. Našao sam osobu koja je apsolutno moja srodna duša. Imamo iste sfere interesovanja, podržavamo jedno drugo, cijenimo, poštujemo. Veoma sam zadovoljan emotivnim životom.

polumatura

Proslava Osnovne škole “Marko Miljanov”

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

Učenici Osnovne škole “Marko Miljanov” proslavili su završetak školovanja u restoranu SC “Morača”

Foto:

FOTO-ZAPIS, POLUMATURA, PODGORICA

Foto:

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

polumatura

ENIGMATIKA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

FOTO UBOD

Poslije burnog vikenda

Play sudoku online at:

www.sudokukingdom.com Play sudoku online at:

Play sudoku online at:

Za ljubitelje bilijara i Volkswagena www.sudokukingdom.com

www.sudokukingdom.com Puzzle solution: RJEŠENJE IZ PRETHODNOG BROJA

LAKŠA Daily Sudoku puzzle No. 3363

Play sudoku online at:

2015-12-28

Medium level

1 4 7 5 3 8 9 2 www.sudokukingdom.com

9 1

Sudoku puzzle No. 3145 2015-05-24

5 3

1 7 2

4 1 5

4 5

9 9

1 5

5 1

2Puzzle 3 8 solution: 6 4 1 8

TEŽA Daily Sudoku puzzle No. 3353

4 3 3 6

Medium level

1 2

7 9

7 1 4 9 5 2 8 6 3 Sudoku puzzle No. 3146 2015-05-25 5

2015-12-18

5 3

9 9

5 8

ENIGMATIKA

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

FOTO UBOD

Kuća u Rumuniji

Play sudoku online at:

www.sudokukingdom.com

Play sudoku online at:

www.sudokukingdom.com

Švajcarska www.sudokukingdom.com

Puzzle solution: RJEŠENJE IZ PRETHODNOG BROJA

TEŽA Daily Sudoku puzzle No. 2626

2013-12-21

1 7

6Puzzle 3 4 solution: 7 9 5

7 5

4 1

7 6

7 9 6

5 1

LAKŠA

Daily Sudoku puzzle No. 2049

6 8

9 2

2 2

5 2

1 9

Medium level

2012-05-23

3 5 9 6 8 2 4 1 7 Sudoku puzzle No. 3363 2015-12-28

9 4

Sudoku puzzle No. 3353 2015-12-18

7 2 4 8 5 1 6 3 9 www.sudokukingdom.com 4 1 6 8 4 3 9 2 7

Medium level

Play sudoku online at:

9 5

8 2

ZAPOŠLJAVANJE

Utorak i srijeda, 21. i 22. 5. 2019.

ZAJEDNIČKI PODACI ZA SVE OGLASE/KONKURSE U UPRAVI OPŠTI USLOVI ZA ZASNIVANJE RADNOG ODNOSA U ORGANIMA DRŽAVNE I LOKALNE UPRAVE: Crnogorsko državljanstvo Punoljetstvo Zdravstvena sposobnost Propisani nivo kvalifikacije obrazovanja Neosuđivanost za krivično djelo koje kandidata čini nedostojnim za rad u državnom organu I da se protiv njega ne vodi krivični postupak za krivično djelo za koje se gonjenje preduzima po službenoj dužnosti

✆

PODGORICA

020/406-800, 020/406-801

DOKAZI O ISPUNJENOSTI OPŠTIH USLOVA: * Uvjerenje o državljanstvu Crne Gore * Izvod iz matične knjige rodjenih ili fotokopija lične karte (kandidati koji posjeduju biometrijsku ličnu kartu, nijesu u obavezi da dostave uvjerenje o državljanstvu, već ovjerenu kopiju biometrijske lične karte), * Uvjerenje o zdravstvenoj sposobnosti za obavljanje poslova radnog mjesta * Diploma ili uvjerenje o završenom nivou i vrsti obrazovanja (u kojoj je naznačena pro-

org; -poslodavac zadržava pravo da na razgovor pozove kandidate koji uđu u uži izbor

CALGO MN DOO Adresa: JOVANA TOMAŠEVIĆA 6 Tel.: 020-244-519 Oglašava potrebu za: 1. ADMINISTRATIVNO/A RAČUNOVODSTVENI/A REFERENT/KINJA, 1 izvršilac, na određeno od 3 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom od 4 mjeseci, Kurs za MS Excel (Spread Sheet), Kurs za MS Word za Windows, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan INSTITUT SERTIFIKOFANIH RAČUNOVOĐA NVO Adresa: DR VUKAŠINA MARKOVIĆA 114 Tel.: 020-227-402 Oglašava potrebu za: 1. ADMINISTRATIVNI/A REFERENT/KINJA, 1 izvršilac, na određeno od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Trgovački tehničar (IV SSS) IV stepen, Ekonomski tehničar (IV SSS) IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, Engleski viši ili konverzacijski nivo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 2 dana Napomena: -napredno informatičko znanje ms office; -prijave sa cv slati na email:igor.pavicevic@isrcg.

✆

BAR 030/313-048

VUKČEVIĆ TRADE D.O.O. Adresa: Zeleni pojas 35 Tel.: 069/330-023 Obnavlja potrebu za: 1. TOČIOC/A GORIVA, 3 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 20 dana

✆

BUDVA 033/402-556

SUR “TRI RIBARA” Adresa: BEČIĆI RAFAILOVIĆI Tel.: 069/080-624 Oglašava potrebu za: 1. KASIR/KA, 1 izvršilac, na neodređeno vrijeme , radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom od 12 mjeseci, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 10 dana DOO KRUNA - BUDVA Adresa: IVE LOLE RIBARA B.B.

sječna ocjena u toku školovanja) * Uvjerenje nadležnog suda da se protiv kandidata ne vodi krivični postupak za krivično djelo za koje se gonjenje preduzima po službenoj dužnosti (koje nije starije od 6 mjeseci). * Položen stručni ispit za rad u državnim organima. Uz dokaze o ispunjenosti opštih uslova i uz dokaze o ispunjenosti posebnih uslova navedenih u svakom javnom oglasu, kandidat podnosi prijavu na oglas i CV. Takođe ima pravo da

Tel.: 067/392-006; 069/027-367 Oglašava potrebu za: 1. SOBAR/ICA, 1 izvršilac, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 30 dana Napomena: krunabudva@ yahoo.me 2. HIGIJENIČAR/KA, 1 izvršilac, sezonski rad, radno vrijeme kraće od punog Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 30 dana Napomena: krunabudva@ yahoo.me OUTSOURCING DOO PODGORICA Adresa: NOVA DALMATINSKA 2008 Tel.: 069/119-109 Oglašava potrebu za: 1. KONOBAR/ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 2. POMOĆNI/A KONOBAR/ ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV ste-

priloži dokaze o postignutim izuzetnim rezultatima, stručnom usavršavanju, naučnim zvanjima, objavljenim naučnim i stručnim radovima uz naznaku gdje i kada su objavljeni, koji se dodatno boduju. Izbor kandidata vrši se nakon sprovedenog postupka provjere sposobnosti kandidata. Prijava sa dokazima u originalu ili ovjerenoj kopiji dostavlja se, u zatvorenoj koverti, na kojoj se navodi: ime i prezime, adresa i kontakt telefon, naziv organa za čije potrebe se oglašava radno mjesto i naziv radnog mjesta za koje se podnosi prijava.

pen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 3. SOBAR/ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 4. RECEPCIONER/KA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, VŠS VI-1 stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 5. KUVAR/ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 6. POMOĆNI/A KUVAR/ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 7. PERAČ/ICA SUĐA, 15 iz-

Utorak i srijeda, 21. i 22. 5. 2019.

vršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 8. RADNIK/CA U VEŠERAJU, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 9. HIGIJENIČAR/KA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 10. ŠANKER/ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 11. POMOĆNI/A ŠANKER/ ICA, 15 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan DOO SANRIOR Adresa: DONJI BULEVARTRE CANE Tel.: 069/413-797 Oglašava potrebu za: 1. HIGIJENIČAR/KA, 2 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, sa radnim iskustvom Trajanje oglasa: 30 dana 2. ŠANKER/ICA, 2 izvršio-

ca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom Trajanje oglasa: 30 dana 3. KONOBAR/ICA, 2 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom Trajanje oglasa: 30 dana POGREBNE USLUGE DOO BUDVA Adresa: PODKOŠLJUN BB Tel.: 033/458-625 Oglašava potrebu za: 1. POGREBNI/A RADNIK/ CA - GROBAR, 2 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Svi kandidati, osim posebnih, moraju ispunjavati i opšte uslove koji su istaknuti u uokvirenom dijelu pod naznakom opšti uslovi. AZTEK BUDVA Adresa: JADRANSKI PUT BB Tel.: 069/119-109 Oglašava potrebu za: 1. POMOĆNI/A KUVAR/ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 2. KONOBAR/ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 3. POMOĆNI/A KONOBAR/ ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih

ZAPOŠLJAVANJE

sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 4. SOBAR/ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 5. RECEPCIONER/KA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, VŠS VI-1 stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 6. KUVAR/ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 7. PERAČ/ICA SUĐA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 8. RADNIK/CA U VEŠERAJU, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 9. HIGIJENIČAR/KA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 10. ŠANKER/ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vri-

jeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 11. POMOĆNI/A ŠANKER/ ICA, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan 12. POMOĆNI/A RADNIK/ CA U KUHINJI, 10 izvršioca, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan HOTEL BEOGRAD - DIO STRANOG DRUŠTVA BEČIĆI Adresa: BEČIĆI Tel.: 033/471-882; 068/814-447 Oglašava potrebu za: 1. POMOĆNI/A RADNIK/CA - ODRŽAVANJE, 12 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 2. RADNIK/CA U VEŠERAJU, 4 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 3. HIGIJENIČAR/KA, 4 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac

ZAPOŠLJAVANJE

Trajanje oglasa: 8 dana 4. SOBAR/ICA, 8 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Sobarica II stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 5. SERVIR/KA, 4 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Servir II stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 6. KONOBAR/ICA, 12 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Konobar IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 7. POMOĆNI/A RADNIK/CA U KUHINJI, 9 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 8. NOĆNI/A PORTIR/KA, 1 izvršilac, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 9. RECEPCIONER/KA- ŽURNALISTA, 2 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Recepcionar IV stepen, bez radnog iskustva, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 10. KUVAR/ICA, 3 izvršioca, sezonski rad, radno vrijeme puno Uslovi: Kuvar IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana

HERCEG NOVI

✆✆ 031/323-711

OPŠTINA H.NOVI - SLUŽBA KOMUNALNE POLICIJE I INSPEKCIJSKOG NADZORA Adresa: TRG MARŠALA TI-

Utorak i srijeda, 21. i 22. 5. 2019.

TA 2, HERCEG NOVI Tel.: 031/321-052 Opština Herceg Novi, objavljuje Javni oglas za potrebe Službe komunalne policije i inspekcijskog nadzora: KOMUNALNI/A POLICAJAC/KA u Sektoru komunalne policije - 1 izvršilac na određeno vrijeme, najduže do šest mjeseci tokom turističke sezone. Uslovi su: - srednja stručna sprema, IV nivo kvalifikacije obrazovanja, - najmanje 1 godina radnog iskustva, - položen stručni ispit za rad u državnim organima, - poznavanje rada na računaru, - položen ispit o stručnoj osposobljenosti za poslove komunalne policije. Potrebna dokumentacija: - Prijava na slobodno radno mjesto i CV, - Uvjerenje o državljanstvu (ne starije od šest mjeseci), - Fotokopija lične karte, - D i p l o m a i l i u v j e re nje o nivou kvalifikacije obrazovanja, - Uvjerenje nadležnog suda da se protiv kandidata ne vodi krivični postupak za krivično djelo za koje se gonjenje preuzima po službenoj dužnosti (ne starije od 6 mjeseci), - Uvjerenje o položenom stručnom ispitu za rad u državnim organima, - Uvjerenje o radnom iskustvu u stepenu stručne spreme koja se traži, - Potvrda o položenom ispitu za vršenje poslova komunalne policije i - Potvrda o poznavanju rada na računaru. Dokumentacija se predaje u zatvorenoj koverti (na kojoj je potrebno napisati ime i prezime kandidata), na adresu: OPŠTINA HERCEG NOVI, Služba za kadrove Kabineta predsjednika opštine, Trg Maršala Tita broj 2, ili direktno na Građanski biro Opštine sa naznakom “za radno mjesto komunalni/a policajac/ka”. INSTITUT DR. SIMO MILOŠEVIĆ AD Adresa: SAVA ILIĆA 5,

IGALO Tel.: 031/659-019 Oglašava potrebu za: 1. RADNIK/CA U VEŠERAJU, 1 izvršilac, sezonski rad od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 2. RUKOVALAC/TELJKA POGONA MSK, 1 izvršilac, sezonski rad od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Mašinski mehaničar III stepen, bez obzira na radno iskustvo, Položen stručni ispit, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana 3. ŠALTERSKI/A RADNIK/ CA, 1 izvršilac, sezonski rad od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: SŠS-IV IV stepen, sa radnim iskustvom, Poznavanje rada na računaru, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana LUKA KOTOR AD Adresa: PARK SLOBODE 1, KOTOR Tel.: 032/325-573 Oglašava potrebu za: 1. VODITELJ/KA ČAMCAMORNAR/KA, 1 izvršilac, na određeno od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, VŠS VI-1 stepen, sa radnim iskustvom od 6 mjeseci, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Uslovi su: - ljekarsko uvjerenje, - dokaz o stručnoj spremi, - fotokopija lične karte, - dokaz da se protiv lica ne vodi krivični postupak, - završen kurs protivpožarne zaštite i interni kurs bezbjednosti i - položen ispit za voditelja čamca. RADPROMET DOO Adresa: II DALMATINSKE

BRIGADE BB, IGALO Tel.: 031/580-145 Oglašava potrebu za: 1. POMOĆNI/A TRGOVAC/ KINJA, 1 izvršilac, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Rukovalac robom - pomoćni prodavac (II SSS i PK) II stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana TADIĆ FAMILY DOO Adresa: PRŽINE BB ZELENIKA Tel.: 068/377-899 Oglašava potrebu za: 1. FRIZER/KA, 1 izvršilac, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Frizer za žene III stepen, Frizer za muškarce III stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 30 dana KOMUNALNO STAMBENO DOO Adresa: MARKA VOJNOVIĆA 1 Tel.: 031/324-999 Oglašava potrebu za: 1. RADNIK/CA, 6 izvršioca, na određeno od 5 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Javni rad u projektu “Neka bude čisto”. ORJENSKI BATALJON OŠ JU Adresa: BIJELA BB Tel.: 031/672-010 Raspisuje konkurs za: 1. NASTAVNIK/CA INFORMATIKE SA TEHNIKOM, 1 izvršilac, na određeno, radno vrijeme kraće od punog Uslovi: Profesor računarske grupe predmeta VII1 stepen, sa radnim iskustvom od 12 mjeseci, Položen stručni ispit, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši druga organizacija Trajanje oglasa: 15 dana Napomena:

Utorak i srijeda, 21. i 22. 5. 2019.

Radni odnos se zasniva na određeno vrijeme, najduže do 30.06.2019.g. Probni rad je predviđen u trajanju od 3 (mjeseca).

TIVAT

✆✆ 032/674-585

KOMUNALNO JP TIVAT Adresa: LUKE TOMANOVIĆA BB- TIVAT Te l . : 0 3 2 / 6 7 1 - 0 3 9 / 032/671-527 Oglašava potrebu za: 1. RADNIK/CA NA ODRŽAVANJU ČISTOĆE, 6 izvršioca, na određeno od 5 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Projekat NEKA BUDE ČISTO. Kandidati dostavljaju: Izvod CV Dokaz o završenoj školi. Potvrdu izdatu od ZZZCG o pripadnosti ciljnoj grupi i pripremljenosti za učešće u programu.

BERANE

✆✆ 051/233-332

DRUŠTVO ZA TELEKOMUNIKACIJE ,,MTEL,, DOO Adresa: ul.Kralja Nikole br.27a PODGORICA Tel.: 078/100-303 Oglašava potrebu za: 1. TEHNIČAR/KA U SLUŽBI ZA REALIZACIJU FIKSNE MREŽE I SERVISA, 3 izvršioca, na određeno od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: SSS-III III stepen, SŠSIV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, Vozački ispit za “B” kategoriju, Poznavanje rada na računaru, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 1 dan Napomena: Mjesto rada Berane Potrebno poznavanje rada na računaru (Word i Excel)

PLAV

051/255-060

D.O.O. ,,AJDIN,, PLAV Adresa: RUDO POLJE B.B. Tel.: 069/478-610 Raspisuje konkurs za: 1. POMOĆNI RADNIK NA BRENTI, 1 izvršilac, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 15 dana Napomena: Uz prijavu na konkurs svi kandidati su u obavezi dostaviti kopiju biometrijeske lične karte i CV.

