GEEF VRIJHEID DOOR PROGRAMMAKRANT BEVRIJDINGSFESTIVALFRYSLAN.NL
Reis mee met de Taalkaravaan! Lân fan taal is de vrijstaat voor alle talen tijdens Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018. In Leeuwarden is het hele jaar veel te doen op het Oldehoofsterkerkhof en in de Prinsentuin (Talentuin). De Taalkaravaan trekt deze zomer door de provincie. Met vrolijke activiteiten en intieme voorstellingen waarin talen en verhalen centraal staan.
De tournee van de Taalkaravaan: Oranjewoud Festival, 1 t/m 10 juni Oerol Terschelling, 15 t/m 24 juni Simmerdeis Drachten, 28 juni t/m 1 juli Tall Ships Harlingen, 3 t/m 6 augustus Admiraliteitsdagen Dokkum, 6 t/m 8 september
lanfantaal.frl
VIEREN
Geef vrijheid door Op 5 mei vieren we onze vrijheid. We vieren dat we in 1945 bevrijd zijn van de Duitse bezetting in Europa en de Japanse bezetting in Azië en dat we sindsdien in Nederland mogen zeggen, doen en laten wat we willen. Op 5 mei dansen, proosten en lachen we, maar realiseren we ons ook dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Dat die kwetsbaar is, en we in onze handjes mogen knijpen met onze leefomstandigheden. Omdat er nog dagelijks mensen lijden onder terreur en oorlog. We tonen ons solidair met die mensen die niet in vrijheid leven en bezinnen ons op het belang van het delen en in stand houden van vrijheid. Want vrijheid geef je door! Dit jaar is een extra bijzonder jaar. Leeuwarden is Culturele Hoofdstad van Europa en de Nationale Opening van het Bevrijdingsfestival vindt plaats in onze Friese hoofdstad: de vredesvlam wordt door premier
Rutte ontstoken op het Oldehoofsterkerkhof, waarmee het startsein voor zowel het landelijke als het Friese Bevrijdingsfestival wordt gegeven. Daaraan voorafgaand vertrekt om 13:00 uur vanaf de Blokhuispoort een spectaculaire parade naar OBE, het paviljoen van Lân fan Taal, waar de ontsteking zal plaatsvinden. Canadese veteranen, die betrokken waren bij de bevrijding van Friesland, rijden mee in historische jeeps. De Bevrijdingsestafettelopers dragen het vuur mee uit Wageningen. Saxofonist en winnaar van de belangrijkste cultuurprijs van Europa, Luc Mishalle, tuigt de parade muzikaal op met blazers uit Brussel en Friesland. Onderweg sluiten kinderen uit azc’s uit heel Nederland en het luisterend oor van Iepen UP bij de parade aan. Een unieke fanfare die in een mum van tijd de hartslag sneller doet slaan. Loop je ook mee om de vrijheid te vieren?
HERDENKEN Wat zou jij doen?
“Wat zou jij doen?” – is wellicht de meest gestelde vraag die leerlingen na een les over onderdrukking en verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog gesteld krijgen, soms in een spelvorm. Ook musea proberen hun bezoekers met vergelijkbare vragen tot een stellingname en identificatie te verleiden. En we zullen het onszelf ongetwijfeld ook wel eens afvragen: wat zou ik onder die omstandigheden doen? De vraag is gemakkelijk gesteld – té gemakkelijk. In de eerste plaats zijn er maar weinig mensen die openlijk durven te bekennen dat ze niet zouden helpen wanneer ze gevraagd wordt een Joods kind of een geallieerde piloot een schuilplaats te bieden. En belangrijker is, dat zo’n vraag pas écht betekenis krijgt wanneer je probeert je in te leven in de complexe omstandigheden waarin zulke besluiten genomen werden.
