1 Ben jij een boekenwurm of ben je filmverslaafd? Doe de test!
a Omcirkel bij elke vraag het antwoord dat bij jou past.
1 Wat doe je het liefst op een regenachtige dag?
A lekker op de bank kruipen met een goed boek
B een film of serie kijken met popcorn erbij
C eerst lezen, daarna de filmversie bekijken
2 Wat vind je het leukste aan een verhaal?
A de personages en de plaatsen die ik in mijn verbeelding mag bedenken
fantasie
B de beelden, muziek en spanning op het scherm
C kunnen lezen en kijken om alles beter te begrijpen
3 Hoe leer jij het liefst iets nieuws?
A door erover te lezen in boeken of artikels
B door video’s te bekijken
C door beide te doen: lezen én kijken helpt me het best
meestal A: BOEKENWURM
Jij hoort tussen de pagina’s. Jouw verbeelding kent geen grenzen.
4 Wat neem je mee op vakantie?
A een stapel boeken
B een tablet of laptop vol films
C een boek én wat gedownloade films
5 Hoe ziet jouw perfecte avond eruit?
A rustig lezen in bed tot ik vergeet hoe laat het is
B met vrienden naar de bioscoop of een filmavond thuis
C eerst wat lezen, daarna ontspannen met een film
6 Wat staat bovenaan je verlanglijstje?
A een boekenbon of een nieuw boek
B een bioscoopticket of streamingabonnement
C een boek waarvan ik ook de film kan bekijken
7 Hoe ziet jouw ideale dag eruit?
perfect, precies zoals je het wil
A urenlang lezen zonder gestoord te worden
B een filmmarathon met vrienden
C een dag vol verhalen, op papier én op het scherm
meestal B: FILMMANIAK
Jij houdt van prachtige beelden en muziek. Het scherm is jouw beste vriend.
meestal C: ALLROUND VERHALENLIEFHEBBER
Jij houdt van boeken en films. Voor jou telt maar één ding: het verhaal.
b Lees de beschrijving die past bij jouw antwoorden. Herken je je erin?
2 Wat is beter? Boeken lezen of films kijken?
Ik vind Harry Potter en Sjakie en de chocoladefabriek geweldig!
Jij houdt toch helemaal niet van lezen?
Klopt, ik kijk naar de films!
a Heb je al een film gezien waarvan je eerst het boek had gelezen? Wat vond je het best? De film of het boek?
b Bekijk de video. Wat is beter voor je brein? Markeer.
Een boek lezen – film kijken is beter voor je brein.
c Vat de video samen in één zin.
3 Lezen is …
a Lees de quotes. Markeer de quote die jij het leukst vindt.
Lezen is dromen met je ogen open.
b Schrijf jouw favoriete quote in het kader. Maak er een eenvoudige, passende tekening bij. je verstand, je hersenen
Lezen is kijken in het hoofd van iemand anders.
Lezen is ieder jaar 1000 nieuwe woorden leren.
Lezen is in stilte op reis gaan.
Lezen is gaan en staan waar je wilt.
Lezen is nieuwe software installeren in je brein.
1 Kijk naar de trailer die je leerkracht toont. Wat hoorde je? Wat zag je?
2 Wat doet een trailer? Kruis aan.
mensen nieuwsgierig maken mensen overtuigen om te kijken het volledige verhaal vertellen de titel geheimhouden de sfeer van een film of serie tonen tonen hoe het afloopt
Een trailer is een korte video die de aandacht trekt en kijkers enthousiast maakt voor een film, een serie, een game …
3 Scan de QR-codes. Vul telkens het kader over het communicatiemodel aan.
a zender:
ontvanger:
boodschap:
manier:
bedoeling van de zender:
b zender:
ontvanger:
boodschap:
manier:
bedoeling van de zender:
QR ingesproken
tekst
Het communicatiemodel
ZENDER spreker schrijver tekenaar fotograaf
BEDOELING
Ik kies een tekst om te ontspannen, om informatie te verspreiden, om iets uit te leggen …
BOODSCHAP
tekst (verhaal, vraag, artikel, instructie …)
MANIER
gesproken / geschreven beelden / gebaren
SITUATIE
waar, wanneer, omstandigheden
ONTVANGER
luisteraar lezer
BEDOELING
Ik kies een tekst om te ontspannen, om informatie te vinden, om uitleg te krijgen …
4 Maak een mondelinge trailer waarmee jullie de klas proberen te overtuigen om het boek te lezen of de film te bekijken.
Stap 1 Lees de samenvattingen en kies samen een boek of film. Kruis aan.
Fataal spel (boek)
Nadat haar zusje Jessie is ontvoerd, stuurt de kidnapper allerlei opdrachten naar Carmen. Alleen als ze meespeelt en alle raadsels oplost, zien de twee zussen elkaar nog terug. Althans, dat is wat de dader beweert. Samen met haar vrienden voert Carmen de bevelen uit, maar de uitdagingen worden steeds extremer en gevaarlijker.
© CLAVIS, 2020
zeggen dat iets zo is, zonder bewijs
Jurassic World Rebirth (film)
Vijf jaar na de gebeurtenissen in Jurassic World Dominion is de ecologie van de planeet grotendeels onbewoonbaar voor dinosaurussen. Maar weinig dinosaurussen hebben het overleefd. De drie meest kolossale wezens bezitten de oplossing voor een medicijn dat levensreddende voordelen voor de mensheid zal opleveren.
© UNIVERSAL PICTURES, 2025
opdrachten die verplicht zijn
Gebroken (boek)
Fleur wordt uitgenodigd om oud en nieuw te vieren met twee andere meisjes en drie jongens van school. De groep is heel divers en al snel worden de eerste spanningen voelbaar. Maar dat is niet hun grootste probleem. Ergens buiten loopt een moordenaar rond die op ze jaagt.
© DE FONTEIN, 2024
meer dan de helft, voor het grootste deel
verschillend, van meerdere soorten
Smurfs (film)
Wanneer Grote Smurf op mysterieuze wijze wordt meegenomen door de kwaadaardige tovenaars Razamel en Gargamel, leidt
Smurfin de Smurfen op een missie naar de echte wereld om hem te redden.
© PARAMOUNT PICTURES, 2025
geheimzinnig met slechte bedoelingen opdracht met een doel
Stap 2 Maak een mindmap.
Plaats:
Hoofdpersonage(s):
Waarom lezen/kijken?
Titel:
informatie die het verloop van een boek of film verklapt en het lees- of kijkplezier kan verpesten
Verhaal (zonder spoilers!):
Overtuigende zin: bv. Durf jij dit avontuur aan?
Stap 3 Spreek af wie wat gaat vertellen.
Stap 4 Lees de tips en oefen.
- Gebruik korte, krachtige zinnen die overtuigen.
- Hou het spannend. Geef geen samenvatting. Een verhaal over vriendschap en een keuze die alles verandert. Over een wereld waar niets is wat het lijkt.
- Let op je tempo en je volume.
5 Verbind de woorden die samen passen. Maak logische combinaties. een kwaadaardige een mysterieus een spannende een divers team geheim misdadiger missie hoe luid of stil het is gezichtsuitdrukking
- Gebruik gebaren en let op je mimiek.
- Praat duidelijk.
- Extra: voeg eventueel geluidseffecten toe.
Stap 5 Beluister de trailers van je klasgenoten. Noteer steeds één sterk punt en één tip.
QR ingesproken tekst
QR ingesproken tekst
1 Lees de achterflap van het boek.
Jochem voelt zich niet erg gelukkig in de klas. Hij wordt gepest door een aantal van zijn klasgenoten. David doet er niet aan mee, maar hij durft er ook niks van te zeggen. Hij is bovendien veel te druk bezig met Vera, aan wie hij maar niet durft te vertellen hoe verliefd hij op haar is. Hun klassenleraar, die gymnastiek geeft, doet ook niks om het gepest te laten stoppen.
Maar dan blijkt op de ochtend na het klassenfeest dat Jochem niet thuis is gekomen. David voelt zich schuldig. Er zal toch niets ergs met Jochem gebeurd zijn?
a Waarover gaat het boek?
b Wie speelt er mee in het verhaal?
c Laat je verbeelding werken. Hoe zien de personages eruit? Verzin hun haarkleur, lichaamsbouw, kledij …
d Vergelijk met je klasgenoten. Zien jullie personages er hetzelfde uit?
