a K de 1
p e 1 o l S
Memoboekje
R
AA
PL
EM
JK EX
KI
IN
D
IE
KE U
RE
INHOUDSTAFEL GETALLENKENNIS
5 6 6 7 7 7 7 8 8 8 9 11 12 12 12 12 13 13 13 13 14 14 14 14 15 15 15 16 16 16 16 17
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
IE
KE U
RE
getalbeelden tot 10 .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . cijfers schrijven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallenas tot 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vergelijken tot 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . evenveel = en niet evenveel ≠, gelijk en niet gelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . meer dan > . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . minder dan < . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ordenen tot 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . van minder naar meer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . van meer naar minder . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . splitsen tot 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getalbeelden tot 20 .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallen tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallen met één cijfer .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallen met meerdere cijfers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallenas tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vergelijken tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . evenveel = en niet evenveel ≠, gelijk en niet gelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . meer dan > . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . minder dan < . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ordenen tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . van minder naar meer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . van meer naar minder . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rangorde . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tientallen (T) en eenheden (E) tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallen tot 20 samenstellen met T en E . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . getallen tot 20 splitsen in T en E .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tellen met sprongen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . doortellen en terugtellen met sprongen van 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . doortellen en terugtellen met sprongen van 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . handig tellen: turven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tips voor de ouders om getallen tot 20 thuis te oefenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
KANSREKENEN EN STATISTIEK
IN
tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . van tabel naar beelddiagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tips voor de ouders om het aflezen en interpreteren van tabellen thuis te oefenen . . . . . . . . .
19 19 20
1
BEWERKINGEN
R
METEN EN METEND REKENEN
D
IE
KE U
RE
gelijk maken tot 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 begrippen en wiskundige notaties. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 optellen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 aftrekken .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 optellen tot 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 aftrekken tot 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 optellen tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 optellen tot 20 zonder brug . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 optellen tot 20 met brug . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 aftrekken tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 aftrekken tot 20 zonder brug . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 aftrekken tot 20 met brug .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 relatie tussen bewerkingen en eigenschappen van bewerkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 relatie tussen optellen en aftrekken tot 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 van plaats wisselen en haakjes plaatsen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 rol van 0 bij optellen en aftrekken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 tips voor de ouders om optellen en aftrekken tot 20 thuis te oefenen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
lengte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 meten met natuurlijke maten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 maateenheid ‘meter’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 oppervlakte .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 inhoud . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 meten met natuurlijke maten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 maateenheid ‘liter’ .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 massa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 meten met natuurlijke maten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 maateenheid ‘kilogram’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 geld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 munten en biljetten tot 20 euro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 totaalprijs berekenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 betalen met euro’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 teruggeven met euro’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 tijdstip en tijdsduur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 de dag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 de week . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 het uur op een analoge klok .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 het uur op een digitale klok . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 het half uur op een analoge klok .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 tips voor de ouders om meten, wegen, betalen en kloklezen thuis te oefenen. . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
2
MEETKUNDE
R
D
IE
KE U
RE
vormleer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 begrippen .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 vlakke figuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 ruimtefiguren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 patronen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 plaatsbepaling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 begrippen .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 richting van beweging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 meetkundige transformaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 begrippen .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 spiegelbeeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 verschuiven en draaien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 verkleinen, vergroten en vervormen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 meetkundige relaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 gelijk en gelijkvormig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 symmetrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 logica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 en, of, niet, geen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 tips voor de ouders om meetkunde thuis te oefenen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
AA
PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN EN VRAAGSTUKKEN
PL
oplossingsweg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
IN
KI
JK EX
EM
BEGRIPPENLIJST.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
3
R
AA
PL
EM
JK EX
KI
IN
D
IE
KE U
4
RE
getallenkennis
GETALLENKENNIS
getalbeelden tot 10
0
RE
1
KE U
2 3
D
IE
4
AA
R
5
PL
6
JK EX
8
EM
7
9
of
IN
KI
10
5
GETALLENKENNIS
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
IE
KE U
RE
cijfers schrijven
getallenas tot 10 0
1
voor voor
6
2
3
4
5
6
7
8
9
10 na na
GETALLENKENNIS
vergelijken tot 10 evenveel = en niet evenveel ≠ gelijk en niet gelijk
4
≠
3
4 is evenveel als 4. 4 is gelijk aan 4.