✆✆

BIJELO POLJE

050/432-422

D.O.O. “PELENGIĆ TRADE” Adresa: RAKONJE BB Tel.: 050/486- 961 Oglašava potrebu za: 1. MEHANIČAR/KA-BRAVAR/KA, 1 izvršilac, na određeno od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: SSS-III III stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 2 dana 2. SJEKAČ/ICA, 2 izvršioca, na određeno od 6 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: SSS-III III stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 2 dana DOO ¨KOMUNALNO-LIM¨ BIJELO POLJE Adresa: Ž. ŽIŽIĆA 24 Tel.: 050/432-510 Oglašava potrebu za: 1. RADNIK/CA U JAVNOM RADU “NEKA BUDE ČISTO”, 5 izvršioca, na određeno od 5 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme (Zavrsena osnovna skola) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Potrebna potvrda o pripremljenosti kandidata izdata od strane Za-

ZAPOŠLJAVANJE

voda za zapošljavanje.

✆✆

zasniva na određeno radno vrijeme do 12 mjeseci.

PLJEVLJA

052/356-743

DOO ČISTOĆA PLJEVLJA Adresa: N.REVOLUCIJE BB Tel.: 300-068/068-735-385 Oglašava potrebu za: 1. RADNIK/CA NA ODRŽAVANJU I ČIŠĆENJU MAGISTRALNIH PU, 4 izvršioca, na određeno od 5 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme ( bez škole) I stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Javni rad “Neka bude čisto”. Uz prijavu na oglas pored ostale dokumentacije dostaviti potvrdu o pripadnosti ciljnoj grupi. JZU DOM ZDRAVLJA Adresa: LOVĆENSKOG BATALJONA B.B. Tel.: 052/311-942 Oglašava potrebu za: 1. IZABRANI/A DOKTOR/ ICA ZA ODRASLE, 1 izvršilac, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Doktor medicine (VII/1 SSS) VII-1 stepen, Magistar medicinskih nauka (VII/2 SSS) VII-2 stepen, Specijalista urgentne medicine VII-2 stepen, sa radnim iskustvom, Položen stručni ispit, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Radni odnos se zasniva na određeno radno vrijeme do povratka radnika/ce sa specijalizacije iz ginekologije i akušerstva. 2. IZABRANI/A DOKTOR/ ICA ZA ODRASLE, 1 izvršilac, na određeno, radno vrijeme puno Uslovi: Doktor medicine (VII/1 SSS) VII-1 stepen, Magistar medicinskih nauka (VII/2 SSS) VII-2 stepen, Specijalista urgentne medicine VII-2 stepen, sa radnim iskustvom, Položen stručni ispit, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Radni odnos se

✆✆

ŽABLJAK 052/360-031

DOO BJELOBOR Adresa: TMAJEVCI B.B. - Žabljak Tel.: 089-361-635 Oglašava potrebu za: 1. KONOBAR/ICA, 1 izvršilac, na određeno od 12 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Maturant gimnazije (IV SSS) IV stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 1 dan DOO NAJS Adresa: UL. NARODNIH HEROJA BR. 21 Tel.: 067/441-626 Oglašava potrebu za: 1. KUVAR/ICA, 2 izvršioca, na neodređeno vrijeme , radno vrijeme puno Uslovi: Kuvar IV stepen, sa radnim iskustvom od 24 mjeseci, provjera radnih sposobnosti provjeru vrši poslodavac Trajanje oglasa: 30 dana KOMUNALNO I VODOVOD DOO Adresa: NARODNIH HEROJA BR.3 Tel.: 052/361-179 Oglašava potrebu za: 1. RADNIK/CA NA ČIŠĆENJU MAGISTRALNOG PUTNOG POJASA, 4 izvršioca, na određeno od 5 mjeseci, radno vrijeme puno Uslovi: Lica bez zanimanja i stručne spreme (Zavrsena osnovna skola) I stepen, SSS-III III stepen, SŠS-IV IV stepen, bez obzira na radno iskustvo, provjera radnih sposobnosti nije predviđena Trajanje oglasa: 8 dana Napomena: Javni rad “NEKA BUDE ČISTO 2019”. Kandidati su obavezni da uz prijavu dostave potvrdu izdatu od strane Zavoda za zapošljavanje Crne Gore o pripadnosti i pripremljenosti za program javnog rad “Neka bude čisto 2019”.

petak,

MALI OGLASI

14. 11. 2014.

UTORAK I SRIJEDA , 21. I 22. 5. 2019.

MALE OGLASE UZ LIČNU KARTU MOŽETE PREDATI I LIČNO RADNIM DANIMA OD 10 DO 16h U PROSTORIJAMA DNEVNIH NOVINA 19. decembar br. 5 – 4 sprat Južna tribina stadiona pod Goricom

USLUGE

RAZNO

Profesorica daje časove francuskog i latinskog jezika. Podgorica. Tel: 069/678-618

Kupujem umjetničke slike poznatih slikara. Beli. Imam i za prodaju. Kolekcionar. Tel: 069/051-526

GRAĐEVINSKE USLUGE Hidroizolacija betonskih ploča, krovova, terasa, kupatila, bazena itd. Porodična tradicija i provjereni kvalitet su garancija posla. www.hidroizolacija.me. Tel.067/809-806

APARATI/OPREMA Klime - midea, vivax, fujitsu, daikin, LG, mitsubishi, aux. Prodaja, montaža, servis, čišćenje, dezinfekcija, popravke, freon. Garancija do 5 godina. Povoljno. Tel: 069/020023, 067/342-392

MALI OGLASI DO 20 RIJEČI 1 DAN 1 EURO

Kupujem dinare,lire, perpere, medalje, ordenje, sablje, bajonete, ćemere, umjetničke slike, knjige, razglednice, poštanske marke, gramofonske ploče. Telefon: 069/019-698, 067/455-713 Prodajem plac na Veruši, 400 m2. Izlazi na glavni asfalt.Tel: 067/390-767 Prodajem 20 000 m2 i kuću 70 m2. Donja Brezna selo Bajovo Polje. Povoljno! Tel: O67/898-614

Male oglase uz ličnu kartu možete predati i lično radnim danima od 8 do 16 časova u prostorijama Dnevnih novina

   20   1  1 

OBAVJEŠTENJE Poštovani koris nici oglasnog prostora, materijal za objavljivanje malog oglasa do 20 riječi slati na: marketing@dnovine.me Tel: 020 252 900

Izdavački projekat Dnevnih novina “CRNOGORSKI VLADARI” Cijena 50,00 eura. Majski popust! Za fizička lica 10% Samo na stranama malih oglasa POPUST ZA PAKET 22 + 8 GRATIS

Dimenzije - širina puta visina: 81 x 34 mm 110 €

81 x 65 mm

220 €

38 x 34 mm 55 €

38 x 65 mm 110 € 38 x 24 mm 33 € Cijene sa uračunatim PDV-om

DNEVNE NOVINE ● 020/252-900 ● marketing@dnovine.me ● Južna tribina stadiona pod Goricom ● 19. decembar br. 5, 4. sprat

UTORAK I SRIJEDA , 21. I 22. 5. 2019.

73 31

MALI OGLASI

VAŽNI TELEFONI

Radio

Petnjica

Talas Bihora na 90.5 MHz

DEŽURNE SLUŽBE

INSPEKCIJE

Jedinstveni evropski broj za pozive u nevolji ..................... 112 Policija ................................... 122 Vatrogasna ............................ 123 Hitna pomoć ....................... 124 Tačno vrijeme ...................... 125 Telegrami............................... 126 Sigurnost na moru ............... 129 SOS broj za žrtve trafikinga ........ ..........................................116 666

Ekološka......................... 618-395 Inspekcija zaštite prostora .......... ....................................... 281-055 Inspekcija rada............. 230-374 Inspekcija Uprave za igre na sreću ............................ 265-438 Komunalna policija 080-081-222 Metrološka inspekcija................... 601-360, fax................... 634-651 Sanitarna........................ 608-015 Tržišna............................ 230-921 Turistička........................ 647-562 Veterinarska.................. 234-106

Univerzalna služba za davanje informacija...........................1180 Crnogorski Telekom: Informacije ...........................1181 Prijava smetnji ..................12711 Call centar ...........................1500 Telenor: Informacije ..........................1189 Prijava smetnji ..................12769 Call centar ...........................1700 M:tel: Prijava smetnji ..................12768 Call centar ...........................1600 Radio difuzni centar: Prijava smetnji ..................12712 Telemach: Prijava smetnji ................. 12755 Call centar .......................... 1800 Orion Telekom: Prijava smetnji ..................12777

Specijalna ponuda za male oglase Platiš 3 dobiješ 5 Napomena: Ponuda ne važi za oglase poslate putem SMS-a

Elektrdistribucija........... 633-979 Vodovod......................... 440-388 Stambeno...................... 623-493 Komunalno..................... 231-191 JP “Čistoća”.................. 625-349 Kanalizacije.................... 620-598 Pogrebno........................ 662-480 Meteo..................... 094-800-200 Centar za zaštitu potrošača ............................... 020/244-170 Šlep služba........... 069-019-611 Žalbe na postupke policije....... 067 449-000,................ fax 9820 Carinska otvorena linija ............................... 080-081-333 Montenegro Call centar........ 1300 Tel. linija za podršku. i savjetovanje LGBT osoba u CG.......................... 020/230-474 SOS broj za žrtve trafikinga ...... ........................................ 116 666 SOS linija za žrtve nasilja u porodici................ 080 111 111 Sigurna ženska kuća 069-013-321 Povjerljivi telefon 080-081-550 Kancelarija za prevenciju narkomanije ................... 611-534 Narcotics Anonymous .............. ................................067495250 NVO 4 LIFE.................................. .... 067-337-798 068-818-181 CAZAS AIDS.......... 020-290-414 Samohrane majke 069-077-023

BOLNICE Klinički centar................ 412-412

DOMOVI ZDRAVLJA Pobrežje.......................... 648-823 Konik............................... 607-120 Tuzi.................................. 603-940 Stari aerodrom.............. 481-940 Dječja.............................. 603-941 Golubovci....................... 603-310 Radio-stanica................ 230-410 Blok............... 481-911, 481-925

LABORATORIJE I AMBULANTE Ordinacija za kožne i polne bolesti “Dr”.................. 664-648 Malbaški........................ 248-888 PZU “Life” klinika za IVF...623-212

VETERINARSKE AMBULANTE “Animavet”............. 020-641-651 Montvet.......................... 662-578

APOTEKE Ribnica............................ 627-739 Kruševac......................... 241-441 Centar............................. 230-798 Sahat kula..................... 620-273

HOTELI Ambiente........................ 235-535 Best Western Premier Hotel Montenegro................... 406-500 Bojatours....................... 621-240 City.................................. 441-500 Crna Gora..... 634-271, 443-443 Evropa.......... 621-889, 623-444 Eminent.......................... 664-646 Keto................................. 611-221 Kosta’s........... 656-588, 656-702 Lovćen............................ 669-201 Pejović............................ 810-165 Premier........................... 409-900 Podgorica...................... 402-500

TAKSI Alo taksi 19-700, sms 069019700 Boom taksi........................ 19-703 Bel taxi............................. 19-800 City taksi........................ 19-711, besplatan broj......... 080081711 De lux taksi...................... 19-706 Exclusive taksi.................. 19-721 Hit taksi........................... 19-725 Red line taksi.................................. ........19-714, sms 068019714 Royal taksi......................... 19-702 Oranž 19”.......................... 19-709 PG taksi............................ 19-704 Queen taksi...................... 19-750

DNEVNE NOVINE ● 020/252-900 ● marketing@dnovine.me ● Južna tribina stadiona pod Goricom ● 19. decembar br. 5, 4. sprat

SPORT

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

STEFANOVIĆ JEDINI IGRAČ KOJI JE OSVOJIO SVE ČETIRI TITULE

Kad Sutjeska i Nikšić uđu u krv jednom Beograđaninu...

Prva titula u sezoni 2012/13. Druga titula u sezoni 2013/14. Treća titula u sezoni 2017/18. Četvrta titula u sezoni 2018/19. I svih tih sezona u sastavu Sutjeske - Stefan Stefanović! Borbeni vezista iz Beograda je jedini igrač “plavo-bijelih” koji je podigao šampionski pehar sva četiri puta. Po tome je - jedinstven! “Stvarno sam jako ponosan na to. Kad sam došao u Sutjesku 2011. godine nisam ni pomišljao da ovako nešto može da se desi. Ali eto, fudbal me je ko zna koji put učinio srećnim i ponosnim i “počastio” jednim takvim priznanjem”, rekao nam je nekadašnji fudbaler Rada, Prve Iskre, Kalonija i Kalitee. Popularni Stef je rođen u Beogradu, ali grad “piva i čelika” i klub stacioniran kraj Bistrice su mu prirasli srcu. Ušli u krv. A on je ušao u istoriju... “Nikšić i Sutjeska su svakako moja druga kuća. To su klub i grad gdje sam sazreo i u fudbalskom i u svakom drugom smislu. Klub i grad za koji me vežu lijepe uspomene i koji ce zauvijek ostati dio mene i moje fudbalske priče. Nisam Nikšićanin, ali u svlačionici me zovu “naš””, prepričava nam Stefanović. Koja titula ti je najdraža? “Svaka mi je draga na svoj način. Svaka je imala nešto svoje, neku svoju posebnu priču, ali ako bih morao da izaberem, onda bi to možda bila treća po redu osvo-

jena prošle sezone”. Sutjeska je prva dva naslova prvaka osvojila sa Draganom Radojičićem na klupi, a posljednja dva sa Nikolom Rakojevićem koja je razlika između Gage i Peca? “Riječ je stvarno o dva odlična trenera. Teško mi je da ih uporedim, jer prema obojici imam puno poštovnja i od svakog sam dosta naučio. Ali, ‘ajde da kažem da je Pe-

Z P

OD MINUS OSAM, PREKO OPERACIJE,

FK BUDUĆNOST Našim sportskim rivalima iskrene čestitke na osvojenoj tituli i želimo im uspješan nastup u kvalifikacijama za Ligu šampiona co za nijansu mirniji od Gage”, poručio je sa osmijehom na licu 27-godišnji vezista. Stefanović je odigrao 191 utakmicu u “plavo-bijelom” dresu, potpisao je četiri gola, a posebno je vezan za egzekuciju iz aktuelne sezone protiv Zete sa 25 metara je sijevnula ljevica kraj Bistrice u 25. kolu Telekom 1. CFL... “Najdraži trenutak ove sezone je svakako taj pobjedonosni gol protiv Zete. Utakmica je bila teška i značajna, a eto završila se tim rezultatom 1:0”, poručio je neumorni vezista, koji je otkrio najveću snagu Sutjeske... “Pored igračkih kvaliteta, svakako je to kolektiv i hemija, koju smo imali od početka do kraja sezone”, podvukao je Beograđanin, koji je do sada ove sezone upisao 26 nastupa uz jedan pogodak. B.T.

