Skip to main content

Viernes, 16 de febrero de 2024

Page 1

I<8EA8F $) YXUeXeb %#%' A£ )*()

jjj!W\Te\b_\UeX!Vb`


VIERNES 16 febrero 2024 N°6756, Año 23 Santo Domingo, RD www.diariolibre.com

1

LECTORÍA # IMPRESA Y DIGITAL

Y ADEMÁS... b Arranca en SFM

programa para diabéticos e hipertensos. P12 b Jean Alain Rodríguez

compareció como testigo en caso Tres Brazos. P14 b Tribunal rechaza poner en libertad al general Adan Cáceres. P14 b Bono promedio para prospectos RD aumentó 515 % en 20 años. P28

TIEMPO LIBRE

HORA DE BALLENAS EN SAMANÁ Desde el 15 de enero al 31 de marzo visitan nuestro país b P20

Ya todo está listo para las elecciones municipales b Juntas electorales distribuyen insumos necesarios para votar b 597 aspiran a las alcaldías y 7,592 quieren ser regidores b P6 FUENTE EXTERNA

CIERRE DE CAMPAÑA MUNICIPAL. p

SANTO DOMINGO. Oficialmente concluyó anoche la campaña electoral con miras a las elecciones municipales del domingo y los líderes de los tres principales partidos instaron a sus seguidores a ejercer su derecho al voto por los candidatos de sus

organizaciones y alianzas, mientras la Junta Central Electoral declaró que todos los procesos se encuentran avanzados y preparados para el primero de tres certámenes que serán celebrados en el 2024. b P4-6

Las pandillas haitianas se ¿Quién fue que delató al suplen de armas de EE.UU. embajador Manuel Rocha? SD. Un informe del Instituto

de Educación Superior en Formación Diplomática y Consular (Inesdyc) del Ministerio de Relaciones Exteriores (Mirex), realizado entre los años 2021 al 2023, reveló que parte del contrabando de drogas y armas de

fuego que impera en Haití proviene mayormente de Estados Unidos y se comercializa en baja proporción en República Dominicana de manera ilegal. El reporte indica que las armas son adquiridas en Estados Unidos y otros países. b P10

SD. Por cinco décadas, Manuel Rocha se desempeñó como diplomático de los Estados Unidos, ocupando altos cargos en República Dominicana, Argentina, Bolivia, Cuba y la Casa Blanca. Sin embargo, luego que un teniente coronel deserta-

ra de Cuba en el 2006 y ofreciera informaciones a la Agencia Central de Inteligencia (CIA), señalándolo como espía para Cuba, comenzó una investigación que terminó con su arresto y esta semana se le conocieron medidas de coerción.b P15


% "

7:9

I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\%

7DJ;I :; 9EC;DP7H

{2VÃ BCVSSJNJFOUP &TUBT FMFDDJPOFT NVOJDJQBMFT OJ TJRVJFSB TFSWJSÅO DPNP EÐB MJCSF TF DFMFCSBSÅO EPNJOHP FM BTVFUP TFNBOBM PSEJ OBSJP )BTUB MBT GJFTUBT Z FTQFDUÅDVMPT BSUÐTUJDPT GVFSPO TB DBEPT EFM DBMFOEBSJP Z UPEP FO BOUJDJQBDJÕO EF VOBT WPUB DJPOFT RVF IBO EFTQFSUBEP NVZ QPDP JOUFSÌT $POGMVFODJB EF SB[POFT -B BOUJHVB JOTUJUVDJÕO RVF OPT MMF HÕ DPO MB DPMPOJB IB QFSEJEP FTQMFOEPS FO FTUPT UJFNQPT EF QSFTJEFODJBMJTNP Z DVJEBEP EFM DFOUBWP QSFTVQVFTUBSJP /VFTUSPT BZVOUBNJFOUPT TJSWFO QBSB NVZ QPDP FYDFQUP QBSB FM FNQMFP EF [ÅOHBOPT -BT SFHJEVSÐBT RVF EFTEF FM NFEJP FWP FTQBÔPM TF SFTFSWBCBO B QFSTPOBT SFMFWBOUFT IBO NVUB EP FO DBOPOKÐBT DBVTB EF RVF RVF QSPWPRVFO FM BQFUJUP EF

BSSJCJTUBT SJGFSPT Z PUSBT FTQFDJFT DPO DBQBDJEBE QBSB HBTUBS FO DBNQBÔB QBSB QPTJDJPOFT PUSPSB IPOPSÐGJDBT &TP EFM DPO DFKP NVOJDJQBM DPNP CSPNB BM GJO BMJFOUB DBSDBKBEBT $PO KVTUB P BWJFTB SB[ÕO +PBRVÐO #BMBHVFS GVF FM QSJNF SP FO SFDPSUBS FM BQFUJUP QPS FM HBTUP GÅDJM BVORVF PCWJBO EP PCMJHBDJPOFT MFHBMFT -B USBEJDJÕO IB DPOUJOVBEP Z FM 1PEFS &KFDVUJWP TF IB BQPEFSBEP EF NVDIBT EF MBT SFT QPOTBCJMJEBEFT NVOJDJQBMFT TBCFEPS EF RVF EF OP IB DFSMP TFSÅ FM EFEP NBMP BM RVF UPEP TF MF QFHB -BT RVFKBT QPS MBT JOVOEBDJPOFT FO DBMMFT Z BWFOJEBT MPT CBTVSFSPT QPS EPRVJFS Z IPZPT SFWJFOUBHPNBT QSPWPDBO TFRVÐB EF WPUPT &M QSFTJEFODJBMJTNP MFT RVJUÕ B MBT DPSQPSBDJPOFT NVOJDJQBMFT FM BHVB FM NBOUFOJNJFOUP EF MBT WÐBT VSCB OBT FM DPOUSPM EFM USÅOTJUP MB TFÔBMJ[BDJÕO Z DVBOUP QVEP "ÛO DPO MB BQBSJFODJB EF BMDBODÐBT EF QPCSFT TPCSBSPO DBOEJEBUPT QBSB FOGSFOUBSTF QBTBEP NBÔBOB 4J MPT BZVOUBNJFOUPT NBM SFDPHFO MB CBTVSB TF EFTMJHB SPO EF MB DVMUVSB Z IBO IFDIP EF MB BCVMFODJB Z FM FNQMFP JNQSPEVDUJWP TV QSJODJQBM QPMÐUJDB OP FYUSBÔF QVFT RVF MB DBNQBÔB QBSB MBT NVOJDJQBMFT TFB NÅT BCVSSJEB RVF VO WJFSOFT TBOUP DVBOEP IBCÐB SFTQFUP Z MBT FNJTPSBT TPMP PGSFDÐBO NÛTJDB TBDSB `6GG #PTUF[PT M BEFDBTUSP!EJBSJPMJCSF DPN

/PUJDJFSP 1PUFMFDIF

;<;CxH?:;I F4AGBE4? FTagbf CbeY\e\b 7Ta\X_ =XeX` Tf Ba f\`b 8_ Tf =h_\ya l FT`hX_! FTagT =h_\TaT! ;bl Xf 9\XfgT ATV\baT_ Xa ?\ghTa\T A46<BA4?8F %#$) HaT c_TagT fhc_\WbeT WX ZTf cebcTab Xkc_bgT T ce\`XeTf [beTf WX_ W T Xa X_ fXVgbe VTc\gT_\ab WX ?bf E bf cebibVTaWb ah`Xebfbf [Xe\ Wbf WXfgehVV\ a WX i\i\XaWTf l bgeTf cebc\XWTWXf! %#%# ?T =hagT 6XageT_ 8_XVgbeT_ fhfcXaWX _Tf X_XVV\baXf `ha\V\cT _Xf dhX fX VX_XUeTUTa Xa X_ cT f geTf ` _g\c_Xf cebU_X`Tf g Va\Vbf

Vba X_ ibgb Thgb`Tg\mTWb dhX fX hg\_\mTUT cbe ce\`XeT iXm ThadhX WX `TaXeT cTeV\T_! <AG8EA46<BA4?8F $*+( ?Tib\f\Xe f\agXg\mT TZhT T cTe g\e WX_ [\We ZXab l bk ZXab! $+%$ FX cebWhVX _T cebV_T`TV\ a WX _T \aWXcXaWXaV\T WX @ k\Vb! $,$+ ?\ghTa\T UT]b _T bVhcTV\ a T_X `TaT l Vba Ehf\T Xa eh\aTf fX ceb V_T`T cT f \aWXcXaW\XagX! $,%% FX cebWhVX _T ce\`XeT fXf\ a WX_ Ge\UhaT_ CXe`TaXagX WX =hfg\V\T WX ?T ;TlT VeXTWb T \afgTaV\Tf WX _T FbV\XWTW WX ATV\baXf! ;BL 6H@C?84vBF 8_ _\VXaV\TWb ETaWb_ CXafba X_ _bVh gbe 6 fTe C\V[TeWb X_ `XeVTW _bZb 7Xi\a 6TegXe _T _\VXaV\TWT 8fg[Xe @Te g aXm X_ VTe\VTghe\fgT =Xafl 9XeeX\eTf

X_ bcXeTe\b :TUe\X_ :y_iXm X_ X`ceX fTe\b 6 fTe EX\abfb _T Xfg\_\fgT EbfT B_\ib X_ _\VXaV\TWb ET` a @X] T _T `TfT]\fgT Ehg[ 5XaVbf`X _T `bW\fgT CXa _bcX ?hVTf X_ `XVya\Vb WXagT_ 4_UXegb 7\_ba X_ VbagTWbe <ZaTV\b 7X_ZTWb _T fX beT 4WX_T\WT ITeZTf _T XfghW\TagX K\b`TeT 6Tf\`\eb X_ Xfgh W\TagX 7Ta\X_ C\V[TeWb X_ X_XVge\V\fgT 9eTaV\fVb : `Xm _T WbVgbeT EbfTe\b WX_ C\_Te X_ \aZXa\Xeb EbZX_\b :Th geXThk X_ XfghW\TagX =bf I\V\bfb X_ fX be 9TU\ya FhXeb X_ fX be 9eTZX_lf 5heZbf X_ fX be @Te\b FT_W iTe _Tf fX beTf EbfT :XbeZX <aZe\W 7hTegX l @ba\VT WX ?TeT X_ X`c_XTWb E\VTeWb @bagyf _T fX beT ?hm EXdhXaT X_ TW `\a\fgeTWbe CbeY\e\b DhXmTWT _T cXW\ WTgeT FX_XaT :bamy_Xm X_ \aZXa\Xeb ?beXamb 9Xe` a X_ XUTa\fgT 6\e\_b Be g\m _T `bW\fgT :XegehW\f 6TcX__ya _bf XfghW\TagXf ?h\f 6XcXWT l 9 _\k 9XeeX

eTf X_ T_UT \_ Be_TaWb =TdhXm X_ TZe ab`b BaXf\`b :TeV T _T U\bTaT_\fgT @XeVXWXf ;XeayaWXm X_ TUbZTWb ;b `Xeb :hm`ya X_ \aZXa\Xeb FXUTfg\ya =\` aXm _T fX beT <aW[\eT Ge\a\WTW X_ cX_bgXeb ET` a GebaVbfb _T Vb`Xe V\TagX 7b_beXf 7\f_T X_ Tedh\gXVgb ?b eXamb 4cbagX X_ Vb`XeV\TagX <feTX_ WX =Xf f _bf a\ bf 4_YeXWb C VTeb l 8mXdh\X_ EXlXf _T XfghW\TagX ?TheT 5XaZbT X_ VbagTU_X 4`The\f WX _T 6ehm _T X`c_XTWT 4`T_\T GXeeXeb X_ TaT_\fgT ?h\f BmhaT _T fbV\ _bZT 8fgX _T DhXmTWT _T cebYXfbeT >\efl 9begh aT X_ TW`\a\fgeTWbe F\kgb BZTaWb _T fX beT 9\WX_\aT ;XeayaWXm X_ Vb`Xe V\TagX ET` a 5XeebT X_ XfghW\TagX =bfh Eb`ya _T TUbZTWT Fba\T IT _Xag a _T XaYXe`XeT EbfTheT 9 _\m X_ \aZXa\Xeb HUT_Wb @ aWXm _T U\bTaT _\fgT <e`T A\XiXf _T a\ T @ T @yedhXm WX =Xf f X_ U\ _bZb <ZaTV\b FTaWbiT_!

%FUS»T EFM UFMÍO 6_bg\_WX CTeeT

%F BQBHPOFT Z PUSBT ZFSCBT

B

BT FMFDDJPOFT EFM EPNJOHP USBTDJFOEFO TV QSP QÕTJUP 5JSJPT Z USPZBOPT MFT PUPSHBO QPEFS QSF EJDUJWP EF MP RVF TVDFEFSÅ FO NBZP RVF FT MP RVF JNQPSUB 1BSB MB HFOFSBMJEBE EF MPT QPMÐUJ DPT Z WPUBOUFT MB SFMFWBODJB EFM HPCJFSOP NV OJDJQBM FT QSFTDJOEJCMF MB DBMJEBE QMBOJGJDB DJÕO Z IVNBOJ[BDJÕO EFM FTQBDJP QÛCMJDP OP FT QSJPSJEBE OJ QSPZFDUP FNQFÔBEPT DPNP FTUBNPT FO TFS UPEPT Z DBEB VOP FM NÅT GVFSUF EF MB TFMWB 1PSRVF FT BOUF UPEP BOUJDJQBUPSJP GFCSFSP TJSWF QBSB EFTQMFHBS FTUSBUFHJBT EF DPSUP QMB[P FM PGJ DJBMJTNP BQVFTUB B WFOUBKBT PTUFOTJCMFT RVF FTHSJ NJSÅ DPNP QSVFCB EF TV JOFWJUBCMF DPOUJOVJEBE MB PQPTJDJÕO DBNJOBOEP TPCSF BSFOBT NPWFEJ[BT QSPDMBNB TV JNCBUJCJMJEBE FO BNCBT GFDIBT QFSP QPS TJ MBT NPTDBT Z FM BVHVSJP GBMMB TF IBDF FDP EF EFOVODJBT RVF BUSJCVZFO BM HPCJFSOP USBNBS VOB Z NJM EJBCMVSBT UFDOPMÕHJDBT DPOUSB FM QSPDFTP $SFBS FM DMJNB EF PQJOJÕO GBWPSBCMF B MBT JNQVH OBDJPOFT UIBU JT UIF RVFTUJPO &M FYQFEJFOUF EFQPTJUBEP FM NBSUFT BOUF MB 1SPDV SBEVSÐB &TQFDJBMJ[BEB EF %FMJUPT &MFDUPSBMFT QPS VOP EF EPT EFOVODJBOUFT UJFOF EFUBMMFT UBO FYIBVT UJWPT RVF KVTUBNFOUF QPS FMMP DSFBO EVEBT EF TV WF SBDJEBE 4J VO DJVEBEBOP DPNÛO BDDFEF B UBM DBOUJ EBE EF JOGPSNBDJÕO TPCSF VO PTDVSP DPNQMPU DPOUSB MBT FMFDDJPOFT TF DBF EF MB NBUB RVF MPT DPN QMPUBEPT TPO FTUÛQJEPT JSSFEJNJCMFT .FSFDFO TFS [VSSBEPT Z RVF OP TF MFT QBHVF 0USP BDVTÕO EF BCVMUBEP QSPOUVBSJP DPOPDF DPO QFMPT Z TFÔBMFT MB EFDJTJÕO EF -VJT 4PUP UJUV MBS EFM %/* EF iBQBHBS MBT FMFDDJPOFTw B MBT DJODP EF MB UBSEF EFM EPNJOHP 5BOUB QSFDJTJÕO IPSBSJB BCSVNB JODMVTP B MPT DSÌEVMPT FO FM DBNCBMBDIF UFMFQÅUJDP 1FSP TJ 4PUP EFKÕ FTDSJUB BM BMDBODF EF UPEPT MB QSVFCB EF TV JOUFODJÕO IBZ RVF CBKBSMP EFM QFEFTUBM DPNQMPUJTUB 2VF BNCPT EFOVODJBOUFT BMBSEFFO EF TVT iJOGPS NBDJPOFTw QVFEF UPMFSBSTF QPSRVF SFTJHOBEPT Z EJ WFSUJEPT BUSJCVJNPT TV QSPDFEFS BM "%/ EF UPEP DP SSFEPS EFUSÅT EF MJLFT Z NFOUJPOT Z EF RVJODF NJOVUPT EF HMPSJB FO MPT NFEJPT Z SFEFT -P JOUPMFSBCMF FT RVF QBSUJEPT RVF DPNQFUJSÅO FO MBT EPT FUBQBT EFM QSPDFTP FMFDUPSBM SFDPKBO JNQV UBDJPOFT EF EVEPTP DSÌEJUP SFMFHBOEP EF MB NFNP SJB RVF FO FM QBTBEP SFDJFOUF TF RVFSFMMBSPO QPS EF MJUPT UFDOPMÕHJDPT DPOUSB VOP EF MPT RVF IPZ BWBMBO $PNP DJVEBEBOB WPUBOUF NF JSSJUB RVF QJEBO B MB +$& IBDFSTF DBSHP EF FTBT iEFOVODJBTw QFTF B SF DPOPDFS RVF DBSFDFO EF TVTUFOUP GJEFEJHOP "SSP KBS TPNCSBT TPCSF FM QSPDFTP FMFDUPSBM MFT JNQPSUB VO DPNJOP 7BO B MP TVZP 1FSP FO MB QPMÐUJDB DPNP FO MB WJEB OP UPEP WBMF 0 OP EFCFSÐB -B DPOWFSTJÕO EF GBMBDJBT FO EBUP JO WFTUJHBCMF DPOGJSNB MB DJSDVMBSJEBE EFM UJFNQP QP MÐUJDP EPNJOJDBOP .PSEFSTF MB DPMB FT EFTJHOJP Z TJOP 4J VO QBSUJEP TPTQFDIB RVF OP HP[B EFM TVGJ DJFOUF SFTQBMEP FMFDUPSBM MF UPDB SFWJTBS TV QPMÐUJDB OP EFTQSFTUJHJBS FM TVGSBHJP " MB MBSHB QVFEF DPO WFSUJSTF FO CÛNFSBO &M LBSNB FYJTUF EJDFO M

47B58 9<E89?L


;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

" &


NOTICIAS

Nublado Máxima 30 Mínima 21

EL ESPÍA

K

EN OTRAS CIUDADES

Nueva York Miami Orlando San Juan Madrid

4 / Viernes, 16 de febrero de 2024 DiarioLibre.

VAYA PERLA

El tiempo hoy en SD

7/0 Sol 25/21 Nub 26/16 Nub 30/23 Sol 15/2 Nub

Que muchachos más amenos “Sean ustedes, observadores internacionales, los ojos del mundo en esta jornada democrática, sean ustedes los oídos del mundo de ese sonido que produce cada voto” Román Jáquez Presidente de la JCE

Se quejó con agrura la oposición ayer porque la Liga Municipal Dominicana depositó los chelitos del mes a las diferentes alcaldías entre el día 13 y el 15 cuando regularmente esos fondos llegan más tarde, específicamente entre el 20 y el 23.

Los partidos echaron suerte en los cierres de campañas municipales

número de votantes del país, con 782,279 electores, según el padrón de la JCE.

Alcaldîa SDE

FUENT EXTERNA

b Abinader motivó a sus

seguidores a votar b Abel Martínez cerró en SDE y Leonel en San Juan Pedro Martín Sánchez SANTO DOMINGO. Tras

meses de intensas actividades, los partidos cerraron anoche sus campañas proselitistas y ahora se concentran en llamar para que sus simpatizantes acudan a votar este domingo en las elecciones municipales, a las que están convocadas a las urnas 8,105,151 personas. Desde la medianoche inició la veda que establece la Junta Central Electoral (JCE) a quien corresponde cuidar para que no sea violada. La Ley Orgánica del Régimen Electoral señala en su artículo 177 que: “Desde las doce de la noche del jueves inmediatamente anterior al día de las elecciones, cesará toda actividad de campaña electoral, incluso en los medios de comunicación, los cuales podrán transmitir su programación habitual, siempre que no se incluya en ella ninguna alusión relativa a proselitismo o promoción de partidos, agrupaciones o movimientos políticos o candidatos y candidatas admitidos”. En caso de que las organizaciones no cumplan con la disposición serán castigadas con el pago de 200 salarios mínimos, según establece el artículo 308. Las redes sociales siguen siendo una interrogante, puesto que todavía el órgano electoral no tiene forma de controlar la propaganda por esa vía.

PRM La última acción de campaña del Partido Revolucionario Moderno (PRM) para las municipales fue un evento difundido por varios canales de televisión y medios sociales, que comenzó desde las 8:00 hasta las 12:00 de la noche. En el acto, el presidente Luis Abinader mandó a votar por los candidatos del PRM, quienes estarán en la casilla 1 y en las de los partidos aliados. “Hago un llamado a votar y respaldar a los candidatos del PRM marcando en la casilla 1. No permitamos que otros decidan por nosotros. Cada voto cuenta. Nuestra comunidad merece nuestro involucramiento”. El también candidato presidencial exhortó a continuar “creyendo en el cambio que estamos construyendo junto al PRM y aliados. Juntos podemos seguir avanzando”.

8.1 Millones de electores están llamados a votar. El 33.9 % se concentra en el Gran Santo Domingo.

Fuerza del Pueblo La Fuerza del Pueblo (FP), otro de los partidos mayoritarios, organizó su cierre con un programa de televisión transmitido por Digital 15 y sus redes sociales. En el contenido presentó

su programa de gestión municipal e invitó a sus simpatizantes a ir a las urnas este domingo. Paralelamente a eso, Leonel Fernández viajó en horas de la tarde a San Juan de la Maguana para respaldar la candidatura de Lenin de la Rosa, quien encabeza la boleta por la Alianza Rescate RD.

PLD Mientras que el Partido de la Liberación Dominicana (PLD) usó como plataforma una cadena de emisoras y su canal de YouTube para

La semana de anticipación en los desembolsos “coinciden” con unas elecciones municipales que se celebran este domingo. Parece ser que aprendieron muy bien los actuales ediles, de lo que se hacía en el pasado reciente.

0 Los tres principales partidos motivaron a sus simpatizantes para acudir a las urnas este domingo.

motivar a sus seguidores a votar el domingo. La transmisión abarcó desde las doce del mediodía a doce de la noche. Abel Martínez, candidato presidencial del PLD, acompañó a Luis Alberto Tejada para la clausura de su candidatura a la Alcaldía de Santo Domingo Este (ASDE), cuya demarcación concentra el mayor

Martínez manifestó que Tejada llevará la limpieza y la buena gerencia a SDE. En el mitin estuvieron los principales dirigentes del PLD en la provincia S D. En esa misma demarcación, el miércoles 14 de febrero, Julio Romero, representante de la Fuerza del Pueblo, organizó un recorrido por varios sectores del municipio junto al expresidente Leonel Fernández. En el caso de Dío Astacio, candidato del PRM para competir por esa alcaldía, cerró una campaña con una concentración en el anfiteatro en el parque del Este, donde proclamó que ese municipio sería levantado y convertido en una ciudad de paz. El religioso estuvo acompañado por la vicepresidenta Raquel Peña y varios altos dirigentes del partido de Gobierno. En Sto. Dgo. Norte, Carlos Guzmán, actual edil, cerró su campaña el 14 de febrero en una concentración en la que manifestó que mantendrá la limpieza y el orden en ese municipio. Guzmán, que busca ser el primer alcalde de ese municipio en reelegirse, estuvo acompañado del expresidente Fernández y los dirigentes del PLD y PRD, puesto que encabeza la boleta por la Alianza Rescate RD este domingo. b

Días de reflexión y logística; OEA dialoga con partidos Entre este viernes y mañana sábado, cuando la sociedad está llamada a entrar a un periodo de reflexión para ver en manos de quiénes pone el futuro de sus localidades, los partidos siguen trabajando a fin de enviar al mayor número de votantes a las urnas y así cantar victoria. Ya es una tradición que, desde el viernes anterior a los comicios, miles de electores se trasladen

desde la capital hacia sus pueblos para votar por sus simpatizantes. En la mayoría de los casos, las organizaciones disponen de vehículos, combustible y dietas para sus seguidores. Las paradas de Pintura, que conduce al sur, y el Kilómetro 9, hacia el norte, suelen ser más concurridas, según han observado los reporteros de Diario Libre en elecciones anteriores. Los observadores interna-

Delegados de la OEA.

cionales de la Organización de Estados Americanos (OEA) y otros organismos, se reunieron con los diferentes ejecutivos de los partidos políticos, con quienes socializaron sobre el montaje de las elecciones este domingo. Hoy, además, se reunirán también con el presidente Abinader en el Palacio. La misión la coordina Eladio Loizaga, excanciller de Paraguay.


;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

" (


6 / Noticias Opinión Revista Deportes

Viernes, 16 de febrero de 2024 DiarioLibre. DANIA ACEVEDO

Dominicanos acuden a las urnas este domingo para escoger gobiernos locales Las juntas electorales distribuyen los materiales; la votación abre a las 7:00 de la mañana de ese día B. Rosario / Y. Suero SANTO DOMINGO. Las elec-

ciones municipales se celebran este domingo 18 de febrero con observadores de 14 organismos internacionales y la participación de más de 100 mil funcionarios de colegios electorales, en un proceso en el que están llamados a votar 8.1 millón de electores. La Dirección Nacional de Elecciones de la Junta Central Electoral (JCE) ha dejado en manos de las juntas electorales distribuir en todo el territorio las valijas con los materiales de votación que previamente les

han entregado. Para las elecciones se instalarán 4,295 recintos electorales en los que operarán unos 16,851 colegios. Los electores podrán elegir a 158 alcaldes e igual cantidad de vicealcaldes; 1,164 regidores y sus suplentes; 235 directores y sus suplentes, y 735 vocales. De acuerdo a los datos de la JCE, las juntas electorales aprobaron un total de 19,194 candidaturas, de estas, 8,134 corresponden a mujeres y 10,880 a hombres. En el nivel de alcaldías fueron aprobadas 597 candidaturas, 7,592 para regidurías, 722 para direcciones

de distritos municipales y 3,426 para vocalías.

Logîstica Las juntas del Distrito Nacional y Santo Domingo Este iniciaron el despliegue hacia los recintos electorales de las valijas y los equipos tecnológicos, informó Mario Núñez, director de Elecciones. “Ya el proceso está relativamente montado en cada municipio del país y ya son las Juntas Electorales las que deben encargarse de llevar a esos recintos los equipos, las valijas, y ya se empezó la entrega a presidentes y secretarios de colegios y, entonces, ya relativamente el proceso está en cada uno de los municipios del país y en el Distrito Nacional”, destacó Mario Núñez.

Estos comicios son la prueba de fuego para la JCE y sus cinco miembros titulares. Precisó que hay una custodia permanente por parte de la Policía Militar Electoral de los equipos y las valijas que están en los recintos. El primer boletín de las elecciones será emitido una vez el procesamiento de los resultados alcance un 20 % o a partir de las 8:00 p.m. Durante la presentación del programa de actividades de las misiones de observación de las elecciones municipales, el presidente de la JCE, Román Jáquez, afirmó que la JCE ha trabajado con tiempo “el desarrollo estricto del calendario electoral” y ha “revestido de garantía e integridad las elecciones”. Dijo a estos delegados que ellos serán los ojos del mundo durante los comicios y que el enfoque de ese órgano es llevar a cabo unas elecciones justas, transparentes e íntegras.

Pausa electoral A partir de este viernes a las 12:00 de la medianoche está prohibido el proselitismo político, lo que permitirá una calma de dos días a los electores para meditar la decisión que expresarán en las urnas. La Ley Electoral declara el cierre de la campaña electoral a las doce de la noche de hoy, jueves. A partir de ese momento comienza la veda electoral, en la cual debe cesar “toda actividad de campaña electoral, incluso en los medios de comunicación, los cuales podrán transmitir su programación habitual, siempre que no se incluya en ella ninguna alusión relativa a proselitismo o promoción de partidos, agrupaciones o movimientos políticos o candidatos y candidatas admitidos”. El sábado 17 de febrero a las 7:00 de la mañana quedará prohibido el expendio de bebidas alcohólicas, esto es, 24 horas antes de

4

Ataque a elecciones Los jefes de las misiones de observación electoral de la Organización de Estados Americanos (OEA) y la Unión Interamericana de Organismos Electorales (Uniore) instaron a la población a acudir a las urnas el domingo a elegir sus autoridades municipales de manera pacífica. Ana Paola Hall, jefa de misión de Uniore y presidenta del órgano electoral de Honduras, manifestó que a nivel latinoamericano en general hay una tendencia a que en las redes sociales se ataque sistemáticamente los procesos de elecciones. Indicó que la tarea de ese organismo no es hacer denuncias ni juzgar el proceso electoral, ya que su trabajo es “eminentemente técnico” y consiste en hacer observaciones, sugerencias y recomendaciones para perfeccionar el proceso electoral. Agregó que una vez se tengan más elementos de la observación lo compartirán.

las elecciones. Esta disposición se mantiene hasta las 12 horas después de pasadas las votaciones, es decir, hasta las 5:00 de la mañana del lunes.

