ucatieve uitgaven
BIEB
Alles over Spanje Aag Vernelen
Kijker educatieve uitgaven
Verrekijker 3
3
Alles over Spanje
1
Ga jij ook graag op vakantie? Naar een land waar het lekker warm is en je heerlijk kunt zwemmen in de zee? Misschien wil je wel zandkastelen bouwen op het strand. Of samen met je vrienden plonzen in een zwembad. Dan moet je zeker Spanje eens bezoeken!
2
Waar ligt Spanje? Spanje is een land in het zuiden van Europa. Het is er dan ook veel warmer dan in ons land. Links en rechts van Spanje ligt een zee. Aan de rechterkant is dat de Middellandse Zee. Spanje heeft drie buurlanden. Frankrijk, Portugal en een piepklein landje dat Andorra heet. Spanje is ongeveer 17 keer zo groot als ons land. Er wonen veel meer mensen dan bij ons: 47 miljoen mensen in Spanje tegenover 11 miljoen in ons land. Het land is net als ons land lid van de Europese Unie.
3
Barcelona
Madrid
Sevilla
Valencia
Bilbao 4
Steden De hoofdstad van Spanje is Madrid. Een hele grote stad in het midden van het land. Andere grote steden zijn Barcelona, Valencia, Bilbao en Sevilla (lees: Bar-see-loo-naa, Vaa-len-sie-jaa, Bil-baa-oo en Se-vil-lie-jaa). Van sommige van die steden heb je misschien al gehoord, omdat er bekende voetbalploegen spelen.
5
Eilanden Spanje heeft veel eilanden. Wel meer dan 140 in totaal! De meeste zijn heel klein. Maar Spanje heeft ook een aantal grote eilanden. De Balearen (lees: Bal-lee-jaa-ren) is een groep eilanden in de Middellandse Zee. De grootste van die eilanden zijn Mallorca (lees: Maa-jor-kaa), Ibiza en Minorca. Ibiza is vooral bekend omdat er veel mensen gaan feesten en dansen. Misschien jij later ook? Mallorca is het grootse eiland van de Balearen. Ook hier komen in de zomer veel mensen naartoe. Ze genieten er van de rust en de mooie natuur. In de winter gaan veel wielrenners uit ons land naar Mallorca om te oefenen. Het weer is er dan net goed om met de fiets te rijden.
6
Voor de westkust van Afrika liggen ook eilanden die bij Spanje horen. Je vindt er kanaries in het wild. Daarom heten ze de Canarische Eilanden. (lees: kanariese eilanden) Bij ons leven de vogels alleen in een kooitje! Gran Canaria,Tenerife en Lanzarote zijn heel bekend. Op die eilanden is het altijd zomers warm. Je puft en zweet er! Op Tenerife vind je de hoogste berg van Spanje. De berg Tide is een vulkaan van maar liefst 3717 meter hoog! Durf jij daarop?
Koning De koning van Spanje heet Felipe de zesde. Felipe is Spaans voor Filip. Hij heet dus hetzelfde als onze koning!
7
Voetbal Veel Spanjaarden zijn helemaal gek op voetbal. Bijna elk jaar speelt een Spaanse voetbalploeg voor de eerste plaats in de Champions League (spreek uit tsjem-pie-jons liek). Dat is een belangrijk tornooi in het voetbal. Barcelona heeft een van de grootste stadions1 ter wereld. Maar liefst 90 000 mensen kunnen daar zitten om naar een wedstrijd te kijken! Elke wedstrijd zit het er vol met supporters. Ze komen genieten van de voetbalkunsten van bekende voetballers, zoals Messi. Misschien droom je er ook wel van om naar die voetballers te gaan kijken?
8
Ook de hoofdstad Madrid heeft een paar hele goede voetbalploegen. Zo is Real (lees: ree-jal) Madrid de ploeg die in Spanje en Europa heel wat prijzen won. De Spaanse voetbalploeg is ook een zeer goed elftal. Ze werden in 2010 kampioen van de wereld!
Stierengevechten Naast voetbal houden veel Spanjaarden ook van gevechten met stieren. Stierengevechten bestaan al eeuwen in Spanje. Ze worden in een arena gehouden. Dat is een plek met zand, waar banken omheen staan. Op die banken zitten de mensen die komen kijken naar het gevecht. Bij een stierengevecht vecht de stier met de torero. De torero is de stierenvechter. Op het einde van het gevecht wordt de stier gedood. Dat doet de matador. Zo heet de man die de stier doodt.