Verzet is geen simpele keuze Vanuit het heden bezien, lijkt het allemaal zo logisch, verantwoord en spannend: er is een vijand, je ziet hoe onrechtvaardig de wereld is geworden en je komt in verzet, vol geheime ontmoetingen en dramatische momenten, waarbij aan het eind van het verhaal het recht zegeviert. Dat is het beeld van verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, zoals het is overgeleverd in talloze verhalen, romans en films. Maar de werkelijkheid was
vaak minder simpel en spectaculair, of het nu ging om Nederland en Nederlands-Indië/Indonesië of andere landen die zuchtten onder oorlog, onderdrukking en geweld. Het besef van verantwoordelijkheid voor de ander – dat is waar een discussie over de actuele betekenis van het verzet mee zou kunnen beginnen. Wat zou ik doen wanneer er een beroep op mij wordt gedaan, wanneer ik zie dat de waardigheid van de ander in het geding is? En hoe ver strekt mijn verantwoordelijkheid, welke middelen zijn gerechtvaardigd, welke gevolgen, voor mijzelf en voor anderen, vind ik aanvaardbaar? En hoe kies ik een kant als mijn eigen toekomst onzeker is? Op onze zoektocht naar antwoorden kan de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog ons helpen, juist omdat die oorlog, met al zijn verschrikkingen, in zo veel opzichten nog dicht bij ons staat. Een bezoek aan een museum, het bijwonen van een herdenking of het lezen van een boek kan het beginpunt van zo’n zoektocht vormen, maar is niet voldoende. Waar het om draait is na te denken over de wereld van toen én de wereld van nu, en dan over te gaan tot zelfonderzoek, met als belangrijkste vraag: in hoeverre sta ik werkelijk open voor het beroep dat de ander op mij doet?
Colofon
Vrij van Oorlog
Festivalkrant Bevrijdingsfestival Fryslân 2018 Uitgever: NDC Mediagroep Postbus 394 8901 BD Leeuwarden Redactie/eindredactie: Marilyn de Beurs Vormgeving: Chantal van Wieren Acquisitie: Devea, Doede Vellema T: 06 15 37 22 55
Oplage: 300.000 Druk: NDC Print Fotografie: Lucas Kemper In samenwerking met: St. Bevrijdingsfestival Fryslân Postbus 2610 8901 AC Leeuwarden T: 06 51 22 26 95 E: info@befrijdingsfestivalfryslân.nl
Deze krant is met de grootste zorg samengesteld. Desondanks kan het voorkomen dat er een foutje in staat. Aan deze uitgave kunnen geen rechten ontleend worden.
Op 4 mei herdenken we de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van oorlogsgeweld sindsdien. Ook staan we erbij stil dat sinds 1945 de wereld nog geen dag vrij is geweest van oorlog. Voor ons koninkrijk was het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië op 15 augustus 1945 bijvoorbeeld ook geen bevrijding. Twee dagen later begon de dekolonisatiestrijd van een land op zoek naar vrijheid. Vanwege deze geschiedenissen reflecteren we op het verleden en proberen we lessen te trekken voor het heden en de toekomst.
Herdenking in de Prinsentuin
Op 4 mei wordt in de Prinsentuin in Leeuwarden de Provinciale Herdenking georganiseerd. Het programma, dat begint om 19.30 uur, is geschikt voor jong en oud. Naast het leggen van de Algemene Kransen, spreekt burgemeester Ferd Crone een herdenkingsrede uit. Er is muziek van Brassband ‘Hosannah’ en Lucette van den Berg, de Friese ambassadeur van de Vrijheid 4 en 5 mei. Annika Oost van het Christelijk Gymnasium Beyers Naudé draagt een zelfgemaakt gedicht
voor. Bij de herdenking zijn acht Canadese veteranen aanwezig die op 15 april 1945, geholpen door verzetsstrijders, Leeuwarden hebben bevrijd. De veteranen leggen een krans.
Defilé
Alle aanwezigen in de Prinsentuin krijgen de gelegenheid om tijdens het defilé bij het oorlogsmonument een eerbetoon te brengen aan de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesmissies nadien. Het defilé wordt geopend door de Canadese veteranen, de commissaris van de Koning, de burgemeester en de kolonel van vliegbasis Leeuwarden. Gevolgd door de kransleggers, schoolkinderen, genodigden en overige aanwezigen in de Prinsentuin. Live via tv en internet De provinciale herdenking is vanaf 19.30 uur live te volgen via: Internet lc.nl en podium.tv TV Podium TV (Ziggo kanaal 35, Kabelnoord kanaal 19, SKV kanaal 19, Caiway kanaal 39)
De vrijheid om je toekomst te ontdekken 5 mei, vier de vrijheid! nhlstenden.com
VRIJHEIDSPROJECTEN De vrijheid uitbundig vieren, dat gaat wel lukken. We hebben dit jaar namelijk weer een te gekke line-up met fantastische artiesten. Maar vrijheid geef je ook door, door stil te staan bij het feit dat vrijheid lang niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Door te bezinnen en na te denken over hoe het komt dat wij in vrijheid leven en hoe kwetsbaar die vrijheid eigenlijk is. En daarom hebben we naast het muziekprogramma uiteraard ook weer een uitgebreid inhoudelijk programma op 5 mei.