191 MEČ U DRESU SUTJESKE JE ODIGRAO STEFAN STEFANOVIĆ ZA SADA - POSTIGAO JE ČETIRI GOLA

Tri titule je osvojio Nikola Peco Rakojević u Crnoj Gori i sa tom brojkom je rekorder, Dejan Vukićević i Dragan Radojičić imaju po dva šampionska lovora

SPORT

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

ZAR TITULU DA PROPUSTIM!? DO REKORDA RAKOJEVIĆ VRATIO OSMIJEH U NIKŠIĆ

Fudbal nije pitanje života i smrti, fudbal je mnogo više od toga! Rečenicu koju je izgovorio legendarni Bil Šenkli citirao je Nikola Rakojević nakon utakmice sa Zetom prethodne srijede, kada se vratio na klupu poslije desetodnevne pauze zbog operacije. Doktori su mu preporučili mirovanje do kraja sezone, ali Peco nije želio da propusti slavlje titule! A četvrti pehar namijenjen najboljem u državi - drugi uzastopno stigao je u subotu. To je jednostavno bilo jače od njega! Čak je i prije operacije (operisan 6. maja) obećao da će se vratiti na klupu i da će sa svojom vojskom odbraniti šampionski lovor... “Nisam htio da propustim trenutak slavlja titule. Pitao sam doktore ‘koliko ću biti u bolnici’, rekli su mi ‘toliko i toliko, ako sve bude u redu. Tada sam im rekao ‘od vas zavisi da li će biti u redu, nadam se da hoće, znači mogu u Golubovce’. Samo su mi se nasmijali i klimnuli glavom, ali sam znao da će tako biti”, govori za Dnevne novine legendarni strateg iz Nikšića. I bilo je! Upravo je povratak čovjeka koji je i igračku i trenersku karijeru počeo kraj Bistrice uozbiljio “plavo-bijele”, dao im snagu da privedu prvenstvo kraju, a Peco je ušetao među rekordere - postao je jedini domaći stručnjak sa tri titule u našem prvenstvu. “O tome ne razmišljam ni najmanje. Nijednog trenutka. Ima mnogo važnijih stvari o čemu treba da se razmišlja”, jasan je Rakojević, koji ne odvaja ovogodišnju titulu od

FOTO PRIČA

Mogući rivali Sutjeske u kvalifikacijama za LŠ Sutjeska će igrati kvalifikacije za Ligu šampiona - naš šampion će krenuti iz prve runde, žrijeb je zakazan za 18. jun, prvi mečevi su na programu 9. ili 10. jula, a revanši će se igrati sedam dana kasnije. “Plavo-bijeli” iz Nikšića će se naći u nepovlašćenom šeširu, već sada otprilike znaju moguće protivnike u kvalifikacijama, a to su: Seltik

utakmica bez poraza je trajao niz Sutjeske ove sezone - od 20. oktobra 2018. godine do 4. maja 2019. godine prošlogodišnje... “Svaki trofej je sladak. Nema slađeg”. A sezona nije počela dobro za Sutjesku. Početak je bio vraški težak, OFK Titograd je imao “plus osam” u odnosu na Nikšićane, a Budućnost “plus pet” 20. oktobra nakon 12. kola. Međutim, tada je proradila Pecova mašinerija, koja

BRANKO BRNOVIĆ Čestitam ekipi Sutjeske na osvojenoj tituli. Sutjeska je od decembra na čelu tabele i uspjela je da tu ostane. Mi smo pokušali da je stignemo, ali teško je kada nekoga jurite. Nikšićani su zasluženo šampioni

(Škotska), BATE Borisov (Bjelorusija), Astana (Kazahstan), Karabag (Azerbejdžan), Maribor (Slovenija), Crvena zvezda (Srbija), Šerif (Moldavija), Rozenborg (Norveška), Helsinki (Finska), Dandalk (R. Irska), Dudelanž (Luksemburg), Škendija (Makedonija), TNS (Vels), Slovan (Slovačka), AIK (Švedska), Ludogorec (Bugarska). je vezala 20 utakmica bez poraza u prvenstvu. “I u tim trenucima smo radili normalno. Nijednog trenutka nismo odustajali od toga što smo zacrtali. Bilo je nekih vanrednih situacija, ali sve smo u hodu rješavali. Ispostavilo se da to nije loše ispalo”, jasan je Rakojević. Kao što je od 1975. do 1989. godine kao igrač zabavljao publiku kraj Bistrice, tako je u četvrtom mandatu vratio osmijeh svima u gradu “piva i čelika” - Sutjeska je osvojila Kup 2017, titulu 2018, a sada je stigao još jedan pehar šampiona... “Nisam samo ja zaslužan za to, nego svi zajedno. Počev od igrača, navijača, ljudi koji vode klub, radnika na stadionu, pa sve do nas koji smo u stručnom štabu. Mi smo samo radili svoj posao, a izgleda da ga nismo loše radili, jer su stigli rezultati”, rekao nam je Peco, kome ugovor sa klubom ističe 1. juna. Na kraju - kako ste sa zdravljem? “Samo neka potraje”, kratak i jasan je bio Nikola Rakojević. Rođeni pobjednik. Čovjek koji će još da pobjeđuje. U to ne sumnjamo... B.Topalović

Budućnost i Lovćen će odmjeriti snage u finalu Kupa na stadionu pod Goricom 30. maja (20.30), a Fudbalski savez Crne Gore je odlučio da taj spektakl najavi kroz spot.

Video je sniman na podgoričkoj areni, a “manekeni” su bili Draško Božović, Miloš Mijić i Igor Ivanović iz Budućnosti, te Goran Vujović, Mirko Radišić i Andrija Kaluđerović iz Lovćena.

PROJEKAT OMLADINSKE ŠKOLE CRVENO BIJELIH

Danilovgrad uz Zvezdu Crvena zvezda razmišlja o budućnosti - fudbalski gigant iz Beograda je potpisao saradnju sa 13 škola fudbala i tri regionalna centra. Taj projekat Omladinske škole predviđa okupljanje najmlađih talenata i njihov razvoj u lokalnoj sredini. A uz “crveno-bijele” iz naše zemlje je Škola fudbala Danilovgrad! “Na ovom projektu radimo već godinu dana, a cilj je da učvrstimo mrežu potrage za

talentima širom Srbije i regiona”, rekao je Nikola Jelić, glavni trener u Omladinskoj školi Crvene zvezde, a onda je dodao... “Kroz saradnju sa 70 školica fudbala kreirali smo odličnu bazu djece do 12 godina, a regionalnim centrima rješava se problem rada sa djecom od 12 do 15 godina i njihov prerani odlazak od kuće, koji je nerijetko veliki šok za igrače”, jasan je Jelić. B.T.

Sport

UTORAK I SRIJEDA, 21. I 22. 5. 2019.

večeras Kreće finale plej

Bitke za t je Budućn Crna Gora čeka šampiona: Duel Filipa Barovića i Nikole Rebića

Bundesliga umjesto regionalne: Fudbaleri Paderborna slave sa jasnom porukom na majicama

KaKo je Minhen 1860 ª spasioº novog prvoligaša paderborn

Nedavno zamalo amateri, sada su u raju Bundeslige

Maj 2019. navijači Paderborna dugo će pamtiti, jer je tada njihov klub izborio ulazak u Bundesligu - drugi put u istoriji. Ipak, jedan drugi datum svi oni moraće uvijek da slave. Bio je to jun 2017, maleni klub iz fudbalske regije Sjeverna Rajna-Vestfalija na terenu nije uspio da izbori opstanak u trećem rangu njemačkog fudbala, pa je Paderbornu koji je 2014. igrao Bundesligu slijedio prelazak na amaterski nivo. Ipak, u istom trenutku je-

dan velikan se nažalost mnogih gasio, ne i nažalost navijača Paderborna. Minhen 1860 je ispao iz drugog ranga njemačkog fudbala, a vlasnik Hasan Ismaik odlučio je da ne uplati neophodnih deset miliona eura za licencu, pa je na taj način osudio svoj klub da sklizne u amaterski rang. Sve to je značilo da će Paderborn, ipak, ostati u Trećoj ligi - umjesto “lavova” iz bavarske prijestonice. Sreća, sudbina ili samo splet okolnosti, tek to kao da

je “probudilo” sve na “Benteler areni”, pa je Paderborn eskpresno izborio prelazak u Cvajtu (Druga liga), a prije par dana otvorio je i vrata raja - “plavo-crni” su se kao drugoplasirani ponovo dočepali Bundeslige. “Teško je sve ovo shvatiti, ja ne uspijevam još”, iskren je trener Paderborna Štefen Baumgart. “Gdje smo bili, a gdje smo sada. Ubijeđen sam da sada nećemo ispasti iz Bundeslige, nakon prve sezone kao prošli put”. K.B.

antionio Konte će od ponedjeljKa biti trener intera

Legenda Juvea na Meaci

Pominjao se povratak u njegov Juventus, željeli su ga i Milan, Pari Sen Žermen i Bajern, ali... Premiju je “zgrabio” Inter. Kako pišu italijanski mediji Antonio Konte će od ponedjeljka biti novi trener “nerazura” - i to bez obzira hoće li Lućano Spaleti u nedjelju uspjeti da izbori plasman u Ligu šampiona. Mediji sa Apenina javljaju i da je Konte prihvatio sve uslove Intera, kao i da će potpisati ugovor na tri ili četiri godine. Ova vijest teško će pasti navijačima Juventusa, gdje je Konte bio kapiten, igračka legenda i trener koji je “bjan-

Jedan odlazi, drugi dolazi: Spaleti i Konte konerima” donio prve titule nakon povratka iz Serije B. Naravno, čini se da je ključnu ulogu u ovom transferu odigrao dugogodišnji sport-

ski direktor Juventusa Đuzepe Marota, koji od oktobra istu ulogu obavlja u Interu. Stručnjak iz Lećea sa Juventusom je tri puta bio šampion Italije, do krune je stigao i sa Čelsijem u Engleskoj, a bio je i selektor Italije sa kojom je stigao do četvrtfinala EURA 2016. Kao igrač sa Juventusom je osvojio sve što se moglo - pet puta Skudeto, po jednom Ligu šampiona i Kup Uefa. Sada se vraća u Italiju, u novi klub, ali čini se da će naredne sezone imati sjajan tim pošto se pominju velika pojačanja koja bi trebalo da stignu na “plavo-crnu” stranu Milana. K.B.

Dinastija je pala prošle godine. Prvi put u istoriji Budućnost nije krunisana u Crnoj Gori, “dželat” do tada vječitog vladara bio je Mornar. Dvanaest mjeseci kasnije isti rivali ponovo će igrati svoju “Igru prijestola”, s tim da će se Budućnost prvi put naći u ulozi izazivača, dok će “mornari” pokušati da odbrane tron i naprave još jednu senzaciju. Vrijeme je za finale - sve kreće večeras iz Podgorice. Šampion će biti onaj tim koji prvi stigne do tri pobjede.

■ Kad ne braniš, nego osvajaš

Nakon što je regionalnu krunu predala Crvenoj zvezdi, Budućnost se odlučila da u po-

11 puta je šampion Crne Gore bila Budućnost - uz nju još samo je Mornar uspio da osvoji titulu

hod na povratak crnogorske krune krene sa mladim i ambicioznim trenerom Petrom Mijovićem. Možda je kroz ligaški dio Superlige bilo neočekivanih kikseva, ali “plavi” su na kraju došli na svoje - plej-of su doče-

Kceri crnogorskog kralja Nikole J oprinijele su slavi malene kraljevine u Evropi. I

Nikola Petrovic Njegos (1841-1921) postao је knjaz Crne Gore i Brda 1860. Kada ,е i ozenio Мilenoт (1847 - 1923), rodenom Vukotic. 1910.godine Nikola је proglasen za kralja Crne Gore. Izrodili su dvanaestoro djece - devet kceri i sina. Cetiri kteri knја .. Nikole zaposjele su srpski, ruski i italijanski dvor i па njima ostavile svoj pecat za sva vremena. Мnogi su sk10ni da tvrde da su опе presudno uticale па istoriju Evrope.

Kceri Кralja 5и bile уеота obrazovane, neke od пјш su bile poznate i priznate ро svom ћи manitarnom radu. Njihovi likovi pripadaН su savremenom svijetu i savrseno su se uklapali u sliku о slobodnoj zeni koja sarna bira svoj pul. ·Studirala sarn u Petrogradu i slekla nајЬоЈје obrazovanje, ipak те pogledaj. Jesarn i bicu uvijek Crnogorka. Visoka sarn, dugih nogu, crne i kovrd:iavec kose. tamnog tena i ociju, пе nasminkanog lica, u lijерој аН nе i zavodJjivoj haljini. Umijem vrlo dobro da govoriro francuski, kao i ruski i eng1eski, аН 10 od mene nе I'ini Francuskinju, ni Ruskinju, nili Engleskinju. Ја sarn krsna Crnogorka!" - ЈеЈеnа Savojska crnogorska princeza i pretposlednja kraljica Ilalije; Pariz, 1895 ." I \11'1Н ... , \1

.... ....... ...... ..... .. ............. ... ... ...... ...... U~enski glas" ёa.sopis govori о nаЈјm zenama ј njihovom doprinosu

crnogorslwj istonJi. Угуеmе nеmјnоуnо hrli naprijed, alije nаЈа duinost da је РОУГеmеnо osvrnemo /са proslom ј izgovorimo ili nарцето јmеnа koја $и 10 zavnjedila. Njihovo роmјnјаnеје nаЈа cast, njihova lюSnnа је nаЈа ј/ауа. Ovај casopis је ргШIш da је ја uvшауаnјеm sjelimo zena koје ји је kroz prethodne Ујеkoуе bori/e za ostvarivanje јvoјЊ prava, za svoje mjesto и drиSIVU i istoriji Сгnе Gore, a/i i ргШIш da је Сије ZENSКl GLAS јег је о zenama kroz crnogorsk:u isloriju govorilo a/i оnе nisu јmа/е pri/iku da govore. Crnogorske eminentne јеnе iz svojih ob/asti се dati njihovo vi4enje odre4ene drultvene teme.

2.ENSКJ

GLAS

Casoрiз za cmogorke i ot!uvanje kulrume ba§tine Cme Gore

Os nivai! I izdavai!:

NVU ARS

Ста

Gora

UrednJca: Vcselinka Milanovic t lanlce redakcije: dr Anastazija Miranovic; Njegosava Seja Vujanovic; dr Sncfana Pantovic; Ana Vukovic; Renata Bulajic; Nada DubIjcvit ~jednica programskog odbora: mrAel SaIh Lektorka: Milka Goranovic

(ЕНТдА ZA OCUVANJE I RAZVOJ I(ULТURf MдN.IlNA CЯNЕ GOA.E

•

ШNIЖA рь! RUAlТJEN ОНЕ ZНVILUM!N Е КULJ\JREs SE PAКlCAYE мдuт тt ZI (ЕНТЕА

FOR PREЯ:RVАТIOН то DEVELDPMENТ of ТНЕ CULТURES

of NAnoNAL MINOOmfS IN МОНТЕNЊRO

Stampa!di2ajn: Grafika Вјјеl0 Роlје; zcnskiglas@botmail.com Telefon: +382 69 929 483

VВR

с-тајl:

.tENSКl GLAS је upisan u cvidcncije pod rednјт br. 784 Rjcknjem Ministarstva

kulture са br. 05-UPI- 006-14--191·1 od 29.01.2014.godine

Sonja Тотоуј6 Sunш6 POLIТICКA FILOZOFIJA НANEARENT

Маја

Duri6

VШЕNЈА OCIМA SVJETSКIН

ZENA FOTOGRAFA

Violeta Bagas -Savi6 SVE ЈЕ MOGUCE, АКО ZNAS КОЛ ТI ЈЕ CILJ

Zoj а Durovi6

Njegosava Seja Vujanovi6 CAS ISTORlJE U PRlJESTONICI CETINJE

Saida Cikic UOGLEDALU

Vesna Softanac IZAZOVI NOVINARSТVA U POPLAVI ТАВLОША

.' .

SLAВOSТI, IМE ТI ЈЕ

ZENA

26 28

Marina Miketic Nikolic

Мilanka Corovic

'--

1- .......А .....

о \.

ОЈЕУОЈАСКО PREZIМE Ае!

Salh

CRNOGORКAU

CAROBNOM OGLEDALU

МIRlSКNЛGЕ

2: Е N5 К I G l Д S . lasopisza cmoqorke i o(uvanje kutturne baStine Сте Gore·

Son;a Tomovit ~und.it - filozof, antropolog, kni!evnik i univerzitetski profespr. Na Filozofskom fakultetu u Beogradu diploтиalа па smjeru filozofije. Na istom (akш tetu је magistrirala 1990.godine, а doktorsku diseгtaciju pod naz.ivom Produ.ktivna mot ге<:ерс јје u savremenim estetickim teorijama odbranila је 1999.godine. виа је dekan Faku1teta politickih nauka i Savjetnik za ljudska ј manjinska ргауа Predsjednika С гпе Gore. U akademsko zvanje redovnog profesora Univerziteta Сгпе Gore, па predmetima PolitiCka antropologija, Estetika, Filozofija i Studije roda, јzзЬranа је 2010. godine. ОЬјаУlјепје k.njige i studije: Njegosevo ро etsko bogoslovljenje (1991); Od knjifevnog djela ka Citaocu (1 994); Problem recepcije u savremenim esteti&im teorijama (1996); Studije i ogledi iz antropologije (2004); Danilo Кis, izmedu Loveena i Zida рlаёа (2005); Njegos, pjesnik ј misWac (2006); Кnjifevno - antropoloski portret (2007); Petar 1, vladar с rnоgогsю (2008); Borhesova knjifevna mitologija (2009); Etika ljudskih ргаvз (2010); Slikarstvo Petra Lubarde (2010); Identitet i vrijednosti (2011); Petar Prvi, rnonodrama (2015); Njegoseva filozo ћја соУјеЬ (201 6); Njegosev dofivljaj lјеро 'е (2018).

\ЮНс'vоtni

moto?