RE
=
4
7
KE U
3 is niet evenveel als 7. 3 is niet gelijk aan 7.
6
AA
R
D
IE
meer dan >
>
3
<
6
PL
6 is meer dan 3.
IN
KI
JK EX
EM
minder dan <
2
2 is minder dan 6.
denk aan henk de haai: hij hapt altijd naar het meeste.
7
GETALLENKENNIS
ordenen tot 10 van minder naar meer
<
6
9
RE
<
2
van meer naar minder
>
>
4
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
7 is meer dan 4 en 4 is meer dan 1.
8
1
IE
7
KE U
2 is minder dan 6 en 6 is minder dan 9.
Tips voor de ouders om getallen tot 20 thuis te oefenen • Oefen het tellen dagelijks in verschillende contexten (aantal vorken tellen, aantal blokken tellen …). Als je merkt dat je kind het moeilijk heeft om de aantallen te tellen, kun je vragen om de voorwerpen tijdens het tellen te verleggen. Zo oefen je het aanwijzend tellen.
Tips bij het splitsen
• Kleef getallen op de treden van de trap (1 op de eerste trede, 2 op de tweede …). Zo kan je kind vaak door- en terugtellen.
• Om vlot over te gaan tot optellen en aftrekken, moet je kind de getallen tot 10 vlot kunnen splitsen in twee groepen. Als je kind veel oefent, komt het tot automatiseren. Je kunt hier vanaf Kaap 2 samen aan werken. Het is beter om elke dag 10 minuten te oefenen dan één keer per week een uur. Als je twijfelt over de werkwijze van het splitsen, kunnen de instructievideo’s je op weg helpen.
IE
• Laat je kind terugtellen bij het spelen van verstoppertje.
R
D
Tips bij getalbeelden
Tips bij rangorde
AA
• Het vormen van getalbeelden kun je thuis op verschillende manieren oefenen. Laat de getalbeelden leggen met munten, flesdopjes … Laat je kind de getalbeelden stempelen met vingerverf of gewoon in de lucht.
RE
• De kans bestaat dat je kind in het begin de cijfers in een getal zal omdraaien (bijvoorbeeld 51 in plaats van 15). Schrijf in dat geval het getal er juist onder of naast. Ga in gesprek over het getal. Benoem het tiental (10) en de eenheden (5). Verwoord dat we eerst het tiental en dan pas de eenheden schrijven.
KE U
Tips bij het tellen
EM
PL
• Laat je kind ook kennismaken met getalbeelden die op een andere manier opgesteld zijn. Spelletjes met een dobbelsteen zijn hier ideaal voor.
• Praat tijdens spelsituaties over rangorde met je kind. Zet samen een aantal auto’s achter elkaar. Laat je kind over de opstelling vertellen. Moedig aan om hierbij de geleerde wiskundebegrippen te hanteren (eerste, laatste, middelste, net voor, net na …).
Tips bij het schrijven van cijfers en getallen
IN
KI
JK EX
• De instructievideo over de vorming van de cijfers toont je stap voor stap hoe de cijfers van 0 tot en met 9 gevormd worden. Zowel de aanpak voor links- als rechtshandigen wordt toegelicht. Laat je kind het vormen van de cijfers thuis eerst grootmotorisch inoefenen (op grote vellen papier, in zand …). Het oefenen van cijfers tussen schrijflijnen komt nadien. Als je kind de vorming van de cijfers onder de knie heeft, kan het getallen tot 10 en nadien tot 20 schrijven.
17
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
IE
RE
KE U
kansrekenen en statistiek
18
KANSREKENEN EN STATISTIEK
tabel je kan een tabel opstellen met verzamelde gegevens. wat vinden de kadetten op het strand?
RE
3
KE U
5
IE
2
AA
R
D
van tabel naar beelddiagram
EM
5
PL
3
hoeveel
vinden de kadetten? 3
hoeveel
vinden de kadetten? 5
IN
KI
JK EX
2
van welke zijn er het meeste? van welke zijn er het minste?
19
Tips voor de ouders om het aflezen en interpreteren van tabellen thuis te oefenen
RE
• Maak samen met je kind een boodschappenlijst. Noteer of teken in de linkerkolom van de tabel de boodschappen en laat je kind in de rechterkolom het aantal schrijven dat jullie nodig hebben. Je kunt je kind ook een eenvoudige boodschappenlijst laten lezen en interpreteren.
