VVINGERMOTORIEK INGERMOTORIEK && HANDLEIDING HANDLEIDING
PENGREEP PENGREEP
Dorine Cleve
INHOUD
2.1 Algemeen
WAT IS KRULLENBOL ‘VINGERMOTORIEK
EN PENGREEP’?
Krullenbol Vingermotoriek en Pengreep is een uitgave binnen de Krullenbol-reeks, met kijkplaten en speelse werkvormen rond kleuren, arceren en vingerspel.
De uitgave richt zich in de eerste plaats op de oudste kleuters en beginnende schrijvers (derde kleuterklas – eerste leerjaar / groep 2 en 3) en ondersteunt
op een speelse en doelgerichte manier de ontwikkeling van penen papiervaardigheden.
Er is bijzondere aandacht voor zithouding, pengreep en het stimuleren van vinger- en polsbewegingen. De kleur- en arceertaken worden aangeboden in spelvorm en afgewisseld met eenvoudig vingerspel.
Met deze uitgave willen we kinderen helpen om stap voor stap een stevige motorische basis op te bouwen – een basis die belangrijk is voor het vlot en ontspannen leren schrijven.
WAAROM KLEUREN EN ARCEREN?
Kleuren spreekt jonge kinderen van nature aan, maar is tegelijk ook een waardevolle voorbereiding op het leren schrijven. Het inkleuren van een tekening vraagt motorische beheersing: kinderen leren hun bewegingen afremmen om binnen de lijnen te blijven. De manier van kleuren hangt af van de pengreep én van de soort opdracht.
Om de fijne vingermotoriek gericht te stimuleren, bieden we kleurplaten aan met kleinere vlakken.
Die dagen oudere kleuters uit tot meer gecontroleerde vingerbewegingen, maar zijn ook ideale warming-ups voor beginnende schrijvers. Door het inkleuren van kleine vlakken worden duim- en vingerbewegingen gestimuleerd.
Door regelmatig van kleur te wisselen, oefenen kinderen o.a. hun pengreep en vingerzetting Ook het tweehandig samenwerken wordt geoefend: de hulphand fixeert het blad terwijl de werkhand kleurt.
Kinderen moeten bij het inkleuren van een tekening zelf geen lijnen en vormen op papier zetten. Daardoor kan de focus vooral gaan naar schrijfhouding en pengreep. Gebruik de kijkplaten en iconen om dit visueel te maken.
VOOR WIE?
Met Krullenbol Vingermotoriek en Pengreep werken we doelgericht aan belangrijke penen papiervaardigheden.
We besteden hierbij veel aandacht aan zithouding, pengreep, greepdruk en het stimuleren van pols- en vingerbewegingen. Deze uitgave richt zich vooral op onze oudere kleuters en beginnende schrijvers, maar is ook geschikt voor oudere kinderen bij wie bepaalde schrijfvoorwaarden nog onvoldoende ontwikkeld zijn.
Voor de kleur- en arceertaken kiezen we bewust voor lang kleuren tekenmateriaal. Dat vormt een waardevolle voorbereiding op het gebruik van het echte schrijfpotlood.
Bij peuters en kleuters van wie de handmotoriek nog niet voldoende ontwikkeld is, zien we vaak nog grote armbewegingen vanuit schouder en/of elleboog. De hand rust nog niet op tafel, en lang kleurmateriaal wordt meestal nog met een onrijpe greep vastgehouden.
Deze kinderen werken het best regelmatig met wascoblokjes of korte krijtjes van ongeveer 2 à 3 cm. Door het korte materiaal moeten ze dit vastnemen met de vingertoppen van duim, wijs- en middenvinger, wat de ontwikkeling van een open webspace stimuleert. Duim en wijsvinger vormen daarbij een rondje rond het kleurmateriaal. Zorg vooral bij onze jongste kleuters voor veel variatie in kleuren tekenmateriaal.
Bij het gebruik van lange kleurpotloden mag je zeker de greep modelleren. Dat betekent niet dat je dwingend corrigeert, maar dat je voordoet, uitnodigt en kleuters zacht begeleidt richting een rijpere pengreep. Houd het speels en vermijd prestatiedruk. Kleuters met een onrijpe pengreep zijn nog niet toe aan het pakket Krullenbol Vingermotoriek en pengreep.
DYNAMISCHE DRIEPUNTSGREEP - HOE AANLEREN?
Stimuleer een dynamische driepuntsgreep aan de hand van het kippenversje. Het stappenplan maakt alle deelstappen visueel. Neem hiervoor ook de instructieplaten en de posters bij de hand.
Op Kabas (het digitale platform voor Krullenbol) vind je het muzikale versje en meerdere bijhorende video’s.
