Keuze
Vita
magazine over mens en samenleving
3
4
1 2
Hot or not
3
5
EM
III
JK EX
43
PL
6
Factcheck
Factcheck revisited
IV
KI IN
Finale
Vita
8
10
1 2 3 4
De voedingsdriehoek De bewegingsdriehoek De geluksdriehoek Last but not least
15 19 20 28
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand
29
1
Waarover zijn jongeren onzeker? Hét schoonheidsideaal, bestaat dat?
29
Wie of wat bepaalt wat ik eet?
34
1 2
34 34
4
V
7
15
3
Puzzel
7
Gezond door ’t leven? Slay!
2
44
46
Soms eet ik met mijn hoofd, soms met mijn hart Ik zou beter met mijn buik eten Actie en reactie, met of zonder woorden
AA R
II
Starter
2
Waarom eten we?
KE U
I
D IE
In dit magazine
RE
Inhoud
Ik bepaal wat ik eet Mijn vrienden bepalen wat ik eet (Sociale) media bepalen wat ik eet Reclameadvertenties bepalen wat ik eet
31
35 36
Jij – versie 2.0
40
1 2
40 42
Klaar voor de puberteit Let’s talk about it
Een foto op Instagram, een like of een opmerking bepalen niet wie jij bent.
Fr
k an
AA R
-SA 2.5)
C BY zi ( C lu z
JK EX
Ap ur bo (CC
BY-SA 4.0)
EM
PL
Dalai Lama
jul © Ta
Isl
am
Take care of your body. It’s the only place you have to live. Y-SA 4.0)
KI
ce
(CC B
I want to be me, is that not allowed?
Jim Rohn
Lola Young
Ti
m
© Jamsterdodger (CC0)
Pi er
IN
ca Lu
Geluk is de opperste vorm van gezondheid.
Selena Gomez
You become what you eat. So don’t be fast, cheap, easy or fake.
©
D IE
©
Ga
Su n
(CC BY-S A 4.0)
KE U
RE
In dit magazine
©
Every day you have the power to choose. Michelle Obama Vita
3
RE KE U
Ben jij een zoetekauw in hart en nieren of trek je eerder de veggie- of vegankaart? Kan bomma je verleiden met haar goeie Vlaemsche keuken of mag het toch wat exotischer zijn? Veel smaken, veel keuzes, maar wat is jouw smaak?
Vlaamse kost
IN
KI
JK EX
Veganfun
EM
PL
AA R
D IE
Duid je HOT-gerecht aan door de bijhorende bol groen te kleuren.
4
Vita
Sweet & candy
Zwoel zuiders
Starter
KE U
RE
Op de vorige pagina heb je jouw favoriete gerecht aangeduid. Scan de QR-code en bekijk voor jouw gerecht het filmpje ‘De weg van ...’ ...’. Vul het juiste antwoord in op het schrijflijntje. Raad daarna wat het antwoord is op de vraag. Bekijk het tweede filmpje over jouw gerecht en controleer je antwoord. Had je het bij het juiste eind?
Vlaamse kost
Veganfun
de weg van de quinoaburger van de burger naar het
Vier vormen van ananas nemen het tegen elkaar op. Maar welke bevat het minste vitamine C?
8 kg
10 kg
14 kg
op sap
kant en klaar
vers
diepvries
JK EX
EM
6 kg
PL
AA R
Bij een pak friet met stoofvlees hoort een sausje. De Belgen zijn er dol op. Maar hoeveel eten ze er van per jaar?
D IE
de weg van stoofvlees van het bord naar de
Sweet & candy
IN
KI
Zwoel zuiders
de weg van paella van de pan naar het
de weg van een Boule de Berlin van de strandverkoper tot het
dat erin zit
Een exotische dipsaus kan heel lekker zijn, maar welke bevat de meeste kilocalorieën?
pesto
hummus
cheese dip
hot salsa
We nemen vaak een snack mee voor in de pauze. Maar welk tussendoortje bevat het meeste suiker?
banaan
wafel
rozijnen
zebrakoek
Vita
5
KE U
'Als jongere heb je weinig toegang tot gezonde voeding.'
AA R
• Duid je mening met een pijltje aan op de fact-o-meter. • Noteer twee goede argumenten om je mening te staven. Lees eerst nog eens goed hoe je moet argumenteren.
D IE
Is deze stelling volgens jou juist of fout? Waarom denk je dat?
Juist
Fout
PL
Argumenteren, hoe doe je dat?
RE
Fact check
EM
Soms kom je in situaties terecht waarin je de ander wilt of moet overtuigen van jouw standpunt. Dit doe je door goede argumenten te geven.
1
2
Je neemt een standpunt in:
Je legt uit waarom je iets vindt: want ... omdat ... aangezien ...
KI
JK EX
Ik vind dat ... Ik denk dat ... Volgens mij ...
IN
ARGUMENT 1:
= argumenteren
ARGUMENT 2:
• Bespreek je standpunt met je buur. • Gooi het ten slotte in de groep. Wat denkt de klas hierover?
6
Vita
Waarom eten we?
I
RE
We eten in de eerste plaats om in leven te blijven. Zonder voedsel zal de gemiddelde mens al na anderhalve maand de pijp aan Maarten geven. Maar eten is ook gewoon lekker, op restaurant gaan is gezellig en met een lekker ijsje kan je jezelf troosten als je in een dipje zit. Er zijn dus verschillende redenen waarom we eten ...
KE U
1. Soms eet ik met mijn hoofd, soms met mijn hart
D IE
Zet bij elke uitspraak een kruisje in de juiste kolom en vervolledig daarna het schema. Gebruik de volgende woorden: rationele / gevoel / weloverwogen / verstand / emotionele / impulsief.
Ik eet ...
AA R
… om te groeien.
… omdat ik zin heb in iets lekkers. … omdat mijn lichaam energie nodig heeft.
… om aan te sterken nadat ik ziek ben geweest.
PL
… om mezelf beter, blijer te voelen. … omdat ik me verveel.
EM
… omdat het middagpauze is.
... omdat ik vind dat ik het verdiend heb.
IN
KI
JK EX
... omdat het gezellig is. =
= keuze
keuze
Je laat je leiden door je
Je laat je leiden door je
om een keuze te maken.
om een keuze te maken.
Eet jij nog om andere redenen? Zijn het vooral emotionele of rationele keuzes?
Vita
7
Je kan op verschillende manieren een keuze maken:
1
2
Een rationele keuze is een keuze die je maakt met jje e verstand. Je denkt goed na, weegt de voor- en nadelen af en kiest pas als je alles op een rijtje hebt gezet.
Bijvoorbeeld: je ziet een mooie jas in de winkel en koopt hem meteen omdat je er zo blij van wordt, ook al had je eigenlijk al genoeg jassen en was je van plan om te sparen.
Bijvoorbeeld: je twijfelt over welke studierichting je wilt volgen. Je maakt een lijstje van je interesses, kijkt wat je nodig hebt voor je toekomst en beslist pas daarna.
PL
EM
Op woensdag ga je na school naar je oma en opa. Om klokslag 12.30 uur schept oma het eten op. Eigenlijk heb je nog geen honger, maar daar wil oma niets van weten. ‘We eten altijd om half één, dat hoort zo’, zegt ze.
JK EX
Het is zaterdagnamiddag en je bent alleen thuis. Mama en papa zijn naar de winkel en jij bent aan het scrollen op TikTok. Je verveelt je en haalt dan maar een zakje popcorn uit de kast. Njam! Het is sportdag op school. Als vieruurtje neem je een stuk fruit en een handvol noten mee. Na je inspanningen op de sportdag beloon je jezelf met een grote zak chips. Je hebt het verdiend!
IN
KI
Eigenlijk zou het beter zijn om te eten wanneer je honger hebt. Dat is logischer dan eten ‘omdat het zo hoort’ of eten omdat je je verveelt. Luister dus naar je lichaam, of beter: luister naar je buik(gevoel)! Dit noemen we intuïtief eten.
8
Vita
rationeel eten
Gaat het om emotioneel eten of rationeel eten? Kruis aan.
emotioneel eten
1
AA R
OPDRACHT
D IE
2. Ik zou beter met mijn buik eten
KE U
RE
Een emotionele keuze is een keuze die je maakt vanuit v anuit je gevoelens of emoties op dat moment. Je denkt niet veel na, maar je laat je leiden door je hart.
RE KE U D IE AA R
Herken je deze situatie uit je eigen kindertijd? Vul de tekstballonnen aan.
EM
PL
Intuïtief eten, dat is luisteren naar je lichaam en eten als je honger hebt. Maar het is ook stoppen met eten als je er de buik – letterlijk – vol van hebt. Een kind verplichten om een bord leeg te eten, is dus geen goed idee. Ze leren op die manier immers het gevoel van ‘vol zitten’ of ‘honger hebben’ minder goed herkennen.
Je kan op verschillende manieren een keuze maken:
JK EX
1
2
3
Bijvoorbeeld: je twijfelt over welke studierichting je wilt volgen. Je maakt een lijstje van je interesses, kijkt wat je nodig hebt voor je toekomst en beslist pas daarna.
Bijvoorbeeld: je kiest een plek in de klas waar je je meteen goed voelt, zonder dat je precies kan uitleggen waarom.
Een rationele keuze is een keuze die je maakt met je verstand. Je denkt goed na, weegt de voor- en nadelen af en kiest pas als je alles op een rijtje hebt gezet.
IN
KI
Een emotionele keuze is een keuze die je maakt vanuit je gevoelens of emoties op dat moment. Je denkt niet veel na, maar je laat je leiden door je hart.
Bijvoorbeeld: je ziet een mooie jas in de winkel en koopt hem meteen, omdat je er zo blij van wordt, ook al had je eigenlijk al genoeg jassen en was je van plan om te sparen.