9
De laatste jaren zijn er veel mensen die willen dat de stierengevechten verdwijnen. Ze vinden het niet fijn dat de stieren gedood worden. Daarom zijn de stierengevechten in sommige Spaanse steden al verboden.
10
De kust Elk jaar gaan er veel toeristen2 naar de Spaanse kust. De Spaanse kust is wel 4000 kilometer lang. Ze loopt van aan de Franse grens tot aan Portugal. Dat is heel erg lang. Zeker als je weet dat onze kust maar 64 kilometer telt! In Spanje is er dus veel plaats om in zee te zwemmen, om te zonnen of te spelen op het strand. De kust is onderverdeeld in costas (lees: kos-tas). Dat zijn kleine stukjes kust die in een bepaalde streek liggen. Misschien heb je eens gehoord van de Costa del Sol of de Costa Blanca. ‘Costa del Sol’ is Spaans voor ‘kust van de zon’. Costa Blanca betekent ‘witte kust’. Veel mensen komen in de zomermaanden naar die costas. Ze genieten er van een heerlijk luie vakantie op het strand.
11
Die mensen wonen dan voor een tijdje in steden die aan de zee liggen. Die steden worden ook badplaatsen genoemd. Meestal is er een lang, wit zandstrand. Maar soms bestaat het strand ook uit steentjes die we kiezels noemen. Dat is natuurlijk veel minder prettig om op te spelen. Hier draag je dan ook best sandalen of slippers. Anders doen je voeten pijn! In de badsteden zijn er veel hoge gebouwen. Dat zijn de hotels en de flatgebouwen waar de toeristen wonen. Het weer in Spanje is in de zomer altijd heerlijk warm. De zon schijnt bijna elke dag. Het is dus een goede plaats om een bruin kleurtje te krijgen en ijs te eten op een terrasje!
12
Wat kun je nog doen in Spanje? De meeste toeristen gaan naar Spanje om aan het strand te liggen en te genieten van de zon. Maar veel mensen houden ook van de rijke Spaanse kunst en geschiedenis. Een kasteel uit de middeleeuwen? Een gebouw uit de tijd van de Romeinen? Een museum3 vol kunst van over de hele wereld? Je vindt het allemaal in Spanje! Bekende Spaanse schilders zijn Picasso (lees: Pikasso) en Dalí. Hun schilderijen kun je vandaag op veel plaatsen bewonderen. Spanje heeft ook veel mooie, grote kerken.
13
Je gelooft het misschien niet, maar in Spanje kun je aan wintersport doen. Spanje heeft veel hoge bergen. De meeste van die bergen liggen in een gebied op de grens tussen Frankrijk en Spanje. Wanneer het in de winter koud wordt, kan er veel sneeuw vallen in die bergen. En dan kun je er dus met een ski aan elke voet of met je slee de berg afglijden.
14
Eten In Spanje kun je lekker eten. Gazpacho (lees: gas-pat-sjoo) is een soep met tomaat en andere groenten . Ook zitten er veel kruiden in. Die soep eet je niet warm, maar ijskoud. Paella (lees: paa-el-jaa) ken je vast wel. Het wordt gemaakt met rijst en vis en kip of konijn. Ook zitten er stukjes tomaten, bonen en saffraan in. Saffraan is een kruid met een lekkere smaak en een gele kleur. Je vindt het ook in rijstpap.
15
In Spanje vind je veel groenten en fruit die je bij ons niet vindt. Dat komt omdat het in Spanje veel warmer is dan in ons land. En de zon schijnt er veel meer. Tomaten en sinaasappels zijn dol op zon. Sinaasappels kun je in Spanje gewoon van de boom plukken en meteen opeten. Dat is niet alleen erg lekker, maar ook heel gezond! Een ander voorbeeld is de olijfboom. Van die boom worden olijven geplukt. Olijven kun je zo eten. Maar je kunt er ook olie van maken. Olijfolie wordt over de hele wereld gebruikt om vis, vlees of eieren te bakken.