video en journalistiek van ROC Friese Poort maken portretten van personen die een link hebben met het thema Verzet. Zo’n portret kan een kort filmpje zijn, maar ook een foto, of misschien wel een hele fotoreportage. De studenten krijgen compleet de vrije hand om hun portret op eigen, creatieve manier invulling te geven. En dat is ze alleszins toevertrouwd! De resultaten worden natuurlijk vertoond tijdens ons Befrijdingsfestival, op grote schermen op het festivalterrein en middels een fototentoonstelling.
NATIONALE OPENING
BEVRIJDINGSONTBIJT
In 2018 is de provincie Fryslân de ‘provincie van de bevrijding’. De provincie organiseert samen met het Nationaal Comité 4 en 5, Bevrijdingsfestival Fryslân en de provinciehoofdstad Leeuwarden een programma rondom het thema verzet. Onderdeel van de nationale viering zijn onder andere de 5 meilezing die op NPO1 wordt uitgezonden, Joodse Bruiloft, en het ontsteken van de Vredesvlam door premier Mark Rutte.
PORTRETJE VERZET
In navolging van het project Portretje Vrijheid uit 2017 staat in 2018 het samenwerkingsproject van AOC Friese Poort – Drachten, Bevrijdingsfestival Fryslân en het Fries Verzetsmuseum in het teken van het Jaar van Verzet: Portretje Verzet. Een bijzonder project. De studenten van de opleiding fotografie, audio/
Het Bevrijdingsontbijt is in 2015 in het leven geroepen om de doelgroep 75+ te betrekken bij het vieren van de vrijheid. Bevrijdingsdag is juist voor deze groep mensen van onschatbare waarde, maar doordat ouderen niet altijd meer even mobiel zijn, is het voor hen vaak lastig om het festivalterrein te bezoeken. Om die reden staat er dit jaar op de ochtend van 5 mei wederom een heerlijk ontbijt klaar op het Friesland College voor deze doelgroep. Naast een feestelijk ontbijt treden er diverse artiesten op, waaronder de Elske DeWall en Lucette van den Berg. Een select gezelschap van lokale en provinciale VIP’s en vrijwilligers draagt zorg voor de bediening van de gasten. Ook de Canadese veteranen zullen aanwezig zijn bij het ontbijt. Een perfecte gelegenheid om in gesprek te gaan met elkaar en deze groep te blijven betrekken bij 5 mei!
Een lopend vuur tussen gedenken en vieren:
DE BEVRIJDINGSESTAFETTE
Een portret van Hanneke Waterman, kleindochter van een oorlogsslachtoffer Het was op 5 mei 1945 dat de capitulatieonderhandelingen plaatsvonden in Hotel De Wereld te Wageningen. Logisch dus, dat daar jaarlijks op 5 mei om 00:00 uur met veel ceremonieel het bevrijdingsvuur ontstoken wordt. Ondanks het late uur trekt deze plechtigheid altijd veel publiek. In de lange Generaal Foulkeslaan, die uitkomt op het 5 Meiplein, staan duizenden lopers uit heel Nederland in een lange rij te wachten tot het vuur wordt ontstoken. Met fakkels halen zij, groep voor groep, de vredesvlam op. Daarna lopen zij, onder luid applaus van het aanwezige publiek, de nacht in om het bevrijdingsvuur naar hun woonplaats te brengen. Op deze manier verspreidt zich in de nacht van 4 op 5 mei een vredesvuur over heel Nederland! Al tweeëntwintig jaar haalt ook een groep lopers uit Leeuwarden het vredesvuur op. Het betreft lopers van Atletiek Vereniging Lionitas, Loopgroep Leeuwarden en enkele vrije lopers. De groep woont eerst op 4 mei
de Dodenherdenking in de Prinsentuin bij. Normaal gesproken gaan de lopers daarna met busjes naar Wageningen, maar dit jaar is Leeuwarden Culturele hoofdstad van Europa en gaat het anders.