Een intuïtieve keuze is een keuze k euze die je maakt zonder er te veel bij stil te staan. Je vertrouwt op je buikgevoel, dat innerlijke stemmetje dat je zegt wat juist of fout is, zonder dat je het altijd kan uitleggen.
Emotioneel, rationeel of intuïtief eten? Als je morgen een zakje chips uit de kast haalt, denk dan even na: heb je écht honger? Verveel je je? Ben je droevig? Is het een gewoonte om te snacken als je aan het scrollen bent?
Vita
9
OPDRACHT
2
Hou deze week een eet- en drinkdagboek bij. Kies één dag tijdens de week en één dag tijdens het weekend en noteer alles wat je eet en drinkt op deze dagen. Gebruik daarvoor de pagina's in het midden van dit magazine.
Heb je in deze twee dagen vooral emotioneel, rationeel of intuïtief gegeten?
KE U
3. Actie en reactie, met of zonder woorden
RE
tip Neem tijdens de dag foto’s van wat je eet en drinkt, zodat je op het einde van de dag niets vergeet te noteren.
D IE
Emotionele, rationele of intuïtieve keuzes beperken zich uiteraard niet enkel tot eten. Je maakt heel wat verschillende keuzes: over je veiligheid, je vrienden, je vrije tijd, je school ...
EM
PL
AA R
Op weg naar school ziet Mira op de hoek van de straat een man staan. Hij ziet er best normaal uit, maar toch heeft ze er geen goed gevoel bij. Hoe dichter ze bij hem komt, hoe sterker dat gevoel wordt. Ze weet niet precies waarom, maar iets in haar zegt: ‘Ik blijf beter uit zijn buurt.’ Ze besluit daarom de straat over te steken.
IN
KI
Hoe wordt gekozen in onderstaande voorbeelden? Kruis aan.
Finns beste vriend vraagt of hij mee wil gaan op kamp. Eigenlijk had Finn al andere plannen, maar toch zegt hij meteen ja, omdat hij bang is zijn vriend teleur te stellen. Lia twijfelt tussen twee richtingen op school: economie of verzorging. Ze maakt een lijstje van de voor- en nadelen van beide opties, denkt goed na over haar toekomst en kiest uiteindelijk wat het beste bij haar interesses en talenten past.
10
Vita
intuïtieve keuze
3
rationele keuze
OPDRACHT
emotionele keuze
JK EX
In dit voorbeeld heeft Mira een intuïtieve keuze gemaakt. Soms voel je gewoon of iets goed of slecht is, zonder dat je kan uitleggen waarom.
RE
Een directeur – die al een tijd gestrest is door privéproblemen – moet iemand aannemen om zijn team te versterken. Hij regelt een sollicitatiegesprek met een kandidaat en alles verloopt prima. De sollicitant heeft het juiste diploma, veel ervaring en een positieve ingesteldheid. Helemaal top dus.
KE U
Hoe zou de situatie aflopen indien de directeur een rationele, emotionele of intuïtieve keuze zou maken? Lees hieronder verder.
rationele
De directeur neemt de sollicitant, die perfect is voor de job, aan.
emotionele
Omdat de directeur gestrest is, weet hij niet goed wat hij moet doen. Hij twijfelt.
intuïtieve
De directeur weet niet waarom, maar het voelt niet goed. Hij besluit de sollicitant niet aan te nemen.
D IE
keuze
AA R
keuze keuze
PL
Welke keuze de directeur ook maakt, hij zal in ieder geval moeten communiceren met de sollicitant en ook dat kan op verschillende manieren.
EM
• De directeur kan de sollicitant opbellen en uitleggen waarom hij de sollicitant wel of niet aanneemt. Hij kan ook een mail sturen met zijn beslissing. In dit geval communiceert de directeur verbaal / non-verbaal (markeer wat past), dat betekent dat hij woorden / geen woorden (markeer wat past) gebruikt om zijn boodschap duidelijk te maken.
JK EX
• De directeur kan ook met woorden / zonder woorden (markeer wat past) duidelijk maken wat hij beslist. In dit geval communiceert hij verbaal / non-verbaal. Dit gebeurt via: - lichaamstaal: armen over elkaar slaan, wegkijken, schouders optrekken ... - gelaatsuitdrukking: fronsen, glimlachen, wenkbrauwen optrekken ... - stem: mompelen, snel praten, zacht spreken, roepen, zuchten ... - toon en intonatie: klinkt iemand warm en vriendelijk of net kortaf en afstandelijk?
IN
KI
In welke situatie zal de directeur de sollicitant hoogstwaarschijnlijk aannemen? Kruis aan.
situatie A
Aan het einde van het gesprek kijkt de directeur niet echt in de ogen van de sollicitant. Hij schuift met zijn papieren, zucht en friemelt met zijn pen. Zijn schouders hangen wat naar beneden. Met een zachte, aarzelende stem zegt hij: ‘Bedankt voor je tijd. We nemen nog contact op.’
situatie B Aan het einde van het gesprek kijkt de directeur de sollicitant recht in de ogen en glimlacht vriendelijk. Hij zit rechtop, knikt regelmatig en zegt met een warme, zelfzekere stem: ‘Bedankt voor je tijd. We nemen nog contact op.’
Vita
11
Hoewel de woorden (verbale boodschap) in beide situaties dezelfde zijn, merk je dat de non-verbale signalen (lichaamstaal, gezichtsuitdrukking, stemgebruik ...) veel meer zeggen. Non-verbale communicatie is dus erg krachtig. Let hier goed op, zowel bij het geven als bij het ontvangen van een boodschap.
OPDRACHT
4
RE
Scan de QR-code en bekijk het fragment uit Friends waarin Ross zegt dat hij ‘fine’ is. Let daarbij goed op de manier waarop hij spreekt (toon, tempo, volume) en zijn lichaamstaal (gezichtsuitdrukking, houding, bewegingen).
Wat zegt Ross precies? (woorden) Hoe zegt hij het? (stemgebruik) Wat doet hij terwijl hij dit zegt? (lichaamstaal) Denk jij dat Ross echt ‘fine’ is? Waarom wel/niet?
D IE
• • • •
KE U
Bespreek de antwoorden op onderstaande vragen.
Heb jij al eens iets gezegd dat niet helemaal overeenkomt met hoe je je echt voelde op dat moment? Of heb je al eens meegemaakt dat iemand iets zei, maar dat je voelde dat hij of zij het niet echt meende? Hoe merkte je dat?
AA R
Als je verbale en non-verbale boodschap niet bij elkaar passen (bijvoorbeeld ‘Tuurlijk ben ik blij!’ zeggen met een harde, boze stem terwijl je fronsend wegkijkt), dan gelooft de ander eerder je lichaamstaal dan je woorden. Je boodschap komt dus niet goed over als je woorden en gedrag elkaar tegenspreken.
1
PL
Je kan op verschillende manieren reageren:
JK EX
EM
Verbaal reageren betekent dat je met woorden zzegt egt wat je denkt of voelt. Dat kan door te praten, bijvoorbeeld een (telefoon)gesprek, of te schrijven, bijvoorbeeld een sms.
2
Non-verbaal reageren betekent dat je zonder Non-verbaal woorden iets duidelijk maakt. Dat doe je met woorden je lichaam (houding, handgebaren ...), je gezicht (fronsen, glimlachen ...) of je stem (volume, intonatie ...).
IN
KI
Opgelet: wat je zegt is belangrijk, maar hoe je het zegt, is minstens even belangrijk. Als je woorden en je lichaamstaal niet overeenkomen, dan zal de ander eerder je lichaamstaal geloven dan je woorden.
12
Vita
Ja hoor, ik luister naar je.
Beoordeel elk voorbeeld als verbaal of non-verbaal door een kruisje te zetten in de juiste kolom(men). Noteer in de laatste kolom waarom je dat denkt.
non-verbaal
5 verbaal
OPDRACHT
KE U
RE
Een klasgenoot steekt zijn hand op tijdens de les en vraagt: ‘Mag ik een vraag stellen, meneer?’
In een groepswerk zegt iemand: ‘Dit is echt een stom idee!’ met een zachte stem, terwijl hij naar de grond kijkt en friemelt met zijn pen.
OPDRACHT
AA R
Je leerkracht zegt: ‘Goed, dat was een slim antwoord’, terwijl ze glimlacht en haar hand op je schouder legt.
D IE
Tijdens een gesprek met vrienden knikt iemand enthousiast, houdt een duim omhoog en glimlacht breed.
6
Robin en Maité gaan naar de bioscoop. Naast hen zit een ander koppeltje dat voortdurend babbelt en giechelt tijdens de film. Ze storen hoe langer hoe meer en tot overmaat van ramp zitten ze ook nog eens in een pot popcorn te graaien. Robin voelt dat hij boos wordt.
IN
KI
JK EX
EM
PL
Lees de situatie en verbind de kaders. Bespreek met je klasgenoten hoe de personen verbaal en non-verbaal zouden kunnen reageren.
rationele
keuze
Robin ontploft en scheldt het koppeltje uit.
emotionele
Robin zou de jongen naast hem graag aanspreken, maar doet het niet. Het voelt immers niet goed, misschien keert de jongen zich wel tegen hem.
intuïtieve
Robin spreekt het koppeltje beleefd aan en vraagt of ze wat stiller kunnen zijn.
keuze
keuze
Vita
13
OPDRACHT
7
We gaan een stapje verder ... Tijd voor een rollenspel!
situatie B
AA R
D
IE
KE U
situatie A
RE
• Kies met je groep een situatie voor het rollenspel. • Gebruik een vriendelijke toon, duidelijke woorden en een rustige stem (verbaal gedrag). • Let op je lichaamstaal, maak oogcontact, houd je armen open, luister actief door te knikken of te reageren (non-verbaal gedrag). • Probeer jouw mening of gevoelens op een respectvolle manier te uiten.