2 Lees het fragment uit het boek. Beantwoord de vragen.
David zet zijn fiets tegen een boom en steekt de straat over. Verscholen achter de geparkeerde auto’s sluipt hij naar nummer zeventien. Hij kijkt door het groene hek. Er staat in ieder geval niemand in de tuin. Met het boek in zijn hand loopt hij het tuinpad op. Op het moment dat hij de klep van de brievenbus omhoog wil doen, gaat de deur open.
Help, denkt David. Maar hij kan het boek toch moeilijk neergooien en wegrennen.
“Jij komt zeker voor Jochem.” Een dikke vrouw steekt haar hand naar hem uit. “Ik ben de moeder van Jochem.”
verstopt
“Ik ben David”, zegt hij zachtjes. Hij durft zijn naam amper uit te spreken. In zijn gedachten hoort hij mevrouw Steenman al mopperen. “O David, daar heb ik wel eens van gehoord. Jij bent toch die pestkop die Jochem laatst voor niks op school heeft laten komen?”
Maar de moeder van Jochem vraagt helemaal niets.
“Kom erin, jongen.” Ze zwaait de deur uitnodigend open.
David komt er niet onderuit en moet binnenkomen.
“Jochem!” roept mevrouw Steenman onder aan de trap. “Er is bezoek voor je.” En tegen David zegt ze: “Ga maar lekker zitten, jongen. Wat wil je drinken?”
Als David niet onmiddellijk antwoordt, zegt ze: “Schaam je niet, ik heb van alles in huis.”
“Cola, alstublieft”, zegt David.
Op dat moment komt Jochem de kamer in. Vlak achter hem loopt een hond. David is Doerak van zijn oma gewend. Als daar een vreemde binnenkomt, begint het beest vreselijk te blaffen. Maar deze hond drukt zich dicht tegen Jochem aan, alsof hij bang is. meteen, heel snel
a Hoe denk je dat het verhaal verder gaat?
b Hoe ziet de hond eruit, volgens jou?
c Markeer de verwijswoorden in het eerste deel van het fragment. Bespreek naar wie of wat ze verwijzen.
Verwijswoorden
Verwijswoorden zijn woorden die verwijzen naar iets wat eerder in een tekst werd genoemd of naar iets wat nog genoemd zal worden. Ze worden gebruikt om herhaling te voorkomen en de tekst vlotter te laten klinken.
hij, zij, het, ze, hem, haar deze, die, dit, dat, er, daar
Mijn vriendin gaat elke zondag naar het zwembad. Zij kan goed zwemmen.
3 Vul de zinnen aan met het juiste verwijswoord.
hem – hij – daar – ze – dat
a Ik zie een jongen. loopt heel snel.
b We hebben nieuwe buren. zijn erg vriendelijk.
c Dat is mijn tas. Ik neem straks mee.
d In dat park spelen kinderen. is het altijd druk.
e Het dak is oud. moet opgeknapt worden.
4 Schrijf een verwijswoord dat verwijst naar de hele zin.
a De zon scheen de hele dag, heel leuk was.
b We moesten onverwacht een toets maken. vond iedereen oneerlijk!
c Ik was mijn sleutels vergeten. was erg onhandig.
d De klasgenoten werkten goed samen, zorgde voor een mooi resultaat.
e Mijn broer wil niet mee voetballen. vind ik heel spijtig.
Als je verwijst naar een hele zin, dan gebruik je vaak dat of wat
QR ingesproken tekst
5 Kopieer. Vervang de herhalingen door verwijswoorden.
a Tom heeft een scooter. Tom gebruikt de scooter elke dag.
b Sara heeft een hond. Sara laat de hond elke ochtend uit.
c We gingen naar een museum. Het museum was groot en interessant.
d Emma kocht nieuwe schoenen. Emma draagt de schoenen vaak.
e De toets was moeilijk. Dat de toets moeilijk was, maakte iedereen zenuwachtig.
f Mijn broer heeft een baan. Mijn broer werkt in een winkel waar de vriend van mijn broer ook werkt.
6 Lees het vervolg. Waarom zou Jochem niet aan zijn ouders vertellen dat hij gepest wordt, denk je?
“Hij is een beetje schuw”, zegt Jochem. Hij aait de hond over zijn kop. “Ruik maar even, Simbad, David doet je niks.”
bang voor onbekenden
“Ik eh … Ik vond ineens jouw Franse boek in mijn tas”, zegt David. “Ik moest toch naar Niels, dus ik dacht: ik breng het wel even langs.”
Voordat Jochem iets kan vragen zet zijn moeder twee glazen cola en een potje chips voor hen neer.
“Bevalt het jou ook zo goed in de tweede klas, David?” vraagt ze.
“Ja mevrouw”, zegt David.
“Nou, met Jochem gaat het gelukkig ook goed. Ik ben er zo blij om. Op de basisschool werd hij heel erg gepest, hè Jochem? Hij is wel drie keer van school gewisseld. En vorig jaar was het ook een ramp. Maar dat is gelukkig voorbij. Ik hoor Jochem nooit meer klagen. En zo te zien heeft hij al een vriend.” Met een stralend gezicht verdwijnt ze de keuken in.
David weet niet zo goed wat hij moet zeggen. Aan de ene kant lucht het hem op dat Jochems moeder niks van het gepest afweet, maar aan de andere kant vindt hij het vreemd. Waarom zou Jochem dat voor zijn ouders verborgen houden? Hij vraagt er maar niet naar.
QR ingesproken tekst
7 Lees verder. Beantwoord de vragen.
“Is dat jouw hond?” vraagt hij, om maar wat te zeggen.
“Half”, zegt Jochem. “Hij is ook van Nienke.”
“Nienke”, vraagt David. “Nienke de Leeuw uit 2C?”
“Nee, Nienke de Graaf”, zegt Jochem. “Die ken je niet. Ze woont in Zandvoort.”
Grappig, denkt David. Een collega van zijn vader heet ook De Graaf maar die woont niet in Zandvoort.
“Ze is mijn vroegere buurmeisje”, zegt Jochem. “We gaan altijd met twee families op vakantie. Drie jaar geleden waren we in Italië en toen hebben Nienke en ik Simbad gered. Hij lag ergens op een binnenplaats aan een ketting. Hij was broodmager en er stond niet eens een drinkbak bij hem. Het was zo’n zielig gezicht. Toen hebben we besloten hem te bevrijden. Dat was nog best moeilijk, hoor. Simbad was duidelijk niet aan mensen gewend. Maar we zijn elke dag naar hem toe gegaan. De ene keer hadden we worst bij ons, dan weer een stuk kaas en dat gooiden we dan naar hem toe. Elke dag ging het een stukje beter. We mochten steeds dichterbij komen en na acht dagen hebben we de ketting losgemaakt en Simbad meegenomen.” Jochem aait Simbad over zijn rug. “We hebben je verstopt, hè, in een soort bunker buiten het dorp. Het zag er niet naar uit dat daar ooit iemand kwam. Alleen moesten we hem wel voor onze ouders verborgen houden, anders hadden ze hem teruggebracht. Op de laatste dag, vlak voor we vertrokken, hebben we hem in een slaapzak gewikkeld en achter in de kofferbak gelegd.”
“Begon hij niet te blaffen?”
“Nee”, lacht Jochem, “We hadden hem een slaappil van mijn moeder gegeven. Nou, dat werkte wel, hij sliep diep. Pas toen we al een heel eind onderweg waren, hebben we het verteld.”
“En je ouders?”
“Mijn vader was woedend”, zegt Jochem. “Maar hij wou ook niet het hele stuk terugrijden. En de ouders van Nienke hadden daar ook geen zin in. Toen mochten we hem meenemen. Simbad woonde zo’n beetje bij ons alle twee, totdat ik ging verhuizen. Toen mocht hij bij Nienke blijven, want ze heeft een groot erf om het huis, zodat Simbad daar altijd buiten kan. En nou weer bij mij, hè?” Jochem geeft de hond een klopje op zijn rug.