Ploeg Leeuwarden Na de kransleggingen brengt een deel van de lopers een bloemenhulde bij het verzetsmonument, samen met Canadese veteranen. Deze ploeg vertrekt dan vanaf de Prinsentuin en loopt richting Wageningen. In het kader van het landelijke jaarthema Jaar van Verzet gaat deze ploeg langs 11 herdenkingsmonumenten en plaatsen met een verzetsverleden in Fryslân. De lopers leggen bij elk monument een witte roos. Ze staan stil bij dit verleden in onder andere Leeuwarden, Wytgaard, Reduzum en Raerd en passeren het droppingsveld in het Haulsterbos. Zo houden zij de herinnering levend aan mensen die hun leven hebben gegeven voor de bevrijding van Nederland.
Ploeg Wageningen De andere ploeg gaat met twee busjes van Leeuwarden naar Wageningen om daar om 00:00 uur de plechtigheden rond de bevrijdingsvlam bij
te wonen. Omdat de Nationale Opening van het Bevrijdingsfestival dit jaar in Leeuwarden plaatsvindt, krijgen de Leeuwarder lopers het vuur als eerste uitgereikt. Daaropvolgend begint de loop richting Leeuwarden. Alle lopers lopen in estafette; om beurten zo’n drie kilometer. Dan stappen ze in een van de volgbusjes tot ze weer aan de beurt zijn. Dat gaat de gehele nacht en ochtend door.
naar Sobibor gedeporteerd, waar zij beiden op 11 juni 1943 zijn vergast. Opa Barend werd vrijgelaten, een halfjaar later werd hij echter opnieuw gevangen genomen. Hij werd via Westerbork getransporteerd naar Auschwitz, waar hij een jaar vast gezeten heeft en vanaf waar hij een uiterst barre tocht maakte naar Mauthausen. Hij stierf een paar weken voor de bevrijding.
Samen verder voor de vrijheid
‘Mijn vader is nooit van de oorlog losgekomen. Zijn vader, halfzusje en stiefmoeder zijn vermoord door de Duitsers, hij zelf werd opgevoed door een proDuitser - de nieuwe echtgenoot van zijn moeder - die na de oorlog heeft vastgezeten in Amersfoort voor zijn daden.’, vertelt Hanneke. Onderdrukking en vrijheid laten Hanneke niet onberoerd. “De “besmetting” door mijn vader met dit verleden heeft veel invloed op mijn leven, denken en doen. En dat is niet leuk’, verzucht Hanneke wanneer ze vertelt over de geschiedenis van haar voorouders. ‘Ik draag de oorlog als een soort schaduw met me mee. Gelukkig steeds verder achter me, maar altijd aanwezig. Ik heb onder andere Auschwitz, Mauthausen en Sobibor bezocht. Het is heel bizar dat ze je daar dan kunnen vertellen in welk blok en in welk bed opa Barend Waterman toen sliep.’
Halverwege Wageningen en Leeuwarden zullen de twee ploegen elkaar ontmoeten. Naar schatting om 09:00 uur, ter hoogte van Kampen. De exacte plaats waar de ploegen elkaar treffen is niet te zeggen, veel hangt af van de weersomstandigheden. Op de plek waar de ploegen elkaar ontmoeten stappen alle deelnemers in de volgbusjes. Bij aankomst in het centrum van Leeuwarden op 5 mei om 13:00 uur, worden de lopers opgewacht door Canadese veteranen, festivalbezoekers, nieuwkomers en prominenten. In een stoet begeven ze zich richting het Oldehoofsterkerkhof, waar bovenop OBE om 13:30 uur door premier Rutte de vredesvlam wordt ontstoken. Hiermee wordt het startsein gegeven aan de festiviteiten van het landelijke én Friese Bevrijdingsfestival!