Tijdens een groepswerk ben je het niet eens met het idee van een ander. Je wilt dit op een goede manier zeggen zonder ruzie.
situatie D
IN
KI
JK EX
EM
situatie C
PL
Je bent in de klas en je klasgenoot vraagt of hij even mag luisteren naar jouw uitleg, maar je voelt je eigenlijk niet op je gemak om te spreken.
Je merkt dat een vriend(in) stil en verdrietig is. Je wilt vragen hoe het gaat, maar weet niet precies hoe je dat moet doen.
14
Vita
Tijdens een pauze komt iemand met een grapje dat jij grappig vindt, maar een andere klasgenoot voelt zich erdoor gekwetst.
Gezond door ’t leven? Slay!
II
RE
‘Mens sana in corpore sano’ is een bekende Latijnse uitspraak. In het Nederlands wordt het vertaald als ‘een gezonde geest in een gezond lichaam’. Maar wat bedoelt men daar precies mee?
KE U
Bij ‘gezond leven’ gaat het niet enkel om gezond eten, maar ook om voldoende bewegen en je gelukkig voelen. Deze drie factoren bekijken we aan de hand van ’s werelds bekendste driehoeken.
1. De voedingsdriehoek
D
IE
Neem jullie eet- en drinkdagboek erbij en doe de fruit-, groente- en watertest. Vul onderstaande tabel in als reflectie.
Tips om het resultaat te verbeteren
AA R
Resultaat
groentetest
IN
KI
JK EX
EM
PL
fruittest
watertest
Vita
15
WATER
D IE
DRINK VOORAL
KE U
VOEDINGSDRIEHOEK
RE
Door de fruit-, groente- en watertest krijg je al een beter idee van wat gezonde voeding is. Toch blijft het soms moeilijk. Zijn aardappelen nu gezond of niet? En wat met vlees? Er komt zoveel informatie op je af, dat je op den duur niet meer weet wat goed is en wat niet. Daarom verzamelde het Vlaams Instituut Gezond Leven alle juiste kennis over gezonde voeding in de voedingsdriehoek.
PL
AA R
MEER
MINDER
IN
KI
JK EX
EM
ZO WEINIG MOGELIJK
Om gezond te eten houd je best rekening met volgende aandachtspunten:
1
Eet in verhouding meer plantaardige voeding dan dierlijke voeding.
16
Vita
2
Vermijd ultrabewerkte voeding.
3
Matig rood vlees en boter.
4
Drink vooral water.
8
OPDRACHT
Neem je eet- en drinkdagboek erbij en vul de enquête eerlijk in.
1. Wat eet jij meestal? Kruis aan.
RE
De meeste producten die ik eet, komen uit kolom A (niet- of weinig bewerkte producten). De meeste producten die ik eet, komen uit kolom B (bewerkte producten).
B
C
JK EX
EM
PL
AA R
D IE
A
KE U
De meeste producten die ik eet, komen uit kolom C (ultrabewerkte producten).
2. Wat staat er het vaakst op jouw menu? Kruis aan. Ik eet vooral plantaardig (veel groente, fruit, noten, peulvruchten, tofu en volkorenproducten).
KI
Ik eet vooral dierlijk (veel vlees, vis, zuivel en eieren).
IN
Ik eet een goede mix van plantaardig en dierlijk.
3. Wat drink jij het meest? Kruis aan. water frisdrank fruitsap koffie en/of thee (zonder suiker) koffie en/of thee (met suiker) energiedrank andere, namelijk:
Vita
17
4. Hoeveel water drink jij per dag? Kruis aan. minder dan 1 glas
4 tot 6 glazen
1 tot 3 glazen
meer dan 6 glazen
2 tot 3 glazen
1 glas
meer dan 3 glazen
KE U
minder dan 1 glas
RE
5. Hoeveel frisdrank of energiedrank drink je per dag? Kruis aan.
6. Eet je vaak tussendoortjes? Kruis aan. 2 keer per dag
1 keer per dag
meer dan 2 keer per dag
D IE
bijna nooit
fruit
yoghurt
koekjes
AA R
7. Wat zijn jouw favoriete tussendoortjes? Kruis aan.
noten
chips
andere, namelijk:
EM
PL
8. Wat vind je zelf van jouw eet- en drinkgedrag? Noteer in één zin:
9. Hoe zou je jouw eet- en drinkgedrag willen verbeteren? Kruis aan.
JK EX
meer water drinken
minder ultrabewerkte producten eten meer fruit en groenten eten minder vlees eten
zowel thuis als op school voor gezondere alternatieven kiezen (snacks, beleg, lunch ...)
IN
KI
andere, namelijk:
10. Geef jezelf een score van 1 tot 10 voor jouw eet- en drinkgedrag. Ik geef mezelf …
1
2
3
4
5
6
1 = heel slecht, 10 = supergezond
18
Vita
7
8
9
10
2. De bewegingsdriehoek Gezond leven? Dat is gezond eten, maar ook minder lang stilzitten én voldoende bewegen. Doe de bewegingstest. Vul onderstaande tabel in als reflectie.
D IE
KE U
RE
Met welk dier word je vergeleken? Welke tips krijg je mee?
Het Vlaams Instituut Gezond Leven ontwikkelde naast de voedingsdriehoek nog een driehoek, namelijk de bewegingsdriehoek.
ELKE DAG
ELKE ST
IN
KI
ELKE 30 MIN. EVEN RECHTSTAAN
TELT AP
JK EX
EM
PL
AA R
ELKE WEEK
BEWEGINGSDRIEHOEK
Bespreek samen met je klasgenoten de bewegingsdriehoek. De leerkracht zal je enkele richtvragen geven.
Lichamelijke gezondheid bestaat niet alleen uit gezond eten, maar ook uit minder lang stilzitten én voldoende bewegen.
Vita
19
Zittips
KE U
RE
Je zithouding is erg belangrijk. Bekijk de tekeningen. Zoek de verschillen. Omcirkel die op de tekeningen aan de linkerkant. Welke houding is de beste? Kruis aan en bespreek met je klasgenoten.
D IE
Zittips
Plaats de bovenkant van je scherm op ooghoogte. Op die manier kijk je recht vooruit, dat is beter voor je nek. Trek je schouders niet op, maar laat deze ontspannen naar beneden hangen.
1
Steun met je schouders tegen de rugleuning. Vermijd vooroverbuigen, leun lichtjes achterover.
2
Heb je een verstelbare stoel? Stel je rugleuning dynamisch in. De lage rugsteun van je stoel moet net boven je broeksriem uit komen.
5
Is je bureautafel verstelbaar? Stel ze in op ellebooghoogte.
3
Laat wat ruimte tussen het zitgedeelte van je stoel en je knie. Als je vuist tussen je stoel en je knieholte past, heb je voldoende ruimte.
6
Voor een goede zithouding staan je voeten volledig op de grond en zijn je knieën lager dan je heupen. Sta elke 30 minuten even recht.
EM
PL
AA R
4
JK EX
Pas vanavond de tips toe. Neem plaats aan je bureau (of aan de eettafel) en leg een laptop of boek voor je. Vraag aan een huisgenoot om een foto van je te maken in profiel. In de volgende les deel je je foto met de rest van de klas. Bespreek samen wat erjegoed ofopniet goed is aan je zithouding. Plaats scherm ongeveer Zet je scherm en toetsenbord 7 9 een armlengte afstand (50-70 cm).
3. De geluksdriehoek
Zet je toetsenbord op ongeveer 15 cm van de tafelrand.
KI
8
recht voor je.
10
Beweeg je computermuis vanuit je voorarm en niet vanuit je pols.
IN
Het lijkt wel wiskunde: ‘gezond leven = gezond eten + voldoende bewegen’. Maar is deze optelsom écht voldoende om ‘gezond’ te zijn? Zien we niet iets over het hoofd? Bekijk aandachtig de cartoon en bespreek.
Waarom is de sla bij de dokter? Vink het juiste antwoord aan. Hij voelt zich lichamelijk niet goed. Hij voelt zich mentaal niet goed.
20
Vita
gezond leven = gezond eten + voldoende bewegen + zich mentaal goed voelen
KE U
9
PL
AA R
D IE
OPDRACHT
RE
Je ‘gelukkig voelen’ of je ‘mentaal goed voelen’, wat is dat en hoe doe je het? Wel, ook over die vraag heeft het Vlaams Instituut Gezond Leven nagedacht. Ze verzamelden alle kennis over geluk in de geluksdriehoek. Scan de QR-code en bekijk het filmpje ‘de geluksdriehoek in een notendop’.
EM
1. Bekijk de geluksdriehoek. Welke drie factoren spelen een rol in hoe gelukkig je je voelt?
JK EX
2. Waarom staat de geluksdriehoek een beetje ‘scheef’?
3. Noteer onderstaande letters in de juiste bol op de geluksdriehoek. tip Kijk goed naar de icoontjes, die kunnen je helpen.
IN
KI
a. Bij wie vind je steun? b. Ben je soms niet te streng voor jezelf? c. Wat wil je bereiken? d. Hoe beteken jij iets voor anderen? e. Waar ben je trots op? f. Waar krijg je energie van? g. Wat vind je belangrijk in je leven?
4. Kies twee vragen uit die je voor jezelf wilt beantwoorden. Noteer je antwoorden kort:
Vita
21
Mentale gezondheid Mentale gezondheid gaat over hoe je denkt, hoe je je voelt en hoe je met anderen omgaat.
