In de gemeente De Fryske Marren houden we er met elkaar de vaart in.
Ondernemers hebben in deze mooie gemeente alle ruimte en helpen elkaar waar dat maar kan. Moet de koers verlegd worden? Dan doen we dat samen. Want door krachten te bundelen, komen we verder. Meer weten? www.defryskemarren.nl
w w w. d e f r y s k e m a r r e n . n l
Bij Omrin werkt Lodewijk al zes jaar als projectmanager recycling. “Ik heb het geweldig naar mijn zin. We bouwen met een leuk team aan vernieuwing en optimalisering van veel processen. Heel vergelijkbaar met mijn rol als schipper op d’Halve Maen. Denken in oplossingen en positiviteit, daar hou ik van. Onderlinge duidelijkheid en plezier zijn daarin het meest belangrijk. Ze zeggen wel: een schipper zonder koers geeft bij verlies altijd de wind de schild. Zo zit ik niet in elkaar! Ik heb een duidelijk plan om samen succesvol te zijn. Ieder bemanningslid heeft daarin zijn eigen taak en verantwoordelijkheid. Samen een doel hebben. Ik hoop op een mooi dagsucces en heb natuurlijk de ambitie om ooit het kampioenschap te winnen.”
Omrin wenst Lodewijk en zijn bemanning veel succes en alle bezoekers aan het Skûtsjesilen 2026 heel veel plezier!
Beste skûtsjeleafhawwer,
Wat mooi dat je de Skûtsjekrant weer hebt weten te vinden: de 30e jaargang inmiddels. Voor mij is dit het zevende jaar als uitgever, en ik hoop het nog vele jaren te mogen blijven doen. Ook dit jaar vind je de vertrouwde, onmisbare rubrieken: de kampioenen van vorig seizoen, de pagina’s met zeiltekens (altijd handig tijdens de wedstrijden) en natuurlijk gesprekken met de beide voorzitters, René Nagelhout van de SKS en Jaap Jelle Feenstra van de IFKS.
Er gebeurde dit voorjaar genoeg om over te praten. Bij de IFKS leidde de uitsluiting van Luuc Elzinga tot veel discussie: vijf jaar mag hij niet aan het helmhout staan, zo besloot het bestuur. En ook binnen de SKS zorgde de invoering van de nieuwe formule voor de nodige reacties. Veranderingen roepen nu eenmaal zelden alleen maar enthousiasme op.
Zoals altijd spraken we weer bemanningsleden over hun rol aan boord. Vorig jaar stonden de zwaardvrouwen centraal; dit jaar kozen we voor de schotenmannen. Daarnaast nemen we afscheid van Jelle Talsma, die niet meer tussen de deelnemers staat. Niet voor het eerst, maar nu wel voorgoed… al sluit ik persoonlijk niet uit dat we hem ooit toch weer terugzien.
Onze rubriek Liefde in de vloot is inmiddels een vaste favoriet. Dit jaar spraken we met Anke en Herre, Wytse en Floortje, Jannie en Jeroen en Fleur en Lammert. Onmisbaar voor de romantici onder ons.
Verder lees je een groot interview met Thomas en Jorrit van De Drie Haringen, het skûtsje dat wordt aangedreven door een elektromotor. Hoe dat precies werkt, ontdek je verderop in de krant. En waar een heden is, is ook een verleden: Frits Jansen van Stichting Foar de Neiteam schreef voor ons De laatste reis van de jonge Andries. Ook bijzonder is het verhaal van Janke de Vries-Adema, geboren op het schip van haar ouders in 1936, uit het boek Schippersvrouwen. Zeer lezenswaardig.
Tot slot vind je een interview met de drie SKS schippers uit de gemeente Leeuwarden, gefotografeerd door Tom Coehoorn. Zoals altijd zijn Thomas Vaer en Martin de Jong hofleveranciers van de prachtige beelden in deze Skûtsjekrant.
Kortom: genoeg om te lezen tijdens een stil moment, een rustdag of een wedstrijdpauze, al dan niet veroorzaakt door gebrek aan wind
GROETNIS, DOEDE VELLEMA
Kijk voor meer skûtsjeverhalen ook eens op www.skutsje.nl!
Schipper Sytze Pzn Brouwer gaat met Heerenveen weer voor goud
Primeur voor De Drie Haringen: varen op een elektromotor
En verder...
Drie Leeuwarder skûtsjes, drie generaties, drie visies
Omrop Fryslân zet Gjalt de Jong als skûtsjeverslaggever aan de kant
‘Wy moatte harkje nei de skipper fan de takomst’
IFKS-voorzitter Jaap Jelle Feenstra na hectische periode
voor nieuw seizoen
van de IFKS 2025
De sterke
zeilsport als geen ander
Liefde in de vloot
IFKS begroet bij het kampioenschap 64 skûtsjes,
minder dan in recordjaar 2025
op het water
De laatste reis van de jonge Andries
ha grutte bewundering foar ús mem’
Schipper Jelle Talsma zwaait af: ‘It is moai west’
“Ik ha de foto al makke noch foardat ik de kamera pak”
UITGAVE
Devea, www.devea.nl
ADVERTENTIES
Devea, Doede Vellema 06 15 37 22 55, www.devea.nl
Heidstra Media, Pieter Jan Heidstra 06 11 434 272, www.heidstramedia.nl
Miles Media, Auke Prins 06 51 67 03 81 EINDREDACTIE
Bert Kalteren, Geartsje de Vries, Nynke van der Zee, Riemie van Dijk, Thea van der Schaaf en Yme Gietema
Jan Eringa Kleedt Mannen
Verspil het niet: Sla het op! Waarom wachten tot het te laat is? De sleutel tot onafhankelijkheid is het direct zelf gebruiken van je duurzame energie. Met een Energy Storage System (ESS), o ewel een slimme thuisba erij, verhoog je je eigen verbruik van zo’n 30% naar wel 70% of meer.
Combi Noord is dealer van Victron Energy en dus jouw perfecte partner op het gebied van ESS. Wil je meer weten wat het Victron Energy Storage System en Dynamic ESS voor jou kan betekenen?
Informeer naar de mogelijkheden door een mail te sturen naar info@combinoord.nl
René Nagelhout is tien jaar voorzitter van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS). De zestigjarige preses uit Woudsend laat zijn licht schijnen over de nieuwe zeilformule, maar vraagt ook aandacht voor de positie van de vrijwilliger en de toekomst van de SKS. “It is wichtich dat wy harkje nei de skipper fan de takomst.”
De directeur van GEJE Truck Hydraulics uit Joure stapte in 2012 als secretaris aan boord bij de SKS en werd in 2015 gevraagd om voorzitter te worden. De Woudsender ontpopte zich als de olie waardoor de SKSmachine al jaren op volle toeren draait. Hij riep in 2024 op tot de vorming van een evenementencollectief in Fryslân en werkt actief mee in een vrijwilligersalliantie, voortgekomen uit het initiatief Friese Kansen. “Dat moat liede ta in frijwilligersakkoart, dat wy troch alle grutte organisaasjes ûndertekenje litte wolle. Sadat de frijwilliger stipe wurdt by syn frijwillige aktiviteiten,” vertelt Nagelhout. Maar liefst 55 procent van de Friese bevolking doet vrijwilligerswerk, waarmee Fryslân landelijk vooroploopt. “Mar it komt hieltyd mear ûnder druk te stean. It is wichtich dat it troch de wurkjouwer mear fasilitearre wurdt.”
NIEUWE ZEILFORMULE
De grootste verandering ten opzichte van vorig seizoen is de invoering van de nieuwe SKS-zeilformule. Die werd in december vorig jaar aangenomen. Het is een van de onderwerpen die hem bezighouden, zowel binnen de SKS als in bredere zin. “We binne dwaande om de skûtsjes noch tichter byinoar te krijen. Dat dogge wy al jierren. In oantal skûtsjes is oan it rekkenjen en oerwaget om oanpassingen te dwaan.”
NIEUWE GENERATIE SCHIPPERS
De SKS werkt aan een programma voor toekomstige schippers en is in gesprek met een groeiende groep jonge mensen over de toekomst van de vereniging. “Wy wurde stadichoan griis en je moatte as feriening wol each hâlde foar wat de jonge generaasje wol, sjocht en nedich hat om skipper te wurden by
IFKS-voorzitter Jaap Jelle
Feenstra na hectische periode klaar voor nieuw seizoen
Sinds 2023 is Jaap Jelle Feenstra (71) voorzitter van de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS). Daarvoor was hij twaalf jaar PvdA-Kamerlid en twintig jaar lobbyist van het Havenbedrijf Rotterdam. Daarnaast is hij sinds een jaar voorzitter van het samenwerkingsverband Haven Netwerk Fryslân. “Mar de IFKS freget ek wol wat omtinken. It wie in hektysk jier.”
De grootste verandering ten opzichte van vorig seizoen is de invoering van de nieuwe SKSzeilformule
de SKS. Om mei-inoar de SKS fan de takomst foarm te jaan.” Oud-voorzitter Peter de Jong en oud-schipper Jeroen Pietersma begeleiden dat proces, samen met bestuursleden Jan
De IFKS beleefde vorig seizoen een hoogtepunt met een recordaantal van 67 skûtsjes. Ook de lancering van IFKS-tv, goed voor 165.000 unieke kijkers, bleek een schot in de roos. “It is in geweldich resultaat foar sa’n inisjatyf. De sponsoren en leden wiene hiel entûsjast en ree om mear jild te jaan. Ek groeit it tal sponsoren enoarm. Technysk, organisatoarysk en finansjeel hawwe wy it hielendal rûn krigen. Dêr wurdst hiel bliid fan.”
SOAP ROND UT EN THÚS
De meeste hectiek van het afgelopen halfjaar zat echter in de kwestie rond het skûtsje Ut en Thús van schipper Luuc Elzinga. “De kop en de kont binne derôf helle en nei in oare werf brocht. Dêr lei in folslein nij middenskip en dêr binne de ôfsûnderlike dielen wer oaninoar laske.”
De Commissie Technische Zaken (CTZ) stelde een onderzoek in en kwam met een vernietigend rapport. “De konklúzje wie dat it proses en de útfiering net yn oarder wiene en dat it skip net talitten wurde koe.” Het bestuur van de IFKS nam die aanbeveling over. Elzinga was het daar niet mee eens en
‘As bestjoer moatte wy der boppe-op sitte om ta in útspraak te kommen, sadat it net eksplodearret’
Douwe de Boer en Nagelhout zelf. “De wize wêrop’t wy it skûtsjesilen belibje is unyk Frysk erfguod en wy koesterje de line mei de skippersfamyljes. Wy moatte witte wêr’t wy weikomme. Net allinnich de skippers, mar ek de feriening sels. Wy fine it wichtich dat wy harkje nei de SKS-skipper fan de takomst. Ut de earste petearen komme nijsgjirrige ynsichten, mar blykt ek dat de jongere generaasje it wichtich fynt dat it SKSskûtsjesilen yn dizze foarm beholden bliuwt.”
Als Nagelhout een dag voor de start zijn SKSshirt aantrekt en in alle vroegte afreist naar Grou, begint het echt te leven. “Der komt in soad by te sjen en der bart altyd wol wat, want je wurkje ûnder in fergrutglês. Mar it is unyk en prachtich.”
koos voor arbitrage, maar gaf geen gehoor aan de eis van de arbitragecommissie om gezamenlijk tot een opdrachtomschrijving en vragenlijst te komen. De arbitragecommissie gaf daarop de opdracht terug. “As je net meiwurkje wolle, dan hâldt it op. Wy fine dat in blamaazje en hawwe as bestjoer besletten him foar fiif jier te royearjen. Net te koart, mar wol mei in eindatum,” zegt Feenstra. Vorige week liet Elzinga weten het niet eens te zijn met het royement en vroeg opnieuw arbitrage aan. “As bestjoer moatte wy der boppe-op sitte om ta in útspraak te kommen, sadat it net eksplodearret.”
‘ELKENIEN IS WOLKOM’ De IFKS is de grootste vrijwillige sportvereniging van Fryslân. “Wy hawwe fjouwer kear safolle leden as de SKS. Dan bart der wolris wat, mar foar de rest giet it hiel goed. It seizoen komt deroan en wy hawwe der sin oan,” zegt Feenstra, die tijdens het kampioenschap met de Rigid Inflatable Boat bestuurders en gasten rondvaart. “Elkenien binnen it bestjoer hat in taak. As it rint, dan ha ik net folle te dwaan en kin ik dit moaie wurk oppakke. Dy kontakten hast letter wer nedich.” De IFKS houdt rekening met verdere groei. “Wy hawwe de Kommisje 100 oan it wurk set. Want wy hâlde der rekken mei dat der noch wat skûtsjes bykomme. Sa is de Roerdomp ûntdutsen en binne der noch in pear dy’t meidwaan kinne. Wy binne in iepen feriening en it kin net sa wêze dat wy de doar tichtdogge fanwegen it oantal. Elkenien dy’t foldocht oan de Omskriuwing Skipsútrissing is wolkom en mei meidwaan. Dan sille wy organisearje dat it kin.”
Met een opleiding in de scheepvaart kun je zowel aan boord van een zee- of binnenvaartschip als aan wal carrière maken. Je werkt in een innovatieve en groene sector met geavanceerde apparatuur in een team van professionals. Elke dag ben je aan de slag ergens in Europa of zelfs wereldwijd.
Meld je aan via QR code
Wij verzorgen graag van start tot finish het juridische werkgeverschap voor onze opdrachtgevers. Gebaseerd op professionaliteit, teamsport en korte communicatielijnen.
3 elementen welke naadloos aansluiten bij het prachtige Friese Skûtsjesilen.
Ook ons is geen uitdaging te groot, kennis maken met koffie?
ongewoon zorgeloos werkgeverschap
Schipper Sytze Pzn Brouwer gaat met Heerenveen weer voor goud
Na vijftien jaar bracht schipper Sytze Pzn Brouwer vorig seizoen samen met zijn bemanning het SKS-kampioenschap terug naar Heerenveen. Met tweelingbroer Harmen en zus Trynke maakte het ‘Brouwer-skûtsje’ daarmee de belofte waar die zij aan hun in 2024 overleden vader, drievoudig SKS-kampioen Pieter Brouwer, hadden gedaan. Zo werd zijn achtste seizoen op de Gerben van Manen onvergetelijk.
“It is wol lekker dat we no ien kear wûn ha. We ha der faak hiel tichtby sitten en dan is it moai dat it in kear slagget. It hat altyd wol in dream west en dat jout rêst,” bekent de 43-jarige schipper uit Oranjewoud. “We ha der al dy jierren hurd foar wurke en woene it ek graach. Dat is wichtich. Mar it wie prachtich; alles kloppe gewoan.” Daarmee wil hij nadrukkelijk ook zijn bemanning laten delen in het succes. “Wy hiene de bemanning goed foarinoar en bemanningstechnysk hiene we echt wol stapkes makke. Yn de twadde wike fan it kampioenskip yn 2024 hie ik al it idee dat we it skûtsje yn dizze setting better yn de macht hiene. En dêr borduerst dan op fierder.”
SUCCES SMAAKT NAAR MEER Het succes smaakt voor de Brouwers zeker naar meer. “Ik bin in sportman en no moatte we trochgean. Wy witte no dat wy dit seizoen dejinge binne dy’t ferslein wurde moat. Dat woene we ek graach en it hat wol in pear jier duorre. Mar it hat in moaie perioade west mei in soadsje twadde plakken en nochris in tredde en in fjirde plak.” Aan de bemanning veranderde weinig. “Wy hawwe in reedlik jonge, mar betûfte ploech. Jaap Jongsma is ophâlden en Roelof Bouwmeester is foar him as adviseur yn it plak kaam. Ek in hiele goeie siler en dat sjoch ik hielendal sitten. Mar it moat klopje yn sa’n kampioenskip. Moatst sels de kop der goed byhâlde, want elk flaterke wurdt ôfstraft.”
ROELOF BOUWMEESTER
Na een tweede plaats tijdens Lemmer Ahoy eindigde de Gerben van Manen bij de sprintwedstrijden op de Fluessen op een
teleurstellende twaalfde plaats. “Dêr wurd ik net segrinich fan, want we witte wêr’t it oan leit. It lei oan ússels,” trekt Sytze het boetekleed aan. “It skûtsje giet hurd genôch. Lemmer Ahoy wie op himsels prima en de moaiste wedstriid komt der noch oan.” In de aanloop naar het kampioenschap moeten er dan ook nog de nodige trainingsmeters worden gemaakt. “Dat is nedich om der wat yn te kommen. Kwa boathandling sit it wol goed en dan sjochst nei oare details,” zegt de schipper. “Ik fyn wol dat der wat dinkjes foar ferbettering fetber binne. Dêr bliuwst de hiele tiid mei oan ’e gong en dat hâldt dy skerp.”
DOCENT AAN NOVA COLLEGE
Sytze verruilde tweeënhalf jaar geleden de binnenvaart voor een functie als docent aan
het Nova College, onderdeel van de Maritieme Academie Harlingen. “Dat is in kar dy’tst makkest. Ik haw altyd fearn en bin opholden doe’t de thússituaasje feroare en der bern kamen.” Toevallig werkt ook broer Harmen bij dezelfde onderwijsinstelling. Zelf hebben de broers nooit op een internaat gezeten toen hun vader in 1990 ging varen. “Dat woe ús mem net. Wy hawwe altyd thús west en yn ’e fakânsjes en wykeinen gongen wy altyd mei,” vertelt Sytze. “Mar dit is totaal wat oars. It is leuk om dyn passy oer te bringen op de jongerein.”
PUZZELSTUKJES
Sytze is niet verrast dat de puzzelstukjes op de Gerben van Manen met de komst van broer Harmen zo snel op hun plaats zijn gevallen. “We kenne elkoar troch en troch, witte wat we oan elkoar ha en begripe elkoar folslein. Dat is in gefoelskwestje. Harmen is oan board in ferlingstik fan my en dêrtroch wurdt it allinnich mar makliker.” Voor Harmen was het een bewuste keuze om het helmhout tijdelijk los te laten en te kiezen voor een hoger doel. “Oan de oare kant snap ik wol dat er skipper wêze wol. Hy is in goede skipper en it is spitich dat we hjirtroch in skipper misse,” vindt Sytze.
WISSELDIENST
Een wisseldienst als schippers op Heerenveen is volgens hem echter nooit een serieuze optie geweest. “Doe’t ús heit yn ’97 skipper waard, giene we om bar mei yn de roef. Mar je sile net foar Lemmer Ahoy of de sprintwedstriden, mar foar in kampioenskip. As ik in wike foar it kampioenskip myn skonk brek, dan soe Harmen it as skipper likegoed dwaan as my. Dêr bin ik fan oertsjûge.” Of de bemanning verschil zou merken tussen de tweelingbroers aan het helmhout, durft Sytze niet te zeggen. “Yn it stjoeren binne we itselde, mar yn de rêst wol wat oars. Ik fyn it lestich om te sizzen, omdat ik noch net echt mei Harmen as skipper yn in wedstriid syld ha. Mar ik tink dat it wol goedkomt. It falt en stiet mei de goede minsken om dy hinne.”
NIEUWE ZEILFORMULE
In de laatste maand voor het kampioenschap kreeg de Gerben van Manen een nieuw grootzeil en een nieuwe fok. “We krije der troch de nije formule 1,6 kante meter by. Ik tink net dat wy der in soad fan fernimme sille,” zegt de schipper. “It is in nij fris sylke en ik bin wol benijd hoe’t dat útpakt. En wy hawwe de mooglikheid om it te dwaan troch de freonen. Dy helpe ús om it skûtsje sa gau mooglik sile te litten.” Toch is hij eigenlijk wel klaar met de voortdurende discussies over de zeilformule. “It is myn njoggende seizoen en ik ha mei trije nije formules syld. Op in gegeven momint bist der sa mei dwaande en al dat diskusjearjen is neat foar my. Ik ferdjipje my der ta in hichte yn en dan hâldt it foar my op.”
