Wanneer ik dit schrijf, is het eind februari en buiten ligt een dun laagje poedersneeuw. En toch voel je dat er iets verandert: de prille lente hangt in de lucht. De eerste tulpen staan weer op tafel, sneeuwklokjes steken hun kopjes boven de grond en vogels fluiten met meer overtuiging. Als de zon schijnt, voelt dat als een voorzichtige belofte: het duurt niet lang meer of het is voorjaar.
23
Podcasts vol fietsverhalen
Tijdens fietstochten door Friesland knoopt Johan Span gesprekken aan met mensen die hij onderweg ontmoet. Een compilatie van die ontmoetingen is te beluisteren in zijn podcast: verhalen die boeien, ontroeren, informeren en inspireren.
CEES FLOWERSHOP
SCHOOT IN DE ROOS
Na zijn diensttijd vroeg zijn broer Jaap of hij achter zijn Spar-winkel niet een bloemenzaakje wilde beginnen. En zo ontstond in 1973 Cees Flowershop in een ruimte van tien bij twee meter.
Beste lezers,
In januari kwamen we als redactie met uitgever Doede Vellema in Kota Radja bij elkaar voor een frisse start van het nieuwe jaar. We kwamen tot mooie ideeën voor een sprankelende maart-editie.
Toen alle artikelen en foto’s binnen waren, werd ik gebeld door Doede. Hij had het trieste bericht ontvangen dat onze redacteur Koesma Basdew plotseling was overleden. Dan weet je even niet wat je moet zeggen. Een paar dagen eerder complimenteerde ik haar nog met haar motiverende column. Haar woorden over groei, verandering en vooruitgang kregen ineens een hele andere lading. Onze redactie was en is erg aangeslagen. Het is niet te bevatten dat zo’n positieve, krachtige vrouw en fijne collega er ineens niet meer is.
Koesma schreef in haar laatste column de volgende woorden, die zo tekenend zijn voor haar betrokkenheid bij andere mensen: “Uiteindelijk gaat het niet om de eindstreep, maar om hoe je daar komt: wat je onderweg leert, de mensen die je ontmoet, de energie die zij meebrengen en het gevoel dat ze je geven.” Lieve Koesma, bedankt voor alles wat jij ons en onze lezers hebt meegegeven.
21
LENTEKRIEBELS
Vrijdag 20 maart begint de lente. Ik vind het een voorrecht om in een land te wonen dat vier seizoenen kent. We werden in januari zelfs verwend met het noorderlicht. En met veel sneeuw, dat is in jaren niet gebeurd. Toch is het ook heerlijk dat de lente eraan komt. De echte lentekriebels gaan aan mij voorbij, als je begrijpt wat ik bedoel, maar al het mooie dat deze tijd van het jaar brengt, geeft een bijzonder gevoel.
Wisselend tij in de Schepenbuurt
‘Bouwen, bouwen, bouwen’ was het parool in de jaren vijftig van de vorige eeuw. We vinden het nog steeds terug in actuele verkiezingsprogramma’s. Eén van de wijken die in de naoorlogse wederopbouwperiode werd gerealiseerd was de Leeuwarder Schepenbuurt. In WIJKWIJZER neemt Henk de Vries een wijk onder de loep en verbindt hij het heden met het verleden.
13
Herinnert u zich deze nog? 05
Wilde Wijk verbindt al vijf jaar Huizum-West met kunst, lef en ontmoeting 09
Hubert Heeringa: ‘Het mooiste is naar huis rijden, van het theater weg’ 10
Liwwadder Kolom van Melvin van Eldik - Frijdachmerk 11
Column De wereld van Koesma - Spring in ’t veld 15
Boekbespreking Annette Bons - Vlaag van waanzin – Marianne & Theo Hoogstraaten 17 Prijspuzzel 25
Koesma Basdew Sociaal bewogen en maatschappelijk geëngageerd, schrijft daarover op prikkelende wijze.
Riemie van Dijk Altijd op zoek naar verhalen die raken, blijven hangen en doorverteld worden.
Ritsko van Vliet Plaatst het Leeuwarden van de jaren 70 en 80 in een persoonlijk perspectief.
Annette Bons Verzot op lezen; schrijft blogs en recensies over boeken.
Het is lastig om na deze beladen woorden de draad van dit voorwoord weer op te pakken. Maar de ontmoetingen die de redactie voor deze editie heeft gehad zijn bijzonder en gaan over veerkracht. We interviewden energieke mensen die hun levenslessen met ons delen. Zoals Johan Span, die na een periode van ziekte besloot zijn oude fiets op te knappen en tochtjes te maken waarbij hij onverwachte ontmoetingen in podcasts ging vastleggen.
Henk de Vries is ook zo iemand die met andere ogen kijkt. Hij schreef prachtige boeken over de geschiedenis van diverse Leeuwarder wijken. Als nieuwe redacteur neemt Henk een wijk onder de loep en verbindt hij het heden met het verleden.
Nu we het toch over wijken hebben: het sociaal-cultureel initiatief Wilde Wijk in Huizum-West bestaat dit jaar vijf jaar. Reden genoeg voor een interview met initiatiefnemer Froukje Draaijer en twee trouwe deelnemers.
Het thema Voorjaar moet natuurlijk hier en daar in deze editie terugkomen. Jeltsje haalt herinneringen op uit haar jeugd in de weilanden rondom Mantgum. Boukje wijdt haar rubriek Nostalgie aan de voorjaarsschoonmaak waar onze moeders en oma’s ieder jaar mee in de weer waren. Veel leesplezier en alvast fijne Paasdagen.
Melvin van Eldik Muzikant-dichter. Beschrijft in het Liwwadders het Leeuwarder stadsleven.
Jeltsje de Boer Zet zich in voor het welzijn van ouderen, voorzitter van UVV Grou.
Boukje Wiersma-Muller Schrijft herkenbare, positieve verhalen en maker van uitdagende puzzels.
Henk de Vries Neemt Leeuwarder wijken onder de loep en verbindt het heden met het verleden.
Ritsko van Vliet
HERINNERINGEN VAN EEN ZEVENTIGER AAN DE JAREN ZEVENTIG
HERINNERT U ZICH DEZE NOG?
Het is frappant hoe een flard muziek je geheugen op gang kan brengen. Een paar tonen van Crosby, Stills, Nash & Young en je ligt weer in een duinpan verstrengeld in de armen van een vakantieliefde. Of Peter Maffay met Du brengt de smaak van Asbach Uralt met cola op je lippen. Volgens geheugenpsycholoog Douwe Draaisma, die een deel van zijn jeugd in Leeuwarden doorbracht, bevindt ons popvenster zich tussen het vijftiende en vijfentwintigste levensjaar. Het waarom hiervan leg ik hier niet uit, daarvoor raad ik zijn podcast Leven in muziek aan. De afgelopen maand heb ik wat flashbacks verzameld om in deze rubriek te delen.
MOVE ON UP – CURTIS MAYFIELD
Elke keer als ik dit nummer hoor, moet ik denken aan de periode dat ik na een bewogen jeugd het heft in eigen handen nam. Ik werd als kind van het ene gezin naar het andere geschoven. Op een bepaald moment bepaalde ik zelf waar ik ging wonen. Mijn vriend Freek kreeg zijn ouders zover dat hij zijn slaapkamer met mij mocht delen. Ik werd diskjockey en was niet langer financieel afhankelijk van anderen. Een ander leven lonkte. Curtis Mayfield motiveerde mij met de regels: “Move on up and keep on wishing. Remember your dream is your only scheme so keep on pushing”. Het nummer staat niet voor niets in mijn Insta-profiel.
COMME J’AI TOUJOURS ENVIE D’AIMER –
MARC HAMILTON
Veel liedjes associeer ik met een bepaalde discotheek waar ik in de jaren zeventig draaide. Toen Comme j’ai toujours envie d’aimer een hit was, werkte ik voor het eerst in een Leeuwarder discotheek. Na De Hof van Holland in Bolsward en La Dolce Vita in Franeker kreeg ik een contract bij de Crazy Horse Saloon. Na café De Plantage en de
die er meer aan overhielden dan ik, want Nederland verloor de finale tegen Duitsland. Maar het was een onvergetelijk muzikaal avontuur.
ROSE OF CIMORRON – POCO
Begin jaren zeventig leerde ik via mijn vader Theo van der Geest kennen. Hij was etaleur bij Janssen Mode op de Nieuwestad en plakte pa’s oude affiches op karton. Hij liet mij muziek horen waar ik nog geen weet van had. Ik was thuis in het commerciële top-40-werk en door mijn Indische vrienden in de soulmuziek, maar via Theo maakte ik kennis met de countryrock van Buffalo Springfield, The Flying Burrito Brothers en Poco. Muziek die hij zo in zijn hart had gesloten dat hij zich destijds als goochelaar Poko noemde. Laatst nam ik Theo mee naar de muzikale Los Angeles City Trip van de band Her Majesty, waar Poco ook voorbijkwam. In gedachten zaten wij weer bij Theo op de kamer eindeloos platen te draaien. ■
gaybar Monsieur begonnen Otto van Gelderen en Theo Minnema een bar-dancing in de Grote Hoogstraat. Het nummer van Marc Hamilton was een schuifelplaat van jewelste. Ik had mijn oog laten vallen op een mooi blond meisje, maar er stonden teveel jongens omheen die iets beter gebouwd waren dan ik. Terwijl ik het Franse nummer draaide, schuifelde ik in gedachten met haar op een halve vierkante meter dansvloer van de Crazy Horse Saloon.
RUCKI ZUCKI – ERNST NEGER
Tijdens een carnavalsitem op NPO1 hoorde ik op de achtergrond het Duitse feestnummer Rucki Zucki. Dat bracht een heerlijke herinnering naar boven. Ik kende het nummer uit mijn dj-tijd in het Ruhrgebied. Onder de titel München Mensen maakte ik in 1974 op de melodie van Rucki Zucki een lied in het kader van het WK-voetbal in Duitsland. Ik nam het op samen met de Leeuwarder band Bridge en het Telstar-label van Johnny Hoes bracht de plaat uit. Een gulden van de opbrengst was voor Aktie Sportpiek, die zich inzette voor de gehandicaptensport in Leeuwarden. Ik denk dat
Als er lezers zijn die nostalgische gedachten hebben bij een bepaald nummer uit de jaren zestig, zeventig of tachtig dan wil de Seniorenkrant die graag ontvangen. Het liefst nog voorzien van een foto uit die tijd. Dan maakt de redactie hier een mooi “Herinnert u zich deze nog?”-artikel van. Reacties zijn welkom via info@seniorenkrant.nl
Vlnr: Pieter Jan Roos, Ritsko van Vliet, Rudi Bonnema, Melle Jan Kleisma, Gerard Dijkstra. Op de voorgrond: Age van der Zee.