Inicio Los colegios electorales deberán abrir sus puertas a los electores desde la 7:00 de la mañana del domingo 18 hasta las 5:00 de la tarde de ese día.b

En cifras

597

Son los candidatos y candidatas que aspiran a 158 alcaldías en todo el territorio nacional.

7,592

Son los candidatos a regidores para ocupar 1,164 puestos en el país.

722

Candidaturas fueron aprobadas para aspirar a dirigir 235 distritos municipales, así como 3,426 para vocalías.

DANIA ACEVEDO

Ana Paola Hall, jefa de misión de Uniore.


;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

" *


+ " Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf

I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\%

$VBUSP BËPT EF MBT GSVTUSBEBT FMFDDJPOFT NVOJDJQBMFT EFM -BT GBMMBT FO FM WPUP BVUPNBUJ[BEP PCMJHBSPO B TVTQFOEFS FM TVGSBHJP B QPDBT IPSBT EF JOJDJBEP 4E6;<IB

GTa\T @b_\aT 3FEBDUPSB 4FOJPS

4"/50 %0.*/(0 1PDPT NJ OVUPT QBTBCBO EF MBT EF MB NBÔBOB DVBOEP FM QSF TJEFOUF EF MB +VOUB $FOUSBM &MFDUPSBM +VMJP $ÌTBS $BTUB ÔPT (V[NÅO QSPDMBNÕ USBT FTDVDIBS TPMFNOFNFOUF FM )JNOP /BDJPOBM FM JOJDJP GPSNBM EF MBT WPUBDJPOFT QBSB MBT &MFDDJPOFT 0SEJOB SJBT (FOFSBMFT .VOJDJQBMFT &TF EF GFCSFSP FSB MB QSJNFSB WF[ FO NVDIPT BÔPT RVF FO MB 3FQÛCMJDB %PNJOJDBOB TF DFMFCSBCBO VOBT NVOJDJQBMFT TPMBT Z DPO FM FMFNFOUP JOOPWBEPS EF IBDFS VO QSPDFTP DPO WPUP BVUPNBUJ[BEP BVORVF TPMP EF NBOFSB QBSDJBM FO VO EF MPT DPMFHJPT &TUF WJFSOFT EF GFCSFSP TF DVNQMFO DVBUSP BÔPT EFM GJOBM JOFTQFSBEP EF BRVFM FWFOUP RVF UVWP RVF TFS TVTQFOEJEP EFCJEP B MBT GB MMBT EF MPT FRVJQPT UFDOPMÕ HJDPT B VUJMJ[BS Z RVF NBSDÕ MB TVFSUF EF MPT FTDSVUJOJPT RVF MF TVDFEJFSPO $VBUSP BÔPT EFTQVÌT FM QBÐT OP TVQFSB MB FYQFSJFODJB DPO MB BVUPNBUJ[BDJÕO Z FTUF EPNJOHP EF GFCSFSP WVFM WF B MBT VSOBT B SFBMJ[BS VO WPUP Z DPOUFP NBOVBM QBSB FMFHJS B MBT BVUPSJEBEFT NV OJDJQBMFT EFKBOEP TPMP B MB UFDOPMPHÐB MB USBOTNJTJÕO EF MBT BDUBT DPO MPT SFTVMUBEPT

6O FWFOUP IJTUÖSJDP i&TUB FT VOB KPSOBEB IJTUÕ SJDB QPSRVF FM TPCFSBOP RVF FT FM QVFCMP EPNJOJDB OP FMJHF B TVT BVUPSJEBEFT MPDBMFT B OJWFM NVOJDJQBMw EJKP $BTUBÔPT (V[NÅO QSF WJP B MMBNBS B MPT JOTDSJUPT FO FM QBESÕO B FKFSDFS TV EFSFDIP BM WPUP

9\_Tf WX ibgTagXf WheTagX _Tf X_XVV\baXf WX YXUeXeb %#%#! -PT QSPCMFNBT TJO FNCBS HP OP TF IJDJFSPO FTQFSBS DVNQMJFOEP MB QSFNPOJDJÕO EF RVF TFSÐB VO QSPDFTP IJT UÕSJDP BVORVF QPS NPUJWPT EJTUJOUPT &M QVFCMP BUÕOJUP WJWJÕ MB QSJNFSB TVTQFOTJÕO HFOFSBM EF VO QSPDFTP EF WPUBDJÕO ZB JOJDJBEP

#PMFUB JODPNQMFUB -PT SFQPSUFT RVF EFTEF UFN QSBOP IBDÐBO NFEJPT EF DP NVOJDBDJÕO JOGPSNBCBO EF SFUSBTPT FO FM JOJDJP EF MBT WPUBDJPOFT FO EJTUJOUPT DPMF HJPT GVFSB QPSRVF OP IBCÐBO UFSNJOBEP MB JOTUBMBDJÕO EF MPT FRVJQPT P QPSRVF FO MBT QBOUBMMBT EF ÌTUPT OP BQBSF DÐBO UPEPT MPT DBOEJEBUPT )VCP DBTPT FO MPT RVF FM FRVJQP EFM WPUP BVUPNBUJ[B EP TF iGSJTBCBw P QFEÐB VOB DMBWF RVF OBEJF DPOPDÐB -B DBOUJEBE EF JODPOWF OJFOUFT NPUJWÕ FODVFOUSPT DPOTUBOUFT FOUSF MPT EFMFHB EPT QPMÐUJDPT Z MPT NJFNCSPT EF MB +$& :B B MBT EF MB NBÔBOB $BTUBÔPT (V[NÅO WPMWJÕ B EJSJHJSTF B MB OBDJÕO FTUB WF[ QBSB BOVODJBS MB TVTQFOTJÕO EF MBT FMFDDJP OFT EFKBOEP FO GJMB B MPT DJFOUPT EF NJMFT EF EPNJOJ

DBOPT RVF EFTEF UFNQSBOP TF BMJTUBSPO QBSB WPUBS i%FTEF MB QSJNB OPDIF EF BZFS MB +VOUB $FOUSBM &MFD UPSBM BM NPNFOUP RVF QSP DFEÐB B MB JOTUBMBDJÕO EF MBT NÅRVJOBT FO MBT NFTBT RVF DPSSFTQPOEFO BM DPOUFP EFM WPUP BVUPNBUJ[BEP DPNFO [Õ B BEWFSUJS MB JODPOTJTUFO DJB FO MB CPMFUB NBSDBEB FO DBEB VOP EF MPT DPMFHJPT FMFDUPSBMFT RVF UFOÐB VO FSSPSw &TQFDJGJDÕ RVF FO NÅT P NFOPT MB NJUBE EF MPT DPMFHJPT EPOEF TF VTBSÐB FM WPUP BVUPNBUJ[BEP MB CP MFUB TVCÐB JODPNQMFUB i4J VOB CPMFUB OP FTUÅ DPN QMFUB QBSB UPEPT MPT QBSUJEPT FTB FMFDDJÕO OP TF QVFEF DF MFCSBSw EJKP $BTUBÔPT (V[ NÅO QBSB [BOKBS MPT EFCBUFT EF VOB EFDJTJÕO RVF BEWFS UÐB OP DPOUBCB DPO MB BQSP CBDJÕO EF UPEPT MPT QBSUJEPT " DVBUSP BÔPT EF BRVFMMPT FWFOUPT RVF MMFWBSPO B MB EFUFODJÕO EF QFSTPOBT Z B VOB JOWFTUJHBDJÕO B DBSHP EF MB 0&" MPT EPNJOJDBOPT TF QSFQBSBO QBSB WPMWFS B PUSBT FMFDDJPOFT NVOJDJQBMFT RVF EF FOUSBEB EJTUBO EF MBT TVTQFOEJEBT QPS MB BVTFODJB EF MB BVUPNBUJ[BDJÕO M

7PUP Z DPOUFP NBOVBM -PT NJMMPOFT EF EPNJOJDBOPT IBCJMJUB EPT QBSB WPUBS FTUF EPNJOHP EF GFCSF SP BDVEJSÅO B VO QSPDFTP EF WPUP Z DPOUFP NBOVBM RVF FO NBUFSJB UFDOPMÕHJDB TPMP EJTQPOESÅ EF EJTQPTJUJWPT EF EJHJUBDJÕO FTDBOFP JNQSFTJÕO Z USBOTNJTJÕO EF EB UPT &%&5 QBSB MBT BDUBT FMFDUPSBMFT "VORVF FM BNCJFOUF QSFFMFDUPSBM TF IB WJTUP NBSDBEP QPS EFOVODJBT EF EFCJMJ EBEFT FO MPT FRVJQPT &%&5 MPT RVF FM PQPTJUPS 1BSUJEP EF MB -JCFSBDJÕO %PNJ OJDBOB MMFHÕ B EFDJS RVF QPEÐBO TFS IBDLFBEPT MB +$& IB EBEP HBSBOUÐBT EF

RVF MPT EJTQPTJUJWPT iTPO JNQPTJCMFTw EF JOUFSWFOJS &O MB DPOUJFOEB EFM EPNJOHP BEFNÅT EF VOB OVFWB DPNQPTJDJÕO EF MPT NJFN CSPT EFM 1MFOP EF MB +VOUB $FOUSBM &MFD UPSBM DPO 3PNÅO +ÅRVF[ -JSBO[P QSFTJ EJFOEP FM PSHBOJTNP UBNCJÌO TF FTUSFOB VO OVFWP NBSDP MFHBM MB -FZ EF 3ÌHJ NFO &MFDUPSBM OÛNFSP BQSPCBEB FO GFCSFSP EF $PO FMMB TF EFSPHÕ MB MFZ WJHFOUF FO MBT FMFDDJPOFT EFM EF GFCSFSP EF MB 0SHÅOJDB EFM 3ÌHJNFO &MFDUPSBM


;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

" ,


10 / Noticias Opinión Revista Deportes

Viernes, 16 de febrero de 2024 DiarioLibre. FUENTE EXTERNA

Las armas que imperan en Haití provienen de EE.UU., según informe

donde también prolifera el microtráfico de drogas. La investigación destaca: “las bandas organizadas que operan en Haití utilizan armamentos sofisticados provenientes de Estados Unidos y de otros países”.

El trâfico de drogas

Bandas del vecino país adquieren armamento sofisticado a través de intermediarios Diario Libre SANTO DOMINGO. Un infor-

me del Instituto de Educación Superior en Formación Diplomática y Consular (Inesdyc) del Ministerio de Relaciones Exteriores (Mirex), realizado entre los años 2021 al 2023, reveló que parte del contrabando de droga y armas de fuego que impera en Haití proviene mayormente de Estados Unidos y se comercializa en baja proporción en República Dominicana de manera ilegal. Indica que las armas y la munición suelen entrar a Haití por tierra y mar, y las drogas lo hacen por puertos marítimos, aeropuertos y a través de puntos fronterizos poco o no vigilados. La mayoría de las armas son adquiridas por miembros de las bandas haitia-

nas y residentes particulares a través de intermediarios que las importan desde el país americano y otras naciones. El documento precisa que

4

Informe advierte a misión Las bandas criminales de Haití, que controlan el 80 % de la capital, Puerto Príncipe, e incluso las entradas y salidas de la ciudad, están mucho mejor organizadas y armadas que las de décadas anteriores, advirtió un informe a la misión internacional aprobada por la ONU para intentar estabilizar ese país.

el tráfico de armas desde Haití hacia República Dominicana es casi inexistente en las provincias fronterizas desde la muerte del expresidente haitiano, Jovenel Moïse, el 7 de julio del 2021, y por el aumento de las bandas organizadas. En el informe Fragilidad, Resiliencia, Desarrollo e Inversión (Fredi), publicado recientemente, se citó que durante el 2022 el Cuerpo Especializado de Seguridad Fronteriza Terrestre (Cesfront) decomisó 22,160 municiones para armas de fuego que eran transportadas hacia Haití. Asimismo, señala un documento publicado por la Organización de las Naciones Unidas (ONU) titulado Mercados Criminales en Haití (2023) en el que se indica que funcionarios de

Se estima que en Haití hay unas 200 bandas activas. aduanas haitianos interceptan periódicamente contrabando en la frontera, incluidas armas de fuego entremezcladas con productos alimenticios como frijoles, harina y arroz. “Se han incautado armas de fuego y munición en pasos fronterizos como Pedernales y Dajabón, en la República Dominicana, y Belladère, Malpasse y la zona franca de Codevi, en Ouanaminthe (Haití). El alcance del tráfico trans-

fronterizo parece estar relacionado con la presencia policial y aduanera, así como con el grado de control de las bandas”, dice el estudio del Inesdyc. En ese orden, señala que en los casos que ocurre tráfico de armas desde Haití hacia territorio local se trata de artefactos de fabricación casera —tipo chagón—, las cuales son utilizadas por la delincuencia común no organizada en barrios empobrecidos

La investigación revela cómo se ejecuta el tráfico de drogas desde Haití hacia Quisqueya: “El tráfico se lleva a cabo utilizando diferentes medios: vehículos de motor, yolas y animales de carga”. Esta actividad ilícita se produce normalmente en altas horas de la noche, cuando se utilizan vehículos, como patanas y autobuses, la mercancía se oculta utilizando un doble fondo, caletas, cajas, etc. En caso de embarcaciones, se realizan a través del Lago Azuei utilizando pequeñas embarcaciones que mueven el producto desde Puerto Príncipe hasta la comunidad haitiana La Cuarenta. Cuando se utilizan animales o se pasa la droga a pie, la mercancía se transporta desde Haití hasta las zonas de El Limón, Puerto Escondido, J. Pueblo, Los Pinos del Edén y Tierra Virgen. b

Denuncian aumento inseguridad en Dajabón por robos en motores FUENTE EXTERNA

Los residentes entienden que es necesaria más vigilancia policial Javier Genao DAJABÓN. La comunidad

de Dajabón está preocupada por una ola de robos que afecta a la ciudad, con incidentes que ocurren a cualquier hora del día. Recientemente, se han reportado robos de motocicletas cerca del cuartel policial y en el centro de la ciudad, donde se encuentran los bancos, lo que ha aumentado la preocupación entre los ciudadanos, comerciantes y organizaciones sociales de la zona fronteriza. Los delincuentes, enmascarados y montados en motocicletas Suzuki, han sembrado el pánico entre la población. A pesar de las quejas generalizadas, las autoridades policiales aún no han logrado capturar a los responsables, lo que aumenta la sensación de inseguridad en la comunidad. Esta situación se agrava

debido a la falta de suficiente personal policial y la incertidumbre derivada de la situación en Haití, así como la inseguridad en su territorio. Las autoridades dominicanas aseguran, sin embargo, que mantienen el control del territorio y que la situación de violencia que se vive en Haití no afecta a las comunidades dominicanas fronterizas.

Un herido trasladado desde Juana Mêndez Este jueves, un haitiano resultó herido de bala en la cabeza en la comunidad de

0 El herido en Juana Méndez fue atendido en Dajabón. Juana Méndez, al otro lado de la frontera con Dajabón. Francois Wilson fue trasladado de emergencia a un centro médico de esta provincia , donde recibió atenciones. Sus familiares manifestaron que recibió el disparo mientras se encontraba en su vivienda, a donde entraron asaltantes que conforman una banda que tiene aterrorizada la zona. Lo despojaron de dinero y varios objetos de valor.b


;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

" $$


$% " Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf

I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\% 9H8AG8 8KG8EA4

*OJDJB FO 4'. QSPHSBNB EF FOUSFHB EF NFEJDJOBT B EJBCÃUJDPT F IJQFSUFOTPT -PT QBDJFOUFT EFCFO EJSJHJSTF B MBT 'BSNBDJBT EFM 1VFCMP DPO TVT DÃEVMBT Z SFDFUB NÃEJDB 6_ThW\T 9XeayaWXm Fbgb 4'. &TUF KVFWFT GVF QVFTUP FO NBSDIB CBKP MB FTUSBUF HJB )FBSUT FM QSPHSBNB i.ÅT TBMVE NÅT FTQFSBO[B EF WJEBw RVF CVTDB GPSUBMF DFS MB BUFODJÕO QSJNBSJB QBSB MB QSFWFODJÕO Z DPO USPM EF MBT FOGFSNFEBEFT DBSEJPWBTDVMBSFT Z EJBCFUFT

FO QBDJFOUFT EF MBT EJGFSFO UFT 6OJEBEFT EF "UFODJÕO 1SJNBSJB EF 4BMVE 6/"1 &TUB JOJDJBUJWB BQPZBEB QPS MB 0SHBOJ[BDJÕO 1BO BNFSJDBOB EF MB 4BMVE 014 WB FO DPOTPOBODJB DPO MB EJTQPTJDJÕO EFM QSF TJEFOUF -VJT "CJOBEFS RVJFO FM QBTBEP EF FOF SP EJTQVTP MB FOUSFHB EF

3FUJSP FO 'BSNBDJBT EFM 1VFCMP

"EPMGP 1ÌSF[ EJSFDUPS EFM 1SPHSBNB EF .FEJ DBNFOUPT &TFODJBMFT Z $FOUSBM EF "QPZP -P HÐTUJDP 1SPNFTF $"- FYQMJDÕ RVF FM QSPHSBNB TF JOJDJÕ QPS MB 3FHJPOBM RVF DPNQSFOEF MBT QSPWJO DJBT %VBSUF )FSNBOBT .JSBCBM .BSÐB 5SJOJEBE 4ÅODIF[ Z 4BNBOÅ )BCSÅ EJTQPTJDJÕO EF VOBT 'BSNBDJBT EFM 1VFCMP EJTUSJCVJEBT FO FTUB [POB QBSB MB FOUSFHB EF MPT NFEJDBNFOUPT $BEB GBSNBDJB UFO ESÅ VO QVOUP EF WFOUB Z VO NÕEVMP EF EJWJTJÕO B USBWÌT EFM DVBM TF SFHJTUSBSÅ UPEB MB JOGPSNBDJÕO EFM QBDJFOUF RVF EFCF EJSJHJSTF DPO TV DÌEVMB Z SFDFUB

NBOFSB HSBUVJUB EF MPT NF EJDBNFOUPT FTFODJBMFT JO DMVJEPT FO FM QSJNFS OJWFM TFHÛO MBT HVÐBT DMÐOJDBT EF IJQFSUFOTJÕO Z EJBCFUFT B MPT NBZPSFT EF BÔPT UBOUP EFM SÌHJNFO TVCTJ EJBEP DPNP B MPT QFOTJP OBEPT Z KVCJMBEPT -B WJDFQSFTJEFOUB 3BRVFM 1FÔB QSFDJTÕ RVF FTUF QSP HSBNB QFSNJUJSÅ RVF MBT QFSTPOBT DPO IJQFSUFOTJÕO Z EJBCFUFT SFDJCBO iFM USBUB NJFOUP PQPSUVOP Z HSBUVJ UP RVF NFSFDFOw 1FÔB SFTBMUÕ RVF PUSP PCKFUJWP EFM QSPHSBNB FT BMJWJBS FM CPMTJMMP EF MBT GBNJMJBT i&T NVZ USJTUF RVF VOB GB NJMJB UFOHB RVF BOEBS NFOEJHBOEP QBSB DPOTF HVJS VO NFEJDBNFOUP FTUP TF BDBCÕ IPZ DPO FM JOJDJP EF MB FOUSFHB HSBUVJUB EF NFEJDBNFOUPTw EFTUBDÕ

4% -B 1PMJDÐB /BDJPOBM JO GPSNÕ RVF BHFOUFT EF MB %J SFDDJÕO $FOUSBM EF *OWFTUJ HBDJÕO %JDSJN BQSFTBSPO B USFT EF DJODP NJFNCSPT EF VOB CBOEB EFEJDBEB B DPNFUFS SPCPT FO UPSSFT Z SFTJEFODJBMFT EFM %JTUSJUP /BDJPOBM FO IPSBT EF MB NBESVHBEB -B VOJGPSNBEB OP FTQFDJ GJDB TJ FTUB CBOEB GVF MB RVF QFOFUSÕ FO MB UPSSF /JDPMF *9 EFM TFDUPS -B &TQFSJMMB MB NBESVHBEB EFM NJÌSDP MFT EPOEF MPT MBESPOFT BNPSEB[BSPO BM QFSTPOBM EF TFHVSJEBE Z SPCBSPO FO WBSJPT BQBSUBNFOUPT 6OB OPUB TFÔBMB RVF MPT EFUFOJEPT TPO +PTÌ .JHVFM 0MJWFSP 1MBDFODJP i$IJSJw &EXJO "SJFM $BCSFSB ,FMMZ i&M BCVFMPw Z +PTÌ "MFKBO ESP 0HBOEP 4FSSBOP i&M SPNQFEPSw &O UBOUP RVF MPT QSÕGVHPT TPO 3VEEZ "M CFSUP %PNÐOHVF[ $PDP i$BCF[Bw Z FM BQPEBEP $BS QVFMB i.PSFOPw &M DPNVOJDBEP TFÔBMB

4BMVE QSFWFOUJWB %F TV MBEP FM NJOJTUSP EF 4BMVE 7ÐDUPS "UBMMBI NB OJGFTUÕ RVF DPO FTUB FTUSB UFHJB TF JOJDJB VO DBNCJP FO MB TBMVE EF UPEP FM QBÐT i&TUBNPT JOJDJBOEP VO QSPHSBNB EJSJHJEP B DPO USPMBS MBT EPT FOGFSNFEB EFT RVF NÅT BGFDUBO OVFT USB TBMVE MB EJBCFUFT Z MB IJQFSUFOTJÕO RVF BDBCBO DPO NVDIBT WJEBT Z FMFWBO MPT DPTUPT EF CPMTJMMP EF MB GBNJMJBw EFDMBSÕ 4PCSF MB BUFODJÕO QSJNB SJB SFTBMUÕ RVF FT VOP EF

MPT QSJODJQBMFT FMFNFOUPT QBSB QSFWFOJS MB TBMVE " MPT NÌEJDPT MFT TVHJSJÕ RVF IBHBO TVZP FTUF QSP HSBNB TF DBQBDJUFO Z DVN QMBO DPO MPT QSPUPDPMPT EF BUFODJÕO Z B MPT QBDJFOUFT MFT FYIPSUÕ B RVF BDVEBO B CVTDBS TVT NFEJDBNFOUPT Z TFHVJS TV USBUBNJFOUP DP SSFDUB Z PQPSUVOBNFOUF &O FTF NJTNP PSEFO FM EJSFDUPS EFM 4FSWJDJP /BDJP OBM EF 4BMVE 4/4 .BSJP -BNB DBMJGJDÕ FM QSPZFDUP RVF TF EFKÕ JOJDJBEP FO FM $FOUSP EF 1SJNFS /JWFM

9H8AG8 8KG8EA4

%JKP IBCFS QSFTFOUBEP QSVFCBT EF MB WJPMFODJB FKFSDJEB FO TV DPOUSB Z BIPSB UFNF QPS TV WJEB 8WjTeW 9XeayaWXm 4"/5*"(0 6OB NBESF EF

8_ TgeTVb Xa ?T 8fcXe\__T __T` _T TgXaV\ a T_ WTefX T VbabVXe! RVF MPT BHFOUFT JEFOUJGJDB SPO BM DBCFDJMMB EFM HSVQP DPNP +VBO *TSBFM 4ÅODIF[ (PO[ÅMF[ i$IJDIJ QSFOEBw Z TF FODVFOUSB SFDMVJEP FO MB DÅSDFM EF -B 7JDUPSJB QPS WBSJPT IFDIPT DPNP TJFUF SFHJTUSPT QPS SPCP BTBMUPT B NBOP BSNBEB Z BTPDJBDJÕO EF NBMIFDIPSFT EFTEF FM BM -B 1PMJDÐB JOGPSNÕ RVF SF DVQFSBSPO EVSBOUF FM QSP DFTP EF JOWFTUJHBDJÕO MBT TVNBT EF QFTPT Z EÕMBSFT USFT SFMPKFT VO SFMPK 3ÕMFY VOP #VMPWB Z VO $BSUJFS BTÐ DPNP VO

)FSNBOBT .JSBCBM DPNP VO BTVOUP EF HSBO JNQPS UBODJB QBSB BZVEBS B NFKP SBS FOGFSNFEBEFT DSÕOJ DBT QFSP FTFODJBMNFOUF MB IJQFSUFOTJÕO Z EJBCFUFT RVF TPO MBT QSJODJQBMFT DBVTBT EF NVFSUF -BNB HBSBOUJ[Õ FM BDDFTP HSBUVJUP B NFEJDBNFOUPT B MPT OJÔPT JOTVMJOPEFQFO EJFOUFT IBTUB MPT BÔPT %F BDVFSEP DPO MBT DJGSBT PGJDJBMFT EF 4BMVE 1ÛCMJDB FO FM QBÐT FM EF MB QP CMBDJÕO FT EJBCÌUJDB Z FT IJQFSUFOTB M

.VKFS EFOVODJB BHSFTPS GVF GBWPSFDJEP DPO GJBO[B

1PMJDÇB BQSFTB USFT EF VOB CBOEB RVF SPCB FO UPSSFT /P MPT SFMBDJPOB DPO FM BUSBDP FO -B &TQFSJMMB PDVSSJEP FM NJÃSDPMFT

4hgbe\WTWXf WX FT_hW WheTagX _T chXfgT Xa `TeV[T WX_ cebZeT`T ´@yf FT_hWµ!

BSNB EF GVFHP NBSDB *44$ "VTUSBMJB %VSBOUF FM BQSFTBNJFOUP B i$IJSJw FO FM TFDUPS EF 7J MMBT "HSÐDPMBT EFM %JTUSJUP /BDJPOBM TF MF PDVQÕ VO WFIÐDVMP /JTTBO /PUF HSJT QMBDB OÛNFSP "" .JFOUSBT RVF FO FM TFDUPS EF 7JMMB $POTVFMP GVF SFDV QFSBEP FM BVUPNÕWJM %BJIBUTV CMBODP QMBDB OÛ NFSP "" FM DVBM GVF EFKBEP BCBOEPOBEP QPS %PNÐOHVF[ TFÔBMBEP DPNP QSÕGVHP Z B RVJFO MB 1PMJDÐB BGJSNB BQPEBO $PDP i$BCF[Bw M

BÔPT EF FEBE FYQSFTÕ RVF UFNF QPS TV WJEB Z MB EF TV GBNJMJB MVFHP EF RVF FM 5SJCVOBM EF "UFODJÕO 1FSNBOFOUF EF 4BOUJBHP EFKÕ FO MJCFSUBE B TV FYQB SFKB B RVJFO BDVTÕ EF WJP MFODJB EF HÌOFSP &M IPNCSF GVF GBWPSFDJEP DPO FM QBHP EF VOB HBSBO UÐB FDPOÕNJDB Z PUSBT NF EJEBT EF DPFSDJÕO /PFMJB "SJBT (ÕNF[ OB SSB RVF FO QPDP NÅT EF VO NFT EF SFMBDJÕO DPO +PSEBOZ "OUPOJP 1FÔB .BSUÐOF[ EF BÔPT GVF TPNFUJEB B NÛMUJQMFT NBM USBUPT GÐTJDPT Z WFSCBMFT QPS MP RVF MP TPNFUJÕ B MB KVTUJDJB 4F RVFKÕ EF RVF FM QSF TVOUP BHSFTPS GVF GBWPSFDJ EP DPO MB MJCFSUBE B QFTBS EF RVF NPTUSÕ B MBT BVUPSJ EBEFT MPT NFOTBKFT EF UFY UPT DPO QBSUF EF MBT BNF OB[BT RVF BGJSNB SFDJCJÕ "EFNÅT BTFHVSÕ RVF FO TFÔÕ MBT GPUPHSBGÐBT DPO MBT

AbX_\T 4e\Tf : `Xm! MFTJPOFT RVF MF IBCSÐB QSP WPDBEP B DBVTB EF MPT HPM QFT RVF MF IBCSÐB QSPQJOB EP -B KPWFO NBESF EF USFT OJÔPT EF Z BÔPT UFNF RVF FM IPNCSF UPNF SFQSFTBMJBT QPS IBCFSMP EF OVODJBEP

.FEJEBT &M 5SJCVOBM EF "UFODJÕO 1FSNBOFOUF EF 4BOUJBHP MF JNQVTP BM QSFTVOUP BHSFTPS VOB HBSBOUÐB FDP

OÕNJDB EF NJM QFTPT B QBHBS B USBWÌT EF VOB FNQSFTB BTFHVSBEPSB QSF TFOUBDJÕO QFSJÕEJDB Z PS EFO EF BMFKBNJFOUP EF MB EFOVODJBOUF "EFNÅT FOWJÕ B +PSEBOZ "OUPOJP 1FÔB .BSUÐOF[ B SFDJCJS DIBSMBT DPOEVDUVB MFT /PFMJB "SJBT (ÕNF[ BMFS UB RVF TV WJEB Z MB EF TVT USFT IJKPT DPSSFO QFMJHSP DPO TV FYQBSFKB FO MBT DB MMFT ZB RVF TFHÛO EJDF FT VOB QFSTPOB WJPMFOUB Z SF JODJEFOUF %JKP RVF TF FOUFSÕ FO EÐBT SFDJFOUFT RVF FO FM QBTBEP 1FÔB .BSUÐOF[ BHSFEJÕ DPO VO BSNB CMBO DB B PUSB NVKFS DPO RVJFO UFOÐB VOB SFMBDJÕO TFOUJ NFOUBM (ÕNF[ SFTQPOTBCJMJ[B BM TJTUFNB EF KVTUJDJB TJ +PS EBOZ "OUPOJP 1FÔB .BSUÐ OF[ BUFOUB DPOUSB FMMB P DVBMRVJFS JOUFHSBOUF EF TV OÛDMFP GBNJMJBS )J[P VO MMBNBEP B MBT BVUPSJEBEFT QBSB RVF MF CSJOEFO TFHVSJEBE M


Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf " $&

;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

%FNFODJB Z DSJNFO MP RVF PDVSSF FO MP MFHBM +VSJTUBT PGSFDFO TV PQJOJÍO CBT»OEPTF FO MP RVF EJDF FM BSU EFM $ÍEJHP 1FOBM =hfXgl C eXm 4"/50 %0.*/(0 $VBOEP

VOB QFSTPOB FO FTUBEP EF EFNFODJB DPNFUF BMHÛO DSJNFO TF DPOTJEFSB JOJN QVUBCMF FO UÌSNJOPT MFHB

EbUb Xa GbeeX A\Vb_X <K!