LIJN DOORTREKKEN
Het liefst richt Brouwer zich weer op waar het uiteindelijk om draait: skûtsjesilen. “Ik hoopje dat wy de line fan ferline seizoen trochlûke kinne. Mar ik bin der fan oertsjûge dat we meidwaan kinne om de titel. Grou is der wer hielendal by en sa binne der noch in hiel soad dy stappen makke hawwe, lykas Earnewâld en Snits. It wurdt wer spannend.”
Bela Bela
Permanente make-up
Vanaf 1 november kunt u in Medisch Centrum de Sionsberg bij mij terecht voor de gezondste permanente make-up ooit. Organisch Synthetische pigmenten van Swiss Color garanderen tezamen met de door mij gebruikte SkinQ techniek dat er, én geen ijzeroxides of andere metalen in uw huid achterblijven, én er meer kleur achterblijft zodat er minder behandelingen nodig zijn voor een mooi resultaat.
“Mei syn allen yn tou foar it skûtsje “it doarp Eastermar”
De ijzeroxides zijn ook niet vervangen door NOVOXX, een glasparel die bij sommige andere pigmenten zonder ijzeroxides gebruikt wordt. Het woord zegt het al, glasparel, uiteraard miniscuul klein gemaakt maar het blijft glas wat in uw huid gebracht wordt om ervoor te zorgen dat het pigment op zijn plek blijft zitten. Omdat Swiss Color een Organisch Synthetisch pigment is en er met een speciale techniek gepigmenteerd wordt ontstaat er minder trauma aan de huid. Wenkbrauwen hairstroke, powder, ombre, ingeschaduwd of combi hairstroke/powder. Eyeliner op diverse manieren te zetten en ook uw lippen kunnen worden behandeld in diverse kleuren of om uw eigen kleur beter uit te laten komen en een mooie strakke cupidoboog te vormen.
Bela Bela Permanente make-up Zwannie van der Wal MC de Sionsberg, Birdaarderstraatweg 70 9101DC Dokkum, 1e etage
Geen uitgelopen make-up tijdens het sporten. Of het nu hardlopen, zwemmen , fitness of iets anders is, nooit meer hoeven nadenken over of de make-up nog netjes zit, of de zelf bijgewerkte wenkbrauwen niet verdwenen zijn, geen uitgelopen make-up door het zweten. Met een make-up in en uit je bed. Gewoon je eigen wenkbrauwen weer mooi en duidelijk een vorm geven of net iets meer, een subtiele eyeliner en mooie strakke lippen zonder er ook maar een moment mee bezig te hoeven zijn. Het kan allemaal. Lijkt dit u ook heerlijk en wilt u meer weten over wat ik voor u kan doen, neem een kijkje op de website of bel of mail vrijblijvend.
Houthandel Barkmeijer is dé groothandel voor hout, plaatmateriaal, deuren en isolatie voor de professionele verwerker. Naast de handel in deze producten, bewerken wij veel hout in onze machinale afdeling.
Houten gevelbekledingDeuren Houtbewerking
Kampioenen van de IFKS 2025
Het IFKS van 2025 kende afgetekende kampioenen en loeispannende ontknopingen. Vier winnaars aan het woord.
KAMPIOEN A-KLASSE
GEALE TADEMA, IT DOARP EASTERMAR
‘Wy hawwe de minste fouten makke’
In de A-klasse ontvouwde zich een scenario dat weinigen van tevoren hadden kunnen bedenken. Pieter-Jilles Tjoelker leek met de Sterke Jerke op weg naar titelprolongatie, maar verspeelde zijn kansen in de laatste twee wedstrijden. Geale Tadema profiteerde met It Doarp Eastermar optimaal.
De titelstrijd kan op de vrijdag al worden beslist in het voordeel van klassementsleider Tjoelker. In de slotfase ziet Tadema echter zijn concurrent een foutje maken en profiteert direct. Daarmee houdt hij de kampioenskansen levend. Voor de laatste wedstrijd is de opdracht op papier eenvoudig: wil It Doarp Eastermar nog kampioen worden, dan moet het eerste of tweede worden én mag de Sterke Jerke niet bij de eerste vier eindigen.
“De kâns wie grutter dat wy twadde wurde soene as kampioen,” beseft ook de ervaren schipper. Toch loopt het anders. De Sterke Jerke noteert met een tiende plaats zijn slechtste klassering van de week, terwijl It Doarp Eastermar als tweede eindigt. “Wy hawwe de minste fouten makke,” concludeert Tadema nuchter. Daarmee verovert hij, na 2018, zijn tweede kampioenschap in de A-klasse.
Volgens Tadema kan hij bouwen op een team dat elkaar goed aanvoelt. Zeker in de beslissende fase, wanneer snel keuzes gemaakt moeten worden, heeft de bemanning soms aan een half woord genoeg. “Dat kaam hiel moai byinoar.” De ontknoping noemt hij dan ook “unyk”. De overwinning wordt uitbundig gevierd. Belangrijk, vindt Tadema: “Wy belibje it op in hiel yntinse wize. It is in foarrjocht dat wy it sa belibje meie. Dêr moatte je fan genietsje.”
De binding met het skûtsje is groot, merkt de schipper. Niet alleen aan boord, maar ook in de hele organisatie eromheen. “It is mear as allinnich sile,” vertelt hij. “Dat jout it in ekstra diminsje.”
Dat blijkt ook begin 2025, wanneer het schip na de nodige schade herstelwerkzaamheden nodig heeft. Pas in januari wordt duidelijk hoe de schade wordt afgehandeld. Wanneer Tadema de bemanning vraagt wie er op een vrijdagmiddag om 16.30 wil helpen, staan dertien van de vijftien bemanningsleden klaar. “Dat is hiel karakteristyk,” aldus Tadema trots. “Mei syn allen de skouders derûnder. Dy sfear ha we de rest fan it seizoen meinaam.”
Samen met broer Douwe begon hij ruim achttien jaar geleden aan het IFKS-avontuur. “Sûnder myn broer hie ik net syld,” klinkt het stellig. “Ik bin dan wol de skipper, mar wy dogge it echt tegearre. Ik stjoer it team wat mear oan, hy sit wat mear op ’e ynhâld.” Inmiddels gaan ze hun negentiende seizoen in. “Striidber wêze,” is hun doelstelling. “Wy wolle oant en mei de lêste wedstriid meidwaan om de prizen.”
KAMPIOEN B-KLASSE
BART WESTERHOFF, JONGE JAN
‘We wilden zo snel mogelijk naar de A-klasse’
Evenveel dagzeges, evenveel tweede, derde en vierde plaatsen en dus exact evenveel punten. De Jonge Jan en de Ut en Thús hielden elkaar een week lang sportief in evenwicht in de B-klasse. Uiteindelijk gaf de slotwedstrijd de doorslag.
Als de Jonge Jan op de laatste dag als tweede over de finish komt bij Lemmer rest Bart Westerhoff en zijn bemanning niets anders dan afwachten. Ze weten dat er minimaal één skûtsje tussen hen en de Ut en Thús moet eindigen. De ontlading is dan ook groot wanneer blijkt dat Luuc Elzinga als vierde finisht. Daardoor eindigen beide skûtsjes op een gelijk puntenaantal. Op basis van het betere resultaat in de slotwedstrijd gaat de titel naar de Jonge Jan. “Dat was verrekte spannend,” erkent de schipper. “We wilden promoveren, maar als je dat op deze manier behaalt, is dat het allermooist. Dat is uniek.”
Die titel is een buitengewoon fraaie kers op de taart, maar was niet het hoofddoel van de Jonge Jan, met Oudega-SWF als thuishaven. “Zo snel mogelijk terug naar de A-klasse, dat is wat we voor ogen hadden,” aldus Westerhoff. “Dat werd ook wel een klein beetje van ons verwacht. Er lag een bepaalde druk op en ik vond bovendien dat we het aan het schip verplicht waren om het naar de A-klasse te brengen. Maar er zijn nog veertig skûtsjes die dat ook willen, dus je moet het wel laten zien.”
Gaandeweg de IFKS-week merkt hij dat de vaart er goed in komt. Na een vierde plaats in de openingswedstrijd bij Hindeloopen volgt de eerste dagzege bij Stavoren. “Het begon te lopen,” concludeert Westerhoff. Na een derde en een zevende plaats, die laatste wordt weggestreept, eindigt de Jonge Jan sterk in het tweede deel van het kampioenschap. “De laatste twee wedstrijden was de druk er eigenlijk wel af,” erkent de schipper. “Ik was niet zozeer bezig met eerste worden in het eindklassement. Ik was al blij met de promotie. Daarna konden we eindelijk vrij zeilen. De laatste dag op Lemmer was een cadeau.”
Over zijn doelen in de A-klasse is Westerhoff terughoudend. “Ik heb wel ambities, maar die houd ik voor me. Ik hoop dat we het gevoel van vorig jaar kunnen benaderen. Ik denk dat het dit jaar een heel interessante strijd wordt.”
Zijn team is nagenoeg gelijk gebleven. Samen met Romke Blaauw ging hij in 2024 het IFKS-avontuur aan, inmiddels goed voor twee promoties. “Het begint nu echt een eigen ploeg te worden,” concludeert de schipper. “We hebben alles goed voor elkaar. Nu moet het nog één geheel worden. Nog meer dan vorig jaar. Daar zijn we hard mee bezig.”
Nei it skûtsjesilen ta?
KAMPIOEN C-KLASSE
ÅNNE HEERSCHOP, DE INGELSKMAN
‘We hebben er echt wel voor moeten strijden’
In de C-klasse ging Ånne Heerschop met de Ingelskman recht op zijn doel af. Vijf dagzeges en twee tweede plaatsen waren genoeg voor de titel. Dit seizoen wacht hem in de B-klasse een ware familiestrijd.
Ja, hij wordt nog regelmatig gevraagd naar zijn vader Sikke die het helmhout aan hem overdroeg. En ja, varen op de Ingelskman brengt de nodige druk met zich mee. “Maar dat is meer druk die ik mezelf opleg dan druk van buitenaf,” nuanceert Heerschop junior. Zijn ambitie is helder: “Zo snel mogelijk naar de A-klasse.”
Veel veranderingen hoefde hij niet door te voeren aan het skûtsje, dat al vele successen kende. “Het is goed overgedragen. Sikke was altijd zuinig op zijn spul.” Qua bemanning voer Ånne afgelopen seizoen met een gemengd gezelschap: “De helft komt van Sikke, de andere helft is nieuw. Dus samen moesten we alles uitvogelen. Dat is hartstikke mooi gegaan,” vat hij samen. “Iedereen heeft zijn plekje gevonden. Daar ben ik erg tevreden mee. Het is een leuke en leergierige ploeg.”
Een nieuwe schipper aan het roer betekent onderaan de IFKS-ladder beginnen. Dat geldt dus ook voor Ånne Heerschop. De uitslagen in de C-klasse ogen overtuigend, maar vanzelf ging het niet. “We wisten dat we een goede kans op het kampioenschap hadden, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. In die week moet je het nog wel doen,” aldus Heerschop. “We hebben er echt voor moeten strijden. Dat maakt het ook leuk, anders leer je niet veel. We zijn scherp gehouden door de anderen.” De debuterende schipper vat zijn eerste jaar samen als “mooi, leerzaam en succesvol”.
Toch houdt hij een dubbel gevoel over aan de slotdag van het kampioenschap. Hij ziet broer Wytse degraderen uit de A-klasse. “Voor ons als gezin is dat zuur,” geeft Ånne toe. Daarmee komt de broederstrijd een jaar eerder dan gehoopt. Liever hadden ze de degens met elkaar gekruist in de hoogste klasse. “Hopelijk kunnen we allebei promoveren naar de A-klasse,” spreekt Ånne zijn wens uit. Dan gaan we daar de strijd verder uitvechten.” Het is bovendien meer dan een broederstrijd: vader Sikke is komend seizoen adviseur van Wytse op de Grutte Geert.
Over zijn eigen kansen in de B-klasse zegt hij: “Het is een sterke klasse aan het worden, met veel promotiekandidaten. Dat houdt je nog scherper. Het is interessant om te zien hoe zich dat ontwikkelt.”
KAMPIOEN LYTSE A
JELLE TALSMA, DE SWANNEBLOM
‘In prachtige ôfsluter’
Hij wist vooraf dat het zijn laatste wedstrijd zou worden. Dus dan maar in stijl afsluiten, dacht Jelle Talsma, en dat lukte. Met De Swanneblom werd hij kampioen in de lytse A-klasse en prolongeerde hij zijn titel.
In de voorbereiding op het IFKS heeft Talsma niet veel gezeild. “Drokte,” is de simpele uitleg. Tijdens het kampioenschap merkte hij daar de gevolgen van. Na een dagzege en een tweede plek komt de klad erin bij De Swanneblom: een tiende plaats (aftrek), een vijfde en een zevende plaats.
“It pakte net alle dagen goed út,” verklaart de schipper uit Warten. “Wy hawwe bewiisd dat wy yn steat binne om te winnen, mar dan moatte je net te folle omgrieme. Wy hiene rommelige wedstriden en giene op guon mominten de mist yn.” Toch weet zijn team op tijd het tij te keren. Ondanks de mindere tussenfase maakt de ervaren Talsma zich niet direct zorgen. “As ploech kinne wy gauw skeakelje.” Met twee dagzeges op Lemmer stelt hij uiteindelijk het kampioenschap veilig. “Dat wie in prachtige ôfsluter,” aldus de afscheid nemende schipper.
Voor twee jaar keerde hij terug uit zijn IFKS-pensioen. Hij kocht De Swanneblom – “dy kaam op myn paad” – knapte het schip op en wilde er nog een keer mee zeilen. Dat leverde in 2024 al een titel op. Een jaar later herhaalt hij dat kunstje. “Wy ha twa leuke kampioenskippen hân, mei allegear jonges út it doarp,” kijkt hij terug.
Het betekent voor Talsma zijn zesde IFKS-titel in een loopbaan die uit meerdere periodes bestaat. Met de Jonge Jan voltooit hij in 2007, 2008 en 2009 een unieke trilogie: drie jaar op rij kampioen in drie verschillende klassen. In 2014 volgt een titel in de A-klasse. Een jaar later stopte hij, om in 2024 terug te keren in de Lytse A-klasse. Met de door hem zelf opgeknapte Swanneblom dus. “Ik hie der sin oan om dêr noch wat moais fan te meitsjen,” zegt hij daarover. “Dat is moai slagge.”
En zo is het maar net. Nu is het klaar. “Of der moat nochris wat hiel moais foarby komme.”
Jouw skûtsjesilen.
De verhalen, de mensen, de strijd op het water.