KE U
• Bekijk samen een eenvoudig weerbericht op de app van je gsm. Laat je kind informatie in de tabel over zon, wolken … interpreteren.
IN
KI
JK EX
EM
D R
PL
AA
• Als je meer wil weten over de tabellen en beelddiagrammen die je kind al kan opstellen en interpreteren, kunnen jullie samen naar de instructievideo kijken.
IE
• Laat je kind een 3D-beelddiagram maken met verschillende stukken speelgoed (blokken, poppen …). Bespreek het beelddiagram samen. Laat je kind zelf conclusies formuleren (bijvoorbeeld: ‘Ik heb meer blokken dan poppen.’).
20
R
AA
PL
EM
JK EX
KI
IN
D
IE
KE U
RE
bewerkingen
21
BEWERKINGEN
gelijk maken tot 5 zorg dat er evenveel = zijn.
KE U
RE
doorstreep.
IE
neem weg of doorstreep, dan is er evenveel =.
PL
AA
R
D
teken bij.
EM
doe bij of teken bij, dan is er evenveel =.
en
JK EX
leg met de jetons
IN
KI
doe bij of neem weg. kijk of er evenveel = zijn.
22
uit de schatkist.
BEWERKINGEN
begrippen en wiskundige notaties optellen 5+4=9
dit is een optelling. plusteken +
gelijkheidsteken =
KE U
termen
RE
5+4=9 som
5 plus 4 is gelijk aan 9. doe 4 bij 5. de som is 9.
IE
vermeerder 5 met 4. samen is dat 9.
D
tel 4 op bij 5. dat is evenveel als 9.
dit is een aftrekking.
gelijkheidsteken =
PL
minteken –
AA
8–6=2
R
aftrekken
EM
8–6=2 termen
verschil
JK EX
8 min 6 is gelijk aan 2.
neem 6 weg van 8. het verschil is 2. verminder 8 met 6. je hebt 2 over.
IN
KI
trek 6 af van 8. dat is evenveel als 2.
23
BEWERKINGEN
KE U
RE
optellen tot 10
eerst zijn er 3 blauwe vissen. dan komen er 5 gele bij. nu zijn er samen 8 vissen.
R
D
IE
eerst zijn er 4 grote zeehonden. dan komen er 6 kleine bij. nu zijn er samen 10 zeehonden.
3+5=8
KI
PL
JK EX
EM
aftrekken tot 10
AA
4 + 6 = 10
eerst zijn er 6 meeuwen. dan vliegen er 2 weg. nu zijn er nog 4 meeuwen over.
9–6=3
6–2=4
IN
eerst zijn er 9 appels. dan worden er 6 opgegeten. nu zijn er nog 3 appels over.
24
BEWERKINGEN
optellen tot 20 T+T
T +E 10 + 6 = 16
10 + 10 = 20
KE U
T + E en E + T
RE
optellen tot 20 zonder brug
E+T 6 + 10 = 16
D
IE
TE + E = TE en E + TE = TE
AA
R
TE + E 12 + 6 = 18
JK EX
TE + E 14 + 6 = 20
EM
TE + E = T en E + TE = T
PL
E + TE = TE + E 6 + 12 = 12 + 6 = 18
KI
E + TE = TE + E 6 + 14 = 14 + 6 = 20
IN
‘plus’ is bijdoen, vermeerderen, optellen, samenvoegen … bij een optelling mag je de termen van plaats wisselen.
25
Tips voor de ouders om optellen en aftrekken tot 20 thuis te oefenen • Bij het oefenen kun je altijd de QR-codes van de instructievideo’s scannen. In de video’s worden de stappen duidelijk aan je kind uitgelegd aan de hand van een voorbeeld.
• Aftrekken is vaak moeilijker dan optellen, dus oefen dat meer. • Automatiseer het splitsen tot 10 zo’n 5 à 8 minuten per dag met de splitskaartjes. Het oefenen is beter kort, leuk en aandachtig dan lang en moeizaam. Gebruik ook de minigames die Kadet voorziet.
RE
• Gebruik consequent de wiskundebegrippen en wiskundezinnen die je in deze Sloep vindt of in de instructievideo’s hoort. Zo breng je je kind niet in de war.
KE U
• Laat je kind regelmatig de getalbeelden tekenen of leggen als ze fouten maken bij het optellen en het aftrekken.