$PNVOJEBE DIJOB TPCSF SPCPT B TV DJVEBEBOPT 4"/50 %0.*/(0 -B DP

NVOJEBE DIJOB OP UJFOF JOGPSNBDJÕO EF RVF TVT NJFNCSPT IBZBO TJEP BGFDUBEPT QPS SPCPT FO TVT SFTJEFODJBT 4V SF QSFTFOUBOUF 3PTB EFM $BSNFO /H #ÅF[ EJKP RVF OP UJFOF DPOPDJ NJFOUP EF SPCPT FO BQBSUBNFOUPT &TUBT EFDMBSBDJPOFT TVSHFO B QSPQÕTJUP EF VO SPCP B NBOP BSNBEB FO MB 5PSSF /JDPMF *9 EFM TFDUPS -B &TQFSJMMB EFM %JTUSJUP /BDJPOBM EPOEF TFHÛO VO DPNV OJDBEP EF MB BENJOJTUSB DJÕO EFM FEJGJDJP NJFO USBT SPCBCBO FO WBSJPT BQBSUBNFOUPT MPT EFMJO DVFOUFT QSFHVOUBCBO QPS VOPT ADIJOPT " SBÐ[ EF MB TJUVBDJÕO VOB GVFOUF BGJSNÕ B %JBSJP -JCSF RVF FO FM FEJGJDJP OP WJWF OJOHÛO DJVEBEBOP DIJOP &O FM DPOEPNJOJP OP TF IB PCUFOJEP OJOHVOB JOGPS NBDJÕO BEJDJPOBM B MB QSPQPSDJPOBEB FO FM DP NVOJDBEP EF MB BENJ OJTUSBDJÕO EFM FEJGJDJP -B 1PMJDÐB /BDJPOBM OP IB PGSFDJEP EFUBMMFT BM SFTQFDUP "M TFS DVFTUJP OBEP TPCSF FM DBTP FM NJÌSDPMFT TV WPDFSP 3BGBFM 5FKFEB #BMEFSB FYQSFTÕ RVF FTUBCBO USB CBKBOEP FO MB JEFOUJGJDB DJÕO Z MPDBMJ[BDJÕO EF MPT TJFUF IPNCSFT RVF QFOFUSBSPO FO FM MVHBS "ZFS GVFSPO BQSFTBEPT USFT EF FMMPT

0USP DBTP EF SPCP B DIJOP FO SFTJEFODJB )BDF EPT BÔPT FO VO SF TJEFODJBM EF 4BOUP %P NJOHP 0FTUF WJWÐBO VOBT QFSTPOBT EF OBDJP OBMJEBE DIJOB RVF GVF SPO WÐDUJNBT EF VO BUSB DP FO TV QSPQJB SFTJEFODJB &SBO TFÔPSFT NBZPSFT MPT DVBMFT SFTJ EÐBO DPO TVT OJFUPT M =C

MFT %JWFSTPT KVSJTUBT FYQMJ DBSPO B %JBSJP -JCSF RVF FO FTUPT DBTPT OP IBZ DSJ NFO OJ EFMJUP Z FM KVF[ PUPSHB MJCFSUBE QVSB Z TJN QMF BM FOGFSNP &M UFNB TVSHF B SBÐ[ EF MB

<`TZXa \_hfgeTg\iT!

USBHFEJB RVF PDVSSJÕ MB OPDIF EFM NBSUFT DVBOEP VO KPWFO DPO USBT UPSOPT NFOUBMFT VMUJNÕ B TV QBESF EF BÔPT B NB DIFUB[PT FO NPNFOUPT FO RVF FTUF TF EJSJHÐB IBTUB MB DBTB EF TV IJKP FO FM TFDUPS *OWJWJFOEB 4BOUP %PNJO HP &TUF QBSB MMFWBSMF TVT NFEJDBNFOUPT &M BCPHBEP /PSCFSUP 3POEÕO FYQSFTÕ RVF FO FTUF DBTP IBZ RVF FWBMVBS MBT DJSDVOTUBODJBT RVF SP EFBSPO FM IFDIP Z TJ FM

SFTQPOTBCMF FTUÅ SFBM NFOUF EJBHOPTUJDBEP DPNP EFNFOUF &O UBM TFOUJEP FM BCPHB EP +PTÌ 5BNÅSF[ TPTUVWP RVF FO FTUF DBTP FM KPWFO OP QVFEF TFS QFOBMNFOUF QSPDFTBEP ZB RVF EJDIB QFSTPOB FTUÅ BDUVBOEP GVFSB EF TÐ &M KVSJTUB TPTUVWP RVF QBSB QPEFS QSPDFTBSMP GBM UBSÐB VO FMFNFOUP GVOEB NFOUBM FO MBT UJQJGJDBDJPOFT QFOBMFT RVF TFSÐB FM FMF NFOUP JOUFODJPOBM M


$' " Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf

I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\%

$POGMJDUP FO 5SPQJDBM EFM &TUF QPS TPMBS RVF BMFHBO FT »SFB WFSEF -PT SFTJEFOUFT TF PQPOFO B RVF FO FM »SFB TF DPOTUSVZB QPSRVF EJDFO WJPMB OPSNB BNCJFOUBM @4GÉ4F 5BA6BF>L

4WT_UXegb WX _T EbfT 4"/50 %0.*/(0 &45& %FTEF IBDF EPT BÔPT MPT WFDJOPT EF MB 6SCBOJ[B DJÕO 5SPQJDBM EFM &TUF F JO WFSTJPOJTUBT JONPCJMJBSJPT NBOUJFOFO VOB EJTQVUB QPS FM DPOUSPM EF VO TPMBS RVF TFHÛO MPT SFTJEFOUFT FT VO ÅSFB WFSEF NJFOUSBT MPT DPNQSBEPSFT BTFHVSBO RVF UJFOFO TV UÐUVMP EF QSPQJFEBE 4F USBUB EF VO TPMBS EF NFUSPT DVBESBEPT EF MB QBSDFMB $ RVF MB DPNVOJEBE JEFOUJGJDB DPNP ÅSFB WFSEF "DUVBM NFOUF FO FM UFSSFOP IBZ VOB DBODIB Z TF DPOTUSVZÕ VO DFOUSP DPNVOBM &M DPOGMJDUP IB HFOFSBEP EJTDVTJPOFT FOUSF MPT SFTJ EFOUFT Z MPT BMFHBEPT BE RVJSJFOUFT -B EJTQVUB IB FTDBMBEP B MB KVTUJDJB 6OP EF MPT SFDMBNBOUFT EF MB QSPQJFEBE GVF BQSFTBEP FO VOB PDBTJÕO DVBOEP JOJDJÕ MPT USBCBKPT EF DPOT USVDDJÕO 3PCFSU +JNÌOF[ Z TV FT QPTB -JTBVSZ "SJBT EJDFO RVF DVFOUBO DPO VO UÐUVMP EF QSPQJFEBE FNJUJEP QPS MB %JSFDDJÕO /BDJPOBM EF 3FHJTUSP EF 5ÐUVMPT FO FM RVF TF JOEJDB RVF TPO MPT QSPQJFUBSJPT EF MPT UFSSF OPT DPNQSBEPT BM TFÔPS "CSBIBN "SUVSP 7BSHBT QPS VO WBMPS TVQFSJPS B MPT USFT NJMMPOFT EF QFTPT +JNÌOF[ BGJSNÕ RVF BO UFT EF BERVJSJS FM JONVF CMF SFBMJ[Õ UPEP FM QSPDF TP EF JEFOUJGJDBDJÕO Z WFSJGJDBDJÕO EF QSPQJFEBE EFM UFSSFOP Z RVF JODMVTP

8_ fb_Te WX _T W\fchgT Xa Gebc\VT_ WX_ 8fgX Xa F78! FO 0SEFOBNJFOUP 5FSSJUP SJBM EF MB "MDBMEÐB MF DPO GJSNBSPO RVF MB QBSUF SF DMBNBEB OP FTUÅ EFOUSP EFM ÅSFB WFSEF *OEJDÕ RVF MB NFKPS NVFTUSB FT RVF BM MBEP EFM TVZP FYJTUFO PUSPT EPT TP MBSFT DPNP DPOTUB FO FM SFHJTUSP RVF FYJTUF EF MPT UFSSFOPT *OEJDÕ RVF FM ÅSFB WFSEF MP EJWJEF VOB DBMMF RVF MB DPNVOJEBE OP JEFOUJGJDB DPNP UBM -JTBVSZ "SJBT FTQPTB EF +JNÌOF[ EJKP RVF BVO RVF UJFOFO UPEPT MPT EP DVNFOUPT MFHBMFT RVF BWBMBO MB QSPQJFEBE EFM TPMBS MB DPNVOJEBE JOTJT UF FO EFDJS RVF FT VO ÅSFB WFSEF Z DVBOEP JOUFOUBO USBCBKBS TF MMFWBO BM QFS TPOBM QSFTP &YQMJDÕ RVF FM QSPQÕTJUP FT DPOTUSVJS FO FM TPMBS VOB PGJDJOB QBSB VOB JO NPCJMJBSJB RVF UJFOFO Z EF FTF NPEP BDPNPEBS B MPT

FNQMFBEPT i/PTPUSPT IFNPT UFOJEP RVF IBDFS VOB TFSJF EF QSPDFTPT QBSB UFOFS OVFT USP TPMBS Z QPEFS VUJMJ[BSMP IFNPT JEP BM "ZVOUB NJFOUP B QMBOFBNJFOUP VSCBOP IFNPT UPDBEP WB SJBT QVFSUBT Z SFBMNFOUF OP IFNPT UFOJEP SFTQVFT UBT FTP OPT IB MBTUJNBEP CBTUBOUF FNPDJPOBMNFOUF Z UBNCJÌO FM CPMTJMMPw JO EJDÕ "SJBT 1PS TV MBEP FM QSFTJEFO UF EF MB +VOUB EF 7FDJOPT EF 5SPQJDBM EFM &TUF 'ÌMJY 3FZFT FYQMJDÕ RVF FTB ÅSFB WFSEF MB IBO WFOEJEP DJODP WFDFT QPSRVF BQBSF DFO UÐUVMPT iNPTUSFODPTw "EWJSUJÕ RVF MB DPNVOJ EBE OP QFSNJUJSÅ RVF TF DPOTUSVZB FO FM MVHBS "EWJSUJFSPO RVF iEFTCB SBUBSÅO DVBMRVJFS DPTB RVF TF JOUFOUF IBDFS FO FM MV HBSw DPNP TF IB IFDIP FO PUSBT PDBTJPOFT M

7<4E<B ?<5E8"4E6;<IB

%FDMBSBO JOBENJTJCMF SFDVSTP EF "E»O $»DFSFT 4% -B 4FHVOEB 4BMB 1F OBM EF MB $PSUF EF "QFMB DJÕO EFM %JTUSJUP /BDJP OBM EFDMBSÕ JOBENJTJCMF VO SFDVSTP EF BQFMBDJÕO EFM NBZPS HFOFSBM EFM &KÌSDJUP "EÅO $ÅDFSFT 4JMWFTUSF RVJFO JOUFOUB RVF TF MF MFWBOUF MB QSJ TJÕO EPNJDJMJBSJB Z FM VTP EF HSJMMFUF RVF UJFOF DPNP NFEJB EF DPFS DJÕO FO FM DBTP EF DP SSVQDJÕO BENJOJTUSBUJWB 0QFSBDJÕO $PSBM -B $PSUF BDPHJÕ MB TPMJ DJUVE EF MB 1SPDVSBEVSÐB &TQFDJBMJ[BEB EF 1FSTF DVDJÕO B MB $PSSVQDJÕO "ENJOJTUSBUJWB 1FQDB EF RVF TF SFDIB[BSB FM SFDVSTP EFM FYEJSFDUPS EFM $VFSQP EF 4FHVSJ EBE 1SFTJEFODJBM $V TFQ QPSRVF GVF TPNFUJ EP GVFSB EFM QMB[P RVF DPOUFNQMB MB MFZ -B EFDJTJÕO GVF DVFT UJPOBEB QPS FM BCPHBEP 3PNFM +JNÌOF[ BCPHB EP EFM NJMJUBS RVJFO MB DBMJGJDÕ DPNP iVOB EFDJ TJÕO FRVJWPDBEB EFM USJ CVOBM Z RVF WJPMFOUB VO QSFDFEFOUF DPOTUJUVDJP OBMw 4PTUVWP RVF USJCV OBM iJSSFTQFUÕ VO DSJUF SJP DMBSP RVF FTUBCMFDF RVF MPT QMB[PT TPO GSBO DPT Z DPNP QMB[PT GSBO DPT OP TF DVFOUBO OJ FM EÐB EF MB OPUJGJDBDJÕO OJ FM EÐB EF TV WFODJNJFO UPw %JKP EFDJEJSÅO FO MPT QSÕYJNPT EÐBT FM TJ HVJFOUF QBTP RVF EBSÅO BOUF MB iFWJEFOUF WVMOF SBDJÕO BM EFSFDIP B MB MJ CFSUBEw RVF QFTB TPCSF TV DMJFOUF EFTEF IBDF DBTJ USFT BÔPT M@4

8a haT bVTf\ a 4_Xk\f @XW\aT T_XZ cebU_X`Tf WX _T i\fgT!

+VJDJP "OUJQVMQP EFUFOJEP QPS MB TBMVE EF BMHVOPT BDVTBEPT &M QSÍYJNP NBSUFT TF DVNQMJS» VO NFT TJO RVF TF EFTBSSPMMFO BVEJFODJBT @Te\fb_ 4dh\ab 4% &M KVJDJP EF GPOEP EFM

DBTP EF DPSSVQDJÕO 0QFSB DJÕO "OUJQVMQP DVNQMJSÅ FM EÐB VO NFT FTUBODBEP QPS MPT QSPCMFNBT EF TBMVE RVF IBO BMFHBEP USFT EF MPT BDVTBEPT -PT JNQVUBEPT TPO 'FSNBOEP 3PTB 3PTB $BSNFO .BHBMZT .FEJOB 4ÅODIF[ Z -JCOJ "SPEJ 7B MFO[VFMB .BUPT -BT EFGFOTBT EF $BSNFO .BHBMZT Z -JCOJ "SPEJ QSF TFOUBSPO BZFS DFSUJGJDBEPT NÌEJDPT SB[ÕO QPS MB RVF RVF TF QPTUFSHÕ MB WJTUB QBSB FM EF GFCSFSP 1PS FTBT EPT JNQVUBEBT UBNQPDP TF DPOPDJÕ FM KVJ DJP RVF FTUBCB QBVUBEP QBSB FM EF FOFSP Z FM EFM DPSSJFOUF &M 7BMFO[VFMB .BUPT BDVEJÕ B MB DMÐOJDB Z OP SF HSFTÕ NÅT Z .FEJOB 4ÅO DIF[ BOVODJÕ RVF FM EÐB TJ HVJFOUF TF TPNFUFSÐB B VOB

DJSVHÐB QPS DÅMDVMPT FO MB WFTÐDVMB "OUFT RVF FMMB 'FSOBOEP 3PTB FYQSFTJ EFOUF EFM 'POEP 1BUSJNP OJBM EF MBT &NQSFTBT 3FGPS NBEBT 'POQFS EJKP FM EF FOFSP RVF TF TFOUÐB JO EJTQVFTUP QFSP OP TF PGSF DJÕ EFUBMMFT QPS MP RVF UBN QPDP TF DPOPDJÕ FM QSPDFTP Z OP IB WVFMUP B EFTBSSP MMBSTF EFTEF FOUPODFT VOB TJHVJFOUF &M DBTP EF DPSSVQDJÕO RVF JNQVUB B MPT IFSNBOPT "MFYJT Z $BSNFO .BHBMZT .FEJOB 4ÅODIF[ DVNQMJSÅ PDIP NFTFT FO MB FUBQB EFM KVJDJP EF GPOEP FM QSÕYJNP EÐB Z DPOPDJÌOEPTF QPS FM 4FHVOEP 5SJCVOBM $PMF HJBEP EFM %JTUSJUP /BDJPOBM &O UPEBT MBT GBTFT RVF MMF WB FO KVTUJDJB FM FYQFEJFOUF TPCSFQBTB ZB MPT USFT BÔPT &M USJCVOBM UJFOF QFOEJFO UF GBMMBS VOB TPMJDJUVE EF MB EFGFOTB EF RVF TFB EFDMBSB EB OVMB MB BDVTBDJÕO FO DPOUSB EF MPT FODBSUBEPT 5BNCJÌO EFCFSÅ EFDJEJS TJ BDPHF FM QFEJNFOUP EF RVF TF FYDMVZB B MPT BCPHBEPT EFM &TUBEP RVF CVTDBO JO EFNOJDFO BM FSBSJP M

+FBO "MBJO UFTUJHP FO DBTP -PT 5SFT #SB[PT @Te\fb_ 4dh\ab 4"/50 %0.*/(0 &M FYQSP DVSBEPS HFOFSBM +FBO "MBJO 3PESÐHVF[ BTJTUJÕ BZFS DPNP UFTUJHP BM OVFWP KVJ DJP DPOUSB WBSJPT EF MPT BDV TBEPT EF WFOEFS MPT UFSSF OPT EFM TFDUPS -PT 5SFT #SB[PT EF 4BOUP %PNJOHP &TUF RVF TF MMFWB B DBCP FO FM $VBSUP 5SJCVOBM $PMFHJB EP EFM %JTUSJUP /BDJPOBM 3PESÐHVF[ GVF TPMJDJUBEP DPNP UFTUJHP QPS FM BDVTB EP $BSMPT "SJT (ÕNF[ 8J MMJBNT FNQMFBEP EF*OWFS TJPOFT 'FSOÅOEF[ 1BSBDIF Z "TPDJBEPT *OGFQB 4 3 - TFHÛO TF JOGPSNÕ 4V BCPHBEP $BSMPT #ÅM

=XTa 4_T\a EbWe ZhXm DBDFS EJKP RVF +FBO "MBJO GVF DJUBEP QPSRVF GVF RVJFO IJ[P FM TPNFUJNJFO UP EFM FYQFEJFOUF EVSBOUF TV HFTUJÕO &M

FYGVODJPOBSJP BDUVBMNFO UF FTUÅ FO BSSFTUP EPNJDMJB SJP QPS FM DBTP 0QFSBDJÕO .FEVTB &O EJDJFNCSF EFM MB 1SJNFSB 4BMB 1FOBM EF MB $PSUF EF "QFMBDJÕO EFM %JTUSJUP /BDJPOBM BDP HJÕ FO QBSUF VO SFDVSTP EF BQFMBDJÕO JOUFSQVFTUP QPS FM .JOJTUFSJP 1ÛCMJDP DPO USB FM BVUP EF OP IB MVHBS EJDUBEP QPS FM FYKVF[ +VBO 'SBODJTDP 3PESÐHVF[ $PO TPSÕ FO GBWPS EF MPT BDVTB EPT FO MB TVQVFTUB FTUBGB FO MB WFOUB EF -PT 5SFT #SB[PT -FPODJP "MNÅO[BS FYEJSFDUPS EF MB $PSQPSB DJÕO %PNJOJDBOB EF &N QSFTBT &TUBUBMFT $PSEF Z PUSPT JNQVUBEPT M


Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf " $(

;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

2VJÃO EFMBUÍ B .BOVFM 3PDIB &M DBTP EFM oFNCBKBEPS 3PDIBp Z TV DPOFYJÍO DPO MB *OUFMJHFODJB $VCBOB .*".* .BOVFM 3PDIB FSB CJFO DPOPDJEP FO MPT DÐSDV MPT EF ÌMJUF EF .JBNJ QPS TV QPSUF BSJTUPDSÅUJDP DBTJ SF HJP RVF QBSFDÐB BQSPQJBEP QBSB VO EJQMPNÅUJDP FTUB EPVOJEFOTF EF DBSSFSB FEV DBEP FO VOJWFSTJEBEFT EF NÅYJNP QSFTUJHJP Z RVF PDV QÕ BMUPT DBSHPT FO 3FQÛCMJDB %PNJOJDBOB "SHFOUJOB #P MJWJB $VCB Z MB $BTB #MBODB &M i&NCBKBEPS 3PDIBw DPNP QSFGFSÐB RVF MP MMBNB SBO FYJHJÕ Z PCUVWP SFTQFUP "TÐ RVF FM FYBHFOUF EF MB $*" 'ÌMJY 3PESÐHVF[ UVWP EVEBT FO DVBOEP VO UFOJFOUF DPSPOFM EFTFSUPS EFM FKÌSDJUP DVCBOP TF QSFTFOUÕ FO TV DBTB EF .JBNJ DPO VOB QJTUB TPSQSFOEFOUF i3PDIBw IBCSÐB EJDIP FM IPNCSF iFTUÅ FTQJBOEP QBSB $VCBw 3PESÐHVF[ RVJFO QBSUJDJ QÕ FO MB JOWBTJÕO EF #BIÐB EF $PDIJOPT FO $VCB FO Z FO MB FKFDVDJÕO EFM SFWPMVDJPOBSJP i$IFw (VF WBSB DSFZÕ FO FTF NPNFO UP RVF MB JOGPSNBDJÕO TPCSF 3PDIB FSB VO JOUFOUP EF EF TBDSFEJUBS B VO DPNQBÔFSP EF DSV[BEB BOUJDPNVOJTUB /P PCTUBOUF EJKP RVF USBOT NJUJÕ FM NFOTBKF EFM EFTFS UPS B MB $*" MB DVBM TF NPT USÕ JHVBMNFOUF FTDÌQUJDB i/BEJF MF DSFZÕw EJKP 3P ESÐHVF[ FO VOB FOUSFWJTUB DPO 5IF "TTPDJBUFE 1SFTT i5PEPT QFOTBNPT RVF FSB VOB EJGBNBDJÕOw &TB QJTUB EF IBDF UBOUP UJFNQP WPMWJÕ DPO EFWBTUB EPSB DMBSJEBE FO EJDJFN CSF DVBOEP 3PDIB RVJFO BIPSB UJFOF BÔPT GVF BSSFTUBEP FO TV DBTB EF .JBNJ 'VF BDVTBEP EF TFS WJS DPNP BHFOUF TFDSFUP EF $VCB EFTEF MB EÌDBEB EF FO MP RVF MPT GJTDBMFT MMBNBSPO VOB EF MBT USBJDJP OFT NÅT EFTWFSHPO[BEBT Z EF MBSHB EVSBDJÕO FO MB IJT UPSJB EFM %FQBSUBNFOUP EF &TUBEP EF &TUBEPT 6OJEPT

3PDIB GVF HSBCBEP FO TF DSFUP QPS VO BHFOUF FODV CJFSUP EFM '#* DVBOEP FMPHJÕ B 'JEFM $BTUSP DPNP i&M $P NBOEBOUFw Z BMBSEFÕ TPCSF TV USBCBKP QBSB FM HPCJFSOP DPNVOJTUB EF $VCB BM RVF DBMJGJDÕ EF iNÅT RVF VO HSBOE TMBNw DPOUSB FM iFOF NJHPw &TUBEPT 6OJEPT : QBSB PDVMUBS TVT WFSEBEFSBT MFBMUBEFT EJDFO GJTDBMFT Z BNJHPT 3PDIB BEPQUÕ FO MPT ÛMUJNPT BÔPT MB QFSTPOB MJEBE GBMTB EF VO ÅWJEP QBS UJEBSJP EF %POBME 5SVNQ RVJFO IBCMBCB DPO EVSF[B DPOUSB MB OBDJÕO JOTVMBS i3FBMNFOUF BENJSBCB B FTUF IJKP EF Q w EJKP 3P ESÐHVF[ FOPKBEP i2VJFSP WFSMP B MPT PKPT Z QSFHVO UBSMF QPS RVÌ MP IJ[P 5VWP BDDFTP B UPEPw .JFOUSBT 3PDIB TF EFDMBSB CB JOPDFOUF EF DBSHPT GF EFSBMFT EFTEF MB DÅSDFM FTUB TFNBOB MPT JOWFTUJHBEPSFT EFM '#* Z EFM %FQBSUBNFOUP EF &TUBEP IBO USBCBKBEP QBSB EFTDJGSBS MB QJF[B GBM UBOUF NÅT HSBOEF EFM DBTP FYBDUBNFOUF RVÌ QVEP IB CFS FOUSFHBEP B $VCB FM WF UFSBOP EJQMPNÅUJDP &T VOB FWBMVBDJÕO EF EB ÔPT DPOGJEFODJBM RVF TF DSFF RVF UPNBSÅ BÔPT DPNQMJDBEB QPS FM DPO GSF DVFODJB UVSCJP NVOEP EF MB JOUFMJHFODJB -B "1 IBCMÕ DPO EPT EPDF OBT EF FYGVODJPOBSJPT TÌ OJPS EF DPOUSBJOUFMJHFODJB EF &TUBEPT 6OJEPT EFTFS UPSFT DVCBOPT EF JOUFMJHFO DJB Z BNJHPT Z DPMFHBT EF 3PDIB QBSB SFDPOTUSVJS MP RVF TF TBCF IBTUB BIPSB TP CSF TV USBJDJÕO Z MBT QJTUBT OP DBQUBEBT Z MBT TFÔBMFT EF BMFSUB RVF QPESÐBO IBCFSMP BZVEBEP B FWJUBS FM FTDSVUJ OJP EVSBOUF EÌDBEBT /P GVF TÕMP FM JOGPSNBOUF EF 3PESÐHVF[ B RVJFO TF OFHÕ B JEFOUJGJDBS BOUF MB "1 QFSP EJKP RVF GVF FOUSF WJTUBEP SFDJFOUFNFOUF QPS FM '#* -PT FYGVODJPOBSJPT EJKF SPO B MB "1 RVF B QSJODJQJPT EF MB $*" TBCÐB RVF 'J EFM $BTUSP UFOÐB VO TÛQFS

$ÍNP MMFHÍ B TFS FTQÇB

/P FTUÅ DMBSP FYBDUBNFOUF DÕNP $VCB QVEP SFDMVUBS B 3PDIB QFSP MPT GJTDBMFT EJDFO RVF PDVSSJÕ FO BMHÛO NPNFOUP EF MB EÌDBEB EF DVBOEP UPEBWÐB BDVNVMBCB UÐUVMPT Z MPT DBNQVT VOJWFSTJUBSJPT FTUBEPVOJEFOTFT FTUBCBO MMFOPT EF FTUVEJBOUFT RVF TJNQBUJ[BCBO DPO MBT DBVTBT J[ RVJFSEJTUBT &O FM BÔP FO RVF TF HSBEVÕ EF :BMF 3PDIB WJBKÕ B $IJMF EPOEF TF DPOWJSUJÕ FO VO iHSBO BNJHPw EF MB BHFODJB EF JOUFMJHFODJB EF $VCB MB %JSFDDJÕO (FOFSBM EF *OUFMJHFODJB %(* TFHÛO HSBCBDJPOFT EF MB PQFSBDJÕO FODVCJFSUB EFM '#* &TF NJTNP BÔP MB $*" BZVEÕ B EFSSPDBS BM HPCJFSOP TP DJBMJTUB EF 4BMWBEPS "MMFOEF SFTQBMEBEP QPS $BTUSP Z MP SFFNQMB[Õ QPS VOB CSVUBM EJDUBEVSB NJMJUBS

JOGJMUSBEP VO iTÛQFS UPQPw FTDPOEJEP FO MP NÅT QSPGVOEP EFM HPCJFSOP EF &TUBEPT 6OJEPT "MHV OPT BIPSB TPTQFDIBO RVF QVEP IBCFS TJEP 3PDIB Z RVF BM NFOPT EFTEF QPESÐB IBCFS FTUBEP FO VOB MJTUB DPSUB FOUSFHBEB BM '#* EF QSFTVOUPT FTQÐBT DVCB OPT RVF PDVQBCBO BMUPT DBSHPT FO MPT DÐSDVMPT EF

9H8AG8 8KG8EA4

@TahX_ EbV[T TVhfTWb WX Xfc\Te cTeT X_ ZbU\Xeab WX 6hUT!