Hanneke Waterman, kleindochter van Barend Waterman Eén van de gezichten achter de organisatie van de Bevrijdingsestafette is Hanneke Waterman, kleindochter van Barend Waterman. Barend overleed vier dagen voor zijn 35e verjaardag in Ebensee. Hij bezweek aan een bloedvergiftiging. Barend was half Joods en getrouwd met een niet-Joodse. Samen deelden ze stiekeme verzet-pamfletjes uit. Zij scheidden in 1941, waarna Hanneke’s oma hertrouwde. Opmerkelijk genoeg met een man die voor de Duitsers werkte. Barend hertrouwde ook, met de Joodse Kaatje van den Berg. Samen kregen zij een dochter: Sara. Het huwelijk met Kaatje betekende het einde van de bescherming die hij genoot als ‘half Jood’. Hij moest de Davidster gaan dragen en het hele gezin werd opgepakt. Een maand later werden Kaatje en baby Sara vanuit Vught met het kindertransport
Hanneke is onder andere bestuurslid geweest van het Fries Anti Fascisme Komitee en de Dodenherdenking Friesland. Ze heeft Noodopvang Friesland mede opgericht en ze leest alle keren enkele van de 102.000 namen voor, in kamp Westerbork. De laatste keer ook de naam van haar opa. Ook heeft ze enkele jaren voor de Tibet supportgroep gewerkt en op markten gestaan om over de situatie daar te vertellen. Nu is zij medeorganisator van de Bevrijdingsestafette. ‘Toen ik daarvoor gevraagd werd moést ik dat gewoon doen. Ik sta echt voor de inhoud, de boodschap dat vrijheid een groot goed is.’ ‘Ik ben geworden wie ik nu ben;’, zegt Hanneke. ‘Een kleindochter besmet met de oorlog. En zo zijn er vele kleindochters en helaas komen er dagelijks velen bij.’
FRIJ “Overal kwamen de vlaggen tevoorschijn. Men klom op tanks en er werden Engelse sigaretten en chocolade uitgedeeld. Op straat kwam men langverdwenen kennissen, buren en familieleden
een verhaal dat je raakt! Een bezoek aan het Fries Verzetsmuseum is een ontmoeting met de bewoners van Friesland in de jaren 1940-1945. De tentoonstelling laat op indringende wijze zien hoe de Tweede
tegen, die wat bleekjes opgedoken waren van een
Wereldoorlog werd beleefd. Het is een verhaal
vaak lange onderduikperiode. Juichend werden op
dat raakt, confronteert en aan het denken zet.
de kruispunten de Duitse wegwijzers gesloopt.”
Ype Schaaf, Leeuwarden 15 april 1945 Uit: Laarzen op de Lange Pijp
Het Fries Verzetsmuseum is onderdeel van het Fries Museum. Fries Verzetsmuseum, Wilhelminaplein 92, 8911 BS Leeuwarden
www.friesverzetsmuseum.nl
Het Fries Verzetsmuseum wordt mede gefi nancierd door St. Friesland 1940≠1945, St. Sneek 1940≠1945, St. Verzetsmuseum Frysl‚ n, St. Vrienden van het Verzetsmuseum, Je Maintiendrai Fonds, St. Anthony Gasthuis, St. Old Burger Weeshuis Leeuwarden en Rabobank Sneek≠Z uidwestFriesland.
YAD VASHEM De Yad Vashem medaille is de hoogste burgerlijke onderscheiding van de staat Israël en wordt verleend aan verzetsmensen die tijden de Tweede Wereldoorlog Joden hebben geholpen. Op dit moment zijn er wereldwijd meer dan 20.000 mensen onderscheiden als ‘rechtvaardigen onder de volkeren’, waarvan zo’n 5.000 in Nederland. In het Fries Verzetsmuseum is een overzicht te vinden van de meer dan 500 Friezen die met Yad Vashem medaille zijn onderscheiden. Onder hen zijn de Friese pleegouders van Loek Groenteman. Loek is de drijvende kracht achter de onthulling van een monument in Echten voor ‘alle pleegouders die tijdens de Tweede Wereldoorlog Joodse kinderen opvingen en beschermden’. Een replica van het beeld is te vinden in het Fries Verzetsmuseum.