• Bij het leren optellen en aftrekken is het goed om te oefenen met materiaal. Zo kun je bijvoorbeeld 20 munten van 1 euro geven om de oefeningen mee op te lossen. Je kunt ook werken met een biljet van 10 euro dat je kind bij het optellen en aftrekken met brug moet inwisselen voor 10 stukken van 1 euro.
IN
KI
JK EX
EM
IE
D R
PL
AA
• Het is beter om het optellen en aftrekken elke dag 10 minuten te oefenen dan één keer per week een uur.
• Stel je kind gerust als het niet lukt op papier. Geef steeds materiaal om het wel te kunnen. Laat het materiaal pas weg als het echt lukt. Zelfvertrouwen is hier essentieel.
30
RE
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
IE
KE U
meten en metend rekenen
31
METEN EN METEND REKENEN
lengte meten met natuurlijke maten
KE U
RE
meten met handen en voeten
D
IE
de gang is 18 voeten breed. de afstand tussen beide muren is 18 voeten.
R
meet steeds de lengte, hoogte, diepte, breedte … van voorwerpen.
meter
AA
maateenheid ‘meter’ m
EM
PL
1 meter = 1 m
meet met een meetstok, bordlat …
IN
KI
JK EX
strek je armen helemaal uit. dat is ongeveer 1 meter.
<1m minder dan 1 meter
32
=1m juist 1 meter
>1m meer dan 1 meter
METEN EN METEND REKENEN
oppervlakte
klein
RE
groot
KE U
de oppervlakte van het zeil is groot. de oppervlakte van het zeil is klein.
IE
een oppervlakte kan ook breed, smal … zijn.
JK EX
EM
PL
AA
R
D
vergelijk de oppervlakte van het rode blad en het blauwe blad.
leg ze op elkaar.
KI
de oppervlakte van het rode blad is kleiner dan de oppervlakte van het blauwe blad.
IN
de oppervlakte van het blauwe blad is groter dan de oppervlakte van het rode blad.
33
METEN EN METEND REKENEN
er kan meer in. grotere inhoud
KE U
er kan minder in. kleinere inhoud
RE
inhoud
meten met natuurlijke maten
AA
R
D
IE
meten met bekers, glazen en potten
liter
l
JK EX
1 liter = 1 l
EM
maateenheid ‘liter’
PL
in de fles kan de inhoud van 5 kleine glazen.
de inhoud van een brik melk is 1 liter.
IN
KI
meet met een maatbeker.
<1l minder dan 1 liter
34
=1l juist 1 liter
>1l meer dan 1 liter
METEN EN METEND REKENEN
weegt minder
KE U
weegt meer
RE
massa
meten met natuurlijke maten
D
IE
meten met blokken
AA
R
op deze balans wegen 5 blokken evenveel als 1 appel.
maateenheid ‘kilogram’ kg
PL
kilogram
EM
1 kilogram = 1 kg
de massa van een pak suiker is 1 kilogram.
IN
KI
JK EX
meet met een balans of weegschaal.
< 1 kg minder dan 1 kilogram
= 1 kg juist 1 kilogram
> 1 kg meer dan 1 kilogram
35
Tips voor de ouders om meten, wegen, betalen en kloklezen thuis te oefenen Tips bij meten en wegen
Tips bij betalen
• Tijdens de lessen omtrent meten wordt consequent het begrip ‘massa’ gebruikt. In het dagelijkse leven zal je kind veel vaker het begrip ‘gewicht’ tegenkomen. Ga hierover in gesprek zodat je kind het verband kent tussen beide begrippen.
• Veel kinderen spelen graag winkeltje. Stimuleer dit. Laat je kind een totaalbedrag berekenen, gepast betalen of teruggeven in euro’s (tot 20 euro). • Koppel tijdstippen aan activiteiten. Vraag vaak hoe laat het is wanneer de klok op een vol uur of op een half uur staat.
KE U
• Als je gaat bakken of koken, kun je je kind laten helpen bij het meten en het wegen. Breng de meetinstrumenten uit de keuken onder de aandacht. We wegen, we willen de massa weten: we gebruiken de weegschaal of balans. We meten een vloeistof (water, melk ...) af, we willen de inhoud weten: we gebruiken een maatbeker.
R
D
IE
• Bekijk de instructievideo’s als je twijfelt over de verwoording bij kloklezen.
AA
• Laat je kind op de verpakking van een brik melk, een waterfles, een pak bloem … op zoek gaan naar de vermelde inhoud in liter of de vermelde massa in kilogram.
RE
Tips bij kloklezen
IN
KI
JK EX
EM
PL
• Bij een klus-of bouwactiviteit kun je lengte aan bod laten komen. We meten, we willen de lengte, hoogte, breedte … van een voorwerp weten: we gebruiken een plooimeter, lintmeter …
41
R
AA
PL
EM
JK EX
KI
IN
D
IE
KE U
42
RE
meetkunde
MEETKUNDE
vormleer
rechte lijn
gebogen lijn
rond
hoek
KE U
punt
RE
begrippen
rechthoek
cirkel
kubus
EM
PL
AA
R
ruimtefiguren
driehoek
D
vierkant
IE
vlakke figuren
balk
bol
piramide
IN
KI
JK EX
wat kan je doen met ruimtefiguren?
rollen
schuiven
rollen en schuiven
43
MEETKUNDE
patronen
RE
herhalend patroon
KE U
de eenheid van het patroon wordt telkens opnieuw herhaald, dat stuk blijft hetzelfde.
IE
veranderend patroon
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
de eenheid van het patroon wordt aangevuld, waardoor het telkens verandert.
44
MEETKUNDE
plaatsbepaling
KE U
RE
begrippen
rechts van de mast
voor de mast
op de tafel
onder de tafel
tussen de vlaggen
achter de mast
in de emmer
AA
R
D
IE
links van de mast
JK EX
EM
PL
richting van beweging
naar links
schuin naar rechts
schuin naar links
IN
KI
naar rechts
vooruit naar voor naar boven rechtdoor
achteruit naar achter naar beneden
45
MEETKUNDE
meetkundige transformaties
IE
achterkant
zijkant
onderkant
JK EX
spiegelbeeld
EM
bovenkant
PL
AA
R
D
voorkant
KE U
RE
begrippen
KI
beeld en spiegelbeeld:
IN
• staan even ver van de spiegel. • hebben dezelfde grootte. • hebben dezelfde vorm. • links wordt rechts en omgekeerd.
beeld 46
spiegelbeeld
Tips voor de ouders om meetkunde thuis te oefenen • Bij het oefenen kun je altijd de QR-codes van de instructievideo’s scannen. In de video’s worden de stappen duidelijk aan je kind uitgelegd aan de hand van een voorbeeld.
• Gebruik vaak begrippen die in dit deel staan: ‘boven’, ‘onder’, ‘links’, ‘rechts’, ‘op’, ‘naast’ ... Geef duidelijke opdrachten: ‘Neem het boek dat onder de stoel ligt’, ‘Neem de stoel die links van de plant staat’ ...
Tips bij vormleer
• Laat je kind af en toe geblinddoekt vooruit, achteruit, naar links en naar rechts stappen om bij een bepaald voorwerp uit te komen. Je kunt een bandje rond de linkerhand of het linkerbeen doen als hulpmiddel.
• Verwijs regelmatig naar vlakke figuren in het dagelijkse leven. Vraag je kind om ze te omschrijven. Laat bijvoorbeeld eens de vorm van verkeersborden benoemen.
• Speel eens spiegelbeeld met je kind. Laat je kind zelf ook experimenteren met de spiegel.
KE U
IE
D
• Laat je kind op de computer of tablet eens een figuur of foto uitrekken en vraag of de figuur gelijk blijft van vorm of niet. Tips bij logica • Gebruik de begrippen ‘en’, ‘of’, ‘niet’ en ‘geen’ consequent. Geef speelse opdrachten, bijvoorbeeld ‘Geef me een vork en een lepel.’
Tips bij plaatsbepaling
PL
AA
• Ook bij spelletjes waarbij je kind mag versieren, ontwerpen, kleuren ... komen veel verschillende soorten lijnen, patronen … aan bod.
Tips bij meetkundige transformaties
R
• Maak je kind attent op patronen in kleren, verpakkingen …
RE
• Laat je kind rechte en gebogen lijnen zoeken in de dagelijkse omgeving. Laat je kind aan verschillende vormen voelen en vraag: ‘Wat voel je? Is het plat, bol, rond, hoekig, puntig?’ Laat je kind ook de ogen sluiten en nog eens voelend verwoorden.
IN
KI
JK EX
EM
• Oefen plaatsbepaling door opdrachten te geven als ‘Neem het boek dat op de tweede plank in de kast staat, als je van onderaan begint te tellen.’
50
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
R
D
IE
KE U
RE
probleemoplossend denken en vraagstukken
51
PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN EN VRAAGSTUKKEN
KE U
RE
oplossingsweg
R
D
IE
stap 1: ik lees en ik begrijp.
JK EX
EM
PL
stap 2: hoe los ik het op?
AA
hoeveel meeuwen zijn er samen?
IN
KI
stap 3: ik los op.
stap 4: ik antwoord. ik controleer. 52
3+4=7 ______________________________
7 meeuwen. er zijn samen ______
BEGRIPPENLIJST
R
D
IE
KE U
RE
groot. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33, 34, 47 grootte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46, 48 handig tellen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 herhalend patroon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 hetzelfde. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 hoek.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 hoogte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 in. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 inhoud. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 juist na. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 juist voor.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 kilogram. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 klein. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33, 34, 47 kubus. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 laatste. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 lengte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 links. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 liter. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 massa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 meer dan. . . . . . . . . . . 7, 8, 13, 14, 27, 32, 34, 35 meeste.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7, 13, 19 meter.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 middag.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 middelste. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 min. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 27, 28 minder dan. . . . . . . . . . . . . . 7, 8, 13, 14, 32, 34, 35 minteken –. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 minuut. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 morgen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 munt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 na. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 nacht. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 namiddag.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 natuurlijke maat. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32, 34, 35 net na. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 net voor.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 niet evenveel.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7, 13 niet gelijk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7, 13 niet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 niets. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 ochtend. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 of. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 omgekeerde bewerking. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 onder.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 onderkant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 op. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 oplossingsweg.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 opnieuw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 oppervlakte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 optellen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 24, 25, 26, 29
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
achter. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 achterkant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 achteruit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 afstand.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 aftrekken. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 24, 27, 28, 29 aftrekking.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 29 analoge klok. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39, 40 avond. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 balans. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 balk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 beeld. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 beelddiagram. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 beneden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 betalen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 bewerking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 bijdoen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22, 23, 25, 26 biljet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 bol. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 boven. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 bovenkant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 breed.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32, 33 breedte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 cijfer. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6, 12 cirkel. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 dag. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37, 38 diepte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 digitale klok. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 doortellen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 draaien. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 driehoek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 eenheid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15, 27 eenheid van het patroon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 eergisteren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 eerste. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 en.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 eraf. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 erbij. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26, 29 euro. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 even groot. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 evenveel.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7, 13, 22, 23, 35 gebogen lijn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 geen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 gelijk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7, 13, 23, 29, 48 gelijk maken. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 gelijkheidsteken =. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 gelijkvormig. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 getal.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12, 14, 15, 27, 29 getalbeeld. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5, 11 getallenas. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6, 12 gisteren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
53
R
D
IE
KE U
RE
teruggeven. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 terugkrijgen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 terugtellen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 tiental. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15, 27 tijdstip. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 totaalprijs.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 turven. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 tussen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12, 45 uur.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39, 40 van plaats wisselen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25, 29 vandaag. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 veranderend patroon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 vergelijken. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7, 13, 33 vergroten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 verkleinen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 vermeerderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 25 verminderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 27 verschil. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 verschuiven. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 vervormd. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 vervormen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 vierkant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 voor. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6, 45 voorkant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 voorlaatste. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 voormiddag. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 vooruit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 vorm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46, 47, 48 week. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 weekdag.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 weekend. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 wegnemen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22, 23, 27, 28 wegen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 wijzer.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39, 40 zijkant. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA
optelling. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 25, 29 ordenen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8, 14 over. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 24 overmorgen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 patroon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 piramide. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 plus. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 25, 26 plusteken +.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 prijs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 punt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 rangorde.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 rangtelwoord.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 recht. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 rechtdoor. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 rechte lijn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 rechthoek.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43, 49 rechts. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 richting.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 rollen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 rond. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 samen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 24, 36, 52 samenstellen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 samenvoegen.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 schuin.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 schuiven. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 smal.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 som. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 spiegelbeeld. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 splitsen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9, 15, 26, 27, 28 sprong. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 symmetrie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 symmetrieas. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 symmetrisch. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 tabel. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 term. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23, 25, 29
54