QPMÐUJDB FYUFSJPS &M BCPHBEP EF 3PDIB OP SFTQPOEJÕ B SFQFUJEPT NFO TBKFT FO CVTDB EF DPNFOUB SJPT 5BNQPDP FM '#* Z MB $*" i&TUF FT VO FSSPS NPOV NFOUBMw EJKP 1FUFS 3PNF SP FY TVCTFDSFUBSJP EF &T UBEP QBSB -BUJOPBNÌSJDB RVJFO USBCBKÕ DPO 3PDIB i5PEPT OPTPUSPT FTUBNPT IBDJFOEP VO FOPSNF FYB NFO EF DPODJFODJB Z B OB EJF TF MF PDVSSF OBEB )J[P VO USBCBKP JODSFÐCMF QBSB DVCSJS TVT IVFMMBTw M4C


$) " Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf Petróleo

;9EDECË7

I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\% $) " I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

Barril en WTI. Datos en US$

Dólar Datos en RD$ 78.03

77.87

58.71

58.77

58.8

Venta

Compra

58.83

58.82

Euro

Compra

Datos en RD$

62.99

62.97 62.81

76.84

V9

76.92

L12

76.64

M13

62.82

58.48

M14

V9

J15

58.31

58.35

L12

M13

58.47

58.47

M14

J15

62.64 V9

L12

M13

M14

J15

3% EFCF BDFMFSBS MB NBSDIB QBSB MMFHBS B DÍNP TF WJTVBMJ[B FO M -B &TUSBUFHJB /BDJPOBM EF

%FTBSSPMMP BWBO[B B SJUNP NPEFSBEP DPO JODMJOBDJÍO BM SF[BHP FO WBSJPT JOEJDBEPSFT

Nivel de desempeño indicadores, según ejes Logrado

Promisorio

45.45 %

Moderado

16.00 %

Estancado 42.55%

Deterioro 25.00 %

60.00 % 25.00%

@Te\X_T @X] T 4% )BDF BÔPT RVF TF

QSPNVMHÕ VOB MFZ RVF QJO UB B MB 3FQÛCMJDB %PNJOJ DBOB DPNP VO QBÐT iNPEF MPw QBSB FM -B WJTJÕO QMBTNBEB FO MB -FZ EF MB &TUSBUFHJB /BDJPOBM EF %FTBSSPMMP &/% FT RVF B FTB GFDIB TF BTQJSB B UFOFS VOB OBDJÕO QSÕTQFSB EPOEF MBT QFSTPOBT WJWBO EJHOBNFOUF FO FM NBSDP EF VOB EFNPDSBDJB QBSUJDJ QBUJWB RVF HFTUJPOB Z BQSP WFDIB TVT SFDVSTPT Z TF JO TFSUB DPNQFUJUJWBNFOUF FO MB FDPOPNÐB HMPCBM &M iQFSPw FT RVF FM QBÐT EFCF BDFMFSBS FM QBTP TJ RVJF SF MPHSBS MP BOUFSJPS QVFT EJ DIB FTUSBUFHJB NBSDIBCB BM B VO SJUNP NPEFSBEP DPO VOB DPOTJEFSBCMF JODMJ OBDJÕO BM SF[BHBSTF FO JOEJ DBEPSFT GVFSUFNFOUF JNQBD UBEPT QPS MB QBOEFNJB EFM $07*% Z MB HVFSSB FOUSF 3VTJB Z 6DSBOJB MPT RVF TF FODVFOUSBO FO MB iTFOEB EF MB SFDVQFSBDJÕOw &T FM QSPQJP HPCJFSOP RVF TF BVUPFWBMÛB BTÐ B USBWÌT EFM .JOJTUFSJP EF &DPOPNÐB &O

FM 6OEÌDJNP *OGPSNF "OVBM EF "WBODF FO MB *NQMFNFO UBDJÕO EF MB &/% QV CMJDBEP BOUFBZFS TF FTUBCMF DF RVF MPT QFSÐPEPT EF DSJTJT NVOEJBM EF MPT ÛMUJNPT USFT BÔPT EFKBO WFS MB OFDFTJEBE EF BDFMFSBS MB NBSDIB 4FHÛO FM NJOJTUFSJP EJDIB BDFMFSBDJÕO JNQMJDB SFWJTBS BTQFDUPT RVF IBO TJEP BGFD UBEPT QPS MPT DBNCJPT PDV SSJEPT B OJWFM OBDJPOBM F JO UFSOBDJPOBM F JODPSQPSBS FMFNFOUPT RVF BM NPNFOUP EFM EJTFÔP EF MB FTUSBUFHJB OP GVFSPO DPOTJEFSBEPT 1FSP MB QSPQJB JOTUJUVDJÕO SFDPOPDF RVF MB DPNQMFKJ EBE OBUVSBM EF MPT UFNBT RVF DPOGMVZFO FO MPT DVB USP FKFT EF MB &TUSBUFHJB BHSBWBEP QPS MBT DPO WVMTJPOFT JOUFSOBDJPOBMFT iEJCVKBO VO NBQB EF QSP CMFNBT SFUBEPSw &O HFOFSBM MB &/% DVFOUB DPO DVBUSP FKFT FT USBUÌHJDPT FO MPT RVF TF EF MJOFBO PCKFUJWPT HFOFSB MFT SFTQBMEBEPT QPS PCKFUJWPT FTQFDÐGJDPT Z MÐOFBT FTUSBUÌHJDBT EF BD DJÕO &O FM VOEÌDJNP JOGPS NF TF QSFTFOUB FM BWBODF

17.02%

18.18 % 9.09 % 27.27 %

Eje 1

25.00 % 27.66 % 8.00 % 16.00 % Eje 2

25.00 % 4.26% 8.51% Eje 3

Eje 4

Eje 1: Estado social democrático de derecho Eje 2: Sociedad con igualdad de derechos y oportunidades

Eje 3: Economía sostenible, integradora y competitiva Eje 4: Una sociedad de producción y consumo ambientalmente sostenible que adapta al cambio climático

Fuente: Ministerio de Economía, Planificación y Desarrollo

Autor: Ximena Lecona / Diario Libre

BMDBO[BEP BM EF FTUPT JOEJDBEPSFT SFTQFDUP B MB NFUB RVJORVFOBM 4FHÛO FM JOGPSNF BM FM EF MPT JOEJDBEPSFT IBCÐB MPHSBEP TVT NFUBT QBSB FM RVJORVFOJP FM NBO UFOÐB VOB USBZFDUPSJB QSPNJ TPSJB BMDBO[BSÐBO MB NFUB EF TFHVJS TV USBZFDUP SJB FM TF FODPOUSBCB FO VO OJWFM NPEFSBEP NFKPSB SÐBO SFTQFDUP EF MB MÐOFB CBTF QFSP OP MP TVGJDJFOUF DPNP QBSB BMDBO[BS MB NFUB SFUSPDFEÐBO Z FM TF FO DPOUSBCB FTUBODBEP

"MHVOPT SFTVMUBEPT "VORVF IBZ QSPHSFTPT FO DPNQSBT Z DPOUSBUBDJPOFT

QÛCMJDBT FO MB FWBMVBDJÕO TF TFÔBMB RVF IBZ PQPSUVOJ EBE EF NFKPSB FO FM DVN QMJNJFOUP EF MPT QMB[PT EF MPT QSPDFTPT SFMBDJPOBEPT i&O FM ÅNCJUP KVEJDJBM Z TFHVSJEBE DJVEBEBOB TF PCTFSWBO BWBODFT DPO MB BQMJDBDJÕO EF OPSNBUJWBT QFSP BÛO QFSTJTUF MB SFTJT UFODJB B MB CBKB EF JOEJDB EPSFT JNQPSUBOUFT RVF NVFTUSBO OJWFMFT FMFWB EPT EF JODJEFODJBw TFÔB MB "EWJFSUF RVF JOEJDBEP SFT JNQPSUBOUFT DPNP MB UBTB EF IPNJDJEJPT QSF TFOUBO SFUSPDFTPT "HSFHB RVF FO FM QBÐT TF IBO SFBMJ[BEP iBNQMJPT FT GVFS[PTw FO FEVDBDJÕO TB

MVE TFHVSJEBE TPDJBM QPCSF [B EFTJHVBMEBE WJWJFOEB Z BDDFTP B TFSWJDJPT FO TFOUJ EP HFOFSBM QFSP QFSTJTUFO EFTBGÐPT FTUSVDUVSBMFT Z MB OFDFTJEBE EF GPSUBMFDFS MBT JOTUJUVDJPOFT SFDUPSBT "EF NÅT IBZ PQPSUVOJEBEFT EF NFKPSB EF MBT EFGJDJFODJBT FO FM EFTFNQFÔP FEVDBUJWP &O MB FDPOPNÐB TF IBO DPOTFHVJEP JNQPSUBOUFT BWBODFT QFSP TJHVFO QSF TFOUFT MPT SFUPT EF FMFWBS MBT SFDBVEBDJPOFT GJTDBMFT RVF DPNP QPSDFOUBKF EFM QSPEVDUP JOUFSOP CSVUP TF NBOUJFOF FTUBODBEB SF EVDJS MB JOGPSNBMJEBE Z FMF WBS MB BTJHOBDJÕO EF DSÌEJ UP B MB QSPEVDDJÕO M

3FHJÍO OPSUF FYQPSUB 3% .. FO BËPT 4PMP FO FOFSP EFM HFOFSÍ FM EF QSPEVDUPT MPDBMFT WFOEJEPT BM FYUFSJPS <e`ZTeW 7X ?T 6ehm 4"/50 %0.*/(0 -BT FY

QPSUBDJPOFT EPNJOJDBOBT RVF QSPWJFOFO EF MB SFHJÕO OPSUF IBO HFOFSBEP NJMMPOFT EF EÕMBSFT FO EJWJ TBT EFTEF FM IBTUB FM TFHÛO FM $FOUSP EF &YQPSUBDJÕO F *OWFSTJPOFT EF MB 3FQÛCMJDB %PNJOJDB

OB 1SP%PNJOJDBOB &TUBT FYQPSUBDJPOFT TF MP HSBSPO USBT MB WFOUB EF NÅT EF QSPEVDUPT QSPWF OJFOUFT EF VOBT FNQSF TBT FYQPSUBEPSBT EF FTB [POB DBSBDUFSJ[BEB QPS TVT FNQSFTBT EF NJOFSÐB [POBT GSBODBT NBUFSJBMFT EF DPOT USVDDJÕO Z BHSPJOEVTUSJBMFT &O FM NBSDP EF MB GJSNB EF VO BDVFSEP EF DPMBCPSBDJÕO DPO MB "TPDJBDJÕO EF *OEVT USJBMFT EF MB 3FHJÕO /PSUF "JSFO MB EJSFDUPSB FKFDVUJ WB EF 1SP%PNJOJDBOB #J WJBOB 3JWFJSP JOEJDÕ RVF

QFTF B MB DBÐEB EFM FO MBT FYQPSUBDJPOFT OBDJPOB MFT EVSBOUF FM EFCJEP BM JNQBDUP UFNQPSBM EFM DJF SSF GSPOUFSJ[P Z B VOB EJTNJ OVDJÕO EF MPT QSPEVDUPT NJ OFSPT DPNP FM GFSSPOÐRVFM Z FM PSP MBT FYQPSUBDJPOFT NVFTUSBO VOB UFOEFODJB QPTJUJWB EF SFDVQFSBDJÕO 3FGJSJÕ RVF B FOFSP EFM MBT FYQPSUBDJPOFT ZB BMDBO[BSPO NJMMPOFT EF EÕMBSFT B OJWFM OBDJPOBM %F FTF UPUBM FM MP BQPSUÕ FM $JCBP DPO NJMMPOFT EF EÕMBSFT

.ÆT BDDFTP B NFSDBEPT

8]XVhg\ibf Y\e`Ta X_ TVhXeWb!

BUeT Xa VbafgehVV\ a!

1BSB JODSFNFOUBS MB DBQBDJ EBE FYQPSUBEPSB EF FTUB SF HJÕO MB JOTUJUVDJÕO TVTDSJ CJÕ VO BDVFSEP FO FM RVF TF DPNQSPNFUJÕ B EBS TFHVJ NJFOUP B MBT HFTUJPOFT EF OFHPDJPT EF MB "JSFO 5BNCJÌO TF PUPSHBSÅ BQP ZP Z BTFTPSBNJFOUP QBSB JO DFOUJWBS B NÅT OFHPDJPT B FYQPSUBS Z TF JODMVJSÅ B NÅT FNQSFTBSJPT FO GFSJBT Z NJ TJPOFT DPNFSDJBMFT FO MBT RVF QBSUJDJQB MB 3FQÛCMJDB %PNJOJDBOB QBSB QSPNPWFS TVT QSPEVDUPT M

&M DSÃEJUP B DPOTUSVDDJÍO BVNFOUÍ VO 4% -B CBODB NÛMUJQMF SFQSFTFOUB FM EF MPT GJOBODJBNJFOUPT EFM TFD UPS DPOTUSVDDJÕO DVZPT NPOUPT BVNFOUBSPO VO FO FM -B "TPDJBDJÕO EF #BODPT .ÛMUJQMFT EF MB 3FQÛCMJDB %PNJOJDBOB "#" JOGPSNÕ BZFS RVF MB DBSUFSB EF DSÌEJ UP EF MPT CBODPT QBSB FM TFDUPS DPOTUSVDDJÕO TF JODSFNFOUÕ FO NJMMPOFT EF QFTPT FRVJWBMFOUF BM BM QBTBS EF NJMMP OFT EF QFTPT FO B NJMMPOFT EF QF TPT BM DJFSSF EFM &O VOB OPUB EF QSFO TB EFTUBDÕ RVF FTF BV NFOUP GVF JNQVMTBEP QPS GPOEPT QSPQJPT EF MPT CBODPT NÛMUJQMFT Z MPT SFDVSTPT EFM FODBKF MFHBM MJCFSBEPT QPS MBT BVUPSJEBEFT NPOFUBSJBT QBSB EJOBNJ[BS FM TFDUPS DPOTUSVDDJÕO *OEJDÕ RVF FTUF UJQP EF GJOBODJBNJFOUP UBN CJÌO MMBNBEP JOUFSJOP TF PUPSHB B MBT FNQSFTBT DPOTUSVDUPSBT DPO MB GJ OBMJEBE EF BERVJSJS NB UFSJBMFT QBHBS NBOP EF PCSB Z DVCSJS PUSPT HBT UPT SFMBDJPOBEPT B MB FEJ GJDBDJÕO P QSPZFDUP -B DBSUFSB IJQPUFDBSJB TVCJÕ NJMMPOFT EF QFTPT MP RVF TJHOJGJDB VO FO UÌSNJOPT SF MBUJWPT BM QBTBS EF NJMMPOFT EF QF TPT FO B NJ MMPOFT EF QFTPT BM &M NPOUP BEJDJPOBM GVF DBOBMJ[BEP B USBWÌT EF OVFWPT QSÌTUBNPT QBSB MB NJTNB DBOUJEBE EF WJWJFOEBT M


Noticias Opinión Revista Deportes / 17

DiarioLibre. Viernes, 16 de febrero de 2024

FUENTE EXTERNA

El relevo en empresas familiares: estrategia para permanecer Grupo Ramos prepara transición, ¿cómo fue en otras? Diario Libre SD. Es común que en la Re-

pública Dominicana las empresas sean familiares y ninguna está obligada a la transparencia exigida a las que cotizan en bolsas de valores, salvo la participación debida a los accionistas. Sin embargo, los cambios en la administración de los negocios más importantes del país trascienden y la tendencia es a que las nuevas generaciones, formadas bajo el ojo cuidadoso de los mayores, tomen las riendas, innoven y

se adapten a los nuevos tiempos y exigencias del mercado. Poco habituales son los anuncios, como el hecho en esta semana por la segunda generación de la familia Ramos Fernández, sobre la transición para terminar con su retiro de roles gerenciales en Grupo Ramos en el próximo año. Estrategias similares también han seguido otros conglomerados de origen familiar en el país en su apuesta. “Estamos convencidos de que este es el mejor momento para hacerlo, después de

una exitosa trayectoria laboral de muchos años de servicio”, afirmó Mercedes Ramos Fernández, presidenta del Consejo de Directores de Grupo Ramos, en una carta en la que avisó la decisión a sus proveedores y relacionados. El origen de la empresa se remonta al 1965. Otras compañías dominicanas de larga data han visto a bien hacer cambios administrativos y en sus líneas de negocios, lo que les ha permitido seguir consolidadas. Estos son algunos ejemplos. b

Empresarios que lideran grandes empresas dominicanas de origen familiar.

Grupo SID

Grupo Puntacana

Grupo Corripio

La Sociedad Industrial Dominicana -hoy Grupo SID- es un conglomerado de empresas de fabricación y comercialización de productos de consumo masivo con más de 2,000 productos bajo su sombrilla y presencia en 17 países. Su historia data desde 1937. Está conformado por las compañías MercaSID, Induveca, Induspalma, Escogido Baseball Club y NEXT. Además es el distribuidor de marcas de consumo masivo. Su fundador, José María Bonetti Burgos, visionó una industria manufacturera de grasas comestibles. Se le unieron más tarde Jesús Armenteros Seisdedos y Ernesto Vitienes Lavandero. El legado de los fundadores ha cruzado ya tres generaciones y el grupo está dando paso a la cuarta. En 2015, se realiza una transición generacional y se designa a Ligia Bonetti Du-Breil como presidenta ejecutiva de las empresas del grupo. Pasó a ocupar los cargos de José Miguel y Roberto Bonetti Guerra, quienes concluyeron su labor de más de 45 años a la cabeza del consorcio, pero siguen formando parte de la administración. En el negocio también permanecen integrantes de las tres familias, como Mario Cabrera Vitienes, Mónica Armenteros, Rodrigo Vitienes, José M. Armenteros, José M. Bonetti y Roberto Bonetti, según informaciones institucionales publicadas.

El Grupo Puntacana lo conforman más de 12 empresas y cuenta con una sombrilla de 15,000 colaboradores directos e indirectos. Entre sus negocios se destacan hoteles, campos de golf, un aeropuerto internacional y un periódico. Su inicio se remonta al 1969, cuando el estadounidense Ted Kheel y un grupo de 40 socios compran aproximadamente 30 millas cuadradas de tierra sin desarrollar en el este de la República Dominicana. Para 1970, el dominicano Frank Rainieri, Kheel y sus socios comenzaron el desarrollo del proyecto turístico de Punta Cana, que posteriormente se convierte en uno de los destinos de vacaciones más visitados en el Caribe. En 2021, Frank Elías Rainieri asume el liderazgo del grupo que su padre cimentó, siendo designado como su CEO (Chief Executive Officer). Sus hermanas Paola y Francesca lo acompañan en esa dirección, la primera como CMO (Chief Marketing Officer) y la segunda como CFO (Chief Financial Officer). En esta gestión se han anunciado nuevas inversiones en Miches, Punta Cana y Guyana, y se apuesta por la diversificación.

Manuel Corripio García es el fundador de este conglomerado. Nació en España, desde donde emigró a la República Dominicana. Al inicio de la década del 1960, su hijo José Luis Corripio (Pepín), comenzó a expandir y diversificar el entonces pequeño negocio familiar, enfocándose en la comercialización de electrodomésticos y juguetes. Para la década de 1990 el hijo mayor de Pepín, Manuel, incursiona en el negocio de productos de consumo diario y se asocia comercialmente con otras empresas. Actualmente, Grupo Corripio tiene presencia como socio mayoritario, representante para el país o dueño total de una serie de empresas de las ramas de electrodomésticos, juguetes, consumo masivo, cinematografía, medios de comunicación y construcción, entre otros. Además de Manuel, ya sea vinculados a la Fundación Corripio o a las empresas del conglomerado, siguen sosteniendo el legado familiar: José Luis Corripio Estrada, Lucía Corripio Alonso, José Alfredo Corripio Alonso y Ana Corripio Alonso, de acuerdo con informaciones institucionales publicadas.

Inicia

Induban

Grupo Rica

Anteriormente se llamaba Vicini, pero en 2016 se anunció el cambio de nombre de la firma a Inicia, para continuar con la administración de las inversiones de la familia Vicini, sustentadas en un legado de 140 años de emprendimiento y experiencia de cuatro generaciones. Su equipo está encabezado por Felipe, Amelia, José y Juan, los cuatro de apellido Vicini. La firma procura darles continuidad a los valores de la familia, cuyo apellido ha trascendido desde los sectores agrícola e industrial, hasta el cinematográfico, de gestión del conocimiento y de activos. Esos activos se distribuyen en los sectores energía, finanzas, industria, turismo, agropecuario, agroindustrial, deportes y comunicaciones, entre otros.

Industrias Banilejas (Induban) es una empresa productora de café dominicana conocida especialmente por su Café Santo Domingo. La compañía fue fundada en 1945, por Manuel de Jesús Perelló Báez, quien estuvo al frente de la dirección de la empresa hasta 1999, sucediéndole su hijo, Rafael de Jesús Perelló Abreu, hasta el 2018. Posteriormente se incorporaron en la Dirección General miembros de la tercera generación familiar, ocupando Manuel José Pozo Perelló la Presidencia Ejecutiva. Como parte de sus innovaciones para mantenerse en el mercado, Induban incursiona en nuevos modelos de negocios con Aroma Coffee Service, en el 2007; Agrocafé del Caribe, en el 2011; Santo Domingo Coffee Shop, en el 2013; y el Instituto del Café Santo Domingo, en el 2017.

En 1966 se inaugura la Pasteurizadora Rica y para 1975 el doctor Julio Brache ocupa su presidencia. Con el pasar de los años, se convierte en un grupo corporativo con casi 60 años de experiencia en la rama alimenticia. Además de Pasteurizadora Rica, el grupo lo componen Consorcio Cítricos Dominicanos y Lechería San Antonio. Sus productos se venden en mercados extranjeros, como Estados Unidos e islas del Caribe. Pedro Guillermo Brache Álvarez actualmente es el presidente ejecutivo corporativo de Grupo Rica, siguiendo el legado de su padre. El apellido Brache también se mantiene en el puesto de vicepresidente del equipo directivo, con Julio Brache Álvarez; de tesorero, con Braulio Brache Álvarez; y de vocal, con Blas Enrique Brache, como parte del equipo directivo del grupo, de acuerdo con datos institucionales publicados por la empresa.

Agencia Bella

Grupo Rizek

Martí

El inmigrante español Juan José Bellapart fundó la Agencia Bella en 1956. La empresa comenzó vendiendo radios, muebles y otros artículos, hasta consolidarse como un negocio dedicado a la comercialización de vehículos. Fue pionero en la introducción en el país de la marca Honda. La pasión de Bellapart por las artes visuales, las artes plásticas y la escultura lo llevó a abrir el Museo Bellapart, convirtiéndose en un referente del coleccionismo nacional. El legado de Bellapart en Agencia Bella lo ha continuado su hija Maribel, quien es su vicepresidenta ejecutiva.

El apellido Rizek está ligado a una empresa de tradición familiar que se inició en 1905 con Nazario Rizek. Hoy está liderada por su cuarta y quinta generación. Se ha destacado por la producción, procesamiento y exportación de cacao, con sus marcas Nazario Rizek, Rizek SAS, Rizek Cacao y Kahkow. A lo largo de los años, el negocio se ha ido diversificando para invertir en empresas y conformar el Grupo Rizek, presidido por Héctor José Rizek Sued, junto a sus hermanos Samir y Ela Sarah. Las empresas afiliadas al grupo son: Rizek Cacao, Alpha Inversiones, Parval Puesto de Bolsa, United Capital Puesto de Bolsa y Gam Capital Sociedad Administradora de Fondos de Inversión.

En 1964, Carlos Martí comienza a distribuir gas propano a domicilio en una camioneta y funda su primera compañía. Posteriormente, en 1979, adquiere los activos de Esso Gas y pasa a ser distribuidor mayorista de gas licuado de petróleo en el país. En 1997, Martí, junto con su hijo Carlos José, adquiere la totalidad de las acciones de Tropigas en el país. Estos fueron inicios de un conglomerado empresarial que se ha ido expandiendo en el mercado local, centroamericano y del Caribe, con las marcas: Tropigas, Sunix, Tropigas Natural, Fundación Tropigas, Volvo República Dominicana, Volvo Puerto Rico, Volvo Panamá, ENSO, elDinero, Tropinsa, Fiat, Alfa Romeo, Case e Iveco, entre otras.


$+ " Abg\V\Tf Bc\a\ a EXi\fgT 7XcbegXf

FB7D;J7

I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\% $+ " I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

GKx 9KH?EIE 'VNBS BMUFSB FM TJTUFNB JONVOJUBSJP IBTUB EFT QVÌT EF IBCFSMP EFKBEP MP RVF OP TPMP BVNFOUB MB QSFEJTQPTJDJÕO B EF TBSSPMMBS FOGFSNFEB EFT TJOP RVF BHSBWB DVBMRVJFS QBEFDJNJFO UP DPUJEJBOP

$PSEJMMFSB #FBUB VOB QPTJCMF PQPSUVOJEBE EF DPOTFSWBDJÍO CBKP MB TVQFSGJDJF EF 3% 6OB FYQFEJDJÍO DJFOUÇGJDB CVTDB RVF MB DPSEJMMFSB TVCNBSJOB DPNQBSUJEB DPO $PMPNCJB TFB VO »SFB PDF»OJDB QSPUFHJEB 877L I<GG<A<

CTb_T J\f^l 4"/50 %0.*/(0 &M .JOJT UFSJP EF .FEJP "NCJFOUF QSFTFOUÕ MPT QSJNFSPT SF TVMUBEPT EF VOB FYQFEJ DJÕO DJFOUÐGJDB RVF CVTDB RVF TF EFDMBSF DPNP ÅSFB QSPUFHJEB PDFÅOJDB VOB DPSEJMMFSB TVCNBSJOB RVF DPNQBSUFO 3FQÛCMJDB %P NJOJDBOB Z $PMPNCJB %F BDVFSEP B MPT IBMMB[HPT MB $PSEJMMFSB #FBUB FT FM SFGV HJP EF WBSJBT BWFT Z FTQF DJFT NBSJOBT BMHVOBT FO QFMJHSP EF FYUJODJÕO &M NJOJTUSP .JHVFM $FBSB )BUUPO NBOJGFTUÕ QSFWJP B MB QSFTFOUBDJÕO EF MPT IB MMB[HPT QSFMJNJOBSFT RVF MB FYQFEJDJÕO FT VOB NVFTUSB EFM DPNQSPNJTP EFM QBÐT DPO MPHSBS MB NFUB EF MPHSBS MB QSPUFDDJÕO EFM EF ÅSFBT QSPUFHJEBT NBSÐUJNBT Z UFSSFTUSFT BOUFT EFM FTUBCMFDJEP FO FM .BSDP (MPCBM EF #JPEJWFSTJEBE i&TUB FYQFEJDJÕO MB QSJ NFSB FO TV DMBTF FO FTUB [POB QPDP FTUVEJBEB TF IB MMFWBEP B DBCP DPO UFD OPMPHÐB EF WBOHVBSEJB Z DPOGPSNBSÅ MB CBTF DJFOUÐ GJDB OFDFTBSJB QBSB SFTQBM EBS MB QSPUFDDJÕO Z SFHVMB DJÕO EF FTB ÅSFB SJDB FO EJWFSTJEBE NBSJOBw TPTUV WP FM GVODJPOBSJP -B FYQFEJDJÕO TF FYUFO EJÕ QPS EÐBT Z DVCSJÕ

VOBT IPSBT EF JOWFTUJ HBDJÕO Z VO SFDPSSJEP EF LJMÕNFUSPT EF BDVFS EP B MP FYQMJDBEP QPS +P OBUIBO %FMBODF RVJFO GVOHJÕ DPNP DPPSEJOBEPS EF MB FYQFEJDJÕO

)BMMB[HPT %FMBODF DJUÕ FOUSF MBT FTQF DJFT FODPOUSBEBT FO MB DPS EJMMFSB VCJDBEB BM TVS EF MB QSPWJODJB 1FEFSOBMFT BM UJ CVSÕO PDFÅOJDP QVOUBT CMBODBT VO FTDVBMP RVF BD UVBMNFOUF FTUÅ FO QFMJHSP DSÐUJDP EF FYUJODJÕO i4V QPCMBDJÕO IB NFSNB EP FO FM $BSJCF DPO NÅT EFM

&YQFEJDJÍO JEFOUJGJDB BNFOB[BT

&M USÅGJDP NBSJOP MB QFTDB Z MB DPOUBNJOBDJÕO QMÅTUJDB TPO BMHVOBT EF MBT BNFOB[BT RVF MB FYQFEJDJÕO SFHJTUSÕ FO SFMBDJÕO B $PSEJMMFSB #FBUB VO BTQFDUP RVF EFDJEJFSPO UPNBS DVFOUB QBSB GJOFT EF MB HFTUJÕO EF MB QPTJCMF ÅSFB QSPUFHJEB i5FOFS FO DVFOUB MBT BNFOB[BT DPNP DPOTJEFSBDJÕO FT JNQPS UBOUF QBSB GVUVSPT QSPDFTPT EF QMBOJGJDBDJÕO FO FM ÅSFB QSPUFHJEB Z UBNCJÌO EF MBT SFHVMBDJPOFT RVF QPESÐBO FNQSFOEFSTF QBSB QSPUFHFS B MPT DFUÅDFPTw JOEJDÕ %FMBODF TPTUVWP RVF BÛO IBZ EBUPT RVF EF CFO TFS FTUVEJBEPT TPCSF MB DPSEJMMFSB MPT DVBMFT FT UBSÐBO MJTUPT QBSB FM NFT EF NBS[P