LEEUWARDER COURANT PLEIN VAN DE VRIJHEID
Het Leeuwarder Courant Plein van de vrijheid is gelegen in het hart van het festival, tussen de diverse podia en activiteiten en is de thuisbasis van onze inhoudelijke projecten. Portretje Verzet, het project van ROC Friese Poort, is hier te vinden, maar er is nog veel meer te doen! Nieuw dit jaar is de toren die in samenwerking met het VFonds is gebouwd. Op de toren is een uitkijkpunt gemaakt van waar je het hele terrein kunt zien! De toren fungeert ook als ontmoetingsplek voor 8MLN gesprekken, een beweging die de verharding van de samenleving te lijf gaat door middel van gesprekken met mensen buiten jouw bekende kring. Om en rond de toren zijn foto’s van World Press Photo te bekijken, evenals resultaten van oude Scholenprojecten. Misschien hangt jouw fotolijst of cd-hoesje er wel tussen! Verder kun je op het Plein van de Vrijheid dansen in de silent disco van het Rode Kruis, tafelvoetballen met Amnesty International en ontsnappen uit de Escape Van. Kom het meemaken!
MEET & GREET MET CANADESE VETERANEN
Maak kennis met mensen die oorlog van heel dichtbij hebben meegemaakt. Schuif aan bij een jonge of oudere Nederlandse veteraan in een huiskamersetting. Vraag hem of haar het hemd van het lijf, en luister naar zijn of haar verhalen. Je kunt in gesprek met Nederlandse of Canadese veteranen. Leuk voor volwassenen én kinderen! Van 13:45 tot 15:30 uur kun je meet & greeten, daarna vertrekken de Canadezen in historische jeeps richting landgoed de Klinze, waar een WOIIkampement is nagebootst. Dit kampement is voor publiek toegankelijk! De Ze rijden over de Groeneweg, via de Groningerstraatweg richting Âldtsjerk. Kom je ook om ze uit te zwaaien?
vrijheid voor hen betekent en gaan met die gedachte bezig met een knutselproject. Voorgaande jaren kwamen daar prachtige cd-hoesjes, fotolijsten en deuren uit als resultaat. Dit jaar hebben de kinderen een vlaggenlijn gemaakt. Alle projecten van de afgelopen jaren en van dit jaar zijn te bewonderen op het Plein van de Vrijheid.
JAAR VAN VERZET
– FRIES VERZETSMUSEUM
Het Platform WO2 heeft 2018 uitgeroepen tot themajaar ‘Jaar van Verzet’. Gedurende dit jaar wordt in heel het land extra aandacht besteed aan de rol van het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog als historisch verschijnsel én bron van inspiratie. Ook het inhoudelijk programma van ons festival en alle activiteiten en bezienswaardigheden van het Fries Verzetsmuseum staan in het teken van Verzet. Lees meer over wat er allemaal te zien en te doen is op www.friesverzetsmuseum.nl
met partners (in dit geval het Fries Verzetsmuseum) stadswandelingen, fietstochten en beschrijvingen van monumenten uitbrengt. Het boekje beschrijft bijzondere locaties en gebeurtenissen die voor altijd verbonden zullen zijn met de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal van 1940 - 1945, in de stad van nu. Uiteenlopende aspecten van de bezetting worden belicht. Zo zijn er locaties beschreven die verbonden zijn met verzet, vervolging, collaboratie, luchtoorlog, dagelijks leven en bevrijding. Ook zijn in de routes bijzondere monumenten opgenomen die aan de oorlog herinneren. De wandeling voert je door het centrum van de stad, de fietstocht geeft je de mogelijkheid om ook locaties buiten het centrum te bezoeken. Deze publicatie is tot stand gekomen ter gelegenheid van de Nationale Viering Bevrijding 2018 in Leeuwarden en in het kader van het Jaar van het Verzet 2018. De uitgave is mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Provinsje Fryslân.
SCHOLENPROJECTEN
Ieder jaar biedt het Fries Verzetsmuseum alle Leeuwarder basisschoolkinderen uit groep 7 en 8 de kans om kennis te maken met wat vrijheid en oorlog eigenlijk inhouden. Ze krijgen een rondleiding door het Fries Verzetsmuseum en leren over vroeger en nu. Daarna kunnen ze aan de slag! Ze denken na over wat
STADSWANDELING WOII
Eind april wordt het boekje Stadswandeling en fietstocht Leeuwarden - Sporen van verzet en oorlog gepresenteerd; de 29e aflevering in een serie waarin het Historisch Centrum Leeuwarden
JOODSE BRUILOFT Unieke documenten uit een geheimzinnige reiskoffer Na de dood van Barend Boers en Mimi Dwinger openen hun kinderen de geheimzinnige reiskoffer die tot dan toe gesloten moest blijven. Ze vinden een unieke, volledig intact gebleven film over de bruiloft van hun ouders, in 1939 in de synagoge van Leeuwarden. Ook zien ze talloze documenten, brieven en foto’s van de bruiloftsgasten – vrienden en familieleden die ze nooit hebben gekend en die vermoord zijn in de gaskamers van Auschwitz en Sobibor. In de film komen deze mensen lachend en feestvierend tot leven. De kinderen begrijpen opeens waarom ze vroeger nooit in de koffer mochten kijken: zo sjouwden papa en mama het ondraaglijke verleden met zich mee.
DE JOODSE BRUILOFT EEN KOFFER VOL OORLOGSGEHEIMEN
Oorlog in mijn Buurt is een onderwijsproject dat basisschoolkinderen ouderen laat interviewen over de oorlog in hun buurt, met als doel begrip voor de ander te creëren en vooroordelen te doorbreken. Een aantal van de jongeren wordt erfgoeddrager, jongeren die het oorlogsverhaal dat zij hoorden actief doorvertellen bij herdenkingen en in de media. Als deze kinderen, van alle achtergronden, hun verhaal vanaf een zeepkistje in de hele stad doorvertellen laten zij zelf aan de wereld zien dat zij zich verbonden voelen met hun stad en haar geschiedenis. Het programma van Oorlog in mijn Buurt duurt zes weken en bestaat uit drie fases: voorbereiding, ontmoeting en presentatie. Het programma vindt plaats binnen de school, in de buurt en op bezoek bij een oudere. Na het programma ontvangen de leerlingen de titel Erfgoeddrager, waarmee ze beloven verantwoordelijkheid te nemen voor het verhaal van de oudere en hun buurt.
VERBORGEN OORLOGSVERHALEN
Zelf waren Barend en Mimi er ternauwernood in geslaagd te ontsnappen aan de nazi’s. Ze reisden in 1942 door Frankrijk – in het spoor van hun huwelijksreis van drie jaar eerder, maar ditmaal in compleet andere omstandigheden – en vluchtten te voet over de Pyreneeën naar Spanje: een levensgevaarlijke tocht. Daar stapten ze op de boot naar Jamaica om te ontkomen. Maar ze keerden terug naar Europa, omdat ze tegen de Duitsers wilden vechten. Barend landde na D-Day met de Prinses Irene Brigade in Normandië; Mimi werkte op het ministerie van Oorlog in Londen. Na de bevrijding vonden ze elkaar terug en stichtten een gezin. Over de vlucht van Barend en Mimi en het lot van hun familieleden schreef schrijver en journalist Auke Zeldenrust het boek De Joodse bruiloft. Omrop Fryslân heeft een vierdelige documentaire gemaakt.
OORLOG IN MIJN BUURT
Het aantal getuigen van de Tweede Wereldoorlog neemt steeds verder af. Maar vaak duiken er weer nieuwe oorlogsverhalen op. Bijvoorbeeld doordat de hoofdrolspelers zijn overleden en familie in hun nalatenschap een schat aan informatie ontdekt. Of doordat iemand werkt op de plaats waar zijn vader in de oorlog gevangen zat en daarover vertelt.
AUKE ZELDENRUST
Op 5 mei is de Blokhuispoort in Leeuwarden zo’n kruispunt van oorlogsverhalen. Hoor de opmerkelijk geschiedenis van het Joodse bruidspaar. Over twee broers die in en na de oorlog in de Blokhuispoort gevangen zaten. Over een koerierster. Over de bevrijdingsactie van 1944. En over de behoefte om over de oorlog te blijven schrijven. Je kunt dit om 14.00 uur ’s middags gratis meemaken, in de vernieuwde Blokhuispoort, een burcht vol verhalen. Het duurt tot 15.30 uur. Er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, vol is vol.