Zivotni moto... graditi duhovne vrijednosti, umjetnost, kreativnost, Jto nas јјриnјауа, radosiu, lјиЬауlји, еТОјЏ, ртјуlаСnОјп, Ыш da је rijec о ОјоЬа mа, knjigama, duhovnim oblastima saznanja, u razumjevanju svijeta u koтe iivimo. Zivot јmа јmјјао ako ка shvatimo kao stalno ијаутЈауаnје, dogradivanje licnosti, исеnје је kontinuiran proces, ра је i тј lшо licnosti razvijamo и ууеmеnи. NaI identitet zavisi иртауо od usvojenih vrijednosti, estetskih, etickih, duhovnih koje пат sluie kao vrijednosni ОТ jentiri u nasem saznanju intelektualnom, ројmаnји, ali i prakticnom роnаSаnјu. Zivot је jedan i nероnоууј у' unikatan, beskrajno ја т zahvalna па daru iivota, to је sansa koju nе smijemo propustiti. StraJnija је pomisao da provedemo i ivot uzalud, od samog kraja iivota. . . ka

јуеmи оnоmе

Zenski g/as: Kako vi vidite uspjesnu ienu? Sonja Тоmоујс Sundii: Uspjesna zena је оnа koja је ostvarena profesionalno, radi posao koji voli, i ispunjena је Ijubavlju, voli prijatelje, porodicu... Samopouzdana је, svjesna svojih vrijed-

se pred izazovima, nе vjeruje и rodne steretipe, sigurna је da moie da ucestvuје и јауn от i ivotu па svim mjestima i pozicijama, аЈј i da organizuje ј svoj topli porodicni doт. Dakle, sve to moie, svaka iena, pitanje је samo аа li to i eli. nosti,

nе роуlаСј

·2:EN SKI Gl AS ·casoplsuanogodtioluvUlit.uJtum~ ~tiMCmeGort

Sonja TOMOVIC SUNDIC

POLITICКA

FILOZOFIJA НANEARENT ап а Arent јеdnо је od najznacajnijih imena u polititkoj filozofiji хх vijeka. Filozofiju је studirala u Marburgu, а Martin Hajdager јој је bio profesor. Uticaj Hajdagera па пје по еmосiопаlло i intelektualno sazrijevaпje је ogromno. U vremenu racisticnog rezima. опа se seli u Hajdelberg gdje pi!e disertaciju pod Jaspersovim mentorstvom. Кritikovana је

zbog romanticne veze sa Hajdagerom, zbog njenog mentorskog mandata па univerzitetu u Frajburgu pod nacistima. Kasnije predaje па Berkliju i Prinstonu kao prva zena professor па ameriCkom Univerzitetu. U svojim brojnim knjigama i politickim raspravama Нanа Arent analizira [еnimеп zla i nasilja. nastojeci da objasni njegovu prirodu i razloge pojavljivaпja u politickoj pralcsi. Njeпа kultna knjiga "о nasilju", zatim razmatranje politi&e kulture totalitarizma и spisu .. о totalitarizmu" su ostavile sпзZan pecat па politilko mi!lјепје хх vijeka. Нanа

Arent insistira па razlici izmedu рој тоуа: тоС. autoritet, siIa, snaga i nasilje. Ола smatra da politicka teorija poklonila dovoljno pafnje, istorijski gledaпo, su!tinskoj politici izmedu navedenih ројтоуа, ра se oni пајсе !се uzimaju kao pojmovi istog znacenja. Ме dutim. radi se о sustinskim razlicitim terminimа, koji u Ыtnот smislu odreduju i njihovu razlicitu funkciju u politiCkoj pralcsi. Izmedu ројmоуа тос i sila, snaga, autoritet, i nasilje, dominaпtnih u пјепој polititkoj filozofiji, ро stoji fundomentaJna razlika. s obzirom da se nasilje uvijek vezuje za neka sredstva - oruda za ostvarivanje politickih сЩеуа.

Za Нanи Arent тос је imanentna svakoj ро litickoj zajednici, а опо !to је neophodrio za тос jeste legitimitet. Iskusenja da se тос и тјеп! terorom, prisutna jekao realna opasnost u totalitarnim politiCkim kulturama, posebno u velikim ideolo!kim prijentima хх vijeka. U tom kontekstu Напа Arent, zalcljucuje da postoji potpuna suprotnost izmedu mоСј i пз silja ира talco gdje јеdnо vlada drugo је odsut»

по.

аnа Arent insistira па

i edu djmova: то" sila, snaga i lIasilje

razlici autoritet,

Svojim suptilnim aпalizama politicke тоСј i njenog autoriteta. zatim pitanja nasilja i demokratskog ograпitenja totalitarnih rezima, Напа Arent spada u red najznacajnijih misШаса politike naseg угетепа. Напа Arent је jedna od najagilnijih intelektualaca то dernog doba. jeste izuzetna humanisti&a crta. Za Напи Arent politika је neodvojiva od etike. te otuda пјеп! izuceno divljenje ргета aпtickom polisu i aпtickim filozofima koji su cvrsto Ујегоуа1ј u ideju ргауеdnе driave koja svim gradanima treba da obezbljedi moralno dostojanstven iivot. Ро ovim vrijednostima politicka zalaganja Напе Arent alctuelna su i danas. nе izgubivsi gotovo nista od svog prvobltnog znacenja. vazna za smisao nase civШzасiје. 2ENSКl GlAS·lasopis uonogortei oCuYiИ1; kult~ baStineCmtGorf·

Маја

f)u ric, rodena је па Cetinju, а zivi u Budvi. Diplomira1a. је istoriju umjetnosti u Beogradu. Postdiplomske magistarske studije zavrsila је u Pragu, а doktorske u Beogradu . U radnoj biografiji Маје юшјс smenjuju se poslovi umjetniCkog {otografa, istoricara umjetnosti, iz.leti u novinarstvu, foto -zurnalistici, urednika likovnog programa u Grad Теа tru u Budvi. Najznaeajniji dio radne biografije је angazvanje Ьо vanredni professor па nekoliko univerziteta. Као istоriш umjetnosti. intenzivno i dugo se Ьауј proucavanjem kulturne baAtine Crne Gore, istorijom fotogra.fije i teorijom kulture. Komesar ј е i autor brojnih iz)ozbi i рсуе knјј ge о istoriji cnrogorske fotografije ( СЛNU) ,

вku, ~ojj js, Vas iiiwtMi moto? Маја

nut

име:

"Zivot је kaO kamera. Fokusiraj se па оnо sto је vaino. Zabiijei i [јјере ие :Лkо ме ispad sve kako tтeba napTavi јо.! jedan snimak",

nski glas: Kat

уј ~jdite uspjesnu ienu?

Маја витјс: Сјm predete 50 godina, ртуи polovinu i ivota, poCinjete da

se preispitujete i postavljate sebi pitanje da li sam uspjesna :iena, Ne znam sto bih vam Tekla, Svi smo, mislim, drugalije zаmi.Щаli nаЈ iivot, makar и mаЈП. Ртјје nekoliko godina pozva1i su те da gostujem и jednoj TV emisiji о uspjeJnim zenama ; odustala sam, јет nisam sigurna koliko sam ја uspjesna i kako /t.ime se to тјетј, Neke stvari sam postigla и :iivotu о kojima nisam nј sanjala, а neke za koje sam т isШа da се ЫП normalni tok zivota nisu se desile. 1 tako sam ја presta[a da postavljam sebi takva pitanja. Znam da uzivam и svom poslu i iivotu, da sam se pronasla sto mnogi ljudi nikada nе uspiju. ттuајт se аа slavim i ivot svakodnevno ј da sebe nе shyatam ртеуНе ozbiljno kako Ы se tako ьотаа protiy samokritil nosti i smanjila olekivanja koja su па т [ОЈ saveznik. Mislim da sam роргШlnо uspjela и tome samo јоЈ da taj tretman и potpunosti Ртјтјјеnјт i па druge i onda си postati ртауа uspjeJna zena. Svako јта drugalije paramtere uspje.lnosti, ро теn; to su тесјто: ostvarenje nekih snova, slavljenje z jvota, porodica. ostavljanje tTaga и tudim zivotima i sto таnје posjeta doktorima.

.2: Е NSКI GLA S · lasopiш anogorke i oluvanj~ kulturм ~nt cmt ~

...

..,

, '

." " ,.""

;

Маја DURIC

VIDENJA OCIMA SVJETSKIH,: . ZENA FOTOGRAFA 1, ,I

dlucila sam se za QVU temu ne samo zato sto лiје obradivana nego sa.m bila i inspirisana пе

davnim povratkom sa regionalnog foto projetka "Balkan girl power~ gdje saт Ьilа mentor djevojkama до 26 godina iz nase zemlje i upoznala neke

divne, uspje~ne 'епе. Тета је Ьilа poloZaj fene па Balkanu, а ta izloiba Ысе рсш zanа i u Селој Gori. Zene su irnale znacajnu ulogu u ranoj"istoriji fotografije - radile su uz svoje тииуе. stampale za пјih. i , патаvnо, same se Ьа viJe fotografisanjem . Масје Lydie Cabanis (1837-1918) сафal је u La Maison Bonfi.ls, о,

studiju u Bejrutu koji је osnovala sa svoјirn mu'em Felix-om Bonfi.ls-om (1831-

1885), dok је оп putovao i fotografisao ас hitektonske objekte i реји'е па Srednjem istoku. U Francuskoj, Zenevjev Dizderi (с. 1817-1878) је, gotovo nezavisno од svog mu'a, vodila fotografski studio, prvo u svom соdnот Brest-u а kasnije u Parizu. Zene amateri, kao 5tO је Clementina

Hawarden (1822- 1865) Ьilе su aktivne u fotografskim k1ubovima, praveCi neke од najinteresantnijih fotografija tog vremeпа . Biti amater пјје znaCilo да је kvalitet fotografija losiji уес da oni nisu izdrzavali sebe prihodima од рсодаје fotografija. D'u1ija Margaret Kaтeron (1815-1879) kao aтater pocela је да se bavi fotografiјот u 48-0ј godini. Do 1900. godine Ьilо је vise од 7000 fena profesionalnih fotografa u Ujedinjenom kraljevstvu i SAD-u. Fotografski studiji su

rek1aтirali

mogucnost да vas fotografi~e fenski fotograf zbog onih iena koje Ы se osjeCale prijatn.ije ukoliko Ы ih fotografisala druga 'enska osoba, narocito zbog cinjenice да је prilikom poziranja mog10 ' dоб до fiziCkog kontakta. Ne~to sliCno se de~avalo i u Libiji u доЬа Gadafija, gdje saт zivjela nekoliko godi~ па. Njihove svadbe su veliki .ivotni doga,daj рсауе se оЫтпе pripreme. ле samo u organizacionom smislu. nego se cak potpisuju ugovori kojima se obezbjeduje ро log u zlatu ukoliko se mlada razvede. Na svadbaтa su odvojeno mu~karci, odvojeпо 'епе tako да muzika ili fotograf mogu biti saтo 'епе.

znacajnu ulogu fotografije - rasvoje тuzeve, staт pale za nјЉ, ј, naravno, saтe se bavile fotografisanjeт I

Kako sarn fotografije сатјјalа ( tada је j~§ kori!Cen negativ film) u једnој foto-гаШi!ji vlasnik mi је odmah ponudio да fotogra, Ыет svadbe. ОдЬilа saт, ali sam rado i!lа па pozive prijatelja kako Ы kao insaj'дес nedokucivog svijeta za mnoge mogla pisati о tome i fotografisate za тоје repor,taie.

Ovaj

op~irniji

uvod nije

Ыо

planiran, ali

sa egzotikom s kojom sam se susrela tamo

vjerovatno је bila slicna оnој koje su dozi- » .\ I ,

2:ENSКl GLAS · lasорlш cmogorke Ioruvanje kultunw: bahlneCmtGore. ! 7

vjele strankinje fotogralkinje koje su sniтаЈе ро Crnoj Gori Јаајет 19. i pocetkom 20. vijeka. Mozete sarno zamisliti mladu. o~razovanu i slobodoumnu zenu koja se

svjesno

H~ayala

ugodnosti mirnog porodilлоg iivоtз. posvecujuCi se otkrivanju

malo poznatih balkanskih zemalja. veruci se ,ра planinskim masivima neprohodnim kozjim stazama. bez obzira па vremenske uslove. Ыо su је posmatrali tad" а i da-

nas Ы cudno. Meri Edit Daram (Mery Еф! Durharn 18р3 -1944) boravila је duze vremena и Сюој Gori obilazeCi је pje!ke ili ја!ис; па magarcu. noseci sa sobom blok i olovku. crtajuCi i slikajuCi zanimljive likove i тје sta. Оуа strastvena putnica i spisateljk.a sa sobom је nosila i fotografski арата! da u svakom trenutku mои zabiljeziti zз nimljive ljude i predjele koji su privlacili пјепи paznju. Ostavila је znacajne antropolo!ke zapise и sv6jim оЬјауlјепiш knjigarna. Za svoj.e pregala!tvo odlikovana је

zlatnom Medaljom za revnost. Uz to, gospodica Dararn је bila komesar crno-

gorskog исе!са па Balkanskoj izlozbi odrZanој и Londonu 1907. godine. i izvje!tac Tajmsa i Enterijerista. Prvi ри! је do!la и Crnu Goru и periodu od, 1900. do 1903 .• da Ы п а Balkanskoj izlozbi priredenoj и Londonu. 1907. godiпе: gdje su izlagale Srbija. Bugarska i Crna Gora uredivala i naroje!tala crnogorski paVиjon. Njenim iskrenim i nesebicnim zalaganjem oko uredenja izloZbenog prosto'ra Ыо је zadovoljan i crnogorski vladar. Poslije izloZbe Еф! Durharn је krace vrijeте boravila па Сеtinји. odakle је оЩlа и Skadar, da upozna поуе zanimljive krajeуе i ljude. da Albaniju !to Ьоlје predstavi i pribliZi evropskoj javnosti. Svoje putopisne bilje!ke. publikovane и Londonu. Ни strirala је vlastitim crtezima i fotografijaта

nastalim

па Нсu

Malo se zna ko је

mjesta.

опа uopste

su razlozi njenog dolaska пи

bila, i kakvi оуе, za jed-

Englesk.inju toga vremena, zasigurno

daleke krajeve. ZahvaljujuCi posvecenosti оуот prostoru. stekla је уеlоо ugled

medu englesk.im antropolozima i zasluiilа

Кraljevskom

antropolo!kom

institutu.

Govorila је пјеmаёц francuski i italijanski jezik. а tokom svojih putovanja ро Сrnој Gori. Srbiji i Albaniji. паиШа је albanski i па! jezik. Njen ри! pocinje и sjevernoj Italiji 1899. godine. da Ы se 1900. godine iz Trsta k.roz Dalmaciju uputila и Kotor. Те

iste godine. и sred ljeta stize па Cetinje Podgoricu. Do 1903. godine. tri puta ришје и Сrnи Goru. Putovala је пајсе!се koCijama, аН је znala i da prelazi velike razdaljine ja!uci. ponekad i ро cetrnaest sati dnevno. Medutim. tokom puta 1903. godine. uputiv!i se konjem iz Podgorice и brda. obilazi пајуес; фо unutra!njosti Сrnе Gore. Prvo se ispela do Коlа!inа. а odatle. poslije nekoliko dana. nastavila konjskim planinskim stazaroa do onda!njeg pogranicnog mјеstз. Andrijevice. Godine 1904.• па povratku iz Makedonije i Albanije. zadrz~va se и Crnoj Gori oko mjesec dana. Tada је prvi ри! primljena и audijenciju kod knја.. Nikole. Кnjaz јој i

је tom prilikom ' шисјо svoj foto-portret

i zahvalnicu.

Edit nastavlja sa svojim pute!estvijima Gori. рЬ krajevima koje do tada nije vidjela. prek.o Danilovgrada. NikSica

ро Сrnој

i Savnika ka Durmitoru. Fotografise lju-

de. porodice. kuce. alatke i pejzaze. Slika

clanstvo и

·2:ENSКl GlAS 'asoprs uanogcнttlolLМnjtkultumebiWмCmtGor!

crteze, akvarele, predjela, поопје, biljeti оЫсаје koji vladaju u tim krajevima. Sve sto је Edit unijela u svoj prikaz Crne Gore, moralo је blti podredeno neosporпот epskom i herojskom liku zemlje. Nakon mnogo objavljenih knjiga, i vi!e nego bogatog zivotnog iskustva, i ako уес u sedmoj deceniji zivota, i tada nalazi усе тела za sredivanje ogromne rukopisne. slikarske i foto-riznice. Svoju uredno klasilikovanu grafiCku, slikarskn i foto-zbirku koja sadrti 15 svezaka dnevnika zavjeМаЈа је za паиСп и upotrebu Кraljevskom antropolo!kom institutu. Njeno cjelokuрпо starnpano djelo zauzima preko 2.500 strana. Graficko-slikarska zbirka broji пе koliko stotina radova, а foto-kolekcija oko dvjesta snimaka. Јоо jedna ,епа, koja је tumarala ovim prostorima pocetkom dvadesetog vijeka doslа је sa drugog kontinenta. Кlara Siprel (Clara Sipprell 1885 - 1775) Ыlа је jedna od najpoznatijih arnerickih piktoresknih fotografa. Tadasnju Jugoslaviju posjecuје dva puta, 1924. i 1926. godine. Snima nekoliko cjelina u vezi sa mjestima ат bijentima, i portretima ljudi koje је srela а karakterise ih fokus piktorijalisti&og pristupa. Njeni odgovori па obiljezja koja је zatek.la, neodoljivi su primjeri idealizovanih izgleda starina i proslosti. i istovreтепо su snazno feminilni u detaljistiCkim i deskriptivnim opisima izabranih cjelina. U depou MSU и Beogradu se сиуа oko tridesetak fotografija sa motivima Crne Gore, formata 25 х 20 ст, uradenih teh nikom srebrnog brom'ida па рарUи. Мо tivi рјјасе па Сеtinји. Rimskog mosta u Podgorici, starog ratnika јх NikSiCa, Ре rasta. Ostroga, pogleda sa Pavlove strane. portreta seljanke. rijeke Zeta. govore da је Siprelova obisla уеа dio Crne Gore. Опо sto sam uspjela da saznam уехanо za ovu zbirku је da su fotografije stigle и Ми хеј u Beogradu kao poklon. U ranim dvadesetim. Юаrа је primila nagradu Кraljevske fotografske izloZbe и Londonu ха "Najbolji pejzat Amerike".