FO )BJUÐ IBZ VOB [POB RVF TJ TBCFNPT RVF FT EF SFQSPEVDDJÕO EF FTUB FTQF DJFw TPTUVWP FM DPPSEJOB EPS EF MB FYQFEJDJÕO &YQMJDÕ BEFNÅT RVF FYJTUFO JOEJDJPT EF RVF MB [POB TFB VO JNQPSUBOUF FT QBDJP QBSB MB SFQSPEVDDJÕO EF WBSJBT FTQFDJFT JODMV ZFOEP FM UJCVSÕO TFCPTP DBSBDUFSJ[BEP QPS TFS NJ HSBUPSJP Z EFM RVF SFHJTUSB SPO EPT FKFNQMBSFT VO KV WFOJM Z VO BEVMUP i0USB FTQFDJF EF QSPGVOEJEBE FO DPOUSBEB FT FM UJCVSÕO DJHB SSP RVF QVFEF JOEJDBS MB QSFTFODJB EF FDPTJTUFNBT NÅT DPNQMFKPT FO MBT QSP GVOEJEBEFTw EJKP %FMBODF BÔBEJÕ RVF PC TFSWBSPO MB QSFTFODJB EF WBSJPT DFUÅDFPT FO MB DPSEJ MMFSB JODMVZFOEP DBDIBMP UFT *OEJDÕ RVF MB NBZPSÐB FTUBCBO BDPNQBÔBEPT QPS FKFNQMBSFT KVWFOJMFT

"WJTUBO BM EJBCMPUÑO 3FGFSFOUF B MBT BWFT BWJTUB EBT FO MB [POB +POBUIBO %FMBODF DJUÕ FM QBSUJDVMBS DBTP EFM EJBCMPUÐO 1UFSP ESPNB IBTJUBUB VOB FTQF DJF NVZ SBSB EF WFS EF

| 8_ @\a\fgXe\b WX @XW\b 4`U\XagX ceXfXag _bf [T __TmZbf ceX_\`\aTeXf WX haT XkcXW\V\ a V\Xag Y\VT! BDVFSEP B MPT FTQFDJBMJT UBT *OGPSNÕ RVF EVSBOUF MB FYQFEJDJÕO PCTFSWBSPO NÅT EF BWJTUBNJFOUPT EFM BWF &O UPUBM MPT DJFOUÐGJDPT JEFOUJGJDBSPO FTQFDJFT EF BWFT Z BWJTUBNJFOUPT &M .JOJTUFSJP QVTP FO NBSDIB MB NJTJÕO DPO FM BQPZP GJOBODJFSP EF #MVF /BUVSF "MMJBODF Z #MVF .B SJOF 'PVOEBUJPO FM BQPZP UÌDOJDP EF $BSJCCFBO $FUB DFBO 4PDJFUZ Z DPO FM BDPNQBÔBNJFOUP EF FTQF DJBMJTUBT EF MB 3FTFSWB /B UVSBM $PSEJMMFSB #FBUB 3/$# EF $PMPNCJB &O FM HSVQP EF FYQFEJDJP OBSJPT UBNCJÌO QBSUJDJQBO NJFNCSPT EF MB "VUPSJEBE /BDJPOBM EF "TVOUPT .BSÐ UJNPT "OBNBS EFM *OTUJ UVUP EF *OWFTUJHBDJPOFT .BSJOBT Z $PTUFSBT +PTÌ #FOJUP 7JWFT EF "OESÌJT *OWFNBS EF $PMPNCJB Z EF MB 'VOEBDJÕO (SVQP 1VOUB $BOB M

F7H7 F;DI7H o-B DSJTJT DMJN»UJDB OP DPOPDF GSPOUFSBT OJ TJHVF JEFPMPHÇB BMHVOBp =hTa @TahX_ FTagbf 8kceXf\WXagX Vb_b`U\Tab

7JEB Z 'BNJMJB 4aT F\`

:B OP BNP BM RVF IB TJEP NJ FTQPTP QPS BËPT CeXZhagT- %SB "OB ZB NJ QBSFKB EF BÕPT EF NBUSJNPOJP OP NF BUSBF JODMVTP NF NPMFTUB RVF NF UPRVF OP TÍ DÖNP QPOFSMF GJO TJO MBTUJ NBSMP FT CVFO IPNCSF QFSP OVODB NF IF TFO UJEP TV QSJPSJEBE OP MF HVTUB TBMJS OJ DPNQBSUJS DPONJHP DSFP RVF FTP IB TJEP QBSUF EF RVF ZB OP MP BNF 1PS GBWPS VO DPOTFKP (SBDJBT EXfchXfgT- /P QVFEFT DFOUSBS UV EFDJTJÕO FO DÕNP FM PUSP MP WB B UPNBSMB QVFT MBNFOUBCMFNFOUF ÌM OP FTUÅ FO UV NJTNB QPTJDJÕO QPS MP UBOUP UJFOF FM EF SFDIP EF IBDFS TV QBUBMFP Z RVJ[Å VUJMJDF MB NBOJQV MBDJÕO QBSB MPHSBS RVF DPOUJOÛFT FO MB SFMBDJÕO $VBOEP TFOUJNPT RVF ZB IFNPT EBEP UPEP Z RVF FM PUSP OPT QSPEVDF BTDP FT NPNFOUP EF BTVNJS Z BDFQUBS RVF MP NÅT TBOP FT EFKBS MB SFMBDJÕO QFSP OP RVFSJFOEP DFOUSBSOPT FO DPOWFODFS B MB PUSB QFSTP OB EFM QPS RVÌ BTVNJNPT EJDIB EFDJTJÕO QVFT RVJ [Å FM PUSP OP FTUÅ FO MB NJTNB QÅHJOB 'ÐKBUF RVF JOUFSFTBOUF FT RVF IBTUB FO FTUF NPNFOUP QJFOTBT NÅT FO MB PUSB QFSTPOB BOUFT RVF FO UJ Z FTP OP FT TBOP ZB FOUSFHBTUF MP RVF QPEÐBT Z VO QPRVJUP NÅT FT IPSB EF QFOTBS FO UV CJFOFTUBS UV TBMVE NFOUBM Z FO MBT DPTBT RVF OFDFTJUBT QBSB MPHSBSMP "M JOJDJP FTUF QBTP NVDIBT WFDFT DPOMMFWB B RVF MPT EFNÅT MP QVFEBO QFSDJCJS DPNP VO BDUP FHPÐTUB QFSP OP QVFEFT GSFOBSUF QPS PUSPT QVFT TPMBNFOUF UÛ TBCFT MP RVF IBT TBDSJGJDBEP Z MP RVF IBT BHVBO UBEP FO OPNCSF EFM BNPS /P CVTRVFT BQSPCBDJÕO TPMP DÌOUSBUF FO UJ FO OP EBÔBS B PUSPT Z DPOUJOÛB UV DBNJOP M 9H8AG8 8KG8EA4

CTeT Vb`ha\VTefX Vba abfbgebf __T`X T_ +#, ()) #,'+ b XfVe\UT T \aYb3VXagebi\WTlYT`\_\T!Vb` jjj!VXagebi\WTlYT`\_\T!Vb`


EF?D?ÏD

$, " I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\%

B7 FH;=KDJ7 :; 7O;H ¦6eXX hfgXW dhX _Tf X_XVV\baXf `ha\V\cT_Xf `bfgeTeya ha cTabeT`T WX dh cTfTey Xa _Tf X_XVV\baXf WX `Tlb2

:EHCB 7<4E<B ?<5E8 4iX! 5hXaTiXagheT 9eX\gXf $+ fXkgb c\fb =TeW\aXf WX_ AbegX FTagb 7b`\aZb EXc U_\VT 7b`\a\VTaT! G- +#, '*) *%## 9- +#, )$) $(%# 4cTegTWb %#&$&! FTag\TZb- +#, %*) '%*+ @\X`Ueb WX _T FbV\XWTW 7b`\a\VTaT WX 7\Te\bf

I? -/$&)

DE (&$/,

IXT _T ceXZhagT WX [bl Xa jjj!W\Te\b_\UeX!Vb`

;:?JEH?7B /PUJDJB JHOPSBEB

@\X`Ueb WX _T FbV\XWTW <agXeT`Xe\VTaT WX CeXafT G\eTWT WX XfgT XW\V\ a- $() ,+# X]X`c_TeXf

5SBOTDVSSJÕ TJO QFOB OJ HMPSJB JOGPS NBUJWB MB $POGFSFODJB .VOEJBM TPCSF MB &EVDBDJÕO "SUÐTUJDB Z $VMUVSBM PS HBOJ[BEB QPS MB 6/&4$0 Z MPT &NJSB UPT ¨SBCFT 6OJEPT FO "CV %IBCJ 1BS UJDJQBSPO OPWFOUB NJOJTUSPT SFQSFTFOUBOUFT EF &TUBEPT .JFNCSPT EF MB 6/&4$0 SFTQPOTBCMFT QPMÐUJDPT FYQFSUPT Z 0/(T BTÐ DPNP PSHBOJT NPT EF MBT /BDJPOFT 6OJEBT FM NVO

CeXf\WXagX 4AÉ54? 78 =8FÐF 78 64FGEB EB7EÉ:H8M I\VXceXf\WXagX ;4L7u8 >HE8G 78 E4<A<8E< FXVeXgTe\b 8AE<DH8 87H4E7B 78 @4E6;8A4 >4?H6;8 GXfbeXeb ?<BA8? I4?8L @4E<BA ?4A74<F C8AMB IbVT_ @4E6B 8AE<DH8 645E4? 9E4A6B 6b`XeV\T_ ?4HE4 G<E47B CebWhVV\ a 8?<HF :Í@8M

EP VOJWFSTJUBSJP Z FM TFDUPS QSJWBEP 4JO FNCBSHP IBZ BTQFDUPT SFMFWBO UFT DPNP FM SFDPOPDJNJFOUP EF RVF iBQSFOEFS FO B USBWÌT Z DPO MB EJWFSTJ EBE DVMUVSBM FT WJUBM QBSB TVQFSBS MBT EJWJTJPOFT Z GPNFOUBS FM FOUFOEJNJFO UP NVUVPw -B DVMUVSB DPNP QSPNPUP SB EF MB QB[ Z BOUÐEPUP DPOUSB FM OBDJP OBMJTNP FYBHFSBEP &M UFYUP BQSPCBEP SFTBMUB MBT DVMUVSBT

FhUW\eXVgbe 5Xa]T` a @beT_Xf @X_ aWXm =XYX WX EXWTVV\ a- 7\ba\f\b Fb_WXi\_T FhU]XYXf WX EXWTVV\ a- A\mT 6T`cbf Libaal 4_VyagTeT =XYX 4hW\bi\fhT_- AX_fba Ch_\Wb =XYT WX 8W\V\ a- 4_\V\T 8fg iXm 8W\gbeXf- 5XTge\m 5\XambUTf @Te\X_T @X] T 8_\aT @Te T 6ehm >TeXa IXeTf 8W\gbeT WX 7\fX b- K\`XaT ?XVbaT

Z QBUSJNPOJPT MPDBMFT Z UPDB VO QVOUP RVF OP EFCFSÐB DBFS FO TBDP SPUP FO OVFTUSP QBÐT FM SFGVFS[P EF MBT SFMBDJP OFT FOUSF MBT JOTUJUVDJPOFT FEVDBUJWBT Z DVMUVSBMFT P TFB NÅT BTPDJBDJPOFT FOUSF MBT FTDVFMBT Z MBT JOTUJUVDJPOFT Z CJFOFT DVMUVSBMFT 7JODVMBS NVDIP NÅT MB DVMUVSB B MBT BVMBT FT UBSFB QFOEJFOUF Z OP QPS FMMP NFOPT VSHFOUF

&O EJSFDUP

5SVNQ QSFTJEFOUF P NPOBSDB

K

OP EF MPT UFNBT NÅT EJGÐDJ MFT Z DPOUSPWFSTJBMFT RVF BCPSEBSPO MPT SFEBDUPSFT EF MB $POTUJUVDJÕO FTUBEPV OJEFOTF GVF DÕNP DSFBS VO 1PEFS &KFDVUJWP ÅHJM Z GVFS UF QMBTNBEP FO MB GJHVSB EF VO QSFTJEFOUF FMFDUP QPS FM QVFCMP TJO DBFS FO FM BCTPMVUJTNP EF MB NPOBSRVÐB $PNP TFÔBMÕ +BNFT .BEJTPO FO 5IF 'FEFSBMJTU 1BQFST OÛN i&OUSF MBT EJGJDVMUBEFT DPO RVF USPQF[Õ MB $POWFODJÕO "TBNCMFB $POTUJUVZFOUF VOB EF MBT NÅT JNQPSUBOUFT SFTJEÐB FO DPNCJOBS MB FTUBCJMJEBE Z MB FOFS HÐB EFM (PCJFSOP DPO FM SFTQFUP JOWJPMBCMF RVF TF EFCF B MB MJCFS UBE Z BM TJTUFNB SFQVCMJDBOPw 5BOUP .BEJTPO DPNP "MFYBOEFS )BNJMUPO QPOFO EF NBOJGJFTUP FO TVT SFGMFYJPOFT TPCSF FM EJTFÔP DPOTUJUVDJPOBM BEPQUBEP FO RVF FM SÌHJNFO QSFTJEFODJBM RVF DPODJCJFSPO QSPDVSBCB TVQFSBS TJ NVMUÅOFBNFOUF EPT QSPCMFNBT QPS VO MBEP MB EFCJMJEBE EFM FT RVFNB HVCFSOBNFOUBM RVF QVTJF SPO FO QSÅDUJDB MVFHP EF MB JOEF QFOEFODJB GSFOUF B MB NPOBSRVÐB CSJUÅOJDB MP RVF TF EFOPNJOÕ iMPT BSUÐDVMPT EF MB DPOGFEFSB DJÕOw Z QPS FM PUSP FM EFTQPUJTNP EFM PSEFO DPMPOJBM &WJUBS FO PUSBT QBMBCSBT MPT FYUSFNPT EF MB JNQPUFODJB Z MB PNOJQPUFODJB FO FM FKFSDJDJP HVCFSOBNFOUBM $VBOEP .POUFTRVJFV USBUB MB EJ WJTJÕO EF QPEFSFT FO &M FTQÐSJUV EF MBT MFZFT ÌM EB QPS TFOUBEP RVF FM 1PEFS &KFDVUJWP RVFEBSÅ FO NB OPT EF VO NPOBSDB BVORVF DJFS UBNFOUF MP FODVBESB FO VO FTRVF NB JOTUJUVDJPOBM FO FM RVF MPT QPEFSFT FTUBSÐBO EJWJEJEPT Z ÌTUPT FKFSDFSÐBO VO DPOUSPM MPT VOPT TP CSF MPT PUSPT EF BIÐ TV GBNPTB GSB TF EF RVF iFM QPEFS GSFOF BM QP EFSw /P PCTUBOUF GVFSPO MPT SFEBDUPSFT EF MB $POTUJUVDJÕO FT UBEPVOJEFOTF RVJFOFT DSFBO MB OPWFEPTB GJHVSB EF VO QSFTJEFOUF

9_Ti\b 7Te b 8fc\aT_

DPNP UJUVMBS EFM 1PEFS &KFDVUJWP FO FM NBSDP EF VO PSEFO SFQVCMJ DBOP FO SFTQVFTUB B MB SFQVMTB RVF TFOUÐBO SFTQFDUP EF MPT QPEFSFT JODPOUSPMBCMFT F JODPOUFTUBCMFT EFM NPOBSDB 4J CJFO MPT DPOTUJUV ZFOUFT EF &TUBEPT 6OJEPT PQUB SPO QPS VO 1PEFS &KFDVUJWP VOJ QFSTPOBM FO OJOHÛO NPNFOUP QFOTBSPO RVF ÌTUF UFOESÐB MPT QP EFSFT Z MPT QSJWJMFHJPT EF VO NP OBSDB TJOP RVF FTUBSÐB TVKFUP BM TJTUFNB EF GSFOPT Z DPOUSBQFTPT DIFDLT BOE CBMBODFT QPS QBSUF EF MPT PUSPT QPEFSFT DPNP FM FMFNFO UP EFGJOJUPSJP EFM SÌHJNFO QPMÐUJ DP RVF QMBTNÕ MB $POTUJUVDJÕO %POBME 5SVNQ TF DPMPDB EF FT QBMEBT B FTF MFHBEP EFM DPOTUJUV DJPOBMJTNP OPSUFBNFSJDBOP "OUF MBT JNQVUBDJPOFT QFOBMFT DPOUSB ÌM QPS TV BMFHBEP JOWPMVDSBNJFO UP FO MPT BDUPT EFM EF FOFSP EF UFOEFOUFT B JOUFSSVNQJS FM QSPDFTP PSEFOBEP EF DFSUJGJDBDJÕO Z QSPDMBNBDJÕO EFM OVFWP QSFTJ EFOUF FMFDUP QPS FM QVFCMP 5SVNQ IB BMFHBEP RVF ÌM HP[B EF VOB JO NVOJEBE BCTPMVUB GSFOUF B DVBM RVJFS QFSTFDVDJÕO QFOBM QPS IF DIPT RVF UVWJFSPO MVHBS EVSBOUF TV QSFTJEFODJB B NFOPT RVF QSF WJBNFOUF GVFSB EFTUJUVJEP QPS FTPT IFDIPT NFEJBOUF VO KVJDJP QPMÐUJDP JNQFBDINFOU &M BSHVNFOUP 5SVNQ DPOEVDF B RVF B ÌM TF MF DPOTJEFSF QSÅDUJDB

NFOUF DPNP VO NPOBSDB OP DPNP B VO DJVEBEBOP FYQSFTJEFO UF RVF FTUÅ BM BMDBODF EF MB KVTUJDJB 1PS TVFSUF MPT USJCVOBMFT RVF ZB IBO DPOPDJEP TV SFDMBNP IBO QVFTUP MBT DPTBT FO TV MVHBS BM FTUB CMFDFS QSJNFSP RVF TV SFDMBNP EF JONVOJEBE BCTPMVUB OP UJFOF DBCJ EB FO VO TJTUFNB SFHJEP QPS MBT MF ZFT B MBT DVBMFT FTUÅO TPNFUJEBT UP EBT MBT QFSTPOBT Z TFHVOEP RVF FM KVJDJP QPMÐUJDP JNQFBDINFOU FT VO QSPDFTP FO FM RVF JOUFSWJFOFO GBD UPSFT QSFDJTBNFOUF QPMÐUJDPT BM NP NFOUP EF UPNBS EFDJTJPOFT DPNP TFSÐB MB DPNQPTJDJÕO QBSUJEBSJB EF MBT DÅNBSBT MFHJTMBUJWBT QPS MP RVF FTB OP QVFEF TFS VOB DPOEJDJÕO OFDFTBSJB QBSB QFSTFHVJS QFOBM NFOUF B VO FYQSFTJEFOUF B RVJFO TF BMFHVF IBCFS DPNFUJEP JMÐDJUPT QFOBMFT 'BMUB QPS WFS MP RVF IBCSÅ EF EFDJEJS MB 4VQSFNB $PSUF EF +VTUJDJB MB DVBM GVF BQPEFSBEB QPS FM FRVJQP MFHBM EF 5SVNQ QBSB RVF TVTQFOEB MB EFDJTJÕO RVF EFCF UP NBS MB DPSUF EF BQFMBDJÕO FO QMFOP RVF EFDJEJÕ FM DBTP FO TV DPOUSB

4J TF BDPHJFTF MB EPDUSJOB EF 5SVNQ EF RVF ÌM HP[B EF JONVOJ EBE BCTPMVUB SFTQFDUP EF TVT BDDJP OFT EVSBOUF FM FKFSDJDJP EF MB QSFTJ EFODJB TF FTUBSÐB TPDBWBOEP VO QJMBS FTFODJBM EF MB EFNPDSBDJB DPOTUJUVDJPOBM FTUP FT RVF OBEJF FTUÅ QPS FODJNB EF MB MFZ TJO FY DFQDJÕO EF QSFTJEFOUFT Z FYQSFTJ EFOUFT &TP MP UVWP NVZ DMBSP 3J DIBSE /JYPO RVJFO BDPHJÕ FM JOEVMUP RVF MF PUPSHÕ FM QSFTJEFOUF (FSBME 'PSE BOUF MB JONJOFODJB EF VOB QFSTFDVDJÕO QFOBM FO TV DPO USB MVFHP EFM FTDÅOEBMP 8BUFSHBUF 5SVNQ FO DBNCJP QBSFDF PMWJEBS RVF GVF QSFTJEFOUF EF TV QBÐT OP VO NPOBSDB DPO QSJWJMFHJPT FTQF DJBMFT )BZ RVF SFDPSEBS RVF MB QSFOTB EJP DVFOUBT EF RVF ÌM DPOTJ EFSÕ MB QPTJCJMJEBE EF JOEVMUBSTF B TÐ NJTNP BOUJDJQBEBNFOUF Z RVF FO UJFNQPT SFDJFOUFT EJKP RVF EF TFBSÐB TFS EJDUBEPS BM NFOPT QPS VO EÐB 4J MB 4VQSFNB $PSUF EF &TUBEPT 6OJEPT MMFHBTF B GBMMBS B GBWPS EF 5SVNQ Z GPSNBMJ[B MB EPDUSJOB EF MB JONVOJEBE BCTPMVUB FTF QBÐT

&M DPODFQUP EF JONVOJEBE BCTPMVUB RVF JOWPDB FM FYQSFTJEFOUF 5SVNQ JNQMJDB QSFDJTBNFOUF RVFEBS FYFOUP EF SFTQPOTBCJMJEBE BMHVOB BM FTUJMP TBOUBOJTUB "NÌSJDB -BUJOB FO HFOFSBM IB UFOJEP VOB MBSHB IJTUPSJB EF iNPOBSRVÐBT QSFTJEFODJBMFTw QBSB VTBS VOB FYQSFTJÕO EFM HSBO QFOTBEPS NFYJDBOP &OSJRVF ,SBV[F

FOWJBSÐB VOB TFÔBM NVZ OFHBUJWB IBDJB FM SFTUP EFM NVOEP FTQFDJBM NFOUF B MPT QBÐTFT RVF BEPQUBSPO FM TJTUFNB QSFTJEFODJBM EF EJWJTJÕO EF QPEFSFT TJHVJFOEP FM NPEFMP FT UBEPVOJEFOTF -PT DPOTUJUVZFO UFT EF &TUBEPT 6OJEPT DBMJCSBSPO NVZ CJFO MPT SJFTHPT EF VOB GJHVSB FKFDVUJWB DPO UBOUP QPEFS FO TVT NBOPT SB[ÕO QPS MB DVBM EJTFÔBSPO VO TJTUFNB DPNQMFKP EF DPOUSPMFT Z DPOUSBQFTPT QBSB RVF FM QSFTJ EFOUF OP UPNBSB FM EFSSPUFSP EFM EFTQPUJTNP 7BMF SFDPSEBS RVF FM DPOTUJUVDJPOBMJTNP EPNJOJDBOP OBDJÕ NBSDBEP QPS FM BSUÐDVMP EF MB $POTUJUVDJÕO EPNJOJDBOB FM DVBM QPS JNQPTJDJÕO EF 1FESP 4BO UBOB Z TVT GVFS[BT NJMJUBSFT EJTQV TP RVF FM QSFTJEFOUF EF MB 3FQÛCMJ DB QPEÐB iEBS UPEBT MBT ÕSEFOFT QSPWJEFODJBT Z EFDSFUPT RVF DPO WFOHBO TJO FTUBS TVKFUP B SFTQPO TBCJMJEBE BMHVOBw &M DPODFQUP EF JONVOJEBE BCTPMVUB RVF JOWPDB FM FYQSFTJEFOUF 5SVNQ JNQMJDB QSF DJTBNFOUF RVFEBS FYFOUP EF SFT QPOTBCJMJEBE BMHVOB BM FTUJMP TBO UBOJTUB "NÌSJDB -BUJOB FO HFOFSBM IB UFOJEP VOB MBSHB IJTUPSJB EF iNPOBSRVÐBT QSFTJEFODJBMFTw QBSB VTBS VOB FYQSFTJÕO EFM HSBO QFOTB EPS NFYJDBOP &OSJRVF ,SBV[F "OUF FTUB QSFUFOTJÕO EF QPOFS B VO FYQSFTJEFOUF GVFSB EFM BM DBODF EF MB MFZ FT OFDFTBSJP JO WPDBS MPT QSJODJQJPT GVOEBNFO UBMFT F JNQFSFDFEFSPT EFM DPOTUJUVDJPOBMJTNP MJCFSBM EF NPDSÅUJDP -PT BWBUBSFT EF MB DP ZVOUVSB QPMÐUJDP FMFDUPSBM RVF WJWF &TUBEPT 6OJEPT OP FT SB[ÕO WÅMJEB QBSB RVF TF BCEJRVF EF NBOFSB DPNQMBDJFOUF EF DJFSUBT OPSNBT F JOTUJUVDJPOFT RVF IBO TJEP QJMBSFT EFM TJTUFNB QSFTJ EFODJBM EF FTF QBÐT &M FTQÐSJUV EF EFCF FTUBS QSFTFOUF FO MB EJ MVDJEBDJÕO EF FTUF SFDMBNP EF JO NVOJEBE BCTPMVUB RVF IB IFDIP 5SVNQ &O QPDBT QBMBCSBT VO QSFTJEFOUF TÐ VO NPOBSDB OP M


20 / Viernes, 16 de febrero de 2024 DiarioLibre.

TIEMPO LIBRE Laura Ortiz Güichardo SAMANÁ. De enero a mar-

zo, Samaná se convierte en uno de los destinos protagonistas del país. Y es que cada año, durante este trimestre, cerca de 2,000 ballenas jorobadas llegan a las cálidas aguas de esta provincia costera para aparearse y reproducirse, ofreciendo un espectáculo natural de saltos y danzas. Se trata de una atracción que el año pasado atrajo la visita de más de 64,000 personas, entre dominicanos y turistas, según informó el ministro de Medio Ambiente, Miguel Ceara Hatton, quien encabezó una excursión a Samaná que llevó a un grupo de periodistas a vivir esta experiencia ecoturística en primera persona. “Esta es una experiencia única, cultural, una experiencia ambiental, una experiencia con la naturaleza”, expresó Ceara Hatton, agregando que este año esperan “poder superar significativamente” la cantidad de visitantes.

Detalles excursiôn La temporada de avistamiento de ballenas jorobadas es del 15 de enero al 31 de marzo y tiene lugar dentro del santuario de mamíferos marinos Banco de La Plata y de la Navidad, en Samaná. Las embarcaciones salen

principalmente desde el puerto de Samaná y de otros puertos de la ciudad de Samaná y del municipio de Miches. Hay diferentes empresas turísticas que ofrecen la excursión. Algunas opciones son Whale Samaná, Moto Marina Tours y Colonial Tours. Es posible reservar en estas agencias a través de sus páginas web. Los precios varían y dependerán del paquete que se adquiera. Si es solo avistamiento de ballenas, ronda los US$55 por adultos y US$30 niños menores de 10 años; mientras que, si se agrega un paseo por Cayo Levantado y almuerzo típico dominicano, la tarifa puede subir a US$68 adultos y $34 niños. Durante la excursión en mar, que dura cerca de 40 minutos, un guía da las pautas para que todas las personas a bordo puedan observar a las “reinas del Atlántico”, ofrece informaciones de interés sobre estos cetáceos y responde preguntas. Se estima que en la temporada de avistamiento hay al menos 300 ballenas jorobadas en la bahía de Samaná, por lo que las probabilidades de verlas saltar fuera del agua son bastante altas. De todos modos, los expertos indican que el mejor momento para realizar la excursión es en febrero. Un dato a tomar en cuen-

FÉLIX LEÓN/DIARIO LIBRE

El avistamiento de ballenas en Samaná es una atracción ecoturística.

ES TIEMPO DE AVISTAR BALLENAS EN SAMANÁ LA PROVINCIA COSTERA ACOGE A MILES DE ESTOS MAMÍFEROS MARINOS DEL 15 DE ENERO AL 31 DE MARZO FÉLIX LEÓN/DIARIO LIBRE

Curiosidades sobre las ballenas jorobadas

Las ballenas jorobadas pueden nadar a una velocidad de hasta 27 km por hora.

Durante el viaje a Samaná, desde el Ministerio de Medio Ambiente y Recursos Naturales compartieron algunas informaciones y curiosidades sobre las “reinas del Atlántico”: ● Viven 50 años en promedio, aunque en raras ocasiones pueden llegar a los 100 años. ● Sus inmersiones suelen durar entre 15 y 20 minutos, pero tienen la capacidad de permanecer hasta media hora debajo del agua. ● Una ballena madura llega a pesar de 30 a 40 toneladas, equivalentes al peso de 800 personas. ● Su canto puede ser percibido a una distancia de 20 km o más. ● Son las más acrobáticas entre este tipo de cetáceos y frecuentemente realizan saltos fuera del agua. ● Recorren hasta 5,250 km cuando migran a sus áreas de alimentación. ● Su cría, el ballenato, consume hasta 50 galones de leche por día, es decir, aproximadamente 800 biberones. ● Pueden nadar a una velocidad de 27 km por hora.

ta es que la bahía puede tener fuertes oleajes en esta época del año, por lo que la experiencia a bordo no es recomendable para mujeres en avanzado estado de embarazo o personas que sufren de cinetosis (mareo por movimiento). Para quienes no puedan o no deseen hacer el viaje en una embarcación está la opción del Observatorio Terrestre de Ballenas, el cual existe desde 2011, desde donde se pueden ver los mamíferos marinos de forma segura desde tierra.