RE
3.1 Zelfvertrouwen = het keyword om je mentaal goed te voelen
AA R
D IE
Ik heb heel weinig zelfvertrouwen. Wat kan ik doen?
KE U
WAT WAT is een website voor jongeren (11 tot 24 jaar) met info over het klimaat, pesten, seks, drugs, zelfmoord, geld en veel, veel meer. Zo kan je op de site bijvoorbeeld het volgende lezen:
PL
“Niemand vindt mij leuk”, “Ik kan dat niet”, “Ik ben niet knap genoeg”… Heb jij ook soms negatieve gedachten? Onthoud dan goed dat ze niet waar zijn, het zijn gewoon woorden in jouw hoofd. Je vrienden, ouders of leerkrachten denken er zeker anders over. Wees dus niet zo streng voor jezelf, die negatieve gedachten geven je zelfvertrouwen immers een flinke deuk. Ze zorgen ervoor dat je je niet goed in je vel voelt.
OPDRACHT
EM
Welke tips zou je aan het meisje op de foto geven om haar zelfvertrouwen te vergroten?
10
JK EX
Boost je zelfvertrouwen N° 1.
We maken een moodtracker! In het midden van dit magazine, aan de binnenkant van het eet- en drinkdagboek, vind je deze moodtracker terug. De bedoeling is dat je – als je iets goeds hebt gedaan – dit invult op een lijntje en een straal inkleurt. Blijf dit doen totdat de moodtracker volledig ingekleurd is.
IN
KI
Een aantal voorbeelden: • Je hebt een klasgenoot geholpen met wiskunde. • Je hebt vriendelijk gelachen naar de verkoper in de supermarkt. • Je koos de appel in plaats van het zakje chips. • Je ging even wandelen met je hond. • Je bracht een bezoekje aan je opa. • Je dronk een groot glas water in plaats van frisdrank. • Je hebt je bureau opgeruimd.
22
Vita
OPDRACHT
11
Boost je zelfvertrouwen N° 2.
OPDRACHT
KE U
D IE
Als iedereen klaar is, dan mag je jouw eigen blad nemen en nadenken over: • Wat vind je van de complimentjes die je gekregen hebt? • Heb je dat al eens eerder gehoord? • Hoe voel je je daarbij? • Krijg je graag complimentjes?
RE
Iedereen van de klas krijgt op de rug een wit blad geplakt. Loop door de klas en zorg ervoor dat je bij iedereen op het witte blad een complimentje hebt geschreven. Een aantal richtvragen: • Wat kan hij/zij goed? • Welk(e) talent(en) heeft hij/zij? • Wat is zijn/haar beste karaktertrek? • Wat is het mooiste aan hem/haar?
12
AA R
Boost je zelfvertrouwen N° 3.
EM
PL
Hieronder vind je een selfcarebingo met 14 dingen die je kan doen als je een dipje hebt en 2 blanco vakjes die je naar wens kan invullen. Als je kaart vol is, dan kan je jezelf op een leuke manier belonen. tip Deze selfcarebingo is op A4-formaat verkrijgbaar bij je leerkracht (om bijvoorbeeld boven je bed te hangen).
JK EX
mezelf een compliment ge gegeven
een hobby gedaan
Mijn beloning:
hulp gevraagd
gewandeld
een bad genomen
tijd voor mezelf genomen
naar muziek geluisterd
met een (huis)dier gespeeld
een spel gespeeld
geshopt
een dut(je) gedaan
een grappige film bekeken
met een vriend gebabbeld
IN
KI
iets lekkers gegeten
Vita
23
3.2 GGGGG-schema Je leerde dat zelfvertrouwen belangrijk is om je goed in je vel te voelen en dat je manier van denken een grote rol speelt in hoe je omgaat met situaties. Maar hoe werkt dat nu precies? Welke invloed hebben je gedachten op je gevoelens, je gedrag en uiteindelijk de gevolgen?
RE
Lees de volgende situatie. Herken je dit?
KE U
Je zit in de klas en de leerkracht stelt een vraag. Ze kijkt jouw richting uit en je twijfelt. Misschien denk je: ‘Oh nee, ze kijkt naar mij! Ik weet het vast niet en ik ga me belachelijk maken.’ Of je denkt: ‘Aha, ze kijkt naar mij. Misschien weet ik het wel, laat ik proberen!’ Of misschien voel je: ‘Best spannend, maar ik geef gewoon mijn antwoord. We zien wel.’
13
AA R
OPDRACHT
D IE
Je denkt iets, voelt iets en doet iets op basis van dat gevoel. Maar hoe komt het dat je gedachten en gevoelens met elkaar verbonden zijn en – nog belangrijker – hoe kan je daar iets aan veranderen? Dat onderzoeken we nu met het GGGGG-schema. Soms kan je niet kiezen wat er gebeurt, maar je kan wél kiezen hoe je ermee omgaat. Alles begint bij je gedachten! Klaar om jezelf te trainen om positiever te denken en steviger in je schoenen te staan? Let’s go!
situatie 1A:
PL
Lees de twee voorbeelden. Zoek een antwoord op de vragen op pagina 25.
Je bent op een feestje waar je niemand kent.
Er zit een meisje naast je dat blijkbaar ook niemand kent.
=
situatie 1B:
Je bent op een feestje waar je niemand kent. Gebeurtenis (Wat gebeurt er?)
Er zit een meisje naast je dat blijkbaar ook niemand kent.
Ik zeg maar beter niets tegen haar. Zij zegt niks tegen mij dus ze vindt me waarschijnlijk stom.
Gedachte (Wat denk ik?)
Gelukkig komt er iemand naast me zitten! Blijkbaar is ze hier ook alleen. Wat zal ik haar eens vragen?
Gevoel (Hoe voel ik me?)
Ik voel me verveeld, maar vooral eenzaam en triest.
Gevoel (Hoe voel ik me?)
Ik voel me minder eenzaam en vind het best leuk om iemand te leren kennen.
Ik zeg niets en begin te Candy Crushen om de indruk te geven dat ik ergens mee bezig ben.
Gedrag (Wat doe ik?)
Ik stop mijn gsm weg en begin gezellig te kletsen.
KI
JK EX
Gedachte (Wat denk ik?)
EM
Gebeurtenis (Wat gebeurt er?)
=
IN
Gedrag (Wat doe ik?)
Gevolg Na een tijdje staat het (Wat gebeurt er dan?) meisje op en gaat weg. Ik voel me nu nog slechter.
24
Vita
Gevolg Het meisje is heel lief en we (Wat gebeurt er dan?) blijken dezelfde hobby te hebben. Het wordt toch nog een leuke avond.
intuïtieve keuze
intuïtief eten
media
hulplijn
lichamelijke gezondheid
mentale gezondheid
non-verbaal communiceren
invloed
D IE
dierlijke voeding
onzekerheid
RE
lichaamsbeeld
groepsdruk
KE U
GGGGG-schema
communicatie
AA R
PL
geluksdriehoek
emotionele keuze
EM
emotioneel eten
JK EX bewust en kritisch kijken naar ...
bewegingsdriehoek
anticonceptiemiddelen
KI
IN
middelen of manieren om een zwangerschap te voorkomen
RE
een schema dat uitlegt hoe je meer kan bewegen en minder lang kan stilzitten
eten omdat je je blij, boos, verdrietig of verveeld voelt, niet omdat je honger hebt
PL
EM
JK EX
KI
middelen om informatie en beelden te verspreiden
IN
KE U
goed nadenken over wat je ziet of leest en niet zomaar alles geloven
een keuze die je maakt vanuit je gevoel, zonder veel na te denken
een dienst waar je terechtkan om over je problemen te praten
D IE
een schema dat toont wat mensen helpt om zich gelukkig te voelen
luisteren naar je lichaam: eten als je honger hebt en stoppen als je genoeg hebt
AA R
een schema dat toont hoe je gedachten over een gebeurtenis invloed hebben op je gevoelens, gedrag en de gevolgen daarvan
een keuze die je maakt vanuit je buikgevoel, zonder dat je precies weet waarom
het uitwisselen van informatie, gevoelens of gedachten met anderen
de invloed van een groep op wat je denkt of doet; die kan positief of negatief zijn
de kracht waarmee iets of iemand jouw mening of gedrag kan veranderen
eten dat van dieren komt, zoals vlees, vis, melk en eieren
wat je denkt en voelt over je eigen lichaam
hoe je je voelt in je hoofd en hoe je met emoties en stress omgaat
hoe goed je lichaam werkt en hoe je ermee omgaat
twijfel aan jezelf of aan hoe anderen je zien
zonder woorden iets duidelijk maken, bijvoorbeeld met lichaamstaal of gezichtsuitdrukking
Vrouwen én mannen gebruikten veel make-up op de oogleden. Dit zou ooginfecties tegengaan. Pruiken waren ook erg populair.
AA R
PL
EM
JK EX
IN
KI
Middeleeuwen
Moderne Tijd
RE
Voor vrouwen waren hoge kapsels enorm in trek. Slavinnen krulden het haar van de vrouwen en hadden er vaak uren werk aan. De mannen moesten sportief en gespierd zijn, met lange benen, een perfecte neus en sterke kaaklijn.
Een zeer hoge taille was de norm. Vlak onder de borsten werd het lichaam met een korset ingesnoerd. De volumineuze rok legde de nadruk op het achterwerk.
KE U
De wenkbrauwen en de natuurlijke haarlijn werden uitgetrokken om een hoog voorhoofd te creëren. Dit zou een teken van intelligentie zijn. De huid moest zo bleek mogelijk zijn, om duidelijk te maken dat zij niet op het veld (in de zon) moesten werken. Ook was een bolle buik populair, alsof de dames voortdurend zwanger waren.