Росеlа је da putuje u inostranstvo, portretisuCi kraljeve, kraljevske porodice, паиС nike, i stvorila mnogo prelijepih pejZaza. Njena tehnika је bila jednostavna: pri\-odпо svijetlo. objektiv meko-crtal. Ьех иуе Cavanja i retusiranja fotograf1je. Osndvala је zimski studio и Njujorku i ljetnji stildio u Vermontu. Medu poznatim licnbstiта koje је portretisala nalaze se ј: л.ЈЬеrt Ajnastajn (Albert Einstein), kralj SYed~ ske i njegova porodica, Perl Bak (P.earl Comfort Sydenstricker), Eleonor Rщvеlt (Аппа Eleanor Roosevelt) i mnoge d!f1ge. Godine 1974. dobija nagradu Vlade dftaI уе Vermont. ј Dzоrшiпа Рапј Dzulija Foster (Georglana Рannу Julia Foster 1891 - 1975) tridesbtih godina 20. vijeka, fotografise planine u Сrnој Gori. Оуе fotografije se danas f'alaze и Pit river muхејu . Vrativsi se sa ~o vog Zelanda, Fosterova dobija stipenqiju za odlazak и Jugoslaviju, gdje је od 19~1. do 1934. godine angazovana kao zvanilni fotograf па praistorijskoj arheoloskoj ~k spediciji koju је organizovao Beograd1ki univerzitet. I, Опа пјје Ыlа fotograf . аН и nizu оtш zenskih zapisa foto-aparatom. olovkom о Crnoj Gori zavrsicu оуај tekst samo sa kratk.om паротепоm о ОУОј сuуепој knjizevnici i пјепот , ро misljenju biogsa-(а, najznacajnijem djelu, obimnom putopisu о Jugoslaviji "Crno jagnje i sivi sok6", napisanom 1941. Ovu knjigu kritika :je docekala vrlo laskavim осјепата: =lји Ьаупа afera sa Jugoslavijom koja pods~ca па Hemingvejev zanos Spanijom" (Nj,ujork herald tribjun). Rebeka Vest napisala је оуо djelo па osnovu tri du:ia putovartja izmedu 1936. i 1939.g0dine. Опа narn pruta jedan od posljednjih uvida u stafu Crnu Goru, koja је svakako росеlа da \" mјјепја јоо i nakon 1878 . g0dше, а svak'ako nakon 1918.godine. Dakle, staru Спlu Goru geografsko i kulturno zatvorenih plemenskih sredina, u kojima se postuju naslijedene hijerarhije, kult predaka i snaga zajednice... I

1:ENSКI

GlAS ·asopis Zimюgorttl olImnje kuJtumt b.Jitiм t:rnf Gor!.

, ,

Violeta BAGAS-SAVIC

SVEJE MOGUCE, AKOZNAS КОЈ! Т! ЈЕ

CILJ

Violeta Baga!-Savic. Rodena u Ivangгadu - Веrз пе. Osnavnu i srednju ~kolu zavrsila u Podgorici. Тећпјсю fakuJtet u Beogradu-odsjek. industrijsko inzinjerstvo. Direktorica Stamparije Nova РоЬје da d.o.o. Udata, majk.a djecaka Уanје.

VaS ii otni moto? Violet

agaI-Sаvi6:

t~ti је iivot?

Kakve su ti тisli,

r;;;'ki glas: ~ko Vi vidite uspjesnu ienu? zena је zena koja zna da postavi prioritete i koja zna kako da ih realizuje. То nije jednoVioleta

BagaS-Sаviс: UsрјеЛnа

stavno, ali nјје nј nеmоgиСе. Samo mотаs znati sto hoceJ od iivota ј koja је сјјеnа toga. Уј,етuјеm da је za svaku zenu, тај ku, prioritet porodilno okruzenje. Odatle

se стр; snaga za sve ostalo

1О

·2:ENSКl GlAS .QsopIsz;l(mogorЦioluvanjekultumebUti~CmeGore

ikada пе mozete znati koje su vase mogucnosti dokse пе nadete u situaciji da morate da nalazite rjesenja i prevazilazite probleme koji пе trpe odlaganje. Sjecam se vremena kada је neko procijenio da mogu voditi stampariju najstarijeg dnevnog lista Pobjeda i mog straha da li си uspjeti. Тјт prije, sto је to posao koji уахј za musk.i posao. ро sao koji su uvijek obavIjali muskarсј i posao koji пе nosi samo veliku odgovornost. уес i ogromnu kolicinu stresa koji је петinоуап ako znate da поvinа mora da izade i da svaki problem koji se pojavi mora biti rijesen odmah, пета odlaganja za sjutra.

То se posebno odnosi па dnеvnu stampu - Pobjedu i Dnevne поппе. U svin drugim situacijama mozete donekle гасuлаti da imate vremeпа za rjesavanje problema. u оуот slucaju, пета cekanja. Od trenutka kada se иуесе okupi еюра koja се raditi па pripremi materijala koji

је

proslijeden od redakcija. росinје trka s пеmепот. Sve тоса ЫН zavrseno do doJaska distirubtera koji ima svoj raspored dostavljanja поvinа i koji пе smije da odstupi ukoliko Ьосе da staтpa dospije па vrijeme do prodajnih mjesta.

пот оkrшепјu

пјје

zasluZila.

Те

od-

govornosti ЬШ smo svi svjesni. 1 svi rз

dili dan пос. za novac koji пе zasЈшuје da bude pomenut s obzirom па smijesno malu сiПи, i пе pitajuCi 5ta се sa пата Ьш

sjutra.

U stampariji su problemi maltene svakodnevni. Ali, опа 5to i mеni daje snagu

zena nacelu stamparije

је

kolektiv u kojem radim. Necete vjeсоуаН. ali vise od polovine таdnе snage su иле koje dolaze и уесеспјоо satima, а

јиtппјјm

odlaze svojim domovima.

Као ипа. тајЬ. znaт

koliko im је tesko i trudim se da budem. пе rukovodi· Јас. direktor. nego prijatelj. Vjerujem da se svaki problem moze rijesiti ako postoji dobra narnjera i ako Jjudima pridete priје svega Ьо covjek. ра tek onda Ьо sef. Tada se rada povjerenje. tada imate 10јаЈ nost kompaniji u kojoj radite. Bez toga ле тои, а uz to i najtezi рсоЫеmј mogu da se rijese.

JzIazak iz krize najstarijeg crnogorskog mефја је,

sigurna sam,

Ыо

uspjeh i nas

zaposJenih. starnpariju, kada vidim nih od Ьоја

Zato danas, kada udem u kada osjetim miris olova, nase majstore ruku umrJjasa рЈоса па kojima se slaiu stranice tekstova i materijala koji се biti оЬјауljеп u sjutrasnjem broju поvinа. пе mogu da se пе sjetim 5ta smo sve zajedno

proSli i пе mogu da пе osjetim zahvaInost па пјтоуот strpJjenju i pozrtvovanosti. Naravno da i danas ima problema. teskih situacija. ali је povjerenje sustina uspjeЬа. Tako је i па posJu i u porodici. Лli. da biste doSli do оуе jednostavne istine, аеЬа da prodete mnoga iskusenja. Лli, da se vratim па pocetak price. па тој

:Њ:е

najstarijeg medijaje, sigurna sam, Ыо uspjeh i nш zaposlenih

Zivotni moto - treba samo znati odrediti prioritete. Za svaku majku. prioritet mora ЫН porodica, аН taj prioritet rada

Sjecarn se. пјје bilo tako davno. kada је list Pobjeda. brend crnogorskog novinarstva. otiSla u stecaj. Nakon prvih neoliko dana soka za sve zaposlene. shvatili smo da smo ирсауо тј . zaposleni, ti . koji treba da podnesemo ле saтa пајуесј ,dnеvni

teret nego i пајуеси odgovornost. U takvim uslovima trebalo је svakodnevno starnpati novine. ле dozvoliti da prestaле izlaZeпје lista, јес Ы to Ыо poraz nas

zaposJenih. dokaz da nijesmo sposobni da

Бе

nosimo

Ба

problemima. Upravo to

nijesmo htjeli da dozvolimo. Jer. Pobjeda. 'dnevni list koji

је

nastao i opstao u rat-

i druge - da toj porodici obezbijedite sto уеси sigurnost,

јој

5to Ьође obrazovanje svo-

djeci. da obezbijedite normalne usJove odrastanje. Тј prioriteti rodi-

пјЉоуо

се поуе - da se za to sve borite i izborite. То nijednoj ,епј пјје jednostavno. radila u kanceJariji ili па рјјасј. bila direktor ili trgovac. АН, polazi za rukom.

Ponosna sam i zзћvзlпа 5to radim u firmi

koja је danas

јеdnа

od najboJjih u Crnoj

Gori. ponosna i zзhуalnа takode i па mе nadZment оуе firme koji su prvenstveno

dobri Jjudi. а onda i sve ostalo.

2"ENSKI GlАS·~шanogortelofuvаnјеkultumebi~tl~(me&n·

Zoja Durovit rodjena је u Podgorici, gdje ј е zavrsila osnovnu i srednju muzi c~ ku skolu, kзо i dva odsjeka па Muzickoj akademiji, opstu muzicku pedagogiju i dirigovanje, па kojem је i mаgistrirаlз, sa horom Muzicke skole « Vasa Раујс .. radi уеС: 19 godina, аН је dirigentsko iskustvo росеl а da stice mnogo ranije, Osvojila ј е mnoge nagrade, dirigovala u па!ој иmlјј , Srbiji, Njemackoj, Italiji , Dugogodisnja clanica vokalnog kvarte~ ta .. Veselice ", sada је па celu zenskog vokalnog sastava ... Alata ", umjetniCka direktorica Festivala djecje pjesme .. Nasa radost ", а od рсјје nepune dvije godine је i direktorica UmjetniCke skole za mшiku i balet .. Vasa РаујС: ",

otni moto? l't>"'1ii'it: МОЈ i moto - Raditi iskreno , provizacije, znave~ п z obzira е (о IN ili nуе. Rjesive uacije prob uspjeJno rije!;iti • kod nerjesivih, nе gublti vrijeme. Zenski g/as: Kako Vi vidite uspjeJnu zenu? Zoja f)urovic: Uspje!;na :!еnа је. ро тот misyenju. svaka koja је zadovoyna onim !;to је postigla и privatnom i porodicnom iivotu, zadovo1jna svojim izgJedom i koja sve (о sup(јЈnО pretale и svoju harizmu ...

· 2:EN SКI GlAS ,WopIsuanogorktloruvanjtkultumeb.dtIMCme~

•

Zoja DUROVIC

SLABOSTI, IME ТI ЈЕ ZENA

О Ьоlје итјј е

da prica

о , lа

bosti prema zenama od musшаса?

Nisam mogla smislti tezu temu za оуај. nadam se. пе dugi tekst, od price о ZENI! Jer, о NJOJ su pisali mnogi, а pisati istinu mogu sama

mudri ljudi. Zato је i te!ko nе роnау1ја ti se. 1 zato си napisati neke vinjetice iz svog zivota, odnosa prema пјети , poslu i ljudima uopste ... Rodjena sam u тот Titogradu divnom , jednog aprila , jedne divne i cudesne godine. irnа о tome dosta ... ВНа sam уеота radoznalo dijete, ра i i.ivahno, od najranijih dала рипо ljubavi prema pjesmi. U normalnoj. prosjecnoj

porodici, kakvih је tada Ыl0 najvise, gdje se slusala i svirala muzika. То је i odredilo тој iivoW put, nekoliko godina kasnije. Upisali 5 и те и muzicku skolu . па klavir, kojeg ,ат dobila tek ро zavrsetku osnovnog stupnja. Iako 'и neke porodicne tuge obiljeZile тоје odrastanje i za neko vriјете stisaJe дјеtinје radosti, tinejdzerske i srednjoskolske godine u/;inile 'и ,уоје

i muzika је postala dio тоје stvarnosti i

buduceg zivota.lako ,ат odJubla da bude tako. пј u najludim snovima пјsат mogla naslutiti kakve raclosti се тј donijeti. Уес nakon upisa па Muzicku akademiju u Titogradu, тојој Podgorici. pocela S3ffi da radim kao zзтјепа koleginici u srednjoj muziCkoj skoli, и kojoj ,ат i dan danji, sad kao direktor. BuduCi da ,ат, uz op!tu muzi/;ku pedagogiju, zavrSila i dirigentski odsjek, imala ,ат priliku da уес u mladim danima okusirn staznaci stajati ispred jednе velike grupe ljudi, и тот ,lисаји hora KUD-a « Stanko Dragojevic « i biti neko u koga su uprte sve оа i етосјје . Уеота mlada ( а debi pred tim horom ,ат јтаЈа уес u 18-oj godinj). morala sam se suосШ sa ogromnom odgovornoscu nekoga od koga се zavisiti mnogo nastupa. Уес tada. imala sam priliku da se susretnem sa radoznaloscu okoline i promatranjem kзkо си se kao mlada ипа- dirigent snaci sa svim izazovima pos]a. Medutim, prilike koje su uzrokovale тоје [апо sazrijevanje. пасј- ))

nile su od mene odgovornu osobu koja је рrigrШа tu jaku zensku energiju , koja se prenosila kroz generacije тоје porodice. Upravo to, ta nasa porodicna tradicija јзkih z.na, davala је snagu, а ne opterecenje. Zato se ја cesto cudim koliko su prisutne price о nasilju nad zenarna, о grubostima u musko . zenskim odnosima i svemu 5tO prati tu vjecitu enigmu - koji је јасј а kojj slabijj роl . U тојој porodici nikad nisaт imala priliku da osjetim ista drugo osim velikog postovanja koje se gajilo prema svim z.eлamа. Zato sam, valjda, svaku zjvotnu situaciju koja је zahtijevala neku vrstu borbe, pretakala u svoju pobjedu, па neki z.nski, njeZan,

nаЈа porodiCna

tradi(ija jakih zena, davala је snagи , а nе opterecenje. Zato se ја cesto cudim koliko su prisutne price о nasilju nad ienama, о grubostima и musko - zenskim odnosima i sveти sto prati tu vjeCitu еnјкти - koji је јаСј а koji slabiji pol.

nikako grub, naCin! Моје zanimanje zene dirigenta је Ыlо odlicno tlo za upravo tu vrstu eventuaJne borbe, pogotovo u та lim sredinaтa, kзkvа је па'а. Medutim, moraт recj da saт ја uglavnom Ьilа ро stedena neke ,пасајпјје borbe. Naprotiv, uz izvjesnu dozu malog nepovjerenja negdje па pocetku dirigentske karijere, uvijek saт nailazila па podrsku, postovanје i divljenje nakon svakog uradenog koncerta ili nastupa. Naravno. пј to ле dolazi saтo uz ротос porodicne tradiсјје,

ili

ЬПо kзkvе

genetike. lmati autori-

tet kod bilo koga, znaci biti siguran u to

5tO radis, pravilno koristiti svoje znanje, voljeti svoj posao i Ын kreativan. biti psiholog i razumjeti svakog u kolektivu, ansamblu, sacuvati prisebnost u svakoj situaciji i izvuci maksimum mogucnosti od svakog сlanа . Naravno da nije lako, ali u tome i jeste draZ ovog posla i, mozda се zvucati malo nevjerovatno, moida samo ила moze da osjeti energiju koja vlada u ljudima pred kojima stojj ј da im је sa istim ili vecim Zarom uzvrati. Мој posao direktora Umjetnicke skole za ти ziku i Ьalе! " Vasa Pavic" ,kojim se bavim nepune dvije godine, donekle moz. biti potvrda ranije recenog. Naravno, оп nosi neku siru vrstu odgovornosti. kontakte sa vise slojeva drustva, institucijama, nadredenima, nezavidnom finansijskom situacijom, nedostatkom prostora i пе kih drugih nedostajucih stvari. Medutim, kad ste sigurni u svoje mogucnosti i iskreni и poslu, cak i и ovakvim vremenima. nimalo lakim. mozete da se "nosite " sa opterecenjima koja donose ponekad па silu problematizovane tradicionalne podjele па musko - zenske mogucnosti i poslove. Nekako mislim da 'епе ponekad moraju pribjegavati пеЮm svojirn iskonskim sposobnostima da se uznesu iznad teskih situacjja. Cak ј kad rani, da umije vrlo njezno da stavi ZЗУОј, ako bih htjela slikovito reci.