De wereld in Fryslân
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: Gerben van Manen
Thuishaven: Heerenveen
Schipper: Sytze Pzn. Brouwer
Klassering 2025: 1e
Skûtsje: Rienk Ulbesz
Thuishaven: Leeuwarden
Schipper: Willem Uzn. Zwaga
Klassering 2025: 2e
Skûtsje: Oeral Thús
Thuishaven: Joure
Schipper: Rinus de Jong
Klassering 2025: 3e
Skûtsje: Doarp Grou
Thuishaven: Grou
Schipper: Douwe Azn. Visser
Klassering 2025: 4e
Skûtsje: Twee Gebroeders
Thuishaven: Earnewâld
Schipper: Sieberen van Terwisga
Klassering 2025: 5e
Skûtsje: Eildert Sietez
Thuishaven: Akkrum
Schipper: Pieter Ezn. Meeter
Klassering 2025: 6e
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: Lemster Skûtsje
Thuishaven: Lemmer
Schipper: Jasper Azn. Visser
Klassering 2025: 7e
Skûtsje: Súdwesthoek
Thuishaven: Stavoren
Schipper: Auke de Groot
Klassering 2025: 8e
Skûtsje: De Twee Gebroeders
Thuishaven: Langweer
Schipper: Andries Brouwer
Klassering 2025: 9e
Skûtsje: Twee Gebroeders
Thuishaven: Drachten
Schipper: Hattum Hoekstra
Klassering 2025: 10e
Skûtsje: It Doarp Huzum
Thuishaven: Huizum
Schipper: Sander Jzn. Meeter
Klassering 2025: 11e
Skûtsje: Klaas van der Meulen
Thuishaven: Woudsend
Schipper: Klaas van der Meulen
Klassering 2025: 12e
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: Emanuel
Thuishaven: Grou
Schipper: Herre Hooghiemster
Klassering 2025: 7e
Skûtsje: Jonge Jasper
Thuishaven: Franeker
Schipper: Froukje Osinga
Klassering 2025: 6e
Skûtsje: De Jonge Jan
Zeiltekens SKS Zeiltekens IFKS A-klasse
ZEILTEKENS INFO
Thuishaven: Warten
Schipper: Bart Westerhoff
Klassering 2025: 1e in de B-Klasse
Skûtsje: Raerder Roek
Thuishaven: Raerd
Schipper: Sijmen Kalsbeek
Klassering 2025: 9e
Skûtsje: Ora et Labora
Thuishaven: Heeg
Schipper: Sietse Broersma
Klassering 2025: 10e
Skûtsje: It Doarp Eastermar
Thuishaven: Eastermar
Schipper: Geale Tadema
Klassering 2025: 1e
Skûtsje: Sterke Jerke
Thuishaven: Earnewâld
Schipper: Pieter-Jilles Tjoelker
Klassering 2025: 2e
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: d’Halve Maen
Thuishaven: Drachten
Schipper: Lodewijk Jzn Meeter
Klassering 2025: 13e
Skûtsje: De Sneker Pan
Thuishaven: Sneek
Schipper: Jappie Dzn. Visser
Klassering 2025: 14e
Wedstrijddata SKS 2026
Za 18 juli Grou
Skûtsje: Striidber
Thuishaven: IJlst
Schipper: Steven Zijsling
Klassering 2025: 11e
Skûtsje: Grutte Pier
Thuishaven: Drachten
Schipper: Tim Roosgeurius
Klassering 2025: 5e
Skûtsje: Eeltje Baas
Thuishaven: Makkum
Schipper: Klaas Kuperus
Klassering 2025: 4e
Skûtsje: Grytsje Obes
Thuishaven: Koudum
Schipper: Arjen de Jong
Klassering 2025: 8e
Skûtsje: Frya Fresena
Thuishaven: Rea Klif
Schipper: Age Bandstra
Klassering 2025: 3e in de B-Klasse
Skûtsje: Vrouwe Jantje
Thuishaven: Stavoren
Schipper: Jilles Bandstra
Klassering 2025: 3e
Skûtsje: Redbad
Thuishaven: Workum
Schipper: Olphert van der Pol
Klassering 2025: 13e ZEILTEKENS
Skûtsje: Deviatie
Thuishaven: Oudega (SWF) Schipper: Jimte Koopmans Klassering 2025: 12e
Zeiltekens IFKS B-klasse Zeiltekens IFKS -
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: Westenwind
Thuishaven: Amsterdam
Schipper: Daan van der Meer
Klassering 2025: 8e
Skûtsje: Verwisseling
Thuishaven: Yndyk
Schipper: Bas Krom
Klassering 2025: 7e
Skûtsje: Gerrit de Vries
Thuishaven: Sneek
Schipper: Gerrit de Vries
Klassering 2025: 11e
Skûtsje: Grutte Geert
Thuishaven: Hylpen
Schipper: Wytse Heerschop
Klassering 2025: komt uit A-Klasse
Skûtsje: De Trije Doarpen
Thuishaven: Echtenerbrug
Schipper: Enne de Vries
Klassering 2025: 4e
Skûtsje: Ut e Striid
Thuishaven: Galamadammen
Schipper: Gerrit Huisman
Klassering 2025: komt uit A-Klasse
Skûtsje: de Skeakel
Thuishaven: Heeg
Schipper: Jelle Los Klassering 2025: 9e
Skûtsje: Ingelskman
Thuishaven: Utrecht
Schipper: Ǻnne Heerschop
Klassering 2025: 1e in de C-Klasse
Skûtsje: Eelkje II
Thuishaven: IJlst
Schipper: Gerrit Stienstra
Klassering 2025: 6e
Skûtsje: Lytse Lies
Thuishaven: Gaastmeer
Schipper: Jochem Tadema
Klassering 2025: 2e in de C-Klasse
Skûtsje: Galamadammen
Thuishaven: Galamadammen
Schipper: Simon van der Lingen
Klassering 2025: 12e
Skûtsje: ’t Swarte Wief
Thuishaven: De Tynje
Schipper: Johan Asch
Klassering 2025: 3e in de C-Klasse
Skûtsje: Ebenhaëzer
Thuishaven: Dokkum
Schipper: Willem Kramer
Klassering 2025: 4e in de C-Klasse
Skûtsje: Drie Gebroeders
Thuishaven: Gorredijk
Schipper: Aeger van der Hoeff
Klassering 2025: 5e
Skûtsje: Freonskip
Thuishaven: Blauhús
Schipper: Dennis Landman
Klassering 2025: 13e
Skûtsje: Hoop op Zegen
Thuishaven: Sloten
Schipper: Mark de Koe
Klassering 2025: 10e
Zeiltekens IFKS C-klasse
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: De Brijbek
Thuishaven: Workum
Schipper: Jeroen Sijtsma
Klassering 2025: 7e
Skûtsje: Twee Gebroeders
Thuishaven: Top en Twel
Schipper: Jan Overwijk
Klassering 2025: 8e
Skûtsje: Dageraad
Thuishaven: Gaastmeer
Schipper: Rein Wiebe Leenstra
Klassering 2025: komt uit B-Klasse
Skûtsje: Frije Fûgel
Thuishaven: Bakhuizen
Schipper: Eus Nieuwenhuis
Klassering 2025: 5e
Skûtsje: Ierdswel
Thuishaven: Koudum
Schipper: Sybren Gosse van der Velde
Klassering 2025: 6e
Skûtsje: Sinnekening
Thuishaven: Leeuwarden
Schipper: Willem Postma
Skûtsje: Singelier
Thuishaven: Hindeloopen
Schipper: Sjoerd Keizer
Klassering 2025: 13e
Skûtsje: De Eenvoud
Thuishaven: Harlingen
Schipper: Remy de Boer
Klassering 2025: komt uit B-Klasse
Skûtsje: Gerrit Ynze
Thuishaven: Sneek
Schipper: Dick Berkhemer
Klassering 2025: 16e
Skûtsje: Lege Wâlden
Thuishaven: Terherne
Schipper: Walter van der Vegt
Klassering 2025: komt uit B-Klasse
Skûtsje: Tajefte
Thuishaven: Hindeloopen
Schipper: Egbert Mulder
Klassering 2025: 15e
Skûtsje: Ale
Thuishaven: Akkrum
Schipper: Harry Haitsma
Klassering 2025: 12e
Skûtsje: Lonneke
Thuishaven: Sneek
Schipper: Niek de Jong
Klassering 2025: 9e
Skûtsje: De Drie Haringen
Thuishaven: Enkhuizen
Schipper: Thomas de Boer
Klassering 2025: 14e
Skûtsje: Brijbek
Thuishaven: Amsterdam
Schipper: Hille Wichers
Nieuw in de C-Klasse
ZEILTEKENS INFO
Skûtsje: Goutumer Skûtsje
Thuishaven: Goutum
Schipper: Diana Visser
Klassering 2025: 2e
Skûtsje: Lutgerdina Smeltekop
Thuishaven: Eemnes
Schipper: Bernd de Cneudt
Klassering 2025: 8e
Skûtsje: Lytse Famke
Thuishaven: Lemmer
Schipper: Herke Boskma
Klassering 2025: 6e
Skûtsje: Lytse Earnewâldster
Thuishaven: Earnewâld
Schipper: Geale Postma
Klassering 2025: 9e
Skûtsje: De Tiid sil’t leare
Thuishaven: Amsterdam
Schipper: Daniël de Bruijne Klassering 2025: 13e
Skûtsje: Welvaart
Thuishaven: Elahuizen
Schipper: Tsjibbe van der Veer
Klassering 2025: 10e
Skûtsje: It Abbegeaster Skûtsje
Thuishaven: Abbega
Schipper: Henk Frankena Klassering 2025: 4e
Skûtsje: De Opstekker
Thuishaven: Sneek
Schipper: Jelte Hoen
Klassering 2025: 17e
Skûtsje: Avontuur
Thuishaven: Heeg
Schipper: Joost Terpstra Klassering 2025: 5e
Skûtsje: Twa Famkes
Thuishaven: Drachten
Schipper: Pieter Jansma Klassering 2025: 14e
Skûtsje: Vriendschap
Thuishaven: Akkrum
Schipper: Sander Meeter Klassering 2025: 7e
Skûtsje: Nije Dei
Thuishaven: Heeg
Schipper: Harm van der Weiden Klassering 2025: 3e
Skûtsje: Nooit Volmaakt
Thuishaven: Lemmer
Schipper: Jochem van der Vaart Klassering 2025: 19e
Skûtsje: Hoop op Zegen
Thuishaven: Leeuwarden
Schipper: Ruurd Vlieger Klassering 2025: 12e
Skûtsje: De Broekophâlder
Thuishaven: Eastermar
Schipper: Wiebe van der Wal Klassering 2025: 11e
Skûtsje: Friesland
Thuishaven: Sneek
Schipper: Sebastiaan Mildner Klassering 2025: 15e
Skûtsje: Swanneblom
Thuishaven: Drachten
Schipper: Sjard Boerstra Klassering 2025: 1e
Skûtsje: Lytse Bern
Thuishaven: Lemmer
Schipper: Bouke van der Vaart
Klassering 2025: 16e
LAATSTE XL-APPARTEMENTEN BESCHIKBAAR DE BOUW IS IN VOLLE GANG
Royaal wonen aan het
water, zonder zorgen
Woon je nu nog prettig, maar denk je alvast na over later? In Kaap Zoutepoel maak je de stap naar een energiezuinig appartement aan het water, zonder in te leveren op ruimte en comfort.
Je woont op een rustige plek aan de Oudvaart en jachthaven De Domp, met het centrum van Sneek op etsafstand. Elk appartement is circa 130 tot 138 vierkante meter groot, heeft drie slaapkamers, een ruim balkon of terras en een eigen parkeerplaats. Bovendien wordt je appartement woonklaar opgeleverd. Geen verbouwing, geen tuinonderhoud en geen extra regelwerk.
De bouw is in volle gang en het aanbod wordt kleiner.
Bekijk de laatste beschikbare appartementen op de website of bel makelaar Eddy van Netten voor een rondleiding op de bouwplaats: 0515 - 430 006
- Circa 130 – 138 vierkante meter woonoppervlakte
- Drie slaapkamers
- Terras of balkon van circa 14 – 21 vierkante meter
- Eigen parkeerplaats en inpandige privéberging
- Energielabel A++ of A+++
- Warmtepomp, vloerverwarming en zonnepanelen
- Woonklaar opgeleverd
- Bouw in volle gang: kopen is wonen
Bekijk het aanbod op www.kaapzoutepoel.nl
Ontwerp, ontwikkeling en re
ealisatie: Verkoop en informatie: Zoutepoel Exploitatie B.V.
Scan de QR-code voor meer informatie.
clusie 32 e t art
t is om elk dek hoe he Ont
giela ge ener
De sterke mannen aan de grootschoot
Redmar Visser (23), die voor het tweede seizoen meevaart op het skûtsje van Langwar, is één van de mensen die de grootschoot, het dikke touw aan het grootzeil achter op het dek bedient.
ZWAARDER EN POTIGER
“Ons grootzeil is zo’n 100 vierkante meter groot. Zoiets in je eentje bedienen lukt echt niet. Bij ons aan boord doe ik dat samen met Harm-Jan en Jorn. Wij drieën moeten aardig sterk zijn. Nu trainde ik sowieso al veel in de sportschool. Bovendien ben ik groot van mezelf, dus wat zwaarder en potiger.”
OOGJE IN HET ZEIL HOUDEN
Tijdens de wedstrijd houden Redmar en zijn kompanen voortdurend een oogje in het zeil. “We moeten altijd scherp zijn. We hebben veel overleg met de schipper: gaat het goed zo? Liggen we goed op het roer? Moeten we een knikje in het zeil geven? Als we aan de wind varen, kijken we in het zeil om te kijken of er misschien een vlaagje aan komt. Is dat het geval, dan laten we de grootschoot vieren. Dan krijgt het schip meer druk achterin en is het minder loefgierig. Als we voor de wind zeilen is juist het belangrijk de schoot nét goed aan te trekken om zo druk vooruit te geven.”
DAN KOMT HET ER OP AAN
“Als we vervolgens weer richting een aande-windse rak varen en een ton moeten ronden, komt het erop aan. Dan moeten we de schoten eerst maximaal aantrekken en daarna weer maximaal vieren. Als je een ton goed rondt, dan hoeft de schipper bijna niet te sturen. Dat is iets waar je op moet trainen. Af en toe gaat het best goed. Dan even ‘yes’ roepen of de hand omhoog doen, zit er niet in: we gaan direct door naar het volgende rak.”
HET ZUUR IN DE ARMEN
“Welke eigenschappen belangrijk zijn voor een schootsman? Je moet in elk geval fanatiek zijn. Als je dat niet bent, hoef je niet te gaan zeilen. Daarnaast moet je niet snel opgeven, je moet altijd doorzetten. Van het trekken aan de grootschoot krijg je echt wel het zuur in de armen.”
‘Je moet in elk geval fanatiek zijn. Als je dat niet bent, hoef je niet te gaan zeilen’
Bij het skûtsjesilen is het bedienen van de grootschoot een zware en belangrijke functie, omdat een skûtsje grote zeilen heeft en er veel kracht op de schoten komt te staan. De mannen aan de grootschoot bepalen daardoor mede hoe hard en stabiel het schip vaart.
Wilko Riezebos (47) is al zeven jaar lang de bakboord schotenman op de Sneker Pan. Samen met Hilbert Jan en Peter staat hij zijn mannetje op het achterdek.
ZORGEN DAT HET SCHIP SNELHEID HOUDT
“We kijken altijd naar de wimpel. Als er bijvoorbeeld ruime wind komt, vieren wij mee zodat het schip snelheid houdt. Als we te scheef gaan, dan vier ik de schoot. Liefst vóór de vlaag, zodat je de snelheid behoudt, hoog blijft varen en er niet veel water in het gangboord komt. Als je te scheef gaat, verlies je snelheid.”
SCHOOT IN DE HAND
“Bij windkracht 2 of 3 is het heel dynamisch zeilen en moet je echt opletten. Dan hebben we de schoot in de hand: Hilbert Jan als we over bakboord, ik als we over stuurboord varen. Als je de schoot in de hand hebt, voel je de druk ook. Dan zie je ook aan de wimpel: ik moet vieren, anders kan schipper Jappie niet meesturen.”
FINGERSPITZENGEFÜHL
“Als je op Earnewâld vaart, slaat de wimpel weg vanwege al die bomen daar. Je weet dat de wind weer terugkomt als je de bomenrij voorbij bent. Als je op zo’n moment de schoot twee meter laat vieren om hem daarna weer te
moeten aantrekken, leg je het schip stil. Varen op Earnewâld vraagt fingerspitzengefühl, vandaar dat we daar extra getraind hebben.”
PLEKKEN WINNEN EN VERLIEZEN BIJ DE ONDERBOEI
“Het ronden van de onderboei, wanneer we van voor de wind naar aan de wind gaan, is essentieel. Dan is het zaak de wimpel goed in de gaten te houden. Als je bij de onderboei bent, moet het zeil strak aangehaald staan. Zo niet, dan verlies je meters, moet je een ruimere bocht maken en kunnen andere schepen tussendoor glippen. Of je de boei goed kunt ronden, heeft ook met je aanvaarroute te maken. Lig je boord aan boord, dan heb je weinig keuze en moet je mee in de massa. Bij de onderboei kun je plaatsen winnen of verliezen, zeker als er een spreader is en je twee kanten kunt kiezen.”
EXPLOSIEVE KRACHT EN CONDITIE
“Bij het bedienen van de grootschoot gaat het om explosieve kracht en conditie. Als het windkracht vijf is, moet je bij de onderton een flink aantal meters schoot inhalen, de giek naar binnen halen en de schoot weer laten vieren. Vooral dat laatste stukje is rammen en aan! Inmiddels is dit het derde jaar in deze samenstelling op het achterdek. We zijn op elkaar ingespeeld en regelmatig in de sportschool te vinden.”
Wij weten veel van boten, omdat we zelf ook varen.
PIP LAMBRECHTSE (DRIE GEBROEDERS, B-KLASSE IFKS):
‘Alleen de grootste mannen mogen aan de grootschoot’
Pip Lambrechtse (31) viert in 2026 zijn eerste lustrum aan de grootschoot van het Gorredijkster skûtsje Drie Gebroeders van schipper Aeger van der Hoeff. Met zijn lengte van 1,93 meter bevestigt hij het beeld dat alleen de grootste mannen van Nederland aan de grootschoot van een skûtsje mogen zitten. “Ik ben gekozen vanwege mijn lichaamsbouw,” bekent de uit Amsterdam afkomstige Lambrechtse. De militair arts bij de landmacht woont daar samen met zijn vriendin Guusje. Het zeilen leerde hij op de Kagerplassen bij zeilschool ’t Vossenhol. “Daar liggen de roots van de bemanning van de Drie Gebroeders.”
In 2012 besloten oud-leden van ’t Vossenhol te gaan skûtsjesilen. Onder leiding van schipper Merijn Oltshoorn werden met de Emanuel mooie successen geboekt, met als hoogtepunt de IFKS-titel in de A-klasse in 2017. Toen Oltshoorn twee jaar later stopte, volgde in 2020 een doorstart met de Drie Gebroeders, de voormalige Swan fan Donia. Er werd een nieuw team samengesteld dat deels bestond uit vijf bemanningsleden van de Emanuel, aangevuld met Vossenhollers, de traditionele uitvalsbasis van het Gorredijkster skûtsje. “Toen ben ik ook gevraagd. Het was een vreemde start, want door corona hebben we de eerste twee jaar nauwelijks gezeild.”
POTIGE
HEREN
In 2022 beleefde Lambrechtse zijn vuurdoop aan de grootschoot. “Het zijn vaak de potige heren die daar zitten. Om aan de schoot te werken, moet je vooral hard kunnen trekken en veel knijpkracht hebben. Dat is me wel op het lijf geschreven.” In de aanloop naar het seizoen is hij regelmatig in de sportschool te vinden. “Daar doe ik voornamelijk pulloefeningen, omdat je vooral je biceps en
rugspieren nodig hebt.” Aan boord van de Drie Gebroeders draagt hij steevast een spijkerbroek en een poloshirt. “Ook als het maar tien graden is, want van het werken aan de schoot krijg je het vanzelf warm.”
Hoewel iedereen aan boord bezig is met de boothandling, blijft de schipper uiteindelijk de baas. “Je hebt allemaal je eigen stationnetje aan boord en levert vanuit die rol een bijdrage om zo hard mogelijk te gaan. Eén persoon neemt daarin het voortouw en kijkt samen met iedereen hoe het sneller kan. Zo kan de schipper zich volledig richten op het sturen.”
AMBITIE
In 2025 eindigde de Drie Gebroeders als vijfde in de B-klasse. “We eindigen elk jaar een plekje hoger, dus dat is ook nu de ambitie. Het gaat steeds beter en we leren zowel van de goede dingen als van onze fouten. Maar het is ook belangrijk dat we de lol erin houden en ons niet alleen laten leiden door ambities of teleurstellingen. Je hebt te maken met vijftien concurrenten die ook willen winnen. Je kunt niet altijd top drie zeilen.”
WYTZE KELDERHUIS (SINGELIER, C-KLASSE IFKS):
‘De potige jongens zitten wat achterop’
Wytze Kelderhuis maakt dit seizoen zijn debuut op het Hindelooper skûtsje Singelier van schipper Sjoerd Keizer. Daarmee is de 32-jarige Hylper rookie aan de grootschoot in een relatief jong en onervaren team. Aan zeilervaring ontbreekt het hem echter niet.
Kelderhuis werkt bij de marine, waar hij actief is binnen de technische dienst. “Ik heb verschillende functies gehad, op fregatten gevaren en bij de landingsvaartuigen gewerkt. Daardoor was ik vaak van huis. Inmiddels heb ik een walfunctie en daardoor meer tijd voor hobby’s zoals dit.”
In zijn vrije tijd zeilde hij veel met zijn vader en andere familieleden. “Door mijn werk bij de marine heb ik veel ervaring op het water en ik heb alle vaarbewijzen. Met de Friendship van mijn vader zeil ik samen met mijn vriendin regelmatig naar Terschelling. Maar skûtsjesilen is echt een heel nieuwe ervaring.” Zijn vader Wilt Kelderhuis was al jarenlang betrokken bij het skûtsjesilen, al voer hij zelf nooit mee. “Mijn vader vond het prachtig en is altijd nauw betrokken geweest bij het skûtsjesilen. Hij verzorgde jarenlang het walcommentaar bij de A-klasse van de IFKS voor de mensen op de dijk. Dan krijg je er van huis uit vanzelf iets van mee.”
ACHTEROP HET SKÛTSJE
Zo kwam Kelderhuis in 2026 terecht op de Singelier, het grootste skûtsje van de C-klasse. “Het is de sfeer en het hoort bij de Friese identiteit. Daar heb ik veel affiniteit mee,” vertelt hij. Hij kende schipper Keizer al. “Ik wist dat hij mensen zocht en het leek me mooi om ook het skûtsjesilen eens te proberen.”
Op de Singelier werd hij ingedeeld als grootschootman. “Dat doe ik samen met Redmer de Vries, die vorig jaar ook al aan de grootschoot zat. Daarnaast hebben we nog een hulpje dat kan bijspringen als het hard waait. Dan moeten we soms stevig aan de bak.” Maar voor zwaar werk draait Kelderhuis zijn hand niet om. “Ik ben van mezelf behoorlijk sportief en kom regelmatig in de sportschool. Daarom ben ik ook voor deze functie gevraagd. Het zijn toch vaak de potige jongens die achterop het skûtsje zitten. Het bevalt uitstekend en het geeft een kick om het samen te doen.”
VAN ONDERAF OPGEBOUWD
Keizer moest het team in 2025 vrijwel vanaf nul opbouwen en dat proces verloopt volgens Kelderhuis positief. “We realiseren ons dat we een zwaar skûtsje en een onervaren bemanning hebben. Maar we beschikken over een fanatiek team en het slaat aan. Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen ontspanning en focus op het zeilen.” Het voormalige skûtsje van Koos Lamme eindigde in 2025 als dertiende, met twee top-tienklasseringen. “Dat moet én kan beter. We willen er echt iets van maken en hebben geen zin om voor spek en bonen mee te doen. De ambitie is om hoger te eindigen dan vorig jaar, maar promotie is voorlopig nog wat te hoog gegrepen.”
NIET IEDEREEN ZIT IN HET ZELFDE SKÛTSJE NIET IEDEREEN ZIT IN HET ZELFDE SKÛTSJE
DAT VRAAGT OM SLIM LAVEREN.
Kraaiheide 15 9202 PC Drachten 0512 571 250 www.vanbraakaccountants.nl
Een topprestatie neerzetten is teamwork. Dit geldt net zo goed voor skûtsjesilen als voor het produceren van een topdeur. De drive om met elkaar de eerste, snelste en de beste te zijn is hoe dan ook de basis van ons succes. Hierdoor zijn we uitgegroeid tot dé Europese specialist in deuren voor professionele opdrachtgevers. Kijk maar op vanvuuren.nl
VOORUITSTREVEND
Van afval naar grondsto en en producten
De jongste van de vloot
SANDER MEETER (29) DEBUTEERT ALS
SCHIPPER BIJ HUIZUM
Als 12-jarige roefjongen werd Sander Meeter door heit Johannes toegevoegd aan de bemanning van het Lemster skûtsje waar zijn vader schipper op was. Vervolgens was hij steevast aan boord te vinden: als peiler, als voorhouder bij de fok en de laatste jaren was hij fokkenist van het Huzumer skûtsje.