D IE
Stevige heupen, een volle buik en achterwerk én een boezem om u tegen te zeggen. Dit alles zou verwijzen naar vruchtbaarheid en een goede gezondheid. Uit deze tijd bestaan echter nog geen geschreven bronnen, waardoor het niet zeker is of dit het ideaalbeeld is.
Oude Nabije Oosten
Prehistorie
Klassieke Oudheid
AA R
PL
EM
JK EX
KI
IN
D IE
KE U
RE
snack
avond
tussendoortje
middag
tussendoortje
ontbijt
dag
Wat heb ik gegeten?
neen
ja
neen
ja
neen
ja
neen
ja
AA R
neen
ja
neen
ja
Had ik honger?
PL
EM
JK EX
KI
IN
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
RE
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
KE U
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
D IE
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Waarom heb ik dat gegeten? Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Eet- en drinkdagboek: week
AA R
PL
EM
JK EX
KI
IN mood
tracker
D IE
KE U
RE
AA R
PL
EM
JK EX
KI
IN
D IE
KE U
RE
snack
avond
tussendoortje
middag
tussendoortje
ontbijt
dag
Wat heb ik gegeten?
neen
ja
neen
ja
neen
ja
neen
ja
AA R
neen
ja
neen
ja
Had ik honger?
PL
EM
JK EX
KI
IN
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
RE
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
KE U
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
D IE
Ik voelde me gelukkig. Ik voelde me triest. Ik voelde me gestrest. Ik was boos. Ik verveelde me. andere reden
Waarom heb ik dat gegeten? Het is een gewoonte. Anders heb ik geen energie. Ik wil sterk en gezond blijven. Het is gezellig. Ik had er zin in. Ik had het verdiend.
Eet- en drinkdagboek: weekend
RE KE U D IE AA R
KI
JK EX
EM
PL
© wikimedia
IN
© Alfredo – Adobe Stock
© Flickr
© Giorgio Morara – Adobe Stock
AA R
PL
EM
JK EX
KI
IN
D IE
KE U
RE
sociale gezondheid
social advertising
voedingsdriehoek
soa
verbaal communiceren
vruchtbaarheid
zelfbeeld
ultrabewerkte voeding
D IE
zelfvertrouwen
RE
veerkracht
selfcare
puberteit
KE U
schoonheidsideaal
psychische problemen
AA R
PL
respectvol communiceren
rationele keuze
EM
rationeel eten
JK EX preventie
positief denken
plantaardige voeding
KI
IN
maatregelen om problemen of ziektes te voorkomen
een keuze die je maakt met je verstand, nadat je goed hebt nagedacht
op een helpende en opbouwende manier naar situaties kijken
eten omdat je weet dat je lichaam voeding nodig heeft
eten dat uit planten komt, zoals groenten, fruit, noten en granen
PL
je goed voelen in contact met anderen en steun krijgen van je gezondheid
EM
D IE
KE U
RE het beeld van wat in een bepaalde tijd of cultuur als mooi wordt gezien
AA R
op een beleefde, eerlijke en vriendelijke manier zeggen wat je denkt of voelt
een seksueel overdraagbare aandoening; een ziekte die je kan krijgen bij onbeschermd seksueel contact
een schema dat toont welke voeding goed is voor je gezondheid
met woorden iets duidelijk maken, door te praten of te schrijven
reclame op sociale media die inspeelt op wat je vrienden leuk vinden en op je wil om bij een groep te horen; het kan je onbewust beïnvloeden
JK EX
zelfzorg; goed voor jezelf zorgen, zowel lichamelijk, sociaal als mentaal
eten dat in de fabriek sterk bewerkt is en vaak veel suiker, vet of zout bevat
het vermogen van een man of vrouw om kinderen te krijgen
KI
moeilijkheden met gevoelens of gedachten waardoor je je (mentaal) niet goed voelt
het vermogen om terug recht te krabbelen als iets moeilijk is gegaan
het beeld dat je van jezelf hebt; hoe je jezelf ziet
IN
de periode waarin je lichaam een gevoelens veranderen en je volwassen begint te worden
geloven in jezelf en in wat je kan
OPDRACHT
RE
1. Wat valt je op als je de twee GGGGG-schema’s vergelijkt? 2. Welke invloed hebben je gedachten op je gevoelens en gedrag? 3. Kan je iets leren uit het tweede voorbeeld? Hoe kan je dat toepassen in jouw leven? 4. Denk terug aan een situatie waarin je je niet zo goed voelde. Wat was je gedachte toen? Hoe zou je die gedachte achteraf kunnen veranderen? 5. Wat is volgens jou de belangrijkste boodschap van het GGGGG-schema?
14
IN
KI
Gevoel (Hoe voel ik me?)
=
EM
PL
Enkele klasgenoten kijken naar jou en beginnen te lachen.
JK EX
Gedachte (Wat denk ik?)
D IE
AA R
situatie 2A:
Het is 12.10 uur, je loopt over de speelplaats naar de refter. Gebeurtenis (Wat gebeurt er?)
KE U
Hieronder staat opnieuw een situatie uitgeschreven. De ene helft van de klas focust op negatieve gedachtes en gevoelens en vult 2A verder aan. De andere helft ziet het rooskleuriger in en focust op positieve gedachtes en gevoelens en vult 2B verder aan. Bespreek de schema’s daarna klassikaal.
blij
=
situatie 2B:
Het is 12.10 uur, je loopt over de speelplaats naar de refter.
Gebeurtenis (Wat gebeurt er?)
Enkele klasgenoten kijken naar jou en beginnen te lachen.
Gedachte (Wat denk ik?)
Gevoel (Hoe voel ik me?)
blij
bedroefd
bedroefd
boos
boos
bang
bang
Gedrag (Wat doe ik?)
Gedrag (Wat doe ik?)
Gevolg (Wat gebeurt er dan?)
Gevolg (Wat gebeurt er dan?)
Vita
25
3.3 Spreek erover Wat als je je toch even wat minder gelukkig voelt? Krop je gevoelens niet op, maar praat erover. Als je dit doet, zal je je mentaal en lichamelijk beter voelen. Ben je geen prater? Niet erg, het uiten van gevoelens kan ook op andere manieren: schrijven, muziek maken, knutselen, tekenen, wenen of eens goed lachen.
RE
15
OPDRACHT
klas
procent
een vriend(in)
D IE
(plus)mama of (plus)papa
KE U
Naar wie ga jij het liefst als je hulp nodig hebt? Markeer in de tabel wat voor jou het meest passend is. Verzamel daarna de gegevens van de klas.
broer of zus
AA R
een leerkracht een leerlingbegeleider (CLB) huisarts
formule procentberekening = (aantal leerlingen van de klas / TOTAAL aantal leerlingen van de klas) x 100
PL
op het internet
tip
EM
andere
JK EX
1 op 5 jongeren (= 20%) zegt dat ze zich soms niet goed in hun vel voelen. Toch is praten over mentale gezondheid nog steeds een taboe in Vlaanderen, want meer dan de helft van die jongeren (namelijk 60% of 3 op 5) praat er niet over. Misschien moeten we dus een beetje meer voor elkaar zorgen. Hoe zie je of een vriend(in) zich mentaal niet goed voelt? VLESP en Te Gek?! hebben de campagne ‘4 voor 12’ opgericht om ons tips te geven.
IN
KI
Scan de QR-code en bekijk het campagnefilmpje. Er zijn vier signalen die erop kunnen wijzen dat het niet goed gaat met iemand. Noteer ze bij de juiste emotie.
Psychische problemen brengen vaak veranderingen in gedrag mee. Wees alert als dit gedrag nieuw is of duidelijk toeneemt.
26
Vita
Als het niet goed gaat met iemand, dan merk je dat meestal aan emoties. Die persoon is vaker en sneller boos, heeft minder energie, gaat sneller huilen ...
Mensen die het psychisch zwaar hebben, isoleren zich meer van de buitenwereld en zijn meer in zichzelf gekeerd.
Uit wat mensen zeggen, kan je afleiden dat ze het lastig hebben. Soms is dat duidelijk, soms ontwijkend en vaag.
16
OPDRACHT
Niet alleen in je directe omgeving kan je hulp vinden om te praten over je gevoelens. Er zijn ook mensen die hiervoor speciaal zijn opgeleid. Hieronder vind je enkele van die professionele hulplijnen.
RE
Ga met een groepje samenzitten en stel straks één van de hulplijnen voor aan de rest van de klas. Je kan hiervoor de bijlagen op Polpo gebruiken.
AA R
D IE
KE U
Mogelijke hulplijnen:
2
EM
1
PL
Naast lichamelijke gezondheid is ook mentale gezondheid heel belangrijk.
JK EX
Boost zoveel mogelijk je Boost zelfvertrouwen door na te gaan welke goede dingen je al hebt gedaan, door gekregen complimentjes te onthouden ...
Werk aan een positief Werk GGGGG-schema (Gebeurtenis – Gedachte – Gevoel – Gedrag – Gevolg).
3
Schakel hulplijnen in als je nood Schakel hebt h ebt aan een babbel.
KI
Er zijn vier signalen die erop wijzen dat het niet goed gaat met iemand:
IN
1
verandering in gedrag
2
verandering in emoties
3
zich terugtrekken
4
zeggen dat het niet goed gaat
Vita
27
4. Last but not least
17
3
AA R
D IE
Sociale gezondheid Sociale • goede relaties hebben; • steun krijgen van anderen; • samen leuke dingen doen; • interesse hebben in de maatschappij.
EM
OPDRACHT
2
Mentale gezondheid • Boost zoveel mogelijk jouw zelfvertrouwen door na te gaan welke goede dingen je al hebt gedaan, door gekregen complimentjes te onthouden ... • Werk aan een positief GGGGG-schema (Gebeurtenis – Gedachte – Gevoel – Gedrag – Gevolg). • Schakel hulplijnen in als je nood hebt aan een babbel.