КопаСпо ... pokazale smo se i kroz istoriju Ьо ravnopravne saputnice i saborci svima kojj su nesto ,паСШ. Zar to nije doуоlјan razlog da budemo cijenjene onako Ыо zasluzujemo. Ipak, njsaт feministkinja i пеmаm problem sa dominantnim muskarcima, ali samo sa onirna koji to zaista i zavrijeduju i jesu. А ima nas i koje z.limo da budemo osvojene Ьао od takvih. Eto .. . tema za razmisljanje i primjera nikad dovoljno. ZakljuCila ЫЬ time da, ipak, тј zene treba da s ponosom nosimo опе atribute koje пат је priroda podarila, а medu njima опе najljepse - njeznost, obazrivost, promiSljenost i nadasve, zenstvenost. .'

fkt,ivn ,osti timski ј

srecu - garan-

Zenski glas: Kako Vi vidite usрјеЛnu ienu? Njegosava Seja Vujanovic: U crnogor~ skom drustvu blti uspjeSna zena nјје nimalo lak posao. Rekla bih da је (о donekle nemoguca misija. Sto је uspjeh veliko је pitanje. Da [ј је to sreca i zado~ voijstvo postignutim и porodici. па poslu i uopste и zivotu? Uz uspjeh ide осјеnа. а ko је (ај ko moze mjeriti uspјеЛnоst jene~ То se nе moze i to nјје prosti гасиn ра da sabiramo gdje. kada ј kako sтo radile. ko пат је to vrednovao i priznao. li usрјеЛnа zena i dobra majka i dobra supruga i sa dobrim rezultatima па poslu? Da li оnа тoie biti uvijek i svuda uspjesna i kako odgovoriti ocekivanjima ра ЫН dobra majka i supruga i dobra па poslu posvecena profesiji? Kako <уе objediniti? Rekla bih - јеnа moze i mora blti istovremeno па svim mjestima gdje је tra:!ena gdje mora da odgovori оЬауе zama, а uz to dotjerana i nеumотnа. Је

.............. ....... .. .... .... .. .. ........... .. ............... .. ........ ......

N;egosava Seja vJ(anOVit. iniinjerka elektrotehnike Njegosava Seja Уијanоуј с , diplomirana inzinjerka erlektrotehnike. Гodепа ,је u NikSitu gdje је zзу~На osnovnu Skolu i gimnaziju. o/data је, ima dva sina i troje иписаш, хјуј i rad.i па Cetinjr. Profesorica. poslanica DPSa u Skupstini Сгле Gore u

dva mandata. odbo~nica ОР$- а u Skupstini prijestonice u tri mandata, pred.sjednica Skupstine prijestonice Се tinје.

drektorica Vodovoda Cetinje,

ротоспјса

nacelnika prijestonice za komunalnu oblast i

grado-

50сјјаlnи

politiku, sekretarka Sekretarijata za odrfivi razvoj i

јп

frastrukturu 5tO i sad.a , radi.

······················ ·· ·· ··· ·r ···· ·· ···· ······ ······· ........ .. .... ......... .. .. .

1б ·2ENSКl GLAS .~liIcrnoqorV l ollМnj@'kulturJlf~tiIW!CmtCicf! ,

Uspjesna јеnа је <уој nајЬоу; prijateij i dobar drug ostalima. Оnа је srecna iena i оnа zna da kaze "пеЦ i nе pristaje па kompromise. UsрјеЛnа :!еnа је dobro organizovana i okruzena ljudima koji јој pru:!aju podrsku. Ne guЫ energiju <а ljudima koji је zamaraju. оnа јmа pozi~ tivne uzore. vjeruje и sebe ј svoje sposobnosti. UspjeSna zena је svaka оnа zena koja је zadovoljna оnјт sto radi i sto је uradila. koja је ostvarena kroz svoje аmЫсјје i svoja interesovanja ј koja svoj tivot drti и svojim rukama i koja radi ро svojim pravilima.

I I

Njegosava Seja VUJANOVIC

CAS ISTORIJE U PRIJESTONICI CETINJE Gora је јо' od kraja XIX vijek.a visenacionalna, visevjerska, multiku1turna drZava. Сrла Gora је nezavisna, suverena, parlamentarno - demokratsk.a, socijalna

rnа

drZava svih пјепш gradana. Pripadnici svih nacionalnosti koji u пјој zive, izgradivali su i kontinuirano izgraduju gra-

daoske vrijednosti. Сrnа Gora је 21 . таја 2006. godine obnovila svoju nezavisnost .. "Кrecemo

sa Cetinja da bismo se 21. таја па Cetinje vratili i оЬјаvШ istorijsku ро bjedu"... Оуа јеdnот izgovorena misao obavezivala је па pobjedu. Ро рсуј put u Сспој

Gori donijete su sudbonosne od-

luke па demokratsk.i пасјп, а па Cetinju Prijestonici Селе Gore mjestu 'Ъоzanskе medijacije" slavila se obnovljena driavn05t i Села Gora slijedila put ka еусор skom druslvu kao garantu bezbjednosti i trajnosti drz.ave Селе Gore. Маја 2008. godine, jedna тоја ideja i inicajativa о casu istorije па Сеtinји. za sve mlade generacije Crne Gore (tada saт bila predsjednica Skupstine Prijestoniсе i poslanica u crnogorskom parlamenш) naisla је па dobar odaziv i institucija i javnosti. Zavod za skolstvo prihvatio је da ideju pretoci u projekat nazvan "Cas istorije u Prijestonici Сеtiпје • Motiv za ovakav projekat nalazila sam u cinjenici da СеНпје ima nezaobilaznu ulogu u uspostavljanju moderne crnogorske dr:iave. Demokratski, gradaoski i slobodarski duh naseg prijestionog grada Ыо је presudan i tokom procesa оЬпоуе driзуе Crne Gore koja је voljom уеапе gradaoa potvrdeпа па referendumu. Svaka drZava koja Л

tezi utemeljenju demokratskih vrijednosti. postovanju razlicitosti i razvijanju rodoljublja kod svojih gradana to пајЬо lje mo:ie postiti osmisljenim sistemskim pristupom kroz obrazovni sistem. Cetinje је prirodan i logican izbor za realizaciju jednog ovakvog projekta. Као sto је јау nosti poznato Сrnа Gora је 2004. godine zapocela primjenu sveobuhvatne reforme obrazovanja па svim nivoima. Рlanоm devetogodisnje osnovne skole u okviru obaveznih aktivnosti predvideno је deset дапа za kulturu, sport, tehniku i skolu u prirodi. Та mogucnost predstavlja realan okvir da se tokom nastavne godine nasim ucenicima obezbijedi organizovan bora- . vak i upoznavanje Cetinja i njegovih kul- • turno-istorijskih znamenitosti. Prirodni атЫјеп! Cetinja i neposredna blizina odmaralista Lovcen - ВесјСј па Ivanovim koritima pruzaju odlicne pretpostavke za realizaciju projekta. Boraveci u autenticпот okruZenju i obilaskom ustanova ро put muzeja, galerija, arblva i biblioteka, Mauwleja. исепјсј Ы па neposredan i zanimljiv nacin uсШ о bogatom kulturnom nasljedu Cetinja i razvijali pozitivan odnos prema sopstvenoj dr!avi. Projekat Cas istorije u Prijestonici Cetinje predvidao је da se tokom jedne skolske godine obuhvati cjelokupna ui'enicka ро pulacija koja pohada sesti razred osnovne skole. Pedagosko-bezbjedonosn.i razlozi preporucivali su uzrast djece od 12 godiпа za realizaciju jednog ovakvog projekta. Na n.ivou jedne generacije ucenika gdje se upisuje od 8.500 - 9.000 djece ргШо se osmisljavanju dobre organizacije i re- »

2:ENSKI GlAS ·lasopisu<mogamiOOмn/tkultu~baWneCmtGore·

alizacije projekta. Da Ы se и potpunosti

postigao cilj i obuhyatila sya djeca iste generacije, а uzimajuCi и obzir raspolozive uslove za smjestaj i ishranu и odmaralistu па

Iyanoyim koritima, reljef i demograf-

sku strukturu Crne Gore, kao i kriterijuте za optimalan rad, program је predvidao realizaciju tokom tri dana и grupama

koje

пе Ы

brojale Yise od 150-oro djece.

Na taj пасin, organizovao Ы se boravak tri grupe и toku jedne sedmice i cjelokupan program realizovao и toku trajanja jedne

skolske godine. Zayod za skolstvo Ы prije pocetka syake skolske godine, skolama i partnerima па projektu dostavio Plan realizacije za Cas istorije u Prijestonici Се tinje koji Ы sadrZavao precizne termine

ukljuciyanja skola, broj djece ро grupama,

Koordinacionog tijela pokazale su yeliko interesoyanje i dale podrsku Projektu. Koordinaciono tijelo vrsilo Ы monitoring nad projektom i о tome Ы se pisao Izvjestaj а sa Zavodom za skolstvo vrsila Ы se

eYaluacija Projekta. OsmiSljeno potpuno i ш

entuzijazam svih ucesnika tokom pripreme projekta. Projektom је predlozeno da se finansiraпје obezbijedi u kontinuitetи, da partneri

u projektu syake godine planiraju budzetska sredstva za realizaciju aktivnosti iz

syoje nadle:inosti ukljucujuCi kompletne troskove za ucenike,'vaspitace i predavace bez bilo kakvog finansijskog ucesce исепј

ka ili skole. Od te davne 2008 godine bilo је

broj nastavnik~ i predavaca. Odabir skola i dinamika realizacije, иуахауао Ы regioпalnе kriterijume, veliCinu i tip skole i ge-

ајаЈОО8, коЈјnе, јеЈnа

ografsku udaljenost od Cetinja. Projekat Ы se realizoyao pocetkom prvog polugoda syake skolske godine (od 20. sерtеш bra do 10. decembra) i pocetkom drugog polugoda (od 20. februara do 10. таја). СЩеvi

razumijevanja ali nikad dovoljno da se

оја ј4.еја

i inicajativa о сшu istorije па Cetinju, za sve mlade generacije Crne Gore паШа је па dobar odaziv i institucija i javnosti

Projekta su da se svi исепјсј osnov-

nih skola koji pohadaju sesti razred upoznaju sa tradicijom, istorijom i kulturom Crne Gore i Cetinjem , da se kroz оуај vid

ucenja i poducayanja podstice rodoljublje i svijest о sopstvenoj drZavi i da оуај vid uсепја i poducavanja postane sastavni dio naseg obrazovnog sistema. Ocekvanja od projekta su da svi ucenici sestog razreda za vrijeme nastavne godine posjete Cetiпје, upoznju se sa kulturno-istorijsko~ bastinom Cetinja i razviju svijest о рп padnosti sopstvenoj drzavi. Кжо se radilo о projektи koji znacajem prevazilazi nadleznost jedne institucije, Ministarstva prosvjete i nauke, Zavoda za skolstvo i Prijestonice Cetinje bilo је potrebno d~ se ukljuce i Ministarstvo kultиre sporta 1 medija, Ministarstvo turizma i zastite zivotne sredine, Ministarstvo rada, zdravlја i socijalnog staranja, а da Vlada Crne Gore odobri njegovu realizaciju. Sve оуе institucije ciji predstavnici su ЬШ clanovi

otpocne sa [еаЈјzзсјјоm pilot-projekta. Nakon nekog vremena, iz ladice Zavoda

za skolstvo projekat Cas istorije u Prijestonici Cetinje ugladao је svjetlost dana, prepoznata је ideja i пјеп znacaj za drzavu Crnu Goru, za malisane s kraja па kraj Crne Gore. koji се dolaskom па Cetinje uCi u istoriju nase male velike drzave i shvatiti vracajuCi se sa Cetinja - је da Crna Gora јеdnа i јеdinа ponosna, biserna, i nasa driava. Djeca се obiCi, vidjeti, cuti i biti ponosni па pr<:tke i slavnu istoriju Crne Gore. Djeca се biti па Casu istorije u Prijestonici Cetinje i ponijeti sa sobom u

srcu i dusi blago о kojem svjedoci Cetinje i spomenici koji zbore па Cetinju. Projekat se уес pet godina sprovodi, potpuno sam ispunjena srecom i ponosna.

·2:ENS KI GlAS . lasoplsucmogorktioluvanjekultumeba«IIIeCmeGoгe

iivotni moto?

Sjecmn se da је Mesa Selimovic za moto romana "Dervis ј smrt" uzeo ajet za svjedoka mastilo. уујјете i оnо Ito se реуот pise da је svaki iz Kur'an -а, i':ovjek uvijek па gubttku': Poruka ovog slogana је jasna i mоја potreba sasvim па mjestu da se nadam i и to da је svaki novi dan dobitak za onoga koji i!:ivi. Ovo zbog toga sto svaki nоу; dan dozivijavam kao priliku da se nаис; neIto nоуо. susretnu vrijedni ljudi, Ојуоје nоу; prostori ... Zenski glas: Kako Vi vidite uspjeSnu i!:enu? Sa/da Cikit: UspjeSna i!:ena је оnа koja i!:ivi vodena svojim principima uz bezrezervno poStovanje dobra zajednice kojoj pripada i i!:eyom da nјеnот razvoju da puni doprinos. Rijei':ju, uspjeSna је оnа иnа koja se osjeCa dobro и ,"ојој koi!:i, znajuCi da i!:ivi onako kako иЈ;. а Ја pr; tom nјје povrijedila nјсјје interese.

Saida CIКIC

UOGLEDALU • • оо •• оо •• оо • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • о • • • о • • О

• • • о..

•••

• • • • • • • • • • •• оо •• оо • • • • • • • • • оо •• оо •• оо • • • • • • • • • • • • • оо. оо •• оо о • • • • • • • • • • • • • • • • • • • О"

ОО • • О' • • ОО • • ОО' оо •• оо •• оо • • • • •

Pisati о sebi је lako - i nista teze od toga. Оуо zbog toga 5to је svak.i covjek jedan kompleksni i neistraieni svijet, а tekstovi poput ovog zahtijevaju objektivnost i iskrenost ртјје svega. Osnovka Saida Сјюс шрел iz svog ogledala onim zзпозот ироznауanја prvih slova kojim је neobicnosti svijeta otkrivala u oS "Marko МiljanoY: 1 danas. kada pogledam u ogledalo Saide gimnazijalke, Ыуа тј kristalno јазпо da јој је jos uvijek pretijesno u bilo kojem okviru, toliko energije, z.a.nosa, strasti i иlје da зе svijet upozna ili iskapi kao ујпо iz kristalne case. Istina, па licu тј treperi jedan san kojim sam se u to doba zanosila, do kraja ga пе priznajuCi пј samoj sebi. Оис Sefket је u vrijeme mојЉ srednjo~kolskih dana Ыо direktor danaSnje Srednje strucne ~kole u Вјјеlоm Polju. Toliko отЩеп medu ucenicima, kolegama i autoritativan u gradu da тј је 000 neprikosnoveni idol. РО prirodi posla potpisao је Ьсојпа svjedocanstva, а ја sam u potaji vjezbala njegov potpis, iskreno vjerujuci da cu jednoga dana biti isti autoritet kao ~to је to Ыо оп. Studentsko og1edalo! VjeCito neispricana рсјса mladosti. "Мlad covjek krene da рсоmјјепј svijet, а рсоmјјепј sebe, а svijet ostane isti, а valjalo Ы ga mijenjati iz korijena~ Оуе recenice Me~e Selimoviea bila sam svjesna i onda. ра su mоје ielje Ьilе usmjerene пе рсеmа tome da radikalno ртоmјјепјm svijet уес samo da ga upoznam па пасin kOji се

mi omoguciti da ga volim bez јkзkvе rezerve ili zadr~ke.

Specijalisticke studije Fakulteta za primijenjenu fizioterapiju. zavr~ila sam u Igalu, а magistrirala u Sarajevu па Fakultetu po!itickih паukз. Covjek koji odabere profesiju i пјје naroCito pogodio. рсауј је опај izbor kad profesija odabere njega. Мои li se smatrati slucajnim ~to sam kroz sve godine studija nosila u ocima bljesak зzиса Med.iterana, koji је пе prekidno titrao Ьо nestvarna svjet10st па kaldrmama i ~adrvanima sarajevskog orijenta. Тај spoj toliko razliCitih dijelova istog svijeta уес u tom zanosu mladosti ucinio је od тепе putnika vjecito :ieljnog поујћ krajolika. obzorja i svitanja.

Predsjednica sam Odbora za dru~tvene djelatnosti u Zajednici op~tina Crne Gore ~to mi imponuje. а za sociologe i posmatrace dru~tvenih procesa u Сспој Gori to moZe predstavljati jo~ jedan u nizu dokaza ostvarene rodne ravnopravnosti. Covjek је zblr sjecanja svih svojiЬ predaka, а опо пЏе samo blagoslov, vec i bogatstvo istorijskog i ku1turnog iskustva, ра те сinј ponosnom i to ~to sam Clanica Izvr~nog odbora Savjeta muslimana Сте Gore.

... .................................................................... .. ............................................................ .. ................ .............. ogledalu iz kojeg те posmatra Saida Cikic "funkcionerka" nekako mi је ponajslade pisati. Оуо zbog toga sto kada god se spomenu funkcije prva asocijacija је "fotelja': а ne da Ы trebalo nego Ы smo morali govoriti о ogledalu. Onome u koje Ы svaki od nas kome је povjereno vodenje neke ustanove. organizaciје, preduzeca ili institucije morao da se dobro zagleda trazeCi odgovore па pitanja koliko је odgovorio svom zadatku, sta пјје, а morao је da иапј.