No afecta a las ballenas El avistamiento de ballenas es una actividad que promueve la conservación de las especies en su hábitat natural, por lo que se lleva a cabo bajo un estricto protocolo en cumplimento de la Ley de Medio Ambiente y Recursos Naturales. Solo pueden realizar el tour de observación las embarcaciones autorizadas por el Ministerio. “Se toman medidas como reducir la velocidad de la embarcación si se alcanza a ver una ballena a

FÉLIX LEÓN/DIARIO LIBRE

Las embarcaciones salen principalmente desde el puerto de Samaná. 250 metros, hacer turnos para acercarse a ellas, además de que deben estar a más de 50 metros de distancia si se observa un animal solitario, y si es una hembra con su ballenato, 80 metros de distancia”, explicó el biólogo Nelson Marcano. El profesional agregó que este protocolo se monitorea desde la torre de observación del Ministerio de Medio Ambiente, aparte de que es obligatorio que en cada embarcación vaya un guía y un inspector de la

institución para velar por su cumplimiento. A quienes se animen a visitar Samaná para observar las ballenas, Marcano recomendó hacerlo de forma responsable para proteger a los cetáceos durante su estancia en las aguas del océano Atlántico. “Es importante no tirar basura o sustancias químicas en el agua para así mantener un entorno saludable para que ellas continúen regresando cada año y se sientan cómodas”, concluyó. b


#tiempolibre l tlibre@diariolibre.com

DiarioLibre. Viernes, 16 de febrero de 2024

TIEMPO LIBRE / STREAMING

CINE

Seis series de streaming para desconectarse durante el fin de semana de las elecciones municipales

1

MASTERS OF THE AIR

ECHO

Apple TV+ Este drama bélico está basado en el libro de Donald L. Miller. Durante la Segunda Guerra Mundial, los aviadores del 100º Grupo de Bombardeo (el ‘Bloody Hundredth’) de la Fuerza Aérea del Ejército de EE. UU. arriesgaron sus vidas volando bombarderos pesados B-17 “Flying Fortress” desde Inglaterra para destruir la capacidad de Alemania de continuar la guerra.

Disney+ En este spin-off de la serie “Hawkeye” conocemos la historia del origen de Maya López (Alaqua Cox), alias Echo. Cuando ella decide visitar su ciudad natal se da cuenta de que puede escapar de las consecuencias de sus despiadadas acciones en Nueva York. Ahora Maya debe enfrentar su pasado, reconectarse con sus raíces nativas americanas y abrazar el significado de familia.

PERCY JACKSON AND THE OLYMPIANS

MACHOS ALFA

Disney+ Basada en las novelas del mismo nombre escritas por Rick Riordan, esta serie cuenta la historia de Percy Jackson (Walker Scobell), un niño de 12 años que no solo descubre que es un semidiós hijo del dios de los mares Poseidón, sino que también es acusado por el dios Zeus de robarle su poderoso rayo. Percy tiene que encontrar el rayo y restaurar el orden en el Olimpo.

Netflix Creada por los hermanos Alberto y Laura Caballero para Netflix, esta comedia española está centrada en Santiago (Gorka Otxoa), Pedro (Fernando Gil), Raúl (Raúl Tejón) y Luis (Fele Martínez), cuatro hombres de 40 años que ahora ven cómo sus privilegios por ser hombres van desapareciendo con los cambios sociales y se ven en la obligación de adaptarse a los nuevos tiempos.

“La tercera edad”, el regreso de dos íconos de la comedia El drama, la fantasía y los superhéroes también están de estreno

2

3

4

5

Joan Prats SD. Dos íconos de la come-

dia dominicana protagonizan uno de los estrenos que estarán presentes en las salas de cine del país a partir de esta semana. Asimismo, los estrenos incluyen comedias, aventuras familiares, superhéroes y thrillers históricos.

1 La tercera edad

REACHER

TOKYO VICE

Amazon Prime Esta serie, basada en los libros de Lee Child, cuenta la historia de Jack Reacher (Alan Ritchson), un ex policía militar del ejército de los EE. UU. con una amplia experiencia en investigación y combate que ahora vive como un vagabundo. Cuando lo arrestan por un asesinato que no cometió, Reacher se ve envuelto en una conspiración letal de policías corruptos y empresarios turbios.

HBO MAX Este drama criminal está basado en el libro del mismo nombre escrito por Jake Adelstein. La trama gira en torno a Jake Adelstein (Ansel Elgort), un joven periodista norteamericano que trabaja para un importante periódico de Tokio y que comienza a investigar el oscuro mundo de la Yakuza, la peligrosa mafia japonesa controlada por algunos de los criminales más poderosos del país.

/ 21

Nicolás (Cuquín Victoria) y Arturo (Roberto Salcedo) son dos amigos de la tercera edad que se sienten solos, aburridos e ignorados, por lo que toman una decisión trascendental para remediarlo: inscribirse en una Universidad Para la Tercera Edad. Ellos tienen la intención de vivir nuevas aventuras y conocer nuevos amores. ¿Qué podría salir mal?

2 Madame Web Dirigida por S.J. Clarkson y protagonizada por Da-

kota Johnson, Sydney Sweeney, Celeste O’Connor, Isabela Merced y Tahar Rahim, esta película fue creada con el objetivo de ser la cuarta entrega del Universo Spider-Man de Sony (SSU). Cassandra “Cassie” Webb (Dakota Johnson) es una paramédica de Manhattan que desarrolla el poder de ver el futuro después de sobrevivir a un accidente en el que casi pierde la vida. Ella se da cuenta de que puede utilizar esa habilidad para cambiar el futuro, pero pronto se ve obligada a proteger a tres mujeres jóvenes con destinos poderosos que están siendo perseguidas por un adversario mortal.

3 The Zone of Interest En 1943 el comandante de Auschwitz, Rudolf Höss (Christian Friedel), y su esposa Hedwig (Sandra Hüller) viven con sus cinco hijos en una casa idílica en

el campo. Ellos se esfuerzan por construir una vida de ensueño en una inmaculada casa con jardín junto al campo de concentración.

4 Bob Marley: One Love

Producido por la familia de Marley, este filme cuenta la historia de cómo Bob Marley superó la adversidad para convertirse en el ícono del reggae y el viaje detrás de su música revolucionaria.

5 Jurassic Pet 2 Una adolescente llamada Wendy (Sophie Proctor) visita a su abuela esperando tener una aventura navideña visitando dinosaurios que pueden ver a través de un portal solo una vez al mes. Aun así, termina obteniendo más de lo que esperaba cuando un dinosaurio bebé llamado Junior los sigue a casa y decide quedarse en nuestro mundo. b


22 / #tiempolibre l tlibre@diariolibre.com

Viernes, 16 de febrero de 2024 DiarioLibre.

TIEMPO LIBRE / LIBROS

¿Clima cismático en la Iglesia Católica? RACIONES DE LETRAS Por José Rafael Lantigua

E

L CONCILIO VATICANO II se cierra, tres años después de su inicio, ya con Paulo VI como Sumo Pontífice. El resultado fue una Iglesia sacudida por nuevos elementos: la cooperación ecuménica inter religiosa, la reforma radical de la liturgia, el establecimiento de deberes y derechos de los obispos y la incorporación de los laicos de forma nunca antes concebida en la vida de la iglesia. Pero, lo fundamental era adaptar la praxis eclesial a la realidad moderna y modificar la práctica cristiana, para que la mirada de la fe se dirigiese principalmente a las Sagradas Escrituras, creando sustancialmente los lineamientos básicos de una nueva doctrina que daba por terminada su agresividad contra las confesiones cristianas no católicas y procuraba el entendimiento entre los seguidores de la misma fe, pero ubicados en distintas tendencias. La misa abandona el latín; la celebración litúrgica dejaba de oficiarse de espaldas al pueblo de Dios; se dinamizan, con nuevos formatos, los diferentes ritos religiosos; se introduce, conforme las características de cada región del mundo, la música popular en el oficio eucarístico; las imágenes de los santos son eliminadas para concentrar la visión y el pensamiento en la figura central de la fe: Jesucristo. Nacen las Comunidades Eclesiales de Base. La constitución pastoral Gaudium et Spes (“Sobre la Iglesia en el mundo actual”) se convirtió en el documento central de Vaticano II. Prácticamente, ocurre una transformación radical en la iglesia que fue imponiéndose dejando cicatrices en el camino. No todos los obispos y sacerdotes aceptaron esa reforma. El más conocido de ellos fue el arzobispo francés Marcel Lefebvre, uno de los padres conciliares como superior que era de la orden de los espiritanos, que se retiró de Vaticano II, donde participó activamente, y declaró la guerra a esa “nueva” Iglesia católica, creando una fraternidad sacerdotal independiente, continuando la liturgia en latín y denostando todas las medidas del cónclave. Encontró apoyo en 250 obispos, el Vaticano lo acusó de propiciar un cisma y Paulo VI ordenó su excomunión. Todavía tiene numerosos seguidores. Ese conato de cisma, que no alcanzó a la mayoría de los países europeos ni a América Latina, tuvo sin embargo repercusiones en Brasil, donde se creó una iglesia católica independiente, a la que se ha adherido en tiempos recientes el ex sacerdote salesiano Rogelio Cruz. Paralelamente a Vaticano II y tomando mucha más fuerza con las conclusiones conciliares, surge en el seno de la iglesia latinoamericana la Teología de la Liberación, que propugnaba por la justicia social y la opción preferencial por los pobres y oprimidos. Numerosos sacerdotes se adhirieron a esta visión práctica de la fe (con Biblia propia incluso) que llevó a prelados y curas a tomar posiciones políticas. Alrededor de 8,000 jesuitas colgaron los hábitos a raíz

de este movimiento. El teólogo brasileño Leonardo Boff y el filósofo peruano Gustavo Gutiérrez co-fundan este proceso que dejó una estela de contradicciones en la iglesia, por sus coincidencias con el marxismo y su toma de posiciones en hechos políticos concretos. (A sus 86 años, Boff sigue siendo sacerdote y no ha sido expulsado de la iglesia, pronuncia conferencias y escribe libros dentro de la misma onda de la Teología de la Liberación, aunque un poco más sosegado. Gutiérrez pidió en 2001 ingresar silenciosamente a la orden de los dominicos). El Papa Francisco consideró necesario crear un nuevo aggiornamento de la iglesia, actualizar sus coordenadas apostólicas y producir un remenión en su estructura. Nace así el proceso de la sinodalidad, en el que se busca incorporar de manera más activa a los diáconos, desmaculinizar la vida eclesial para crear los diaconados femeninos y consolidar la vocación de iglesia. Se trata de foros abiertos, de religiosos y laicos, hombres y mujeres. Los obispos alemanes se fueron más lejos de lo que se esperaba y, temprano, adoptaron posiciones que contravenían la ideología eclesiástica. La sinodalidad, empero, siguió su camino, mientras desde el Vaticano se llamaba al orden. Contrario a los cardenales centroeuropeos, que en Vaticano II tomaron la delantera de la transformación, esta vez el cardenal alemán, Gerhard Ludwig Müller, enfrentó directamente al Papa Francisco, combatiendo las resoluciones de la sinodalidad y destacando el proceder y el pensamiento de Benedicto XVI, de quien es fanático. Es el editor de sus obras completas en 16 volúmenes. Los benedictianos mantienen una activa presencia en las redes y en publicaciones donde se destacan las acciones, los ritos que oficiaba y los discursos, del papa Benedicto XVI, intentando, con plasma cismático, desconocer totalmente el magisterio eclesial del papa Francisco. El actual Pontífice, latinoamericano por más señas, alejado de la ortodoxia acérrima y de las incongruencias apostólicas,

se ha decidido por no detener su carrera hacia una nueva transformación eclesial, sobre todo cuando a causa de su edad y de sus padecimientos de salud, urge apurar la navegación de la barca de Pedro. Toda su prédica, centrada en la misericordia y el perdón -aspectos nodales de la fe cristiana que cuando toca el turno muchos en la iglesia parecen olvidar- estimula la atención de los alejados, los débiles y los desheredados; el trabajo en equipo, entre obispos, sacerdotes y laicos, y no con una sola cabeza al mando; combate el clericalismo, que coloca a obispos y sacerdotes lejos de la ayuda, la compañía y la bendición de los laicos; pregona la unidad en la pluralidad; terminar con “la tentación de uniformidad”; y, reformular una iglesia que debe ser para todos el Cristo total del que habló san Agustín. Como era de esperarse, cuando la libertad de expresión se estimula desde arriba, se han colocado en la mesa de la sinodalidad muchos temas tabúes: la extinción del celibato, parroquias dirigidas por laicos cuando no se pueda tener sacerdotes en cada esquina del cuadrilátero eclesial; el diaconado femenino, la desmaculinización eclesial para darle mayor poder y presencia a las mujeres, y…la lista se hace larga. Apertura que ha de propiciar un nuevo orden porque ahora, como en aquellos años de la llamada “década prodigiosa” de los sesenta, cuando el Concilio Vaticano II, la iglesia, “maestra en humanidad”, debe atender los “signos de los tiempos”, como pregonaba Juan XXIII. Mientras el Sínodo se desarrolla -ha de durar un par de años para llegar a conclusiones- ha surgido la declaración Fiducia supplicans (“Confianza suplicante”), que ha dado a conocer el dicasterio para la doctrina de la fe sobre el sentido pastoral de las bendiciones, consultando por todos lados y obteniendo la bendición del papa Francisco. Y de bendiciones se trata. Todo comenzó cuando unos cinco cardenales de distintos continentes produjeron la Dubia, cuestionando algunas precisiones papales. Me temo que mu-

chos no la han leído completa y algo de eso ha dicho el propio obispo de Roma. Las bendiciones figuran entre los sacramentales de mayor importancia por siglos. Hay una bendición ascendente y otra descendente. Se bendice a las personas, sin preguntarle qué es ni qué hace en la vida; a los objetos de culto, a los lugares de vida y de trabajo, a los frutos de la tierra y del trabajo humano, “a todas las realidades creadas que remiten al Creador y que, con su belleza, lo alaban y bendicen”, según la declaración aludida. Bendice Dios, bendice el pastor o el sacerdote, pero también bendice la madre al hijo, el hijo a la madre, el amigo al amigo. Bendicen los pastores, católicos o protestantes, a los encarcelados, aunque entre ellos estén muchos cumpliendo condenas por crímenes de espanto. Durante la misa en la oración de los fieles se pide por los gobernantes de las naciones, sin discriminación, se da por sentado que están incluidos Ortega, Maduro, Bukele, Milei y Díaz-Canel. “Bendecir equivale a alabar, celebrar, agradecer a Dios por su misericordia y fidelidad, por las maravillas que ha creado y por todo aquello que sucedió por su voluntad”, dice la Fiducia supplicans. La bendición es un acto teológico-pastoral que no se debe negar nunca a quien la pide. El que desea ser bendecido busca el auxilio de Dios y de su Iglesia. Pero, un grupo de curas peruanos se soliviantan y escriben al Papa que les exima de otorgar determinadas bendiciones. Y unos cardenales ultra amenazan con actitudes peores. ¿Dónde está el sentido de la piedad popular? ¿Hacia dónde se dirigen los recursos pastorales que no pocos creen en la Iglesia que pueden ser riesgo o problema? ¿Por qué se desea una Iglesia rígida en su praxis pastoral, una bendición elitista y autoritaria? La Fiducia destaca claramente que “cuando las personas invocan una bendición no se debería someter a un análisis moral exhaustivo como condición para poderla conferir. No se les debe pedir una perfección moral previa”. Corren tiempos en que los cristianos, de todos los credos, están siendo perseguidos, y en algunos casos encarcelados, torturados y víctimas de violación forzosa, en 50 países del mundo, desde Corea del Norte, Somalia, Yemen, Siria, hasta Nicaragua, Turquía, Jordania, Nigeria y Arabia Saudita. Más de 365 millones de cristianos, frente a la indiferencia mundial, enfrentan la discriminación por su fe en Jesucristo. O sea, uno de cada siete cristianos. A octubre del pasado 2023, alrededor de 4.998 cristianos fueron asesinados. Y las cifras no son fieles porque hay muchos casos no denunciados. El movimiento sinodal debe continuar sin variaciones. “La raíz de la mansedumbre cristiana es la capacidad de sentirse bendecidos y la capacidad de bendecir”. El papa Francisco es una gran luz en el camino y ha de importar poco que algún núcleo cismático propenda por tomar otra ruta. No sería la primera vez. La Iglesia debe continuar su inconclusa tarea, aunque al final, como dijo Juan Pablo II, seamos nuevamente tan solo doce. b Remitimos a la lectura de la primera parte del viernes pasado, día 9.


g\X`cb_\UeX g_\UeX3W\Te\b_\UeX!Vb` " %&

;`Xi`fC`Yi\% I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

J?;CFE B?8H; % B;9JKH7I

%FMJDJBT "DIPDPMBUBEBT 9EDL;HI7D:E 9ED ;B J?;CFE 1PS +PTÃ %FM $BTUJMMP

;

4 6/" 1&/" 26& FO GFDIBT EF BMUP DPOTVNP EF DIPDPMBUF FO FM DBMFOEBSJP DPNP MB DFMFCSBDJÕO FO EF GFCSFSP EFM %ÐB EF 4BO 7BMFO UÐO RVF IPOSB FM BNPS Z MB BNJTUBE MBT FNQSFTBT DIPDPMBUFSBT DSJPMMBT OP QSJPSJDFO FO TV BHFOEB SFBMJ[BS PGFSUBT FTQFDJBMFT EF TVT QSPEVD UPT B MPT DPOTVNJEPSFT ÅWJEPT EF DPNQSBT QBSB MB PDBTJÕO "M DPOUSBSJP CSJMMBO DBTJ NBODPNVOBEBT QPS VOB OPUPSJB BVTFODJB .JFOUSBT RVF FO MBT HÕOEPMBT HPMPTBT EF MPT TVQFSNFSDBEPT TPCSFTBMFO PGFSUBT EF MB NVZ SFQVUBEB NVMUJOBDJPOBM )FSTIFZ oMB EF MPT LJTTFT USBEJDJPOBMFT RVF FNCFMFTBO DPO TFEF FO NJ RVFSJEB 1FOOTZMWBOJB Z EF TV SJWBM OPSUFBNFSJDBOB . .}T .BST RVF EJTUSJCVZF MBT EFNBOEBEBT CPMTJUBT . .}T Z MPT QSPEVDUPT 4OJDLFST 5XJY Z .JMLZ 8BZ 'JHVSBO MMBNBUJWPT FO MPT USBNPT FEVMDP SBEPT MPT FNQBRVFT WJTUPTPT EF MB NÅT RVF DFOUFOBSJB DBTB TVJ[B BIPSB BMFNBOB .JMLB DPO TVT WBDBT BMQJOBT JODJUÅOEPOPT B QSPCBS NBHJTUSBMFT GPSNVMBDJPOFT DPO 0SFP )B[FMOVUT 4USBXCFSSZ &O GSBODB EJTQVUB DPO MB BOHMP TVJ[B /FTUMÌ oRVF OPT SFNJUF EF JONFEJBUP B MB JOGBODJB GFMJ[ DVBOEP NF[DMÅCBNPT FO MB NFSJFOEB WFT QFSUJOB MBT MBUJDBT EF MFDIF DPOEFOTBEB DPO MB .BMUB .PSFOB DVZBT QMBOUBT JO EVTUSJBMFT MÅDUFB Z EF MÐOFB DVMJOBSJB PQF SBO FO 4BO 'SBODJTDP EF .BDPSÐT Z 4BO $SJTUÕCBM 0USB NBSDB TVJ[B 5PCMFSPOF PGSFDF TVT BGBNBEBT CBSSBT QJSBNJEBMFT EFOUBEBT KVOUP B MBT FYDFMFOUFT FTQBÔPMBT 7BMPS RVF FYIJCFO MPT FTUBCMFDJNJFOUPT EF $$/ Z "OUJV 9JYPOB RVF SFQSFTFOUB ¨MWB SF[ 4ÅODIF[ Z RVF FODPOUSBNPT FO FM TÛ QFS "NJHP : TJ UPEBWÐB JOTBUJTGFDIPT WB NPT QPS NÅT "MUF[B FMBCPSBEB QPS *CFSDBDBP SFQSFTFOUB VOB TBMJEB FTQBÔPMB %ÌDBEBT BUSÅT FO FM SFDPSSJEP PCMJHBEP QPS MB EFTMVNCSBOUF 2VJOUB "WFOJEB FO /FX :PSL NF FODBSJÔÌ DPO MB BNQMJB HBNB EF FYRVJTJUFDFT NF[DMBEBT FO NÛMUJQMFT GPSNBUPT EF MPT CPNCPOFT EF MB QSFTUJHJP TB DBTB CFMHB (PEJWB FO TV MVKPTB UJFOEB EF SFOPNCSBEP $IPDPMBUJFS 4VT DBKBT IBO TJEP GJOPT SFHBMPT BQSFDJBEPT QPS HFOFSBDJPOFT RVF BIPSB TF DPNFSDJBMJ[BO NFEJBOUF WFO UBT PO MJOF QPS "NB[PO BM DFSSBS MB FNQSF TB USBT MB QBOEFNJB TVT UJFOEBT FO &T UBEPT 6OJEPT DPOTFDVFODJB EF MPT DBNCJPT SFHJTUSBEPT FO MPT QBUSPOFT EF DPOTVNP 'FSSFSP 3PDIFS IB TJEP JHVBMNFOUF VO BDPNQBÔBOUF EFTUBDBEP JOGBMUBCMF FO MPT PCTFRVJPT EFM BNPS Z MB BNJTUBE Z FO MB NFTB QBOUBHSVÌMJDB EF MB /BWJEBE %FTEF RVF TF JOTUBMÕ FO 4BOUP %PNJOHP FO FM MB DBEFOB GSBODFTB EF IJQFS NFSDBEPT $BSSFGPVS oRVF PQFSB UJFOEBT FO NÅT EF QBÐTFT DPO WFOUBT BOVBMFT TVQFSJPSFT B MPT NJM NJMMPOFT EF FVSPT IB IFDIP EF TVT NBSDBT QSPQJBT VO GBDUPS EF BUSBDDJÕO QBSUJDVMBS FO FTQFDJBM FO FM SJDP TVSUJEP EF DIPDPMBUFT %VSBOUF EPT EÌDBEBT DPNP QFSTJTUFOUF Z GJFM DMJFOUF EF TV MPDBM HJHBOUF EF 1MB[B %VBSUF IF EJT GSVUBEP EF VOBT CBSSBT EF HSBNPT EF DIPDPMBUF /PJS EF DBMJEBE HPVSNFU EF TV MÐ OFB 4FMFDUJPO 1ÆUÌ EF GÏWFT EF DBDBP EF

5BO[BOJB BM /PJS FQJDÌ FU GSVJUÌ /PJS EFM &DVBEPS CPJTÌ FU GSVJUÌ $IPDPMB UF OFHSP BSPNBUJ[BEP DPO QFQJUBT EF NBO HP USP[PT EF CBSRVJMMP Z QJNJFOUB EF 4J DIVBO P DPO OBSBOKB BNBSHB DSJTUBMJ[BEB 6OB HBNB JODSFÐCMF EF DPNCJOBDJPOFT DPO IPKBT EF NFOUB GMPS EF TBM NBSJOB Z PUSPT JOHSFEJFOUFT B QSFDJPT EF PQPSUVOJEBE 1FSP $BSSFGPVS OP QSBDUJDB MB QPMÐUJDB EF FYDMVTJÕO &O TV TFDDJÕO EF HPMPTJOBT QP EFNPT IBMMBS MPT QSPEVDUPT EF MB NVOEJBM NFOUF BDSFEJUBEB -JOEU FNQSFTB TVJ[B GVOEBEB FO #FSOB FO QPS FM NBFTUSP DIPDPMBUFSP 3PEPMQIF -JOEU JOWFOUPS EF MB NÅRVJOB EF DPODIBEP UFDOPMPHÐB RVF NF KPSÕ MB GVOEJDJÕO EF MB NBTB EF DBDBP SFTBM UBOEP TV DPOTJTUFODJB Z BSPNB 0QFSBOEP DPO MPT HSBOEFT NBFTUSPT DIPDPMBUFSPT FO WBSJPT DPOUJOFOUFT -JOEU 4QSVOHMJ oRVF QPTFF UBNCJÌO MB NBSDB OPSUFBNFSJDBOB (IJSBSEFMMJ FOUSF PUSBT NBOUJFOF FO BMUP FO MPT DFOUSPT HBTUSPOÕNJDPT EF QSFTUJHJP FM FTUBOEBSUF DVBESBEP EF MB DSV[ CMBODB TPCSF GPOEP SPKP TVTUFOUBEP ÌTUF FO TV QSF DJTB SFMPKFSÐB MB OBWBKB 7JDUPSJOPY Z MB IFS NÌUJDB CBODBSJB $PO VOBT UJFOEBT 1SF NJVN B FTDBMB HMPCBM Z NJMMPOFT EF WJTJUBOUFT BOVBMFT -JOEU PQFSB DPNP FM )P HBS EFM $IPDPMBUF DPO VOB GVOEBDJÕO RVF TF FTNFSB FO EJGVOEJS MBT CPOEBEFT EF FTUF BMJNFOUP EF PSJHFO NFTPBNFSJDBOP Z EF TBSSPMMBS EFTUSF[BT MBCPSBMFT Z HFSFODJBMFT FO TV DSFDJFOUF NFSDBEP "TÐ DPNP DPOPDÐ FO FO $BSBDBT MPT BGBNBEPT DIPDPMBUFT WFOF[PMBOPT 4BWPZ BIPSB CBKP /FTUMÌ BM WJTJUBS TV MPDBM KVOUP BM UÐP "SÐTUJEFT ¨MWBSF[ 4ÅODIF[ 5JDP Z FM QSJNP $VDIJUP ¨MWBSF[ DVBOEP BDPNQBÔÅ CBNPT BM FRVJQP EF MBT &TUSFMMBT 0SJFOUBMFT FO MB DFMFCSBDJÕO EFM $BNQFPOBUP *OUFSMJ HBT " MB DIJMFOB $PTUB MB EFTDVCSÐ FO DVBOEP BSSJCÌ B 4BOUJBHP EF $IJMF QBSB QFS NBOFDFS DJODP BÔPT FO FTB BDPHFEPSB DJV

EBE DPO QFSFOOF UFMÕO EF GPOEP DPSEJMMFSB OP 4BWPZ BQBSFDF IPZ FO -B $PSPNPUP EF MB $IBSMFT 4VNOFS RVF SFQSFTFOUB MPT QSP EVDUPT ÌUOJDPT EF FTB HSBO OBDJÕO TVEBNF SJDBOB NJFOUSBT RVF $PTUB UJFOF VOB NBZPS QSFTFODJB FO TVQFSNFSDBEPT /P IBZ FTUBCMFDJNJFOUP EFM HSVQP $$/ o MMÅNFTF /BDJPOBM +VNCP $VFTUB EFM -JCSP P EFM )PHBS EPOEF MPT DIPDPMBUFT EF GPS NBUP DVBESBEP EF MB NBSDB BMFNBOB 3JUUFS 4QPSU OP BQBSF[DBO FO FM ÅSFB EF DBKB JOWJ UÅOEPOPT B DPNQSBSMPT DPO TVT JMVTUSBUJWPT FNQBRVFT NVMUJDPMPSFT +VTUBNFOUF "MF NBOJB RVF OP QSPEVDF VO TPMP HSBOP EF DBDBP FT FM NBZPS FYQPSUBEPS EF DIPDPMB UF B OJWFM NVOEJBM DPO NÅT EF NJM NJMMPOFT EF LJMPT FO 4FHVJEB FO FTUB MJTUB EF OBDJPOFT RVF IBDFO QSPWFDIP EF MB JOEVT USJBMJ[BDJÕO Z DPNFSDJBMJ[BDJÕO EF NBUFSJBT QSJNBT EF PSJHFO USPQJDBM Z TVCUSPQJDBM QPS #ÌMHJDB )PMBOEB 1PMPOJB *UBMJB &TUBEPT 6OJEPT 'SBODJB 5VSRVÐB &TQBÔB Z 4VJ[B 2VJFOFT EJSFDDJPOBO DPO TV QFTP MB CSÛKV MB EFM DIPDPMBUF B FTDBMB HMPCBM &O FM GSFOUF MPDBM MB FNQSFTB /B[BSJP 3J [FL oRVF NBOUJFOF MJEFSB[HP FO MB FMBCPSB DJÕO EF DBDBP PSHÅOJDP GFSNFOUBEP GJOP Z EF BSPNB DPO VOBT QMBOUBDJPOFT IB EF TBSSPMMBEP FO MPT ÛMUJNPT UJFNQPT VOB BN QMJB HBNB EF QSPEVDUPT EF DIPDPMBUFSÐB CBKP MB NBSDB ,BI,PX EF JOEJTDVUJCMF DBMJ EBE HPVSNFU Z DMBTF NVOEJBM 4V QPSUBGPMJP JODMVZF UBCMFUBT EF HSBNPT FO FNQBRVFT EF FTNFSBEP EJTFÔP WFSTJPOBEBT FO Z DBDBP -B MÐOFB 130 QSP GFTJPOBM PGSFDF FOWBTFT FO QBQFM QMBUFBEP EF LJMP Z NFEJP LJMP FO BMUFSOBUJWBT RVF MMF HBO IBTUB DBDBP ÕQUJNB QBSB FM RVFIBDFS QBTUFMFSP Z FM DPOTVNP IPHBSFÔP 5BNCJÌO GJHVSBO CPMTBT EF DBDBP FO QPMWP Z EF HSBOJMMB EF DBDBP UPTUBEP KVOUP B MPT QSÅDUJDPT DBSSÌT QPSDJPOBEPT QBSB EFHVTUBS DPO MBT GPSNVMBDJPOFT CÅTJDBT EF MB DBTB $PNQMFUBO MPT BSUÐDVMPT RVF NBOUJFOF FO FM NFSDBEP MB GBNJMJB 3J[FL FO TV UJFOEB EFNPTUSBDJÕO EF #MVF .BMM CPMTBT EF DIP DPMBUF B MB UB[B QPMWP EF DBDBP OBUVSBM PS HÅOJDP UIJO DIPDPMBUF CBSL BMNPOET XJUI TFB TBMU #BSSBT EF HSBOPMB CPNCPOFT WB SJBEPT Z VOB QBTUB EF $IPDPEBNJB FO QPNP EF HSBNPT RVF JODPSQPSB FTUB TFNJMMB QSPEJHJPTB DPTFDIBEB FO -PNB 2VJUB &TQVFMB EF 4BO 'SBODJTDP EF .BDP SÐT -PT QSPEVDUPT TF DPNFSDJBMJ[BO POMJOF EFTEF FM QPSUBM EF MB GJSNB Z FO QVOUPT EF WFOUB DPNP MBT SFEFT EF TVQFSNFSDBEPT 6O MPDBM FO MB FNCMFNÅUJDB DBMMF -BT %B NBT EF MB ;POB $PMPOJBM BMPKB VOB NVFT USB NVTFPHSÅGJDB EFM QSPDFTP EF DVMUJWP EF MBT NB[PSDBT Z FM USBUBNJFOUP GFSNFOUB EP Z TFDBEP BM TPM EF MPT HSBOPT EF DBDBP