Toen heit Johannes in 2024 aangaf dat het zijn laatste jaar als schipper was, ging het bestuur van het Huzumer skûtsje op zoek naar een opvolger. De vijver waarin ze konden vissen, was niet zo rijk gevuld, want in de
statuten van Huizum staat beschreven dat er een schipper uit de familielijn van Lodewijk Meeter gekozen moet worden. Sander Meeter voldoet aan die eis en werd ook gevraagd, maar hij wilde eerst ervaring opdoen in
Ik ken de zeilsport als geen ander
Marit Bouwmeester, de meest succesvolle Olympische zeilster aller tijden, neemt het analistenstokje over van haar broer Roelof. Tijdens de SKS is zij dagelijks te horen bij Omrop Fryslân.
In november 2025 zette Marit Bouwmeester een punt achter haar topsportcarrière. Ze wil meer thuis zijn en meer tijd doorbrengen met haar vierjarige dochter, die sinds kort naar de basisschool gaat.
NET ALS VROEGER
Marits broer Roelof vaart dit jaar mee op het Heerenveenster skûtsje van Harmen en Sytze. “Zij woonden vroeger, net als wij, in Warten. We waren allemaal fanatieke korfballers en ook onze ouders konden het goed met elkaar vinden. Toen Omrop Fryslân mij vroeg om Roelof te vervangen, sprak me dat direct aan: weer met de hele
“Net zoals vroeger weer met de hele familie het water op”
de IFKS. Hij zeilde daarom in 2025 op de Takomst in de C-klasse. Dit skûtsje van Willem Zwaga wordt gebruikt als opleidingsskûtsje voor schippers en bemanningsleden.
Huizum koos voor een tijdelijke oplossing in de vorm van Siete Meeter. Een schipper met de goede achternaam, maar niet uit de familielijn van Lodewijk Meeter. Na slechts één jaar komt er dus nu wél een schipper uit de goede lijn aan het helmhout. “Ik sjoch it no wol sitten,” is het simpele antwoord van Sander Meeter als hem gevraagd wordt waarom hij nu wel positief geantwoord heeft op de vraag van Huizum. “Ik ha by de Takomst wat ûnderfining opdien en ha der in soad nocht oan.”
De ambitie om schipper te worden in de SKS was er al langer. “Doe’t ik in jier as tweintich wie, hie ik wol soks fan: dat liket my moai ta!”
Nu, negen jaar later, is het al zover. Hij is met zijn 29 jaar de jongste schipper van de vloot. “Mar ús heit is der fansels by, dy sil mei as adviseur.” De bemanning bestaat verder uit een combinatie van vrienden en mensen die ook bij zijn vader bemanningslid waren. “It is in hiel leuke ploech, mei genôch ûnderfining.”
Op de vraag wat de doelstelling wordt, antwoordt Meeter dat dit lastig te bepalen is. “Sjoch, ús heit siet eins altyd wol yn it linkerrychje, dus as wy dat helje soene, soe dat fantastysk wêze. Mar ik begjin fansels noch mar krekt, dus it is eins net realistysk.” De meeste schippers hebben inderdaad wel een aantal jaren nodig. ‘Vlieguren’, of beter gezegd ‘skûtsjesyluren’, zijn essentieel, zo blijkt steeds weer. Daar is Meeter zich bewust van. “As wy lêste wurde, mar wy ha wol in gesellige tiid hân, in soad leard en goed bouwe kind oan it team, dan bin ik ek tefreden.”
familie het water op, net als vroeger. We hadden een boot en voeren op vrijdag vaak naar de Pikmar in Grou. Op vrijdagavond was er training en in de weekenden maakten we lange tochten. We zijn opgegroeid op het water. Onze kalender stond vol met zeilevenementen, zoals de Sneekweek, die vaak samenviel met het skûtsjesilen. Mijn broer en zus hebben inmiddels ook kinderen en we willen onze liefde voor het water doorgeven aan de volgende generatie. Zelf kijk ik terug op die tijd als een heel gezellige en verbindende periode.”
AFWEGINGEN
Marit kijkt ernaar uit om in de voetsporen van haar broer te treden. “De afgelopen jaren is mijn broer goed ontvangen. Hij kan ingewikkelde situaties helder uitleggen. Ik hoop dat ik dat ook kan; dat zullen de luisteraars vanzelf merken. Wat ik in ieder geval wil doen, is inzicht geven in de afwegingen die schippers voortdurend maken. Ze hebben te maken met ontzettend veel variabelen: snelheid,
tegenstanders, wind en tactiek. Al vóór de start maken ze keuzes. Waar positioneer je je? Op welke hoogte vaar je? Hoe verhoud je je tot de concurrentie? Waar verwacht je de meeste wind? Met al die afwegingen gaan ze het eerste kruisrak in, waarna duidelijk wordt hoe die keuzes uitpakken. Ik kan die informatie goed delen. Ik ken de zeilsport als geen ander. Tijdens de Olympische Spelen heb ik, nadat ik zelf klaar was met zeilen, ook al commentaar gegeven.”
NIET TE VERGELIJKEN
Een vergelijking tussen het Olympische wedstrijdzeilen en het skûtsjesilen vindt Marit niet passend. “Bij het Olympische zeilen moet je zo snel mogelijk rond de boeien varen en resultaten behalen. Mensen die actief zijn in het skûtsjesilen hebben daarnaast vaak gewoon een baan. In de topsport gaat het dynamischer: er worden meer manoeuvres gemaakt. Bij het skûtsjesilen ligt dat anders en maken schippers dus ook andere afwegingen.
Een goede schipper weet precies wat hij aan zijn bemanning heeft. Daar gaat immers veel voorbereiding aan vooraf; er wordt samen getraind.”
ZOEKENDE
Hoe haar toekomst er precies uitziet, weet Marit nog niet. “Sinds ik ben gestopt met topsport ben ik nog wat zoekende. Samen met hoogleraar sportpsychologie Nico van Yperen schreef ik het boek Winnen met je hoofd, over de mentale kant van presteren. Daarnaast word ik
“Soms is die stip op de horizon even zoek, maar dat werkt bij iedereen die gestopt is het zelfde”
veel gevraagd om atleten te begeleiden en presentaties te geven voor het bedrijfsleven. Ik vind het leuk om mezelf opnieuw uit te vinden. Soms is die stip op de horizon even verdwenen, maar ik denk dat iedereen die afscheid neemt van een lange carrière dat herkent.” Daarnaast is er nog de Marit Bouwmeester Academy. “Ik zet me belangeloos in om meer kinderen te laten genieten van watersport. In Den Haag en Friesland starten in september verschillende pilots die de sociale en financiële drempels voor deelname aan watersport moeten verlagen.”
PASSIE OVERBRENGEN
Marit verheugt zich op de komende SKS. “Ik vind het leuk om tijdens de SKS verslag te doen en mijn passie over te brengen, om bij te dragen aan het plezier en de lol van zeil- en watersport. En dat ik daar samen met mijn neefjes en nichtjes van kan genieten.”
Drie Leeuwarder skûtsjes, drie generaties, drie visies
De gemeente Leeuwarden is met drie skûtsjes ruim vertegenwoordigd in de vloot van de SKS. De schippers van It Doarp Huzum, Rienk Ulbesz en It Doarp Grou vertegenwoordigen drie generaties. Hoe kijken ze, na Lemmer Ahoy, aan tegen de status van de SKS, de verjonging van de sport en de nieuwe zeilformule?
Schipper Douwe Azn. Visser (63), sinds 2005 aan het helmhout en achtvoudig SKS-kampioen met het Grouster skûtsje, was niet ontevreden over de deelname aan Lemmer Ahoy. “Het was koud en we hadden een harde wind. Dat wilden we graag en we hebben knap gezeild. Beter dan vorig jaar. We hebben een nieuw zeil en dan is het toch vaak even afwachten. En we hebben in de vijfde wedstrijd een ongelukje gehad, anders hadden we gewonnen. Maar we hebben een mooie reeks wedstrijden gevaren.”
De 38-jarige Willem Uzn. Zwaga, sinds 2017 schipper van de Rienk Ulbesz, liet de slotrace en daarmee een hoge klassering lopen om weer tijdig thuis te kunnen zijn. “We zijn niet bezig geweest met het resultaat. We hebben wat aanpassingen moeten doen vanwege de nieuwe zeilformule en het extra gewicht. We zijn vooral bezig geweest met de trim van het schip en daar ben ik niet ontevreden over.”
De in Groningen woonachtige Sander Jzn. Meeter is met zijn 29 jaar de rookie van het trio. Hij was vorig jaar schipper op De Takomst in de C-klasse van de IFKS en zit
dit seizoen voor het eerst aan het helmhout van het Huzumer skûtsje. Hij werd daarmee in de Lemster Baai negende in de Silverfleet. “Het was mijn vuurdoop en het is goed bevallen. Het liep aardig en we hebben een paar keer mooi voorin mee kunnen zeilen. Ik mag niet klagen.”
IS DE SKS DE ‘EREDIVISIE’ VAN HET SKÛTSJESILEN?
Visser: “Dat vinden wij natuurlijk wel, maar het is niet helemaal waar. In de IFKS heb je met schepen als de Sterke Jerke, Ingelskman en Vrouwe Jantje allemaal topmateriaal. Ik denk dat zij zich gelijkwaardig voelen. Gelukkig winnen we het de laatste jaren bij Lemmer Ahoy weer van hen, maar het kan ook zomaar anders zijn. Er is altijd een beetje competitie en dat hoort ook zo.”
Zwaga: “De belangen en de middelen bij de SKS zijn wat groter. Bij de IFKS moeten ze het allemaal zelf bekostigen. De liefhebberij en de betrokkenheid is daar misschien wel groter. Ze staan in de winter kerstbomen te verkopen om in de zomer te kunnen zeilen.”
Meeter: “Ik heb niet lang in de IFKS gezeild, maar iedereen vindt het een eer om in de SKS te zeilen. Het verschil is dat je uit een bepaalde familie moet komen en dat niet iedereen zomaar even schipper kan worden in de SKS.”
IS SKÛTSJESILEN GEEN SPORT MEER UITSLUITEND VOOR SENIOREN?
Visser: “Toen ik 59, 60 en 61 was, zijn we kampioen geworden. Dat zegt genoeg. Het gaat absoluut niet alleen om de schipper, maar om de ploeg. Een jonge schipper met een slechte ploeg wint niet en een oude schipper met een goede ploeg kan nog heel goed voorin meezeilen. De bemanning is een heel gemêleerd gezelschap. Dat is
het mooie van Lemmer Ahoy en daar kan ik van genieten. Er doen 69 skûtsjes met vijftien bemanningsleden mee en die zijn gemiddeld hartstikke jong. Dat betekent meer dan duizend liefhebbers van het zeilen. De gemiddelde leeftijd ligt rond de 30, 35 jaar. Dat vind ik geweldig. Ik zeil ook in de Pampus en 16m2 en als ik daar de gemiddelde leeftijd zie dan ben ik zelf haast gemiddeld. Het skûtsjesilen doet het hartstikke goed, het gaat super.”
Zwaga: “Er zijn nog een paar oudjes, maar het is wel veranderd. De doelgroep is ook veranderd, want de hele bemanning was vroeger ouder dan tegenwoordig. De senioren aan boord kunnen zeker een rol
spelen in een functie waarbij ze het beste tot hun recht komen. Je moet ze alleen niet aan de schoot zetten. De echte skûtsjefans, die zich er echt in verdiepen, zijn vaak senioren, maar ik denk dat er tegenwoordig wel een goede mix is. Het skûtsjesilen is een feest op en rond het water voor iedereen.”
Meeter: “Het is niet op elke positie aan boord een sport voor senioren, maar de senioren met veel ervaring kun je heel goed gebruiken. Je hoeft daardoor ook niet een schipper op leeftijd te hebben. En de volgers van het skûtsjesilen zijn ook niet meer alleen senioren, want het is populair in alle geledingen. Kijk maar naar Lemmer Ahoy.”
IS ER VANUIT DE GEMEENTE LEEUWARDEN BETROKKENHEID BIJ HET SKÛTSJESILEN?
Visser: “Het is jammer dat burgemeester
Sybrand Buma weer vertrekt. Hij was altijd erg betrokken en positief. En de locoburgemeester ook. We horen bij de gemeente, maar hebben er niet zo heel veel mee. Grou is heel erg betrokken en van Leeuwarden krijgen we wat minder steun.”
Zwaga: “Het leeft niet heel erg en dat is ook logisch, want het is een grote stad. Maar binnen een kleine gemeenschap in Leeuwarden en Goutum leeft het steeds meer. We hebben ook een huis-aan-huisblad gemaakt en verspreid en ’s winters ligt het skûtsje met verlichting in de grachten. De burgemeester is de beschermheer van de vereniging en is zeker wel betrokken. Hij komt altijd even langs op onze wedstrijddag in Lemmer. Dan komt hij aan boord en biedt de bemanning een drankje aan. Wat de gemeente verder nog doet, houd ik niet bij. Dat is aan het bestuur.”
Meeter: “Er is altijd wel betrokkenheid geweest vanuit de gemeente. Ik heb het zelf nog niet ervaren, maar vorig jaar is Buma nog langs geweest op het volgschip. Ik weet dat we subsidie krijgen, maar of dat alleen van de gemeente is, weet ik niet.”
IS DE NIEUWE ZEILFORMULE, DIE
IN 2028 VAN KRACHT GAAT, EEN NOODZAAK OF EEN NOODZAKELIJK KWAAD?
Visser: “Dat was noodzaak, want de vorige formule klopte niet. Die kon je gemakkelijk manipuleren om daar je voordeel mee te doen. Er was een situatie gecreëerd dat je met een schip van 16,5 ton en 184 kante meter zeil kon meedoen. Dat mocht volgens de regels, maar daardoor was Leeuwarden bij weinig wind niet te houden. Met deze nieuwe formule kun je niet manipuleren. Het Leeuwarder skûtsje krijgt nu met 18 ton het gewicht dat het moet hebben. Grou vaart daar al jaren mee en wij zijn daar acht keer kampioen mee geworden en Berend (Mink, red.) ook. Dat hoeft geen bottleneck te zijn. Deze formule was noodzaak om de verhoudingen weer recht te trekken.”
Zwaga: “In mijn ogen was het absoluut geen noodzaak. De oude formule was gewoon goed. Maar zo werkt het in een vereniging: de meeste stemmen gelden. We zijn het er alleen absoluut niet mee eens en worden het zwaarst gestraft. Ik heb mijn twijfels of het wel eerlijk gebeurt. De meesten hebben er voordeel bij en wij zijn de lul. De naaste concurrenten krijgen er allemaal zeil bij en wij moeten met 1500 kilo ballast een extra auto meenemen. En 4 vierkante meter zeil inleveren. Je hoeft geen hoogleraar te zijn om te begrijpen dat het daardoor moeilijker gaat worden.”
Meeter: “Ik weet niet of het noodzaak is. We moeten zien hoe het in de praktijk gaat werken. Dat is lastig in te schatten. We hoeven zelf weinig aan te passen en krijgen er iets bij. Dat is verwaarloosbaar, alles blijft redelijk hetzelfde. Dat scheelt. Ik wil er niet teveel over zeggen, want ik kom nog maar net kijken. Ik wil het eerst zelf ondervinden in deze samenstelling.”
WIE WORDT DE VOLGENDE KAMPIOEN?
Visser: “Daar kan ik een heel eenvoudig antwoord op geven: degene die in Sneek de minste punten heeft, wordt kampioen. Er zijn zoveel factoren die daar invloed op hebben en daar durf ik geen voorspelling over te doen. Er is aan boord niet veel veranderd en de bemanning heeft er zin in.”
Zwaga: “Zoals ik het nu zie, wordt het een hele toer om kampioen te worden. Ik heb hele hoge verwachtingen van Sneek en ook van Heerenveen. Wij hopen zelf ook mee te strijden en Grou zal ook wel weer van de partij zijn, want die krijgen er ook wat bij.”
Meeter: ,,Het zal gaan tussen regerend kampioen Heerenveen, Grou en Joure. De laatste twee krijgen er wat zeil bij, dus dat vergroot hun kansen om mee te doen. Over mijn eigen kansen ben ik voorzichtig en realistisch. Als we een paar keer leuk mee kunnen zeilen, dan ben ik tevreden. Dat is de doelstelling voor mijn eerste SKSkampioenschap.”
Poiesz heeft alles wat je dagelijks nodig hebt. We staan dagelijks voor je klaar met de beste service, vriendelijke prijzen en een ruim assortiment. Kijk op poiesz-supermarkten.nl voor de Poiesz supermarkt bij jou in de buurt.
• Vriendelijke prijzen
• De beste service
• Ambachtelijke versafdelingen
• Vakkundige en vriendelijke medewerkers
• Sparen met Poiesz zegels voor gratis
• Originele (win)acties
• Bestel online jouw boodschappen: bezorgen of ophalen vanaf € 40,-
meer dan boodschappen
Liefde in de vloot
Van skûtsje-flirt tot tweeeenheid op de Emanuel
Ze hadden vanaf het eerste moment een oogje op elkaar: Herre Hooghiemster en Anke Zwaga. Herre was bemanningslid op de Drie Gebroeders van Freddy van der Heide. Anke zeilde met haar broer Willem op de Opsjitter. “Ik wie noch mar santjin jier en die foar it earst mei. It wie by de wedstriid yn Sleat. Dêr leinen wy neist elkoar,” zegt Anke.
Zoals gebruikelijk werd er na de wedstrijd door beide ploegen gezellig geborreld.
“Herre hie krekt op wrâldreis west en hie in enoarme bosk hier op ’e kop,” vertelt Anke lachend over het eerste moment waarop hij haar opviel. Het bleef bij wat blikken heen en weer. “Ik doarde neat te dwaan. Myn sus wie dryster; dy stapte wol op dy ploech ôf, mar dat doarde ik net.”
1 APRIL
Het toeval wilde dat ze allebei een kamer zochten in Groningen, omdat ze daar gingen studeren. “Sikke Heerschop hie in hûs yn Grins dat er ferhierde oan studinten, en dêr kamen keamers frij. Sa waarden wy hûsgenoaten,” vertelt Herre over het vervolg. Toch duurde het nog twee jaar voordat ze ook echt verkering kregen.
“Herre hie de hiele wrâld al sjoen en ik wie noch mar in jong famke, dus ik tocht dat er my net leuk genôch fine soe.” Het initiatief kwam uiteindelijk van Herre. “Nei in jier waard it allegear wat dúdliker. En ik tink wol dat ik har doe fersierd ha.”
Na nog een jaar besloot Herre het officieel te maken en vroeg hij Anke, na een avondje stappen, of ze verkering met hem wilde.
“Dat wie op 1 april, wit ik noch,” lacht Anke.
“Mar it wie gjin grap!” Vanaf dat moment ging het snel. Als huisgenoten woonden ze eigenlijk al samen en de stap om na hun studie een eigen plek te zoeken, was dan ook klein.
Nu, veertien jaar na die allereerste ontmoeting, wonen ze met hun zoontjes Wander en Bowe in het centrum van Grou. Herre is inmiddels schipper op de Emanuel, in de grote A-klasse van de IFKS. Normaal gesproken is Anke bemanningslid en verantwoordelijk voor de lier, maar door haar zwangerschappen en de zorg voor de jonge kinderen heeft ze een paar zomers niet mee kunnen zeilen.
DE BAAS
Als schipper bepaalt Herre wat er moet gebeuren. “Thús is Anke de baas, op it skûtsje bin ik dat,” lacht hij wanneer hem gevraagd wordt hoe die samenwerking verloopt. “Nee hear, grapke. Wy kinne hiel goed gearwurkje, dat giet hiel soepel.” Anke beaamt dat. Ze legt uit dat ze vaak snel aanvoelt wat Herre wil en dat vervolgens kan vertalen naar de bemanning op het middendek.