PL
1
Lichamelijke gezondheid • Eet gezond. - Eet in verhouding meer plantaardige voeding dan dierlijke voeding. - Vermijd ultrabewerkte voeding. - Matig rood vlees en boter. - Drink vooral water. • Zit niet te lang stil én beweeg voldoende.
KE U
Gezond leven wordt bepaald door drie soorten gezondheid en deze drie soorten gezondheid beïnvloeden elkaar voortdurend.
JK EX
Link onderstaande uitspraken aan één van de drie soorten gezondheid.
Tijdens de jaarlijkse skireis met je ouders breek je je been.
IN
KI
Je kan een aantal weken niet naar school. Je verveelt je en soms ben je droevig omdat je je vrienden mist. Af en toe pieker je en vraag je je af of zij jou ook missen.
Gelukkig zorgen je ouders supergoed voor je. Je bestie komt vaak langs en zorgt ervoor dat je op de hoogte blijft van alle nieuwtjes. Het gevoel dat je er nog steeds bij hoort, is heel belangrijk voor je.
28
Vita
lichamelijke gezondheid
mentale
gezondheid
RE
Je hebt nu geleerd dat gezond leven niet alleen te maken heeft met je lichamelijke en mentale gezondheid. Er zijn nog meer dingen die belangrijk zijn in het leven. Denk bijvoorbeeld aan een goede band met vrienden, familie en klasgenoten, of je online of offline community. Het is fijn als je steun krijgt van de mensen om je heen en je samen leuke dingen kan doen. Ook een fijne omgeving om te studeren, te ontspannen en hobby’s uit te oefenen spelen een rol. Al deze zaken noemen we je sociale gezondheid.
sociale
gezondheid
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand
III
KE U
RE
Gezond leven gaat niet alleen over je lichaam of je gedachten, maar ook over hoe je je voelt in de wereld om je heen. Hoe je met anderen omgaat, hoe je steun en plezier vindt bij vrienden en familie: dat alles heeft invloed op hoe je naar jezelf kijkt en hoe je je voelt. Want het is niet alleen belangrijk dat je gezond bent vanbinnen en vanbuiten, maar ook dat je een positief beeld hebt van jezelf. Hoe je jezelf ziet (je zelfbeeld) en wat je denkt over je lichaam (je lichaamsbeeld) wordt sterk beïnvloed door de mensen om je heen, door de media die je volgt en door de ervaringen die je dagelijks opdoet.
18
Lees de getuigenis van Isra (18 jaar) en los de bijhorende opdrachten op.
Op sommige dagen ben ik tevreden met mijn lichaam, op andere dagen niet.”
AA R
OPDRACHT
D IE
1. Waarover zijn jongeren onzeker?
PL
Isra
EM
Hoe kijk jij naar je lichaam? Mijn kijk op mijn lichaam is dat het er wel mag zijn, maar dat ik toch graag nog een aantal dingen anders zou willen zien.
JK EX
Op sommige dagen ben ik tevreden met mijn lichaam, maar op andere dagen zie ik dan plots allerlei dingen die ik zou willen veranderen. Zo wil ik graag een iets fitter lichaam en een betere conditie.
IN
KI
Wat denk je als je in de spiegel kijkt? Veel mensen zeggen dat ik niet mag klagen over mijn lichaam, maar als ik in de spiegel kijk, voel ik me toch heel vaak onzeker. Ik zie telkens alle dingen die ik zou willen veranderen en die me niet aanstaan, in plaats van de dingen die ik wel goed vind. Hoe komt het dat je zo onzeker bent? Vroeger trok ik me veel minder aan van hoe ik eruit zag, maar de laatste jaren ben ik me wel heel bewust geworden van mijn lichaam en mijn uiterlijk. Het is dan ook in die laatste jaren dat ik mezelf steeds onzekerder ben beginnen voelen over hoe ik er uitzie.
Dit heeft verschillende oorzaken. Enerzijds komt dit door dingen die mensen over mij gezegd hebben, anderzijds ook door het feit dat ik mijn lichaam niet altijd behandeld heb op de manier waarop ik dit zou moeten doen, waardoor ik nu littekens heb. Hoe ga je om met die onzekerheid? Ik probeer aan mezelf te werken door af en toe eens een kleine work-out te doen. Hierdoor voel ik me gezonder en fitter en dit doet veel aan mijn kijk op mijn lichaam, ook al verandert er eigenlijk niet heel veel. Op mijn littekenweefsel kan ik jammer genoeg geen invloed meer uitoefenen. Ik probeer wel mijn mentaliteit de klik te geven dat ik er goed uitzie zoals ik ben. Dat is het moeilijkste, maar volgens mij ook wel het belangrijkste. Wat is jouw tip aan jongeren die met hun zelfbeeld sukkelen? Doe dingen die je zelfbeeld positief beïnvloeden. Ga om met mensen die je een goed gevoel geven over jezelf. Probeer, ook al is dit niet makkelijk, om niet te luisteren naar uitspraken die je een onzeker gevoel geven. Je bent perfect zoals je bent. © Margot Gysbrechts, WATWAT.be
Vita
29
RE
1. Hoe tevreden is Isra met haar lichaam? Omcirkel de best passende smiley. Waarom denk je dat?
2. Waarom voelt Isra zich soms onzeker over haar lichaam? Markeer in de tekst het antwoord in het geel.
D IE
4. Welke tips geeft Isra aan jongeren die met hun zelfbeeld sukkelen?
KE U
3. Hoe gaat Isra om met die onzekerheid? Markeer in de tekst het antwoord in het groen.
AA R
Isra zou een aantal dingen aan haar lichaam graag ‘anders’ zien. En ze is niet alleen ... Uit een onderzoek blijkt dat twee derde van de jongeren (16-25 jaar) minstens wekelijks negatieve gedachten over hun uiterlijk heeft. 1. Bekijk de infographic hieronder en bespreek klassikaal.
PL
2. De cijfers zijn best hoog. Hoe komt het dat jongeren zo onzeker zijn over hun lichaam?
EM
3. Welke gevolgen kan die onzekerheid hebben?
62% BENEN 48% 61% BORSTEN 39% 48%
50% TE DIK 45%
37% BUIK 32% HUID HOOFDHAAR 29%
JK EX
BUIK TE DIK HUID
KI
VROUWEN
? R E K E Z N O N E R E G N O J N J I Z R OVE
IN
WAAR
NIET GESPIERD GENOEG
© naar npo3: ‘3vraagt’
30
Vita
MANNEN
2. Hét schoonheidsideaal, bestaat dat? Iedereen kan wel eens onzeker zijn door sociale media. De ‘perfecte’ jongens of meisjes op TikTok of Instagram kunnen ons doen twijfelen over ons eigen lichaam. Hoe komt dit toch?
KE U
Ook Stijn wordt onzeker door alle ‘perfecte’ jongens die hij volgt op sociale media. Welke tip geeft de experte?
RE
Scan de QR-code en bekijk het fragment (van 2’10" tot 3’45") en bespreek.
EM
PL
AA R
D IE
Bekijk de foto’s en bespreek de vragen eronder.
© bodyposipanda
© People.com
IN
KI
JK EX
© nienkke
• • • • • •
Hoe denk je dat deze voorbeelden het zelfbeeld van jongeren beïnvloeden? Hoe realistisch zijn deze voorbeelden volgens jou? Word jij erdoor beïnvloed? Waarom (niet)? Waarom geloven we (soms) dat we er moeten uitzien zoals op sociale media? Op welke manier beïnvloedt dit ons zelfbeeld en ons gedrag (wat we liken, eten, kopen ...)? Wat zegt dit over de rol van sociale media en influencers?
Vita
31
2.1 Schoonheidsidealen doorheen de ruimte
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA R
D IE
KE U
RE
Aan verschillende designers uit 18 landen werd gevraagd om een foto van een vrouw/man te photoshoppen zodat hij of zij past bij het schoonheidsideaal van dat land. De resultaten zijn, zoals je ziet, erg verschillend. Bespreek klassikaal.
© Onlinedoctor.superdrug.com, NYPhotoNY & Hugo Felix/Shutterstock
32
Vita
RE KE U D IE AA R PL EM JK EX
KI
© Onlinedoctor.superdrug.com, NYPhotoNY & Hugo Felix/Shutterstock
IN
2.2 Schoonheidsidealen doorheen de tijd
OPDRACHT
19
Het schoonheidsideaal is al vaak veranderd doorheen de tijd. Gebruik voor deze opdracht de knipbladen in het midden van het magazine. Knip de kaartjes uit en combineer de afbeelding met de bijhorende omschrijving en tijdsperiode.
Vita
33
Wie of wat bepaalt wat ik eet?
IV
RE
Laat ons even terugblikken op de Hot or not, waar je je favoriete gerecht aanduidde. Hoe maakte je die keuze? Met andere woorden, wie of wat bepaalt er wat jij eet?
KE U
Misschien denk je: ‘Ikzelf! Makkelijk hoor. Volgende vraag.’ Maar denk toch even kritisch na. Is dat wel zo? Wordt ons eetgedrag niet beïnvloed door andere factoren?
1. Ik bepaal wat ik eet
JK EX
EM
PL
AA R
D IE
Stel: Je gaat naar de supermarkt, met welke zaken houd je (bewust of onbewust) rekening als je je winkelkarretje vult met etenswaren? Vul onderstaande brainstorm in.