&T VOB QFOB RVF FO GFDIBT EF BMUP DPOTVNP EF DIPDPMBUF FO FM DBMFOEBSJP DPNP MB DFMFCSBDJÍO FO EF GFCSFSP EFM %ÇB EF 4BO 7BMFOUÇO RVF IPOSB FM BNPS Z MB BNJTUBE MBT FNQSFTBT DIPDPMBUFSBT DSJPMMBT OP QSJPSJDFO FO TV BHFOEB SFBMJ[BS PGFSUBT FTQFDJBMFT EF TVT QSPEVDUPT B MPT DPOTVNJEPSFT »WJEPT EF DPNQSBT QBSB MB PDBTJÍO

BTÐ DPNP TV FMBCPSBDJÕO BSUFTBOBM F JOEVT USJBM FO VOB VOJEBE RVF QFSNJUF BM WJTJUBO UF QSFQBSBS TV QSPQJB CBSSB Z EFHVTUBSMB %PUBEP BEFNÅT EJDIP MPDBM EF VOB UJFOEB EF BSUÐDVMPT BMVTJWPT B MB DVMUVSB EFM DBDBP Z FM DIPDPMBUF Z VO CBS QBSB QSPCBS CFCJ EBT FYRVJTJUBT CBTBEBT FO FTUF GSVUP EF MPT EJPTFT &O TV )BDJFOEB -B &TNFSBMEB EF 4BO 'SBODJTDP 3J[FL PGSFDF VO SFDPSSJEP EFOPNJOBEP 4FOEFSP EFM $BDBP EFTUJOB EP B HFOFSBS NBZPS DPOPDJNJFOUP TPCSF FM IÅCJUBU EF FTUB QMBOUB Z MB DVMUVSB BTPDJB EB B TV TJFNCSB Z DVJEBEP %F TV MBEP 9PDPMBU FT VOB NFSJUPSJB JOJDJB UJWB BSUFTBOBM RVF BSSBODÕ FO FODBCF [BEB QPS %JBOB .VOOÌ DVBSUB HFOFSBDJÕO EF VOB GBNJMJB BTPDJBEB B MB IJTUPSJB EFM DB DBP Z EFM DIPDPMBUF QPS NÅT EF PDIP EÌDB EBT UBOUP FO QSPEVDDJÕO DPNFSDJBMJ[BDJÕO Z FYQPSUBDJÕO 6O SBNBM JOOPWBEPS DPODFCJ EP QBSB CSJOEBS VOB BNQMJB HBNB EF TPMV DJPOFT FNQMFBOEP DBDBP PSHÅOJDP )JTQBOJP MB QSPDFTBEP DPNP QBTUB EF DIPDPMBUF QPS .VOOÌ $P 6OB FNQSFTB FTUBCMFDJEB FO QPS MPT DBUBMBOFT +PTÌ .BSÐB Z 5SJGÕO .VOOÌ 5SVMMPMT KVOUP BM QSJNP +PTÌ .BSÐB 5SVMMPMT EFEJDBEB B MB FYQPSUBDJÕO EF GSVUPT EFM QBÐT RVF B NFEJBEPT EF MPT JODVSTJP OÕ FO MB QSPEVDDJÕO JOEVTUSJBM EF DIPDPMBUF Z DPDPB FYQBOEJÌOEPTF B MPT DIPDPMBUJOFT 'PSNBEB BDBEÌNJDBNFOUF FO +PIOTPO 8BMFT 6OJWFSTJUZ EF 1SPWJEFODF DPNP $IFG FO QBTUFMFSÐB Z SFQPTUFSÐB %JBOB .VOOÌ TF MJDFODJÕ FO "ENJOJTUSBDJÕO EF "MJNFOUPT Z #FCJEBT #BKP TV JNQVMTP 9PDPMBU BSSBO DÕ DPO MB CPNCPOFSÐB BSUFTBOBM QBSB DPO TVNP QFSTPOBM Z QSFTFOUBDJPOFT FO GJOBT UFSNJOBDJPOFT DVCSJFOEP ÕSEFOFT FTQFDJB MFT BM HVTUP EFM DMJFOUF "NQMJBOEP QFSTQFD UJWBT EF NFSDBEP IB TVNBEP WBSJBT MÐOFBT EF UBCMFUBT EF 1VSP $BDBP FO Z BTÐ DPNP FO DPNCJOBDJÕO DPO MFDIF Z DBDBP BM &OUSF TVT PQDJPOFT FODPOUSBNPT CBSL EF DPPLJFT BOE DSFBN EF CVUUFSTDPUDI Z OVFDFT "TÐ DPNP CSPXOJFT FTQPOKPTPT $PO TV UJFOEB QSJODJQBM FO ¨HPSB .BMM %JBOB IB DPMPDBEP FO TV NPTUSBEPS EF NBOKBSFT BQFUFDJCMFT VOPT UVSSPOFT EF DIPDPMBUF BKPOKPMÐ BMNFOESB NBOÐ RVF TFODJMMBNFOUF FOMPRVFDFO FM QBMBEBS 1SP EJHB UBNCJÌO TVT DPOPDJNJFOUPT Z FYQF SJFODJB QSÅDUJDB QSFTUBOEP BTJTUFODJB B HSV QPT EF NVKFSFT BTPDJBEBT FO QZNFT RVF CSFHBO QPS TVQFSBS MB NBSHJOBMJEBE EFTEF VO USBCBKP EJHOP $PNP EFCF TFS &M NBZPS QSPEVDUPS JOEVTUSJBM DIPDPMBUF SP FO %PNJOJDBOB Z 1VFSUP 3JDP oQVFOUF FNQSFTBSJBM FOUSF MBT EPT "OUJMMBT FT $PS UÌT )FSNBOPT GVOEBDJÕO EF QPS 1F ESP $PSUÌT 'PSUF[B 4VT NBSDBT FNCMFNÅ UJDBT oDIPDPMBUF EF NFTB &NCBKBEPS DPDPB 4PCSJOP Z CBSSJUBT 1SFNJVN IBO BCBTUFDJEP FM DPOTVNP OBDJPOBM Z TF DPO GVOEFO DPO MB CJPHSBGÐB EF WBSJBT HFOFSB DJPOFT %FTEF MB FNQSFTB FOUSÕ BM TFH NFOUP EFM NFSDBEP HPVSNFU DPO 'PSUF[B DBMJGJDBEP DPNP $BSJCCFBO $IPDPMBUF &O FTUVDIFT NFUÅMJDPT EF TPCSJB QSFTFOUBDJÕO DPO PCSB QJDUÕSJDB FTUBNQBEB Z QFTP OFUP EF HSBNPT BQBSFDFO DVBUSP GPSNVMBDJP OFT Z NBUJ[BEBT DPO WBSJBEPT DPNQPOFOUFT -ÐEFSFT FOUSF MBT CBSSJUBT RVF TFMMBO FO MBT DBKBT MBT DPNQSBT FO FM TÛQFS $PSUÌT IB BNQMJBEP TV PGFSUB DPO CPMTBT EF HSBOPT EF DBGÌ UPTUBEP Z BMNFOESBT DVCJFSUPT EF DIP DPMBUF 4JNQMFNFOUF EFMJDJPTPT M


GcXqX C`Yi\

I<8EA8F $) WX 9XUeXeb WX %#%' jjj!c_TmT_\UeX!Vb`


Viernes, 16 de febrero de 2024 / PlazaLibre / 25

io

ro s eri de r s de r e bero eri no, 1 b 0 000 e 4 6 4 1 1

Apto. primer piso, 1hab., baño, cocina, sala, agua y luz 24h. No parqueo, C/El Sol #54.(Sector 30 de mayo) RD$12,000. Tel:809-5351823/ 829-464-1823

o s dio eb do on ine b n , 200 e ros de b d 2 i in e , in erne , ire, , r , n f se 24 0 40 6 o 1er iso, b,2 , , o edor, o in , er i io, do, 1 r e do 2 ,000 2 1 e 0 6 4

r en o es dio o iso, 1 b , , o in , o edor, i er r e r n ero o e n o r , 1212 e 0 1 24

A domicilio reparamos dor s, se dor s os V s e i id d en di nos i r f s en e i os V e eo r is Tel /W h a t s a pp 809-689-0467 / Cel.809441-4162.. AMAURYS.

os s dio, eb , n f , r e , r erson so desde 2 ,000 nf 0 0 06

Alquiler de Aptos: 1 bi i n, s o n, n , is in , i n sio, 2 s ensores, re de e o r ni os, or n ri o, r de se rid d, n de r ien o de , e e i n en e 1er ni e , n eni ien o in ido for i n e 0 6 60 0 0 61 4 4 1

e i i n ini d o es die e

bi

ion en e r b e 4 1 0

ro o n o n, o er iso, b 2 s, , o edor,2 r 20 i e e 0 4 2 41

Extranjero vende Apto NACO, or o i o de s d, 00 2, totalmente amueblado, con muebles europeos alta calidad. bs , s, , o edor, bib io e offi in on es er orredi , 2 b ones, i res, o in i on is , re de do, ro de ser i io US$359,000

2 ,2 1 0 V 0

Whatsapp:809-446-0880

er de en e n r os, b, 1 , , o in , o edor, 1 r , er nen e, 16,000 2 1 e 0 64 s 0 10 6 4 2 1 e nes Viernes

A DOMICILIO REPARAMOS, ire ond , e er s, dor s, e dor s, s f s r e s e e r ni s de e i os in er er e eo r is Trabajamos tambien los Domingo. 809-977-4016 WS. 809-385-3366

VENDO APTO. NUEVO b , 2 b os, 2 r eo, is o r d rse, i e 2 42 2020 1 2 06 004

Vendo o1 2 , 1 er iso, 2 s , bs rin i on s b o , ser i io on s b o, do , s, o edor, o in , b n, 1 r eo o in s de os os e 0 6 4

r s os en n 2 on e o en r n r re ibir s e ores en io nes r 0 6 0 0 6 4 s 0 4 0 r o on fiden i erson i do

Atención Ingenieros. Vendo solar de 600mt2 Zona Primium de Naco 1,650 dolares por metros 809-670-7000

0

GRAN OFERTA VENDO LOCAL COMERCIAL 1 0 2 , os r dos, n o o in o on o s 0 011

e en e o , er ni e , 2 , 2 b, 2 , io b n, , ,2 , s o n, n , s , obb , re so i , 1 ,000 00 e 0 22 100

12 Av. 27 Feb. M. Gómez Apto. 1hab, Amueb: cama, Nev, estufa . INCLU : LUZ ,AGUA ,GAS próx. Unibe,Apec, Evangelica $16Mil 809.224-8627

Vendo edifi io de 1 s deb o r nde r en os rrib , odo en ob , on s i o 16 i ones 2 6

n ersionis s, Vendo erreno en e b i de o o bi de 2 i e ros dr dos erfe o r ro e os de r en os o fines o er i es , re io de in ersi n 1 or e ro dr do 2 2 1 4 24 000 orreo e io b d i o

V en edro r nd en n ion 10 i 2, nf 0 2 6 0 621 02

Ven de erreno er de Vi e 2 rre er s 6, 0 2 on i o 4 0 e 2 nfor ion 0 4 240 0 1

Ven

o 4 i e en e e i o, s i io r d, o e bi ion, ofi in s bern en es, e 2 b, 1b , o in , s , o edor, b on, re de do, in o e e 2 1 4 0

RESTAURANDO TU MATRIMONIO DE LA MANO DE DIOS en o be, e boo , en ns r restaurando_con_dios Vendo obr de o n os rio 0 6 0,000 2 errer s 12 16 6,000 e 0 2 4

PRACTICA Y FUNCIONAL CASA. de 2ni e es, b on s b o ose , s o , o e i io, do, err s, sebo, i r esin e 0 4016

V 2, b,

, 1,662 berr o n r n n , on is o de o f, e e en e bi i n, se er i en ons r ir 2 i iend s re io 162, 00 00 , e f 0 20 000

de so r r b o de ios n i de on on er os is o e o err do on od s s s ins iones er de os e ores bien esn r es o 2, 61 s re io 120 00 e efono 0 222 0 0

VENDO SOLAR de 1, 00 s en o i , ris de or e do de es e r rinid d n e de r ro e o de os e 1 2 06 004 2 42 2020

VENDO JEEPETA en onds , o o so, ord s e, b n , 201 , 4 4 sien o en eder, r dio di i RD$725,000.00 e nfo 0 444 621

***URBAEZ*** dor , se dor , ne er , ire, , es f r e e e r ni de e V on e eo r is 6 eses de r n C/WS: 849-650-0601. Tel.: 829-666-0601

Vendo obr de r e ber o e e on 60 40 16 ,000 i rin de ndo 0 40 6 ,000 e e 0 2 4

e

Vende e ro e oe i o nr , o 2021, e en e ondi ion es, 20,100 00 i o e ros e 2 4 2 4 6 021

Vendo

200 , o o

22,000 4 1 4

4

Agencias Receptoras ZONA ORIENTAL Ens. Ozama Soler Group 809-598-2800

Coloque sus anuncios por teléfono

CLASIFICADOS DE LÍNEAS

SANTO DOMINGO 809-476-7000

• Hasta 4 Líneas (RD$Día) Primer día de publicación

Asistencia Adicional 809-947-5754/809-476-3002

Plazalibre.com 809-947-5754 Email: anunciatedl@diariolibre.com www.plazalibre.com Horario Lunes a Viernes de 8:30 am a 5:30 pm CIERRE PARA PUBLICAR De Martes a Viernes el día antes, 12:00 pm. Para el Lunes: Viernes a las 3:00 pm. Av. Buenaventura Freites 18, Jardines del Norte, Santo Domingo 10602

• Más de 4 Líneas (RD$Día) Cada línea adicional hasta 12 líneas

• Desplegados Col x modulo blanco y negro Col x modulo full color 203.00 12.70

• Destacados (RD$Día) Negritas totales +15% Fondo sombreado amarillo +30% Fondo sombreado otros colores +40% Marco +10% • Legales Col x módulo

Charles de Gaulle Familia Jimenez & Asociados 809-414-8444 Inmobiliaria Grupo Master 809-483-1388

505.00 816.00

* Precios sin impuestos incluídos. • Dónde publicar Visitando nuestra oficina principal. Visitando nuestras agencias receptoras y puntos de recepción de anuncios. Llamando a nuestro call center para pago con tarjeta de crédito y/o transferencia bancaria. • Como publicar más efectivamente Identifique las características del producto. Publique sus anuncios dentro de una sección. Adicione resaltadores: negritas y colores. Identifique correctamente los teléfonos.

188.59

• Clasidesplegados (1 columna hasta 13 módulos) Col x modulo Blanco y negro 492.00 Col x modulo Full Color 636.00

Políticas de Reposición: Revise su anuncio el primer día de publicación, de necesitar correcciones puede llamarnos al 809-476-7000. Solo nos haremos responsables del primer anuncio incorrecto. * Los anuncios publicados en Plaza Libre son responsabilidad exclusiva de nuestros anunciantes.

Lucerna Inversiones Taveras 809-596-4588 ext. 252 San Isidro (Urb. La Esperanza) Jiro's 809-596-4328 Los Prados Maxim´s Travel 809-227-8548 Bella Vista Publimaster 809-476-9223

Gazcue Fergo Publicidad 809-689-2008 Luz Jacqueline 809-689-1115 Independencia (Zona Universitaria) Apices Inmobiliaria 809-412-8344 Honduras Lidissa Comercial 809-532-9912 Urb. Solimar Enma Peña 809-532-3743 SANTIAGO GCM Servicios publicitarios 809-894-2282 cel. 809-325-2520

Puntos de Recepción MAIL BOXES ETC 809-333-2002/ 2003 Naco, ext. 1 ZONA ORIENTAL Megacentro, ext 2 MBE Charles de Gaulle, ext. 16 MBE Jumbo San Isidro, ext. 15 Gazcue, ext. 10 Jumbo Luperon, ext. 3

Piantini, ext. 4 La Julia, ext. 5 Sambil, ext. 7 Arroyo hondo, ext. 12 Rep. De Colombia, ext. 9 LA ROMANA/ Jumbo, ext. 6 PUNTA CANA/ Jumbo, ext. 13


%) " C_TmT?\UeX " I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%'

8@C?8B C4E4- GTc\VXebf XUTa\fgTf ch_\WbeXf l Xa VTeZTWb WX T_`TV a XageX $+ l &# T bf WX XWTW! 8a i\Te 6I- gXeTW\VT3Z`T\_!Vb` GX_ Ybab- +#, ()+ &((#

6b`cT T WX fXZhe\WTW fb_\V\gT fhcXei\fbe WX mbaT fXZhe\WTW i\c fXZhe\ WTW l fhc `bgbe\mTWb! 6T__X UX__Tf TegX ' X_ `\__ ! GX_ Ybab +#, ()& ('(," +%, '%$ $*%$"+', +(% ,)'*"+%, '(% ,(,$

F8 A868F<G4 F8:HE<747 C4E4 6B@C4v<4 78 I<:< ?4AG8! F4?4E<B 6B@C8 G<G<IB @4F <A68AG<IB G8?!+#, '+% )$%)")'*&!

4I<FB CBE C8E7<74 78 @4GE<6H?4 WX_ =XXc `TeVT- ;lhaWT\ `bWX_b- FTagT 9X T b- %#$$ Vb_be- 4mh_ c_TVT- :%)''#, V[T f\f- >@;F;+$555H*&#$#% T ab`UeX WX_ Fe! :h__\iXe ET YTX_ 6T\eb 5X__b 6XW!- ##$ #),*+() % CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ iX[ Vh_b WX VTeZT `TeVT 9<4G `bWX_b 9?BE<AB T b $,,* Vb_be 5?4A6B c_TVT ?#$(### V[Tf\f M94$') ####+('(&%( cebc\XWTW WX <AG8E@4E F!4 EA6 $#$#))#$) CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT FHMH>< `bWX_b F874A T b $,,+ Vb_be 5?4A6B c_TVT :#%#+)& V[Tf\f =F&G8%$ I+J'$#%%'& cebc\XWTW WX =BF8 4AGBA<B 78 =8FHF :BA8?? C8E4?G4 687!#&$ #&&((#' # CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT ;BA74 Vb_be 5?4A6B T b %#$* c_TVT :(&*)%% V[Tf\f (=)EJ% ;+%;?#*('+, cebc\XWTW WX :?8AA<F @4GBF 6H8 I4F 687! ##$ #&((+$+ ( CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT E8A4H?G `b WX_b >B?8BF T b %#$# Vb _be :E<F c_TVT :%)&),, V[T f\f I9$IL#6#%H6&#**%' cebc\XWTW WX =84A C4H? E4C;8? 7<4F 687"C4F ( &% %#'+) $

5hfVb 8`c_XTWb Vba X_ f\ Zh\XagX cXeY\_- @TfVh_\ab XageX $+ l %& T bf UTV[\__Xe VbabV\`\Xagbf Uyf\Vbf WX \aYbe`yg\VT UhXaTf eX_TV\b aXf \agXecXefbaT_Xf! ChXfgb- 4ZXagX WX Ve W\gb Xa haT 9\ aTaV\XeT fhX_Wb ` a\`b WX `\VebX`ceXfT! GX_-+%, '*$ '%)*

FX fb_\V\gT 6;B98E Vba _\ VXaV\T T_ W T geTXe cTcX_ WX UhXaT VbaWhVgT eXYXeXaV\T WX_ h_g\`b geTUT]b l Vhee\Vh _h`! 4i!"A\Vb_Tf WX BiTaWb 8fd! =hTa 8eTmb &#$ I\__Tf 4Ze Vb_Tf! 4ZXaV\T Fba\T! GX_-+#, )+' $)%%! F4?ÍA 78 58??8M4 UhfVT CX_hdhXeT dhX fXdhX T U_bjXe l `Ta\Vhe\fgT! GX_-+#, )+* )''$!

FX fb_\V\gT CXefbaT_ Vba F8 5HF64 6;B98E XkcXe\XaV\T cTeT geTUT]Te I8A787BE4 L I8A787BE Xa X_ ÆeXT WX 9XeeXgXe T CEB7H6GBF DHÉ@<6BF 78 GX_! +#, )+$ &*%+ ?<@C<8M4! 4F<FG8AG8 78 I8AG4F 47@<A<FGE4G<I4 F4?4E<B 54F8 6B@<F<B 8`ceXfT WX fXei\V\bf WX A8F CBE I8AG4 F8:HEB _\`c\XmT fb_\V\gT C8EFBA4? @u7<6B :4FGBF 78 I<4 @4F6H?<AB XWTW WXfWX %( G<6BF !G8? +%, (), #)) + T bf cTeT VbafXe]X! MbaT +#, )+% +'%+ @Xgeb :\eTfb_Xf ;T\aT 8a

FX fb_\V\gT V[\VT cTeT F8 5HF64 ;8EE8EB 8A geTUT]Te Xa YhaV\baXf WX F4AGB 7B@<A:B 8FG8 chU_\V\WTW! FhX_Wb Y\]b! C4E4 @4F <A9BE@46<BA ;beTe\b Vb`bWb!EXf\W\e Xa 8F6E<5<E I<4 J;4GF4CC 7\fge\gb ATV\baT_! ?_T`Te b +%,+($)&*+ Xai\Te Vhee Vh_h` T_ +', +() (%$* @Tl^T 8fgeX__T +%, +(, '*(& ?hV\T 4eV\T F8 FB?<6<G4A 6;<64F C4E4 GE454=4E 8A 6498G8EÉ4 L =H:BF 8@C4A474 L @4F :b`UX 5TlbaT ?Tf VTbUT +', '#% (,', J;4GF4CC @TabZhTlTUb 4_VTee\mbf FX fb_\V\gT V[\VT cTeT ;XeeXeT ?bf E\bf 7\fcba\ G<8A74 78 ?<6BE8F geTUT]Te Xa g\XaWT WX U\_\WTW WX ;beTe\b ebgTg\ib VX_h_TeXf! FhX_Wb Y\]b `yf FB?<6<G4 :BA7B?8EBF l abgheab T`TaXV\WT! 9Tibe TgeTVg\iTf Vb`\f\baXf cbe AXVXf\gb @bW\fgT " FTageX VbafXZh\e- % Ybgbf %k% 8747 &# 4 '+ 4vBF iXagTf! EXf\W\e Xa FTagb Vba XkcXe\XaV\T Xa T_gXeT 7B@<A<64AB 546;<??8E Vbc\T WX V Wh_T l 6I +#, 7b`\aZb 8fgX!?_T`Te b V\baXf TeeXZ_b WX ebcTf ! ;BE4E<B G4E78 AB6;8 &&' $$$' 8kg!%&& Xai\TeVhee Vh_h` T_ +#, JfTcc- +%, ''( '((( F86GBE8F CEBK<@B 4I8 A<74 <A78C8A78A6<4 ''$ *$#& CTb_T! +%, +(, 8`ceXfT WX ZhTeW\TaXf WX '*(&! ?hV\ 8AI<4E 6I fXZhe\WTW fb_\V\gT 4f\fgXagX 6584EE;;3:@4<?!6B@ 4W`\a\fgeTg\iT Vba VbabV\ 8`ceXfT fb_\V\gT :hTeW\Tf `\Xagbf Xa EE!;;! Vba Xk WX FXZhe\WTW cTeT FTagb 7b FX fb_\V\gT C8?HDH8E4 l cXe\XaV\T! 8ai\Te Vhee\Vh_h` 4G8A6<ÍA FB?<6<GB 64EA< `\aZb J[TgfTcc +#, +%# @4A<6HE<FG4 Vb`c_XgT T- ZhTeW\TaXfWXfXZhe\WTW 68EBF G8?! +%, (*# %&)* %#+% J[Tgf4cc- +#, +(& %*,& 3Z`T\_!Vb` +#,(#+%&)*

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT ;LHA74< `b WX_b F4AG4 98 :?F T b %##+ Vb_be 5?4A6B c_TVT :%+,&## V[Tf\f (A@F:$ &7%+;$*&&'( cebc\XWTW WX @4E<4 8?8A4 6BAGE8E4F C8E8M 687! #+) ###),'$ )

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT 46HE4 `bWX_b E7K F; 4J7 T b %##, Vb _be EB=B c_TVT :))%,%$ V[Tf\f (=FG5$+($,4##(# ', cebc\XWTW WX 87J<A B@4E :4E6<4 7B@<A :H8M 687! #&% ##%'#$$ $

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT ;BA74 `bWX_b 6EI T b %##& Vb_be :E<F c_TVT :%##(%' V[Tf\f =;?E7*++&&6#$(#') ceb c\XWTW WX =BF8 ?H<F E4 @BA I4FDH8M 687! '#% %$)#)&& '

CXeW\WT WX c_TVT WX_ iX[ Vh_b C_TVT Ab- ?&*+(*' @TeVT- @46> 6b_be- 4MH? 4 b- %##* 6[Tf\f- $@%4:$ $6**@#'+,$) cebc\XWTW WX- 7<?8A<4 @8E6878F 78 ?4 6EHM C46;86B 687- #&$ #('#%($ , CXeW\WT WX c_TVT WX_ Thgb ` i\_ ce\iTWb `TeVT ;LHA 74< `bWX_b FBA4G4 A%# T b %#$% Vb_be :E<F c_TVT 4*(%+,, V[Tf\f >@;8H' $@564+%$)%, cebc\XWTW WX 64E?BF 4?9BAFB 78 ?4A68 687!#'( ##%'$&* ,

CXeW\WT WX c_TVT WX_ Thgb ` i\_ ce\iTWb `TeVT ;LHA 74< `bWX_b FBA4G4 L%# T b %#$) Vb_be :E<F c_TVT 4,($(+# V[Tf\f >@;86'$? 5:4)+(*%& cebc\XWTW WX J<?9E87B 78 =8FHF 4? I4E8M 5E<GB 687! #&$ #&&,*)% #

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT 9BE7 `bWX_b 8F64C8 F8? 'K' T b %#$& Vb_be A8:EB c_TVT :'# (%(+ V[Tf\f $9@6H#;K( 7H6'+'&( cebc\XWTW WX :E<F8?<F E4DH8? DH8 M474 98EA4A78M 687! '#% %&+,,,# &

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT GBLBG4 `b WX_b ;<:;?4A78E ?8 'J7 T b %#$' Vb_be Ze\f c_TVT :'+%)*( V[Tf\f (G75>E9; K8F#',((' cebc\XWTW WX ?8BA8? 4AGBA<B 78 ?4 6EHM EB7E<:H8M 687! #&$ #'&&#'& #

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ =88C `TeVT @<GFH5<F;< `bWX_b @BAG8EB FCBEG 8F! T b %##& Vb_be 5?4A6B c_TVT :%'),*# V[Tf\f =4'?F%$;&&=#$*%,& ceb c\XWTW WX A8FGBE 4?64A G4E4 FH8EB 687 #)+ ##%)*&# $

CXeW\WT WX_ 4HGB@BI<? CE<I47B `TeVT ><4 `bWX_b >( T b %#$' Vb_be C?4 G847B c_TVT 4*++'+$ V[T f\f >A4:A'$+584'*')'# cebc\XWTW WX 74EI<A 4? 9BAFB <54v8M I4?8E<B 687! '#% %%$(+'%!)