Onaj koji је pleo konce тојш poslovnih koraka darovao те је mjestom direktorice "Tise",

ustanove za djecu i mlade sa smetnjama u razvoju. Лkо sam igdje naucila da уоНт, tu sam, medu malisanima koji su toliko ispunjeni ljubavlju, neslucenom sirinom, snagom kakva se rijetko srece, ра је to poklon koji си nositi pod gruclnim kosem briZljivo i s postovanjem dok god se budem kretala ovim najljepsim od svih svjetova. Briga о najranjivijima medu пата. и kontekstu danasnjih strateskih dokumenata је nezaobilazna tema, sto nije Ыо slucaj kada se prisjetim svojih pocetaka. U "Tisi" sam bila direktorica vise od jeclne decenije. Dvanaest godina posvecenih pilotiranju, razbija- » 2:ENSKI GLAS· wорiПА crnogorte IoluvanJtkultume ~tine сте Gore·

пји

predrasuda, ЬогЫ za zздоуоlјепје ргауа, unapredenju usluga до dostjzanja пајуесш standarda oblljefile su mепе i тој rad u ОУОј ustanovi. Вilа ЬШ nekorektna kada bih tu sposobnost етраНје рсеmа djeci pripisala iskljucivo sebi. Вјсе

da је ргјје гјј ес о tome да је тоја majka, izuzetni roditelj koji је kao Stara barska ma~ sliла iz sjenke. preI10sila mudrost i plemenit05t, па svoj porad, а па nas sestre prenijela i опај majCinski osjecaj ј instikt kojj ј moze да prenese samo рсауа majka i Хепа. Posebno те сјпј ponosnom to 5to zзћуа ljujuci уеНют naporima i trudu kako mепе lako ј тојш kolega, ро тодеlи Centra "Tjsa", danas u Сспој Gori usluge dnevnog boravka djeci i mladima sa smetnjarna u razvoju рси ia trinaest dnevnih сепtarз . Za rezultate ostvarene и оуоm Centru. 2007. godine, ор!tinа Вјјеlо Роlје dobila је priznaпје za рсјтјес dobre prakse iz oblasti ranjivih i marginalizovanih grupa од Zajednice ор !tina Сrnе Gore ј misjje OSCE -а. Sa jste adrese, op!tina Вјјеlо Роlје је 2017. godine dobila ј Specjjalnu nagradu za uslugu "Mala grupna zajednica~ виа sam па сеlи ovog projekta, jer је ј relizovan u sklopu aktivnosti Centra "Tisa". Pruiiti dam jednom djetetu Ье. roditeljskog staranja uspjeh је saт ро sebi, а udomjti nekoliko пјш ј ргј tom to оstаvзt"iti kao pilot projekat u Сгпој Gorj ј е podvjg kojj ohrabruje. Ра ipak, kada god pomislim па tu djecu u гanој zjvotnoj dobi, suocenu sa nesvakidasnjim teskocarna u mепј se osjecanje ponosa mijesa sa i.alom kao topla ј hladna struja u уоШ.

сј u evropske integracione procese u сЩи brieg prjvrednog, ekonomskog ј dru!tvenog сатоја, podrazumijevaju i reforme socijalne politike koje treba da prate efikasan sjstem socijalne zastite.

Crna Gora је drzava koja tezi Ја ЬuЈе organizovana kao huтаnо, ekonoтski stabilno i funkcionalno drustvo sa visokiт stepenoт zastite ljudskih prava i sloboda Sudbina svih velikih istina је da najcesce znaји да ,зzvuсе kao "op!te mjesto~ То moze biti slucaj i sa cuvenim sloganom Dioпа Кепе шја "Ne pjtaj !ta је Amerika uradila ,а tebe, nego se zapitaj sta si ti uradio za Ameriku': Kad se osvrnem па svoj dosadasnji rad, sa potunim osjacanjem najislcrenijeg mјга u sebi suocavam se sa svim projektima i zada.:ima koji su тј роУјесепј, 5to се гесј: sa svojim gradom i svojom Сгпот Gorom. Та posvecenost ljudima koji те okruiuju i drzavi koju volim тј је опа motorna snaga ёјјј imputi su nepresu5ni.

Сспа

Te5ko sarn prihvatila поуо саdnо mjesto sekretarke Sekretarijata za lokalnu sarnoupravu sto је podrazumijevalo i odlazak iz "Tise': Vezanost za tu djecu пјје lako objasnjiva, а istina је ј 10 да traje i do danas. S' druge straле, neupucenima se moZe исјпШ da је rad u ирсаупот organu suvoparan i adrninistratorski. Naprotiv! Оуе ёеНсј godine su mi jasno pokazale пе saтo 10 da је cast ј од govornost biti dijelom ·sistema koji direktno utice па zivot grada u kojem zivis, уес i svu mјеги kreativnosti пеорЬоdnи za obavljanje te funkсјје.

Zapoceti kontinuirani reformski procesi u nasoj dnavi ј пјепо opredjeljenje da se uklju-

Na kraju, та kakvom kraju, о лјеmu razmisljaju i imaju sta da kazu samo опј 510 su imali mаlо toga da saopste zivotu. Мепј tek predstoje тога koja jos nijesu ugledala svoje lade i рисјпе 5to im se nedogled ле sluti ....

Iako savremeno covjecanstvo karakterisu gotovo nevj erovatna dostignuca u oblastima nauke, kao ј epohalnj uspjesj u drugjm оЫа stima. опо је jos uvijek optereceno socijalnim рсоЫеmјmа .

Gora је driava koja tezi da bude organizovana kao humano, ekonomski stabilno i funkсiопalпо drustvo sa visokim stepenom za!tjte Ijudskih prava ј sloboda.

о 2ENSKI GLAS ousopls zaanogorkel oltrmje.ultumt M!llnt~ Gore

equalJit,ts

реорјО

hc: ,

gender_ mеn

-'cdwomen ....equality -

Кnjiga

"Proces socijalizacije rodne ravnopravnosti" plod

је

autorkinog dugog i ozbiljnog

bavljenja problematikom rodne ravnopravnosti u svim segmentima danasnjeg drustva. iz kojih izbija ozbiljan i kvalitetan prisrup sadrzajnim СјјеНпата koje danasnjem covjeku otvaraju vrata spoznaje problema sto ти se патеСи. Кnjiga је pristupacna kako laickoj tako i strutnoj javnosti.

se kupiti u knjii:arama ..Obodskog slova", kao i u kпjitari "Кагуег".

Rodena је u Ulcinju. Кasnije se preselila u Podgoricu. gdje је laтјЈа srednju ~kolu i Pravni fakultet Univerziteta Crne Gore. Radni vijek zзросеlа је u dnеупот listu Pobjeda. рсуо Icэо volonter. tokom studentskih dana. а nakon zз v~enog fakulteta kзо novinar kojem је prvi radпј zadatak u najstarijem dnevnom listu u Crno; Gori bilo pratenje de~avan;a u oblasti zdravstva. Potom su uslijedile druge oblasti - obrazovaпје. politika. а potom uredniCka zvanja. Godine 2013. postaje glavni urednik Pobjede, prva iena па celu najstarijeg dnevnog lista u Crno; Gori. i to u jedn~m оо najteiih perioda ovog lista. Od 2015. godine је glavna urednica dnevnog lista Опеупе поујпе.

·~[tilВt'ltni

moto?

, ра sve ostalo. snagu i to је

aista pтipadamo i Zenski к/ш: Kako Vi vidite uspjesnu

zenu? Vesna Sofranac: Uspjclna iena је оnа

zena koja to nе pokazuje. se pohvali.

24 .2: Е N5 КI GlAS ·СаsopЬ Z<I cmogOlb Ј oluv~njf kultume bilttll\e cme Gore

а јmа сјmе

Vesna SOFRANAC

IZAZOVI NOVINARSTVA U POPLAVI TABLOIDA

davno se Ьаујт novinarstvom i ni jednog trenutka se nisam

pokajala, niti po!.eljela da sam

rad.ni vijek provela

nekoj

drugoj profesiji. Pokusavam i danas, па kon gotovo cetiri decenije novinarskog posla da sacuvam dignitet informacije. da insistiram па svetom novinarskom pravilи da se сије i druga strana. ali sve cesce pomislim da to postaje uzaludna bitka. Sепzaсiолalizam је

postao orude u ru-

kama mефја i to orude za preiivIjavanje. Zato 5U naslovne strane рипе prica о иЫ stvima. silovanjima, porodicnom nasilju. sa iznosenjem detalja od kojih se svakom normalnom d.iZe kosa па glavi.

Tu је i televizija, koja takode polako gubi korak sa drustvenim mreZama i porta1ima i koja, opet radi svog prezivljavanja, nalazi пасјпе da opstane forsiranjem юса, da i rijaliti programima. U svemu tome izgubio se osjecaj za mjeru, zaboravila obaveza da se saopsti tacna i objektivna informacija, vodeci racuna da se пе ugroze osnovna ljudska prava. Izgubila se dobronamjernost, а bez toga пе moZes ЫН пј dobar novinar, niti dobar covjek.

sun-

Da пе budem pogresno shvacena, kad Јса ит dobronamjernost mislirn prije svega па to da cesto zaboravljamo da nijesmo пј tuiioci ni sudije, da nase пјје da presuduјеmо, уес da informiSemo, istrazujemo, da smo tu da javnosti saopstimo сјпјепј се.

Ра ipak, gledajuCi mlade kolege, pomislim da пјје sve izgubljeno. Dokle god јтаmо novinare koji kazu: "Culi smo to i to, da pozovemo i drugu stranu i provjerimo", dotle i ozbiljno novinarstvo јmа sansi da prezivi.

Drustvene mreie росјnјu da preuzimaju medijski prostor, postaju glavno sredstvo komunikacije bez ikakvih ogranicenja, i sa velikim uticajem, posebno па mladu populaciju Sa druge strane, drustvene тгехе росјпји da preuzimaju medijsk.i prostor. postaju glavno sredstvo komunikacije bez tkakvih ogranicenja. i sa velikim uticajem. posebпо па mladu populaciju. Potreba da neko lajkuje, seruje, nesto prokomentarise. ро stali su kriterijum uspjesnosti.

Postovanje standarda koje su ustanovile najrazvijenije шlзуе u svijetu, jeste tezi put, аН jedini ispravan. Uostalom, tinjeniса da konzumenti informacija postaju sve obrazovaniji i da se песе zadovoljiti poluistinama, senzacijama, odredice i sudbinu medija. Za svaki potez u zivotu, za svaku odluku, prethodno сето traziti - tacnu i objektivnu informaciju. То се traiiti ро jedinci, to се traziti institucije. Ти је sansa za ozbiljne medije, za mlade ljude koji su se odlutili za jednu tesku, ali nadasve dinamicnu i atraktivnu profesiju.

2ENSKI GLAS· QSOpiш cmogorkt i oёuvanje klJltuтe baWI\f! (те Gort·

Marina MlКEТIC NIKOLIC

DJEVOJACKO PREZIME

Мarinа Miketic Nikolic. rodena је 11.06.1984. godme u Podgorici. Radi kao PR u Ministarstvu odrtivog razvoja i turizma. Dopisnica је magazina Caffe Montenegro, utesnik је i predavat па raznim radionicama posvecenim medijima. poslovnim i komunikacijama za lit ni razvoj. Ranije је radila kao agencijska i televizijska поуinзrkз, zatim kao urednica i vod.iteljka Dnevnika па ТУ IN. Diplomirala је па fakultetu politi&ih паukз. polaznica је vi~e inostranih programa usavr~avanja u оЫзsН medija i odnosa 5а javnostu.

Uiiva u pisanju, titanju, slikanju, kuvanju ј u radu па kзmраПјата humanitarnog karaktera i projektiтa od opsteg interesa. Udata је. majka dva 5 inа. Kako ka:!e, najvise uziva u odrastanju Koste i МЈ haila.

............. .. .. .. ......................................................

wil~t"i· moto?

""f: lIljmtam moto,

m)~;~~;2r~;:~:~, с( тота daVjeza Ыјјј

sebi.

vidite uspjesnu ienu?

Marina Miketit Nikolit: Uspjdnom ienom blh nazvala оnи koja је pomirila realnost ј ocekivanja, аЈј nче odustala od sebe i traienja svakog djeliCa svoje duse. Која se cvrsto oslanja samo па sebe. nе gиЬед ienstvenost.

26 .2 Е NSКl GlA S . аsoрlш cmogolte i oruvanj@: kllltll~ ba~tjM сте Gor!

05 odlazim па svadbe gdje se sa пај

gromoglasnijim aplauzom isprati .,da" m lade koja uzima prezime muza. Dlanovi nisu tako melodicni kad nevjesta

saopsti da се zadrfati svoje i dodati muzevЈјеуо prezime. ОЫспо se razigraju saтo sake пјепе faтilije. Zasto se kod nas tefe pr.sta odJuka da <епа nosi ime koje је takode nosiЈа kad је ти! sreo i иуоliо, kad se Jako dogovorimo da <епа radi koJiko i muskarac, da se podijele poslovi и kuCi? (Ne Ьа! па ravne casti. znamo u сјји korist). Mozda пе u sva-

koj kuci, ali makar vise nije sraтota da muskarac usisa dnevnu sobu i prospe smece dok su kom5ije ispred zgrade. Nosim prezime svog оса i svoje majke, kojim su те upisali и

knjigu rodenih. Nosim prezime koje saт

nekad priieljk.ivala da se ле izgovori па casu, koje stoji u zdravstvenoj knjizici pored svih

dijagnoza. Nosim prezime koje је dio mog identiteta, Ьа! kao sto је vJastito ime. Sjecaт se kad saт pred svoje vjencanje bila sa roditeljima па јеdnој svadbi. Тipicno, опа је

rekla da uzima prezime muZa, svi su роуј

kali и glas "bravooo"! Rekla sam svom оси mепј nikо песе aplaudirati. .,Ne brini, ја cu biti iza (еЬе", ,арпи mi тој tata. Као da си и Ьој, kao da saт kriva ра се те braniti. ТоЈосо mi је bilo (орЈо oko srca od (е prenagJasene

zastite, da saт zaboravila da nije tako davno bilo kad је i тој otac spadao и опе muskarce zvane .,samo mi петој dodavati crticu", Тај isti тој otac, kome sam podrobno рзr godiпа ranije rekla da sam donijela odluku о dva рrеzimела i prije nego sam donijela odluku

za koga си se udati. Sigurna sam da песе b.s svaki svekar zuriti da podrzi snahu u takvoj

odluci, niti momak. svoju curu dok planiraAli ћосе осеуј, jer to znaci da пјШОУО prezime ostaje и igri. Da se zna па poslu, па иlici, па televiziji, vidi аја ste cerka ili makar kog plemena rod. Jer ovo pitanje, u susret crnogorskoj етапсјрасјјј, jos је па пјуои plemenske svijesti.

ји УјепСanје.

1 sama sam nekad hvatala sebe u teznji da okolini objasnim svoju odluku. Pametne i nadobudne zene, preuspjesne i preambiciozne - kako zene sa dva prezimena cesto opisuju - to песе raditi. ОЫсan covjek. zapravo zena. ima prirodnu potrebu da se brani cak. i kada ga пшо direktno пе osporava, аН osjeca za ledima komentar - "5ta опа misli da је". lтзlа sam dvadesetsedam godina kada sam se udala. Iako saт bila televizijsko lice, tesko da и tim godinama mozete imati tako znaсајпи karijeru da Ы ste је branili sa dva preziтепа. Pri tome, пе dolazim iz familije plave krvi, nisam nasljednica nekretnina koje Ы zadivile ikoga, niti iшат bas toliko сиуепе pretke, u zemlji gdje su skoro svi potomci bas takvih. Моја odluka је bila skrojena od zahvalnosti i ljubavi koju sam osjecala prema svojim roditeljima, prema svom zivotu koji sam vodila prije braka. prema svim slavnim i neslavnim situacijama koje је Мзrјпа prosla sa MiketiC. U psihologiji kazu da su ocekivanja od partnera пајуеСа. izmedu ostalog i zbog cinjeniсе da ulaskom u zajednicu iшато sansu za sasvim novim pocetkom. Ја sam poput prcije и svoje kucenje sa mшеm donijela par sitniса i prezime. Dodala njegovo, јо; па svadbi istakla da си ga sa ponosom nositi. Је li ko kada pitao muskarca kako Ы se osjecao da је od ujutru prozvan pod "tud4n" prezimeпот? Da, mogli Ы polemisati oko ovoga "tuшm", ali опо to па pocetku jeste, bez obzira 5to уат ga iskreno пиш vasa ljubav za cijeli zivot. Istrazivaci sa Univerziteta Nevada dokazali su da su zene sa dva prezimena па kraju ipak snaznije od drugih. U objasnjenju govori se vise о predrasudama koje ih prate nego о tome kako se izmjerila ta snaga. Vecina nas sa dva prezimena zna sta znaCi ta snaga i borЬа - ista је i kao kod onih sto ih nagraduju

pljeskom па svadbi. Isto se borimo za rijec od porodice do glasa па nekom skupu, neke za egzistenciju. neke za poloZaj па poslu. То ima veze vise sa svim ostalim okonostima koje пат zivot priredi nego sa "crticom«. Nekad su и оуој temi zene zenama vukovi, ра prve osude stignu iz "njeznijih" redova. Godine braka i zivota najcesce ih uti5aju. isto ko sto nas пе ohrabre da i dalje objasnjavamo kako nismo nista posebno, аН da smo jednostavno htjele trajni ота:! svojoj porodici iz koje potitemo. Mnogi narodi. posebno па zapadno evropskom i sjeverno-americkom kontinentu, и svojoj tradiciji nose cak i majcino prezime, а izvorno prezime zene se podrazumijeva. Situacija је nesto drugatija kod balkanskih naroda. а joS drasticnija u istocnjackim kulturama. No bilo kako bilo, тоја intucija mi govori da i djevojcice i djevojke i zene. priје nego 5to dozvole drugima da im патеtnи podrazumijevanje u ponasanju. zapravo zele da su to 5to su. Nekad је to оliсепо i kroz оуе dvije rijeci koje prate јmе. Zasto onda tesko dopustaтo da i ovo bude odraz ljubavi?