Iedereen verdient een betaalbaar huis. We bouwen in de stad en dorpen 15.000 woningen bij waarvan 30% sociale huur. Senioren en mensen met een zorgvraag krijgen extra aandacht.
Van een goede start voor kinderen tot zekerheid voor volwassenen: we pakken armoede aan, creëren banen en investeren in onderwijs en jongeren.
We kiezen voor schone energie, meer groen en een sterke circulaire economie. Zo bouwen we aan een gezonde toekomst voor onze stad en de dorpen.
Iedereen telt mee. We staan voor inclusie, cultuur en sport voor iedereen. We geven inwoners en met name jongeren een echte stem over de toekomst.
STEM OP 18 MAART!
1 april 2026 9:45 - 13:00
Meer informatie en aanmelden via www.doortrappen.frl of gemeente Leeuwarden via 14-058 Deelname aan de Doortrappen fietstocht is gratis.
Fijn wonen, overal Eerlijke kansen
Gezonde toekomst
Samen Sterker
BEKIJK AL ONZE PLANNEN HIER
Hein de Haan Nathalie Kramers
De oorsprong van Johans fietsverhalen gaat terug naar 2012. “Ik was een Bourgondiër; het goede leven ging niet aan mij voorbij. In 2012 kreeg ik een beroerte, daarna een ablatie vanwege hartritmestoornissen en vervolgens een bacteriële infectie. Ik heb vijf weken in het ziekenhuis gelegen. Ik ben er honderd procent uitgekomen. Als er engeltjes bestaan, had ik ze allemaal op mijn schouder.”
Hij besloot dat het roer om moest. “In de garage stond een oude fiets, onder het spinrag en met lege banden. Die heb ik laten opknappen. Daarna heb ik het fietsen uitgevonden.”
MAG IK MET U EEN VERHAALTJE OPNEMEN?
“Onderweg tref je altijd mensen met wie je een praatje maakt. Maar na dat praatje was het altijd voorbij,” vertelt Johan. Daarom volgde hij het voorbeeld van Sjouke Lousma van Omrop Fryslân. “Ik neem mijn voicerecorder mee en begin meestal luchtig: ‘Mooi uitzicht, mooi weer hè?’ Daarna vraag ik: ‘Ik maak podcasts, mag ik met u een verhaaltje opnemen?’ Als mensen het goed vinden, pak ik mijn
Riemie van Dijk
Noem de tachtigjarige Johan Span vooral geen journalist. Daar heeft hij nooit voor geleerd en dat interesseert hem ook niet. Praten en, vooral, vragen stellen leerde hij als vrijwilliger bij de lokale omroep Mercurius, waar hij al jarenlang op zondag een eigen indoorsportprogramma maakt. Die vaardigheden neemt hij mee tijdens zijn fietstochten door Friesland, waar hij gesprekken aanknoopt met mensen die hij onderweg ontmoet. Een compilatie van die ontmoetingen is te beluisteren in zijn podcast: verhalen die boeien, ontroeren, informeren en inspireren.
Zo sprak hij in Oudkerk met een oudijsmeester van de Elfstedentocht: “Een geweldig verhaal over ijsbeleving.” Ook ontmoette hij Piet Paulusma, die volgens Johan heel toegankelijk was. “Maar meestal praat ik met mensen die ik niet ken. Die verhalen zijn vaak nog mooier.”
PRAKKISEREN: DIT IS WAT!
Het verbaast Johan hoe open mensen zijn. “Ik ben oprecht nieuwsgierig, maar word niet te intiem. Tijdens een gesprek voel ik wel aan wat iemand kwijt wil. Anders schakel ik over.” Sommige verhalen zijn heftig. “Ik fietste eens ergens midden in het land richting Bolsward. Het pad was amper dertig centimeter breed. Ik zag een bankje met een fiets ertegenaan.
Op het bankje zat een vrouw voor zich uit te staren. Mijn gevoel zei: hier zit iets achter. En dat klopte. Ze was alles kwijtgeraakt: haar partner, haar werk, haar huis. Acht maanden had ze in een auto geslapen. Alleen het contact met God was gebleven. Toen ik weer op de fiets stapte, heb ik nog een uur zitten prakkiseren: dit is wat! Het raakt je, maar het moet ook weer
van je afglijden. Je kunt niet de hele wereld op je nek nemen.”
DRIE DAGEN LATER
WAS DE TENT WEG
Dat zijn podcasts worden beluisterd, merkt Johan soms ook. “Langs de Dokkumer Ee, in het Leeuwarder Bos, zag ik aan de overkant van een slootje een tentje staan. Nooit zag ik er iemand bij, tot ik er op een dag een man zag zitten: in zijn onderbroek, zonder sokken of schoenen, met een flesje bier in de hand. Ik ben naar hem toegegaan.” De man vertelde dat hij verkeerde keuzes had gemaakt en op straat was beland. Hij sliep in het bos en ging naar het Leger des Heils voor eten. “Aan het eind van het gesprek had hij tranen in de ogen. Ik vroeg: ‘Voel jij je in de steek gelaten?’ Hij zei: ‘Ja, ik weet niet meer wat ik moet doen.’” Een week later was de tent verdwenen. “Blijkbaar was iemand in actie gekomen.”
GENIETEN VAN HET
FRIESE LANDSCHAP
Johan geniet van zijn lange fietstochten door het Friese landschap. “Meestal rijd ik zestig tot zeventig kilometer. Als ik in vorm ben, tachtig tot negentig. Soms drink ik een paar kopjes koffie op een terras, maar meestal
zoek ik een theetuin op. Zolang ik gezond ben, ga ik door met het maken van podcasts en interviews.”
Anekdotes over een groenteman die na vijftig jaar stopt of een gesprek met starter André de Vries uit Leeuwarden over zijn reis van de dorpsijsbaan naar de Olympic Oval in Milaan laten zien dat Johan niet alleen van de natuur houdt, maar vooral van de mensen en hun verhalen.
De podcasts met fietsverhalen van Johan Span zijn te beluisteren via johanspan.com. Zijn verslagen over tennis, kaatsen en basketbal zijn te lezen en te beluisteren bij Omroep Leeuwarden. ■
“IK BEN OPRECHT NIEUWSGIERIG, MAAR WORD NIET TE INTIEM. TIJDENS EEN GESPREK VOEL IK WEL AAN WAT IEMAND KWIJT WIL. ANDERS SCHAKEL IK OVER.”
Johan Span in gesprek met André de Vries, eigen foto.
Johan Span bij het kaatsen, foto Henk Bootsma.
Mantelzorgcafé
Ontmoet andere mantelzorgers
In Leeuwarden, Stiens, Grou of Warga
Wil je graag andere mantelzorgers ontmoeten, ervaringen en tips delen of er gewoon even tussenuit? Kom naar één van onze mantelzorgcafés!
In verschillende wijken en dorpen organiseert Amaryllis mantelzorgcafés. Hier kun je met andere mantelzorgers koffiedrinken en ervaringen uitwisselen. Er zijn ook lezingen of andere activiteiten. Heb je vragen of wil je meer informatie? Wij zijn er ook.
Bekijk hier onze agenda
www.amaryllisleeuwarden.nl
Financiële zorgen om dementie
Wanneer mensen met dementie hun financiële zaken niet meer zelfstandig kunnen regelen, biedt BewindPlus Friesland uitkomst. Wij nemen de financiële zorg volledig uit handen - met aandacht, respect en maatwerk.
Wij helpen u om te ontlasten en financiële rust te bieden.
Wat wij bieden:
• Volledige overname van financiële administratie
• Bescherming tegen schulden en misbruik
• Transparante communicatie met familie en zorgverleners
• Snelle intake en persoonlijke benadering
BewindPlus Friesland is aangesloten bij en lid van:
Wilt u meer weten?
Neem gerust contact met ons op: BewindPlus Friesland 058 - 216 595 95 info@bewindplusfriesland.nl www.bewindplusfriesland.nl
Ouder worden doe je samen
Wilt u zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, met maximale regie over uw leven? Dan is Nijlânstate een perfecte plek om samen te genieten van het leven, met vele voorzieningen en sociale activiteiten.
Daarnaast beschikt Nijlânstate over een zorgteam dat dag en nacht aanwezig is. Heeft u nog geen zorg nodig? Dan is dat een prettige zekerheid voor de toekomst.
SYMFONISCH CONCERT
Vr 13 mrt | 20.15 uur
Martinikerk Franeker
Za 14 mrt | 20.15 uur
Grote- of Jacobijner kerk Leeuwarden
Zo 15 mrt | 15.00 uur
Martinikerk Bolsward
Zo 29 mrt | 15.00 uur ‘De Duif’ Amsterdam
Programma
• PREMIERE ‘Spring in Ukraine 2022’ Symfonisch gedicht Hoite Pruiksma
• 6e Symfonie Anton Bruckner
In lokaal 111 van broedplek
DOAS valt ons een warm welkom ten deel van Froukje, Lieneke en Wiebo (de laatsten zijn beiden buurtbewoners, deelnemers en enthousiaste vrijwilligers).
De tafel in de sfeervol ingerichte huiskamer ligt bezaaid met uitnodigende flyers van Wilde Wijk-activiteiten. Schilderijen en gedichten aan de wand vertellen wat buurtbewoners bezighoudt.
EEN TWEEDE THUIS
Gastheer Wiebo weet de essentie van Wilde Wijk prachtig te verwoorden. “Hier kun je jezelf zijn. We zijn een gezellige club mensen met aandacht voor elkaar. Het inloopatelier heeft een lage drempel: aanmelden hoeft niet, je komt wanneer je wilt. De bijdrage is laag: €6,- voor een dagdeel, inclusief koffie, thee en koekjes.”
Opvallend is dat bij Wilde Wijk vaak alleenstaande mannen komen. “Dat is omdat ze zich hier prettig voelen, samen lol hebben, elkaar een schouderklopje of zelfs een knuffel geven. Laatst noemde een man dit zijn tweede thuis.”