Komende zomer zullen we de twee-eenheid Herre en Anke niet samen op de Emanuel zien, omdat kleine Bowe dan nog maar net twee maanden oud is. Maar volgend seizoen is ze er vast weer bij, want: “Ik mis it wol, hear!”
Liefde in de vloot: maar liefst vier verhalen. Of het nu een skûtsjeflir t betreft of de vraag wie de magische liefdespijl schoot: het komt allemaal voorbij in deze episode van Liefde in de Vloot!
Het blijft
in de familie
Dankzij familie leerden ze elkaar kennen en sloeg de vonk over. Sinds twee jaar zeilen ze weer samen, terwijl de kinderen dan bij pake en oma bivakkeren.
Wytse Heerschop (35) en Floortje Remeeus (31) waren beiden al op jonge leeftijd actief in het skûtsjesilen. Wytse op het skûtsje van zijn vader Sikke, Floortje op het skûtsje van haar zwager Jelle Los.
LEUKE VENT
Floortje: “Ik weet nog goed dat mijn zus Marigje mij in de tent in Lemmer aan Wytse voorstelde. Wat een leuke vent, dacht ik. Ik probeerde via Marigje een move te maken, maar daar was Wytse niet voor te porren. Wél ben ik daarna mee gaan varen met Wytses vader Sikke.” Wytse: “Toen ik in Groningen ging studeren, kwam ik veel bij Marigje en Jelle op de werf. Daar trof ik Floortje regelmatig. Toen we elkaar ook tijdens het zeilen tegenkwamen, sloeg de vonk over.”
SOMS SAMEN, SOMS APART
Soms woonden ze samen, soms apart. Floortje: “Ik kom uit Hindeloopen, Wytse uit Utrecht. Soms zagen we elkaar wekenlang niet. Toen ik stage moest lopen in Groningen, verbleef ik in Wytses studentenhuis. En toen ik stage liep in Amsterdam, heb ik een jaar lang bij mijn schoonouders in Utrecht gewoond.” Een deel van die tijd verbleef Wytse zelf elders. Wytse: “Voor mijn werk woonde ik afwisselend in Utrecht en Kopenhagen.”
Floortje ontdekte dat ze zwanger op het moment dat Wytse van baan wisselde. Wytse: “Ik wist dat we naar het buitenland zouden gaan, alleen nog niet precies waar. Het werd Dubai.” “We gingen naar een islamitisch land, dus we moesten trouwen. In één jaar tijd zwanger, trouwen en emigreren,” verwoordt Floortje de stroomversnelling waarin ze belandden.
WELK SHIRT?
Na dochter Eva (8) volgden Guus (4) en Joop (2). Floortje: “Sinds vorig jaar zeil ik weer mee op het skûtsje. De kinderen bivakkeren dan op het skûtsje van pake en oma en gaan al vanaf de geboorte mee op het volgschip. Ze vinden het alle drie leuk en vanzelfsprekend.” Dat Wytses broer ook mee zeilt, zorgt soms voor strijd. Wytse: “Het zeilteken van Ånne bevat een pompeblêd. Daarom denkt Guus, wanneer hij de Friese vlag ziet: ‘Waarom heeft iedereen een vlag van Ånne en niemand een van de Grutte Geert?’ Gelukkig hebben we speciale shirts gekregen met beide zeiltekens erop.”
GEEN TROUW- OF VERLOVINGSRING Ze zijn al zestien jaar samen. Toch is er één ding dat Floortje bezighoudt. “We zijn heel klein getrouwd, zonder trouw- of verlovingsring. Ik hoop dit nog eens recht te zetten.” Wytse: “Ik heb nog iets goed te maken.”
Onderneem eens wat vaker het ruime sop
Samenwerken met Bentacera geeft rust en ruimte in je hoofd. Als hét accountants- en advieskantoor van het noorden nemen we je werk uit handen en denken we samen met jou na over de toekomst. Wij creëren inzicht op financieel, administratief en organisatorisch gebied. Dat geeft jou de ruimte om met een gerust gevoel, en een beetje afstand, na te denken over de koers van jouw bedrijf.
Welke koers vaar jij?
bentacera.nl
‘As echtpear is it echt teamsport’
“Ik haw har kennen leard doe’t se noch in lytse poppe wie.” Zo begint Jeroen Pietersma zijn verhaal over de liefdesrelatie met Jannie Zwerver, die inmiddels twintig jaar duurt.
Jeroen en Jannie groeiden allebei op in een skûtsjefamilie. Als kind gingen ze in de zomer mee met het rondtrekkende circus van skûtsjes en volgschepen. “Har heit sylde by myn pake op it skûtsje fan Earnewâld,” legt Jeroen uit. Die pake was Albert van Akker en de heit van Jannie, Ale Zwerver, was daar bemanningslid.
In de periode waarin veel verkeringen ontstaan binnen de skûtsjejeugd, zo tussen het veertiende en twintigste levensjaar, gebeurde er niets tussen Jeroen en Jannie. “Jeroen hie altyd wol in famke,” weet Jannie. “Wy praten wol gesellich, mar mear barde der net.”
NAAR DE BIOSCOOP
“Tuterij die ik mei oare famkes,” lacht Jeroen. Pas jaren later, toen ze elkaar opnieuw tegenkwamen, begon er iets te kriebelen. “Wy wiene allebeide wat âlder wurden, wat serieuzer, en ik fûn har hartstikke leuk.” Ze gingen daten: een lunch bij de Subway, samen naar de bioscoop en eten bij Jeroen thuis. Maar Jannie hapte niet meteen toe. “Ik snapte der neat fan. Ik die sa myn bêst en der barde mar neat. Dat wie ik net wend. Meastal duorre it heechút in wike, en no al in pear moanne!” vertelt Jeroen over die periode.
ONZEKER
Pas na vier maanden volgde tijdens Lemmer Ahoy een eerste zoen. De broer van Jannie fungeerde daarbij onbewust als katalysator. Jannie was onzeker over Jeroens gevoelens voor haar, maar haar broer, die net een gesprek met Jeroen had gehad, nam die onzekerheid weg. “Jeroen hie tsjin him sein dat er my hiel leuk fûn.” Daarna ging het snel. Na een paar maanden was Jannie vaker bij Jeroen thuis te vinden dan in haar eigen flatje.
Ze gingen samen op dansles en na afloop van een les, aan de bar van dansschool
Vergonet, vroeg Jeroen haar ten huwelijk. “Wy hiene al wat bierkes op en ik sei tsjin Jannie: ‘It giet bêst leuk sa. Sille wy mar trouwe?’” De romantiek was op dat moment misschien ver te zoeken, maar: “Ik ha it mei de trouwerij goed makke, hear!”
Met hulp van Jeroens broer Gerhard, die wat connecties bij de provincie had, regelde Jeroen een ontheffing voor het schip van Jannies ouders. Dat mocht aanleggen aan de Geeuwkade in Sneek. Jannie sliep de nacht voor het huwelijk bij haar ouders aan boord. Jeroen kwam op het skûtsje van Earnewâld aanzeilen om de bruid op te halen en het feest in de zaal van Vergonet was onvergetelijk.
TE VROEG GEBOREN
Intussen zijn ze al twintig jaar samen. Samen met Bennie, de zoon van Jeroen uit een eerdere relatie, en hun vijftienjarige dochter Anna vormen ze een hecht gezin. Anna kende een moeilijke start: ze werd veel te vroeg geboren en woog nog geen kilo. “Dat wie dreech. Mar dat ha wy tegearre hiel goed dien.”
Inmiddels is Jeroen, na vijftien jaar aan het helmhout te hebben gestaan, eerst bij Langweer en later bij Drachten, met skûtsjeschipperspensioen. Dat Jannie altijd volledig achter hem stond, is volgens hem van groot belang geweest. “Ik hie gjin skûtsjeskipper wêze kinnen as Jannie net deselde passy hân hie. As echtpear is it echt teamsport. Ik sylde, mar alles oan de achterkant regele Jannie.” Nu Jeroen niet meer zeilt, is er wel iets veranderd. “Wy misse it wol wat, mar it is goed sa,” zegt Jannie.
En komende zomer zijn ze er de eerste week gewoon bij. De tweede week gaan ze zich voorbereiden op de Sneekweek, waar ze als duo mee willen doen in de zestienkwadraat. “Hartstikke leuk om dat tegearre te dwaan, we ha in hiel soad wille yn dat boatsje!”
Wie speelde er voor cupido?
Er doen verschillende verhalen de ronde over wie nu écht de magische pijl schoot. Feit is dat Cupido raak schoot: Fleur van de Weg (peilster op de Westenwind) en Lammert Dijkstra (derde fokkenist op de Sterke Jerke) zijn alweer twee jaar een stel.
Toen in 2024 tijdens de Slach om Heech de skûtsjes vanwege harde wind aan de wal bleven, stapte Lammert (25) aan boord bij het skûtsje De Opstekker waar Fleur (27) op zeilde. Ze maakten kennis en daar bleef het in eerste instantie bij. Zaken kwamen pas in beweging op de feestavond in It Heechhûs: de organisatoren vroegen troubadour Lammert of hij tijdens de pauze van de band wilde spelen. Lammert: “Sikke ruide de boel wat op. ‘Deze jongen is vrijgezel. Is er nog een leuke dame in de zaal die geïnteresseerd is?’” Fleur: “Het was écht niet zo dat ik direct mijn vinger opstak: ik wil wel!” Lammert: “Wel zag ik Fleur in de zaal meezingen en swingen toen ik ‘Dancing in the Dark’ van Bruce Springsteen speelde.”
‘HAAL JIJ EVEN WAT TE DRINKEN?’ De vonk sloeg over in d’Ald Wal. Fleur: “Mijn teamgenote Anouk drukte Lammert wat muntjes in de hand en vroeg hem wat te drinken te halen. Daarna hebben we ons wat afgezonderd.” Al snel ontdekten ze een gezamenlijke interesse: Zweden. Lammert: “En zeilen natuurlijk. Fleur kwam net in de vloot, ik ben sinds 2019 bekend met het gebeuren.” Toen ze samen terugliepen
naar de skûtsjes had hij gelukkig de tegenwoordigheid van geest om Fleurs telefoonnummer te vragen.
BRUCE SPRINGSTEEN
Fleur: “Twee weken later spraken we af in mijn woonplaats Groningen. Die avond keken we naar de EK-wedstrijd NederlandOostenrijk.” Lammert: “Daarna kwamen we erachter dat we allebei naar een concert van Bruce Springsteen gingen.” Tijdens het concert maakte Lammert kennis met Fleurs ouders, die eveneens fervente Springsteenfans zijn. Het klikte direct. Fleur: “We kenden elkaar amper een maand.”
DEZELFDE HOBBY
Ze wonen apart. Fleur: “We hebben dezelfde hobby en zien elkaar vooral in het weekend. Voorafgaand aan een wedstrijd wensen we elkaar succes, want de Sterke Jerke zeilt in de A-klasse en de Westenwind in de B.” Lammert: “Naderhand komen we elkaar wel weer tegen, daar hoeven we geen moeite voor te doen. Beiden zeilen, samen weer naar huis en dan lekker bijpraten.”
Broek Zuid
Waar het Friese water je achtertuin wordt.
Tussen de Friese meren, het open vaarwater en de ruimte van het landschap groeit Broek Zuid. Een nieuwe wijk aan de rand van Joure, met het Friese vaarwater als achtertuin.
Vanuit hier vaar je zo de Friese wateren op. Je woont er ruim, vrij en verbonden met de omgeving. Met de rust van Fryslân om je heen en het levendige Joure verrassend dichtbij.
Broek Zuid is meer dan alleen nieuwbouw. Het is een plek voor mensen die zich thuis voelen bij ruimte, vrijheid en het leven op en rond het water. Een wijk waar buitenleven vanzelfsprekend is en iedere horizon nét wat verder lijkt.
www.broekzuid.nl
Gemeente De Fryske Marren wonen@defryskemarren.nl
Broek-Zuid is een nieuwbouwproject van gemeente De Fryske Marren.
Primeur voor De Drie Haringen: varen op een elektromotor
“Daar ligt ze,” zegt schipper Thomas de Boer, met een bijna verliefde blik in zijn ogen, gericht op ‘zijn’ skûtsje: De Drie Haringen. Eerlijk is eerlijk: De Drie Haringen, van oorsprong een Enkhuizer skûtsje, maar met een ligplaats in Sneek vanwege de nabijheid van de Friese wateren, ligt er prachtig bij. Voordat het zover was, is er echter heel wat gesleuteld. Zo heeft het schip een primeur binnen de IFKS: een elektromotor. Eigenaren Thomas de Boer (37) en Jorrit Jouwsma (47) vertellen er graag over.
“In maart hebben we haar uit het water gehaald. Er is twintig vierkante meter vlak verwijderd; dat was echt kas- en kasverrot. De mastvoet is een halve meter naar achteren verplaatst en er is twee ton aan gewicht uitgehaald,” vat Thomas de grootste ingrepen samen. Waar dat gewicht zat? “Voornamelijk in de hydraulische strijkinstallatie voor in het schip: een grote, lange, brede cilinder om de mast te laten zakken. Heel betrouwbaar, maar ook goed voor een paar honderd kilo.” Maar er was meer gewicht dat het schip kwijt kon. Zo werd een massieve stalen plaat van anderhalve meter bij een halve meter verwijderd, ging het voorpiekschot eruit en werd de mastvoet vervangen. Thomas: “De oude was sterk, maar daardoor ook heel zwaar.” Met al die aanpassingen is het schip flink omhoog gekomen. Met een nieuwe mast, een nieuwe giek en vlak voor de IFKS ook nog een nieuw tuig is het plaatje compleet.
De Drie Haringen is het eerste schip binnen de IFKS dat wordt aangedreven door een elektromotor. Daarmee haalden de eigenaren zelfs het nieuws. Met de nodige bravoure
demonstreert Thomas hoe de motor wordt gestart. Veel spektakel levert dat niet op. In tegenstelling tot een dieselmotor hoor je niets en ruik je niets. De motor zelf kun je zelfs onder één arm meenemen. “De accu’s maken het verschil,” legt Thomas uit. “Die zijn relatief zwaar, al is het niets vergeleken met de massa van de 60 pk Mermaid die eruit is gekomen.” De accu’s staan momenteel vóór de roef opgesteld, maar het plan is om ze in de lengte van het schip te kunnen verplaatsen om beter te trimmen. “Daar spelen we nog wat mee,” aldus Thomas.
Het gemak waarmee hij over ieder detail van het schip vertelt, valt op. Die kennis bouwde hij samen op met zijn compagnon Jorrit Jouwsma. Terwijl Thomas verder vertelt, stapt ook Jorrit aan boord. “Jorrit en ik kennen elkaar al twintig jaar,” vertelt Thomas. “We hebben allebei in de chartervaart gezeten, op de mooiste schepen gevaren, als maat of als schipper. Zo hebben we elkaar leren kennen en zijn we vrienden gebleven.” Het leverde ook een zakelijke samenwerking op. Jorrit: “We hebben samen meerdere
schepen en daarnaast hebben we allebei nog verschillende ondernemingen.”
Het zeilen zat er bij de een wat vroeger in dan bij de ander. “Ik zeil al sinds ik zo hoog ben,” zegt de boomlange Jorrit, terwijl hij tot ver onder zijn middel wijst. “Naarmate ik langer werd, werden de bootjes groter. Op mijn vijftiende was ik al instructeur.” Bij Thomas verliep dat anders. “Ik moet eerlijk toegeven dat ik tot mijn veertiende een bloedhekel aan zeilen had. Ik begon er heel jong mee, op de catamarans van mijn vader, maar ik had er niets mee. Dat heb ik lang volgehouden. Tot ik op mijn vijftiende in de bruine vloot kwam te werken. Op mijn negentiende haalde ik mijn schipperspapieren en een jaar later begon ik een strandpaviljoen met een eigen zeilschool. Zo kan het gaan.”
‘Zeilen is fantastisch. In een druk bestaan met meerdere ondernemingen is dit een uitlaatklep. Het geeft een ultiem gevoel van vrijheid’
De Drie Haringen vaart inmiddels alweer een aantal jaren mee in de IFKS-vloot. Thomas blikt terug: “Eind 2017 opperde ik bij Jorrit om samen een skûtsje te kopen. Dat idee speelde al langer door mijn hoofd. Rond de jaarwisseling hadden we de koop eigenlijk al zo goed als rond.” Jorrit grijnst. “Oudjaarsavond is nooit een goed moment om zoiets te beslissen.” Toch gingen ze ervoor. “We troffen haar als een oud wrak aan in Sloten,” schetst Thomas. Dat schrok de mannen niet af. “We hadden al zoveel boten gezien in ons leven dat je op een gegeven moment wel weet waar je naar moet kijken.” Wel was meteen duidelijk dat er veel moest gebeuren. “We besloten eerst de basis op orde te brengen.” Dat betekende onder meer een vrijwel nieuw tweedehands tuig, een nieuw roer, het herstellen van gaten en staalwerk boven de waterlijn.
Op 10 juni 2018, Thomas weet de datum nog precies, kon het skûtsje weer te water. “Er stonden ruim vierhonderd mensen op de wal te kijken. Enkhuizen heeft een lange geschiedenis met het skûtsjesilen; het was mooi om dat terug te brengen.” Vanaf dat moment werd er twee dagen per week getraind om in augustus mee te kunnen doen aan de IFKS. Dat eerste jaar promoveerde De Drie Haringen direct. In 2019 werd er in de B-klasse gevaren, waarna corona volgde. Mede door de drukte van zowel Thomas als Jorrit bleef het schip langere tijd stil liggen. Al was er nog een andere reden. “Het slapen,” zegt Thomas lachend. “Daarom gingen we op zoek naar een volgschip.”
IFKS begroet bij het kampioenschap 64 skûtsjes, drie minder dan in recordjaar 2025
Na het sluiten van de inschrijvingstermijn voor de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) staan er voor de kampioenschappen van 2026 drie skûtsjes minder op de deelnemerslijst dan in het recordjaar 2025. Ditmaal doen er 64 skûtsjes mee aan de titelstrijd, die van 1 tot en met 8 augustus wordt gehouden.
De grootste mutaties zitten met name aan de onderkant van het deelnemersveld in de C-klasse. Daar staan vijftien deelnemende skûtsjes op de payroll. Ook in de kleine A-klasse, voor schepen met een lengte tot 17.10 meter, is er ten opzichte van verleden jaar met achttien skûtsjes één deelnemer minder. Schipper Riemer de Graaf houdt het na één jaar met de Doeke van Martena weer voor gezien.
EÉN MINDER
Ook de grote A-klasse telt met vijftien deelnemende skûtsjes één minder dan in 2025. Dat heeft te maken met het feit dat de Ut en Thús van Luuc Elzinga (Jirnsum), die als de nummer 2 was gepromoveerd vanuit de B-klasse, vanwege een té grondige verbouwing niet meer welkom is in de IFKS-familie. Ook zijn pogingen om met een ander schip toegelaten te worden tot de titelstrijd liepen op niets uit, nadat het bestuur van de IFKS zijn lidmaatschap voor vijf jaar afpakte. De schippers Bart Westerhoff (De Jonge Jan) en Age Bandstra (Frya Fresena) zijn toegetreden tot de rijen van de grote A-klasse, waarin Geale Tadema (It Doarp Eastermar) titelverdediger is. Wytse Heerschop (Grutte Geert) en Gerrit Huisman (Ut ‘e Striid) degradeerden. Net als Ulbe Zwaga (Waaksdom), die in zijn afscheidsjaar degradeerde en met Jeroen Sijtsma in de C-klasse een opvolger aan het helmhout vond.
