ucatieve uitgaven
Sprookje achter de schermen: Doornroosje
BIEB
Inge Misschaert
Kijker educatieve uitgaven
Verrekijker 3
7
Sprookje achter de schermen: Doornroosje
1
Er was eens ... Recept: Doornroosje Ingrediënten: - Een pasgeboren prinses - Een koningspaar - Twaalf goede feeën - Een slechte fee - Een spinnewiel - Een vloek - Een gemene valse pad - Een goede prins - Een kasteel - Een grote snelgroeiende doornstruik - 100 jaar tijd Heb je alle ingrediënten gevonden? Dan ben je nu klaar om aan dit sprookje te beginnen! Alleen ... wees voorzichtig dat je je niet prikt aan het spinnewiel. Je merkt zo meteen wel waarom!
2
Er waren eens een koning en een koningin. Laten we de koning Bertrand noemen en de koningin Elvira. Koning Bertrand was erg dapper en wijs. Hij regeerde al over zijn koninkrijk van toen hij nog maar 25 jaar oud was. De knappe prins was net zijn stokoude vader verloren, toen hij met veel verdriet plaatsnam op de troon. Maar hij bleef niet lang verdrietig. Op het volgende maandelijkse hofbal1 werd hij namelijk hoteldebotel verliefd op de oogverblindend mooie prinses Elvira van het naburige koninkrijk. Ook zij was helemaal van haar sokken geblazen2 door die knappe prins, die nog maar vijf minuten koning was. Ze trouwden kort daarna en heel het land vierde drie dagen lang feest. Het koningspaar was jong en gelukkig en het volk wist dat er een klein prinsje of prinsesje op komst zou komen. Maar de jaren verstreken en na tien jaar huwelijk was koningin Elvira nog altijd niet zwanger. Tot ze plots een bad nam in de koninklijke vijver. Een vieze groene pad sprong voor haar voeten en kwaakte dat ze binnen het jaar zou bevallen van een dochter. Een jaar later werd de kleine prinses geboren. Het dolgelukkige koningspaar gaf de kleine meid de naam Eleonora.
3
4
12 + 1 = 13 De koning en de koningin waren ontzettend blij met de komst van prinses Eleonora. Kosten noch moeite werden gespaard om het kleine meisje alles te geven wat haar hartje maar begeerde3. Er werd een hele vleugel bij het kasteel gebouwd, speciaal voor de kleine prinses. Ze kreeg een kamer met roze behang met bloemetjes, een hemelbed en een geborduurde sprei, waar een oud omaatje negen jaar lang aan gewerkt had. Ze had een speelkamer vol met al het speelgoed waar de koning en de koningin vroeger mee gespeeld hadden als kind. Een hobbelpaard, een prachtig poppenhuis, een knikkerbaan en nog veel meer. In een andere kamer stonden alle cadeautjes die het gelukkige koningspaar van hun onderdanen hadden gekregen. Het prinsesje zou nooit iets tekortkomen, dat stond vast. Om de geboorte van de kleine Eleonora te vieren, werd er een groot bal gehouden.
5
Op het feest werden alle familieleden en vrienden en kennissen van het koningspaar uitgenodigd. Ook de twaalf wijze vrouwen van het koninkrijk waren uitgenodigd. Behalve eentje. Omdat het koningspaar maar dertien gouden borden bezat, besloten ze om de dertiende fee niet uit te nodigen. De fee, die Morgina heette, vonden ze allebei een beetje eng. Daarom besloten ze om alleen de twaalf andere feeën uit te nodigen.
6
Achter de schermen: fee Een fee is een mythisch wezen dat in tal van culturen voorkomt. Feeën zijn magische wezens, kunnen vaak vliegen en beschikken over speciale krachten. Feeën komen in sprookjes vaak voor. Denk maar aan de Engelse benaming voor sprookje: ‘Fairy tale’, dus letterlijk: het verhaal van een fee. In veel sprookjes is er ook sprake van een slechte fee of een heks, die haar krachten op de verkeerde manier gebruikt. Ook in andere sprookjes krijgen sommige personages geschenken en gaven van een fee.
7
Het cadeau van de dertiende fee De twaalf goede feeën hadden allemaal een gave5 voor de kleine prinses, die kirrend en kraaiend in haar gouden wiegje lag. Elk om de beurt gingen de feeën boven het wiegje staan, tikten met hun stafje tegen de wieg en spraken een spreuk uit. Zo kreeg de prinses elf mooie gaven: deugd, schoonheid, rijkdom, goedheid, vrijgevigheid, vergevingsgezindheid, wijsheid, voorzichtigheid, rechtvaardigheid, zelfbeheersing en sterkte. Toen de twaalfde fee naar voren stapte en haar stokje bovenhaalde, klonk er ineens een grote knal.
8
Voor de geschrokken ogen van alle genodigden, verscheen plots Morgina, de dertiende fee. Ze was vreselijk boos dat ze niet voor het feest was uitgenodigd.
Flitsend richtte ze haar toverstafje op de wieg, waarin prinses Eleonora lag. Van schrik begon de prinses meteen te huilen. ‘Ik voorspel dat jullie koninklijke dochter zich voor ze vijftien jaar oud is, aan de spoel van een spinnewiel zal geprikt hebben. En als dat gebeurt, zal ze sterven.’
9
Achter de schermen: de vloek Een vloek of een onheilsbezwering vind je vaak in sprookjes en verhalen terug. De slechterik vervloekt de prins of prinses om iemand te straffen of om zich te wreken. Het tegenovergestelde van de vloek, noemt men de zegen. Dan probeert een goede fee goede eigenschappen over te brengen. In sprookjes is het nogal vaak zo, dat de vloek door een goed personage verbroken wordt. De macht van de slechterik is dan doorbroken.
10
De twaalfde fee Met een grote knal verdween de dertiende fee in het niets. De koningin gaf een gil en viel flauw. ‘Mijn arme kind,’ huilde de koningin toen ze bijkwam. ‘Zo jong en al vervloekt.’ De koning fronste diep en week niet van haar zijde. Toen kwam de twaalfde fee bij het wiegje van prinses Eleonora staan. ‘Ik heb de kans niet gekregen om mijn wens voor de kleine prinses uit te spreken,’ zei ze zacht. ‘Ik kan de vloek niet verbreken, maar ik kan hem wel verzachten.’ Ze tikte het wiegje met haar staf aan. ‘De prinses zal niet sterven, maar honderd jaar slapen.’ ‘Genoeg!’ riep de koning uit. ‘Het feest is voorbij. Ga allemaal maar naar huis.’ De muziek verstomde en de dienaren ruimden alle etensresten op. Algauw was het kasteel leeg, op de koninklijke familie en hun personeel na. De koningin en een dienstmeisje stopten Eleonora in bad.
11
Het prinsesje kirde en spatte de hele badkamer onder. De koningin glimlachte door haar tranen heen. ‘Kon ik je maar beschermen, mijn kind,’ zei ze bedroefd. In zijn werkkamer gaf de koning aan zijn dienaren strikte orders. ‘Alle spinnewielen van heel het koninkrijk moeten naar de grote markt gebracht worden en verbrand worden. In heel het koninkrijk mag geen enkel spinnewiel meer bestaan.’
12
Achter de schermen: spinnewiel Een spinnewiel is een werktuig dat vanaf de 12e eeuw gebruikt werd om van wol een draad te maken. Die techniek werd ook spinnen genoemd. Het spinnewiel bestaat uit een spinklos, die draait. Een begindraad wordt aan de spinklos bevestigd. Door het draaien wordt de wol tot een draad gesponnen. Met deze bollen wol kon men dan stoffen weven. Spinnen als huishoudelijke bezigheid komt in veel sprookjes aan bod. In Vrouw Holle, De Drie Spinsters en onder andere Repelsteeltje, waar de molenaarsdochter zogezegd goud kan spinnen.
13
De toren De jaren gingen voorbij en niemand hoorde ooit nog iets van de slechte fee Morgina. De prinses groeide voorspoedig6 op en alle gaven die de elf feeën haar hadden gegeven, kwamen uit. Het meisje was bloedmooi, verstandig en alle mensen hielden van haar. Haar portret werd vaak geschilderd en elke dag stonden er smachtende aanbidders aan de poorten van het paleis. Nog een week en dan zou de prinses vijftien jaar worden. Om dat te vieren, werd alles uit de kast gehaald. Er zou een groot bal gehouden worden. De koningin, die al veertien jaar een dagboek bijhield, was overgelukkig en schreef op de dag voor het feest:
‘Morgen wordt Eleonora vijftien en dan zal ik eindelijk gerust zijn als ik ga slapen. Nooit meer zal ik bang moeten worden dat ze toch een spinnewiel vindt en zich prikt.’
14
Maar toen de koning en de koningin met hun statige7 koets uitreden voor een rondrit in de hoofdstad van hun koninkrijk, dwaalde Eleonora een beetje verveeld door het kasteel. Plots kwam ze in een gang, waar ze nog nooit geweest was. Ze opende een deurtje en zag een wenteltrap. Waar zou die naartoe leiden? dacht ze nieuwsgierig. Ze beklom de trap helemaal tot boven, terwijl ze de treden telde. Het waren er precies 578. Toen ze een klein deurtje opende, keek ze recht in het gezicht van een oud vrouwtje. Het vrouwtje zat aan een vreemde machine, waar een draad op een tol zat.
15
Een prik ‘Dag oud vrouwtje,’ zei prinses Eleonora vriendelijk. ‘Wat bent u hier aan het doen?’ Het oude vrouwtje keek op van haar tol en glimlachte naar het meisje. ‘Ik spin deze wol tot een draad, prinses.’ De prinses kwam dichterbij en keek over de schouders van de vrouw mee naar de wol die door het spinnen een draad werd. ‘Maar dat is magie!’ riep de prinses met veel plezier uit. ‘Wilt u het ook eens proberen?’ vroeg het oude vrouwtje. Eigenlijk was dit geen gewoon oud vrouwtje. Het was de boze fee Morgina, die zich vermomd had. De prinses ging enthousiast achter het spinnewiel zitten en legde haar hand om de draad. ‘En waarvoor dient dit?’ vroeg ze. Ze wees naar de spoel, maar voor de oude vrouw iets kon zeggen, prikte de prinses zich aan de scherpe punt. Meteen viel ze in een diepe, diepe slaap. Niet alleen zij viel in slaap, maar ook heel het kasteel. De dienstmeisjes vielen in slaap bovenop het bed dat ze aan het maken waren. De kok viel in slaap boven het hertengebraad. De wachters vielen in slaap op de bank voor het kasteel. Ook de koning en de koningin, die net terug in het kasteel waren, vielen in de koets in slaap. Rond het kasteel begon een doornhaag te groeien, zo breed en zo hoog dat het onmogelijk was om erdoorheen te geraken.
16
Achter de schermen: doorns De doornhaag in het sprookje zou verwijzen naar de doornappel. Dat is een erg giftige plant. Als je die inneemt, kun je inderdaad bedwelmd4 geraken of zelfs in slaap vallen. Als je er te veel van inneemt, kun je zelfs sterven! In veel sprookjes komt gif in een plant voor. Ook de appel in Sneeuwwitje is daar een voorbeeld van.
17
De prins Het kasteel achter de doornhaag werd wereldberoemd. Verschillende prinsen en koningen gingen de doornhaag te lijf om tot in het kasteel te kunnen doordringen, maar dat lukte niet. De dappere mannen stierven een vreselijke dood in de haag. Jaren gingen voorbij en de haag werd steeds dikker. In het kasteel was niets te horen, alleen het gesnurk van de dikke kok boven het hertengebraad dat inmiddels beschimmeld was en uren in de wind stonk. Prins Frederik hoorde al van zijn grootvader over het betoverde kasteel. Toen hij achttien werd, trok hij er met zijn beste vriend, zijn paard William, op uit, op zoek naar dat slapende kasteel. Hij wist dat er vele prinsen gestorven waren in hun poging, maar toch wilde hij het proberen. Toen hij echter bij het kasteel aankwam, waren de honderd jaar verstreken. De vloek was voorbij en de doornhaag was veranderd in een zee van prachtige bloemen.
18
De bloemen weken uiteen voor de prins en hij kon gewoon het kasteel binnenwandelen. In het kasteel was iedereen nog in een diepe slaap. De prins beklom alle trappen van de toren en zag de prinses op het bed liggen. Ze was beeldschoon en hij werd onmiddellijk verliefd op haar. Hij kuste haar voorzichtig en met een schok werd ze wakker. Toen daalden ze de trappen van de toren af en wekten ze alle mensen in het kasteel. De betovering was verbroken!
19
Achter de schermen: eeuwig slapen? In heel veel sprookjes vallen de personages soms in slaap. Soms voor langere tijd, soms heel kort. In Sneeuwwitje kust de prins haar wakker, wanneer de dwergen denken dat ze gestikt is in de appel. In sommige versies van het sprookje is Sneeuwwitje niet gestikt, maar is ze flauwgevallen door een stuk appel in haar keel. De kus van de prins zorgt er dan voor dat het stuk weer losschiet. In Doornroosje zorgt de kus van de prins ervoor dat de vloek verdwijnt. En zo wordt niet alleen de prinses wakker, maar ook het hele kasteel.
20
En ze leefden ... Benodigdheden: -
Prins Prinses Zachte kus die betovering verbreekt Kasteel Bloemenzee Paard dat mandje met bloemen draagt (William stond erop) - Fiere ouders - Twaalf trotse feeën Voeg alles bij elkaar en je krijgt dit: En toen huwde de prins met de prinses en ze leefden nog lang en gelukkig.
21
22
23
Woorduitleg 1 hofbal = koninklijk feest 2 van je sokken geblazen zijn = heel erg onder de indruk zijn 3 begeerde = wenste, verlangde 4 bedwelmd = suf of verdoofd 5 gave = waarvoor je talent hebt 6 voorspoedig = wat goed verloopt 7 statig = deftig en belangrijk
24
Wil je weten wie Doornroosje was? Wat er met dat spinnewiel bedoeld werd? Waarom iedereen honderd jaar sliep? Dat en nog veel meer vind je hier terug!
Dit boekje maakt deel uit van de Verrekijkerbieb 3. ISBN 978 90 486 2282 5 Bestelnummer 60 1021 297 KB D/2015/0147/338 NUR 191 Foto’s: Shutterstock Verantwoordelijke uitgever die Keure Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge RPR 0405 108 325 © Copyright die Keure, Brugge
9 789048 622825
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.