JE HART LATEN SPREKEN
De activiteiten bij Wilde Wijk zijn meer middel dan doel. “Het gaat niet direct om het leren schilderen of het
Riemie van Dijk
WILDE WIJK VERBINDT AL VIJF JAAR HUIZUM-WEST MET KUNST, LEF EN ONTMOETING
In Huizum-West is Wilde Wijk in vijf jaar tijd uitgegroeid tot veel meer dan een creatieve ontmoetingsplek. Het is een veilige haven waar buurtbewoners elkaar vinden, verhalen delen en hun talenten ontdekken. Hier ontstaan vriendschappen, groeit zelfvertrouwen en krijgt de wijk letterlijk en figuurlijk een stem. Wat begon als een initiatief van Froukje Draaijer, is nu een plek waar kunst het middel is en verbinding het doel.
schrijven van een gedicht. Het gaat erom dat buurtbewoners elkaar leren kennen en dat jij je als mens laat zien. Een mooi voorbeeld daarvan is ‘Podium met Passie’. Wanneer iemand vertelt over zijn of haar passie, hobby of fascinatie, gebeurt het vanzelf. Laatst vertelde een bewoner hoe haar voorliefde voor koken is ontstaan tijdens haar jeugd op Curaçao. We hingen aan haar lippen!” verduidelijkt Froukje.
Wiebo had een vergelijkbare ervaring tijdens het voorlezen van een gedicht in het Verhalencafé. “Zo’n gedicht raakt je. Het komt vanuit het hart; je hart mag spreken.” Uitspraken uit het Leeuwarder spreukenboekje inspireren hem om gedichten in het Liwwadders te schrijven.
Veel mensen maakten tijdens een open podium gebruik van ‘De Kist’ (een podium voor één persoon) om te vertellen wat hen bezighoudt. Lieneke: “Fantastisch hoe vrij mensen soms op die kist gaan staan. Dat iemand dat durft.” Ze herinnert zich een vrouw met een lichamelijke aandoening en een jonge vrouw die door leeftijdgenoten werd uitgesloten, die zich vrij voelden hun kwetsbaarheid te tonen. “Misschien moet ik het zelf ook eens doen,” mijmert ze. Zelf is Lieneke het liefst achter de schermen bezig.
MENSEN AANSPREKEN
Froukje heeft haar eigen manier om mensen voor Wilde Wijk-activiteiten te enthousiasmeren. “Als ik door de wijk loop, spreek ik mensen aan.” Zo sprak ze in het Julianapark een Oekraïense man die op een trommel speelde en vertelde hem over Park-Podium. “Dat podium heeft de man vervolgens letterlijk gepakt.” Een door de wijk zwervende jongeman wist ze zover te krijgen een gedicht voor te dragen en een lied te zingen.
VEERKRACHT EN VERBINDING
Het unieke concept van Wilde Wijk zorgt voor veerkracht en verbinding. Lieneke herinnert zich de trots van de man die ondanks zijn zenuwen tóch voor publiek speelde. En twee
Activiteiten (onder andere):
mannen die elkaar voorheen niet kenden, maakten samen een hilarisch hoorspel. Froukje ziet vriendschappen ontstaan. “Ik merk dat mensen elkaar thuis bezoeken en de ander om hulp durven te vragen.”
Wiebo schuift donderdags aan bij de eetgroep. “Reuzegezellig. Met een groepje eten en kletsen we anderhalf uur met elkaar. Daarna gaat ieder weer zijns weegs. Dat is toch veel gezelliger dan met een bordje op schoot voor de televisie zitten?” ■
- Gesubsidieerde activiteiten worden begeleid door een professional
- Kosten meestal €6,- (soms gratis)
- Check of je een bijdrage van maximaal €300,- kunt krijgen uit het Volwassenenfonds Sport & Cultuur: www.leeuwarden.nl/check
Vlnr: Wiebo, Froukje en Lieneke, foto Simon van der Woude.
Foto archief Wilde Wyk.
Foto archief Wilde Wyk.
‘HET MOOISTE IS NAAR HUIS RIJDEN, VAN HET THEATER WEG’ HUBERT HEERINGA
Multi-instrumentalist Hubert Heeringa (62) speelt met de groten der aarde. Eigenlijk is hij zelf één van de groten der aarde, maar zijn bescheidenheid is nog groter dan zijn muzikale talent: van roem wil hij niks weten. “Uiteindelijk is het allemaal vergankelijk.”
Hij staat bekend als de man met het hoofddoekje. Het dragen van de bandana begon toevallig. “Ik speelde op Curaçao en ik zat in de zon weg te branden. Naast me lag een doek dat ik om mijn kop heb gebonden. Iemand zei: ‘Dat staat je goed, moet je ophouden.’” Het levert hem af en toe commentaar op. “Ik viel een keer in voor iemand in een orkest en een van de muzikanten vroeg of ik de bandana wel mocht dragen. ‘Ik zit toch niet bij het orkest,’ zei ik. ‘Ik remplaceer iemand.’ Als ze hadden gevraagd of ik het af wilde doen, had ik dat niet gedaan, trouwens.” Net zo kenmerkend als zijn bandana, zijn de oorbellen. “Op een dag keek ik in de spiegel en dacht ik: ik zie eruit als een parkeerwachter. Ik had een snor en werd al wat kalend. Ik heb toen mijn haar en snor afgeschoren, en een oorbel en tattoo laten zetten. Allemaal in een tijdsbestek van anderhalf uur.”
TWEELING
Hubert (hij is vernoemd naar de lievelingsoom van zijn Belgische moeder) is de jongste van drie kinderen. Hij heeft een tweelingbroer (“we zijn
twee-eiig”) en een oudere zus. Zijn grootmoeder is tijdens de Eerste Wereldoorlog naar Nederland gevlucht, waar ze is gebleven. Haar familie woonde in Antwerpen, waar ze in goud en diamanten handelden. Hun voorouders waren gevluchte joden. “Er zijn foto’s van mijn overgrootmoeder in de haven. Lange jurk met sleep, parasolletje in haar hand, met op de achtergrond van die grote, ouderwetse schepen.” Zijn opa was ook beroepsmuzikant. “Hij speelde onder andere piano bij de stomme film.”
Na de Tweede Wereldoorlog reisde zijn moeder als violiste en pianiste de hele wereld over. “Ze was een
geëmancipeerde vrouw.” De vader van Hubert was hoornist en kwam uit IJlst. Ze ontmoetten elkaar bij het Frysk Orkest en belandden in Leeuwarden, waar Hubert in de Ferdinand Bolstraat werd geboren. Later verhuisden ze naar het Van Harinxmakanaal. “Er liep daar altijd een man met een doedelzak te spelen, waarschijnlijk mocht hij dat thuis niet. Ik vond het gebied daar, de Froskepolle, een heel naargeestige plek. Vroeger werden daar mensen opgehangen, weet ik nu.”
KONINKLIJKE FAMILIE
Als zijn ouders moesten repeteren, namen ze de kinderen mee. “Dan zat ik daar met wat Lego of een kleur-
boek. Ik vond het altijd heel interessant. Wat doet die hobo, die pauk, die harp? Welke functies hebben ze in het orkest? Daar heb ik nu veel profijt van. Ik kan zo een melodie bedenken.” Op tienjarige leeftijd kreeg hij een viool onder zijn kin geduwd, net als zijn broer en, eerder, zijn zus. Een opleiding tot muzikant lag voor de hand. “Op de lagere school vroeg ik eens aan een klasgenoot wat zijn vader voor werk deed. Groenteboer, was het antwoord. Ik was helemaal verbaasd. Tot op dat moment dacht ik dat iedereen muzikant was.”
PRIJS
School was niet aan hem besteed. “Ik heb op een ratjetoe aan scholen gezeten.” Hubert zat in verschillende bandjes en speelde, naast viool, ook saxofoon. “Douwe Heeringa, een achterneef van me, ging liedjes van Brel zingen en vroeg mij en Peter van der Zwaag om mee te spelen. Zo ben ik erin gerold. Er lopen in de muziekwereld, net als in de voetbalwereld, scouts rond en Peter en ik werden gescout door Jenny Arean, die een nieuw programma ging maken.” Hubert en Peter wonnen vervolgens de Scheveninger begeleidersprijs.
Hubert Heeringa met o.a. Syb van der Ploeg bij de muziekproductie Motel Westcoast.
WORKAHOLIC
Sindsdien heeft Hubert nooit om werk verlegen gezeten. De lijst met mensen met wie hij heeft gewerkt, is lang en indrukwekkend: Ten Sharp, René Froger, de Toppers, Willeke Alberti, Liesbeth List, André Hazes senior, Beste Zangers, 3JS, Syb van der Ploeg, Veldhuis en Kemper, Rob de Nijs, Nico Haak, Sugar Lee Hooper en Cirque du Soleil. Hij reist de hele wereld over. Inmiddels speelt hij alle saxen (alt, tenor, sopraan, bariton), viool, chromatisch mondharmonica, de ewi (“een elektronisch blaasinstrument, daar ben ik in gespecialiseerd”), percussie, een klein beetje bugel, een klein beetje piano en kan hij zingen. Behalve live spelen, speelt hij ook veel muziek in dat bijvoorbeeld later wordt gebruikt bij optredens en maakt hij muziekarrangementen. “Dat doe ik in mijn thuisstudio.” Hubert erkent dat hij een workaholic is. Gelukkig krijgt hij hulp van zijn vrouw. “Ze regelt mijn administratie, mijn agenda en maakt eten voor me als ik op pad moet, zodat ik me kan concentreren op mijn werk.”
CORONA
Ondanks zijn indrukwekkende staat van dienst voelt hij geen trots. “Ik heb hier nooit voor gekozen. Dit werk voelt voor mij als een muurtje verven, ik voel er niet heel veel bij. Als ik morgen een miljoen win, verkoop ik alles. De coronatijd heeft mijn ogen geopend. Het was een verademing om even geen muziek te
“DIT
WERK VOELT VOOR MIJ ALS EEN
MUURTJE VERVEN, IK VOEL ER NIET HEEL VEEL BIJ”
maken. Ik heb de tuin op de kop gehad, een tuinhok gebouwd, mijn motor gereviseerd, schilderwerk gedaan.” Erg rock-’n-roll is zijn muzikantenbestaan dan ook niet. “Ze vragen wel eens aan mijn vrouw of ze meegaat, maar waarom? Ik zou nauwelijks tijd voor haar hebben. Eenmaal ter plaatse moet ik spullen opbouwen, sound checken, repeteren met artiesten. Op locatie, zoals bij het tv-programma de Beste Zangers, ben ik tot diep in de nacht bezig.”