ZESTIEN SCHEPEN
De B-klasse telt zestien schepen. Naast de eerdergenoemdetwee degradanten promoveerden vier skûtsjes vanuit de C-klasse. Dat zijn de Ingelskman (Ånne Heerschop), Lytse Lies (Jochem Tadema), ’t Swarte Wief (Johan van Asch) en Ebenhaëzer (Willem Kramer). De C-klasse (15) kent, in tegenstelling tot vorig jaar, geen debutanten. In 2025 waren dat er zelfs twaalf. Dit jaar verdwijnen er met De Takomst en It Waldwiif twee skûtsjes van het wedstrijdwater. Schipper Sander Ezn. Meeter verlaat De Takomst in de IFKS voor het Huzumer SKS-skûtsje. Jeroen Sijtsma maakt een transfer binnen de C-klasse en
stapt over van De Brijbek naar de Waaksdom. Hille Wichers, in 2024 voor het laatst actief in ‘De Tiid sil’t Leare’ in de A-klein, neemt het helmhout over op de Brijbek.
SINNEKENING TERUG
Willem Postma verruilt It Waldwiif voor ‘nieuweling’ Sinnekening, waarvan hij samen met Maaike Meeter-Postma sinds dit jaar de nieuwe eigenaar is geworden. Het voormalige skûtsje ‘It Doarp Huzum’ was in 2013 betrokken bij een ruil met de ‘Sûn en Wol’ van Siete Eildertszn Meeter. Dat skûtsje maakte binnen de SKS een doorstart als It Doarp Huzum. Jan Sipko van der Veen en Cor van der Zee werden de nieuwe eigenaren van het voormalige Huzumer skûtsje, dat was gebouwd bij ‘De Roos & Van der Meijden’ in Leeuwarden en de naam ‘Sinnekening’ meekreeg. Dat was een verwijzing naar de bijnaam van de vorige eigenaar Lodewijk Eildert Meeter, die ‘De Veertiende’ werd genoemd. Die bijnaam kreeg hij omdat het Huzumer skûtsje de laatste jaren onder zijn bewind vaak als veertiende en laatste eindigde. Van 2013 tot en met 2022 zeilde de Sinnekening afwisselend mee in de B- en C-klasse van de IFKS. Maar er werden in het verleden ook tal van successen behaald met de voormalige skûtsje ‘It Doarp Huzum’. Lodewijk Meeter senior werd er in 1970 en 1971 kampioen mee in de SKS en behaalde in 1986 nog eens zilver achter Jelle Reijenga. In zijn afscheidsjaar ’88 pakte hij twee jaar later nog een vierde stek. Na vier jaar ‘out of competition’ maakt het schip in 2026 een doorstart op het wedstrijdwater.
Skûtsjecentrum Drachten
Op het Buitenstverlaat is op initiatief van Stichting Skûtsjecentrum Drachten en werfeigenaar Haiko van der Werff een traditionele skûtsjewerf gerealiseerd op het terrein van de bestaande scheepswerf (daterend uit 1710!).
Dit skûtsjecentrum is een unieke exponent van Drachten als trotse maakstad – want nog voor de grootschalige industrie zich hier vestigde, waren in Drachten al 4 scheepswerven gevestigd. Werven waar 12 van de huidige 14 SKS-skûtsjes zijn gebouwd en circa 50% van de huidige IFKS-vloot. Drachten is daarmee op een bijzondere manier al eeuwen nauw verbonden met de prachtige Friese skûtsjevloot en haar historie. En de Drachtster skûtsjewerf is een unieke plek waar industrieel erfgoed leeft, groeit, toekomst krijgt en wordt doorgegeven aan nieuwe generaties vakmensen. Daarmee
ook een plek waar bezoekers het erfgoed van skûtsjebouw en -onderhoud in de praktijk kunnen ervaren.
De combinatie van industrieel en varend erfgoed is een bron van inspiratie voor allerlei activiteiten op en rond de werf –in de afgelopen periode al variërend van smaakvolle dinerlocatie voor circa 1.000 bezoekers van de prachtige musical “Dreamskûtsje”, tussenstop en strijdlocatie in de rcente “Turfrace” en niet te vergeten de locatie waar Geale en Douwe Tadema bekend maakten “De Roerdomp” na intens speurwerk in Zuid-Frankrijk gevonden te hebben en terug naar huis hadden gehaald. Het is de ambitie om het skûtsjecentrum uit te laten groeien tot bruisend centrum van en voor de Friese skûtsjegemeenschap – de eerste voorzichtige stappen daartoe zijn gezet!
SKÛTSJEKRANT IS VANAF 9 JULI
BEKIJKEN OP WWW.SKUTSJE.NL
prachtige verhalen en mooie repor tages!
is dé website voor alle skûtsje liefhebbers
Dat diende zich in 2023 aan. “We hadden bovendien al veel te lang niet meer samen een boot gekocht,” grapt hij. “Ook die aankoop was weer een mooi verhaal,” vult Jorrit lachend aan. Aanvankelijk was het de bedoeling om de focus volledig op het volgschip te leggen, maar daar dacht de bemanning anders over. “Ze overtuigden ons ervan om toch mee te zeilen.” De Drie Haringen werd een week voor de IFKS uit de mottenballen gehaald. “Er stond een flinke laag water in,” vertelt Jorrit. Op de werf volgde een inspectie. De oude mast bleek echt niet meer bruikbaar en werd op het laatste moment vervangen door een leenmast. “Die paste eigenlijk net niet, maar zo konden we tenminste varen.” De ambitie om voor de prijzen te gaan, werd direct losgelaten. “Het belangrijkste doel werd werken aan de teamspirit. En dat is gelukt.”
Dankzij die teamspirit konden afgelopen winter zowel het volgschip als het skûtsje grondig worden aangepakt. “Dat was flink aanpoten, maar we hebben er absoluut geen spijt van,” aldus Thomas. De zaterdag voor Lemmer Ahoy ging het skûtsje weer te water. Op maandag werden de nieuwe mast en giek geplaatst. Dinsdag werd naar Lemmer gevaren en woensdagavond werden de eerste meters gezeild. “Met alle vernieuwingen was het enorm zoeken. Bovendien hadden we nieuwe mensen op belangrijke plekken aan boord. We gingen de eerste wedstrijd dan ook zonder verwachtingen in en wilden vooral veilig zeilen.” De resultaten overtroffen
die verwachtingen. “De eerste wedstrijd eindigden we als twaalfde. Daarna werden we zevende. Op de tweede dag werden we tweede en zevende, gevolgd door een vijfde en een zesde plaats. Voor een schip dat we volledig moesten herontdekken, met veel nieuwe mensen aan boord, zijn we heel tevreden.”
‘Een stevige wind en golfslag op het IJsselmeer
zijn we wel gewend’
De pittige omstandigheden in Lemmer voelden ergens ook vertrouwd. “Dit schip houdt wel van wind,” vertelt Thomas. “En wij trouwens ook. Omdat we allebei uit de chartervaart komen, hebben we veel vlieguren gemaakt op open water. Een stevige wind en golfslag op het IJsselmeer zijn we wel gewend.” Jorrit knikt. “Je moet alleen de ploeg meekrijgen. Daar hebben we in Lemmer hard aan gewerkt.” Het team heeft onlangs een nieuwe adviseur aangetrokken: Gerard Schootstra, geen onbekende binnen de IFKS en de SKS. Thomas: “Zijn opdracht is om kritisch te zijn en zich ook zo op te stellen. Jorrit en ik zijn vaak een beetje de good cop.
Als peoplemanager wil je je team tevreden houden; je wilt mensen niet voortdurend afvallen. Gerard hoeft geen bad cop te zijn, maar hij mag er wel met een iets gestrekter been in gaan. Daarnaast is zijn ervaring natuurlijk een geweldige aanvulling.”
Waar het team vroeger vooral uit Enkhuizenaren bestond, hebben tegenwoordig de Friezen de overhand. “Ik vind dat prachtig,” zegt Thomas. “De mensen, de mentaliteit; ik hou ervan.” Een groot deel van de bemanning vaart ook mee op de Deinemeid, de klipper van Jorrit waarmee
eveneens wedstrijden worden gevaren. “Een geweldige combinatie,” vindt Jorrit. “En goed voor het bouwen aan een hechte ploeg.”
Of het nog iets met hen doet dat skûtsjesilen een traditionele Friese sport is, met historische vrachtschepen die bij veel toeschouwers nostalgische gevoelens oproepen? Jorrit is duidelijk. “Ik zou liegen als ik zou zeggen dat ik met tranen in de ogen van historisch besef meedoe. De schepen zijn in de basis oud, maar origineel zijn ze allang niet meer. Voor mij draait de IFKS om de teamsport en de wedstrijd: racen met mooi materiaal en een gemotiveerde ploeg. Samen alles geven voor de overwinning. Zo hoort wedstrijdsport volgens mij te zijn.”
De ambitie van het team is helder: zo snel mogelijk weer meedoen om de prijzen. Thomas: “We hebben het schip afgelopen winter gigantisch onder handen genomen en zijn nog lang niet klaar. Deze zomer wordt er vóór de IFKS nog een nieuw tuig ingemeten op de nieuwe mast en giek.” En komende winter? “Dan gaat het schip terug naar Ten Woude in IJlst. Daar worden de dekken vervangen en komen er nieuwe zwaarden aan boord. Het wordt ieder jaar mooier.”
‘Samen alles geven voor de overwinning. Zo hoort wedstrijdsport volgens mij te zijn’
Rondvaardij Princenhof
Vaarprogramma 2026
Rondvaart door het Nationaal Park “De Alde Feanen”
Tijdens de tocht lekkere hapjes en verkoelende drankjes verkrijgbaar!
In mei op zondag
Vanaf juni tot oktober op woensdag en zondag Volw. 15,50; Kind. (t/m 12 jr.) 7,50. Voor extra afvaarten en aangepaste tijden zie website.
Middagtocht Grou
Data: 07 en 14 juli, 06, 11, 20 en 27 aug. Volw. 20,00; Kind. (t/m 12 jr.) 10,00
Dagtocht Sneek
Data: 09 juli en 13 aug. Volw. 40,00; Kind. (t/m 12 jr.) 12,00
Mijn leven, mijn manier. Dat is de slogan van zorgorganisatie Dovida. Vanuit de vestiging in Sneek bieden wij al ruim vijf jaar zorg ondersteuning op maat in Friesland. Samen met het team van Caregivers (zorgverleners) bieden wij thuiszorg zoals wij die zelf ooit zouden willen, zodat senioren langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Met hun leven, op hun eigen manier.
Sint Jacobsstraat
Maandag t/m woensdag van 07.30 - 19.00 uur
Do t/m zondagochtend van 07.30 - 01.30 uur
Zaailand
In Nederland hebben meer dan 300.000 mensen een vorm van dementie, een aantal dat door vergrijzing de komende decennia zal verdubbelen. Caregivers van Dovida zijn onder meer gespecialiseerd in dementie, waardoor iemand met
Maandag van 07.30 - 19.00 uur
Dinsdag en woensdag van 07.30 - 24.00 uur
Donderdag t/m zaterdag van 07.30 - 03.30 uur
Zondag van 11.30 uur - 18.00 uur fietsenstallingleeuwarden.nl
ondersteuning langer thuis zal kunnen blijven wonen. Juist in deze fase telt levensgeluk en praktische, persoonlijke ondersteuning meer dan ooit. Een vertrouwd gezicht dat komt op eigen, vaste tijden draagt hier alleen maar aan bij.
In onze Cirkel van zorg werken wij na samen met onze cliënt, de familie, ons netwerk en andere zorgverleners. Met ons team van ervaren klantcoördinatoren en professionele Caregivers stellen wij een plan op voor de best passende zorg voor de situatie van de cliënt. Centraal hierbij staat de persoonlijke klik tussen cliënt en Caregiver: wij gaan op zoek naar de beste match en starten de zorg direct.
Iedereen die gezond en lekker wil eten, kan bij ons terecht. Dus niet alleen ouderen,
Wij helpen dus niet alleen de cliënt, maar ontlasten ook de directe cirkel eromheen. Hierbij werken wij samen met andere zorgprofessionals als huisartsen, casemanagers van zorgorganisatie binnen het netwerk dementie, wijkverpleging en WMO-consulenten. Alles om de zorgvraag uit handen te nemen en zo snel mogelijk te zorgen voor persoonlijke, oprechte zorg op maat.
WERKEN ALS CAREGIVER
BIJ DOVIDA FRIESLAND
Dovida levert zorg op maat, variërend van enkele uren per week tot 24-uurs zorg. Het kan hierbij gaan om een wandeling, hulp bij aankleden of meegaan naar het ziekenhuis, persoonlijke verzorging of juist om emotionele steun. Een groot deel van de zorgverlening wordt vergoed vanuit de WLZ (wet langdurige zorg) en de WMO (wet maatschappelijke ondersteuning). Het is ook mogelijk om via PGB (Persoons Gebonden Budget) ondersteuning te krijgen of op particuliere basis. Verder bieden wij met vervangende mantelzorg extra ondersteuning voor mantelzorgers.
maaltijden voor slechts € 10,www.maaltijdserviceaanhuis.nl
Maaltijdservice aan Huis is onderdeel van de Interzorg Groep: voor al uw Thuiszorg, Woonzorg, Maatschappelijke Zorg en Maaltijdservice Foswerterstrjitte 71 | 9172 PS | Ferwert | 088 - 5180200 | www.interzorggroep.nl
Vul de antwoordkaart in en ontvang geheel vrijblijvend 2 maaltijden voor slechts � 10,-. Normaliter kost een maaltijd � 9,95. U kunt voor slechts � 1,30 een voorgerecht (soep) bijbestellen en voor slechts � 1,20 een nagerecht.
* Na het ontvangen van de antwoordkaart nemen wij zo snel mogelijk contact met u op over het leveren van de twee maaltijden.
✔ Ik maak gebruik van de proefactie en ontvang graag eenmalig 2 maaltijden voor slechts€€ 10,-
Naam:
Adres:
Woonplaats:
Telefoon:
E-mail:
Postzegel niet nodig
Vind jij het ook belangrijk dat senioren zo lang en zo veilig mogelijk thuis kunnen blijven wonen? En zou je hier graag jouw steentje aan bijdragen? Heb je daarnaast een zorghart én sta je altijd klaar voor anderen? Dan zijn we op zoek naar jou!
Maaltijdservice aan Huis
Antwoordnummer 6700 9172 ZX Ferwert
GEÏNTERESSEERD IN WAT WIJ VOOR U KUNNEN BETEKENEN? Bel 0515 – 740 251 voor een oriënterend gesprek of lees meer over ons en de ervaring met onze zorg op dovida.nl/friesland.
HOE DE NIEUWE SKS-FORMULE DE STRIJD EERLIJKER MOET MAKEN
Voor de leek lijken de veertien skûtsjes van de SKS-vloot misschien op elkaar, maar schijn bedriegt. Elk skûtsje is uniek en dat maakt het organiseren van een eerlijke wedstrijd, met gelijke kansen voor iedereen, tot een wiskundig hoofdpijndossier. Met de nieuwe ‘Formule 2025’ hoopt de SKS de balans te herstellen.
Om te begrijpen waarom er bij het skûtsjesilen ingewikkelde formules nodig zijn, moeten we kijken naar andere zeilsporten. Bij veel bekende wedstrijden, zoals de races in de Laser-klasse op de Olympische Spelen, of de wedstrijden in de verschillende klassen tijdens de Sneekweek, wordt gewerkt met eenheidsboten. Dat betekent dat elk bootje exact hetzelfde is: dezelfde afmetingen, hetzelfde gewicht en exact hetzelfde zeil. De zeiler die het slimst vaart, of het team dat het best samenwerkt, wint.
Bij het skûtsjesilen werkt dat totaal anders. Skûtsjes zijn meer dan honderd jaar oude vrachtschepen. Ze werden destijds met de hand gebouwd op verschillende werven. De ene scheepsbouwer hield van een brede, stabiele romp, de ander bouwde liever een smal en diep schip. Het ene skûtsje is van dikker ijzer en dus loodzwaar, terwijl het andere veel lichter en ranker is. Je kunt het vergelijken met een hardloopwedstrijd waarbij de ene deelnemer op lichte sportschoenen loopt en de ander zware werkschoenen draagt. Om dat eerlijk te maken, moet je de lopers met de werkschoenen een voorsprong geven. Bij het skûtsjesilen is daarvoor de ‘zeilformule’ ontwikkeld.
Die formule bepaalt hoeveel vierkante meter zeil een skûtsje mag voeren, want meer zeiloppervlak betekent meer windvang en dus meer snelheid. Een schip dat van nature heel snel is door zijn gewicht en afmetingen, krijgt een kleiner zeil terwijl een trager schip juist
een groter zeil mag hijsen om bij te blijven. Sinds 2020 werd er gewerkt met een formule die volgens Auke de Groot, schipper van de Súdwesthoeke en bestuurslid van de SKS, eigenlijk prima voldeed voor de skûtsjes zoals die op dat moment aan het kampioenschap meededen. “Mar doe waarden guon skûtsjes sa ferboud dat de formule syn krêft kwytrekke. Skûtsjes waarden lichter makke én de ‘knik’ waard der úthelle, sadat se der túch by krigen. Dat kaam nei foaren yn de evaluaasje en doe is sein dat it oars moast.”
‘Dat we dan dochs noch seis skûtsjes achter ús litte is bêst genôch’
Met de nieuwe formule wordt niet alleen rekening gehouden met de afmetingen van het schip. Ook het gewicht wordt meegerekend. Want meer massa hoe meer wind nodig is om het schip op gang te krijgen. Elk skûtsje moet in de nieuwe formule een minimaal gewicht hebben, wat berekend wordt aan de hand van de afmetingen van het schip. “Wy binne wol 1700 kilo swierder as wat we eins wêze meie,” geeft De Groot aan. “Wy meitsje it skip no lichter, mar dêrmei komme we noch lang net op dy 1700 kilo”. Op de vraag waarom dat niet eerder gebeurd is, legt hij uit dat het in de vorige formule niet loonde. “As wy doe it
skip lichter makke hiene, hiene we ek wer túch ynleverje moatten. Dan jout it fansels net folle”. De Súdwesthoeke eindigde vorig seizoen als achtste in het eindklassement. Een klassering waar De Groot trots op is: “Wy ha fierwei it swierste skûtsje fan de float. Dat we dan dochs noch seis skûtsjes achter ús litte is bêst genôch.” Nu moet gezegd worden dat de weersomstandigheden voor de Súdwesthoeke vorig seizoen gunstig waren. Er stond elke dag een stevige wind waardoor de handicap van het gewicht minder meespeelde dan als er bijna geen wind was geweest.
Waar de nieuwe formule gunstig uitpakt voor de Súdwesthoeke, geldt dat voor andere skûtsjes juist niet. De nummer twee van vorig
jaar, Leeuwarden, moet zwaarder worden om te kunnen voldoen aan de eisen. Want hoewel de SKS een overgangsregeling heeft ingesteld, waarbij pas in 2028 alle skûtsjes moeten voldoen aan de nieuwe formule, zullen de skûtsjes die te licht zijn wel al zwaarder gemaakt moeten worden. “Wat simpel oplost wurde kin dat moat no fuortdaliks dien wurde,” legt De Groot uit. “As in skûtsje te licht is, moat der ballast yn en as in skûtsje mear túch fiere mei mei dat ek al. Mar skûtsjes dy’t túch ynleverje moatte, wylst se krekt nije seilen oanskaft hawwe, meie noch in pear jier mei dy seilen sile, sadat der gjin kapitaalferneatiging plakfynt.”
De volledige impact van de nieuwe formule laat dus nog even op zich wachten. Dit betekent dat we de komende jaren een gemengde vloot op het water zien, waarbij sommige schepen al volgens de nieuwe regels varen en andere nog de oude formule zeilen.
De nieuwe zeilformule is democratisch gekozen tijdens een ledenvergadering waarbij een tweederdemeerderheid vóór stemde. Uiteraard waren er ook tegenstanders, met name bij de skûtsjes die aanpassingen moeten gaan doen. Akkrum, Leeuwarden, Woudsend en Langweer waren tegen. Ze zijn bang dat ze onevenredig hard getroffen worden doordat ze er ballast bij krijgen én zeiloppervlakte in moeten leveren. Daarnaast blijft de angst bestaan dat de sport te technisch en te duur wordt door de voorturende drang naar mathematische perfectie.
