INLEIDING Dat Vlaanderen in internationaal vergelijkend opzicht een welvarende regio is, kan niet betwist worden. Heel wat mensen hebben werk en gaan op vakantie, gezinnen kunnen hun kinderen in relatief veilige omstandigheden grootbrengen en de huisvesting is voor de meesten redelijk goed. Onze welvaartsstaat voorziet bovendien in een zeker vangnet voor personen die door omstandigheden niet meer in staat zijn om zelf voldoende in hun levensonderhoud te voorzien. Toch betekent dit niet dat het met het welzijn van iedereen even goed gesteld is. Nog steeds wordt meer dan 10 % van de Vlamingen als arm beschouwd, heel wat mensen kampen met psychische moeilijkheden, en Vlaanderen kent een van de hoogste zelfmoordcijfers ter wereld. Met de recente coronacrisis in 2020 werd pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar sommige groepen zijn voor gezondheidsrisico’s, denk maar aan de vele overlijdens in de Vlaamse woonzorgcentra. En de coronacrisis bracht ook op pijnlijke wijze grote ongelijkheden in de samenleving aan het licht. Thuisonderwijs bleek minder evident voor kinderen in kansarme gezinnen, door gebrek aan materiaal zoals computers of tablets, of vanwege krappe huisvesting. Ook het intrafamiliaal geweld nam toe tijdens de lockdown. Maar een tekort aan welzijn hoeft niet noodzakelijk samen te hangen met armoede, zware problemen of grote tegenslagen. Omdat betaald werk in onze westerse economie heel belangrijk is geworden, kunnen mensen niet alle zorgtaken in hun gezin en leefomgeving zelf opnemen. In een samenleving die veel van mensen verwacht op professioneel, sociaal en relationeel gebied, en waarin vrije tijd een schaars goed dreigt te worden, heeft iedereen het wel eens moeilijk om zich staande te houden, of zich constant en op alle vlakken 100 % gelukkig te voelen. De combinatie arbeid en gezin loopt niet in elk gezin vlot, het opvoeden van kinderen is geen evidente zaak, financiële problemen zorgen voor stress, de ziekte van een familielid baart zorgen. Niet iedereen heeft een uitgebreid familiaal of sociaal vangnet om kleine tegenslagen te verwerken. En ouder worden is niet altijd evident om te aanvaarden. Bovendien vangt de sociale zekerheid ook niet alles op. Ouderen krijgen bijvoorbeeld wel een pensioen, maar hebben daarom nog geen aangepaste huisvesting of geschikte ondersteuning, indien dit nodig zou zijn. Om dergelijke problemen op te vangen, hebben de overheden in België – aanvullend op de sociale zekerheid – een uitgebreid palet aan maatregelen en diensten uitgewerkt die het maatschappelijk en individueel welzijn moeten garanderen en verhogen. Welzijn is door de jaren heen een heel belangrijk beleidsdomein geworden. Dat blijkt eerst en vooral uit het feit dat het welzijnsbeleid een groot aandeel van de bevolking direct of indirect bereikt. Wellicht is de meerderheid van de jongeren ooit naar een onthaalouder of naar de kinderopvang geweest en kent iedereen wel iemand in de familie- of kennissenkring met een fysieke of mentale handicap. Velen onder ons hebben grootouders die in een serviceflat of in een woonzorgcentrum wonen. Het welzijnsbeleid bereikt ons dus allemaal, rechtstreeks of on1
BW_WELZIJN_2020_256_blz_pms605.indd 1
21/08/20 09:32