Dan: “Het is allemaal vergankelijk. Vroeger keek ik naar al die posters in De Harmonie, van het variété, van Johnny Jordaan. Wie kent dat nu nog?” Zo gaat dat ook met de artiesten van nu, lijkt hij te willen zeggen. “Uiteindelijk is het allemaal totaal onbelangrijk. Ik snap mensen ook niet die met artiesten op de foto willen. Ik heb, denk ik, aan meer dan vijfhonderd cd’s meegespeeld, moet ik die dan in de woonkamer zetten? Het mooiste is richting huis rijden, van het theater weg.” ■
MELVIN VAN ELDIK
Liwwadder Kolom
FRIJDACHMERK
Ik siën un hon teugen de achterkant fan un fiskraam plasse. Meeuwen fechte om stukjes fis in de hondeseik. Hewwe se toch maar un warme hap te pakken fandaach. Achter de HEMA skoaiert un wat onfris útsiënde man mij om un euro-tsje foar wat te eten seit y. Ik sêg dat y wel un broadsje fan my krije kèn, maar gyn geld. Ik koop un hotdog en geef ut ‘m. Hij nimt ut an en hapt ‘r glyks smakelek in, maar hij kykt boas. Un bedankje sit er oek niet in. Hij het liever geld. Hij brabbelt noch wat, maar syn woarden wurde overstemd deur herrie út un gelúdsboks om ‘e nek fan un oud mantsje, dy’t waarskynlek afkomstech is út un gebied wat froeger Mesopotamië noemd wurdde. De man oogt fryndelek, mar ik hew un hekel aan dat religieus geraas: foar mij irritante klanken, dy’t in un sekere kadâns de ether in slingerd wurde en waar ik dan ferplicht naar lústere mut, al ist mar foar even. Gelukkech blyft hij noait op één plak staan en loopt deur.
Toen ik as jonge fent un keer un fakânsybaan had bij Rykswaterstaat, deelde ik un kamer met un administratief medewerkster, Coby, dy’t altijd hur radio-tsje an had staan fan half 9 ‘s morgens tot half 5 ‘s middags met ‘gristeleke’ EO múzyk. Sij lústerde graach naar ‘De Muzikale Fruitmand’ un fersoekjespregramma met psalmen, lofzang en gospel: “Ja lieve luisteraars.... en nu Opwekking 615, ‘Waardig is het Lam’, aangevraagd door de familie Ten Hove uit Bunschoten voor de 65-jarige oma Wiesje uit Nunspeet, die al jaren op bed ligt met.....!” Ik had ‘r noait wat fan seid. Ik was daar toch tydelek en wilde gyn kommoasy maken over ut geloof in un kantoorkamertsje.
Bij de ‘Reizende Kookvrouw’, drink ik nog un bakje koffie aan un tafeltsje. Op ‘e merk wurd ik faak ansproken deur un mantsje, dy’t altyd met sinloas geleuter ankomt. Ik prebeer ‘m dan te ontwyken, omdat ik weet dat y flak teugen myn gezicht begint aan te hijgen, onferstaanber praat met drúpend fliber út syn freet, mar nou hij plotseling fanút ut niets tefoarskyn komt kèn ik ‘m niet ontwyke. Disse keer wil ik niet onbeleefd weze en wil ‘m wel aanhore, maar bij syn eerste sin kwijlt y al un kwak in myn koffie en wat op myn gezicht. Ik baal er fan en sêg, dat y opsoute mut. Gadfer-de-gadfer. Ik krij un nieuw bakje fan ‘De Reizende Kookvrouw’: ut is pas krisis at de koffie op is. ■
Hubert Heeringa in zijn thuisstudio.
TWEE
GENERATIES, ÉÉN MISSIE: OPKOMEN VOOR
‘De oudere senior en de jongere senior,’ noemen ze zichzelf gekscherend: Jannie Atsma (62) en Jeanet Dijkema-Reinders (80). Ze leerden elkaar 30 jaar geleden kennen in het kader van hun betrokkenheid bij het CDA. Jannie is nu verkiesbaar als raadslid voor het CDA in de gemeente Leeuwarden (lijst 4, nummer 5). Ze heeft onder andere ouderen in haar portefeuille. Jannie en Jeanet steken regelmatig de koppen bij elkaar om te praten over onderwerpen die ouderen aangaan, zoals wonen, veiligheid en welzijn.
De eerste keer dat ze elkaar ontmoetten, was tijdens een busreis die Jeanet organiseerde naar Den Haag om op bezoek te gaan bij Joop Atsma
OUDEREN
(oud-Tweede Kamerlid en voormalig staatssecretaris), de broer van Jannie. Jeanet was twaalf jaar lang statenlid voor de CDA-fractie. Ook was ze negentien jaar actief voor de Protestants Christelijke Ouderen Bond.
LAAGGELETTERDHEID
Een van de onderwerpen waar Jannie zich voor inzet, is laaggeletterdheid onder ouderen. “Het gaat niet eens zozeer om het lezen van een boek, maar stel dat je een brief krijgt van de woningstichting? Of dat je iets op Marktplaats wilt zetten?’ Ook veiligheid verdient aandacht. ‘Er zijn steeds minder lantaarnpalen. Tegels liggen scheef door boomwortels, wat lastig is als je een rollator hebt of minder goed ter been bent,’ zegt Jeanet.
ANDERE WOONWENSEN
Wonen is een belangrijk onderwerp in de Nederlandse samenleving. Niet alleen voor jongeren vanwege het woningtekort, maar ook voor ouderen, die andere wensen hebben dan jongeren. ‘Ze hebben behoefte aan een gemeenschapsruimte, een plek waar je elkaar kunt ontmoeten, openbaar vervoer en voor-
zieningen in de buurt, zoals een bibliotheek of een arts,’ somt Jannie op.
ACTIVITEITEN
Jeanet woont ruim 57 jaar in Bilgaard en weet hoe belangrijk het is dat er activiteiten worden georganiseerd die zorgen voor sociale verbinding en eenzaamheid tegengaan. Datzelfde ziet Jannie in Stiens, waar zij al 30 jaar woont: ‘Er komen heel wat ouderen in het dorpshuis Nije Skalm.’ Hetzelfde geldt voor het wijkcentrum in Bilgaard. Jaap, de man van Jeanet, is er vrijwilliger. ‘Sport-, toneel- en muziekverenigingen draaien vooral op oudere vrijwilligers,’ zegt Jannie. ‘Ze zijn een groot goed.’ Voor Jannie is het helder: ouderen verdienen een vaste plek op de agenda van de gemeenteraad. ‘De groep ouderen groeit, daar moet je beleid voor blijven maken.’ ■
In WIJKWIJZER neemt Henk de Vries een wijk onder de loep en verbindt hij het heden met het verleden.
WISSELEND TIJ IN DE SCHEPENBUURT
‘Bouwen, bouwen, bouwen’ was het parool in de jaren vijftig van de vorige eeuw. We vinden het nog steeds terug in actuele verkiezingsprogramma’s. Eén van de wijken die in de naoorlogse wederopbouwperiode werd gerealiseerd was de Leeuwarder Schepenbuurt.
De wijk ligt ingeklemd tussen het riviertje de Potmarge en de Condensfabriek en kwam tussen 1952 en 1960 tot stand. De Schepenbuurt dankt haar naam aan de jachthaven die aan de oostelijke kant in 1956 werd aangelegd. De straten kregen namen van scheepstypes. Uitzondering hierop was de Pieter Stuyvesantweg die al eerder werd bebouwd.
Door de bouw op deze locatie beleefden de eerste bewoners van deze wijk een valse start. De Potmarge was sterk vervuild en stonk enorm tijdens zomerse dagen. Bij noordenwind verspreidden de Condens en Koopmans meelfabriek onaangename luchten over de buurt. Aan de oostkant lag de vuilverbrandingsinstallatie en deze was berucht vanwege de dodelijke dioxine-uitstoot. Door de aanleg van een waterzuiveringsinstallatie, strengere milieueisen en het opdoeken van de vuilverbranding verbeterde de situatie.
EERSTE FLATWONINGEN
De Schepenbuurt had bij de realisatie meerdere primeurs. Zo werden er naast houtrijke woningen de eerste flatwoningen gebouwd. Tijdens de bouw kon architect Douwe Witteveen een noviteit installeren: een net ontwikkeld centraal antennesysteem. Gelet op de dreiging van een nieuwe oorlog werden bij de bouw de wanden van enkele flatgebouwen in 1957 extra verstevigd.
GLOEDNIEUW WIJKGEBOUW
Rondom het verzorgingscentrum
Greunshiem is de inrichting gewijzigd, maar qua bouw en uiterlijke structuur is er verder weinig veranderd in de wijk. Het gedateerde en energie slurpende wijkgebouwtje ‘it Skiphûs’ is begin maart van dit jaar gesloopt. Bouwbedrijf de Vries bouwt op dezelfde plaats een prachtige nieuwe ankerplaats naar een veelbelovend ontwerp van J.O.N.G. architecten. Wijkvoorzitter Jery de Haan, die met medebestuursleden jarenlang dapper gestreden heeft voor een nieuw wijkgebouw, hoopt dat het nog dit jaar in gebruik wordt genomen.
Wat de bewoners betreft hebben er in de loop van de tijd in aard en omvang wel grote veranderingen plaats gevonden. Grote, kinderrijke gezinnen hebben plaats gemaakt voor kleine gezinnen en alleenstaanden. Verder is de wijk, met bewoners die naar schatting ruim vijftig verschillende nationaliteiten vertegenwoordigen, multicultureel geworden.
GEUR EN KLEUR
Vanaf het ontstaan van de wijk tot ongeveer 1974 was er sprake van een tweeculturenwijk. Debet hieraan was het afscheid van de kolonie Nederlands-Indië. Daardoor kwamen zo’n driehonderdduizend Indische Nederlanders naar Nederland. Vanuit een tijdelijke opvang in kampen, pensions en hotels kregen zij via de Dienst Maatschappelijke Zorg een woning toegewezen in naoorlogse wijken, waaronder de Schepenbuurt.
Voor de Indische eerste generatie betekende het vertrek een diepe kras op de ziel, maar bij de jeugd verliep de integratie probleemloos. De twee culturen leefden goed naast en met elkaar. In de portieken vermengde de geur van spruitjes en bloemkool zich
met die van nasi goreng en sambal. Ter herinnering aan die tijd werd in 2023 op initiatief van de Stichting Muurkunstwerk Schepenbuurt een wandschildering gerealiseerd. De onthulling vond plaats door Lody van Hek en Henk de Vries die gebroederlijk naast elkaar zijn afgebeeld op het kunstwerk. De creatie van kunstenaar Sidney Waerts zit aan de zijkant van een flat aan de Pieter Stuyvesantweg naast de brug over de Potmarge.
WAT KWAM EN VERDWEEN
Op de wandschildering is ook een elektrische melkkar afgebeeld. Deze symboliseert de ambulante middenstand zoals melk- en groenteboeren en bakkers die vroeger in de wijk actief waren. Het ‘boekje’ was populair. Veel klanten vroegen de verkoper als ze boodschappen hadden gedaan: ‘Kenst ut even opskrieve?’ Als het loon vervolgens binnenkwam, werd de schuld weer afgelost.
Er waren twee winkels in de Schepenbuurt: Drogisterij Prinsen en een kruidenierswinkel van de Spar. Als je snoep of sigaretten of zelfs nylonkousen nodig had kon je 24 uur per dag terecht bij de vele automaten die aan de zijkant van de Sparwinkel waren bevestigd. Tegenwoordig wordt tabak zorgvuldig aan het zicht van de consument onttrokken en ambulante middenstanders zijn uit het straatbeeld verdwenen, maar de herinnering aan een bijzondere buurt is gebleven. ■
EXPOSITIE SPRUITJES MET SAMBAL
Tot 3 mei is er in het Historisch Centrum Leeuwarden een interessante expositie te zien met de naam ‘Spruitjes met Sambal’. Hier vindt u veel informatie over de achtergrond van de komst van de Indische Nederlanders naar Leeuwarden.
De wandschildering met rechts vooraan Henk de Vries.
De melkboer in de Tjalkstraat.
De Spar met de automaten.
EEN FIJN THUIS VOOR ONS ALLEMAAL
Lijsttrekker Julie Bruijnincx en kandidaat Jaap Oosterwijk, allebei D66 Leeuwarden, treffen elkaar in aanloop naar de gemeenteraadverkiezingen. Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. D66 Leeuwarden kiest voor vooruitgang in plaats van stilstand, met plannen die eerlijk zijn en verschil maken. De landelijke positieve energie nemen ze mee naar Leeuwarden, zeker als het aan Julie en Jaap ligt.
Julie is blij met Jaap in de top 14 vanwege zijn voelsprieten in de gemeente. Jaap woont al bijna zijn hele leven in Mantgum en is nu met pensioen. Hij zet zich graag in voor zinnige dingen en zo ook voor de gemeentelijke politiek. Naast zijn betrokkenheid bij D66 is hij ook bestuurslid bij Multifunctioneel Centrum
Wjukken in Mantgum, zit hij in de culturele commissie en is hij onderdeel van de werkgroep Wonen van Dorpsbelang Mantgum.
VAN MIERLO ALS GROTE HELD
Jaap vertelt aan Julie dat hij in ’94 lid is geworden van D66. Hij stemde eigenlijk altijd al op D66. Van Mierlo was zijn grote held. Een vrijdenker, pragmatisch, verbindend, toekomst gericht, rechtstatelijk, internationaal denkend, voor vrijheid van het individu maar altijd met een sociaal hart. En dat is D66 voor Jaap nog altijd. Al liggen zijn prioriteiten landelijk nu vooral bij klimaat, biodiversiteit, onderwijs, kunst en cultuur en onze democratie.
MEER AANDACHT VOOR KUNST EN CULTUUR
Dat een kunstopleiding als Parnas verdwenen is vindt Jaap een grote fout. Ambachtelijk werken aan muziek, theater, dans, beeldende kunst en literatuur brengt verbinding in de samenleving. Het geeft kansen en is een vorm van welzijn.
DOVIDA:
ZORG OP MAAT IN FRIESLAND
Mijn leven, mijn manier. Dat is de slogan van zorgorganisatie Dovida. Vanuit de vestiging in Sneek bieden wij al ruim vijf jaar zorg ondersteuning op maat in Friesland. Samen met het team van Caregivers (zorgverleners) bieden wij thuiszorg zoals wij die zelf ooit zouden willen, zodat senioren langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Met hun leven, op hun eigen manier.
In Nederland hebben meer dan 300.000 mensen een vorm van dementie, een aantal dat door vergrijzing de komende decennia zal verdubbelen. Caregivers van Dovida zijn onder meer gespecialiseerd in dementie, waardoor iemand met
ondersteuning langer thuis zal kunnen blijven wonen. Juist in deze fase telt levensgeluk en praktische, persoonlijke ondersteuning meer dan ooit. Een vertrouwd gezicht dat komt op eigen, vaste tijden draagt hier alleen maar aan bij.
Jaap is dan ook blij dat in het verkiezingsprogramma is opgenomen dat D66 Leeuwarden in wil zetten op investeringen voor verenigingen en cultuur.
OOK THUIS VOOR SENIOREN
Jaap vindt het heerlijk wonen in Mantgum. Er zijn veel voorzieningen, het is een mooie omgeving en er wonen leuke mensen. Dat in het verkiezingsprogramma ook genoemd word dat elke wijk recht heeft op een Multifunctioneel Centrum, net zoals bij hem in het dorp, doet hem goed. En ook het inzetten op slimme woonoplossingen vindt hij waardevol. Zoals mantelzorgwoningen en Knarrenhofjes. In Mantgum zijn ze ook bezig met een Knarrenhofje. Een thuis voor senioren.
En Julie? Die is er klaar voor. Haar oproep? Stem op D66 voor groene en gezonde buurten en dorpen waar het prettig wonen is voor jong en oud op 18 maart 2026! ■
In onze Cirkel van zorg werken wij na samen met onze cliënt, de familie, ons netwerk en andere zorgverleners. Met ons team van ervaren klantcoördinatoren en professionele Caregivers stellen wij een plan op voor de best passende zorg voor de situatie van de cliënt. Centraal hierbij staat de persoonlijke klik tussen cliënt en Caregiver: wij gaan op zoek naar de beste match en starten de zorg direct.
Dovida levert zorg op maat, variërend van enkele uren per week tot 24-uurs zorg. Het kan hierbij gaan om een wandeling, hulp bij aankleden of meegaan naar het ziekenhuis, persoonlijke verzorging of juist om emotionele steun. Een groot deel van de zorgverlening wordt vergoed vanuit de WLZ (wet langdurige zorg) en de WMO (wet maatschappelijke ondersteuning). Het is ook mogelijk om via PGB (Persoons Gebonden Budget) ondersteuning te krijgen of op particuliere basis. Verder bieden wij met vervangende mantelzorg extra ondersteuning voor mantelzorgers.
Wij helpen dus niet alleen de cliënt, maar ontlasten ook de directe cirkel eromheen. Hierbij werken wij samen met andere zorgprofessionals als huisartsen, casemanagers van zorgorganisatie binnen het netwerk dementie, wijkverpleging en WMO-consulenten. Alles om de zorgvraag uit handen te nemen en zo snel mogelijk te zorgen voor persoonlijke, oprechte zorg op maat.
WERKEN ALS CAREGIVER
BIJ DOVIDA FRIESLAND
Vind jij het ook belangrijk dat senioren zo lang en zo veilig mogelijk thuis kunnen blijven wonen? En zou je hier graag jouw steentje aan bijdragen? Heb je daarnaast een zorghart én sta je altijd klaar voor anderen? Dan zijn we op zoek naar jou!
GEÏNTERESSEERD IN WAT WIJ VOOR U KUNNEN BETEKENEN? Bel 0515 – 740 251 voor een oriënterend gesprek of lees meer over ons en de ervaring met onze zorg op dovida.nl/friesland.
KOESMA BASDEW
De wereld van Koesma
SPRING IN ’T VELD
Hoe ouder we worden, hoe dichter we bij ons- geloof ik dat het universum je ondersteunt wan- vooruitgang zitten niet in eindeloos doorgaan,
IN MEMORIAM
Zoals u in het voorwoord hebt kunnen lezen, kregen wij kortgeleden het intens verdrietige bericht dat redactielid Koesma Basdew volkomen onverwacht is overleden.
We kunnen nog steeds niet bevatten dat onze warme, energieke, betrokken collega er ineens niet meer is...
In overleg met de familie is besloten om haar laatste column, die zij vlak voor haar overlijden schreef, wel te plaatsen. Nog een laatste keer Koesma haar positieve levenslustige kijk op het leven in De wereld van Koesma.
We zullen haar enorm missen en wensen haar familie en vrienden heel veel sterkte met dit immense verdriet.
Met 35 dorpen binnen de gemeentegrenzen van Leeuwarden vraagt leefbaarheid buiten de stad om gerichte aandacht, vinden Teunis van der Veen (36) en Marrit Wijnia (21) van de BoerBurgerBeweging. Vooral ouderen dreigen volgens hen in de knel te komen. Teunis en Marrit stellen zich verkiesbaar als raadslid voor de BBB in de gemeente Leeuwarden en staan op respectievelijk nummer 1 en 2.
Teunis is een boerenzoon en werkt als medewerker voor de BBB-fractie in de Provinciale Staten. Via een bekende raakte hij betrokken bij de partij: ‘De BBB is natuurlijk vooral bekend geworden vanwege de crisis in de agrarische sector, maar de partij is ook heel sociaal. Wat mij aanspreekt bij de BBB is dat we omkijken naar elkaar. Caroline zegt: “Loop mee met de zwaksten, dan blijft niemand achter”.’
In een gemeente als Leeuwarden dreigt het gevaar dat er bij het maken van beleid alleenwordt gekeken naar de stad. ‘Leefbaarheid in dorpen is minstens zo belangrijk als grote stedelijke plannen,’ benadrukt Teunis. ‘De dorpen vergrijzen sneller en voorzieningenverdwijnen. Niet ieder dorp heeft een huisarts en thuiszorg staat onder druk. De overheid wildat mensen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, maar zonder voorzieningen in de dorpen is dat praktisch niet haalbaar.’ Ook
passende woningen ontbreken. ‘Veel ouderen blijven noodgedwongen in hun inmiddels te grote eengezinswoningen. Alternatieven zijn schaars of van matige kwaliteit.’
Marrit, student Finance & Control aan NHL Stenden Hogeschool, sluit zich aan bij zijn woorden. ‘Het buitengebied moet leefbaar blijven. Als je je hele leven in een dorp hebt gewoond en daar oud wilt worden, dan is het heel heftig als je vanwege je gezondheid moet verhuizen naar Leeuwarden, waar je niemand kent.’
Een ander, belangrijk onderwerp is veiligheid. ‘Veel ouderen, maar ook jongeren voelen zich onveilig op straat als het donker wordt. De veiligheidsbeleving daalt snel,’ zegt Teunis. Overlast speelt daarin een grote rol, onder meer door mensen met verslavingsproblematiek en personen zonder vaste woon- of verblijfplaats.
Ook wijst hij op het hoge drugsgebruik in Leeuwarden en noemt het ‘beschamend’ dat de stad bekendstaat om veel cocaïnegebruik. Ze pleiten dan ook voor een stevige aanpak met meer handhaving en meer preventie. ■
Sauerland is een adembenemend middelgebergte dat vlak over de grens met Nederland ligt. Het staat bekend om zijn glooiende heuvels, dichte bossen en karakteristieke vakwerkdorpen die een unieke, rustgevende sfeer creëren. In combinatie met het Enjoy Hotel met alles inclusief concept is dit een geweldige seniorenreis. De reis is inclusief: 4x overnachting met ontbijtbuffet • 4x lunch of lunchpakket • 4x diner • Dagelijks consumpties gratis tussen 17.00u. 24.00u. Frisdrank, vruchtensap en bieren, wijnen en jenevers • Elke avond vertier livemuziek, quizavond, etc. hierbij wordt regelmatig een bittergarnituur geserveerd • Mooie bus excursies • Boottocht Möhnesee • Entree Emsflower • Afscheidsdiner op de terugreis Opstapplaats Leeuwarden Kalverdijkje
Vertrek: 6 mei, 22 mei, 15 juni
5 DAGEN SAUERLAND EEN HEERLIJKE SENIORBUSREIS NAAR ENJOY SCHLOSSHOTEL SOPHIA
OVER DE SCHRIJVERS
Theo en Marianne Hoogstraaten schrijven als duo al meer dan dertig jaar boeken. Hij, Theo, schreef in de jaren tachtig zijn eerste jeugdboek, waarbij zij, Marianne, fungeerde als redacteur en kritische meelezer. Langzamerhand werd zij co-auteur en inmiddels hebben ze meerdere succesvolle boeken met een historische achtergrond op hun naam staan. Na vakanties op en rond de Friese meren voelde Friesland voor hen zo goed dat zij de jachtige Randstad verlieten om naar Friesland te verhuizen, waar ze inmiddels al meer dan twintig jaar wonen.
HET BOEK
‘Vlaag van waanzin’ vertelt het verhaal van Vincent van Gogh, die na zijn vertrek uit Parijs en omzwervingen onderdak vindt in een herberg in het Franse Auvers-sur-Oise. Tijdens zijn verblijf in de herberg ontstaat tussen hem en Adeline, de dochter van de herbergier, een vriendschappelijke band. Hij vraagt toestemming
Het is een drukte van belang op een vrijdagochtend in de smalle foyer van het theater. Onder het genot van een kop koffie bespreken de spelers met regisseur Maaike van der Geest en creatief producent Theo van der Geest de uitvoering van de scènes. Het theaterstuk gaat over de Leeuwarder schrijver Hans van der Kallen. Onder het pseudoniem Havank schreef hij dertig spannende romans over de speurder Charles C. M. Carlier, alias De Schaduw. Met ruim tien miljoen verkochte boeken is Van der Kallen een van de succesvolste Nederlandse schrijvers.
Op de speelvloer van de theaterzaal staat een bureau met daarop een typemachine uit de jaren vijftig. Daarnaast een aantal Zwarte Beertjes pockets van Havank met voorop het zwarte silhouet van De Schaduw. Hoofdrolspeler Frank de Wilt neemt plaats achter het bureau. De vertellers Sietse de Vries en Janneke Bijlsma lopen om hem heen, al vertellend over het turbulente leven van Hans van der Kallen.
BOEKBESPREKING DOOR ANNETTE BONS
VLAAG VAN WAANZIN
– MARIANNE EN THEO HOOGSTRAATEN
om een portret van haar te mogen schilderen en tijdens dat proces leren zij elkaar beter kennen. In het dorp doen veel geruchten over zijn geestelijke gesteldheid de ronde, die leiden tot pesterijen van jongeren uit het dorp. Als Vincent na een dag schilderen met een schotwond in de herberg komt, beginnen de speculaties over de oorzaak.
In het boek loopt ook een verhaallijn over Charlotte, de vriendin van Adeline, die een beeld geeft van het leven in de negentiende eeuw. Tussen de hoofdstukken door zijn er nog cursieve gedrukte hoofdstukken met brieven van Vincent aan zijn broer Theo en diens vrouw Jo over zijn leven op het Franse platteland.
RECENSIE
Historische romans behoren niet echt tot het genre boeken dat ik doorgaans lees, maar het was een verrassende kennismaking. Een vlot leesbaar boek met een interessante inhoud, die afwijkt van wat de geschiedenis ons vertelt. Van Gogh zou
zelfmoord hebben gepleegd met een pistool dat in het korenveld werd gevonden, waar hij die dag had geschilderd, maar in dit boek wordt een andere mogelijkheid opgeworpen. Een boek dat zeker de moeite van het lezen waard is. ■
De Crime Compagnie / ISBN: 9789465170558
‘HAVANK HERLEEFT IN THEATER DE BRES’
Op 27 maart aanstaande vindt in Theater De Bres de première plaats van de theatervoorstelling HAVANK IS TERUG. De Leeuwarder Seniorenkrant nam een kijkje bij een van de repetities.
Op de achtergrond hangt Erik Baas als Jan Koops, de uitbater van Amicitia, over een bar.
De Vries schreef ook het script van dit theaterstuk. “Havank krijgt in deze voorstelling de kans zich te verdedigen tegen de aantijging dat zijn boeken volkomen verouderd zijn. Ook mag Van der Kallen zich verweren tegen verwijten aangaande zijn spilzucht en egocentrisme. Kortom, Havank wordt in de entourage van Hotel Amicitia en Dekema State uitgedaagd om zich van zijn beste kant te laten zien.”
HAVANK IS TERUG is een initiatief van stichting Teatro Magiko, die in 2022 met succes de Leeuwarder straatartiest Slappe Douwe tot leven bracht. De stichting verbindt toneel met variété. Van der Geest zorgt voor de effecten. “Ik ben nu druk met het inpassen van schaduwbeelden. Hiermee willen wij scènes uit de Havankboeken naspelen. Dat is nog te doen, moeilijker is de toneelscène
waarin Sietse een mes naar de hoofrolspeler gooit. Dat vergt nog de nodige oefening.”
De voorstellingen vinden plaats op 27, 28 en 29 maart en 2, 4 en 5 april. Daarnaast zijn er besloten voorstellingen voor de bewoners van het Havankpark, de donateurs van Havank-vereniging Mateor, de vrijwilligers van Dekema State, de Praamvaarders en de leden van de Leeuwarder Historische Vereniging Aed Levwerd. Kaarten à €16,- zijn te reserveren via theaterdebres.nl. ■
Vlnr: regisseur Maaike van der Geest en de spelers Sietse de Vries, Janneke Bijlsma en Frank de Wilt.
FUSIE GBL EN LIJST058: NIEUWE LOKALE PARTIJ GB058
In de gemeente Leeuwarden gaan twee lokale partijen, LIJST058 en Gemeentebelangen Leeuwarden (GBL), samen verder. Ze vormen vanaf nu één nieuwe partij: GB058. Door deze fusie ontstaat één lokale partij die zich inzet voor de hele gemeente.
WAAROM EEN SAMENWERKING?
Sikko Klaver, de lijsttrekker van GB058, vertelt: “In het najaar van 2024 begonnen GBL en LIJST058 gesprekken over samengaan. Wij zijn het over heel veel onderwerpen eens en daarom wilden we een fusie onderzoeken.”
Otto van der Galiën, die direct na Sikko op de kandidatenlijst staat, vult aan: “Afgelopen najaar zijn we officieel gefuseerd en werken we samen
als GB058. Deze naam past bij onze geschiedenis én is herkenbaar voor inwoners van de gemeente Leeuwarden.”
WAAR STAAT GB058 VOOR?
Sikko: ”In GB058 bundelen we onze krachten. We gaan samen verder. Want je komt samen verder dan alleen. GB058 blijft zich richten op onderwerpen die belangrijk zijn voor stad én dorpen. We doen niet mee aan de politieke spelletjes uit Den Haag.”
“Precies”, zegt Otto, “en onze inzet blijft hetzelfde: We luisteren naar de inwoners van de gemeente Leeuwarden. We komen op voor de mensen die zich niet of weinig gehoord voelen.”
WIE ZITTEN ER IN GB058?
GB058 bestaat uit leden en kandidaten overal uit onze gemeente, stad en dorpen, vrouw en man, jong en oud. Sikko: “Onze kandidaten weten wat er speelt in onze gemeente!
Maar neem vooral eens een kijkje op onze website GB058.nl. Daar staat ons verkiezingsprogramma en onze prachtige lijst met kandidaten.”
Wij luisteren, wij helpen en wij zijn er voor u.
Waar kun je ons vinden?
Vegro zorgwinkel Leeuwarden
Henri Dunantweg 2 (in het ziekenhuis)
Tel: 0900 - 288 77 66 (lokaal tarief)
Vegro heeft een breed assortiment aan hulpmiddelen. Variërend van producten die helpen bij revalidatie, langer zelfstandig thuis wonen en het vergroten van de mobiliteit.
Hulpmiddel nodig?
Het bestellen van je hulpmiddelen kan ook gemakkelijk via vegro.nl of via de QR-code.
In dbieb krijg je gratis hulp bij vragen over DigiD, toeslagen of andere digitale zaken.
Kom langs met vragen als: hoe wijzig ik mijn zorgverzekering? hoe vraag ik een DigiD aan? hoe installeer ik de de app van mijn huisarts?
Bellen kan ook: 058 234 77 77
Veel winkels en horecagelegenheden uit de jaren zeventig en tachtig verdwijnen op een bepaald moment uit het straatbeeld. De Leeuwarder Seniorenkrant nodigt in de rubriek EIGENAARdig oud-eigenaren uit om in de schaduw van de oude zaak te vertellen over toen
EIGENAAR DIG
CEES FLOWERSHOP SCHOOT IN DE ROOS
CEES BEIMERS OVER ZIJN BLOEMENWINKEL AAN DE GRONINGERSTRAATWEG
Als jongetje struinde Cees al rond in de kassen bij de Dokkumertrekweg. Hij was dol op bloemen en planten en altijd in de weer met zaadjes en stekjes. Geen wonder dat Cees na de lagere school naar de Middelbare Tuinbouwschool in Berlikum ging. Na zijn diensttijd vroeg broer Jaap of hij achter zijn Spar-winkel niet een bloemenzaakje wilde beginnen. En zo ontstond in 1973 Cees Flowershop in een ruimte van tien bij twee meter.
“Het was een droom die uitkwam. Als eenentwintigjarige zelfstandige met bloemen en planten geld verdienen.” Cees Flowershop in een wijk met straten vernoemd naar bloemen; daar moet handel inzitten. “Natuurlijk kregen wij veel aanloop uit de bloemenbuurt, maar al gauw kwamen de klanten overal vandaan. Zorgen dat je kwaliteit in huis hebt en bijpassende accessoires verkoopt, dan wil de klant wel komen.” De Leeuwarder Courant kopte na de opening met de regel “Cees Flowershop schoot in de roos”. Dat was geen grootspraak, want na een jaar was de winkel al te klein.
“Mijn broer bood uitkomst. Hij wilde op de Groningerstraatweg wel stoppen met zijn zelfbedieningszaak. Ik heb in 1975 het pand overgenomen. Niet de hoofdprijs betaald, maar voor een jonge twintiger was dit best een hele stap. Besef dat de hypotheekrente in die tijd 11% was.” Algauw bleek de uitbreiding de juiste keuze. “We zaten ineens op een toplocatie. Op een hoek waar dagelijks heel veel mensen langsreden of -fietsten. Hoeveel stopten niet om snel een boeket mee naar huis te nemen.” Het personeel werd uitgebreid van twee naar zes dames en
Cees’ vrouw Mia kwam in de zaak. “Dat was zeker een aanwinst. Mia zegde haar baan als tandartsassistente op en creëerde direct sfeer in het pand. Zij speelde als een ware styliste met kleuren, decoraties en accessoires. Iets waar ik minder goed in was.”
“NA VIJFTIG JAAR HAD IK MEER DAN GENOEG
GEWERKT. IK WAS INMIDDELS EENENZEVENTIG. HELAAS WAS ER GEEN OPVOLGING”
Als echtpaar met elkaar in de zaak, werkte dat? “Jazeker, het matchte perfect. Wij vulden elkaar goed aan. Het was geen probleem om tijdens het eten nog wat zaken door te nemen. Mia en ik hebben een mooi zakenleven gehad. Uiteindelijk ben je een vrij mens. Als eigen baas konden wij zelf bepalen wanneer we op vakantie gingen.” Helaas verdween Cees Flowershop in 2023 uit het straatbeeld. “Na vijftig jaar had ik meer dan genoeg gewerkt. Ik was inmiddels eenenzeventig. Helaas was er geen opvolging. De ene medewerker die geschikt was kreeg reuma, de andere vond de verantwoording te groot. Nu runnen wij in het pand een B&B en verhuren een aantal studentenkamers. De winkel staat nog steeds leeg, maar wie weet komt daar op termijn een kleine ondernemer in.”
Mist Cees het leven tussen de bloemen niet? “In het begin zeker. Ook het rumoer eromheen.” Hij herinnert zich een voorval: “Op een dag waren twee grote laurierbomen verdwenen. Ik zette een oproep in de krant met als beloning
honderdvijftig gulden. Tegenwoordig zet je zoiets op Facebook, maar in die tijd was de krant nog hét communicatiemiddel. Vrij snel belde iemand mij met de tip dat de bomen ergens bij de Geraniumstraat in een achtertuin stonden. Ik daar aanbellen. Meneer had ze zien staan op het trottoir aan de overkant en meegenomen. Een vaag verhaal, maar ik kreeg de bomen terug en heb de politie niet ingelicht. De tipgever was in ieder geval blij met de beloning.”
We maken een foto voor het oude pand naast de aanhangwagen waar vroeger een naakte man op stond. “Je ziet de contouren nog op de zijkant. Op onze bedrijfswagen was de afbeelding nog een stuk groter. Het ontwerp was afgeleid van het Fleurop-logo. Het was nog een heel gedoe om van deze organisatie toestemming te krijgen, maar uiteindelijk konden ze ons idee wel waarderen.” Cees had eerst zijn twijfels. “Je brengt immers ook bloemen bij uitvaarten. Maar goed, zo’n reclame blijft hangen, dus hebben we het toch gedaan. Wat hadden we een bekijks, ongelofelijk!” ■
Ritsko van Vliet
Cees Flowershop in de jaren zeventig
Cees Beimers voor het voormalige pand van zijn bloemenzaak
De blote man op de bedrijfswagen
Crematorium en Uitvaartcentrum
• één tarief voor afscheidsceremonies: kosteloos extra reserveren
• zeven dagen per week geopend, ook in de avonduren
• voor alle gezelschappen: klein of groot
• uw wensen, onze met cake,een borrel met speciaalbier en bitterballen, met tapas of een compleet lunchbuffet: het is allemaal
Vaak blijven hulpmiddelen, die niet meer in gebruik zijn maar staan in huis. En die rollator of sta -op stoel van oma verkopen blijkt vaak lastig.
Bel ons: 0613 38 05 39.
Wij spreken met u af wat we voor u kunnen doen.
U kunt het hulpmiddel doneren of door ons laten verkopentegen een vooraf afgesproken prijs.
Wij halen het op, reinigen, repareren en verkopen uw (on)gebruikte zorghulpmiddel.
U maakt er anderen weer blij mee!
Vrijdag 20 maart begint de lente. Ik vind het een voorrecht om in een land te wonen dat vier seizoenen kent. We werden in januari zelfs verwend met het noorderlicht. En met veel sneeuw, dat is in jaren niet gebeurd. Eind januari konden de kinderen zelfs nog in de sneeuw spelen. Toch is het ook heerlijk dat de lente eraan komt. De echte lentekriebels gaan aan mij voorbij, als je begrijpt wat ik bedoel, maar al het mooie dat deze tijd van het jaar brengt, geeft een bijzonder gevoel.
LENTEKRIEBELS
Het is mooi om te zien hoe sterk de natuur is: de lente die groeit door de toenemende zonkracht. Maart roert zijn staart. Er kan nog een sneeuwbui komen, maar een Elfstedentocht zit er niet meer in. Om het er nog maar eens in te wrijven. Het is zo fijn dat de dagen weer langer zijn, we krijgen meer licht en frisse lucht in huis.
SPELEN, EINDELOOS SPELEN
De lengende dagen doen me denken aan mijn kindertijd. We hadden nog geen tv, we waren altijd buiten. Hinkelen, touwtjespringen, toppen, verstoppertje spelen; groter was mijn wereld niet. Van het vers gemaaide gras maakten we een hoge ring waarin we konden zitten. We plukten madeliefjes en boterbloemen en maakten daar armbandjes van. Een bosje pinksterbloemen voor moeder en de rode en witte klaver was volop aanwezig. Liggend op mijn rug in het gras zag ik allerlei dieren in de wolken. Als het ’s avonds lichter werd, mochten we na het avondeten ook nog buiten spelen. Vooral leuk toen we ouder werden en belangstelling kregen voor de jongens. Toen kwamen er andere lentekriebels om de hoek kijken en werden we meer hangjongeren op en om het schoolplein.
ZONDAGMORGEN
De vogels zijn in de weer om hun nestjes te bouwen. De kieviten maken in het weiland ondiepe kuiltjes voor hun eieren. Ik ben een kind van de ‘greiden’, het grasland.
Op zondagmorgen ging ik altijd met mijn vader wandelen. Hij vond het prachtig om de mannetjeskievit - d’âld hy - in het land te spotten als die zijn uiterste best deed om vijandige vogels te verjagen. Dat was het teken dat er een nest in de buurt was. Maar eerst bij boer Fopma een praatje maken en een bakje koffie halen en dan het land in. Als het erg koud was dan deed ik mijn kleine handje in zijn jaszak. Ik vond nooit een nest, had er geen idee van, maar de aandacht van mijn vader was belangrijker. Er waren vier dochters, ik vond het altijd wat sneu, en probeerde me dan wat jongensachtig voor te doen. Stoerder dan ik was kun je wel stellen. Mijn vader geleide mij naar het nest: “In pear stappen foarút, ja dêr, foar dy, sjochst it no nog net?” Het woord dat daarna kwam kan een Fries wel raden.
DE MOLEN
Na de tocht door het grasland in de buurt van Mantgum rustten we uit bij de Amerikaanse windmolen. We moesten over een smalle betonnen richel lopen, dat vond ik altijd spannend. En dan gingen we in de luwte van de wind zitten om zwijgend naast elkaar over het land te turen. Na een tijdje ging het voorwaarts naar de spoorlijn. Nu ging het gebeuren, een strafbaar feit. We legden stuivers op de rails en in de berm wachtten we tot de trein voorbij was om daarna de platgereden stuivers te zoeken. Ik heb er nog een paar als herinnering. Gelukkig zijn we nooit betrapt door de politie, die in die tijd nooit ver weg was.
POLSSTOKSPRINGEN
Zoals gezegd deed ik graag jongensdingen om in een goed blaadje bij mijn vader te komen. Dan kon in het voorjaar het polsstokspringen
niet ontbreken. Dat ging uiteraard niet altijd goed. Een keer belandde ik in het midden van de sloot in de blauwe drek. Oh nee, ik wist dat mijn moeder bezig was met de grote schoonmaak en ik kon zo niet naar huis. Dus bedacht ik een plan. Ik stuurde mijn vriendin naar ons huis om te zeggen dat ik in het water lag, terwijl ik me achter een heg verstopte. Het feit dat ik dan ‘maar’ een vies nat pak had, zou vele malen minder erg zijn dan het idee dat ik had kunnen verdrinken. Daar kwam mijn oudere zus aanrennen, lijkbleek. Ze rende langs de heg en ik riep: ‘Hoi’. Het laat zich raden dat mijn zus en moeder heel kwaad waren. Tja, wist ik veel.
Zoveel herinneringen aan een zorgeloze jeugd. Zolang geleden, maar het voelt alsof het gisteren was. Laat dat gevoel alsjeblieft nog heel lang kriebelen. ■
Stânfries te rêst brocht
yn Fopma’s lân skries en ljip
raze oan’e protters
Fjochtsje foar harren bestean
yn dyn greidelân
Jeltsje de Boer
Jeltsje de Boer, foto's Klaas Ploegh
Werkgebied
Het werkgebied van de opruimspecialist is Friesland, Groningen, Drenthe, Flevoland en Noord Holland.
Contact
Werkgebied
Werkgebied
Het werkgebied van de opruimspecialist is Friesland, Groningen, Drenthe, Flevoland en Noord Holland.
Voor meer informatie, offerte of andere vragen kunt u ons bellen, mailen. Of kijk eens op onze website www.oprommer.nl.
Het werkgebied van de opruimspecialist is Friesland, Groningen, Drenthe, Flevoland en Noord Holland.
Contact Voor meer informatie, offerte of andere vragen
Contact
Het adres voor uw kunst- en klikgebit
Voor meer informatie, offerte of andere vragen kunt u ons bellen, mailen. Of kijk eens op onze website www.oprommer.nl.
voor bedrijven en particulieren
Oprommer
Oprommer
Philippus Dijkstra
Oprommer
Philippus Dijkstra Nieuwebildtdijk 11
9078 PP Oude Bildtzijl
al uw ontruimingen en opruimingen in heel Nederland
Reparatie klaar terwijl u wacht
T (0518) 49 1495
M (06) 831 766 64
E info@op I www.op
Oprommer Loads
Albadaweg 87, 9078 VT Oude Bildtzijl (FR) Heeft u een vraag? Bel met Jitske Dijkstra 06-12578774
Heeft u een zorgindicatie en heeft u interesse om bij ons te komen wonen?
Neem dan contact met ons op voor een rondleiding.
U bent van harte welkom!
Zelfstandig, beschut wonen voor ouderen met lichte tot matige zorg die eigen regie behouden. Dat kan bij Fidesta Vliethuus in Leeuwarden.
“Warm en huiselijk”
Ook zorgmedewerkers die een fijne werkplek zoekenwaar tijd is voor persoonlijke aandacht en welzijn - zijn van harte welkom bij ons.
Meer informatie: 06 48560584 info@fidesta-vliethuus.nl
Noordvliet 443 8921 HH Leeuwarden
We hebben een nieuwe rubriek! In de opvolger van Het vergeten beroep besteden we aandacht aan bijzondere aspecten uit het dagelijks leven van vroeger. Dit keer zetten we de ramen open en duiken we in een fenomeen dat ooit vanzelfsprekend was: de voorjaarsschoonmaak.
Boukje Wiersma-Muller
DE VOORJAARSSCHOONMAAK
Wanneer ik dit schrijf, is het eind februari en buiten ligt een dun laagje poedersneeuw. Handschoenen en sjaal zijn geen overbodige luxe. En toch voel je dat er iets verandert: de prille lente hangt in de lucht. Tussen vorst en sneeuwvlokken zit een glimp van lichtheid. De eerste tulpen staan weer op tafel, sneeuwklokjes steken hun kopjes boven de grond en vogels fluiten met meer overtuiging. Als de zon schijnt, voelt dat als een voorzichtige belofte: het duurt niet lang meer of het is voorjaar.
In de winter zijn we vaak letterlijk naar binnen gekeerd, maar zodra het lichter wordt en de natuur ontwaakt, lijken wij zelf ook wakker te worden. We krijgen meer energie, worden alerter en actiever. Het is dan ook niet vreemd dat juist het begin van de lente hét moment is voor een grote schoonmaak. Een opgeruimd huis geeft tenslotte ook een opgeruimd hoofd.
NOODZAKELIJKE BEZIGHEID
In de tijd dat huizen nog werden verwarmd met kolenkachels was de grote schoonmaak geen vrijblijvende traditie, maar pure noodzaak. Zodra het weer het toeliet, gingen ramen en deuren open. Huisvrouwen trokken met een emmer groene zeep, stofdoek en mattenklopper ten strijde tegen het roet en stof dat zich in de winter had opgehoopt. De voorjaarsschoonmaak stond zelfs beschreven in voorlichtingsboekjes en op de huishoudschool leerden meisjes de fijne kneepjes van het poetsen. Het was zwaar werk, dat gemakkelijk een paar dagen in beslag nam, maar het was ook een gezellige, sociale bezigheid. De contacten met de huisvrouwen uit de buurt werden als het ware ook opgefrist; ze zaten tenslotte allemaal in hetzelfde schuitje.
HERINNERINGEN AAN DE GROTE SCHOONMAAK
Redacteur Jeltsje heeft nog levendige jeugdherinneringen aan de schoonmaakdrift van haar moeder na de winter:
“Mijnmoederwildeiederjaarvóórhaarverjaardag op 24 maart het huis schoon hebben. De dekens waarweondersliepenwerdenallemaalgeluchtop een houten rek. Ik moest helpen met uitkloppen. Soms sneeuwde het nog, maar het werk kon niet
Binnensoptemijnmoederdehoutenkledingkasten met groene zeep. Als de fris geluchte kleren weer teruggingen, hing ze er zakjes met mottenballen tussendienaarkamferroken.Hetkoper-enzilverwerkwerdgepoetstmetoudeonderbroeken.
Ook de voorraadkast moest eraan geloven. Mijn moeder haalde alles eruit, maakte de bussen schoonencontroleerdedeinhoudopbeestjes.Het kastpapieropdeplankenwerdjaarlijksvervangen. Alsikhielp,mochtiknieuwkastpapieruitzoeken bij de buren, die een winkel in huishoudelijke artikelenhadden.Datwasvoormijhethoogtepunt vandedag.”
VOORJAARSSCHOONMAAK WERELDWIJD
De behoefte aan een frisse start in het voorjaar is niet typisch Nederlands. In veel culturen speelt de grote schoonmaak een belangrijke rol:
• De Chinese voorjaarsschoonmaak staat bekend als “het stof wegvegen”. Vlak voor het Chinees nieuwjaar wordt het huis grondig schoongemaakt om ongeluk, pech en demonen uit het oude jaar te verdrijven. Zo komt er meer ruimte voor geluk en voorspoed.
• Binnen de Joodse traditie wordt vóór Pesach het huis minutieus ontdaan van chametz, gerezen voedsel gemaakt van tarwe, gerst, rogge, haver of spelt. Daarvoor is een grondige jacht nodig op
brood, cake, koekjes, ontbijtgranen, pasta en bier. Er mag echt geen kruimeltje achterblijven; ook niet in de auto.
• In Iran kent men de khaneh tekani. Dat betekent letterlijk ‘het huis schudden’. Voor het Iraans nieuwjaar worden de huizen grondig gereinigd, waarbij tapijten worden uitgeklopt en kasten opgeruimd.
DE VOORJAARSSCHOONMAAK STOND VOOR VEEL MEER DAN ALLEEN POETSEN; HET MARKEERDE EEN OVERGANG NAAR IETS NIEUWS.
HET HELE JAAR DOOR BIJHOUDEN
Door de komst van moderne huishoudelijke apparaten en doordat veel vrouwen buitenshuis zijn gaan werken, heeft de traditionele voorjaarsschoonmaak in veel huishoudens plaatsgemaakt voor het principe van ‘het hele jaar door bijhouden’. Eigenlijk jammer, want daardoor leven we minder met de seizoenen. We zijn efficiënter geworden, maar ook gehaaster. De voorjaarsschoonmaak stond immers voor veel meer dan alleen poetsen; het markeerde een overgang naar iets nieuws.
Dus mocht het na het lezen van dit artikel toch een beetje kriebelen: gooi alle deuren open, zeem de ramen, ruim overbodige spullen op en zet een fleurig bosje voorjaarsbloemen op tafel. Als een ode aan een nieuw seizoen. Laat die lente maar komen! ■
PUZZEL & WIN
IN LEEUWARDEN ZIT JE GOED!
Samen met de ondernemers van Leeuwarden gaan we voor een gastvrije binnenstad, met toegankelijke toiletten voor iedereen. Bekijk het actuele aanbod van alle ‘Iepen Húskes’ op onze interactieve plattegrond: www.visitleeuwarden.nl/ citymap of kijk uit naar de groene stickers op de gevels.
Iepen Húske is een vervolg op het project uit 2018, het jaar dat Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa was. Op onze website zie je welke toiletten openbaar toegankelijk zijn, maar ook of ze toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers.
Meer informatie of zelf een toilet aanmelden?
Ga naar visitleeuwarden.nl/iepenhuske
We hebben weer een leuke puzzel voor jullie gemaakt! Dit keer een woordrijger met het thema natuur. Elk plaatje beeld een vierletterwoord uit. Plaats de woorden zo in de kralen dat elk woord op één plaats één letter verschilt ten opzichte van de voorgaande. De twee woorden zonder plaatje die in de kralen met een vraagteken komen, vormen samen een nieuw woord. Dat is de oplossing van deze prijspuzzel.
WIL JIJ EEN EXEMPLAAR WINNEN VAN HET BOEK 'VLAAG VAN WAANZIN' UIT DE BOEKBESPREKING IN DEZE KRANT?
Stuur dan voor 8 april jouw oplossing naar puzzel@leeuwarderseniorenkrant.nl. Wie weet ben jij de gelukkige winnaar.
Losse maaltijd €€10,45 incl.bezorging/ BTW
Iedereen die gezond en lekker wil eten, kan bij ons terecht. Dus niet alleen ouderen,
Maaltijdservice aan Huis is onderdeel van de Interzorg Groep: voor al uw Thuiszorg, Woonzorg, Maatschappelijke Zorg en Maaltijdservice Foswerterstrjitte 71 | 9172 PS | Ferwert | 088 - 5180200 | www.interzorggroep.nl
Vul de antwoordkaart in en ontvang geheel vrijblijvend 2 maaltijden voor slechts � 10,-. Normaliter kost een maaltijd � 10,45. U kunt voor slechts � 1,35 een voorgerecht (soep) bijbestellen en voor slechts � 1,25 een nagerecht.
* Na het ontvangen van de antwoordkaart nemen wij zo snel mogelijk contact met u op over het leveren van de twee maaltijden.
✔ Ik maak gebruik van de proefactie en ontvang graag eenmalig 2 maaltijden voor slechts€€ 10,-
Naam:
Adres:
Woonplaats:
Telefoon:
E-mail:
Ho orzorg op maat
Heeft u het gevoel dat u minder goed kunt horen dan u eerst deed? Of vindt uw omgeving dat uw gehoor slechter wordt?
Kom dan eens bij ons langs. Bij Hoorzorg
Lousma nemen we écht de tijd om voor u de juiste hooroplossing te vinden. Kunt u niet bij ons langskomen?