Mnogi narodi, posebno па zapadno evropskom i sjeverno-americkom kontinentu, и svojoj tradiciji nose cak i majcino prezime, а izvorno prezime zene se podrazumijeva. Situacija је nesto drugaCija kod balkanskih naroda, а jos drasticnija и istocnjackim kulturama Zenske, njezne, koja zapravo nikoga пе ugroZзуа? Iskreno. nekad mi se пе pise svih dvadeset slova. Ponekad. Ali mi nikad nije bila opcija da zakinem bilo koje slovo da Ы bilo lakSe. Imala bih osjecaj da saт izdala ratnog druga.

2':ENSKI GLAS ·lasopisza anogor\e i OOJvanjtkullurм basline сте Gore·

AetSALH

CRNOGORКA

UCAROBNOM OGLEDALU

2enski glш: Кој; је Vas zivotni moto? Ае! Salh:

Magistarka Aet Salh osnovnu i srednju skolu zavrsila је u Podgorici. Zavrsila је dva fakulteta i magistarske studije. Diplomirala је i specijalizirala па Filozofskom fakultetu u NikSicu, takode, diplomirani је socijalni radnik па РМК u Beogradu. Upisuje magistarske studije па UDG Polititke nauke, smjer rodna ravnopravnost, па kojima magistrira 2012. godine uspjesno, i tiше postaje prva magistarka rodnih studija u Сrnој Gori. Autorka је k.njige .. Proces socijaliисјје rodne ravnopravnosti~ i mnogih naucnih ј strucnih radova оЬјауlјепш i u medunarodпјт casopisima. Ucestvovala је па mпоgщ. mеdunаrоdпim kопfеrепсiјamа. Dobitnica је prestiinog rеgiопаlлоg priznanja za rad, doprinos i stvarala.stvo - " Dama godine 2018 REGЮN".

"UCIN - DOCEK", cesto sam kao dijete sIusala оуај starocrnogorski јхтах. koji је Ыо komentar па odredene situacije od mоје ЬаЬе i deda, nатауnо, tada nе razumijevaci sustinи, ali тј је nekako uvijek odzvanjao и glavi tokoт iivota. Danas. iivotne siluacije 'јuа; pokazale 'u т; аа ,u blli и pravu. Djela ,u оnа koja govore о nата, koja ostaju ха nата, ј koja nаЈ sacekaju prije ili kasnije. 2enski glш: Kako Vi vidite uspjeSnu ienu? Aet Salh: Uspijeh је relativna stvar i teSko ga је definisati ... Za теnе је uspjesna iena оnа koja је ostvarena kako privatno tako ј poslovno. тес; си: аа, ја ,ат uspjesna :iena! onda, kada budem supruga. majka, i istovremeno prepoznata и svojoj profesiji.

rnOgOrka, tesko је opisati п nogorku... Оnа је otjelovljenje ponosa. Ne treba se cuditi kada

је

zadata rijec sinonim za Crno-

gorku. Prepustivsi se teskom zivotu, опа Ы prihvatala bez znaka protivljenja ili jednog jedinog pitanja, ukljucujuCi nјеn podreden poloiaj, sudbinu koja јој је bila nатјеnјеnа. Predavala se сјјеНт svojim Ысет осuvз nји patrijahalnog drustva iz kog је potekla. Njen ponos se ogleda u пјепјт naslednkiта : podizanju djece da Ы se ocuvala veza sa precima. Опо glavno 5tO је hranilo пјеп ego i osjecaj svoga ја bilo је ukorijenjeno u - biti majka sinova - ratnika. Principi па kojima pociva пјЉоуа zivotna filozofija, kao i liсе koje pokazuju svijetu mogu ,е potkrijepiti јеdnоm slavnom, аН okrutnom istorijom. Crnogorske zene vjekovima su орјеуауanе uz gusle. иtЮуапе 5и и najtananije stihove. О njima је pisano kao о ienama od kamena.ljepoticama, ratnicama, gorsk.im vilаmз, njeznim majkama koje su oclgajale neustrasive ratnike. Njihova hrabrost u ratnim уј horima, pozrtvovanost, toplota i ljepota, fizicka i duhovna, ЬјЈа su inspiracija mnogim рјеsпicimз, knjizevnicima, putopiscima, slikarima. Vjekovima unazad bilo је mnogo znamenitih zena u Crnoj Gori. Nase zene ЬјЈе su domacice, humanitarke, heroine, princeze, knjeginje. kraljice, svetice, аН i isle и Ьој sa . svojim sinovima i mихеујmа, ratovale rame uz rame sa njima. Njihova иса 'и bila posebne divlje ljepote, nosile su u sebi snagu i cutanje kamena, па пјiша su pocivale kuce, narod i slava i hrabrost Crnogoraca. Muskarci su bili zaduzeпј za odbranu casti i slobode, а опе za sve ostalo, za svijecu и domu, za vatru па ognjistu, za toplinu koja grije i okuplja, za gajenje slobodarskog duha u djeci. Zena u staroj Crnoj Gori је bila mitska хепа, muza bitaka i prorocica pobjeda, пјепи ratniCku i iskonsku snagu slave pjesme, price i legende. Interesantno је spomenuti Virdinu, kultni fenomen, jedinstven u svijetu, оЫсај уеzan

za oblasti sjeverne Crne Gore. Prema оуоm оЫсаји, porodice koje su ostale bez "muske glave" jedno zensko dijete па zahtjev roditelja ili sire zajednice preuzima ulogu muskarca. Poslednja crnogorska Virdina bila је Stana Cerovic, rodena 1936 godine u selu pored Savnika, i kao najmlade dijete u porodici ,а ре! djevojcica, Stana је јо' kao dijete оЬе сзlа оси da se nikada песе udati i da се brinuti о porodici. Cijelog zivota druzila se sa muskarcima, sebe је smatrala muskarcem а пјепе sestre su је tretirale kao brata, oblacila ,е u musku odjecu, umrla је u avgustu 2016 godine.

...

Crnogorsko drustvo је уеота muskocentricno осиуапо drustvo, drustvo sa kraja па kraj organizovano ро principu prvenstva muskosti. Za musku viziju svijeta u kojoj zivimo nisu dovoljne uopstene kritike ра trijarhata da је ospore. Опа је trag vijekova svuda i па svemu, u пата i oko nas. Nas rodni habitus је djelujuce prisustvo svake proslosti Ciji је proizvod. Habitus је proizvod istorije i proizvodac individualnih i kolektivnih praksi saglasnih semama тј Юјеnја koje је istorija stvorila.

Na primjer, cast se upisuje u tijela i izraz.ava kroz паСјп па koji se drzi tijelo, glava, kroz ponasanje, pogled. Cast upravlja muskarciта kao sila ( " to је јасе od njega"). Cast је skup dispozicija koje se smatraju uzvisenim: fizicka i moralna hrabrost, velikodusnost, darezljivost. Тijelo ima ,уоје јаvnе dijeloуе: оСј, brkove, usta, nos. Iako пат danas mozda izgleda сиdnо, sto svi Crnogorci, сиуепј јипасј, iшаји brkove, и njihovo vriјете - oko jedan vijek prije, bilo је cudnije da петаји brkove. Nekada, kod ,епа u Crnoj Gori, оа, pogled, usta, nos, lice nisu se smatrali otmjeni i trebale su da ih kriju, da ih иСјпе nevidljivim. Zene 'и drzale oboren pogled, pognutu glagledale ,и ispred vu ( mlada nevjesta), sebe, hodale sitnim koracima, osmijehujuCi ,е, prihvataju upadanje u rijec. Nevidljivost хепа, zavisno od ku1ture, obezbjedivala је )} 2: Е N5 KI

G LA 5 •<аsoрјј za crnogorte i O<uv,1nje kultume ba!tine Сте Gore·

njena odjeca ( crnina kod hriscana, kod muslimana i arapa feredZa, burka). Imali ,то dyojak pristup drustva statusu ипа u Crnoj Gori. U рсуоm Би smatrali da treba biti zahyalan svim zenama koje su snagom svoje prirode. ljubavi, odanoscu, istrajnoscu i ћса broscu, kao najjaca karika omoguCile bioloski opstanak crnogorske пасјје. U drugom pristupu па "епе gledaju kao па ЫоlоЉ potencijal, koji ропе kad treba sprecayati, а ponekad podsticati па radanje. kao i da zene sticu postovanje kroz status: cerka, sestra. тајЬ ili supruga. U prvom pristupu se gleda па ieпu рсјје svega kao па covjeka. Odnosno. imali Бта kruta i labava drustva ( ili kruti i labavi scenario). Кruta

- dominira patrijahalnost.

sе

niornost, da vazi postovanje vode. da se ро svaku сјјепи trazi тоС. Labava -уВе postuju ravnopravnost, empatiји ( saosjecanje ,а drugima), gajenje ravпорrаvлоsti i insistiranje па demokratiji. U dosadasnjoj istoriji, zenski domaci rad је kao jednu od syojih obayeza sadriavao рсиianје usluge drugima. tj. rad za druge. Tako је "епа kao ,и bjekat i аап porodice и cjelini bila obuhvacena оуот vrstom cada, ра је пјеп codпj identitet podrazurnijevao sposobnosti udovoljavanja drugima. Ako zena danas postaje sve vise zз mjenljiva u domacem radu koji se odnosi па prosto fizicko odriavanje domacinstva i fizioloskih potreba пје govih аanоуа, опа i dalje ostaje пе zamjenJjiva u posveCivanju staranja о porodici, i u emocionalnoj stabilnosti svih clanova porodice. Sa porastom znacaja i udjela reproduktivnog rada u porodici, iena је sve тапје vremena imala za posveCivanje kucnim poslovima, ali је i dalje sve obaveze nosila па "svojim ledima'~

lavna prednost jezika пјје u tome da izrazi misao уес da је stvori. Та "lakoca" је ziCkog pokreta fascinirala те izuzetno сапо, jos sa ilustrovanim pricama, slikov-

пјсата.

Таспо se sjecam i trenutka naseg prvog susreta. ёј

sta hemija "When 1 saw уои 1 feU in lоуе, and уои smiled because уои knew". Ova Sekspiroya najblize docarava ешосјји tog prvog susreta i nagovjestaja da се те knjiga umnogome odrediti. Majka је donijela "Najljepse bajke", uz napomenu da је vrijeme da se upustim и svijet u kojem "citav kosmos staле па papir таgiслоg mirisa".Tom сinи, preuzimaпја knjige и ,уоје ruke, pristupila sarn vrlo ozbiljno, predosjecajuCi sta се опа sve da uradi od mog шnа. BIG EXPLOSION. 1 tako је ,уе роСеlо. Кnjige ,и mi па sofisticiran пасin vjesto "tkзlе" percepciju stvarnosti, dale mir i nemir, gomilu smljeha, preispitivaпја, zarnШјепоst, opustenost, bijeg od banalnosti i suprostavljanje istoj. 1 zaista, опе su najvazniji dio mog ziyota. Моја konstanta. Мikrokosmos . Ljubay. Znanje. Radoznalost. Najyeca zahyalnost za neutoljivu glad da 'е preyazidem. Citarn bukvalno ,уе. Od grubo urezanih natpisa па klupi, navedene sastojke па nekoj tegli do sasvim obicnog Clanka vezanog za poljopriyredu. Ovisnica. Morarn da procitaт bilo sto ukoliko u tom trenutku okolnosti пе nalazu nista vise od "dubrenje zemljiSta".Volim da ,е osjetim skromna i таlа pred tudim intelektom, idejarna i mlslima.Volim da тј veCi um od тепе otvori nove horiwnte i da те па taj пасin лаtjеra da preispitam postojece stavoye, vjeroyanja i ubjedenja. Volim kad те neko nadjaca konstruktiynom mislju i tim б лот prosirim итпа polja. U narodu је to poznatije pod ројтот konstruktiyna kritika. Ljudi koji citaји sk10ni su mastanju, а masta је jedna тзlа fabrika unutar лаs koja proizvodi i podstice kreativnost, ideje i snove. Kad se kao takvi vratimo и realnost, iz nas mozemo da katapultiramo iskljuCivo najljepsa stanja. УоНт

rijeCi - опе dobro smisljene, strastvene, ljubazne, ljubavne, dobro ponaslagane ... Citate. Njima ,ат tek opsjednuta, а to пајЬоlје znaju oni koji prate intervjue koje radim,. Kadgod "naletim" па neku doЬси "skovanu" сесепјси, otvorim blokcic - da blokcic (staromodan ,ат tip ра ,е i dalje radije latim pera negoli digitalne oloYke) i zabiljezim је. Iz jedne doЬсе, оstrоumле misli nastaje lavina drugih, vjerujte

·2 ENSKI GLAS ·lasopIsu(JJ1(l9OltefoluvanjtkuttuГl'М!~tlntCmt~

Kolumnistiknja portala "Art mozaik" i novinarka portala "Сrnа Gora" Milanka CoroviC, rodena Podgoricanka, bira teme i pise Clanke/kolumпе koji nas podsjecaju da su istinske vrijednosti iskljuCivo опе koje "odgovorno i marljivo gajimo u sebi" i da је "kontinuirani rad пајуеса zivotna investicija". VjeCita zaljubljenica u prirodu, pisanu, а i datu ri-

Јес.

MIRIS KNJIGE mi па RI]EC. Cesto па, uce da пе sudimo о knjizi prema koricama, а ја baS ро пјјта instiktivno znam Ыо се тј koja "lec"<, Kada, и tom istrazivanju, ovlas pretrcim stranicarna ра ih pomirisem, nakon kratkog vijecanja ustanovim da mi ројеdinе nijesu tako оројпе. Neke те refleksivno odbiju ра ih ko oparena vratim па stalak. Dzabe ,уе te фvnе kritike koje ,е паu jedna za drUgOffi. песеmо se i to ti је.

S druge strane, mnoge те отате i петат mira dok ih пе proCitaт. 1 zaista, nikad do sada, nijesaт pogrije!ila u toj procjeni. То је divan talenat koji spontano dode nakon оше denog citalackog stзZa. Кada se vremenom oslonite па instiktivni odabir knjiZevnih djela novih autora, dobijete potvrdu da ste pre!li ozbiljnu Citalacku kilometrazu. Ne mogu da ,е пе zapitaт kako је u glavi onih koji пе citaju. Zalosno mi је kad vidim da ро stoje ljudi kojima пе mogu reci: Hajde da skitaтo onako kako је to Vito Nikolic predlozio Sonji ili osjecam se kao u pjesmi Vaska Роре ili Pabla \'Ierude: "Gladan ,ат tvojih usta, tvog glasa, tvoje kose i ulicama hodam, bez hrane i Ьех rijeCi, ЫеЬ те пе оdr:!аvз,

zora те s nogu Ьасз,

Iraiim u danu tecni zvuk stopala tvojih.

Gladan

,ат

tvoga smijeha neuhvatljivog...

hocu da ti zagrizem kozu kao nedirnut

lје!-

" nt'k.... Oni koji пе primjecuju skulpture и parku, street art, performanse. knjiievne уеСетј. а kaшоН da imaju znatizelju da otkriju njihove poruke. Okrecu glavu od umjetnosti koja pruza utociste u smislu sto nas spasava od konstantne izlozenoti mnogostrukoj banalizaciji. Ра knjiga је тоја MUST НАУЕ u torbi za kriticne momente. da se nahranim ili eventualno popravim trenutno naruseno duhovno stanje. Da mi mislima пе saltaju rijeCi koje saт crрјеlа od nadahnutih autora, u glavi Ы mi vladao op!ti haos. Oduvijek ,ат vjerovala da је umjetnike neka vi!a sila poslala па Zетчu da пат zivot ucine sto prijatnijim, zabavnijim, da inspirisu па razne kreativne akcije, da пат svojim stvaralastvom oplemene dusu. 1 ignorisati tako nesto. naprosto је grijeh. "Кroz kлјigе uzivaтo u opstenju sa nadmocnim umovima. U najboljim knjigaтa autori пат se obrataju, daju пат svoje najvrijednije misli i izlivaju svoju dusu и nase"(Vilijam Eleri Cening). Еј, neko пат nudi svoje najvrednije misli! Prepustimo se umjetnosti kao podstiсаји da u пamа Ьиш zapitanost nad svijetom ili jednostavno da nas od istog svijeta odmori.

Makar iz tog jednog od mno!tva drugih razloga. Нт, тalо li је! tENSKI GLAS ·lasopisza cmogorte i olUY~nj! kultume baitine Сте Gore·