Herhaal het versje regelmatig en laat kinderen vaak wisselen van kleur. Elke kleurwissel is een oefenmoment. Je kan tijdens de aanleerfase een stevige witte pompon gebruiken als eitje. De pompon wordt vastgehouden in de handpalm, met ringvinger en pink.
Later is enkel ‘Denk aan de kip’ of ‘Denk aan het eitje’ voldoende om de aandacht te richten op de pengreep en de tweedeling.
Tok tok tok, een kip op een stok.
Eitje in het nest. Nu de rest.
Potlood tussen de bek. Mooi op haar plek.
Het lelletje hier. Het kopje rust op het papier.
8
Pik, pik, pik!
Tekenen en kleuren. Dat kan ik.
9
1ste leerjaar/groep 3: Pik, pik, pik! Schrijven dat kan ik.
Naast het kippenversje kunnen ook volgende tips helpen om aandacht te schenken aan een dynamische driepuntsgreep.
Gebruik een pictogram als visuele reminder. Zie iconen schrijfhouding.
Corrigeer tactiel. Help de vingers op de juiste plaats plaatsen, zodat het kind de vingerzetting goed leert aanvoelen. Eens tikken op de hand kan ook al voldoende zijn om de aandacht opnieuw te richten op de greep.
Wanneer de tweedeling moeilijk is, en ringvinger en pink nog niet gebogen in de hand liggen, kun je tijdelijk een stevige pompon (zeker 2 cm diameter) laten vasthouden in de schrijfhand. De pompon wordt vastgehouden in
de handpalm met ringvinger en pink, waardoor de tweedeling tot stand komt.
Een goede vingerzetting kan ook geoefend worden door stippen te zetten op de toppen van de duim, wijsvinger en eentje op de zijkant van het bovenste kootje van de middenvinger. De stippen worden onzichtbaar als kinderen het potlood goed vasthouden. Er kunnen ook stippen op het potlood geplaatst worden. Kinderen hoeven dan enkel de stippen van de hand op de stippen van het potlood te plaatsen.
Soms zien we dat het potlood tijdens het kleuren en arceren te veel rechtop wordt gehouden. Potloden verzwaren kan helpen. Dat doe je door bijvoorbeeld een gum over de achterkant van het potlood te schuiven. Door de verzwaring zal het potlood beter in de webspace liggen.
Of teken een stip of lijntje op de hand waar het potlood moet rusten. De stip stelt het kussentje voor waar het potlood moet rusten. Werk je met het kippenversje om de pengreep aan te leren, dan gebruik je bij voorkeur een oranje stip of streepje.
Te korte potloden kunnen niet in de open webspace rusten. Vervang ze op tijd. tip
Instructieplaat 4: zithouding
Armen op de tafel en schouders laag. Zo kleuren we graag! Zo beter niet Zo is het goed
Instructieplaat 5: zithouding
Schuif je stoel goed aan, om van start te gaan!
Zo beter niet Zo is het goed
SPELVERLOOP & SPELREGELS
PENGREEP PENGREEP VIVINGERMOTORIEK NGERMOTORIEK
Dorine Cleve
1 Slakkenkunst
1A Slakkenkunst
Doelstellingen
schr fbeweging inscriptie beweging kleine progressie
specifieke schr fvaardigheid
l nvorming - vormen en l nen
handvaardigheid vingerbeweeglijkheid stimuleren
schr fhouding dynamische pengreep
links-rechts draaiende beweging grafische oog-hand coördinatie
kleur- en schrijfnauwkeurigheid
verticale lijn schuine lijn horizontale lijn
Benodigdheden
•Een set kleurpotloden met scherpe punt en/of tekenstiften
• Een 6-stippendobbelsteen
• Kaartenset vingermotoriek
•Kopieerblad Slakkenkunst
Aantal spelers:
2
Voorbereiding
1.Knip het werkblad op de aangeduide kniplijn in tweeën.
2.Leg de stapel kaarten met vingeroefeningen gedekt op tafel, binnen handbereik.
Spelverloop
Beide spelers krijgen een kleur- en tekentaak met 16 slakkenhuisjes.
De spelers gooien om de beurt met de dobbelsteen.
De speler aan zet, kijkt naar het aantal gedobbelde ogen en voert de bijbehorende opdracht uit volgens de legende op het werkblad. Bij elke beurt wordt 1 slakkenhuis versierd.
Let op: We stimuleren ‘fitte vingers’! Laat de zijkant van de hand op het blad rusten en gebruik vooral de vingers voor de kleur- en tekenbewegingen.
Wat zegt de dobbelsteen?
• 1: Trek lijnen van de middelste stip naar buiten toe (zoals zonnestralen).
• 2: Kleur het slakkenhuis in met rechtsdraaiende cirkelbewegingen. Vul het volledige slakkenhuis.
• 3: Teken krullende lijnen rond de stip en kleur zo het slakkenhuis.
• 4: Neem een hand- en vingerkaart van de stapel. Leg ze open op tafel. Beide spelers voeren de voorgestelde vingerbeweging uit.
• 5: Teken een spiraal in het slakkenhuis, beginnend vanuit de stip.
• 6: Kleur het slakkenhuis in met linksdraaiende cirkelbewegingen. Vul het volledige slakkenhuis.
Einde van het spel
Het spel eindigt zodra alle slakkenhuisjes van één van de spelers volledig versierd zijn.
Extra: Na het spel versiert de andere speler de overgebleven slakkenhuisjes naar eigen keuze.
De kinderen kleuren de slakkenlijfjes egaal in.
1B SlakkenkunstMini
Benodigdheden
•Een set kleurpotloden met scherpe punt en/of tekenstiften
•Kopieerblad Slakkenkunst Mini
Voorbereiding
•Knip het werkblad op de aangeduide lijnen in vieren.
•Geef elk kind één blad met 10 slakkenhuisjes.
Oefening
De kinderen versieren de slakken als volgt:
• 2x: Trek lijnen van de middelste stip naar buiten toe (zoals zonnestralen).
• 2x: Vul het slakkenhuis met rechtsdraaiende cirkelbewegingen.
• 2x: Teken krullende lijnen rond de stip en kleur zo het slakkenhuis.
• 2x: Teken een spiraal in het slakkenhuis, beginnend vanuit de stip.
• 2x: Vul het slakkenhuis met linksdraaiende cirkelbewegingen.
Extra: Kleur de slakkenlijfjes egaal in.
2 Krullemie
2A krullemie
Doelstellingen
schr fbeweging inscriptie beweging kleine progressie
specifieke schr fvaardigheid
links-rechts draaiende beweging grafische oog-hand coördinatie kleur- en schrijfnauwkeurigheid
l nvorming - vormen en l nen verticale lijn schuine lijn horizontale lijn
handvaardigheid vingerbeweeglijkheid stimuleren
schr fhouding dynamische pengreep
Benodigdheden
•Een set kleurpotloden met scherpe punt en/of tekenstiften
•Een 6-stippendobbelsteen
• Kaartenset vingermotoriek
•Kopieerblad Krullemie
Aantal spelers:
2
Voorbereiding
1.Knip het werkblad op de aangeduide kniplijn in tweeën.
2.Leg de stapel kaarten met vingeroefeningen gedekt op tafel, binnen handbereik.
Spelverloop
Beide spelers krijgen een Krullenmie - kleur- en tekentaak.
De spelers gooien om de beurt met de dobbelsteen.
De speler aan zet, kijkt naar het aantal gegooide ogen en voert de bijhorende opdracht uit volgens de legende op het werkblad. Bij elke beurt wordt één cirkel van Krullemies haardos versierd.
Let op: We stimuleren ‘fitte vingers’! Laat de zijkant van de hand op het blad rusten en gebruik vooral de vingers voor de kleur- en tekenbewegingen.
Wat zegt de dobbelsteen
• 1: Trek lijnen van de stip naar buiten toe (zoals zonnestralen).
• 2: Kleur één van de cirkels in met rechtsdraaiende cirkelbewegingen.
• 3: Teken krullende lijnen rond de stip en vul zo de cirkel.
• 4: Neem een vingerkaart van de stapel en leg die open op tafel. Beide spelers voeren de voorgestelde vingerbeweging uit.
• 5: Teken een spiraal in één van de cirkels, beginnend vanuit de stip.
• 6: Kleur één van de cirkels in met linksdraaiende cirkelbewegingen.
Einde van het spel
Het spel eindigt zodra één van de spelers de hele haardos van Krullemie heeft versierd.
Extra: Na het spel versiert de andere speler de resterende cirkels naar eigen keuze.
Kleur Krullemie egaal in.
2B Krullemie Mini
Benodigdheden
•Een set kleurpotloden met scherpe punt en/of tekenstiften
• Kopieerblad Krullemie Mini
Voorbereiding
•Knip het werkblad op de aangeduide lijnen in vieren.
•Geef elk kind één Krullemie-blaadje met 10 cirkels.
Oefening
De kinderen versieren de haardos van Krullemie als volgt:
• 2x: Trek lijnen van de middelste stip naar buiten toe (zoals zonnestralen).
• 2x: Vul de cirkel met rechtsdraaiende cirkelbewegingen.
• 2x: Teken krullende lijnen rond de stip en kleur zo de cirkel in.
• 2x: Teken een spiraal in het slakkenhuis, beginnend vanuit de stip.
• 2x: Vul de cirkel met linksdraaiende cirkelbewegingen.
Extra: Kleur Krullemie egaal in
KRULLENBOL