“Ja”, zegt de moeder van Jochem die net met haar jas aan de kamer in komt. “Toen Jochem vorig jaar zo verdrietig was omdat hij werd gepest, heeft Nienke als troost Simbad bij hem achtergelaten. Lief hè? Nou, ik ga even een boodschap doen. Dag David, we zien elkaar vast nog wel eens.”
David voelt zich ongemakkelijk met Jochem alleen. Hij drinkt vlug zijn cola op zodat hij kan vertrekken.
“Sorry van dat Franse boek”, zegt hij als hij opstaat.
Jochem haalt zijn schouders op. “Ik weet wel hoe ze zijn. Maar mijn moeder mag het niet weten. Ik wil haar geen verdriet doen. Vorig jaar heeft ze een lichte hartaanval gehad. Ze trok het zich veel te erg aan dat ik werd gepest. Daarom vertel ik het niet meer. Ze weet ook niet dat ze mijn banden lek hebben gestoken. Ik heb gezegd dat ik door een spijker ben gereden. Het geld voor de nieuwe banden regel ik wel, daar merkt ze niks van.”
“Dus je kunt er met niemand over praten”, zegt David.
“Ik heb een dagboek”, zegt Jochem. “Daar schrijf ik alles in op, dat helpt ook. En af en toe laat ik het Nienke lezen.”
“Rot voor je”, zegt David. “Ik bedoel, dat ze je pesten …”
a Zijn er woorden in de tekst die je niet begrijpt? Ga op zoek naar hun betekenis.
Hoe kan je de betekenis van een woord achterhalen?
1 Kijk naar de hele zin. Begrijp je het woord dan?
2 Zit er een ander woord verstopt in het woord?
3 Gebruik een woordenboek.
4 Vraag aan iemand anders wat het betekent.
b Wat weet je na het lezen van dit fragment? Kruis aan wat klopt.
Jochem is tevreden in de tweede klas.
Jochem heef t een vriendin die Nienke heet.
Jochem wordt al lang gepest.
David is de beste vriend van Jochem.
De ouders van Jochem weten dat hij nu gepest wordt.
Jochem schrijf t zijn problemen in zijn dagboek op.
De hond van Jochem komt uit een asiel.
c Wat zou er gebeurd zijn met het Franse boek van Jochem, denk je?
d Wat zou jij doen als je merkt dat iemand in je klas gepest wordt?
e Ben je benieuwd hoe het boek afloopt? Zou je het boek verder willen lezen? Vertel.
f Lees de zin. Markeer de woorden die met een hoofdletter geschreven moeten worden.
nienke, de vriendin van jochem, woont in zandvoort.
Hoofdletters
Wanneer schrijven we een hoofdletter?
Aan het begin van een zin: Ik schrijf een korte zin.
Bij namen (voornamen en familienamen, we noemen dat eigennamen): Lander Mertens
Bij aardrijkskundige namen en afleidingen daarvan: Frankrijk, Noordzee, Italiaanse …
Bij feestdagen (dagen die door veel mensen gevierd worden op dezelfde dag): Kerstmis, Werelddierendag, Valentijnsdag …
Let op! Een persoonlijk feest (op verschillende data gevierd), een langere feestperiode en samenstellingen of afleidingen schrijven we niet met een hoofdletter. verjaardag, ramadan, kerstversiering …
8 Markeer de woorden die een hoofdletter nodig hebben.
a de zussen olsen gingen samen naar de filmpremière in hollywood.
b voor valentijnsdag gaat mijn zus met haar vriendin een weekendje naar parijs.
c noa, jules, lucas, arthur en sem zijn populaire jongensnamen.
d onze leerkracht adopteerde een spaanse windhond.
e vier jij kerstmis met de hele familie?
9 Hoofdletter of niet? Kruis aan. Schrijf het woord opnieuw als het met een hoofdletter moet.
met hoofdletter zonder hoofdletter
mama annabel belg zee lente
schoolstraat februari
kerstcadeau
10 Het boek werd ook verfilmd. Bekijk de trailer.
a Zijn er gelijkenissen tussen jouw verbeelding en wat je zag in de trailer? Vertel.
b Zijn er verschillen tussen jouw verbeelding en wat je zag in de trailer? Vertel.
c Wat vind je van de trailer? Kruis het bijvoeglijk naamwoord aan dat voor jou past, of bedenk er zelf een. spannend ontroerend saai romantisch avontuurlijk mooi griezelig
Het bijvoeglijk naamwoord
Een bijvoeglijk naamwoord geeft meer uitleg over een zelfstandig naamwoord. Het vertelt hoe het is.
mooi, groot, mannelijk, papieren
11 Lees het fragment. Markeer de bijvoeglijke naamwoorden.
David kan niet zo snel op zijn oude bestelfiets. Niels racet voor hem uit en de afstand tussen hen wordt steeds groter.
“Gezellig dat ik mee ben, hè?” roept David.
Niels stapt af en gaat aan de kant staan. Ineens schrikken ze op van een auto die in volle vaart de hoek om spuit. Op hetzelfde moment steekt er een kat de straat over. “Kijk uit!” schreeuwen de jongens.
De chauffeur trapt op zijn rem, maar de auto schiet een eindje door en rijdt de kat aan.
Het beest ligt kermend in de goot. David en Niels gaan ernaartoe. “Is het erg?” vraagt de bestuurder als hij naar de bloedende kat kijkt. De kat kijkt hem angstig aan.
12 Noteer een passend bijvoeglijk naamwoord. Denk aan het fragment uit de vorige oefening.
a de bestuurder
b de kat
c de auto d de jongens e de fiets
QR ingesproken
tekst
1 Lees de reviews. Beantwoord de vragen.
Niels
The Hunger Games vond ik supergoed. Vanaf het begin zit je in een spannende wereld waar iedereen moet vechten om te overleven. Katniss is een toppersonage. Ze is niet perfect, maar wel slim en dapper. Je begrijpt meteen waarom zoveel mensen haar cool vinden.
De film bevat veel actie, maar ook rustige momenten, zodat je even kan ademen. De spanning blijft de hele tijd. Ik wilde zelfs verder kijken tijdens het eten (wat normaal niet mag bij ons thuis).
Het leukste vond ik hoe de film laat zien dat je soms moet doen wat juist is, ook al is het gevaarlijk. Dat maakte het verhaal sterker dan gewone actiefilms.
Ik snap waarom The Hunger Games populair is, maar persoonlijk vond ik de film niet super. De wereld en het idee zijn eigenlijk heel interessant, maar de film legt niet altijd goed uit wat er precies gebeurt. Soms had ik het gevoel dat ik dingen moest “raden”.
De vechtscènes zijn best chaotisch gefilmd. Ik kon soms niet eens volgen wie wie was. Ook het gedoe met Katniss en Peeta vond ik een beetje nep. Het voelde alsof de film dat er gewoon even moest insteken om het romantischer te maken.
Voor mij was het dus niet slecht, maar ook niet geweldig.
a Markeer de naam bij de positieve review groen. Vertel wat de kijker goed vond.
b Markeer de naam bij de negatieve review roze. Vertel wat de kijker niet goed vond.
c Heb jij de film The Hunger Games gezien? Met welke review ben jij het eens?
2 Bekijk een kortfilm en schrijf een review.
a Welk genre spreekt jou het meest aan? Kruis aan.
een actiefilm een ontroerende film een griezelfilm
een ‘magische’ film een grappige film
b Scan de QR-code onder het genre dat jij gekozen hebt. Bekijk de kortfilm.
c Wat vond je van de film die je net bekeek? Noteer sleutelwoorden op de post-it’s.
Dit vond ik goed: Dit vond ik niet goed: Passendenaamwoorden:bijvoeglijke
d Schrijf je review over de kortfilm. Gebruik de sleutelwoorden hierboven in je tekst.
Titel:
Samenvatting:
3 Lees de reviews van je klasgenoten die dezelfde film bekeken hebben. Hebben zij dezelfde mening? Waarover verschillen jullie van mening? Bespreek.
Camille
The Hunger Games gaat over Katniss Everdeen, een meisje dat leeft in een arm district en deelneemt aan de hongerspelen. Toen ik de film voor het eerst zag, vond ik het verhaal erg meeslepend. De spanning was bijna constant aanwezig en de personages kwamen geloofwaardig over. Katniss toonde veel moed toen zij zich vrijwillig opgaf om haar zus te redden. De regisseur heeft ervoor gezorgd dat je als kijker meeleeft met de hoofdpersonen.
Ook is er goed nagedacht over de kostuums en de muziek. Nu ik de film gezien heb, begrijp ik waarom The Hunger Games zo populair is de hele tijd
a Markeer de werkwoorden in de tegenwoordige tijd in het roze en de werkwoorden in de verleden tijd in het groen.
b Bekijk de vetgedrukte werkwoorden die je nog niet gemarkeerd hebt. Ze staan in een nieuwe werkwoordstijd.
Voltooid = De actie is afgerond.
Je schrijft altijd een hulpwerkwoord (hebben of zijn) in de tegenwoordige tijd en een voltooid deelwoord.
koken --> ik heb gekookt starten --> wij zijn gestart
Zwakke werkwoorden
Het voltooid deelwoord is ge + stam + d of ge + stam + t
Tip:
stam (ik-vorm) eindigt op t, k, f, s, ch of p (’t kofschip) --> + t stam eindigt niet op t, k, f, s, ch of p --> + d stoppen – ik stop – ik ben gestopt voelen – ik voel – ik heb gevoeld
Als de stam eindigt op t of d, dan voeg je geen t of d meer toe. starten – ik start – ik ben gestart wachten – ik wacht – ik heb gewacht
Als het werkwoord start met ge, ont, her, be of ver, dan voeg je geen ge meer toe. gebeuren – het is gebeurd ontdekken – ik heb ontdekt
Sterke werkwoorden
Let op! Sterke werkwoorden veranderen van klank in de voltooide tijd. Deze moet je uit het hoofd leren. Hieronder zie je een aantal voorbeelden.
zijn --> ik ben geweest wij zijn geweest hebben --> ik heb gehad wij hebben gehad helpen --> ik heb geholpen wij hebben geholpen nemen --> ik heb genomen wij hebben genomen
5 Lees de zinnen. Markeer de voltooide tijd. Tip: je moet twee woorden markeren in elke zin.
a Ik heb de oefening verbeterd.
b De leerkracht heeft voor iedereen popcorn meegenomen.
c We zijn niet lang op het filmfestival gebleven.
d De jonge actrice heeft in die film bijna niet gepraat.
e Na het bekijken van een waargebeurd verhaal hebben we de hele avond gehuild.
f De klas heef t de film positief beoordeeld.
g Na de griezelfilm ben ik helemaal alleen naar huis gefietst.
h Ik heb het filmticket van mijn broer verstopt.
i Ik heb mijn lievelingsfilm al vijf keer bekeken.
j Roos heef t een Netflix-abonnement gekregen.
6 Herlees de zinnen uit de vorige oefening. Noteer de gemarkeerde werkwoorden in de juiste kolom.
voltooid deelwoord eindigt op t voltooid deelwoord eindigt op d klankverandering
7 Vul de zinnen aan met het voltooid deelwoord.
a repeteren We hebben gisteren veel .
b mengen Heb je het beslag goed ?
c belonen De leerkracht heeft ons voor ons harde werk.
d lachen Ik heb veel tijdens de film.
e poetsen Heb je je kamer ?
f gebeuren Dat ongeluk is gisteren
g printen Ik heb die pagina per ongeluk tien keer !
h plannen Wat hebben jullie ?
8 Kopieer. Zet de werkwoorden in de voltooide tijd.
a De kinderen spelen in de tuin.
b Ik sta om 7 uur op.
c Jullie missen de bus.
d De regisseur werkt hard.
e De rijke actrice betaalt de taxi niet.
f De honden blaf fen veel tijdens de opnames.
g De stuntman opent zijn parachute.
h De vertaler vertaalt dat boek naar het Pools.
i We komen allemaal naar het feest.
1 Bekijk de video en luister goed. Beantwoord de vragen.
a Hoe heten de twee leeuwen?
b Wie is er niet goedgezind? Waarom?
c Waarom ging de ene leeuw niet naar de ceremonie?
2 Bekijk de video en luister goed. Beantwoord de vragen.
a De trailers lijken sterk op elkaar. Wat was het verschil tussen deze video en de video uit de vorige oefening?
b Je hoort niet enkel andere woorden. Hoor je nog verschillen tussen de twee versies?
c Waarom zouden ze twee verschillende versies maken, denk je?
3 Bekijk de YouTube-video. Het Nederlandse woord staat al onder de afbeelding. Noteer er steeds de Vlaamse variant bij.
Nederlands: een bank
Vlaams:
tot 3:00 1 3 2 4
Nederlands: een mok
Vlaams:
Nederlands: een pinpas
Vlaams:
Nederlands: een tosti
Vlaams:
tot 2:45
4 Bekijk het fragment uit ‘Geubels en de Hollanders’. Beantwoord de vragen.
a Noteer twee woorden die Nederlanders anders zeggen.
b Wat vindt Philippe Geubels het allergekste dat Nederlanders eten?
c Waarom zegt Philippe Geubels dat er voor ‘trakteren’ geen Nederlands woord is?
Hij heef t de Nederlandse vertaling nog niet gevonden. Het woord is identiek in het Nederlands en in het Vlaams. Het is een grapje.
helemaal hetzelfde
Weet je het nog? Een stereotype is een overdreven beeld van iemand of een groep mensen. Dit kan een humoristisch effect hebben.
Let wel op! Stereotypen kunnen tot vooroordelen leiden. Dat zijn ideeën die je over iemand of over een groep mensen hebt, zonder te weten of het klopt.
d Vind je deze video grappig? Waarom wel of niet?
5 Luister naar je leerkracht. Is het een Nederlands of een Vlaams woord?
6 Filmmakers geven personages niet zomaar een stem. Bekijk de trailer. Wat vertelt de stem van deze figuren volgens jou?
Sid, de luiaard
Manny, de mammoetDiego, de sabeltandtijger
1 Bekijk de cover en lees de achterflap.
QR naar ingesproken tekst
niet normaal, vreemd basis waarop een standbeeld staat doen alsof
a Markeer de bijvoeglijke naamwoorden die volgens jou bij het boek passen. informatief saaiontspannendgriezeligontroerend waargebeurdmoeilijkgewelddadigrealistisch grappig
b Wie is de auteur van dit boek?
c Spreekt de cover je aan om het boek te lezen? Leg uit.
QR naar ingesproken tekst
gesprekken om overeen te komen
2 Lees het fragment uit het boek. Beantwoord de vragen.
macht over iemand
Als die buschauffeurs op de maandagmorgen van een proefwerkweek mogen staken, dan mag ik dat ook. En omdat mijn leraren, mijn trainer, mijn ma, haar liefste manager en zelfs mijn vader de oorlog aan mij hebben verklaard, staak ik totaal. Alle onderhandelingen zijn vastgelopen. Er is geen hond die naar mij luistert, dus kroop ik onder mijn dekbed. De laatste keer dat ik naar mijn wekker keek, was het 15u23 – toen ma de deur dichtsmeet en ik bleef zwijgen. In deze wereld zijn er al roepers genoeg. Soms lijkt het alsof volwassenen alleen in slogans kunnen praten. Je moet dit. Pas op voor dat. Vreemdelingen buiten. Wetenschappers liefst ook. En dan zeggen ze over mij dat ik geen gezag aanvaard.
Dus ik trek mijn dekbed over mijn hoofd en zwijg. Er valt toch niet met hen te discussiëren. Meneertjes altijd-overtuigd-van-hun-eigen-gelijk. Mevrouwtjes luister-eens-naar-iemanddie-het-kan-weten.
Never do this again:
- Ja-knikken als ik nee bedoel,
- Op commando glimlachen
- Het antwoord geven dat ze van mij verwachten,
- Doen alsof het eten smaakt terwijl er eeuwig en altijd te weinig peper in zit.
met goede bedoelingen
ideeën uitwisselen, overleggen
Eigenlijk begon alles veel eerder, toen ik twaalf was en ma het nodig vond om de dag voor de eindtoets van de basisschool de bubbel van ons leven te doorprikken. “Focus op je studie,” zegt ze altijd. “Hoe kun je wiskunde studeren als je voortdurend met je hoofd ergens anders zit?” Ik denk dat ze daarom besliste dat ze net op dat moment moest vertellen dat ze zou verhuizen omdat ze wilde scheiden. Dat was vast haar plan. Er is echt geen moeder zo nobel als die van mij.
KEERPUNT, GOEDELE GHIJSEN © SALTO, 2025
a Met wie heef t de ik-persoon ruzie?
b Waardoor is het volgens hem begonnen?
c Herlees de laatste alinea. Vindt de ik-persoon dat zijn moeder nobel is of net niet?
Soms zegt iemand het omgekeerde van wat hij of zij bedoelt. Dit hoor je vaak aan de intonatie. Wat een prachtig weer vandaag! (als het regent)
Ironie is het omgekeerde zeggen van wat je bedoelt als grap. Sarcasme is het omgekeerde zeggen van wat je bedoelt om iemand te kwetsen.
3 Lees de zinnen luidop voor. Let op je intonatie. Is het als grap bedoeld of niet?
a Iemand die houdt van sport zegt: “Joepie! Weer turnles.”
b Iemand die niet houdt van sport zegt: “Joepie! Weer turnles.”
c Je beste vriend die continu cola drinkt, zegt dat hij zin heeft in een cola. Jij antwoordt: “Jij, een cola? Dat had ik nu nooit van jou verwacht.”
d Je beste vriend die een hekel heeft aan wiskunde zegt dat hij de wiskundeles heel tof vond. Jij antwoordt: “Jij, wiskunde? Dat had ik nu nooit van jou verwacht.”
4 Herlees het fragment in oefening 11 op pagina 15. Daarin zegt een van de personages ook het omgekeerde van wat hij bedoelt om te lachen. Markeer die zin.
QR naar ingesproken tekst
elektronisch speelgoeddier
5 Laat ons lachen! Bedenk per twee een grappige zin voor een van deze situaties. een extreem saaie film een vreselijk schoolfeest een heel slechte dag
België, Nederland en Luxemburg
Afspraken over humor:
- Maak alleen grappen over situaties, voorwerpen of jezelf.
- Humor is geen goede humor als het anderen kwetst.
6 Lees het volgende fragment uit het boek. Beantwoord de vragen.
Beide troepen verschuilen zich op eigen terrein. Het is eindelijk weer stil in huis. Na eindeloos gesnotter en gehuil in de slaapkamer van ma en haar manager zijn ma’s batterijen leeg. Ze lijkt wel een Furby. Als ik het geweten had, was ik liever voor haar geweest. Maar oeps, dat is te laat. Nu zit ik met dat monster opgescheept. Gelukkig valt ze af en toe helemaal stil en heb ik even rust tot ze weer opgeladen is. Dit is het moment om uit de loopgraven te komen, dus sla ik mijn dekbed open, zet mijn blote voeten op de koude parketvloer, open de deur als een meester-inbreker en sluip de trap af om een voorraad in te slaan.
Ma’s huis kan zo in een woonmagazine. Alles design, kleurloos en strak in het gelid. Ik ben het enige dat uit de toon valt. Zodra ik onder aan de metalen trap met treden van ebbenhout sta, glip ik langs onze witte salon de open, zwarte keuken in. Ik moet muisstil zijn. Zo’n open huis geeft je geen schuilkansen, en als onze dwergpapegaai wakker wordt, dan is mijn missie totaal mislukt. Er ligt wel een doek over zijn smeedijzeren kooi, maar zo’n beest heeft ook oren, ook al zie je die niet. Dus ik maak op de toppen van mijn tenen een grote boog rond het spoor van zaadjes op de vloer om bij de voorraadkast met koeken te raken. Leeg. Fuck! Gisteren zaten er nog kilo’s lekkers in. Ik trek de kastdeur erboven open. Shit! Ook geen chips of nacho’s meer. In de koelkast alleen nog gezond voer. Ze proberen me uit te hongeren. Ik graai naar een pot yoghurt en scoor een appel uit de fruitlade. De collectie ontbijtgranen is ook spoorloos verdwenen. In de broodtrommel liggen gelukkig nog een paar sneetjes. Er zit niets anders op, ik zal met deze magere oogst moeten terugtrekken naar mijn kamp. Ik gris de krant op de salontafel mee, want zonder telefoon en internet sterf ik van verveling.
De vollemaan verlicht ons buitenzwembad feestelijk. Ma besliste dat we dat absoluut nodig hadden. Een buitenzwembad. In de Lage Landen. Het regent hier al vier maanden. Ze kon even goed een ijsbad laten installeren. Eerst oververhit geraken door haar ellenlange eisenlijst en dan stoom aflaten. Misschien moet ik de regenwaterput eens opengooien. Kan ze daar inspringen om haar eisenpakket af te laten koelen. Een zwembad. Eén zomer gebruikt en daarna alleen nog voor mijn verplichte zwembadparty op mijn verjaardag. Ik was veel liever met mijn vrienden naar de film gegaan.
a Zijn er woorden in de tekst die je niet begrijpt, maar die belangrijk zijn om het verhaal te kunnen volgen? Zoek hun betekenis op.
b Bekijk de gemarkeerde woorden. Deze signaalwoorden zeggen iets over …
tijd oorzaak doel opsomming uitleg
Soorten signaalwoorden
Signaalwoorden zijn woorden die verbanden duidelijk maken tussen zinnen en alinea’s.
Signaalwoorden kunnen iets zeggen over: - tijd (wanneer?) eerst, daarna, nadat … - oorzaak en gevolg (waarom?) omdat, want, dus … - doel (waarvoor?) zodat, om te, door middel van … - opsomming (wat nog meer?) en, ook, verder … - uitleg (wat bedoel je?) zoals, bijvoorbeeld, namelijk …
7 Vul de zinnen aan met het juiste signaalwoord uit de lijst. bijvoorbeeld – eerst – dus – daarna – omdat – want
a Max vindt dat hij mag staken, buschauffeurs mogen dat ook.
b Er valt toch niet met hen te discussiëren, hij zwijgt.
c Sommige mensen spelen komedie, door te doen alsof het eten smaakt terwijl het niet te vreten is.
d vertelde ze dat ze zouden verhuizen, zei ze dat ze gingen scheiden.
e Max blijf t op zijn kamer, niemand naar hem luistert.
8 Maak van de twee zinnen één zin. Probeer in elke zin een ander signaalwoord te gebruiken.
a De film was spannend. Ik bleef tot het einde kijken.
b Lars werd nat. Hij had geen paraplu.
c Ze was moe. Ze bleef toch wakker.
d Ze had hard getraind. Ze won de wedstrijd.
e We maakten de opdracht snel af. We hadden weinig tijd.
9 Lees het volgende fragment uit het boek. Beantwoord de vragen.
QR naar ingesproken tekst
heel groot
stiekem kijken
ernstig ziek zijn in je hoofd
Op avond drie krijg ik stilaan allerlei symptomen van waanzin. Ik praat niet meer tegen mezelf, maar begin me in te beelden dat mijn vrienden naast me zitten. Shit, ik had nooit gedacht dat ik die gasten zo zou missen.
In bed neem ik me voor om mijn kop weer boven de loopgraven uit te steken. De strijd moet gestreden worden. Mijn opdracht blijft dezelfde als de vorige keer: ondanks mijn fantastisch, immense lijf niet opvallen. Al goed dat ik daar een leven lang heb op geoefend. Toch lukt het me niet om in slaap te vallen. Nadat ik bijna meester in de yoga ben door alle slaaphoudingen die ik heb uitgeprobeerd, geef ik het op en besluit ik een extra oefening in te lassen. Het is aardedonker, er rijden geen auto’s meer... Nu zal er toch geen hond op straat zijn? Ik gluur langs mijn gordijntje. Buiten lijkt het alsof er een avondklok heerst, dus hijs ik mezelf in mijn warmste kleren, schiet in mijn jas en schoenen en steek mijn kop voor het eerst in tweeënvijftig uur weer uit de kajuit.
a Begrijp je hoe Max zich voelt?
b Wat zou je aan Max willen zeggen? Welke raad zou je hem geven?
c Komt de inhoud van het boek overeen met wat je verwacht had na het lezen van de achterflap? Vind je het net leuker of minder leuk? Leg uit.
d Hoe denk je dat het verhaal zal eindigen? Blijft Max boos op zijn ouders en zijn vrienden, denk je?
10 Vul de zinnen aan met het juiste woord uit de lijst.
voordoen – immens – focussen – gezag – symptomen
a Hoesten en niezen zijn van een verkoudheid.
b Ik wil gewoon mezelf kunnen zijn. Ik wil me niet als iemand anders.
c De Zuidertoren in Brussel is 150 meter hoog. Dat is !
d Mijn kleine broer kan zich niet . Hij is de hele tijd afgeleid.
e Die leerkracht heeft veel : iedereen luistert naar hem.
11 Lees nu het einde van het boek. Ben je benieuwd naar de rest van het verhaal? Wil je graag het volledige boek lezen? Waarom wel of niet?
QR naar ingesproken tekst
Ik hou geen scorebord meer bij in mijn hoofd. Het leven is geen spel om te winnen. Eerder een soort memory waarin je moet proberen om je de belangrijke momenten te herinneren. Ik zal de weken op de boot met opa nooit vergeten. En de dagen erna ook niet. Ik dacht dat ik op het einde van het spel zou sterven. Of zou oplossen in het niets. Dat ik gemarteld zou worden in het politiekantoor en dat mijn moeder en haar manager zout in de wonde zouden komen strooien. Ik was vergeten dat je op het einde van een spel weer van voren af aan mag beginnen.
Het verhoor bij de politie was geen lachertje, maar ze haalden geen marteltuigen boven en ik werd niet gevierendeeld. Voor de kosten van dat gebroken ruitje zal ik moeten werken, en daarna ook nog voor een nieuwe telefoon, maar er hangt me geen gevangenisstraf boven het hoofd. De enige rechter door wie ik verhoord werd, luisterde echt naar me. Voor het eerst. Samen kwamen we overeen dat ik voorlopig bij opa mag gaan wonen. Gelukkig dienden de ouders van Zaya geen aanklacht tegen me in. Ze zijn blij dat ze niet in foute handen is gevallen.
Nu lig ik in bed in het huis van opa. Ik heb hier zelfs mijn eigen kajuit gekregen. “De kamers boven zijn voor jou, Maxim”, zei opa toen hij de deur voor me openzwaaide.
“Max,” zei ik.
Opa glimlachte.
“Max. Die trap kan ik toch niet meer aan.”
Dus nu heb ik een eigen slaapkamer, een badkamer en zelfs een logeerkamer. Allemaal gekregen van opa. Als ik iemand in de steek heb gelaten de laatste weken, dan was hij het wel. Mijn opa die zich tussen zijn behandelingen door moest afvragen of ik me wel redde, en ik stond daar nauwelijks bij stil toen ik wegliep om mezelf te kunnen zijn. Gelukkig slaat de immunotherapie aan, dat geeft ons extra tijd samen.
Opa leerde me dat je bij het zeilen altijd een keerpunt hebt, het punt waarop je terugkeert naar de haven. En zelfs als je in een wedstrijd als laatste de haven hebt bereikt, heb je helemaal niet verloren, je hebt gewoon heel wat geleerd onderweg. Gek dat ik die hele omweg gemaakt heb om hier terecht te komen, maar soms moet je een omweg maken om jezelf te worden. Ik moet dringend eens bij Oma Vintage langsgaan om te vertellen dat ze gelijk had en dat ik dankzij die omweg Minne en Zaya heb leren kennen. Ze waren er voor mij toen ik in de knoop zat. Minne, Zaya en opa eigenlijk ook. Na die kou in de kajuit en die lekkende caravan snap ik zelfs waarom mijn moeder en haar manager zich kapot hebben gewerkt voor hun idioot volmaakte huis. Maar hé, ik heb wel een beetje ruimte nodig om mezelf te zijn. Nu heb ik een plek waar dat kan zonder dat ik me moet schuilhouden. En wie weet, misschien komt er ooit weer een tijd waarin ik blij zal zijn dat ik in mijn eigen bed kan liggen.
Als het vakantie is, mag Zaya komen logeren van haar ouders.
Ik sla mijn benen over de rand van het bed, want ik moet gaan leven.
Maar eerst moet ik nog een brief aan Minne schrijven. Ik zoek een pen en papier.
Minne
Niet boos zijn.
Max
Ik staar naar de woorden. Zo vraag ik haar om alles wat ik verkeerd heb gedaan gewoon te vergeten. Ik verfrommel het blad en gooit het naast me neer. Het is tijd om mijn leven anders aan te pakken, om mijn verantwoordelijkheid te nemen als ik iets fout heb aangepakt. Dus schrijf ik:
Minne
Sorry.
Max.
Langzaam vouw ik het blad in tweeën. Opa zal vast nog ergens een envelop en een postzegel hebben, maar ik breng die brief straks wel zélf naar de postbus.
Ik heb ontdekt dat ik nooit meer klem wil zitten, maar wil blijven bewegen, met de wind mee. Mijn doel in het vorige spel was de vijandelijke troepen te vermijden. Ik dacht dat ik
alleen dan mezelf kon zijn, maar hoe kon ik mezelf worden zolang ik me in de boot van opa schuilhield? Het leek alsof ik grandioos verloor toen ik met Zaya tevoorschijn kwam, maar ik mag gewoon opnieuw beginnen. Ik zal dit keer wel mijn strategie moeten aanpassen.
Minne heeft me al voorgedaan dat je niet altijd moet spelen in de overlevingsmodus waarin je de vijand moet overwinnen, maar dat je kunt kiezen voor de creatieve modus waarin je je eigen leven probeert uit te bouwen. Ik denk dat ik dat ook eens probeer.
Ik wil REAL zijn in dit leven. REach for an Authentic Life. Daarvoor zal ik wel mijn kop uit de loopgraven moeten steken. Terug die verdomde wereld in. Niet als crimineel in wording, maar als Max in wording.
Wat moet ik onthouden van de laatste weken:
- Ik mag de kapitein zijn van mijn eigen leven, maar ik heb wel scheepsmaatjes nodig
- Dat ik de liefste mensen om me heen nooit meer in de steek mag laten.
- Hoe Minne in mijn team zat, zelfs toen ze ruzie met me maakte. Blijkbaar worden mensen soms boos op je ook als ze in je geloven.
- Dat je altijd wel weer de thuishaven vindt, ook al heb je even een foute koers gevaren.
To do:
- Vierhonderd excuses verzinnen en ze een voor een naar Minne sturen met een postduif. Tot ze bezwijkt en weer in mijn team wil zitten. Ik vrees dat ik in dit nieuwe leven heel wat met haar goed te maken heb. Hopelijk wacht ze op me tot ik haar weer gevonden heb.
- Eens bij pa langsgaan.
- En bij ma en haar manager. De wapens zijn neergelegd, ik hoop dat de rook langzaam zal verdwijnen.
- Dringend afspreken met Ensar en Rauf, om eens een echt spel te spelen. Het maakt niet uit wie wint.
- Me tot aan mijn nek ingraven in de cursus van wiskunde om toch nog mijn jaar te redden?
- Zaya voor het eerst bezoeken en met haar naar de snackbar gaan. We kunnen allebei geen brood met chocopasta meer zien.
12 Herlees de vetgedrukte zin in het fragment hierboven. Beantwoord de vragen.
a Max zegt: “Ik mag de kapitein zijn van mijn eigen leven, maar ik heb wel scheepsmaatjes nodig.” Wat bedoelt hij hiermee? Bedoelt hij dit letterlijk of figuurlijk?
Weet je het nog? Beeldspraak is figuurlijk taalgebruik. Er wordt niet letterlijk gezegd wat er wordt bedoeld.
Ik open de deur als een meester-inbreker.
Ma heeft de bubbel van ons leven doorprikt.
b In het fragment hierboven wordt veel beeldspraak gebruikt. Markeer nog een voorbeeld in de tekst.
1 Bekijk de kortfilm. Beantwoord de vragen.
a Wie heef t een vals profiel op Facebook?
b Wat vinden de vriendinnen van Marie ervan dat Kevin foto’s vraagt?
c Hoe besef t Marie dat er iets niet klopt?
d Waarom vertelt Marie het aan niemand?
Marie schaamt zich en wil het zo snel mogelijk vergeten.
Anton zegt dat hij dan haar naaktfoto online zal zetten. Marie is bang dat niemand haar zou geloven.
e Heef t de film een happy end? Ja. Nee.
2 Bespreek de kortfilm met je klasgenoten.
- In de film gaat het over catfishing, waarbij iemand zich online voordoet als iemand anders. Die persoon creëert een nieuwe identiteit. Denk je dat dit vaak voorkomt?
- Welke bedoelingen zou iemand die zich online anders voordoet kunnen hebben?
- Welke raad zou je aan je vrienden geven als zij online iemand nieuws leren kennen?
3 We spoelen de film terug tot het moment dat Marie beseft wie ‘Kevin’ is. Nu is het aan jou! Bedenk een ander einde voor de film.
a Hoe eindigt jouw film? Noteer jouw antwoord op deze vragen.
- Krijgt jouw verhaal een happy end? Ja. Nee.
- Hoe reageert Marie als ze beseft wie Kevin is?
- Vertelt Marie het aan Chloë? Of vertelt ze het aan vriendinnen, ouders, politie … ?
- Wat gebeurt er als Marie het vertelt?
- Hoe loopt het met Kevin (Anton) af?
b Schrijf je scenario uit op een apart blad.
1 Markeer de verwijswoorden in de zinnen. Trek een pijl naar wie of wat ze verwijzen.
a De regisseur gaf instructies, maar niemand begreep ze meteen.
b De kostuums waren duur. Ze waren speciaal ontworpen voor de hoofdrolspelers.
c De camera viel om. Dat veroorzaakte veel gedoe achter de schermen.
d Camille en Maksim speelden samen een scène. Ze hadden veel plezier op de set.
e De animatiestudio had een nieuw project. Het zou volgend jaar uitkomen.
2 Vul de zinnen aan met een verwijswoord. Zorg dat het verwijswoord naar het onderstreepte woord verwijst.
a De roman was moeilijk, maar ik las helemaal uit.
b De schrijfster signeerde vijf boeken. Ik kreeg gratis mee naar huis.
c De scène was grappig, maar paste niet in het verhaal.
d De krant publiceerde een negatieve review, zorgde voor veel discussie.
e Die bekende actrice heeft ruzie met haar vriend. Ze wil niet meer zien.
3 Kopieer de zinnen. Vervang de onderstreepte woorden door verwijswoorden.
a De acteurs speelden overtuigend. De acteurs kregen veel applaus.
b Tom houdt van fantasyboeken. Tom leest de fantasyboeken graag ’s avonds.
c De scène moest opnieuw gefilmd worden. Het feit dat de scène opnieuw gefilmd moest worden, kwam door een technische fout.
d De hoofdrolspeelster won een award. De award betekende veel voor de hoofdrolspeelster.
4 Waarom schrijf je het onderstreepte woord met een hoofdletter? Kruis aan. begin van de zin eigennaam aardrijkskundige naam feestdag
a De leerkracht Nederlands is verslaafd aan films.
b Met Kerstmis kijken we met de hele familie een kerstfilm.
c De schrijver heet Patrick Lagrou.
d We keken tijdens de les naar een kortfilm.
e Die film was een succes in heel Europa.
f Met Pasen verschijnt het nieuwste boek in de reeks.
g Het verhaal speelt zich af in Indonesië.
h Waarom kijk jij liever naar de film dan het boek te lezen?
5 Schrijf de zin opnieuw met hoofdletters.
a we lazen spijt van carry slee.
b in de kerstvakantie gaan we naar duitsland op reis.
c we zochten engelstalige boeken in de bibliotheek.
d de leraar frans gaf ons een moeilijke opdracht.
6 Bedenk een zin die vier hoofdletters bevat: aan het begin van de zin, een eigennaam, een aardrijkskundige naam en een feestdag.
7 Lees de reviews. Markeer alle bijvoeglijke naamwoorden.
De nieuwste Smurfenfilm is kleurrijk en gericht op een jong publiek. Het verhaal is eenvoudig maar charmant: Gargamel wil weer eens alle Smurfen vangen. Voor oudere kijkers is het voorspelbaar, maar het blijft een gezellige familiefilm. Wie houdt er namelijk niet van die kleine, blauwe vriendjes?
Jurassic Park blijft een van de sterkste avonturenfilms ooit gemaakt. Wetenschappers klonen dinosaurussen en openen een pretpark, maar er gaat van alles mis. Een spannende film met veel geloofwaardige elementen, gespeeld door uitstekende acteurs.
8 Vul de woorden aan met telkens een ander bijvoeglijk naamwoord.
a een film een film een film
b een draak een draak een draak
c een broodje een broodje een broodje d een jongen een jongen een jongen
9 Bekijk de afbeeldingen. Schrijf steeds een passende zin met een bijvoeglijk naamwoord.
10 Markeer in elke zin het voltooid deelwoord in het groen en het hulpwerkwoord (hebben of zijn) in het geel.
a Ik heb de film gisteren gezien.
b Zij heef t haar boek al uitgelezen.
c We hebben samen popcorn gegeten.
d Heef t de actrice een award gewonnen?
e Jullie hebben hard gelachen tijdens de voorstelling.
f Ben je al begonnen met filmen?
g Waarom heeft mijn vriend zijn camera meegenomen?
h De schrijver heef t een nieuw boek uitgebracht in oktober.
i De kinderen hebben naar de trailer gekeken.
j De vrienden zijn naar de bioscoop gegaan.
11 Eindigt het voltooid deelwoord op d of t? Vul aan.
a De acteur heeft in die scène slecht geacteer
b De opnames zijn vorige week gestar
c De regisseur heeft alles nauwkeurig geplan
d Die recensent heeft de film streng beoordeel .
e De tekenaar heeft elk personage prachtig geteken
f De stuntman heef t de sprong moeiteloos uitgevoer
g De scenarist heeft het script volledig herwerk .
h Het publiek heef t de acteurs met luid applaus beloon .
i De producent heeft de opnames goed georganiseer
j De cameraman heeft alles perfect gefilm
12 Vul de tabel aan in de voltooide tijd.
infinitief
beginnen
spreken jij
sorteren hij
kiezen wij
blijven jullie
vallen jij
kijken
voltooide tijd
13 Is het onderstreepte woord een signaalwoord? Kleur de vakjes.
a Tegenwoordig kijkt iedereen films op Netflix.
b Een abonnement is niet zo duur.
c Eerst lazen we het boek, daarna bekeken we de verfilming.
signaalwoord geen signaalwoord
EF
GI
LH
d Sommige acteurs moeten op dieet om een bepaalde rol te spelen.ML
e Wil jij later schrijver worden? JL
f Je kan ook heel wat gratis bekijken, bijvoorbeeld via de websites van tv-zenders. IK
g Mijn opa heef t in zijn leven al meer dan 20 000 boeken gelezen.ZE
h Films maken is niet eenvoudig, want het kost veel geld en tijd.
i Het is een goed boek, maar het is niet mijn lievelingsboek.
FX
HM
j Ik lees geen boeken die meer dan 100 bladzijden hebben. NE
k Het boek is verfilmd. Toch moeten we van de leerkracht het boek lezen.
l Ik kan niet tegen krakende chips in de filmzaal.
m Veel BV’s schrijven een boek.
BO
PB
QE
n Ik lees boeken omdat je dan je fantasie de vrije loop kan laten. RK
Zet alle gekleurde letters op een rij. Welk woord verschijnt er?
Vul aan met een passend signaalwoord.
a maakten we popcorn, daarna bekeken we de film.
b De film was een tegenvaller, er niet goed geacteerd werd.
c De acteur oefende maanden, hij zijn rol perfect kon spelen.
d De serie won een prijs, ze heel populair is in 12 landen.
e Ten eerste was het decor prachtig, waren de acteerprestaties indrukwekkend.
f De scène was heel eng, hield iedereen zijn handen voor zijn ogen.
g Het verhaal was grappig, soms ook saai.
h De film duurde lang, vielen sommige leerlingen bijna in slaap.
i de voorstelling moesten de telefoons uit.
j Het verhaal was ingewikkeld, bleef het interessant.
15 De signaalwoorden zijn onderstreept. Markeer ze in de juiste kleur.
- tijd (wanneer?) - oorzaak en gevolg (waarom?) - doel (waarvoor?)
- opsomming (wat nog meer?)
- uitleg (wat bedoel je?)
a Eerst las ik het boek, daarna gaf ik het door aan mijn mama.
b De acteur oefende extra, zodat de scène perfect zou zijn.
c De film was eng, want het speelde zich af in een griezelige stad.
d De regisseur gebruikte muziek, bijvoorbeeld om emoties te versterken.
e Tijdens de voorstelling mocht niemand praten.
f De mensen van licht en geluid controleren alles meermaals, omdat ze fouten willen vermijden.
g Het decor was rommelig, dus de opnames verliepen chaotisch.
h De schrijver gebruikt humor, zoals ironie.
i Na de pauze begonnen de stunts.
j De acteur maakte fouten, waardoor de opnames langer duurden.
k De muziek was fantastisch. Die paste namelijk heel goed bij de sfeer van de film.
l Mijn nonkel kwam langs om te helpen met schilderen. Hij hielp ook met het schoonmaken.
In deze module lazen jullie fragmenten uit het boek Keerpunt. Maak een multi-review. Die bestaat uit drie delen:
- schrijf jouw mening;
- voorzie visuele ondersteuning (tekening, collage, Canva …);
- vertel in één minuut over het boek.
Stap 1 Noteer alles wat je weet over het boek op een kladblad. Deze vragen kunnen je inspireren:
- Wat gebeurt er in het boek?
- Wat vind jij van de hoofdpersoon? Begrijp je hem?
- Wat vind je goed aan het boek?
- Wat vind je niet goed aan het boek?
- Welke bijvoeglijke naamwoorden zou je gebruiken om het boek te beschrijven?
- Zou je het boek aanraden aan je vrienden of klasgenoten? Waarom (niet)?
Stap 2 Schrijf jouw mening neer. Maak eerst een kladversie.
- Vermijd herhalingen door signaalwoorden te gebruiken.
- Gebruik minstens vijf bijvoeglijke naamwoorden uit stap 1.
Lees je kladversie goed na en maak daarna een nette versie.
Stap 3 Maak een collage die bij het boek past.
Zorg ervoor dat jouw collage het thema van het boek toont en of het spannend, romantisch, saai … is. Je mag ook jouw mening laten zien in je collage.
Stap 4 Geef je mening. Vertel in enkele zinnen waarom je klasgenoten het boek wel of niet moeten lezen. Geef voorbeelden en wees concreet. Gebruik bijvoeglijke naamwoorden.
duidelijk, specifiek
Oefen op voorhand wat je wil zeggen. Neem dit op en stuur het naar je leerkracht.
Stap 5 Tijd voor een tentoonstelling in de klas!
Lees de reviews van je klasgenoten, bekijk de collages en luister naar hun meningen.
Woordenschat
abnormaal
het bevel
Het is abnormaal warm voor deze tijd van het jaar. niet normaal, vreemd
De hond luisterde goed naar het bevel van zijn baasje. de opdracht die verplicht is beweren
het brein
concreet
Mijn papa beweert dat, maar ik weet niet of het klopt. zeggen dat iets zo is, zonder bewijs
Het brein helpt je om te denken en te leren.het verstand, de hersenen
Kun je een concreet voorbeeld geven?duidelijk, specifiek constant De kleuter stelt constant vragen aan zijn ouders. de hele tijd
divers We bieden diverse opties aan. verschillend, van meerdere soorten
het gezag
De leerkracht heeft gezag in de klas.de macht over iemand gluren De kinderen gluurden door het raam.stiekem kijken grotendeels
De zaal was grotendeels leeg. meer dan de helft, voor het grootste deel ideaal
Deze oefening is ideaal voor beginners.perfect, precies zoals je het wil
identiek
De twee tassen zijn identiek. helemaal hetzelfde immens Het stadion is immens heel groot kwaadaardig De film gaat over een kwaadaardige heks.met slechte bedoelingen de mimiek
Aan haar mimiek zag je dat ze boos was.de gezichtsuitdrukking de missie
Hij is op missie om zijn vriend te helpen.de opdracht met een doel mysterieus Er kwam een mysterieus geluid uit het bos.geheimzinnig nobel
Het is een nobel plan om anderen te helpen. met goede bedoelingen onmiddellijk Hij ging onmiddellijk naar huis toen hij werd gebeld. meteen, heel snel schuw Het schuwe dier vluchtte snel weg. bang voor onbekenden de spoiler In het TikTok-filmpje zat een spoiler over die populaire serie. informatie die het verloop van een boek of film verklapt en het lees- of kijkplezier kan verpesten de verbeelding Met een beetje verbeelding lijkt het oude huis een kasteel. de fantasie het volume Zet het volume van de radio lager! hoe luid of stil het is zich voordoen als De crimineel deed zich voor als een dokter.doen alsof
Schooltaalwoorden
beantwoord Ze beantwoordde de vraag van de leerkracht. geef het antwoord
bedenk We moesten een eigen verhaal bedenken voor de schrijfopdracht. verzin bekijk
We bekijken een video in de les. kijk naar beluister
We beluisterden een podcast voor de luisteropdracht. luister naar herlees Ik herlees de tekst om de volgende vragen op te lossen. lees nog een keer
kopieer
We kopieerden de moeilijke woorden op een extra oefenblad. schrijf over kruis aan Ik kruiste aan welke hobby's ik leuk vind.zet een kruisje in het vakje
markeer Ik markeerde de belangrijkste woorden in de tekst in het geel. kleur met je markeerstift
noteer Ik noteer het juiste antwoord bij de vraag.schrijf
omcirkel
Ze omcirkelde het juiste antwoord.teken een cirkeltje rond vat samen
We moesten de lange tekst samenvatten in een paar zinnen. herhaal kort
vergelijk
Ik vergelijk mijn antwoorden met die van mijn buur. kijk naar de gelijkenissen en de verschillen vertel Ik mocht aan de klas vertellen wat ik in het weekend gedaan heb. zeg het aan de klas
vervang door Ik verving het woord door een synoniem.gebruik in de plaats vul aan Ik vulde de zin aan met het juiste woord.schrijf wat ontbreekt
Colofon
het onderwerp, de hoofdgedachte en relevante informatie uit narratieve teksten halen. een mondelinge trailer maken over een boek of film. verwijswoorden herkennen en gebruiken. hoofdletters herkennen en gebruiken. bijvoeglijke naamwoorden herkennen en gebruiken. een review schrijven over een kortfilm. werkwoorden in de voltooide tijd herkennen en gebruiken. de verschillen herkennen tussen het Nederlands dat gebruikt wordt in Vlaanderen en in Nederland. stereotypen herkennen en onderscheiden van de werkelijkheid. humor herkennen en op een gepaste manier gebruiken. signaalwoorden herkennen en gebruiken. beeldspraak herkennen en begrijpen. een ander einde schrijven bij een kortfilm. mijn mening geven over een boek op verschillende manieren (geschreven, gesproken, met beelden).
Wil je meer weten over deze methode
Nederlands?
Auteur Eva Sarens
Eerste editie
ISBN 978 90 4865 272 3 - KB D/2026/0147/016
Surf naar max-nederlands.diekeure.be
Bestelnummer 90 850 0202 (module 3 van 6) - NUR 117 - Thema YPCA
Verantwoordelijke uitgever die Keure, Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge
RPR 0405 108 325 - © Copyright by die Keure, Brugge
Heb je vragen of wens je een presentatie op school?
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No parts of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher. De uitgever heeft naar best vermogen getracht de publicatierechten volgens de wettelijke bepalingen te regelen. Zij die niettemin menen nog aanspraken te kunnen doen gelden, kunnen dat aan de uitgever kenbaar maken.
Contacteer jouw educatief adviseur.
Die Keure wil het milieu beschermen. Daarom kiezen wij bewust voor papier dat het keurmerk van de Forest Stewardship Council ) draagt. Dit product is gemaakt van materiaal afkomstig uit goed beheerde, FSC -gecertificeerde bossen en andere gecontroleerde bronnen.