KI
2. Mijn vrienden bepalen wat ik eet Stel: je vrienden kopen na schooltijd allemaal een zak chips in het winkeltje om de hoek. Zou jij dan voor een lekker
IN
stuk fruit gaan? Waarom wel/niet? Welke producten of merken zijn momenteel zo cool dat iedereen ze wil hebben? Heb je zelf al eens iets gekocht omdat je vrienden het ook hadden, om ‘erbij’ te horen? Groepsdruk kan dus voor een stuk bepalen wat we kopen/eten (of net niet kopen/eten). Adverteerders spelen in op de invloed van vrienden en op ieders behoefte om bij een groep te horen. Zo doet sociale media aan ‘social advertising’: jongeren krijgen berichten te zien met voorstellen over pagina’s die ze leuk zouden kunnen vinden of ze krijgen berichten als ‘Je vriend vindt dit leuk’. Reclame vermomd als berichten van vrienden dus, want jongeren weten dat adverteerders hen willen beïnvloeden, maar van hun vrienden verwachten ze dat ze hen willen helpen. Zo komt zo’n vorm van reclame geloofwaardiger over.
34
Vita
RE
Groepsdruk wordt meestal als iets ‘negatiefs’ gezien. Toch kan groepsdruk ook heel positief zijn. Bekijk het campagnefilmpje van Dagen Zonder Vlees en noteer hoe groepsdruk hier positief gebruikt wordt.
OPDRACHT
D IE
3. (Sociale) media bepalen wat ik eet
KE U
Bedenk nog een paar andere voorbeelden van positieve groepsdruk en bespreek. Bedenk een voorbeeld van een moment waarop een groep een positieve invloed had op jouw gedrag en bespreek.
20
PL
invloed op ons koopgedrag
JK EX
EM
invloed op ons online gedrag (wat we liken, volgen)
AA R
Bekijk nog eens de foto’s op pagina 31. Beantwoord de vraag: ‘Op welke manieren beïnvloeden (sociale) media wat we eten of niet eten, liken, kopen ...?’ Gebruik onderstaande mindmap.
Brainstorm invloed op ons eetgedrag
IN
KI
invloed op ons denken en doen
andere invloeden
Vita
35
4. Reclameadvertenties bepalen wat ik eet Reclame is overal. Onderzoek stelt dat we aan gemiddeld 10 000 advertenties per dag worden blootgesteld. En ja hoor, het beïnvloedt ons eet- en koopgedrag.
21
RE
OPDRACHT
product placement
D
foodstyling
B
pre-roll ads
E
(misleidende) verpakking
C
advergames
F
(misleidende) gezondheidsclaims
G
bekendheid koppelen aan product
H
inspelen op emoties
I
kortingen
36
De dag begint goed met Nutella
Vita
© Le mentueva EKaterina / Shutterstock
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA R
D IE
a
KE U
Bekijk de foto's en formuleer met je groepje een antwoord op de volgende vraag: ‘Welke reclametechnieken worden hier gebruikt?’ Schrijf de juiste letter bij de juiste foto. Kies uit:
© Warren Price Photography / Shutterstock
© Azri Suratmin / Shutterstock
Reclame kunnen we niet veranderen, maar jij kan jezelf wel wapenen tegen reclame.
2
3
Ga niet onmiddellijk af op promopraatjes en kortingen, maar vergelijk producten.
KE U
Informeer je: lees de etiketten van v an de producten zodat je weet wat erin zit en kan oordelen of ze echt gezond zijn.
RE
1
Bekijk reclame bewust en kritisch: kritisch - stel je vragen bij de betrouwbaarheid van de reclameboodschap; - wees je bewust van reclametechnieken en probeer ze te doorzien.
Ons eet- (en algemeen ons keuze-) gedrag wordt bepaald door:
Mijn vrienden; Mijn - Bij social advertising krijgen jongeren berichten te zien met voorstellen over pagina’s die ze leuk zouden kunnen vinden of krijgen jongeren berichten als ‘Je vriend vindt dit leuk’. Het speelt in op de invloed van vrienden en op ieders behoefte om bij een groep te horen. Dit is een eerder negatieve vorm van groepsdruk. - Groepsdruk kan echter ook positief zijn, bijvoorbeeld Dagen Zonder Vlees.
3
(Sociale) media; (Sociale) o.a. o .a. bodyshaming, challenges, social influencers …
Reclameadvertenties. Reclameadvertenties o.a. o .a. product placement, pre-roll ads, advergames, foodstyling, (misleidende) verpakking, (misleidende) gezondheidsclaims, bekendheid koppelen aan product, inspelen op emoties, kortingen …
IN
KI
JK EX
EM
4
D IE
2
PL
Ikzelf; o.a. o .a. mijn smaak, mijn gewoontes, mijn kennis, mijn budget …
AA R
1
Vita
37
OPDRACHT
22
AA R
D IE
KE U
RE
Ons eetgedrag wordt dus beïnvloed door externe factoren. Hierbij kunnen we opnieuw de begrippen emotionele, rationele en intuïtieve keuzes betrekken. Verbind.
emotionele
keuze
rationele intuïtieve
PL
Ik koop een flesje water, want ik besef dat ik te weinig water (en te veel frisdrank) drink.
EM
Ik koop een flesje water, want ik heb dorst.
JK EX
Ik koop dit flesje water, want Jennifer Aniston drinkt hetzelfde merk.
OPDRACHT
keuze
keuze
23
IN
KI
Neem je eet- en drinkdagboek en denk even na over door wie of wat je werd beïnvloed om net die dingen te eten en te drinken. Houd een kort klasgesprek.
38
Vita
OPDRACHT
24
Verbind de reclamevorm met de juiste beschrijving.
advergames
In bepaalde gratis apps krijg je heel wat reclame te zien. Je kan deze probleemloos verwijderen als je de betaalde versie aankoopt.
KE U
RE
guerillamarketing
Een persoon vertelt op sociale media over hun ervaringen bij een bepaald product. Vaak is deze persoon een geliefde influencer die hiermee aardig wat verdient.
Wanneer je in een zoekmachine een term intikt, staat er bij de eerste zoekresultaten vaak ‘advertentie’. Een firma heeft dan betaald om bovenaan vermeld te worden.
D IE
product placement
Met beperkte middelen wordt een groot resultaat behaald. Vaak komt deze vorm van marketing ook als positief idee in het nieuws.
AA R
mobile advertising
Tijdens het scrollen verschijnt een spelletje (bijvoorbeeld een parcours afleggen of een pizza in stukken snijden) van een bepaald merk. Op deze manier houdt de advertentie je aandacht enkele minuten vast.
EM
pre-roll ads
PL
banner reclame
Reclame die je online te zien krijgt, is soms afgestemd op je surfgedrag. Door cookies te gebruiken, weet de reclamemaker waar jij in geïnteresseerd bent.
zoekmachinemarketing
In televisieprogramma’s worden bepaalde merken in beeld gebracht. De producent heeft hiervoor betaald. Vooraf zie je de vermelding PP op het scherm verschijnen.
IN
KI
JK EX
behavioral targeting
Op sommige websites zijn er links en rechts rechthoekige of vierkante advertenties te zien. Als je hierop klikt, kom je terecht op de website van de adverteerder. Per klik krijgt de beheerder van de oorspronkelijke website een klein bedrag.
influencer marketing
Voordat je een video kan bekijken, moet je eerst een reclameboodschap (of soms twee) bekijken.
Vita
39
stoffen die in je
AA R
PL
EM
JK EX
=
worden aangemaakt.
veranderingen
Hormonen
Wanneer?
PUBERTEIT
meisjes:
jongens:
betekenis:
van het Latijnse 'pubescere'
KI
D IE
KE U
RE Scan de QR-code, bekijk de video over de puberteit en vul de mindmap verder aan.
Lichaamsbeharing
Baard in de
Groeien
ontwikkelen
Psychologische veranderingen
Slecht in je vel?
IN
25 OPDRACHT
"Wie benik?" = ontwikkeling van de
Experimenteren
helpt!
Vita
40
Jij – versie 2.0 V
1. Klaar voor de puberteit
• Wat gebeurt er als jongens ‘de baard in de keel’ krijgen?
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA R
D IE
KE U
RE
• Op welke plaatsen krijgen jongens en meisjes tijdens de puberteit lichaamsbeharing? Teken de haartjes op de juiste plaatsen.
• Noteer een synoniem voor jeugdpuistjes: • Geef enkele tips aan elkaar om je huid te verzorgen als je jeugdpuistjes hebt. • In het filmpje werd een belangrijke verandering tijdens de puberteit niet besproken. Weet je over welke verandering het gaat? Noteer.
Vita
41
2. Let’s talk about it Zodra jongens zaadcellen beginnen aan te maken of meisjes hun eerste menstruatie krijgen, zijn ze vruchtbaar. Best wel indrukwekkend, toch? Het is hoog tijd om even stil te staan bij je eigen lichaam en alles wat erbij komt kijken. Gelukkig hoef je niet met al je vragen te blijven zitten. Op de website www.allesoverseks.be vind je betrouwbare informatie over alles wat met seksualiteit te maken heeft.
26
D IE
OPDRACHT
KE U
RE
De site werd speciaal gemaakt door Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid. Sensoa helpt iedereen in Vlaanderen en Brussel met duidelijke antwoorden en eerlijke informatie. Dus ... waar wacht je nog op? Scan de QR-code, tijd om rond te snuisteren!
PL
AA R
De leerkracht verdeelt de klas in drie groepen. Iedere groep verdiept zich in een toegewezen vakgebied. Na wat research gedaan te hebben, komen jullie telkens met drie (ieder uit een andere groep) samen om wat meer te vertellen over het onderwerp waar je intussen ‘expert’ in bent geworden. Je kan ook eventuele vragen van klasgenoten beantwoorden!
IN
KI
JK EX
EM
vruchtbaarheid
42
Vita
preventie van soa’s
anticonceptie
Fact check
RE
REVISITED
We nemen nog even de stelling van de Factcheck onder de loep.
was.
Nu denk ik dat de stelling
is.
Juist
Fout
AA R
D IE
• Toen dacht ik dat de stelling
KE U
‘Als jongere heb je weinig toegang tot gezonde voeding.’
Juist
Fout
EM
Argumenteren, hoe doe je dat?
PL
• Staaf je antwoord met twee nieuwe argumenten.
Soms kom je in situaties terecht waarin je de ander wilt of moet overtuigen van jouw standpunt. Dit doe je door goede argumenten te geven.
2
Je neemt een standpunt in:
Je legt uit waarom je iets vindt:
JK EX
1
want ... omdat ... aangezien ...
= argumenteren
IN
KI
Ik vind dat ... Ik denk dat ... Volgens mij ...
ARGUMENT 1:
ARGUMENT 2:
Vita
43
Puzzel Zoek het codewoord door alle quizvragen op te lossen. Je kan heel wat antwoorden terugvinden in het magazine.
4
Wanneer je verbaal communiceert, gebruik je ...
IN 6
44
je ouderlijke huis
C K
Vermijd ultrabewerkte voeding.
N
Eet meer dierlijke producten dan plantaardige producten.
Welk voorbeeld gaat over sociale gezondheid?
Vita
je lichaam
KE U
daar waar je je gelukkig voelt
E
D IE
Drink vooral water.
B
Mensen die meer bewegen, hebben meer kans op spierklachten.
O
Het Vlaams Instituut Gezond Leven raadt je aan om elke dag te sporten.
Mensen die langer tv kijken, eten meer snacks tijdens het tv kijken.
AA R
Wat is het nut van het GGGGG-schema?
KI
5
Welke stelling in verband met de bewegingsdriehoek is fout?
A U M
S
Het biedt houvast om een situatie een halt toe te roepen en uit te leggen waarom je niet akkoord gaat.
E
Het leert je hoe je denkt bij een gebeurtenis en hoe je gedrag door je gevoel beïnvloed wordt.
T
Het is een schema dat je helpt om in je omgeving een professionele hulplijn te vinden.
P E I
lichaamstaal.
PL
3
Welke stelling in verband met de voedingsdriehoek is fout?
EM
2
JK EX
1
Wat is volgens Jim Rohn de enige plek om te wonen?
RE
- Zoek telkens het juiste antwoord bij de vraag. Omcirkel de letter voor het juiste antwoord. - Gebruik de omcirkelde letters om het codewoord te vormen.
woorden. een gezichtsuitdrukking.
T
De leerkracht verdeelde de klas voor een groepswerk. Paulien merkt dat ze op enkele leerlingen (die ze nog niet zo goed kende) echt wel kan rekenen.
A
Wanneer Ayline in de studie zit, zet ze haar hoofdtelefoon op. Muziek ontspant haar.
G
Elke ochtend maakt de mama van Aryan ontbijt voor hem klaar.
Wat is ‘social advertising’?
J
reclame op sociale media
D
verdoken reclame in televisieprogramma’s, zoals bijvoorbeeld een auto die in beeld komt in De Mol
R
reclame vermomd als berichten van vrienden over pagina’s die je leuk vindt Perfect geluk bestaat niet, soms ben je een beetje uit balans en dat is oké.
E
Niet iedereen heeft een goede gezondheid.
D
Koester de mensen rondom jou. Wees er voor hen. Zij zijn er voor jou.
G
Het schoonheidsideaal kan per land verschillen.
R
Om sociaal aanvaard te worden, moet je je kleden zoals je vrienden.
M
Het schoonheidsideaal is doorheen de geschiedenis vaak veranderd.
PL
EM
Welke stelling klopt niet?
een intuïtieve keuze.
JK EX
10
Waarom staat de geluksdriehoek een beetje scheef?
een rationele keuze.
AA R
W
9
RE
een emotionele keuze.
KE U
8
S Z V
D IE
7
Er zijn verschillende manieren om een keuze te maken. Bij één soort sta je nauwelijks stil. Je vertrouwt op je buikgevoel. Je maakt dan ...
KI
Codewoord:
IN
Heb je het woord gevonden? Knap! Geef drie voorbeelden die jij linkt aan dit woord. 1.
2. 3.
Vita
45
Finale Een eigen restaurant opstarten? Wauw!
RE
In restaurant Vita wordt alles net iets anders. Je bent ondertussen een expert geworden in gezonde voeding, maar ook in duurzaamheid, ecologie, de bewegingsdriehoek en zoveel meer. Verzamel nu al die kennis voor een uniek restaurant. Bij deze groepsopdracht zal je eerst brainstormen en daarna kiezen welke details jij voor je rekening neemt.
• • • •
KE U
Bedenk een concept
Wat is er zo bijzonder aan jullie restaurant? Waar is het restaurant gelegen? Wat wordt de naam van het restaurant? Wat wordt de slogan en het logo van het restaurant?
2 Stel een menu samen
D IE
1
3 Ontwerp een plan
AA R
• Welke gerechten worden aangeboden? (Houd rekening met seizoenen, duurzaamheid, de gezondheidsdriehoek, korte keten ...) • Welke pictogrammen zal je gebruiken (en waarvoor)? • Ontwerp een menukaart.
EM
PL
• Hoe ziet jullie restaurant eruit? • Maak een plattegrond. • Denk ‘out of the box’ wat betreft beleving. Voorzie rust, maar evengoed beweging ... Voorzie gezond, maar evengoed lekker!
4 Stel jullie ideeën voor
IN
KI
JK EX
• Kies één van de volgende voorstellingsvormen (tijd: 6 minuten) - voorstelling aan de hand van een poster - voorstelling aan de hand van een digitale presentatie - voorstelling aan de hand van een beleving (“speel” het restaurant, de klasgenoten zijn klanten die het restaurant komen ontdekken)
46
Vita
Evaluatie finale
Score:
/ 20
Groepsleden:
1
Waar is de creativiteit?
Klassiek, maar verzorgd. Weinig origineel.
Er is nog heel wat werk ... Je hield geen rekening met gezondheid of je leverde een onvolledig menu af.
Niet alle leerlingen in de groep werkten goed mee.
JK EX
EM
Er waren veel conflicten in de groep.
Wat een chaos. Een restaurant runnen vraagt toch iets meer organisatie.
Te weinig voorbereid ... Waarom deed niet elke leerling mee?
KI
1
Gezond, evenwichtig en erg aantrekkelijk. Hier wil je zeker komen eten.
2
3
Goede samenwerking. Af en toe een onenigheid die snel werd bijgelegd.
Iedereen was actief betrokken. Goed georganiseerde taakverdeling.
2
3
Tof gebracht. Iedereen werkte mee. Het concept is duidelijk.
Erg origineel en enthousiast gebracht. Kan niet beter!
elementen
2
4
Minder dan vier elementen zijn van toepassing op ons concept.
Vier of vijf elementen zijn van toepassing op ons concept.
IN
Gezond menu. Mooi voorgesteld.
presentatie
0
Zeer aantrekkelijk concept. Boordevol verrassende ideeën.
3
samenwerking
PL
1
3
2
AA R
1
Het menu is onvolledig en niet erg aantrekkelijk. Je menu moet mensen net overtuigen om binnen te stappen!
0
Mooi concept. Er zijn enkele verrassende elementen in verwerkt.
menu
0
2
D IE
0
KE U
creativiteit
RE
Titel concept:
6
8
Zes of zeven elementen zijn van toepassing op ons concept.
Acht, negen of tien elementen zijn van toepassing op ons concept.
Elementen in jullie concept (kruis aan): duurzaamheid
korte keten
voedingsdriehoek
bewegingsdriehoek
geluksdriehoek
inclusie
milieuvriendelijk
fairtrade
toegankelijkheid
uniek en origineel
Vita
47
Good to know kan de regels van argumenteren op een correcte manier toepassen.
p. 6
kan een keuze evalueren als emotioneel, rationeel of intuïtief.
p. 9
begrijp dat ik verbaal of non-verbaal kan reageren.
p. 12
begrijp dat gezond leven afhankelijk is van de sociale gezondheid, maar dat ook de omgeving een rol speelt. begrijp dat ons eet- en keuzegedrag bepaald wordt door mezelf; mijn vrienden; sociale media; reclameadvertenties.
IN
KI
JK EX
EM
PL
AA R
begrijp de invloed van mijn lichamelijke ontwikkeling (en puberteit) op mijn zelfbeeld.
Colofon Auteurs Filip Geeurickx, Pascal Holvoet en Tina Lava Bestelnummer 908080113 ISBN 9789048651702 Nur 136, 138 en 139 Thema PJJ Eerste editie KB D/2025/0147/105 Illustrator What's in a name? Vormgeving Stelvio D'Houst Verantwoordelijke uitgever N.V. die Keure, Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge, België RPR 0405 108 325 Die Keure wil het milieu beschermen. Daarom kiezen wij bewust voor papier dat het keurmerk van de Forest Stewardship Council® (FSC®) draagt. Dit product is gemaakt van materiaal afkomstig uit goed beheerde, FSC®-gecertificeerde bossen en andere gecontroleerde bronnen.
9
789048 651702
p. 28
p. 37
D IE
-
p. 27
KE U
begrijp dat gezond leven afhankelijk is van de mentale gezondheid (en hierbij de geluksdriehoek, het GGGGG-schema en de hulplijnen).
p. 16 en 19
RE
begrijp dat gezond leven afhankelijk is van de lichamelijke gezondheid (en hierbij de voedingsdriehoek en bewegingsdriehoek).
p. 40-41