Pas als over drie jaar de hele vloot volledig onder de nieuwe vlag vaart, weten we of de rekenmeesters gelijk hadden. Voor De Groot is het startschot voor de wederopstanding echter al gegeven. Zal de Súdwesthoeke mee kunnen doen om de prijzen? Het antwoord ligt, zoals altijd, op het water.
VERRIJDBARE BOOTBOKKEN
STAPELBARE BOOTBOKKEN
BOOTSTEUNEN
STALLINGSBOKKEN
BOTENSTELLINGEN
VERDIEPINGSVLOEREN
ACCESSOIRES
Dok en scheepsbouw Woudsend B.V. Vosseleane 45 Woudsend WWW.DOKENSCHEEPSBOUW.NL
Samen grenzen verleggen
Bij NHL Stenden geloven we in de kracht van samenwerking en het verleggen van grenzen. Als Home of the Originals moedigen we onze studenten aan om buiten de gebaande paden te denken en samen met anderen impact te maken. Wij ondersteunen initiatieven die dit mogelijk maken en innovatie, creativiteit en maatschappelijke impact bevorderen.
onderdeel van JuRo Unirek BV
De laatste reis van de jonge Andries
DOOR FRITS JANSEN, STICHTING FOAR DE NEITEAM VOLGENS DE OVERLEVERING VAN JOHANNES WIERSMA
In het dorp Appelscha lagen enkele kleine Friese tjalkjes te wachten op vracht. Dichtbij het Bovenste Verlaat, verscholen onder een paar zware eiken, lag ook de De Jonge Andries, een binnenvaartscheepje van amper dertig ton (L 609 N). De bemanning bestond uit drie personen: de broers Andries (20) en Johannes (18) en hun zusje Agatha Henriëtte Wiersma (16). Hun ouders, Dedde en Antje, en hun oudste broer Pieter waren al vroeg overleden. Bovendien was Andries nog nauwelijks hersteld van de Spaanse griep toen het skûtsje in Appelscha aankwam om te proberen een vrachtje op te pikken.
Het was warm in de kleine roef. Een tafeltje met een petroleumlamp, twee stoeltjes en een stapbank vormden het enige meubilair. Johannes kon, zittend op een laag stoeltje, met uitgestrekte armen alle kanten van de roef aanraken. In de nadagen van de Eerste Wereldoorlog waren de verdiensten laag en moest vaak lang op een vracht worden gewacht. Voor De Jonge Andries duurde dat inmiddels al tien dagen, en elke dag kostte geld. Andries zat nog wat ziekjes in de roef te wachten op Johannes, die naar de scheepsbevrachter was gegaan. Even later kwam hij met een grote glimlach terug. Ze
moesten direct vertrekken om de volgende ochtend aardappelen te laden bij het spoor van de stoomtram naar Assen, bestemd voor Leeuwarden.
Andries reageerde slechts matig enthousiast, en dat ontging Johannes niet. Omdat hij nog niet volledig hersteld was, stuurde hij hem naar bed. Tegen de avond legde Johannes, doodmoe, de laatste hand aan de voorbereidingen. De volgende ochtend moest er immers gevaren worden. Toen hij de roef binnenstapte, trof hij zijn broer in de bedstee onder het achterdek aan: hijgend, koortsig en
vuurrood van het zweet. Er moest een dokter komen, maar dat was in dit afgelegen gebied niet eenvoudig. Eerst maar slapen, morgen laden en daarna verder zien. Uit het vooronder werd een oude fok opgescharreld waarop Johannes die nacht sliep, in plaats van naast Andries te gaan liggen.
De volgende dag werd er hard gewerkt om het schip vol te krijgen met veenaardappelen. Johannes was uitgeput en zag op tegen de tocht naar de hoofdstad. Hij schreef een brief aan zijn oom Geert Straatsma in Ermelo met het verzoek om hulp. Er volgde een reis van vier dagen: overdag moeizaam ploeteren en ’s nachts nauwelijks slapen. De toestand van Andries verslechterde met het uur, ondanks de zorg van zijn zus, die ondertussen ook hielp bij het varen. In Leeuwarden begonnen de arbeiders direct met lossen. Zodra hij gemist kon worden, zocht Johannes een dokter op in de voor hem vreemde stad. Die had slecht nieuws: Andries kreeg hoogstens nog een week te leven. Hij moest onmiddellijk uit de benauwde roef worden gehaald.
Andries stelde voor om oom Eeltje, de oudste broer van hun moeder, te waarschuwen en om hulp te vragen. Hij had het skûtsje laten bouwen, er zelf op geschipperd en de familie al vaker geholpen. Johannes ging opnieuw op pad en liep moedeloos naar het postkantoor om een telegram te versturen. Toen hij terugkeerde bij het schip, zag hij een man met een bezem aan dek. Het was oom Eeltje. De brief uit Appelscha had oom Geert bereikt, die vervolgens zijn oudere broer had geschreven om eveneens naar Leeuwarden te komen. De kinderen waren in nood. Eeltje stelde Johannes gerust, terwijl Geert naar de dokter ging. Bij zijn terugkomst kwam de teleurstellende mededeling dat opname
in het ziekenhuis uitgesloten was. Na kort overleg besloten de broers dat Andries diezelfde nacht naar Rinsumageest zou worden gebracht om bij Eeltje thuis te worden verzorgd. Geert zou aan boord helpen, terwijl Eeltje vooruit naar huis fietste.
Daar vertelde hij zijn vrouw Antje Smits over de situatie. Aanvankelijk had zij haar bedenkingen. Ze hadden immers al tien kinderen in hun toch al kleine huis. Ondertussen voer De Jonge Andries door de stille, zwoele zomernacht over de Dokkumer Ee. Rond twee uur ’s nachts naderde het schip zijn bestemming. Andries liet zijn gedachten gaan over zijn leven en over het harde werken waarmee zij hadden geprobeerd de schuld op hun kleine, maar mooie scheepje zo snel mogelijk af te lossen. De volgende ochtend werd de doodzieke Andries op een ladder met daarop een matras uit het bedompte skûtsje gehaald. Hij werd naar het schone, frisse bijkeukentje gebracht, waar inmiddels een ledikant van het Groene Kruis klaarstond. Van de dokter mochten de kinderen niet bij hem komen, maar Johannes bleef ’s nachts naast hem slapen. Een touw om hun polsen verbond hen met elkaar en gaf de zekerheid dat hulp altijd dichtbij was.
Een touw om hun polsen verbond hen met elkaar en gaf de zekerheid dat hulp altijd dichtbij was
Zo gingen de dagen betrekkelijk rustig voorbij. Toch gingen Andries’ longen ondanks de frisse lucht snel achteruit. Hoewel hij helder van geest bleef, werden zijn ogen doffer en zijn ademhaling steeds oppervlakkiger. Na vijf dagen overleed hij. Johannes en Agatha moesten verder zonder hun broer. Zij bleven nog tot 1924 schipperen en vertrokken daarna naar Amsterdam, waar zij als verpleger gingen werken. Het skûtsje kwam vervolgens in handen van de Leeuwarder schipper Petrus Steneker, die het schip in 1929 via het Scheepsbouwkundig Bureau Het Noorden naar Duitsland verkocht. Het bij Barkmeijer in Dokkum gebouwde skûtsje is tot op heden nog niet teruggevonden.
JANKE DE VRIES-ADEMA GEEFT EEN KIJKJE IN HET LEVEN VAN HAAR OUDERS:
‘Ik ha grutte bewundering foar ús mem’
Janke de Vries-Adema (1936) uit Balk werd geboren aan boord van Hoop op Zegen, het motorschip van haar ouders Sjoerd Adema en Leentje Postma uit Terherne. Vroeger vertelde ze niet vaak over haar leven als schippersdochter, vanwege onbegrip, maar tegenwoordig deelt ze graag haar bijzondere verhalen.
“As ik oer myn jeugd fertelde, fernaam ik dat net elkenien begriep hie hoe’t it libben fan in bern, yn dy tiid, oan board fan in skip, west hat. Soms hie ik ek it gefoel dat guon tinke dat skippers in oar slach minsken binne, oars as dat sy fine dat je wêze moatte. Dan fielde ik my yn ’e ferdigening drongen, en dêrom begûn ik der meastal net oer, mar yn ’e rin fan ’e tiid feroare dat. Do fynst dyn plak yn it libben en tsjintwurdich fertel ik der gewoan oer. Oer hoe goed oft we it hiene, mar ek oer de oarloch.”
Soms lachend, soms peinzend, soms zelf verbaasd, maar steeds levendig haalt ze de ene na de andere jeugdherinnering op. In haar verhalen klinkt grote
bewondering en liefde door voor haar ouders: Leentje Postma (1905-1991) en Sjoerd Adema (1904-1994). Ze kwamen allebei uit Terherne. Sjoerd kwam uit een schippersfamilie, Leentje was de dochter van een koemelker. Janke vermoedt dat haar moeder behoorlijk heeft moeten wennen aan het leven aan boord van een klein schip. Bovendien was Leentje een ‘gemeenschapsmens’, en miste ze het contact met familie en vrienden aan de wal.
OVERLIJDENSBERICHT BIJ DE SLUIS
Er was een periode dat het gezin bieten vervoerde. Dat was mooie vracht. In Leeuwarden lag het schip dan in de buurt van de gevangenis. Janke mocht dan met
haar vader mee naar de beurs, waar hij inschreef op een vracht. Soms ging de reis richting Sint Anna- en Sint-Jacobiparochie, maar liever voeren de Adema’s naar de suikerfabriek bij Hoogkerk in Groningen. Goede verdienste, veel varen - iets wat Sjoerd graag mocht doen - en weinig zwaar lichamelijk werk. Janke herinnert zich de enorme kranen waarmee de lading werd gelost. Van haar moeder mocht ze dan niet van het schip: Leentje vond het veel te gevaarlijk.
Op een dag, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, was de Hoop op Zegen weer op weg naar Hoogkerk. Toen het schip in de sluis bij Gaarkeuken lag, wipte Leentje, die graag mocht lezen, even aan bij de sluiswachter en vroeg om oude
kranten. Daar stond een feuilleton in, die ze prachtig vond. De sluiswachter wist dat en bewaarde de kranten voor haar. Die dag had de sluiswachter echter een verdrietige boodschap: een van haar zussen was tijdens de bevalling van haar eerste kind vanwege een niet te stelpen bloeding overleden. Het bericht kwam te laat om nog bij de begrafenis te kunnen zijn. Op tijd bericht krijgen van dit soort gebeurtenissen was toen onmogelijk. Een brief? Waar had die naar toegestuurd moeten worden? En aan boord was geen telefoon. De familie wist dat de Hoop op Zegen op weg was naar Hoogkerk en had daarom de sluiswachter gebeld met de vraag of hij de Adema’s op de hoogte wilde brengen. “Ik sjoch noch foar my dat ús mem gûlde. Se gûlde noait, mar doe wol.”
ONTMOETING TIJDENS EEN
DANSAVOND
Het had niet veel gescheeld of Leentje en Sjoerd hadden elkaar nooit ontmoet. Het gezin Postma was naar Duitsland verhuisd op zoek naar een beter bestaan, maar vanwege de opkomst van het nationaalsocialisme keerde het gezin terug naar Friesland. Eerst naar Buitenpost, later naar Terherne. Sjoerd en Leentje mochten allebei graag dansen en op een dansavond ontmoetten ze elkaar: hij was achttien, zij zeventien. Leentje droeg een zelfgemaakte jurk van ruitjesstof. Sjoerd heeft altijd onthouden wat er tijdens die eerste dans werd gespeeld: Aan het zeestrand wuiven de vrouwen, de vissersvloot vaart uit. Vanaf dat moment hoorden ze bij elkaar. En dat samen dansen bleven ze tot op hoge leeftijd doen. Het was de bedoeling dat Sjoerd aan de wal zou werken, maar dat beviel hem niet. Hij wou een schip. Dat schip kwam er. Er kwam ook een knecht, maar die hield het niet lang uit: Sjoerd moest namelijk voor het eten zorgen
Janke en haar man Lútzen de Vries.
Janke de Vries-Adema
Janke met haar moeder en haar vijf jaar oudere zusje Geertje.
en dat lukte niet al te best. Daarom besloot de familie dat Sjoerd en Leentje maar beter konden trouwen. En zo geschiedde. Leentje kwam aan boord, leerde omgaan met de schoot en de zwaarden en stond indien nodig ook aan het roer. En ze kookte lekker. Janke: “Wy krigen goed te iten.”
AAN EEN KLEIN TAFELTJE
Een groot deel van het leven in de roef speelde zich af rond een klein tafeltje. “Ik sjoch ús noch sitten.” Sjoerd had vaak haast, vooral als het schip gelost moest worden. Hij had dan voor een dag hulpen ingehuurd en als hij vond dat de tweede kop koffie moest worden ingeschonken, tikte hij met het lepeltje tegen zijn kopje. “Us mem wie een emansipearre frou en dêr koe se net oer. Dan wie se duvelsk!”
Leentje kon goed naaien en ook dat moest aan dat kleine tafeltje gebeuren, net als patronen uittekenen en stof knippen. Wanneer er gegeten werd, moest alles weer van het tafeltje. “Hoe hat se dat allegearre hân... Wy hiene de prachtichste jurkjes oan en dêr borduerde se ek noch wolris op.” ’s Avonds, bij het licht van een olielamp, werden er aan dat tafeltje spelletjes gedaan en gelezen. Vader Sjoerd las voor, maar zodra Janke zelf kon lezen, hoefde dat niet meer. “Der wiene altyd boeken. Op jierdeis en Sinteklaas krigen we ek faak in boek.”
ONDERWIJS MET HIATEN
In het begin voeren de Adema’s met mest. Sjoerd kon, ondanks drie jaar lagere school, goed rekenen. Hij kocht mestvaalten en verkocht die weer door. Ook voeren ze met terpaarde. De aarde werd ingeladen en vervolgens verkocht aan boeren in veengebieden. Janke herinnert zich nog dat zij tijdens het laden en lossen in het veld lag, terwijl ze naar de mannen keek die aan het werk waren, en naar de wolken, het gras en de bloemen. Dat vond ze mooi, maar liever was ze naar school gegaan. Hoewel beide ouders het belang van goed onderwijs inzagen, was het in de praktijk voor schipperskinderen vaak lastig om elke dag naar school te gaan. Zus Geertje, die vijf jaar ouder was dan Janke, woonde meestal bij haar grootouders in Terherne. Janke bleef aan boord. Wanneer het schip in Terherne lag, ging ze daar ook naar school.
Tijdens het varen had ze een map mee waarin haar vorderingen waren genoteerd en huiswerk stond. Wanneer het schip in Leeuwarden, Hoogkerk of Groningen lag, waar schippersscholen waren, zorgde Leentje ervoor dat Janke daar naar school
ging. Aan de inhoud van de map konden de meesters aflezen hoe ver Janke was gevorderd, waarna ze voor aanvullingen zorgden. “Achterôf beskôge, mar efterôf witte wy altyd alles better, hat dat ûnderwiis dochs wol in bytsje in hiaat yn myn libben west. Ik bin net geregeld nei skoalle ta gien. Dat is spitich, mar ik nim it myn âlden net kwea ôf. Oan de oare kant hie it libben oan board ek wol foardielen. Ik learde my earne maklik oan te sluten en ik seach fansels folle mear fan ús lân as de bern út it doarp. Noch hieltyd fyn ik dat in foardiel.”
GEVAARLIJKE TOCHT TIJDENS DE OORLOG
Een paar schrikbarende gebeurtenissen uit de periode 1940-1945 staan haar nog helder voor de geest. Na het afleveren van een vracht, ergens tussen Terkaple en Akmarijp, was Sjoerd bezig het ruim schoon te maken. Janke speelde op de wal. Plotseling begon boven hun hoofden een luchtgevecht tussen Engelse en Duitse vliegtuigen. “Se draaiden gierend om elkoar hinne en der waard sketten. Heit fleach it skip út, pakte my gau op en naam my by him yn it rom. ‘Dûke!’ rôp hy.”
Onder het voordek wachtten ze gespannen de afloop af. Gelukkig werd de Hoop op Zegen niet getroffen.
Aan het eind van de oorlog ontstond het gevaar dat het schip gevorderd zou worden door Duitse bezetters die zich terugtrokken. Sjoerd en Leentje hadden net besloten dat ze dat niet wilden en daarom met schip en al zouden onderduiken, toen ze door een paar boeren werden gevraagd te blijven varen. “Wy hawwe jo nedich foar de itensfoarsjenning.” Hun verzoek aan de autoriteiten had succes en de Hoop op Zegen kon doorvaren. Sjoerd had nog wel geregeld dat hij met zijn gezin en het schip bij een boer kon onderduiken, mocht het gevaarlijk worden.
BESCHOTEN DOOR ENGELS VLIEGTUIG
En het werd gevaarlijk. Daarom besloten Sjoerd en Leentje, onderweg van Heerenveen naar Terherne, samen met een ander schip, dat dit voorlopig hun laatste reis zou zijn. Het zeil werd gestreken en de tocht ging op de motor verder om het laatste beetje olie te gebruiken. Op weg naar de boer waar ze zouden onderduiken, stond Janke samen met haar vader bij het roer. “Ik seach omheech en ik raasde: Heit!
Het monument voor dominee Hoito Godert Dornseiffen
Zaterdag 2 juni 2022 was een feestelijke dag voor Janke de Vries-Adema. Samen met Commissaris van de Koning Arno Brok onthulde ze het gerestaureerde monument voor dominee Hoito Godert Dornseiffen, in het bijzijn van haar zoon prof. dr. Jouke de Vries, voorzitter van het College van Bestuur van de Rijksuniversiteit Groningen en dochter drs. Geartsje de Vries, bestuursadviseur bij Wetterskip Fryslân en cabaretière. Janke en haar man Lútzen de Vries hadden nog dochter: Leentsje de Vries (10 april 195820 mei 2013), die secretaresse bij het VU Medisch Centrum in Amsterdam was.
Dominee Dornseiffen werd in 1867 predikant bij de Doopsgezinde gemeente van Terherne en trok zich het lot van schipperskinderen die niet geregeld naar school konden aan. Hij stichtte in 1872 een Schoolfonds voor Schipperskinderen, dat het schippers financieel mogelijk moest maken hun kinderen in Terherne, aan de wal, naar school te laten gaan. In 1881 werd dit
fonds uitgebreid tot het Fries Schoolfonds voor Schipperskinderen. De dominee was tot 1910 directeur van het fonds.
Janke vertelde bij de onthulling dat haar vader dankzij het Schoolfonds drie jaar onderwijs had kunnen volgen. Op haar twaalfde ging ze naar de
Dêr komme se oan!’” Engelse vliegtuigen beschoten de schepen, gelukkig zonder ze te raken. Ze kwamen terug voor een nieuwe aanval. Leentje greep Janke en sprong met haar in het volgbootje. Sjoerd dook nog gauw de roef in om wat papieren te pakken en sprong ook van het schip. Het schouwtje met Sjoerd, Leentje en Janke voer tegen de wal aan. Ze klauterden er tegenop en daar lagen ze, achter de polderdijk, plat in het gras, de armen van Sjoerd en Leentje beschermend om Janke heen.
De Hoop op Zegen voer zonder bemanning verder en kwam ergens verderop in de wal terecht. “Ik ha der gjin trauma oan oerholden. Yn myn fantasy tink ik wolris: miskien hawwe de piloaten in lyts famke lizzen sjoen en skeaten se dêrom net op ús. Mar miskien meitsje ik it ek wol moaier as it wie.” Zodra het gevaar geweken was, voer het gezin naar het onderduikadres bij Terherne, waar het de hele strenge winter van 1945 tot de bevrijding heeft gelegen.
Het verhaal van Janke (en 14 andere skûtsjevrouwen) staat in het boek ‘Schippersvrouwen – verhalen boven water’. Het boek is verkrijgbaar bij de boekhandel. Uitgeverij Noordboek, ISBN 9789464710076
huishoudschool, waar ze in contact kwam met schoolmeesters als Gaele de Vries en Roel Bergsma, van wie ze veel opstak. Ze speelde ook mee in het cabaret van Roel Bergsma. “As ik sjoch wat ús bern berikt hawwe, dan tink ik wolris: yn trije generaasjes kin der in soad feroarje.”
Janke’s ouders voeren op het skûtsje de Hoop op Zegen.
Het gezin De Vries in 1947.
Janke de Vries-Adema met CdK Arno Brok en Auke Bijlsma (foto Klaas Dijkstra)
Schipper Jelle Talsma zwaait af:
‘It is moai west’
Met een overwinning in de lytse A-klasse nam schipper Jelle Talsma uit Warten na vorig seizoen afscheid van het skûtsjesilen. Niet voor het eerst, nu wel voor het laatst. Toch? “Sis noait noait.”
“It is in moaie tiid west. It hat my goed foldien,” zegt Talsma, terugblikkend op zijn carrière. Het is een vrij ingetogen samenvatting van een loopbaan vol prijzen. De liefde voor platbodems begint rond zijn zestiende. Tijdens een schoolreisje van de Lagere Landbouwschool komt hij aan boord van de Lytse Hylke, de klipperaak van Age Bandstra. Als Bandstra hem vraagt om ook in de weken daarna nog wat te helpen, “hy seach dat ik der nocht oan hie”, wordt die liefde alleen maar sterker.
Als bemanningslid vaart Talsma midden jaren tachtig mee op de Eenvoud en later op de Zeldenrust. In 1989 zit Jelle Talsma voor het eerst zelf aan het helmhout als IFKS-schipper. Na zijn tweede jaar promoveert hij vanuit de B-klasse naar de A-klasse, maar daar kan hij aanvankelijk geen potten breken. “Wy hiene it skip net goed foarinoar en ik hie der net genôch doel oer,” verklaart hij. “It is in ervaringsfak.”
Bovendien krijgt hij vier kinderen en is hij als eigenaar van Talsma Shipyards druk met het ondernemerschap. Kortom: redenen genoeg om ermee te stoppen. Tijdelijk, zo zal blijken. Want hij was, is en blijft gepassioneerd door de schoonheid van de platbodems. “En dan binne de skûtsjes de moaisten. Hoe’t dy eartiids makke binne,” zegt hij vol eerbied.
Eén skûtsje springt er voor Talsma in al die jaren uit: de Jonge Jan. Hij acht dat schip echter onbereikbaar. “It is krekt as in moai skilderij: it hinget dêr, sjochst dernei en it
bliuwt der hingjen.” Maar in 2006 ziet hij in IJlst zijn droomskûtsje op de wal liggen. Hij trekt de stoute schoenen aan en met succes. “De eigener woe it wol ferkeapje.” Zo komt de Jonge Jan in handen van Talsma. Het moment waarop hij het skûtsje weer te water ziet gaan, noemt hij de mooiste niet-sportieve gebeurtenis uit zijn carrière. “Dat wie prachtich.”
Vanaf 2007 vaart hij met zijn droomschip in de IFKS. En hoe. Talsma voltooit een unieke trilogie: in drie jaar tijd wint hij in drie verschillende klassen. Na het tweede jaar laat hij de Jonge Jan opnieuw volledig opknappen, inclusief een nieuw tuig. “Doe wie er hielendal net mear te hâlden,” blikt de schipper terug. Aan de loeispannende ontknoping van de A-klasse in 2009 denkt hij nog regelmatig met plezier terug. Als klassementsleider ziet hij het skûtsje van Delmer Los steeds dichterbij komen, maar met kunst- en vliegwerk weet Talsma zijn voorsprong vast te houden. Daarmee flikt hij een uniek kunstje: drie jaar op rij kampioen worden. “Kwa wedstriden wie dat de moaiste. Ik bin hiel bliid dat it doe slagge is,” zegt hij. “It wie kantjeboard.”
In 2014 wordt Talsma met de Jonge Jan opnieuw kampioen in de A-klasse. Twee jaar later geeft hij het helmhout over aan zijn oudste zoon Fonger, die al jaren als bemanningslid meevaart. Dat geldt ook voor zijn andere drie kinderen – Hylke, Teunis en Rixt – die allemaal op verschillende momenten en in verschillende rollen deel uitmaakten van het team, net als
zijn vrouw Hilda. “As gesin hawwe wy echt in moaie tiid hân. En foar de bern wie it ien grut feest, want wy wûnen in soad prizen. Mar ik hie op in bepaald momint myn nocht derfan,” vertelt Talsma over zijn besluit om te stoppen. Bovendien groeit zijn bedrijf zodanig dat hij simpelweg behoefte krijgt aan vakantie. “Oars dochst beide dingen net mear goed.” En dat is voor de perfectionist die Talsma is geen optie. “De bemanning fielde it wol oan en Fonger woe it wol besykje as skipper. Dat wie leuk en spannend.”
Fonger zeilt de Jonge Jan in zijn eerste jaar naar een tweede plaats in de C-klasse en wordt een jaar later, in 2017, kampioen in de B-klasse. De hattrick van zijn vader kan hij echter niet evenaren. In de hoogste klasse komt hij niet verder dan een twaalfde plaats. Na dat seizoen maakt de Jonge Jan namens Langweer zijn opwachting in de SKS, met schipper Harmen Brouwer aan het roer. Die overdracht verloopt in goede harmonie. “It moast goed oanfiele en dat wie by Harmen it gefal.”
Toch komt Talsma nog één keer terug uit zijn schipperspensioen als hij de Swanneblom kan overnemen. “In moai skipke,” omschrijft hij het. “Dy pakke wy noch in kear oan, sadat it wer hûndert jier foarút kin.” Twee kampioenschappen in twee jaar tijd in de lytse A-klasse zijn het gevolg. Het typeert de liefhebber in hem. “As ik it net doch, wit ik net wa wol. Fuortgoaie kin altyd noch, mar dan is it ek echt fuort.” Op zijn bedrijf, waar de meest moderne schepen van de werf rollen, geeft hij die les ook mee aan zijn honderdvijftig medewerkers. “‘Wat dogge wy mei dizze rommel?’ wurdt dan faak frege. Mar ik fyn it belangryk om dit soarte fan fakmanskip te behâlden. De leafde foar it ambacht.”
Dat is ook de enige slag die hij om de arm houdt, want in principe staat er nu echt een streep onder zijn skûtsjecarrière. “Of der moat nochris in moai skipke foarby komme.”
Omrop Fryslân zet Gjalt de Jong als skûtsjeverslaggever aan de kant
De stem van verslaggever Gjalt de Jong zal dit jaar bij de start van het SKS-skûtsjesilen niet over de Friese meren schallen. Na twaalf seizoenen kwam er een abrupt einde aan de samenwerking met Omrop Fryslân, die hem volgens De Jong overboord gooide.
De 54-jarige, veelzijdige ondernemer uit Rottevalle, werkzaam in de entertainmentindustrie, ligt tegenwoordig met zijn schip in Joure. Hij sluit niet uit dat hij deze zomer bij het skûtsjesilen betrokken zal zijn. “Ik haw der altyd by belutsen west en dat sil sa bliuwe. Ik skarrel wol wat troch de tiid hinne en lis der net wekker fan. It iennige dat my steurt is de wize wêrop’t it allegearre gien is.”
Ruim twee maanden geleden kreeg De Jong op een dinsdagochtend een telefoontje over de koerswijziging bij de omroep. “Dat kaam as in grutte ferrassing. Der waard my meidield dat ik it skûtsjesilen net mear hoegde te dwaan, dat se it beslút sa gau mooglik kenber meitsje woene en dat der nei
alle gedachten wol in soad negative reaksjes komme soene.”
ANDERE KOERS
Daar moest De Jong het mee doen, want een duidelijke verklaring bleef uit. “As se my no fertelle wat de krekte reden is, mar dat is hartstikke ûndúdlik. Se wolle in oare koers farre, mar dat wat se wolle, is hielendal net oars,” vindt De Jong. Eerder kreeg hij te horen dat hij een vaste waarde was. “Der waard sein: hy is überhaupt de iennichste dy’t kennis fan saken hat.” Een halfjaar later hing de vlag er plotseling heel anders bij. Het roer ging drastisch om en er werd geen prijs meer gesteld op zijn knowhow. “It managementteam hat it betocht en gjinien op de wurkflier is deryn kend. It is in
soap. Wanbelied. It is ien grutte egotripperij by de Omrop. It is net bêst en dat fine de twa dy’t it no dwaan moatte ek.”
Maaike van der Hoek, die vorig jaar de plek van de vertrokken Geartsje de Vries in cameraboot De Woeste Piebe innam, verklaarde zich solidair met De Jong en bedankte ook voor de eer. Gjalt de Jong kan er met z’n volle verstand nog niet bij. “Omrop Fryslân is grut wurden troch it skûtsjesilen. En it skûtsjesilen is grut wurden troch de Omrop.”
VEEL BIJVAL
Nadat het nieuws naar buiten kwam, kreeg De Jong veel bijval op social media. Er werd een Facebooksite in het leven geroepen (Gjalt moat bliuwe) en op petitie.nl werd een gelijknamig petitie opgesteld, goed voor ruim zeshonderd volgers en 461 ondertekenaars. “Mar ik ha ek in soad byfal krigen fan de SKS en IFKS en in soad reaksjes krigen fan skippers en bemanning.”
Zijn populariteit heeft volgens hem niet alleen te maken met de verslaggeving bij de Omrop, want De Jong heeft een lange geschiedenis in de zeilsport en het skûtsjesilen. “Ik ha tweintich jier profesjoneel syld en ha twa skûtsjes, in klipper en in dektjalk, hân. Ik ha de papieren foar de sylfeart en ha it grutfeartbewiis. It grutste part fan myn libben haw ik fan ’e wyn libbe.”
RODE DRAAD
Het skûtsjesilen liep als een rode draad door zijn leven. Toen hij met zijn schip in Earnewâld lag was hij nauw betrokken bij de eerste jaren van het Skûtsjemuseum, dat in 1998 werd
geopend door Age en Anna Veldboom. “Ik holp ûnder oare by it opstellen fan eksposysjes, want histoarysk wit ik wol it ien en oar.”
Maar er was meer. “Ik haw ek jierrenlang mei gasten nei it skûtsjesilen west en fertelde skûtsjeferhalen troch hiel Fryslân. Dêrneist die ik it walkommintaar by de SKS foardat ik troch de Omrop frege waard. En ik ha yn de IFKS syld. Net as skipper, mar ik sylde mei ferskillende minsken mei dy’t dan ien nedich hiene.” Dat laatste doet hij inmiddels niet meer. “Dat lit ik even op syn berin en kin letter altyd noch. Se binne noch seker net fan my ôf,” benadrukt hij. Bij de Ûndernimmersdei van de SKS, georganiseerd door de Rotaryclub Sneek, was hij twee weken geleden gevraagd om wat te komen vertellen en de prijsuitreiking te doen.
VOOR HET PUBLIEK
Een rentree voor de radio komt er dit jaar niet, ook al klopte de Omrop opnieuw bij hem aan. “Se hiene ferskate minsken frege, mar dy woene net. Doe ha se my wer frege, mar dan wol mei ien of oar lulferhaal der omhinne dat net doocht. En se wolle Maaike (van der Hoek, red.) net mear ha. Se binne by my in grins oergien.”
Eén ding had hem over kunnen halen: “It publyk. It giet my derom it ferhaal fan it skûtsjesilen by de minsken te bringen. It is wichtich dat it goed bart.” Op de openingsdag in Grou zal hij de gasten en sponsoren van het Leeuwarder skûtsje Rienk Ulbesz op een rondvaartboot bijpraten. “It is leuk om de minsken wat te fertellen wat se sjogge en net sjogge en mei te nimmen yn it ferhaal fan it skûtsjesilen.”
Samen grenzen verleggen
Bij NHL Stenden geloven we in de kracht van samenwerking en het verleggen van grenzen. Als Home of the Originals moedigen we onze studenten aan om buiten de gebaande paden te denken en samen met anderen impact te maken. Wij ondersteunen initiatieven die dit mogelijk maken en innovatie, creativiteit en maatschappelijke impact bevorderen.
“Ik ha de foto al makke noch foardat ik de kamera pak”
Al jarenlang is Tom Coehoorn samen met Martin de Jong de vaste ‘skûtsjefotograaf’ voor de SKS en IFKS. Onder de naam ThomasVaer Fotografie gaan Toms spectaculaire foto’s de hele wereld over. Al twee keer viel hij internationaal in de prijzen.
In het voormalige havenkantoor aan de Vuurtorenweg in Lemmer hangt een aantal prachtige skûtsjefoto’s. Trots laat Tom zijn nieuwe werkplek zien, waar hij sinds februari 2025 zijn klanten ontvangt. “Dit is it perfekte plakje. It fielde fuort as thús.” Geen wonder dat Tom hier een thuisgevoel krijgt. Zijn wieg stond namelijk aan de Nieuwedijk in Lemmer, waar hij als jongen opgroeide met oneindige zomers aan het strand, de zilte geur van het IJsselmeer en terrassen vol watersporttoeristen. “Ik wie altyd op it strân of op it wetter te finen.” Hij koestert warme herinneringen aan de vakanties met de mahoniehouten schouw, waarbij het hele gezin Coehoorn (vader, moeder, vier zussen en Tom) wekenlang op een paar vierkante meter leefde. “Us heit en ik sliepten yn ’e skou, de froulju yn in tintsje. Dat binne noch altyd prachtige oantinkens.”
EEN JONGEN VAN HET WATER
Ook volgde Tom als kind nauwlettend de prestaties van het Lemster skûtsje tijdens het SKS Skûtsjesilen. Gegrepen door het spel van wind en water droomde hij ervan om ooit zelf onderdeel te zijn van dat machtige schouwspel. In 1997 stapte Tom voor het eerst zelf aan boord van een skûtsje. Onder de bezielende leiding van schipper Lolle Schakel uit Parrega leerde hij de fijne kneepjes als schotenman op skûtsje De Liefde, destijds het kleinste skûtsje uit de A-klasse van de IFKS. Zijn ogen glunderen als hij vertelt over die tijd, waarin hij tien jaar lang met eelt op de handen en de wind in de zeilen volop genoot van het geweld van klapperende doeken en opspattend water.
UIT KOERS GESLAGEN
Maar wie het water kent, weet dat de wind
zomaar kan draaien. Een onverwachte vlaag kan zelfs het meest stabiele skûtsje laten kantelen. In 2007 werd ook Tom plotseling uit koers geslagen. Onderweg naar zijn werk voelde hij een felle pijn tussen zijn schouders. Nog net wist hij zelf 112 te bellen, waarna de ambulance hem met spoed naar het ziekenhuis in Leeuwarden bracht. Daar volgde de diagnose: een hartinfarct. Het was het begin van een onzekere periode, waarin hij zijn lichaam opnieuw moest leren vertrouwen. Skûtsjesilen zat er voorlopig niet meer in.
Op advies van zijn arts ging Tom op zoek naar een hobby om te ontspannen. Deze zoektocht bracht onverwachte herinneringen naar boven aan de klikklakcamera van zijn ouders, die hij als jongen meekreeg om alles wat hij om zich heen zag vast te leggen. Van vrachtschepen in de Lemster haven tot het leven op en rond het Lemster strand: als kind legde Tom de meest uiteenlopende taferelen vast. “Ik ha dy foto’s noch altyd op souder lizzen,” knikt hij. Hij kocht een camera en begon te wandelen. Stap voor stap, met de lens als houvast, vond hij langzaam het vertrouwen in zijn lichaam terug. Wat begon als revalidatie groeide uit tot een nieuwe passie.
FLY ON THE WATER
Zoals een foto langzaam scherp wordt in de doka, zo ontwikkelde ook Tom zich stap voor
stap als fotograaf. Vastberaden volgde hij in 2008 een basiscursus fotografie, ontpopte zich als één van de fanatiekste leerlingen van de klas en dook onder in de juiste technieken. Diafragma, sluitertijd, lichtval: alles moest kloppen. In die eerste jaren als fotograaf experimenteerde Tom met trouwreportages en familieportretten. Langzaam maar zeker groeide het besef waar zijn kracht ligt. Niet in geposeerde momenten, maar in het vangen van het onverwachte. Echte emoties, rauwe beweging en puur spel. En waar vind je dat beter dan op het water? “Ik wol minsken fêstlizze sa’t se binne, sûnder dat se it troch hawwe.” De rol van ‘fly on the wall’ is hem op het lijf geschreven. Of beter gezegd: ‘fly on the water’, want met Toms zeilkennis weet hij als geen ander waar de actie ontstaat, zelfs nog voordat die zichtbaar is. “Moatst as skûtsjefotograaf de wedstriid lêze kinne. Witte wêr’t alles by elkoar komt: spanning, ûntlading en bliidskip. Ik ha de foto eins al yn myn holle makke noch foardat ik de kamera pak.”
BEELDEN DIE DE WERELD OVERGAAN Waar de één een skûtsje op de foto zet, legt Tom een compleet verhaal vast op de gevoelige plaat. Zijn talent viel op. Niet alleen in Friesland, maar ook ver daarbuiten. Op advies van een collega-fotograaf stuurde hij in 2019 een foto naar de internationale fotowedstrijd Mirabaud Yacht Racing Image Award. Tot z’n eigen verrassing kwam zijn foto van het Makkumer skûtsje als winnaar uit de bus en stond zijn naam ineens pontificaal op CNN. Vijf jaar later vonden zijn beelden hun weg naar woonkamers en kantoren in binnenen buitenland. Van Duitsland en Engeland tot Amerika en Spanje. Daarmee zette hij het skûtsjesilen letterlijk en figuurlijk op de kaart. “It moaie is dat minsken allegearre wat oars yn myn foto’s sjogge. Se werkenne net allinnich in skûtsje, mar ek in gefoel.”
AUTO-ONGELUK
Toch gaat het ook Tom niet altijd voor de wind. In 2025 werd al zijn apparatuur gestolen, kreeg hij een auto-ongeluk op de A7 en crashte zijn harde schijf met tienduizenden foto’s. Zijn positieve karakter werd danig op de proef gesteld. “Ik kin no sizze: it is mar guod,” relativeert hij. “Mar 2025 wie dúdlik net myn jier.” Hij staat op en loopt naar het raam. Buiten waait een lichte bries over het water. Precies genoeg om een skûtsje in beweging te krijgen. Tom kijkt ernaar, met de blik van een liefhebber. “Lit it skûtsjesilen mar begjinne.”
Nei it skûtsjesilen ta?
Varen doe je Samen!
Het wordt steeds drukker op het water, daarom is voortdurende aandacht voor veiligheid van groot belang. De campagne Varen doe je Samen! biedt kennis, informatie en voorlichting over veilig vaargedrag.
Op onze website vind je informatie over snelvaren, brandpreventie, waar en waar je niet mag zwemmen, hoe je een reddingsvest goed draagt en alles over vaar- en gedragsregels. Verder kun je onze handige Vaarbewaarkaart en andere infographics downloaden.
Jo wolle dochs ek net tefolle betelje foar jo boatfersekering? Veilig varen?
Vaar je weleens op plekken waar ook beroepsvaart komt? Dan is de kans groot dat we dit in kaart hebben gebracht in een knooppunt: een stukje vaarweg waar we tekst en uitleg geven hoe je het beste kunt varen als recreant, al dan niet met aangeraden vaarlijnen.
Informatie genoeg dus voor een goede reisvoorbereiding. Maak er gebruik van, want varen doe je immers samen!
info@varendoejesamen.nl www.varendoejesamen.nl
‘Varen doe je Samen!’ staat voor samen veilig, duurzaam en plezierig varen. Wij zijn ook te vinden op social media. Via www.varendoejesamen.nl/nieuws kun je je ook aanmelden voor de maandelijkse nieuwsbrief.
Bereken zelf binnen 2 minuten de premie op www.mijnbootverzekeren.nl