C8E7<74 78 @4GE<6H?4 WX_ iX[\Vh_b =Xcc @TeVT 7T\[Tgfh @bWX_b =$##?: :CK8 4 b %##% 6b_be Tmh_ C_TVT :##)%#% 6[T f\f =74=$%%:###(#$*'( T ab`UeX WX EXla\ =h_X\f\ MTcTgT 6hXiTf 6XWh_T '#% %)%#$*% *

CXeW\WT WX `Tge\Vh_T WX_ iX[ Vh_b WX VTeZT `TeVT A<F F4A `bWX_b C<6> HC Vb_be EB=B BF6HEB T b $,+* c_TVT ?#%#(#% V[Tf\f $A)A7$)F&;6&'''%& ceb c\XWTW WX 7<B:8A8F <F @48? @<:H8? I<??4?BA4 687! #,( ##$$)(& ,

C8E7<74 78 C?464 78? I8;<6H?B ><4 E<B %#$( 6B ?BE :E<F C?464 4+,&(%) 6;4F<F >A47@'4&K9)'% $**, 4 AB@5E8 78 =4GAA4 78F<E88 FHE<8?

4I<FB 78 C?464 C8E7<74 WX _T `bgbV\V_XgT @TeVT @hfTf[\ @bWX_b 6: $(# 4 b %#$% 6b_be AXZeb C_TVT A+)&&++ 6[Tf\f :6?C6> (#,66###%(' T ab`UeX WX LbaTg[Ta 9e\Tf @Teg\aXm 6XWh_T #(, ##% #&%& % CXeW\WT WX c_TVT WX_ iX[ Vh_b WX VTeZT `TeVT 74<;4GFH `bWX_b I$$ +? ;L Vb_be EB=B c_TVT ?$(&$(+ V[Tf\f I$$)$*$)$ cebc\XWTW WX 4A7E8F 4A GBA<B ?BC8M :8A4B 687! '#% %&&+&$$ ' CXeW\WT WX c_TVT WX_ =88C `TeVT ><4 `bWX_b FB E8AGB ? T b %#$) Vb_be :E<F c_TVT :)))'#+ V[T f\f (KLC:'4&K::$)'&*$ cebc\XWTW WX LE<F ?8<74 5E<GB C8E4?G4 687! '#% $$$#''* %

CXeW\WT WX C_TVT 4)'$#)% WX_ 4HGB@BI<? @TeVT ><4 @bWX_b BCG<@4 ?K T b %#$$ 6b_be 5?4A6B 6[Tf\f >A4:A'$(554$((%() ceb c\XWTW WX =BF8 9E4A6<F6B 98EA4A78M 7HE4A 687! #+)###)+,&,

CXeW\WT WX c_TVT WX_ iX[ Vh_b WX VTeZT `TeVT GB LBG4 `bWX_b ;< ?HK C<6> HC T b $,*( Vb_be 4MH?"5?4A6B c_TVT ?%, '$$* V[Tf\f ;='(##&&'# cebc\XWTW WX ?8<7L 7<4A4 C8E8M B?<I4E8F 687! #() #$('&&( *

CXeW\WT WX c_TVT WX _T `b gbV\V_XgT `TeVT L4@4;4 `bWX_b EK F T b %##* Vb _be 4MH? c_TVT A%(*(*+ V[Tf\f @;&&;5##+)>%* ($(% cebc\XWTW WX 4HGB E8CH8FGB ?H6<?B 7B@<A :H8M 6 CBE 4 !EA6 Ab- $#,#$%(&+

CXeW\WT WX C_TVT ?%*(#*& WX_ IX[ Vh_b WX 6TeZT @TeVT GBLBG4 @bWX_b C<6> HC T b $,,# 6b_be 4MH? 6[T f\f =G'EA,&F'?(#%&'$& Cebc\XWTW WX 64E?BF @4 AH8? :<? G8=474 687! #*& ##$'+'& ,


Viernes, 16 de febrero de 2024 / PlazaLibre / 27


:;FEHJ;I ƇǩƄƄƈȏ

%+ " I\XeaXf $) WX YXUeXeb WX %#%' ;`Xi`fC`Yi\%

B7 9?<H7

;B ;IFË7

.JMMPOFT EF FVSPT JOHSF TÕ MB 1SFNJFS -FBHVF QPS UFMFWJTJÕO Z QBUSPDJOJPT FO MB ÛMUJNB UFNQPSBEB MB DJGSB NÅT BMUB EF TV IJTUPSJB Z MB EF NBZPS GBDUVSBDJÕO FOUSF MBT MJ HBT EF GÛUCPM EFM QMBOF UB &M EFM UPUBM EF TVT JOHSFTPT TF EJTUSJCV ZÕ FOUSF MPT DMVCFT

$VBOEP FM $PNJUÌ 0MÐNQJDP %PNJOJDBOP QBSFDF FODBNJOBSTF B SFPSHBOJ[BSTF EFTQVÌT EF UPEPT MPT MÐPT EF MBT ÛMUJNBT TFNBOBT TF BOVODJB RVF BIPSB NP EJGJDBSÅO MPT FTUBUVUPT EFM PSHBOJTNP %FCFO UFOFS DVJEBEP Z OP FO UFOEFS RVF USBT VOB WJD UPSJB DPOUSB TVT PQPTJ UPSFT BIPSB QVFEFO QBTBS VOB BQMBOBEPSB Z BSSPMMBS B UPEPT

>7 :?9>E o&T USJTUF EFDJSMP QFSP %SBZNPOE (SFFO OP IB BQSFOEJEP OBEB 4ÍMP FT DVFTUJÍO EF UJFNQP 7B B HPMQFBS B BMHVJFO PUSB WF[ 3FUJSP UPEP MP RVF EJKF B SBÇ[ EFM JODJEFOUF RVF UVWJNPT /P DSFP RVF NFSF[DB VOB PQPSUVOJEBEp =hfhY Ahe^\ľ 5T_baVXfg\fgT

-B USBOTGPSNBDJÍO EF MB JOEVTUSJB EF GJDIBKFT N»T EJOFSP QFSP N»T BDUPSFT 9H8AG8 8KG8EA4

M -PT QSPTQFDUPT GJSNBO DBEB WF[ QPS N»T

EJOFSP QFSP SFDJCFO NFOPS UBKBEB EFM QBTUFM M 1BESFT MJHBT Z QSFTUBNJTUBT TF TVNBO BM CBJMF ATg[TaTX_ C eXm AXe

64 FO FM BÔP GJTDBM QBSB GJSNBS B KVHBEPSFT IBTUB MPT 4"/50 %0.*/(0 4JO JN 64 QBSB JODPS QPSUBS MB WBSB RVF TF VUJMJ QPSBS B FO DF MB FDVBDJÕO BSSPKB VOB 4J FM BÔP QBTBEP MBT PSHB DPODMVTJÕO TJNJMBS SFDMV OJ[BDJPOFT FSPHBSPO UBS VO QSPTQFDUP EPNJOJ 64 NJMMPOFT QBSB FTUF DBOP SFTVMUB DBEB WF[ NÅT TVCJSÅ IBTUB 64 DBSP QBSB MPT DMVCFT EF MBT .. DBTJ FM EPCMF EF MPT (SBOEFT -JHBT 4J FO 64 .. RVF BVUPSJ[Õ MB DPTUBCB EF NFEJB QBHBS MJHB DVBOEP JOUSPEVKP MPT MÐ 64 QPS VO GJDIBKF NJUFT FO EPT EÌDBEBT NÅT UBSEF 4JO FNCBSHP FM TJTUFNB IB USFQBEP B TF IB USBOTGPSNBEP FM KV 64 VO BVNFOUP HBEPS SFDJCF VOB QPSDJÕO EFM NFOPS EFM EJOFSP Z FO FM 4PMP FO FM ÛMUJNP EFDFOJP SFQBSUP NÅT BDUPSFT UPDBO DVBOEP TF JOUSPEVKFSPO UP EF MB UBSUB QFT BM HBTUP MB JOWFSTJÕO UP -PT EÐBT EFM RVF TF UBM TBMUÕ EFTEF MPT DPSUBCB B FTF QBHP EF GJSNB 3FEBDUPS 4FOJPS

4 b

%#%& %#%% %#%$ %#$, %# %#$+ $, %#$* $+ %#$) $* %#$( $) %#$' $( %#$& $'

3FMBDJÍO EF HBTUPT FO GJSNBT FO MPT QSPTQFDUPT EPNJOJDBOPT <aiXef\ a

9\e`Tf

Ceb`XW\b

HF +, $$% (## HF *) (&# (## HF +' ),, )## HF ++ '$& &## HF ,& ,$& '## HF *# &+$ +## HF )# +%, ### HF )* )+' (## HF (( ')( '*# HF (% ,(( '##

',( (%, '$* ($# )'' ()* '(' '($ '&, ')(

HF $+# #%( HF $'' )*# HF %#& $$) HF $*& &(, HF $'( +%+ HF $%' $&# HF $&& ,+' HF $(# #*) HF $%) '&( HF $$& ++%

IPZ QVFEFO MMFHBS IBTUB FM BIPSB MPT FOUSFOBEP SFT UJFOFO RVF DPNQSBS FM UBMFOUP Z EFTUJOBS IBTUB DJODP BÔPT EF USBCBKP DVBOEP MP OPSNBM FSBO EPT 1FSP FT RVF OBEJF TF RVJFSF RVFEBS GVFSB EF MB GJFTUB OJ TJRVJFSB BDSFFEP SFT RVF BSSJFTHBO TVNBT UBO BMUBT DPNP MBT UBTBT B MBT RVF QSFTUBO

-B SFFTUSVDUVSBDJÖO &TF TBMUP EFM RVF FYQFSJNFOUÕ FO MPT ÛMUJNPT BÔPT FM EFTFNCPMTP RVF IBDFO MPT DMVCFT BIPSB FO HSBTB B DBTJ UPEB MB DBEFOB FO UPSOP BM QFMPUFSPy Z NÅT BMMÅ $BSMPT .BVSJDJP FM QBESF EF 3POOZ FO FOUSFWJTUBT RVF DPODFEJÕ FO QBSB EFGFOEFSTF FO UPSOP BM VTP EFM CPOP RVF SFDJCJÕ TV IJKP DVBOEP GJSNÕ FO OP EFKB VO EFUBMMF FO FM BJSF %F MPT 64 NJMMPOFT RVF SFDJCJÕ FM JOGJFMEFS QF USPNBDPSJTBOP B $BSMPT (V[NÅO TV FOUSFOBEPS QSJODJQBM DPSSFTQPOEJÕ FM 64 VO 64 GVF B QBSBS VOB MJHB EPOEF TF GPSNÕ FO FM #BUFZ "MFNÅO FM

?bf ZTfgbf cTeT Ybe`Te T ha ]hZTWbe fX W\fcTeTeba! 64 B PUSP QSFQB SBEPS RVF MP UVWP BOUFT Z VO 64 B MB %PNJOJDBO 1SPTQFDU -FB HVF %1- MB QMBUBGPSNB EPOEF KVHÕ Z MP SFQSFTFOUÕ FO MPT USÅNJUFT EF GJSNB "M KVHBEPS MF RVFEBSPO 64 1FSP OP FSB FM NPOUP CSVUP )BCÐB RVF QBHBS FTPT QSÌTUBNPT RVF TF UPNBSPO VOB WF[ IVCP FM iBQBMBCSFPw DPO MPT .FUT %- IB UFOJEP BDDFTP BM DBTP EF VO QSPTQFDUP RVF GJSNBSÐB QPS VO CPOP RVF TVQFSB MB CBSSFSB EFM NJ

MMÕO QFSP RVF VO DSÌEJUP FO MB GSPOUFSB EF MPT 64 UPNBEP FO QPS TV GBNJMJB MF EFKB SÐB FM EJOFSP OFUP B DPCSBS FO NFOPT EF 64 FO &M JOUFSÌT NFOTVBM SP[B MPT EPT EÐHJUPT

5PEPT FO FM CBSDP i-PT MJHVFSPT EVFÔPT Z FOUSFOBEPSFT EF MBT MJHBT JOGBOUJMFT TF DBOTBSPO EF FOTFÔBS B MPT OJÔPT B KVHBS Z DVBOEP ZB FTUBCBO BWBO [BEPT WFS DÕNP MPT EVFÔPT EF QSPHSBNBT TF MMFWBCBO B

MPT NVDIBDIPT Z TPMP EFKB CBO MBT NJHBKBTy VO QBS EF EPDFOB EF QFMPUBT Z FM QSFNJP EF TBMJS FO MB GPUP FM EÐB EF GJSNBw EJDF VO FO USFOBEPS RVF QJEF MB PNJ TJÕO EF TV OPNCSF %F BIÐ RVF DPNFO[BSPO B DPOGFDDJPOBS FM SFHJTUSP EF BENJTJÕO B FTBT MJHBT EPO EF JODMVÐBO FM EFSFDIP EF OFHPDJBS QPSDFOUBKFT EFM CPOP TJ FM KVHBEPS TBMÐB B VO QSPHSBNB EF EFTBSSPMMP " FTF EFTDVFOUP EF FTF QPUFODJBM QBHP TF TVNÕ MB GJHVSB EFM QBESF RVF QBTÕ EF TFS VO TJNQMF PCTFSWB EPS B DPOWFSUJSTF FO FM QSJ NFS iBHFOUFw EFM OJÔP &M QPEFS EF MPT QSPHFOJUP SFT QVFEF JS EFTEF DPOEJ DJPOBS FM QPSDFOUBKF RVF EF KBSÐB B MB MJHB TJ GJSNB IBTUB SFDJCJS VO QBHP QBSB DFEFS MP B VO QSPHSBNB &TB QSJ NB QVFEF EFQFOEFS EFM OJ WFM EF QSPZFDDJÕO EFM BUMFUB QFSP WB EFTEF MPT 64 IBTUB 64 QPS OJ ÔPT EF BÔPT i5PEP FTP TVCJÕ MPT DPTUPT Z FM EJOFSP QBSB NBOUFOFS MP PQFSBOEP TBMF EF MPT RVF GJSNBO 1PS FTP RVJFCSBO UBOUPT QSPHSBNBT QPS FTP TPO UBO QPDPT MPT RVF DPO TJHVFO MPT HSBOEFT CPOPT &T NVZ EJGÐDJM NBOUFOFS BDUJWP VO QSPHSBNB TJ OP GJSNBT KVHBEPSFT TPCSF MPT 64 NJMw EJDF PUSP BD UPS EF MB JOEVTUSJB M /1FSF[!EJBSJPMJCSF DPN


Noticias Opinión Revista Deportes / 29

DiarioLibre. Viernes, 16 de febrero de 2024 CARLOS SÁNCHEZ G.

El COD suspendió a cinco federaciones deportivas.

Las 5 federaciones deben de mejorar varios aspectos Tienen varias fallas y se deben regularizar en distintos aspectos Carlos Sánchez G. SD. La realidad de las cinco federaciones suspendidas por el Comité Olímpico Dominicano continuará hasta que se cumpla un año de sanción, aunque existen algunos salvoconductos que las llevarían a operar de forma regular más temprano que tarde. Las federaciones de Bádminton, Surf, Pentalón Moderno, Esgrima y Tiro de Precisión fueron suspendidas por incumplir con algunos procedimientos internos. Una vez mejoren eso, entonces podrán operar nueva vez de forma regular. “Cuando se regularicen en el Ministerio de Deportes, en la Procuraduría, en el Ministerio de Economía y Planificación y en el COD”, dijo una persona con conocimiento de la situación que atraviesan esos cinco organismos”, entonces volverán. “Si ellos resuelven antes se irán levantando de inmediato (las suspensiones)”, dijo la persona. El pasado miércoles el doctor, Ronald Santana, abogado de las cinco instituciones suspendidas, dijo que el próximo 19 de marzo habrá una audiencia, además de que en el Tribunal Constitucional se conocen los recursos

x

“Ningún tribunal puede obligar al COD como ONG, reconocido y avalado por el COI a aceptar lo que digan los tribunales” Ronald Santana abogado

de amparo. También de la demanda en nulidad de las resoluciones de suspensión por parte del COD está apoderada la Cuarta Sala de la Cámara Civil del Distrito Nacional. “Ningún tribunal puede obligar al COD como ONG, reconocida y avalada por el COI (Comité Olímpico Internacional) a aceptar lo que digan los tribunales”, manifestó la fuente. Explicó que las ONG aún recibiendo fondos públicos se manejan por la Ley 122-05, pero además en este caso su organismo máximo es el COI. “Por qué (el abogado) no dice que hay irregularidades en el manejo de los fondos y en los procedimientos internos de esas federaciones; por qué no dice que una auditoría forense descubrió graves irregularidades y por qué no dice que las federaciones internacionales de esos deportes han dicho que cero tolerancia con actos de corrupcion y de que respetarán las decisiones del COD”, expresó la persona. Mencionó también un caso de “acoso sexual” en una de las federaciones. “El país debe conocer la otra parte de la moneda”, dijo.

Modificar estatutos El COD emitió un comunicado ayer en el que se refiere a retomar el proyecto de modificación a los estatutos que rigen del organismo. La medida fue tomada en la reunión del ejecutivo celebrada el pasado martes. El presidente del COD, Garibaldy Bautista, próximamente se dará a conocer la comisión que dirigirá los trabajos de modificiación de esos estatutos. “Estamos encaminados a hacer cambios profundos en la dirigencia deportiva nacional y queremos comenzar con la reforma de nuestros estatutos”, manifestó Bautista. b

Escogido evita que Erik González se vaya a la agencia libre de Lidom FUENTE EXTERNA

Los Toros atan a Luis Liberato en la apertura de las negociaciones con jugadores de las organizaciones SANTO DOMINGO. Los clu-

bes de la Liga Dominicana de Béisbol (Lidom) comenzaron a hacer los ajustes para que el segundo año con la agencia libre no dejar material de relevancia en el circuito disponible. La fase de negociación interna con los jugadores que cumplieron el tiempo de servicio arrancó el jueves, pero entre Licey, Escogido y Toros ya anunciaron el fichaje del grueso de peloteros que iría al mercado. Y en las Águilas adelantan que tomarán una decisión similar que darán a conocer en los próximos días. Ayer, el Escogido anunció la renovación al torpedero Erik González, que parecía ser la pieza más codiciada si llegaba al mercado, tras agotar una campaña donde

fue segundo en las votaciones al Jugador Más Valioso. Junto a González los rojos también informaron de acuerdos alcanzados con Franchy Cordero, Elier Hernández, Jimmy Cordero, Starling Marte y José Marmolejos, claves en la pasada campaña cuando los melenudos regresaron a la postemporada tras ausentarse tres años en fila. Los escarlatas indicaron a través de un despacho de prensa que esperan anun-

50 Jugadores completaron el tiempo de servicio para probar suerte en la agencia libre de Lidom.

Erik González fue segundo en las votaciones al MVP. ciar muy pronto más firmas de sus agentes libres, entre los que se encuentran Alex Colomé, Domingo Tapia, Deivy Grullón, Pedro Severino y José Ramírez. Los Toros del Este reportaron que retuvieron al jardinero Luis Liberato. Otros jugadores de los bovinos pendientes de quedarse con el club o salir son los lanzadores José José,

Rubby de la Rosa, Félix Peña y Mauricio Cabrera, así como los infielders Jeimer Candelario y Jorge Mateo. Los clubes tienen hasta el 15 de marzo para negociar en exclusiva con los jugadores que cumplieron el tiempo de servicio. Los que no lleguen a acuerdo quedarán libres para negociar con las otras organizaciones. bNPN

Béisbol, Récords y Vivencias Bienvenido Rojas

Si es por dólares invertidos los Dodgers serán los campeones “La lágrima que mi hijo derramó el Licey no tiene con qué pagármela” José Offerman ■ El compositor mexicano

Luis Alcaraz en una de sus canciones trata el tema del dinero en el ser humano. “El dinero no es la vida, aunque a veces lo parezca el dinero no es salud, ni paz, ni luz, ni fe, ni amor”. En el béisbol de Grandes Ligas el dinero puede comprar muchas cosas, sobre todo talento de liga grande en la agencia libre. Y con la garantía de una Louis Vuitton lograron incorporar a Shohei Ohtani y Yoshinobu Yamamoto, un par de superestrellas japonesas que hicieron invertir a los Dodgers de Los Angeles más de mil millones de dólares. Garantiza esta inversión un certifico como seguro ganador de la Serie Mundial. No señor, ahora co-

mienza el viaje para ver si eso les permitirá llegar con su plantel ileso de lesiones hasta el último tramo y coronar al final con el sello de campeón. Después de gastar más de mil millones de dólares (sí, eso es mil millones con una B) en fichajes de agencia libre durante la temporada baja, los Dodgers son los favoritos para un batallón de expertos para ganar la Serie Mundial del 2024. Es oportuno precisar que Shohei Ohtani el MVP reinante y estrella de dos vías, se une al club aunque no lanzará esta temporada mientras se recupera de una cirugía Tommy John. Sin embargo, se espera que haga tronar el bate cuando llegue el Día Inaugural. Yoshinobu Yamamoto, tres veces Jugador Más Valioso de la liga japonesa, es considerado por muchos un contendiente inmediato al Cy Young. Los Dodgers también firmaron al lanzador Tyler Glasnow y

Shohei Ohtani consiguieron extensión de contratos con Clayton Kershaw y James Paxton. Los Dodgers de Los Angeless lideró la Liga Nacional en carreras anotadas en 2023, y no se han perdido la postemporada desde el 2012. La última vez que ganaron la Serie Mundial fue en 2020. Y cierro el telón con Quinto Patio de Luis Alcaraz: “El dinero no es la vida es tan sólo vanidad”. UN DIA COMO HOY. 1924: Tony Boeckel, un antesalista de los Piratas y los Bravos, se convirtió en el pri-

mer pelotero que fallece en un accidente de automóvil. 1950: Muere en Barranquilla, Colombia, de un derrame cerebral el mánager del equipo Filta, el dominicano Rafael (El Cabo) Sonlley Alvarado. En su honor el estadio de la Base Aérea de San Isidro lleva su nombre. 1952: Después de 40 años en las Grandes Ligas como jugador y coach, Honus Wagner, anuncia su retiro. Disparó 3,415 hits en 21 temporadas donde bateó de por vida .327. En 1936 fue inmortalizado en Cooperstown. 1989: El lanzador Orel Hershiser se convierte en el primer jugador en la historia de las Grandes Ligas en firmar un contrato que exige un salario anual de $3 millones por tres años y $7.9 millones con los Dodgers que le pagará $3,166,667 en 1991. Militó con los Tigres del Licey en 1983-84. Récord de 8-2, 1.51. b Twitter: @bienvenidorv brojas@diariolibre.com


I<8EA8F $) WX YXUeXeb WX %#%'

%F CVFOB UJOUB

%F MP RVF OBEJF RVJFSF IBCMBS 2VÃ QBTB DPO MPT OFHPDJPT DIJOPT &T VO UFNB EFM RVF NVDIPT EVFÔPT EF OFHPDJPT EPNJOJDBOPT IBCMBO QFSP HFOFSBMNFOUF FO QSJWBEP -P NJTNP TVDFEF DPO MBT BVUPSJEB EFT GJTDBMJ[BEPSBT RVF DPOPDFO FM QSPCMFNB QFSP QÛCMJDBNFOUF OP TF SFGJFSFO EF NBOFSB EJSFDUB B VOB RVFKB QFSTJTUFOUF EF TVT DPOUSBQBS UFT EPNJOJDBOBT

1SPUBHPOJTUB EFM EÇB 4E6;<IB

.VDIPT OFHPDJPT DIJOPT DPNQJUFO EF NBOFSB EFTMFBM FO FM NFSDBEP EP NJOJDBOP QPSRVF OP TF TPNFUFO B MPT NJTNPT QSPDFTPT GJTDBMFT RVF TVT DPOUSBQBSUFT RVJTRVFZBOBT : DVBOEP TPO TBODJPOBEPT QPS WJP MBDJÕO EF MPT UFNBT GJTDBMFT DBN CJBO FM OPNCSF EF MB FNQSFTB Z PQF SBO DPO VOB OVFWB 43- &TUB TFNBOB GVJNPT UFTUJHPT EF VO BUSBDP QBSFDJEP B MPT RVF WFNPT FO /FUGMJY DPO TJFUF IPNCSFT BSNBEPT RVF QFOFUSBSPO B VO SFTJEFODJBM FO

GKx 9EI7I -B "NB[POÇB QPESÇB EFTBQBSFDFS @47E<7 -B NJUBE EF MB "NB[POÐB QPESÐB TVGSJS BMUFSBDJP OFT JSSFWFSTJCMFT F JODMVTP EFTBQBSFDFS FO DPODMV ZF VO FRVJQP JOUFSOBDJPOBM EF JOWFTUJHBEPSFT USBT FWB MVBS MPT VNCSBMFT DSÐUJDPT RVF QVFEFO QSPWPDBS DBNCJPT QSPGVOEPT FO MB SFHJÕO Z FNQVKBS BM CPTRVF USPQJDBM NÅT HSBOEF EFM NVOEP B VO QVOUP EF iOP SFUPSOPw RVF SF QFSDVUJSÅ FO FM DMJNB HMPCBM EF MB 5JFSSB 898

*OGMVFODFST Z MB JONJHSBDJÍO JMFHBM /JDPM»T .BEVSP CeXf\WXagX WX IXaXmhX_T 4ahaV\ X_ ]hXiXf fh WXV\f\ a WX fhfcXaWXe _Tf bcXeTV\baXf WX _T BY\V\aT WX_ 4_gb 6b`\f\baTWb WX 7XeXV[bf ;h`Tabf WX _T BAH l _X beWXa T fhf $& YhaV\baTe\bf dhX TUTaWbaXa X_ cT f Xa ha c_T mb WX *% [beTf!

-B &TQFSJMMB EF JONFEJBUP QSFHVO UBSPO QPS iMPT DIJOPTw Z QSFTVOUB NFOUF DBSHBSPO DPO VOB GVFSUF TVNB EF EJOFSP FO FGFDUJWP BMHP RVF EF BDVFSEP B BMHVOBT GVFOUFT OP FT MB QSJNFSB WF[ RVF TVDFEF {" RVÌ TF EFCF RVF TFBO UBO MBYPT QBSB IBDFS RVF FTUPT FNQSFTBSJPT DVNQMBO DPO MP FTUBCMFDJEP $SFP RVF ZB IB MMFHBEP FM NPNFO UP EF BTVNJS DPO TFSJFEBE VO UFNB RVF TF FTUÅ DPOWJSUJFOEP FO VOB QSFPDVQBDJÕO SFBM M

:E4A 5E8G4v4 i1BHBS B JOGMVFODFST QBSB MVDIBS DPOUSB MB JONJHSBDJÕO JMFHBMw ÌTB FT MB OVFWB FTUSBUFHJB EFM (P CJFSOP CSJUÅOJDP RVF IB QSPNFUJEP SFEVDJS MBT MMFHBEBT BOUFT EF MBT FMFDDJPOFT QSFWJTUBT QBSB GJOBMFT EF BÔP -PT DSFBEPSFT EF DPOUFOJEPT TF FODBSHBSÅO EF QVCMJDBS WÐEFPT QBSB TFOTJCJMJ[BS B TVT TFHVJEPSFT TPCSF MPT SJFT HPT EF MB FNJHSBDJÕO JMFHBM E9<

#BOHLPL QJEF USBCBKBS FO DBTB

-PT NJDSPCJPT Z MB DBMJEBE EFM UÃ

G4<?4A7<4 -BT BVUPSJEBEFT EF

C8>ÉA &M DPNQMFKP TBCPS EF

MB DJVEBE EF #BOHLPL QJEJF SPO B MB QPCMBDJÕO USBCBKBS EFTEF DBTB QBSB FWJUBS MB OP DJWB DPOUBNJOBDJÕO EFM BJSF RVF DVCSF MB DBQJUBM EF 5BJ MBOEJB -BT BVUPSJEBEFT MPDB MFT QJEJFSPO MB DPPQFSBDJÕO EF MBT FNQSFTBT QBSB RVF FWJUFO RVF MPT USBCBKBEPSFT FO MB DJVEBE EF NJMMPOFT EF IBCJUBOUFT TF FYQPOHBO B FTUB PMB EF DPOUBNJOBDJÕO RVF EFCF FYUFOEFSTF IBTUB FM WJFSOFT 49C

VOB CVFOB UB[B EF UÌ OP TPMP EFQFOEF EF MBT WBSJFEBEFT VUJMJ[BEBT QBSB FMBCPSBSMB VO FTUVEJP EFNVFTUSB RVF MPT NJDSPCJPT RVF IBCJUBO MBT SBÐDFT EF FTUB QMBOUB TPO MPT RVF EFUFSNJOBO TV DBMJ EBE &M USBCBKP EFTDVCSJÕ RVF MPT NJDSPCJPT BGFDUBO B MB BCTPSDJÕO EF BNPOJBDP EFM TVFMP MP RVF B TV WF[ JO GMVZF FO MB QSPEVDDJÕO EF MB UFBOJOB FM BNJOJÅDJEP DMBWF FO FM TBCPS EFM UÌ 898


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook