Extra
NAJAAR 2020 | EDITIE 9
hoge
OPLA GE!
64.00
0
AANTAL OUDEREN MET CORONA STIJGT
COLUMN
GEZONDHEID
FINANCIEEL
FAMILIE
ZORG
02
SENIORENkrant
.
defriesland.nl/wachtlijstbemiddeling
Uw behandeling door corona uitgesteld? Wij helpen u graag met wachtlijstbemiddeling. Als u zorg nodig heeft, is het fijn dat u zo snel mogelijk geholpen wordt. Is uw behandeling door de coronacrisis uitgesteld? Graag helpen we u met wachtlijstbemiddeling. We zoeken in overleg met u een ziekenhuis of zorgverlener
waar u snel terechtkunt. Dit scheelt gemiddeld 43 dagen wachttijd. Kijk op defriesland.nl/wachtlijstbemiddeling of bel met ons via 058 291 33 00. We helpen u graag verder.
SENIORENkrant
03
15
Het jongetje van de Eewal Van al de huizen in mijn jeugd lig gen bij de Eewal de dierbaarste her inneringen. Met mijn vader leefde ik in de jaren vijftig als kleine jongen bij mijn grootouders. Opa had op nummer 45 een galanterieënzaak met handel in van alles en nog wat. Van Vliet en co was de firmanaam. Ik was trots op die naam, want ik dacht dat met ‘co’ de voornaam van mijn vader op het raam stond.
NA CORONA
19
Na de tweede wereldoorlog zou alles anders worden. Dat wist iedereen zeker. Er zijn inderdaad wel dingen veranderd, maar veel bleef ook bij het oude. Hoe zou dat nu zijn na de coronacrisis? Laten we eens kijken waar we staan en waar we mogelijk naar toe gaan.
Aantal ouderen met corona stijgt
09
Ieders leven wordt beïnvloed door corona, maar de levens van ouderen misschien nog wel het meest. Want juist zij zijn, vanwege ziektes en hoge leeftijd, het kwetsbaarst. Het aantal oudere slachtoffers dat in Leeuwarden te betreuren viel, was in verhouding laag. De vraag is of een tweede golf voorkomen kan worden, want het aantal besmettingen stijgt. Opvallend is dat ook het aantal ouderen dat besmet raakt, oploopt.
Beste mensen, Als eerste wil ik u bedanken voor de veelal positieve reacties die we op iedere editie van de Leeuwarder Seniorenkrant krijgen. We vinden het belangrijk om te weten wat onze lezers van de krant vinden en staan open voor verbetering. Een van de dingen die we kregen aangereikt was dat er wel wat meer ‘Leeuwarden’ in de krant mag. Daar hebben we naar geluisterd en we hebben
07
Met de verzilverlening houd je zelf de regie in handen
“DEMENTIE VERDWIJNT NAAR DE ACHTERGROND ALS JE VOORBIJ DE ZIEKTE KIJKT” Soms kunnen er uit een heftige gebeurtenis hele mooie dingen ontstaan. De MEM-bear is daar een prachtig voorbeeld van. Toen de moeder van Grietje van der Heide in 2012 de diagnose frontotemporale dementie kreeg, was er veel verdriet te verwerken. Maar uit dat verdriet kwam de wens naar boven om dementie op een positievere manier te benaderen.
Senioren 'on the move'
05
extra
redactielid
gevonden met Leeuwarder DNA. Ritsko van Vliet is bereid om vanaf nu een bijdra ge te leveren. Ik stel daarnaast graag een nieuwe columnist aan u voor. Koesma Basdew is sociaal bewogen en maat schappelijk geëngageerd en schrijft daar over op prikkelende wijze. We zijn druk bezig om de Leeuwarder Seniorenkrant online beter zichtbaar te maken en we gebruiken hiervoor onder andere Facebook (www.facebook.com/ Leeuwarderseniorenkrant). U wordt uit te delen en reacties te plaatsen. Interactie met lezers vinden we erg leuk! Wel is
10
het belangrijk om op een respectvolle manier met elkaar om te gaan, oftewel: ga sociaal online.
Uitgever Devea
In mijn vorige voorwoord heb ik u op het
www.devea.nl
hart gedrukt om zoveel mogelijk lokaal te
Redactieleden Sara Kroos, Ritsko van Vliet, Peter Teeuwen, Koesma Basdew en Martin van Mourik
Wees welkom op de
nieuw,
genodigd om onze berichten te lezen,
Langer in je eigen huis blijven wonen. Niet naar een verpleeghuis hoeven maar gewoon in je eigen, vertrouwde omgeving blijven totdat het echt niet langer kan. Klinkt goed? Het is nu mogelijk, met de verzilverlening.
EN VERDER....
een
(Eind)redactie
Boukje Wiersma, Meraki Tekst & Zo
Foto's
Grietje van der Heide en Simon van der Woude
kopen bij ons eigen winkeliers. Want wat zouden we het missen als er in het post-
digi-spreekuren van dbieb!
08
Thuiszorg Het Friese Land
12
Oplage 64.000
ketens over zijn en we niet meer naar
COLUMN Sara schrijft erop los
13
Druk
de bakker, de drogist en die leuke
LOS, een vereniging voor u...
13
COLUMN De wereld van Koesma
17
Buurtbemiddelaar Wienie Veld
20
Puzzelpagina 22 COLUMN Peter weet het beter
25
Thuiszorg Patyna
26
Oplossing puzzels
26
Prijswinnaars puzzels
27
NDC Print
Verspreiding Ingestoken in de huis aan huis plus 3.000 exemplaren op meer dan 50 distributiepunten in de gemeente Leeuwarden Advertenties
kledingwinkel kunnen. Dus ik vraag het u nogmaals: koop zoveel mogelijk lokaal!
Doede Vellema /06 15 37 22 55
E-mailadres info@leeuwarderseniorenkrant.nl Facebook
coronatijdperk alleen nog maar grote
www.facebook.com/Leeuwarder-Seniorenkrant
Doede Vellema
Disclaimer Ondanks alle zorg die aan deze uitgave is besteed blijven vergissingen mogelijk. Wij kunnen daar echter geen aansprakelijkheid voor aanvaarden. Auteursrecht voorbehouden. ©2020
U kunt onze artikelen natuurlijk ook online lezen! U vindt ons op www.seniorenkrant.nl
04
SENIORENkrant
BOUW GESTART
15 STADSAPPARTEMENTEN EN ÉÉN PENTHOUSE STADSAPPARTEMENTEN TE KOOP VANAF € 325.000,- V.O.N.
• • • • •
Uitzicht op de haven Ligplaatsen voor de deur Op 5 minuten varen van de Waddenzee Bodemwarmtepomp voor vloerverwarming en koeling Ruimte voor individuele wensen, ook het samenvoegen van twee appartementen
WWW.ZUIDERHAVENHARLINGEN.NL 0512 - 368 200 verkoopnoord@heijmans.nl
0517 - 431 224 info@vdwalmakelaars.nl
058 - 233 73 33 nieuwbouw@makelaardijhoekstra.nl
SENIORENkrant | REDACTIE
05
SENIOREN 'on the move'
we nu in een toonzaal woonden van een meubelboulevard), kwamen de
eerste
kijkers.
De
makelaar
maakte een schema zodat iedereen om de beurt kon komen kijken, met steeds een kwartier pauze ertus sen. Natuurlijk moest het hele huis glanzend schoon zijn. Dus poetsen en nog meer poetsen. Opruimen en
Er liggen zeventig verhuisdozen in de garage. De verhuizer zei: “Nou mevrouw, ik breng ze alvast. Zodra u zin krijgt, lekker gaan inpakken hoor. Op tijd beginnen zeg ik altijd maar”. Die verhuizers zijn enthousiaste mensen, zo van huppakee daar gaan we. Als het eropaan komt zijn ze je rots in de branding.
nog beter opruimen. KIJKERS Kijkers die door jouw huis lopen, lelijke dingen zeggen, misschien wel in de lades van de kledingkast kijken en dan zien wat voor kleur onder broeken jij draagt; je moet er toch niet aan denken. Maar het gebeurt
'Kijkers die door jouw
allemaal. Jouw huis is even niet
huis lopen, lelijke
weg kwijt. Als we kijkers hadden
dingen zeggen, misschien wel in de lades van de kledingkast kijken en dan zien wat voor
meer van jou. Soms was ik echt de gingen we bij onze buren op de koffie. Ook die zaten tussen de verhuisdozen, want ook zij gaan verhuizen. We spraken elkaar moed in. En beloofden elkaar op te zoeken alles achter de rug was. HERINNERINGEN Waarom doen mensen dat eigenlijk? Alles overhoop halen en nog een
kleur onderbroeken
keer voor iets nieuws gaan? Omdat
jij draagt; je moet er
je nog echt wilt doen. Of je nou die
toch niet aan denken'
dat maakt niet uit. Nu kan het nog.
je voor je zeventigste moet doen wat droomreis gaat maken of verhuizen, Straks heb je misschien allemaal mankementen en gaat het niet meer.
Tekst: Sara Kroos Verhalenschrijfster (www.saraschrijfteroplos.nl)
aangaan. De hele wijk is zich aan het
graaf. Huppakee, vaart ermee. Toen
verplaatsen. Mensen blijken te gaan
ik de volgende morgen uit het raam
Ik ga verder met opruimen en spul
verkassen als ze zo’n twintig jaar
keek zag ik al een bord in de tuin.
len wegbrengen naar de kringloop.
op dezelfde plek hebben gewoond.
Het weekend erop stond ons huis
Die is gelukkig weer open. Boeken
Ook veel senioren doen dit. Nog één
op Funda. Het was echt waar nu.
sorteren, kasten doorspitten. Voor je
keer een andere woning en die aan
Ineens rijden er auto’s langs je huis.
het weet zit je een uur lang met een
laten passen aan de komende oude
Mensen stappen uit en staan ge
doos oude foto’s en brieven van je
dag. Het is geen sinecure, laat ik dat
woon een poosje te kijken.
eerste liefde op de grond, gevangen in herinneringen. Ach, en daar zijn
wel even zeggen. Zoeken, vinden,
Ik kijk naar al die dozen en moet er
je eigen huis in de verkoop; er komt
toch wel een beetje van zuchten.
de babyfoto’s van de kinderen. Waar
heel wat bij kijken. Slapeloze nachten
VERKOOPKLAAR Nadat de styliste het huis verkoop
Zeventig? Veel te veel, mompel ik in
heb ik ervan gehad. Doe ik het
klaar had gemaakt door alle losse
de dozen is begonnen. Ik hoop echt
mezelf. Ik vind zeventig erg over
wel goed? Gaan we echt? Ja, we
spullen en foto’s achter kastdeuren
dat ik de zeventig niet haal. Ik houd
dreven, waar haalt die man dat
gaan echt!
te verstoppen (en ik het idee had dat
u op de hoogte. ■
keek en keek nog eens en telde als maar dozen. Hij keek, zag en over
PUNTSCHOENEN De makelaar zette er direct vaart in.
won. Schatte het gewicht in van de
Ook hij kwam, zag en overwon
tafels en de meubels. “Zware tafels
en zei: “Dat komt helemaal goed.”
zijn het en u hebt veel bloempotten
Makelaars zitten meestal strak in
in de tuin.” ”Ja meneer, dat klopt”,
het pak en hebben vaak Floris van
zei ik. “En die gaan allemaal mee.”
Bommel puntschoenen. Ik meende het merk te herkennen, maar durfde
WIKKEN, WEGEN EN ZOEKEN Na veel wikken, wegen en zoeken
er niet naar te vragen. Hij liep met de
hebben wij een ander huis gevon
door ons huis en was vanwege
den, in een van de mooiste steden
corona gewapend met een doosje
van Friesland. We gaan onze huidige
latexhandschoenen.
stek verlaten. Met een beetje verdriet
vraagprijs werd bepaald, de huis
natuurlijk, maar we willen samen
styliste zou langskomen zodat alles
nog een keer een nieuw avontuur
er piekpijn uitzag en daarna de foto
handen in zijn vlotte broekzakken
De
verkoop
Foto: Karolina Grabowska/Pexels
vandaan? Hij liep door ons huis,
blijft en bleef de tijd? Het vullen van
06
SENIORENkrant
SENIORENkrant | FINANCIEEL
07 blijven wonen? Ik wist het niet, tot ik ergens las over het aanvragen van een verzilverlening. In april hebben we gebeld en een verzoek ingediend en in juni was het administratief al rond!” Meneer en mevrouw Heida, 85 en 71 jaar oud, hebben een zorgunit in de tuin laten plaatsen zodat ze daar kunnen douchen. “Bij het douchen zelf krijgen we hulp van Buurtzorg, Foto: Simon van der Woude
die er op deze manier ook veel beter
Met de verzilverlening HOUD JE ZELF DE REGIE IN HANDEN
bij kan. De unit is met een grote kraanwagen in onze tuin geplaatst. Wat een uitkomst! Het was voor mij niet te doen om steeds naar boven te lopen, maar op deze manier hebben zowel mijn man als ik er elke dag profijt
van.
Echt,
we
genieten!”
Ook de keuken is aangepast waar door deze nu in hoogte verstelbaar is, zodat mevrouw Heida ook weer eens kan koken. “Dat lukte vanwege mijn handicap voorheen niet. Ik kon niet eens in een pan kijken. Nu de keuken is aangepast, kan ik weer helpen.” De verzilverlening heeft het echt paar niet alleen qua zelfstandigheid vooruit geholpen, maar ook hun gevoel van eigenwaarde versterkt. “Ik kan het iedereen aanraden. Probeer het. Het geeft je een stukje
moet je huiseigenaar zijn. En de
vrijheid en je houdt energie over
Langer in je eigen huis blijven wonen. Niet naar
woning moet overwaarde hebben.
voor leuke dingen. Of doe het voor
een verpleeghuis hoeven maar gewoon in je eigen,
Op basis daarvan sluit je namelijk de
het trotse gevoel dat je er van
lening af. “Een aanvraag gaat via de
krijgt. Echt, doen. Het is makkelijk,
gemeente. Bij de verkoop van een
het gaat snel en je kunt zoveel meer.
huis, of overlijden van een eigenaar,
Ik ben echt blij dat we hiervoor
wordt de lening afbetaald. In de tus
gekozen hebben.” ■
vertrouwde omgeving blijven totdat het echt niet langer kan. Klinkt goed? Het is nu mogelijk, met de verzilverlening.
sentijd hoef je je dus geen zorgen te maken over een afbetaling.” Je kunt een lening afsluiten voor minimaal
De verzilverlening is een lening die
wonen, kan een lening aanvragen.
bedoeld is om een aanpassing in of
Die lening kan voor veel verschil
om je huis door te voeren, zodat lan
lende
gebruikt.
Van Mourik benadrukt het belang
ger thuis blijven wonen mogelijk is.
Bijvoorbeeld voor het verduur za
van de verzilverlening. “Dit is een
Specifiek voor senioren vanaf 57 jaar
men van je huis of voor het betalen
middel waarmee senioren zelf de
met een eigen woning. 65% van de
van een schilder, zodat je huis
regie in handen kunnen houden.
senioren heeft een eigen huis en
geverfd kan worden.”
Het levert je meer (keuze)vrijheid op.
dingen
worden
meestal ook nog met een kleine of
€2.500,- en maximaal €25.000,-.
Met de verzilverlening is veel meer
anticiperen op mogelijke voorvallen
is de verzilverlening bedoeld.
mogelijk dan je zou denken, zegt
in de toekomst. Houd dus zelf de
Van Mourik. “Wat te denken van een
controle en zorg voor jezelf. Ook als
huis met een garage. Die kun je om
dat nu nog niet nodig is.”
de controle en zorg voor jezelf. Ook als dat nu nog niet nodig is'
Martin van Mourik
Bovendien kun je hiermee slim
helemaal geen hypotheek. Voor hen
'Houd dus zelf
Initiatiefnemer verzilverlening
laten bouwen zodat je beneden kunt slapen. Of een gepersonaliseerde
De familie Heida uit Appelscha zegt
traplift. Dat hoeft dan niet via de
het volgende over de verzilverlening
Wmo, maar die kun je zelf in laten
in de gemeente Ooststellingwerf:
stellen. Wat ook kan is het uitbe
“Wat doe je als je zelf niet meer
steden
noodzakelijk
naar boven kunt om te douchen?
werk zoals het laten doen van de
Als zowel jij als je man gehandicapt
tuin zodat deze niet overwoekert.
zijn, maar wel graag thuis willen
van
zwaar,
Waar kun je dan aan denken? Initia
Of het plaatsen van digitale sloten.
tiefnemer Martin van Mourik (voor
De mogelijkheden zijn eindeloos.”
malig raadslid voor de gemeente
Kijk voor meer informatie op www.leeuwarden.nl/verzilverlening
Leeuwarden) legt het uit: “Iedere
Er zijn echter wel voorwaarden ver
senior die langer thuis wil kunnen
bonden aan de verzilverlening. Zo
of bel naar de gemeente Leeuwarden via 14 058.
08
KUNST & CULTUUR | SENIORENkrant
VRAGEN OVER JE MOBIELE TELEFOON, TABLET OF PC? WEES WELKOM OP DE DIGI-SPREEKUREN VAN DBIEB! ‘Het scherm van mijn nieuwe smartphone gaat na een seconde op zwart’. ‘Hoe kan ik mijn mail op
CURSUSSEN
mijn mobiele telefoon lezen?’ ‘Ik kan mijn foto’s niet terugvinden in de cloud.’ Het zijn vragen waar
Bart en Evert verwijzen dikwijls door
mensen regelmatig mee worstelen. En wat doe je als kinderen en kleinkinderen op afstand wonen en je niet kunnen helpen? Dan ga je naar de digi-speekuren van dbieb!
naar de cursussen die dbieb geeft, zoals de cursus Werken met DigiD, of de cursus Orde op de computer. Evert: “Vaak is het een puinhoop op
Op de digi-spreekuren staan onder
gaan snel en het kost moeite om bij te
Mensen gaan opgelucht en blij weer
de computer. Tijdens de cursus leer
andere Bart (73) en Evert (68) voor je
blijven. En voor elk wissewasje je
weg. “We hebben ze gerust kunnen
je bijvoorbeeld hoe je documenten
klaar. Bart: “Senioren krijgen zo’n tele
(klein)kinderen vragen, is vervelend.
stellen dat er niet iets ergs is met hun
en foto’s bij elkaar zet, hoe je mappen
foon of tablet, vaak een kado van de
De spreekuren zijn dan een uitkomst:
mobiel, tablet of computer en dat er
en submappen maakt. Regelmatig
kinderen, maar weten niet hoe het
“Hier nemen we alle tijd voor je en leg
een oplossing is,” zegt Bart. En, nog
vinden de cursisten verloren ge-
werkt.” Hoe kan ik een mail versturen
gen we je rustig uit hoe het moet.
belangrijker: je wordt er zelfred-
waande foto’s terug!” En dan zijn er
met een bijlage? Hoe moet ik Microsoft
Het helpt dat wij zelf ook op leeftijd
zaam van. “Het is een meerwaarde
nog de Digi-specials: presentaties
Office instellen? De ontwikkelingen
zijn, we zijn geduldiger,” lacht hij.
als je met nieuwe technologie leert
over een speciaal thema, zoals veilig
omgaan”, vult Evert aan. “Ik hoor gere
omgaan met wachtwoorden of online
geld mensen zeggen dat ze wilden dat
boeken zoeken. “En het allermooiste
ze de kennis eerder hadden gehad,
is nog dat je geen lid hoeft te zijn van
dan waren ze veel verder geweest.”
dbieb. Het kost niks!” besluit Bart. ■
Je kunt tegenwoordig bijna niet zon
Weten wanneer de digi-spreekuren
der, geeft Bart aan. “Toegangskaarten
zijn of wat het cursusaanbod is?
voor voetbalclubs krijg je digitaal toe
Kijk op www.dbieb.nl/leren/meerleren
gestuurd, op vakantie staat er geen mevrouw meer op je te wachten. Die kun je appen als er een probleem is.” Bovendien willen veel senioren ook gewoon meedoen, vooral omdat
Evert (links) en Bart
ze het leuk vinden om bij te blijven.
058 - 234 77 77
Laat je verrassen door vrijwilligerswerk! Er is voor ieder wat wils! Er is vrijwilligerswerk gericht op • horeca • sport • administratie • jongeren
• ouderen • dieren
• natuur • en nog veel meer!
In de wijk aan de slag of verderop? Eén dagdeel of meer dagen per week aan de slag of incidenteel wat doen? Er zijn veel mogelijkheden! Kijk eens op www.samenleeuwarden.nl, met meer dan 400 vrijwilligersvacatures. Samen met één van onze bemiddelaars op zoek naar een leuke vrijwilligersplek? Neem dan contact met ons op en maak een afspraak via vrijwilligerswerk@amaryllisleeuwarden.nl of 058 30 30 400. /vrijwilligerswerkleeuwarden /vrijwilligerswerkleeuwarden /vrijwilligerswerk-leeuwarden
SENIORENkrant | INTERVIEW
'W
09
at je nu ziet, is
dat
veel
ouderen zoiets hebben
van
‘laat jongeren vrij’. Jongeren hebben
nu
eenmaal
veel
behoefte
aan
contact, aan feestjes, noem maar op. Op de één of andere manier komen
beide
doelgroepen
met
elkaar in contact, met als gevolg een stijging van ouderen met corona. Waarschijnlijk komt die besmetting tot stand via de mantelzorgers - vaak de kinderen - die thuis jongeren hebben”, zegt Margreet de Graaf, directeur van GGD Fryslân en lande lijk woordvoerder bron- en contact onderzoek. Het aantal ouderen in Friesland Friese bevolking. In Leeuwarden wonen ruim 22.000 65-plussers. Het is raadzaam dat zij nadenken over belangrijke vragen als: wil ik eigenlijk wel op de IC terecht komen? Wil
ik
gereanimeerd
worden?
“Dat zijn vragen om nu over na te denken en de antwoorden kenbaar te maken aan je partner en/of kin
AANTAL OUDEREN MET CORONA STIJGT
Foto: GGD Fryslân
bedraagt twintig procent van de
deren. Als je lange tijd geïntubeerd bent geweest, dan is dat schadelijk voor je lichaam. Net zoals reani
Ieders leven wordt beïnvloed door corona, maar de levens van ouderen misschien nog
meren schade veroorzaakt. Al zijn
wel het meest. Want juist zij zijn, vanwege ziektes en hoge leeftijd, het kwetsbaarst.
er nu gelukkig andere medicijnen
Het aantal oudere slachtoffers dat in Leeuwarden te betreuren viel, was in verhouding
en is de opnametijd op de IC korter”, vertelt De Graaf.
laag. De vraag is of een tweede golf voorkomen kan worden, want het aantal besmettingen stijgt. Opvallend is dat ook het aantal ouderen dat besmet raakt, oploopt.
TWEE CATEGORIEËN OUDEREN De zorgen die ouderen hebben met betrekking tot het coronavirus
VERPLEEG- EN
bij griep, bij het norovirus, bij legio
kleinkinderen niet te kunnen knuf
hangen vooral af van hoe hun leven
VERZORGINGSHUIZEN
nella, maar dit was nieuw en
felen. Het zit zo in ons.” Toch hamert
eruitziet, stelt De Graaf. Grofweg ziet
We kennen allemaal de beelden van
onbekend. Inmiddels is het norma
De Graaf erop je te blijven houden
ze twee categorieën: “Ouderen die,
ouderen die, afgesneden van alle
ler geworden.”
aan de regels: “Afstand houden,
net als mijn oma vroeger, zeggen
contact met hun geliefden, eenzaam
‘ik ben al zo oud en als het mijn tijd
achter het glas zaten. Of de heftige
Dat we het normaler vinden, zie je
is dan ga ik, daar heb ik vrede mee’,
verhalen van echtparen die ruw van
ook terug in het straatbeeld en in
en ouderen zoals mijn ouders die
elkaar gescheiden werden en kinde
het gedrag van mensen. Er wordt
Ze is optimistisch. “Het is ons gelukt
er nog niet aan toe zijn, die nog
ren die geen afscheid konden nemen
weinig tot geen afstand gehouden.
om de eerste golf te bedwingen,
willen genieten van hun kleinkinde
van hun stervende ouders. “Er was
“Je raakt eraan gewend. Ik moet
ik hoop dat het ons ook lukt bij
ren en reizen willen maken. Als je
een schaarste aan beschermings
denken aan die filmpjes van bouw
een tweede golf.” Of het vaccin er
tot de eerste categorie behoort dan
middelen. Gelukkig is dat nu opge
vakkers die vroeger ongezekerd
spoedig is, weet ze niet. “De een zegt
vind je het waarschijnlijk belangrijk
lost. We hebben goed contact met
over smalle balkjes liepen. Je raakt
in november, de ander zegt over
dat je kinderen nog op bezoek
de verpleeg- en verzorgingshuizen.
gewend aan de aanwezigheid van
twee jaar.” ■
kunnen komen. Als je tot de tweede
Medewerkers zijn inmiddels goed op
gevaar. Eigenlijk moet je, net zoals
categorie behoort dan kies je ervoor
de hoogte over wat ze moeten doen
je je jas aandoet om naar buiten te
om
te
wanneer er corona bij een van
gaan, je waakzaamheid aandoen.”
houden met je kinderen en klein
de bewoners wordt geconstateerd.
kinderen.’
We wisten al wat we moesten doen
tijdelijk
minder
contact
handen wassen, bij klachten laten
Ook
ouderen
pakken
de
draad
van hun sociale leven weer op. Vrijwilligerswerk voor sport-vereni gingen, hobby’s zoals kaarten of
'Afstand houden, handen wassen, bij klachten laten testen en thuisblijven'
biljarten, op de kleinkinderen pas sen. “Het grootste misverstand is denken
dat
je
veilig
bent
bij
mensen die je kent. We zien vaak dat het bij familiebijeenkomsten, hoe klein ook, toch misgaat. Natuurlijk, het is ook lastig om je kinderen of
testen en thuisblijven.”
GGD Fryslân Corona advieslijn: 088 22 99 333 De GGD wordt vaak gebeld door ouderen die niet goed weten wat ze moeten doen als ze klachten hebben. “Onze medewerkers nemen alle tijd om ze rustig door alle stappen heen te helpen.”
10
ZORG | SENIORENkrant Soms kunnen er uit een heftige gebeurtenis hele mooie dingen ontstaan. De MEM-bear is daar een prachtig voorbeeld van. Toen de moeder van Grietje van der Heide in 2012 de diagnose frontotemporale dementie kreeg, was er veel verdriet te verwerken. Maar uit dat verdriet kwam de wens naar boven om dementie op een positievere manier te benaderen. Ze vond in Jan ’t Hoen, die eigenaar is van een Tekst: Boukje Wiersma Meraki Tekst & Zo
kleinschalig verpleeghuis in Wezup, een zielsverwant.
“DEMENTIE VERDWIJNT NAAR DE ACHTERGROND ALS JE VOORBIJ DE ZIEKTE KIJKT” Ik spreek Grietje en Jan op een
machteloosheid. Ik besefte na een
moeder uiteindelijk gaat verliezen.”
ze bleken dezelfde visie te hebben
mooie nazomerdag. Ze komen aan
tijdje dat ik niet in het verdriet wilde
Omdat Grietje die ervaring ook aan
op hoe om te gaan met dementie.
in een klassieke MG met open dak.
blijven zitten, omdat mijn moeder
anderen wilde geven, bedacht ze
“We willen meer levensvreugd creë
Achterin zit een grote paarse beer
daar helemaal niets aan heeft. Zij is
het fotoproject ‘13 mooie mensen’.
ren voor mensen met dementie en
met een vliegenierspet op. Het is
zich ook niet (meer) bewust van
Ze ging in iedere provincie van
hun naasten. Door te focussen op
meteen duidelijk dat dit positieve
haar ziekte en leeft in het nu.
Nederland op zoek naar modellen:
wat er wél is en samen leuke dingen
mensen zijn die de wereld een
Daar leer ik van. Begrijp me goed,
mensen met dementie en hun
te doen, komen er steeds meer
beetje
maken.
het is geen mooie ziekte en het
geliefden of mantelzorgers. Natuur
mooie momenten. Want wat je aan
En dan in het bijzonder het leven
verdriet blijft, maar het is nu een
lijk was haar moeder de nummer 1
dacht geeft groeit. Ziek zijn maakt
van mensen die getroffen zijn
maal zo. En dan kun je twee dingen
van het project. In Friesland, Zuid-
je niet minder mens. Mijn moeder
door dementie én hun dierbaren.
doen. Kiezen voor de pijn of proberen
Holland en Drenthe zijn de foto’s
heeft dementie, maar dat wil niet
zoveel mogelijk mooie herinnerin
inmiddels gemaakt, maar corona
zeggen dat niets meer kan. Ik zoek
gen te maken.”
gooide roet in het eten bij de rest.
altijd naar activiteiten die haar zelf
Zodra het kan pakt Grietje de draad
vertrouwen geven en het gevoel
weer op.
dat ze er toe doet.” Jan vult aan dat
vrolijker
willen
DROMEN VOLGEN Aan het theezakje van Grietje zit een labeltje met de tekst: Durf jij je
13 MOOIE MENSEN
dromen te volgen? Een mooier
Met een passie voor fotografie ging
begin van ons gesprek is niet denk
Grietje foto’s maken van zichzelf
WAT JE AANDACHT GEEFT, GROEIT
buiten wandelen en een normaal
baar, omdat dat precies is wat deze
met haar moeder. “Die fotosessie
De mevrouw uit Drenthe, die samen
dag- en nachtritme daarbij belang
politieagente gaat doen. Ze heeft
was zo ongedwongen en puur, dat
met haar kinderen door Grietje
rijk zijn. “Onze gasten gaan overdag
net haar baan opgezegd en wil zich
de liefde en verbinding tussen ons
geportretteerd werd, woont in het
niet naar bed en daardoor slapen ze
volledig inzetten voor de zorg van
van de beelden afspat. Dat is des te
verpleeghuis van Jan. Op die manier
’s nachts prima. We zingen veel,
mensen met dementie. Een enorme
waardevoller als je weet dat je je
leerden de twee elkaar kennen en
doen dingen die de hersenen uit
stap, waarvan de oorsprong ligt in de ziekte van haar moeder. Die heeft al jaren, sinds haar 64e, frontotem porale dementie. “Dan begint er een zoektocht in jezelf hoe je daarmee om moet gaan”, zegt Grietje. “Het overkomt je. Ineens is er een andere werke lijkheid en voel je enorm veel
'En dan kun je twee dingen doen. Kiezen voor de pijn of proberen zoveel mogelijk mooie herinneringen te maken'
goed eten en drinken, bewegen,
SENIORENkrant 11
De VPTZ Noordwest Friesland vraagt VRIJWILLIGERS voor overdag en vooral ’s nachts in de thuissituatie, die 'ER ZIJN' voor mensen in de laatste levensfase. 'ER ZIJN' betekent, tijd hebben om aandacht te geven. Rust, ondersteuning, zorg en nabijheid bieden aan de cliënt, familie en mantelzorger. Ben je op zoek naar zinvol vrijwilligerswerk en heb je ruimte en tijd voor de ander? Bel dan naar 06 - 51 49 09 58 om je aan te melden of mail naar erzijn@vptznwfriesland.nl
KIJK VOOR VERDERE INFORMATIE OP WWW.VPTZNWFRIESLAND.NL
dagen. En dan zie je dat het proces
van mijn moeder stop. Ze heeft een
van
vertraagt.”
hele berenfamilie. Het zijn haar
Jan noemt de mensen die in
bakens op de momenten dat ze zich
Huize Wezup wonen gasten in
angstig en onzeker voelt.” Er zijn
plaats van cliënten. “De dementie
een paar vaste uitvoeringen van de
verdwijnt naar de achtergrond als
MEM bear, waaronder een Fries
je voorbij de ziekte kijkt.”
exemplaar, maar alle beren zijn
dementie
zich
uniek. Het is zelfs mogelijk om MEM BEAR
eigen stof in te brengen en de beer
Toen het fotoproject stil kwam te
zo te personaliseren.
liggen en corona de samenleving insloop, bedacht Grietje iets dat
VERDWENEN WOORDEN
verbinding en troost kon bieden:
Het thema dementie heeft Grietje
de MEM bear. Een beer die mensen
gegrepen en de ideeën in haar
met dementie plezier en hou-
hoofd zijn eindeloos. Vorig jaar
vast kan geven. En weer was
maakte ze een boek voor mensen
haar moeder haar inspiratiebron.
met dementie: 13 Mooie mensen en
“Mijn moeder is altijd coupeuse
hun verdwenen woorden. “Er zijn
geweest en maakte, lang voordat
heel veel boeken óver dementie.
ze ziek werd, van een oude jas
Maar ik wilde juist iets maken voor
twee beren. In de kelder bij mijn
de mensen zelf.” In het boek staan
ouders vond ik het patroon daar-
foto’s, liedjes, tekeningen en spreu
van.Ik heb zelf geprobeerd een
ken die uitnodigen om met elkaar
beer in elkaar te knutselen, maar
in gesprek te gaan. En natuurlijk
dat talent heb ik niet van mijn moe
ontbreekt haar moeder ook niet
der geërfd. En dus ben op zoek
in het boek; er staan gedichten
gegaan naar berenmaaksters. Ik
van haar in. Het boek kan ook
vond twee hele lieve dames uit
gebruikt worden om in te kleuren
Beetsterzwaag.”
of herinneringen in op te schrijven. “Het doet een beetje denken aan
BEREN MET EEN HART
zo’n vakantieboek van vroeger”,
In de beer zit een opnamemodule
zegt Jan. “Het is bij ons in het
van twintig seconden. Daarop kun je
verpleeghuis
een bericht inspreken en zo heeft
Mensen
iemand zijn of haar naasten altijd
ze bezig zijn met het boek. Het zorgt
een beetje bij zich. “De module is in
er vaak voor dat de persoon achter
de vorm van een hartje. Iemand zei
de ziekte weer helemaal tevoor
laatst: jullie geven de beren letterlijk
schijn komt. Met de humor of crea
een hart, met de stem van een
tiviteit van vroeger. Dat is prachtig
geliefde. Hoe mooi is dat! Je kunt
om te zien.” ■
een
worden
groot
succes.
helderder
als
steeds nieuwe berichten inspreken. Dat kan ook via Whatsapp. Mijn broer woont ver weg en hij stuurt
Wil je meer weten over de MEM
regelmatig een spraakbericht, dat ik
bear of het boek? Ga dan naar
vervolgens opneem en in een beer
www.13mooiemensen.nl.
12
ZORG | SENIORENkrant
DE ‘ZORGSTERREN’ VAN THUISZORG HET FRIESE LAND STRALEN AL 25 JAAR Het is alweer 25 jaar geleden dat Thuiszorg Noord & Midden Fryslân en Kruisvereniging Friesland Noord fuseerden tot Thuiszorg Het Friese Land. Thuiszorg Het Friese Land viert dit zilveren jubileum met een ‘cadeauboekje’, met daarin onder andere verhalen van medewerkers van 25 jaar en collega’s die al 25 jaar in dienst zijn.
Sylvia werkt al 25 jaar als verzorgen
Leeftijdsgenoot Hiltsje de Vries sluit
nooit zou komen. Het is daar
cliënten én voor elkaar. Hun verhalen
de IG bij Thuiszorg Het Friese Land.
zich daarbij aan. “Mijn werk is geen
bij ook waardevol dat kwetsbare
laten bovendien zien dat jonge
Er veranderde veel in die tijd, maar
dag, zelfs geen enkel uur, hetzelfde.
ouderen met de hulp van huishou
ren en oudere medewerkers samen
het contact met cliënten is onver
De dagen vliegen voorbij.” Als gezins-
delijke hulpen thuis kunnen blijven
een ijzersterke organisatie vormen:
anderd, vertelt Sylvia. “Waar ik ook
ondersteuner heeft Hiltsje soms te
wonen, in hun eigen omgeving.”
met
kom, er is altijd iets aan de hand. Er is
maken met pittige situaties. Toch
iemand ziek en dat brengt vaak verdriet
voelt zij zich volkomen op haar plek
Tineke van der Ploeg startte ruim
of frustratie mee. Ik probeer daarom
bij Thuiszorg Het Friese Land. “Het
25 jaar geleden als gezinsverzorg
wat fleur te brengen. Het hoeft niet
werk vergt veel inzet, maar geeft
ster, en werkt tegenwoordig als
Voor meer informatie over Thuis-
elke dag over die ziekte te gaan.”
ook ongelooflijk veel energie. Ik ben
huishoudelijke hulp in Dokkum.
zorg
nog nooit met tegenzin aan het werk
“Ik ben nu 55 jaar, maar doe dit werk
de volledige verhalen van deze
gegaan.”
nog steeds met plezier, het is zo
medewerkers: www.thfl.nl/25
ELKE DAG IS ANDERS Verpleegkundige Emmy Kroeger is
enthousiasme,
eigentijdse
kennis en vele jaren aan werkplezier en -ervaring.”
Het
Friese
land
of
voor
dankbaar.”
25 jaar, zij houdt vooral van de diver
WAARDEVOL EN DANKBAAR
siteit van het werk. “Elke werkdag is
Het werk biedt je bovendien een in
TROTSE BESTUURDER
anders, je bezoekt andere cliënten,
kijkje in het leven van verschillende
Bestuurder Klaas Kuilman is trots
rijdt andere routes. Je weet ’s och
mensen, vindt de 25-jarige huis
op de prachtige organisatie. “Ik heb
tends niet hoe je dag eruit zal zien,
houdelijke hulp Femke Fennema.
diep respect voor alle collega’s die
wat je te wachten staat.”
“Ik kom op plekken waar ik anders
dag in, dag uit klaarstaan voor onze
Een hulpmiddel nodig? Wy wurkje troch as Kersten Hulpmiddelenspecialist! En dat betekent dat wij zoals vanouds voor u klaar staan! Wij geven u graag advies over het lenen, huren en kopen van een hulpmiddel die zo goed mogelijk bij u past. Dichtbij in uw regio. Wist u dat u via uw zorgverzekering een hulpmiddel vaak kosteloos kunt lenen? Meer informatie over onze diensten en uitleenpunten vindt u op onze website: www.kerstenhulpmiddelen.nl/lenen/ Advies? Neem vrijblijvend contact op! T. 0511 - 460660 | E. uitleen@kerstenhulpmiddelen.nl
SENIORENkrant | COLUMN
13
COLUMN COLUMN
Sara schrijft erop los Als het even kan ga ik op vrijdag naar de markt in onze stad Leeu warden. Een heerlijke grote markt met kleuren, geuren, haring en Pakistaanse kruiden, het geroezemoes van de bezoekers en het roe pen van de marktkooplui. Alles lekker door elkaar; ik houd er van. Ik koop vooral graag groente en fruit op de markt. En bloemen, maar daarvoor moet je eigenlijk aan het eind van de middag gaan. Dan roept de marktkoopman: “Wie maakt mij los?” Hij wil naar huis en geeft de bloemen haast voor niks weg. Voor een klein prijsje heb jij een tas vol. Ik hoorde een van de vaste kooplui al in de verte roepen, luid en duide lijk. “Kersen, lekkere kersen!” Ik
verbeeldde me even dat hij een Amsterdams accent had, maar dat zal wel niet zo zijn geweest. “Kersen, lekkere kersen!” Ik stond in de rij voor de groenten- en fruit kraam te wachten op mijn beurt. Op een gele streep, op anderhalve meter afstand van mijn voorganger. Ook op de markt zijn er coronaregels. Hij bleef maar roepen. Op de repeteerstand: kersen, lek kere kersen! Ik vroeg me af of hij dat ‘s avonds nog steeds zou doen. Naast zijn vrouw (als hij die had), samen op de bank of net voor het slapen gaan in bed. Opeens riep hij met extra stemver heffing: “Meid, wat zit je haar leuk!” Ik keek achterom, maar hij riep: “Nee jij daar, meid wat zit je haar leuk. Ben je naar de kapper
geweest?” Hij had het tegen mij. Ik schreeuwde nog net niet terug, maar antwoordde met stemverheffing: “Nee hoor, dat is mijn coronakapsel.” “Nou kun je nagaan als je wel bent geweest!” riep hij. Ik was aan de beurt en deed mijn bestelling. “Wil je kersen?” Ja, natuurlijk wilde ik kersen. En aardbeien en frambozen; ik wilde een tas vol met fruit mee naar huis.
Met mijn haar coronaproof en mijn fietstassen gevuld met bloemen en fruit fietste ik tevreden naar huis. Ik zwaaide nog even naar mijn vriend van de markt, maar hij was mij al vergeten. De volgende keer zou ik het vragen. “Kom je uit Amsterdam?” Het leven kan soms best simpel zijn. En de kapper laat ik voorlopig maar zitten. ■
Daarna ging ik langs de bloemen kraam en koos een mooi zomer boeket uit en nog wat perkplantjes. Ik liep terug richting mijn fiets en passeerde de groenten- en fruitkraam van de marktkoopman. Hij riep nog steeds zijn vaste riedel. “Kersen, lekkere kersen”. Alsmaar door. Wat zou die ’s avonds schor zijn daar in Amsterdam.
Foto: Susanne Jutzeler/Pexels
Tekst: Sara Kroos Verhalenschrijfster (www.saraschrijfteroplos.nl)
“KERSEN, LEKKERE KERSEN”
advertorial
LOS, EEN VERENIGING VOOR U...
den en waren al druk plannen aan het maken. Wij hebben nu voor de zekerheid besloten de feestelijke jubileumbijeenkomst door te schui
LOS, de Leeuwarder Onafhankelijke Seniorenvereniging, richt zich voor de leden op drie
ven naar volgend voorjaar. Ook onder voorbehoud.
onderdelen: informatie, ontspanning en belangenbehartiging. De informatie komt via het mooie maandblad LosVast, waarin naast artikelen over de stad - veelal vergezeld van prachtige foto’s - ook vaak jeugdherinneringen van leden zijn opgenomen. En natuurlijk ook allerlei
Voor LOS is belangenbehartiging van de leden zeer belangrijk. Er wordt door de leden veel gebruik gemaakt
belangrijke actuele en interessante onderwerpen en nieuws van de vereniging.
van de belastingservice die LOS biedt: hulp bij het invullen van de jaarlijkse
programma’. Dat is al helemaal rond,
informatiemiddagen
met
aangifte inkomstenbelasting. Belang
LOS bijna de belangrijkste reden om
met interessante lezingen en natuur
onderwerpen die voor ouderen van
rijk is ook de WMO-ombudsman
lid te zijn. Afgelopen voorjaar en
lijk de nodige gezellige middagen met
belang zijn. Alles vanzelfsprekend
Wyb Feddema, voormalig raadslid en
zomer is tot onze spijt door het coro
muziek en zang. Op iedere eerste zon
met een kleine slag om de arm omdat
heel goed ingevoerd in problemen
navirus bijna alles afgelast. De activi
dagmiddag van de maand is er een
we niet weten wat de toekomst brengt.
rond de WMO. Hij biedt raad en hulp
teitencommissie
mooi
Instuif: een leuke middag met tijd voor
programma in elkaar gezet. Iedere
een praatje en een spelletje. Er wordt
Dit jaar bestaat onze vereniging 5
maand een leuk en betaalbaar uitje
ook nog koersbal gespeeld op twee
jaar! Wij hadden daar natuurlijk graag
met boot of bus. Veel leden kijken
locaties. Verder worden er geregeld
feestelijke aandacht aan willen beste
had
een
gepland
aan leden.
hier echt naar uit. Er wordt wel gezegd: wij gaan niet meer met vakantie maar de uitstapjes van LOS, dát is onze vakantie. Gelukkig is Jeu de boules bij Le Biberon weer van start gegaan, evenals de
Ja, ik doe mee en word lid van LOS! Stuur mij een aanmeldingsformulier.
eigen wandelclub op de dinsdag middag. Ook de maandelijkse fiets tochten zijn weer begonnen., evenals de maandelijkse fietstochten. In september
begint
ons
‘winter
Naam en voorletters: ....................................................................... Geboortedatum ..... - ..... - ............ Naam en vrl. partner: ....................................................................... Geboortedatum ..... - ..... - ............ Adres + postcode:
.................................................................................................................................................
Woonplaats
.................................................................................................................................................
Telefoonnummer:
..................................................... E-mail: .........................................................................
Stuur deze bon op naar LOS - Sassingastins 50, 8925 JN Leeuwarden. Leeuwarder Onafhankelijke Seniorenvereniging
✃
Ontspanning is voor de leden van
E-mailen kan ook op: info@losleeuwarden.nl. Kijk voor meer informatie op onze website: www.losleeuwarden.nl
14
SENIORENkrant
Troch de tiid mei corona www.fryslan.frl/subsidieVenS
Maatregel foar ferieningslibben en maatskiplike sektor Het Friese verenigingsleven gaat in coronatijd zo veel mogelijk door. Gelukkig maar, want zij spelen een cruciale rol voor de leefbaarheid en de sociale cohesie in dorpen, wijken en steden in Fryslân. Om aan de coronarichtlijnen te voldoen, moeten zij kosten maken. Zoals bijvoorbeeld de aanschaf van desinfecterende middelen en kuchschermen of extra kosten voor huur, schoonmaak en inzet van personeel. Verenigingen en stichtingen kunnen voor deze kosten subsidie aanvragen. De regeling is bedoeld voor buurt- en dorpshuizen, aanbieders van sport en amateurkunst en maatschappelijke organisaties
ste 75% van de subsidiabele kosten, met een minimum van € 225,- en een maximum van € 1.500,-; • De kosten die gemaakt zijn vanaf 6 mei 2020
van ontvangst van de subsidieaanvragen, waarbij de datum waarop de aanvraag volledig is, geldt als datum van ontvangst; • Voor deze regeling geldt: vol is vol. Met de subsidie, die tot stand is gekomen in nauwe samenwerking met Doarpswurk, Keunstwurk en Sport Fryslân, helpt de provincie Fryslân het maatschappelijk leven ‘troch de tiid’.
komen voor subsidie in aanmerking;
die kwetsbare groepen ondersteunen.
• Een aanvraag kan digitaal worden ingediend van 7 september 2020 09:00 uur tot en met 7 oktober
De hoofdlijnen van de regeling zijn: • Het maximale subsidiebedrag bedraagt ten hoog-
2020 23:59 uur; • Subsidie wordt verdeeld op volgorde van datum
Medewerkers van Streekwurk (provincie Fryslân), Doarpswurk, Keunstwurk en Sport Fryslân helpen u graag verder. Informatie over de regeling kunt u vinden op www.fryslan.frl/subsidieVenS.
De koroanakrisis hat ús fan ’t maitiid hurd rekke.
oanfreegje om dy ekstra kosten (foar in part) fergoe-
It is in krisis dy’t yn ús mienskip dwers troch alles hinne te sjen en te fielen is. Alle dagen wurde wy konfrontearre mei rjochtlinen fan de oardelmeter-
de te krijen. Ferienings, stiftings en oare ynstânsjes spylje nammentlik in krúsjale rol yn de leefberens en sosjale ferbining yn ús provinsje. Wy wolle stomme
maatskippij.
graach byinoar komme en ús passys útoefenje. Foaral yn dizze perioade wolle de minsken mei-inoar troch de tiid en de provinsje hopet it mei dizze
It is moai om te sjen hoe’t de mienskip him oan de koroanamaatregels oanpast. Us sosjale libben giet safolle mooglik troch. Dêrmei kriget de koroanakrisis gjin fet op de leefberens yn ús provinsje. Ek ferie-
regeling wat makliker te meitsjen.
nings binne wer mei harren aktiviteiten útein set. Dêrby wurde sy wol konfrontearre mei ekstra kosten
ket Lok op 1: no en moarn, sa’t wy dat as provinsje foar de simmer bekend makke hawwe. Dat makket
om oan de RIVM-rjochtlinen te foldwaan.
Fryslân in poerbêst plak om te wenjen, te wurkjen en te rekreëarjen!
Om it ferieningslibben yn de provinsje Fryslân dêrby te stypjen, kinne doarpshuzen, sportferienings en maatskiplike organisaasjes yn Fryslân in subsydzje
06 - 10 26 88 31 Tweebaksmarkt 52 – Postbus 20120 – 8900 HM Leeuwarden – (058) 292 59 25
Dizze maatregel is ûnderdiel fan it maatregelpak-
Klaas Fokkinga, deputearre
SENIORENkrant | GEZONDHEID
Tekst: Peter Teeuwen Schrijft over maatschappelijke ouderenvraagstukken, puzzelkoning
15 geworden
Na de tweede wereldoorlog zou alles anders worden. Dat wist iedereen zeker. Er zijn inderdaad wel dingen veranderd, maar veel bleef ook bij het oude. Hoe zou dat nu zijn na de coronacrisis? Laten we eens kijken waar we staan en waar we mogelijk naar toe gaan.
dat
marktwerking
in de gezondheidszorg en het onderwijs niet zo’n goed idee is. Zelfs laboratoria bleken elkaar te beconcurreren; liever schaarste dan een opdracht naar de concurrent. En dan nog onze ouderen. Die waren enorm kwetsbaar en hadden
NA
vóór alles behoefte aan mensen om hen heen. Liever bezoek krijgen met de kans op besmetting, dan geen corona maar in eenzaamheid leven. CONCLUSIE Als we alles op een rijtje zetten
ZOÖNOSE
produceren scheelt veel transport
dat we afhankelijk zijn geworden
dan kunnen we een aantal vragen
Voor de coronacrisis hadden veel
en is dus beter voor het klimaat.
van die landen.
stellen. Gaan we straks minder
mensen nog nooit van het woord
We hebben eveneens geleerd dat al
zoönose gehoord, al wordt daar
die zakenreizen met het vliegtuig
Naast lokaal produceren is ook het
dichter bij huis? Gaan we minstens
al jaren veelvuldig aandacht voor
lang niet altijd per se nodig zijn.
lokaal kopen van producten aan te
één dag in de week thuis werken?
gevraagd door de Partij voor de
Vergaderen op afstand gaat prima.
bevelen. We hebben gezien hoe erg
Komt er een herwaardering van de
Dieren. Voor degenen die niet weten
En een vakantie in eigen land is
de coronamaatregelen erin gehakt
medewerkers in de gezondheidszorg
wat het betekent: een zoönose is
ook heerlijk.
hebben voor veel kleine bedrijven.
en het onderwijs? Verdwijnt de
Steun daarom de ondernemers in
marktwerking uit deze sectoren?
je buurt. Daarmee ondersteun je
Gaan leerlingen het werk van hun
de plaatselijke economie en dus
docenten meer waarderen? Zullen
je buurman. Een ander aspect is
mensen tot de conclusie komen
dat veel bedrijven hebben ervaren
dat er belangrijker zaken zijn dan
dat werknemers, onder bepaalde
geld verdienen en daar naar gaan
voorwaarden, best een dagje thuis
handelen? Welke waarden zijn het
kunnen werken. Dat scheelt in de
belangrijkste als het om geluk gaat?
reiskosten en in de filevorming.
Zullen we beter omgaan met de
een infectieziekte die van dieren op mensen overspringt. De ziekte van Lyme en Ebola zijn hier voorbeelden van. Ook het coronavirus is een zoönose. Wetenschappers waarschuwen al jaren voor het gevaar van zoönoses. Ondertussen zijn wij er ook achter: zoönoses zijn gevaarlijk voor de samenleving. Maar hoe voorkomen
'Door de coronacrisis hebben we gezien dat dichter bij huis produceren veel voordelen biedt'
vliegen?
we
producten
natuur? Gaan we afscheid nemen SOCIAAL Op
we deze ziektes? We kunnen alleen
Kopen
van de ieder-voor-zich-mentaliteit?
sociaal
gebied
hebben
we
Gaan we inzien dat marktdenken
belangrijk
vaak niet werkt? Gaan we beseffen
iets doen in onze eigen omgeving.
ECONOMIE
ondervonden
Roepen dat China moet veranderen
Ook economisch valt er veel voor
onze
de
dat we bij bedrijven niet alleen
kan, maar uiteindelijk hebben we
te zeggen om meer plaatselijk te
gezondheidszorg zijn. Het wordt
moeten kijken naar de korte termijn?
daar weinig invloed op. Waar we wél
produceren. Denk maar eens aan
tijd
wat aan kunnen doen is bijvoorbeeld
de medicijnen en de medische
alleen voor hen klappen. Ouders
De toekomst zal het leren. Na de
de intensieve veeteelt. We hebben
hulpmiddelen;
er
hebben ervaren dat het geven
Tweede Wereldoorlog waren de
de gekke koeienziekte, varkens
enorme tekorten. Ooit hadden we
van onderwijs geen sinecure is.
verwachtingen hoog gespannen.
pest, vogelgriep en Q-koorts gehad.
een eigen wereldmarktleider op
Velen waren blij dat de kinderen
Wat ik van mijn zus, een oorlogskind,
Allemaal
afkomstig
het gebied van medicijnen, Gist-
eindelijk weer naar school konden
heb begrepen is dat de belangrijkste
waren van een dier en direct
Brocades. Die hebben we laten
en
verlangden
verworvenheid direct na de oorlog
invloed hadden op de volksgezond-
wegconcurreren door Indiase en
zelfs zelf terug naar school. Het
was dat de kinderen schromelijk
heid. Het lijkt daarom logisch om
Chinese bedrijven. Met als gevolg
is wat mij betreft nog duidelijker
verwend werden… ■
ziektes
die
ineens
waren
hoe
hulpverleners dat
veel
we
meer
kinderen
in doen
dan
afscheid te nemen van de intensieve
KLIMAAT Als we wat verder kijken dan kunnen we niet ontkennen dat er veel mis is met het klimaat: overstromingen, branden, sprinkhanenplagen, grote temperatuurverschillen, dan weer heel droog en dan weer heel veel regen. Door de coronacrisis hebben we gezien dat dichter bij huis produceren veel voordelen biedt. Allerlei fabricageprocessen stagneerden
omdat
bepaalde
onderdelen niet geleverd konden worden
door
de
lockdown
in
onder andere China. Nederlandse bedrijven sprongen in dat gat en gingen de benodigde producten zelf maken. Meer in eigen land
Foto: www.freepik.com
veeteelt.
16
SENIORENkrant
Woonzorg Nederland De grootste aanbieder van seniorenwoningen in Friesland
Dokkum Stiens Franeker Harlingen
Buitenpost Leeuwarden Surhuisterveen
Tzum Weidum Wommels Bolsward
Grou
Heerenveen
Woonzorg Nederland is een landelijke woningcorporatie, die zich richt op het huisvesten van 55-plussers. We bieden onze bewoners een betaalbare, veilige en toegankelijke woning waar ze zelfstandig kunnen wonen. Onze ambitie is iedereen een ďŹ jn thuis te geven met ruimte voor contact en ontmoeting in een zorgzame buurt. Door persoonlijke aandacht en samenwerking in een lokaal zorg- en dienstennetwerk dragen we bij dat mensen op zichzelf kunnen blijven wonen. Ook als ze meer zorg nodig hebben. Met in totaal ruim 30.000 zelfstandige woningen en appartementen is Woonzorg Nederland niet alleen de grootste aanbieder van seniorenwoningen in Friesland, maar in heel Nederland. In onze complexen vindt u naast gezondheidsvoorzieningen ook bewonersconsulenten die persoonlijk in contact staan met de bewoners. We helpen u graag bij het vinden van een geschikte woning. Comfortabel en zorgeloos wonen begint bij Woonzorg Nederland. Heeft u vragen? Stel ze gerust. U kunt bij ons terecht via: tel. 088 - 921 01 99 | friesland@woonzorg.nl Ons woningaanbod in Friesland vindt u op www.woonzorg.nl/friesland
Ureterp
Appelscha
SENIORENkrant | COLUMN
17
De wereld van Koesma
Als er positieve berichten en mooie opstekers langskomen krijg ik het gevoel dat we richting een morele samenleving gaan, wat mij hoopvol stemt. Een tijdje terug las ik dat de gemeente Tytsjerksteradiel bereid was om vijfhonderd vluchtelingen uit Griekenland op te nemen. Het vervulde me met trots dat mensen compassie tonen voor anderen die het zwaar hebben. Ik zou graag nog iets meer draagvlak zien in de samenleving, maar er worden mooie stappen gezet. Onlangs besliste het kabinet dat honderd mensen opgenomen zullen worden uit kamp Moira. Een staaltje symboolpolitiek. Vanuit
“DE HAAN KRAAIT WEL, MAAR HET IS DE HEN DIE DE EIEREN LEGT” - Margaret Thatcher humanitaire naastenliefde en medemenselijkheid kan er toch maar één beslissing de juiste zijn. Het Koningshuis straalt op en top en een deel van de bevolking kan amper de broekriem ophouden. Hmm, deze bananen zijn wel erg krom. Dit dansje doen we al jaren: beslissingen nemen die geen draagvlak hebben of die onder druk van de maatschappij genomen worden. Tijd voor een verschuiving der machten. Stel je dit eens voor: zowel de voorzitter van de Tweede Kamer als de nieuwe premier zijn vrouw. Wat een dynamiek in de Tweede Kamer zou dat geven. Mevrouw Kaag moet dan alleen wel haar
gympen inruilen voor pumps of ballerina’s. Nederland heeft sinds 2019 het grootste aantal vrouwelijke burgemeesters ooit. Duitsland, België en Aruba hebben sterke vrouwelijke premiers. Dames als Lagarde en Ursula von der Leyen zitten op de juiste plek, wie weet gevolgd door Kamala Harris als eerste vrouwelijke president van Amerika. Deze krachtbronnen leggen de focus op duurzaamheid, gelijkheid en balans. Hard op de inhoud en hart voor de zaak. Er is teveel genomen en toegeëigend, het is tijd om terug te geven. Zonder weerstand worden geen beslissingen genomen. Het podium is nu voor vrouwelijk leiderschap.
Ondanks dat we het zwaar hebben onder de huidige omstandigheden, hebben we het nog steeds heel goed. De toekomst ziet er roos-kleurig uit. Het is maar net hoe je het bekijkt. ■
Foto: Miguel Bruna / Unsplash
Tekst: Koesma Basdew Sociaal bewogen en maatschappelijk geëngageerd, schrijft daarover op prikkelende wijze.
COLUMN COLUMN
18
SENIORENkrant
Voor het
lenen, huren kopen van
hulpmiddelen
Vegro Expertisecentrum Hulpmiddelen
Al ruim 30 jaar is Vegro het Expertisecentrum voor hulpmiddelen. Bij ons kunt u terecht voor het lenen, huren en kopen van hulpmiddelen. Goede hulpmiddelen kunnen het leven een stuk aangenamer maken. Denk bijvoorbeeld aan een rollator die ervoor zorgt dat u die wandeling door de stad weer kunt maken. Vegro biedt een uitgebreid assortiment aan hulpmiddelen als het gaat om mobiliteit, bewegen, wonen, gezondheid en zwangerschap. Wij geven u graag advies over producten die u kunnen helpen om langer veilig thuis te wonen, te revalideren of de zelfredzaamheid te vergroten. Advies aan huis Denkt u aan het kopen van een hulpmiddel dat uw zelfredzaamheid vergroot? Maar weet u niet zeker of een dergelijk hulpmiddel in uw huidige woonsituatie past? Maak dan een afspraak met onze woonconsulent voor een gratis thuisdemonstratie. De woonconsulent kan u ook adviseren over aanpassingen in huis. Waar kunt u ons vinden? Henri Dunantweg 2
(Medisch Centrum Leeuwarden)
1909-02-a
De medewerkers van Vegro Thuiszorgwinkel MCL Leeuwarden helpen u graag verder.
Wij bezorgen nu ook thuis
Download de app en bestel
Jumbo, Leeuwarden, Snekertrekweg 23
SENIORENkrant | FAMILIE
19 Van al de huizen in mijn jeugd liggen bij de Eewal de dierbaarste herinneringen. Met mijn vader leefde ik in de jaren vijftig als kleine jongen bij mijn grootouders. Opa had op nummer 45 een galanterieënzaak met handel in van alles en nog wat. Van Vliet en co was de firmanaam. Ik was trots op die naam, want ik dacht dat met ‘co’ de voornaam van mijn vader op het raam stond. Hij heette ook Ritsko en in de familie noemde iedereen hem Ko. Maar nee, die co sloeg op de inbreng van mijn
Tekst: Ritsko van Vliet Van Vliet Beleving
vader en mijn oom. Als zonen hadden zij ieder een taak in het bedrijf.
Het jongetje VAN DE EEWAL Oom Lou ging met zijn koffers vol koopwaar in
Wat als mijn moeder niet was verongelukt toen
een Commer bestelwagen langs de dorpskruide
ze met een tas vol sinterklaascadeaus bij de
niers om de orders voor kammen, ansichtkaarten,
Vrouwenpoortsbrug de weg overstak. Stel dat
dweilen, schoenpoets en nog veel meer op te
mijn vader daarna niet een vrouw had getrouwd
nemen. Mijn vader pakte de bestellingen in en
die na twee jaar vol heimwee met hun zoontje
zorgde dat het bij het bodeterrein op het Olde
in een reiswieg de trein naar Ludwigshafen
hoofsterkerkhof kwam. Of dat vervoerder Van
nam. Wat als mijn vader thuis was gebleven
Gend & Loos het met paard en wagen achterom in
en niet was gaan werken in het buitenland.
de Speelmanstraat ophaalde. Opa Van Vliet boog
Dan was mijn tocht langs al die gastgezinnen een
zich de hele dag over de cijfers, hopend op een
stuk korter en minder heftig geweest. Aan mijn
beetje winst.
studenten vertelde ik altijd dat je met mijn
van de bergingen in de Verzetsbuurt uit
jeugdervaringen twee opties had: of je eindigde
probeerden, bekwaamde ik mij in het diskjockey-
En ik? Voor kleine kinderen was de Eewal best
als crimineel of je werd pr-man. Het werd uitein
vak. Ook niet direct een baan waarmee je de
gevaarlijk terrein. Al het verkeer uit Dokkum en
delijk die tweede, omdat ik de daarvoor beno-
ideale schoonzoon werd. Maar door die stap in
Groningen reed hier langs richting Sneek en
digde competenties al vroeg in mijn jeugd
de goede richting ontsproot uit dat kwetsbare
Zwolle. Mijn overbezorgde oma zette mij met een
ontwikkelde. Inleven, aanpassen, stressbestendig
verlegen jongetje van de Eewal een man die
touw vast aan het hek, zodat ik met mijn driewieler
zijn; het werden mijn overlevingsstrategieën.
van plan was een positief levensverhaal achter
net tot de trottoirrand kon komen. Menig
Een rechter zou mij te allen tijde vrijspreken.
te laten. ■
kantoorklerk is over dat touw gestruikeld als hij zich na een lunchpauze terug naar de Raad van
Leven op het randje van de wet lag natuurlijk
Arbeid spoedde. Het klinkt als een onbezorgde
wel op de loer. Het was spannend en stoer, je hoorde
jeugd, maar dat voelde maar een paar jaar zo.
erbij. Als zoon van een goochelaar werd ik ook nog eens vingervlug. De Poppell aansteker was in de jaren zestig erg in zwang. Al mijn leeftijdsgenoten wilden wel zo’n pronkstuk in de broekzak. Ik kon deze in één beweging in mijn mouw laten verdwijnen. Een leuke bijverdienste, want tabaks zaakjes waren er toen genoeg in Leeuwarden. Als schoffies liepen wij regelmatig naar V&D om onze platencollectie, via de binnenkant van onze jas, aan te vullen. Bij de ingang van het warenhuis stond een soort portier, die er vooral op toekeek
Even voorstellen Ritsko van Vliet is een veelzijdig man en een bekend gezicht in Leeuwarden. Hij begon in de jaren zeventig als diskjockey en trad daarna in de voetsporen van zijn vader, artiest Ritsko van Vliet senior. Hij combineerde dit later met een baan in het bedrijfsleven. Na een functie als pr-manager bij KPN Telecom werd hij docent Communicatie bij NHL Hogeschool.
dat iedereen zijn brandende sigaret buiten liet. Ik had mijn vrienden geleerd hoe je net kon doen alsof je je peuk in het portiek met de schoen uitdrukte. In werkelijkheid zat deze nog rokend in de palm. Als het oude mannetje goedkeurend knikte, liepen wij snel naar binnen en rookten wij een paar meter verder driftig door. Dankzij een meisje, waar ik hevig verliefd op was, onttrok ik mij aan dit ondeugende maar foute leven. Ik hoopte door die daad haar liefde te Het Gouverneursplein en de Eewal in de jaren
winnen. De jaren met mijn grootouders waarin
vijftig. Links achter de boom Eewal nummer 45.
ik iedere zondagmorgen naar de Gereformeerde Noorderkerk ging hebben vast ook geholpen.
(Foto Bas den Oudsten, collectie HCL)
Gelukkig maar, want terwijl anderen de sloten
Er is echter nog veel meer te vertellen over deze geboren en getogen Leeuwarder. De moeder van Ritsko kwam van het Indonesische eiland Sulawesi. Zij overleed toen hij twee jaar oud was. Door het artiesten- en hotelwerk van zijn vader verbleef Ritsko tijdens zijn jeugd bij meer dan tien gastgezinnen in Leeuwarden. In persoonlijke verhalen vertelt hij in deze krant over zijn jeugdervaringen en de buurten waar hij toen woonde. Artikelen die bij veel lezers eigen nostalgische herinneringen zullen oproepen.
20
REDACTIE | SENIORENkrant
BUURTBEMIDDELAAR WIENIE VELD:
“HET GAAT NOOIT ECHT OM DIE HEG OF SCHUTTING” Vrijwilligers zijn ontzettend belangrijk in onze samenleving. Het zijn stille krachten die vaak in alle bescheidenheid, maar met passie en enthousiasme, klaar staan voor sportclubs, kwetsbare mensen en cultuurinstellingen. We kunnen niet zonder hen en zetten daarom graag een van de vele vrijwilligers in onze gemeente in het zonnetje: buurtbemiddelaar Wienie Veld (67).
Tekst: Boukje Wiersma
overlast van elkaar ervaren en daar
iemand mij vertelt dat de buurman
nieuwe buren uit voor een kopje kof
Meraki Tekst & Zo
zelf niet (meer) uitkomen. Ze helpen
zich beter voelt dan anderen, dan
fie om kennis te maken, maar dat
hen weer met elkaar in gesprek te
weet ik dat er iets scheef zit in
gebeurt nog maar weinig.”
Wienie woont in Grou en kreeg een
komen en zorgen ervoor dat conflic
dat contact. Daar moet je iets mee
kleine tien jaar geleden een adver
ten niet verder escaleren. Want uit
om het op te kunnen lossen. Dat
BLAFFENDE HOND OF DRUMSTEL
tentie onder ogen waarin buurt
eindelijk wil niemand in onmin met
psychologische stuk vind ik heel
Als er sprake is van een conflict tus
bemiddelaars werden ge-vraagd voor
de buren leven; dat geeft alleen
boeiend.”
sen buren, kan een van de partijen
Leeuwarden en omstreken. Ze wist
maar heel veel stress.
helemaal niet dat er buurtbemidde
zelf om bemiddeling vragen. Ook GEEN KOPJE KOFFIE MEER
komen er aanvragen binnen via de
laars bestonden en het wekte haar
GEEN RIJDENDE RECHTER
In veel straten en buurten is het
politie of de woningstichting. De
nieuwsgierigheid. En dus nam ze
Het doet een beetje denken aan de
natuurlijk gewoon heel gezellig,
coördinator van Amaryllis regis
contact op met het team vrijwilli
Rijdende Rechter, maar die werkt
maar het aantal burenruzies neemt
treert de aanmelding en daarna
gerswerk van Amaryllis. Inmiddels
volgens Wienie heel anders. “In dat
nog altijd toe. “Ik verbaas me erover
worden Wienie en haar collega’s
heeft Wienie zo’n vijftig bemidde
programma gaat het om regels en
hoe vaak het voorkomt dat buren
ingezet. Een ruzie kan over van alles
lingszaken gedaan en kent ze alle ins
het wetboek”, zegt ze. “Het probleem
elkaar helemaal niet kennen. Soms
gaan: over het nieuwe drumstel van
en outs van dit bijzondere werk.
wordt daarmee lang niet altijd
weten ze elkaars naam niet eens.
de buurjongen, een boom die over
opgelost. Wij proberen juist los van
Maar er worden wel aannames
de erfgrens staat of een altijd maar
WAT IS BUURTBEMIDDELING?
die regels te achterhalen wat er
over de ander gedaan. Hij zal wel zus
blaffende hond. “Als we een melding
Buurtbemiddeling is het oplossen
achter een conflict zit. Het gaat
of zo zijn. Dat wordt dan een hele
krijgen gaan we eerst met de melder
van burenconflicten met behulp
nooit echt om die heg of schutting.
wolk van negativiteit en er ontstaat
praten. Daarna nemen we de tijd om
van vrijwilligers. Deze bemiddelaars
Maar bijvoorbeeld wel over je
irritatie zonder dat ze elkaar per
naar het verhaal van de andere
voeren gesprekken met buren die
niet serieus genomen voelen. Als
soonlijk kennen. Vroeger nodigde je
partij te luisteren. Die weet vaak van
zijn we naar zijn fuiken gevaren en hij heeft ons alles uitgelegd over zijn werk. Echt heel leuk! Ook zijn we een keer met elkaar naar Eernewoude geweest. Een deel bezocht het Skûtsjemuseum en de rest ging de Escaperoom in. We hebben die middag ontzettend gelachen en veel plezier met elkaar beleefd.”
van al die lekkernijen, met een kopje koffie, thee of limonade. Dat is een prima alternatief toch? Een praatje, wat gezelligheid, daar gaat het om.”
ken. Omdat het prettiger wonen is in een buurt waar je elkaar kent en samen dingen onderneemt. Het is ieder jaar mogelijk om een financiële bijdrage van het Oranjefonds te ontvangen voor een passende burendagactiviteit.
Burendag Soms is buurtbemiddeling nodig om het contact tussen buren weer te herstellen, maar in heel veel wijken zijn de bewoners betrokken bij elkaar en worden er leuke activiteiten georganiseerd. Zo ook in Reduzum, waar de straten De Terp en Oan ’t Swin een enthousiaste buurtcommissie hebben. Agatha Vermeulen is lid van die commissie en vertelt over de invulling van Burendag, die afgelopen zaterdag plaatsvond. “Onze buurt is heel gemengd qua leeftijd. We lopen de deur niet plat bij elkaar, maar leven mee bij jubel en treur. Van Burendag maken we altijd een gezellige dag. Vijf jaar geleden mochten we mee met palingvisser Ale de Jager. In een praam
Door corona heeft Burendag 2020 een andere vorm gekregen dan gepland. “Het idee was om een partytent te huren en een springkussen voor de kinderen. Dat hebben we vorig jaar ook gedaan. Met een quiz, spelletjes en een hapje en een drankje. Maar dat plan is aangepast aan de omstandigheden. Er staan hier op de Terp veel appelbomen. We houden nu een proeverij van appeltaart, appelcake, muffins; allemaal van onze eigen appels. Alles gaat op een oude versierde melkkar en daarmee gaan we langs de deuren. Zo kan iedereen genieten
Burendag is een initiatief van het Oranjefonds om het contact tussen buurtgenoten te verster-
SENIORENkrant 21
voor jou”, dan breekt het antwoord dikwijls iets open. Ook bij de tegenpartij.”
Dat
buurtbemidde
laars vrijwilligers zijn werkt vol gens Wienie positief. “We zijn onpartijdig en kiezen er heel bewust voor om anderen te helpen, zonder eigen belang. Dat wordt erg gewaardeerd.” NOOIT TE OUD Een paar jaar geleden is Wienie met pensioen gegaan, maar ze is buurt bemiddelaar gebleven. En sinds een tijdje werkt ze weer, als invalkracht bij Fidesta in Grou. “Ik houd van uitdagingen en nieuwe niks, dus het is belangrijk om dat
dingen. Je bent nooit te oud om te
zorgvuldig te doen. Nadat we alle
leren en ik zoek altijd situaties op
betrokkenen
gesproken,
waar een leermoment in zit. Wel
vragen we of ze bereid zijn tot een
kies ik nu voor dingen waarbij ik
bemiddelingsgesprek. Dat lukt in
ook nee kan zeggen, want ik ben
veel
inmiddels
hebben
gevallen,
maar
soms
wil
aan
mijn
vrijheid
iemand echt niet meewerken. Dan
gehecht. Maar op die basis ga ik
kunnen we besluiten om te gaan
nog wel een tijdje door.” ■
‘pendelen’. We delen het verhaal van de een met de ander en zo
Amaryllis is regelmatig op zoek
wordt er op afstand via ons over en
naar vrijwillige buurtbemiddelaars.
weer gecommuniceerd. In de hoop
Wil
dat we op die manier tot een oplos
bijzondere werk? Gea Niemeijer gaat
sing komen.”
graag
je
meer met
je
weten in
over
gesprek
dit via
058 - 303 04 00 / buurtbemiddeling@ TRAININGEN EN OVERLEG
amaryllisleeuwarden.nl.
Buurtbemiddelaars zijn getrainde vrijwilligers.
Wienie
heeft
veel
ervaring in de zorg voor mensen met een beperking en psychiatri sche patiënten. “Aan die achter grond heb ik veel, maar je krijgt vooraf van Amaryllis een uitge
Er werken 20 buurtbemiddelaars bij Amaryllis
breide training. Daarin leer je tech nieken die nodig zijn in het contact met de betrokkenen. Ik volg nog steeds opfriscursussen trouwens. Daarnaast hebben alle buurtbemid delaars regelmatig overleg met elkaar. Om ervaringen te delen en
Ongeveer 2/3 is vrouw en 1/3 is man
tips uit te wisselen.”
70%
ONPARTIJDIG EN ZONDER BELANG Wat maakt iemand eigenlijk een goede buurtbemiddelaar? “Ieder van ons
heeft
unieke
kwaliteiten.
70 procent van de aanvragen is succesvol afgesloten
Juist het samenbrengen daarvan werkt heel goed. We bemiddelen altijd in duo’s, zodat je elkaar kunt aanvullen. Er zijn geen vaste kop pels en al mijn collega’s hebben een eigen aanpak. Daar moet ik op inspelen en ik vind die interactie tijdens
een
bemiddeling
De leeftijd van de buurtbemiddelaars varieert enorm
erg
interessant. Wat mijn eigen sterke punten zijn? Ik denk dat ik snel doorzie wat er echt speelt. Dat benoem ik vervol gens ook. Als ik vraag ‘hoe voelt dit
Vorig jaar zijn er 83 zaken behandeld
Geniet weer van uw favoriete muziek met Lyric Vanwege Corona is het voorlopig niet mogelijk om naar een concert te gaan. Dan is het juist nu belangrijk om thuis van je favoriete muziek te kunnen genieten. Maar hoe doe je dat met een gehoorverlies, zonder hoortoestel? Gehoorverlies heeft een significante impact op ons sociaal leven. Op welke wijze u ook naar muziek luistert; Lyric brengt geluid rechtstreeks in de gehoorgang en u ervaart een natuurlijke geluidskwaliteit, die elke nuance in de muziek onvervormd overbrengt. Zo geniet u weer van uw favoriete Westersingel 4 te Leeuwarden
passages zoals je dat vroeger ook zo graag deed. Lyric wordt diep in uw oor geplaatst, waar het enkele maanden achtereen blijft zitten tot de batterij op is. Het is 100% onzichtbaar en behoeft geen onderhoud. Je vergeet dat je een hoorapparaat draagt waardoor je weer de dagelijkse gewoontes kunt oppakken. Maak een vrijblijvende afspraak bij Jerre Hoorzorg.
Tel. 058 727 11 11
www.jerrehoorzorg.nl
22
PUZZEL | SENIORENkrant
Win een mooie prijs! Onder de goede inzendingen wordt weer een prijs verloot. Deze keer kun je een boodschappenpakket dat aangeboden is door Jumbo Snekertrekweg winnen t.w.v. € 50,00. Stuur de oplossing in voor 30 oktober naar puzzel@leeuwarderseniorenkrant.nl of Leeuwarder Seniorenkrant, t.a.v. de Puzzelkoning, Gouverneursplein 6, 8911 HH Leeuwarden. Vermeld naast de oplossing je naam, Puzzels: Peter Teeuwen Schrijft over maatschappelijke ouderenvraagstukken, puzzelkoning.
adres en woonplaats, en eventueel telefoonnummer. Vanaf 1 november is de oplossing te vinden op www.seniorenkrant.nl. De winnaar wordt bekend gemaakt in de volgende editie.
5-letterwoorden
Ruitpuzzel
Zet de volgende 5-letterwoorden in het raster, zodat alle woorden geplaatst kunnen
Vul het schema hieronder in. Tot aan het woord van
worden. De laatste letter van het eerste woord is de beginletter van het tweede
10 letters komt er per regel een letter bij. Daarna
woord. DRIFT, FLUIT, LICHT, LITER, NOOIT, NOORD, RADIJS, RAMEN, STAND, TOREN,
gaat er iedere keer weer een letter af. De volgorde
TROEF, TOCHT
van de letters kan veranderen.
L
F
Prijspuzzel Deze keer gaan we zoeken naar allemaal woorden die betrekking hebben op de herfst. Maak van de volgende lettercombinaties steeds een woord dat met herfst te maken heeft en vul dat in het diagram in. Begin met de eerste en zet die op plek 1 enzovoort. Houd dus dezelfde volgorde aan. Als je alles goed invult, verschijnt er op de gele balk een ander herfstwoord. Dat is de oplossing. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
1 A A A B D E M E A
2 B A A E E E O E D
3 E E E I I I R G D
4 G J I L N K S K E
5 H K M N R L T L E
6 I N N P T
7 L S N S T
8 U T R U W
9
10
11
S
T
T
IJ
O L
R N
T O
V P
S
T
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
EENHEID VAN WEERSTAND DAAR NIET DICHTBIJ ZWIJN HEBBEN VOGELS KWAM VROEGER LANGS DE DEUREN OVERLIJDEN BEPAALD SOORT ONDERNEMINGEN (ENGELS) ZENDEN WORDEN ONTSTOKEN TIJDENS HET ZONNEWENDEFEEST
11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19.
BRACHTEN IN VERVOERING NIEUW AANGENOMEN SOLDATEN BEDROEFD ZIJN GYMNASTIEKBEOEFENAAR IN DE VERTE KIJKEN HERKENNINGSMELODIE BRUIKBAARHEID OUDERWETS WOORD VOOR DO PERSOONLIJK VOORNAAMWOORD
SENIORENkrant 23
24
PUZZEL | SENIORENkrant
RUIME APPARTEMENTEN beschikbaar in Leeuwarden Bel ons op
088 456 26 31 voor een afspraak
• ruime appartementen vanaf ca. 88 m
• badkamer met douche, ligbad,
• eigen parkeerplaats op het
dubbele wastafel en 2e toilet
afgesloten parkeerterrein
2
• 2 slaapkamers
• keuken met inbouwapparatuur
PER DIRECT TE HUUR
• loggia met vrij uitzicht
Voor meer informatie kijk op:
www.vesteda.com
Kookt u, of koken wij vandaag?
√ Dieetmaaltijden √ Gemalen en vloeibare maaltijden √ Bezorging aan huis √ Geen abonnement √ Altijd een vertrouwd gezicht √ Uw eigen maaltijd samenstellen WARME MAALTIJDEN - KOELVERSE MAALTIJDEN - DIEPVRIESMAALTIJDEN info@vansmaak.nl | www.vansmaak.nl | t 088 511 5400
SENIORENkrant | COLUMN
25
Peter weet het beter Tekst: Peter Teeuwen Schrijft over maatschappelijke ouderenvraagstukken, puzzelkoning
ONS VOLK
Bestaat er zoiets als een eigen volk? En zo ja, wat is dat dan? Ik woon in Leeuwarden, maar ik ben geboren in Limburg. Import dus. De Friezen zelf woonden vroeger langs de hele kust van Nederland, tot in België, zoals je nog steeds kunt zien in het Fries Museum. Ook was het onder scheid tussen Friezen en Noorman nen niet zo groot als ze ons nu willen doen geloven. Veel Friezen zullen Scandinavische voorouders hebben.
leide expats, zoals Indiërs en Chinezen. Het aantal religies is ondertussen behoorlijk uitgebreid. Naast het Christendom (voorname lijk Katholieken en Protestanten) hebben we nu ook te maken met het Joodse geloof in al zijn vormen, met de Islam, het Hindoeïsme, het Shintoïsme en het Taoïsme. Om er maar een paar te noemen. Naast de gelovigen heb je natuurlijk ook nog veel ongelovigen. Althans, ze zijn niet aangesloten bij een religie.
Heel lang geleden kwamen Portu gese Joden massaal naar Neder land, voornamelijk naar Amsterdam. Enkele eeuwen later was er een nieuwe invasie, dit keer van Huge noten uit Frankrijk die daar werden verdreven. Daarna kwamen de Indonesiërs, de Surinamers en de Antillianen. Tussendoor ook nog de Chinezen. Dan hebben we nog de eerste golf van gastarbeiders: eerst Italianen en Spanjaarden, maar al gauw werden dat Marokkanen en Turken; veelal moslims. Een Joodse gemeenschap bestond al, maar een moslimgemeenschap? Nee, die kenden we nog niet.
Er zijn veel mensen bijgekomen, maar er zijn er ook veel vertrokken. Naar Canada en Australië bijvoor beeld. Eigenlijk kom je Nederlan ders over de hele wereld tegen. Je kunt je dus met recht afvragen: wat is een volk? Kun je spreken van dé Nederlander? Koningin Maxima zei het al: Dé Nederlander bestaat niet. En dan de term ‘typisch Neder lands’. Wat is dat dan? Hoe kan het dat je Nederlanders op vakantie meteen herkent? Althans, dat was een aantal jaren geleden zo. Tegenwoordig is dat misschien wel wat minder.
Er volgden meer stromen nieuwe Nederlanders. Weer een golf van gastarbeiders, maar nu uit Polen, Bulgarije en Roemenië. En een nieuwe groep vluchtelingen: Syriërs, Afghanen, Iraniërs, Eritreeërs. Ten slotte een stroom van hoogopge
COLUMN COLUMN
Volgens mij is er wel zoiets als typisch Nederlands. Wat dat precies is, dat is een studie op zich en je kunt het misschien het beste vragen aan niet-Nederlanders. Wellicht zeggen ze dan: hun gedrag in het buitenland, zo vrijgevochten. Of de spreekwoordelijke
zuinigheid en ongastvrijheid. Of de ondernemerszin; je vindt Nederlandse pioniers in de hele wereld. Onze eerlijkheid of botheid, het is maar net hoe je het ervaart. Het feit dat iedereen een mening heeft en mag hebben. De hoge mate van democratie vergeleken met veel andere landen. De eigenheid van ons volk is belangrijk en die moeten we koes teren: we eten stamppot en vieren Sinterklaas. In het zuiden doen we aan carnaval of vasteloavend zoals men het in Limburg noemt. Dat moeten we ons niet laten afnemen. Dat wil niet zeggen dat we tradities niet kunnen aanpassen. Het Sinter
klaasfeest kan best een zodanige vorm krijgen dat mensen zich niet gekwetst voelen. Maar we gaan carnaval niet een verkleedfeest noemen. En onze normen, zoals de gelijkheid van man en vrouw, geen onderscheid in gender, geen discriminatie; die moeten wél gehandhaafd blijven. Wat mij betreft zijn mensen die onze nor men en waarden niet respecteren niet welkom. Je hoeft niet iedereen te verplichten stamppot te eten en wellicht kunnen de nieuwkomers ons verrassen met hun gerechten. Daar moeten we voor open staan. We leven in een multi-culturele samenleving, maar blijven wél Nederlanders. ■
advertentie
Zo lang mogelijk thuis wonen? BEGELEIDING VERZORGING VERPLEGING DAGBESTEDING
Bij Comfortzorg bieden wij: zorg na ziekenhuisopname gespecialiseerde verpleging verzorging bij chronische ziekte zorg in de laatste levensfase hulp bij geheugenproblematiek gespecialiseerde dementiezorg persoonlijke coaching dagbesteding Club Caffemed
0513 - 437 764 info@comfortzorg.nl www.comfortzorg
26
ZORG | SENIORENkrant
WAT IS THUISZORG PATYNA? Patyna is een gespecialiseerde organisatie voor zorg in Friesland. We bieden een breed scala aan zorg- en dienstverlening. Van thuiszorg tot en met intensieve verpleeghuiszorg en revalidatie.
Thuiszorg Patyna is een thuis-
gen, zorg levert aan huis. Het gaat
Mocht
zorgorganisatie
naar
aanleiding
van
met
kleine
hierbij om alle soorten thuiszorg.
bovenstaand verhaal nog vragen
uit
(wijk)-
Wij verstaan hieronder verzorging,
hebben
verpleegkundigen en zorgkundi
verpleging, nachtzorg, vakantie
geworden dan kunt u vrijblijvend
zorg, hulp in de huishouding en
contact
individuele begeleiding. We heb
zorg Patyna Team Leeuwarden
ben een kantoor in Techum, maar
tel. 0515 - 72 97 60.
teams,
die
u
bestaande
of
nieuwsgierig
opnemen
met
zijn Thuis-
leveren zorg in heel leeuwarden, Grou, Wergea, Wytgaard, Wirdum,
PS de foto's zijn gemaakt voor coronatijd.
Deinum. Wij zijn 24 uur, 7 dagen in de week bereikbaar. Wij hebben een nauwe samenwerking met huisartsen en andere disciplines en streven naar www.patyna.nl
de beste zorg voor de cliënt.
Oplossingen puzzels Stuur de oplossing van de prijspuzzel naar puzzel@leeuwarderseniorenkrant.nl of per post naar: Leeuwarder Seniorenkrant, t.a.v. De Puzzelkoning, Gouverneursplein 6, 8911 HH Leeuwarden. F
L
U
I
T I
E
O
O
O
R
N
T
O
R
E
E
H
M
C
A
I
R
L
I
T
E
O
C
H
T F I R
O
O
R
D N A T
A
D
IJ
S
SENIORENkrant 27
Prijswinnaars puzzel In de zomereditie van onze krant stond speciaal voor de fervente puzzelaars weer een puzzelpagina. Zoals altijd was met één van de puzzels weer een mooie prijs te winnen. De oplossing was NEDERLAND. Puzzelkoning Peter heeft uit alle juiste inzendingen drie winnaars getrokken. De gelukkigen zijn: TJITSKE BEIMIN-NIEMEIJER UIT LEEUWARDEN ATZE WIJBENGA UIT GROU WILLEM DE WAL UIT LEEUWARDEN Jullie hebben inmiddels allemaal twee kaarten voor de tentoonstelling ‘Oog in oog met oorlog’ in het Fries Museum gekregen. Gefeliciteerd en veel plezier ermee!
28
SENIORENkrant
Balans Technologie
xsensible.com
Xsensible is meer dan een schoen. De unieke balanszool zorgt voor een gezonde en natuurlijke lichaamshouding. Meebewegend op jouw energie.
Kamsma Leeuwarden Nieuwe Oosterstraat 22 • Tel. 058 216 24 96 www.kamsmaschoenen.nl/winkels/leeuwarden