16
Lang geleden 40 000 jaar geleden woonden er al mensen in het gebied dat nu Spanje heet. Duizenden jaren later gingen de Grieken er wonen. Ze vonden er goud, koper en zilver. Een hele tijd later werden de Romeinen er de baas. Toen kreeg het de naam Hispania. Hoor je daar de naam ‘Spanje’ in? In het jaar 711 werd Spanje bezet door de Moren. De Moren waren een volk uit het land dat nu Marokko heet. Ze stichtten nieuwe steden vol mooie gebouwen. Ook waren ze bekend voor hun kennis in wetenschap en wiskunde. Grote delen van Spanje bleven onder hun bestuur4 tot in de 14e eeuw. In de 15e eeuw kreeg Spanje een koning: koning Ferdinand de Eerste en zijn vrouw Isabella. Ze gaven een man die Columbus heette (lees: Kolumbus) een opdracht. Hij moest een korte weg vinden tussen Indië en Europa.
Standbeeld van Koning Ferdinand de Eerste 17
In die tijd was er veel handel tussen Indië en Europa. In 1492 vertrok Columbus uit Spanje met drie schepen. Maar onderweg vond hij een heel nieuw stuk land. Dat land kennen we vandaag als Amerika. Columbus maakte een fout: hij dacht dat hij in Indië was. Hij noemde de mensen die hij daar zag indianen. Daarom heten de mensen die al het langst in Amerika wonen ook vandaag nog indianen. Al snel wist Columbus dat hij zich vergist had. Hij had een heel nieuwe wereld ontdekt! Grote delen van Amerika werden een deel van Spanje. Zo komt het dat men vandaag in heel veel landen in Amerika Spaans spreekt.
18
Hola! Over de hele wereld zijn er 500 miljoen mensen die Spaans spreken. Dat is erg veel! Spaans is dan ook de meest gesproken taal ter wereld, op het Chinees na. Als je hallo wilt zeggen in het Spaans, dan zeg je hola! Un, dos, tres betekent één, twee, drie. Zo kun je ook al wat tellen in het Spaans. In Spanje worden ook nog andere talen gesproken. Bijvoorbeeld Catalaans in Catalonië (lees: Ka-taa-laans in Ka-taa-loo-nje) en Baskisch in Baskenland. Catalonië en Baskenland zijn gebieden in Spanje. Een beetje zoals Vlaanderen en Wallonië in ons land. Net als Vlamingen en Walen hebben Cataloniërs en Basken hun eigen taal en gewoontes.
19
Zzz… Veel Spanjaarden doen in de namiddag een dutje of nemen een paar uur rust. Zo’n middagdutje wordt ook wel een siësta genoemd. (lees: sie-jesta). Zijn Spanjaarden dan lui? Nee hoor! In de zomer kan het in Spanje heel warm zijn. Te warm om te werken of om te sporten. Daarom rusten veel Spanjaarden tijdens die warmste uren even uit.
20
De meeste winkels zijn gesloten tijdens de siësta. Meestal is dat tussen 2 uur en 5 uur in de namiddag. Om 5 uur wordt het weer wat frisser en beginnen de mensen weer te werken. Daarom werken de Spanjaarden meestal wat langer dan bij ons. Tot ongeveer 9 uur in de avond. Ze eten ook een stuk later dan bij ons. Spaanse kinderen gaan vaak veel later naar bed dan jij. Soms pas om half elf! Maar meestal slapen ook zij een paar uur in de namiddag. Ook in andere landen in het zuiden van Europa, zoals Griekenland, houden mensen een siësta.
21
Muziek en dans Heb je ooit al van de flamenco (lees: fla-men-koo) gehoord? Dat is een oude Spaanse dans. De muziek die erbij hoort, wordt ook flamenco genoemd. De muziek wordt gespeeld op een Spaanse gitaar. Ook klappen mensen erbij in hun handen. Misschien heb je nu wel zin om Spanje te bezoeken. Je weet al heel wat meer over dit prachtige land. Hasta luego, amigos! Dat is … tot de volgende keer, vrienden!
22
23
Woorduitleg 1 stadion = sportterrein, omringd door tribunes 2 toeristen = mensen die voor hun plezier op reis zijn 3 museum = gebouw waarin voorwerpen van kunst of wetenschap worden getoond 4 bestuur = leiding
24
Ga jij ook graag op vakantie? Naar een land waar het lekker warm is en je heerlijk kunt zwemmen in de zee? Misschien is Spanje dan iets voor jou! In dit boekje kom je alles te weten over dit mooie land.
Dit boekje maakt deel uit van de Verrekijkerbieb 3. ISBN 978 90 486 2282 5 Bestelnummer 60 1021 297 KB D/2015/0147/338 NUR 191 Foto’s: Shutterstock Verantwoordelijke uitgever die Keure Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge RPR 0405 108 325 © Copyright die Keure, Brugge
9 789048 622825
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.