LÂN FAN TAAL Lân fan Taal heeft een prachtig mooi programma samengesteld dat te bezoeken is in en om de Prinsentuin. Zo kun je meedoen aan een Scrabble Battle, genieten van de poppenkastvoorstelling rondom Tomke of zien hoe een vogel wordt opgezet. Muziek is er ook! Van Pyure en ZEA, die brengen samen een ode aan Leonard Cohen - in het Fries en in het Limburgs. 3 mei 12:30-13:30 uur
Lunchlezing PYURE 'De Partizaan' (Tresoar) Verhalen over de bos Partisanen in Baarlo mogen en moeten vooral verteld worden. Laat de huidige en toekomstige generaties ernaar handelen dat er géén nieuwe verhalen bijkomen. Wordt het tijd voor een Nationale Vergevingsdag als aanvulling op de Dodenherdenking?
op poppenkast, alleen gebruikt de verteller geen poppen, maar afbeeldingen/vertelplaten die hij/zij één voor één uit het kastje trekt. De verteller zit verder niet in het kastje, maar staat ernaast, zodat hij/zij kan communiceren met het publiek. Het kastje gaat open en het verhaal begint.... Of misschien is het iemand van de bibliotheek met een Ferteljas aan. De Ferteljas is een lange jas met mooi versierde zakken. In de zakken zitten verschillende voorwerpen die te maken hebben met een prentenboek. En natuurlijk wordt er ook voorgelezen……
speuren naar de gele kippetjes, als je ze vindt mag je ze inleveren bij de spelleider. Heb je een gekleurd kippetje gevonden? Dan win je het boek Tûzen Wurden!
In de Taletún krijgt deze uitvinding van de Oude Grieken een volledig nieuwe vorm. Aan de hand van deze uitnodigende en kleurrijke Skytales kunnen bezoekers versleutelde boodschappen ontcijferen.
13.00-17.00 (doorlopend)
Doorlopend beschikbaar
Scrabble Battle! (Omrop Fryslân)
Musicball
De SkoalScrabbleBattle is de jaarlijkse taalstrijd tussen de Friese basisscholen in het skoalTVprogramma Tsjek. Welke school maakt het mooiste Friese woord met de meeste punten?!
Draai aan de handslinger en wek zo stroom op. Slingeren aan de Music-Ball zorgt overal voor gezelligheid. Er wordt willekeurig een swingend nummer uitgekozen en stimuleert kinderen om te dansen.
14.00-15.00 uur:
Talepaviljoen MeM (Afûk/BUOG)
13.00-17.00 uur:
Striptekenaar Skelte Braaksma
MeM is de ‘húskeamer’ van Lân fan taal. Kom by MeM langs voor een bakje, een slokje of een hapje en laat je verrassen door taal in allerhande verschijningsvormen. Ervaar dat taal meer is dan alleen het gesproken woord.
Paviljoen Liwwadders (HCL)
Vanaf 09:00 uur doorlopend beschikbaar
PROGRAMMA 5 MEI VRIJHEID
Skelte Braaksma (22) werkt al sinds zijn 10e aan strips en zijn passie ligt bij geschiedenis. Zo tekende hij bijvoorbeeld het levensverhaal van Bonifatius. Maar hij verteld ook fictieve verhalen gebasseerd op geschiedkundige gebeurtenissen, zoals zijn tweedelige strip over de Fryske Kommunistyske Partij. Aan de hand van de FKP veranderde het onafhankelijke Friesland tot een heuse arbeidersstaat. Ondanks zijn jonge leeftijd wordt Skelte nu al geroemd. Zo won hij o.a. het Kamper Stripspektakel. Op 5 mei zal Skelte de bezoekers meenemen in het proces om strips te schrijven en tekenen en laat hij vooral de bezoekers zelf aan het werk.
9.00-12.00 uur:
14.00-15.30 uur:
Op & Ut (Omrop Fryslân)
Kidstour WOII
Doorlopend beschikbaar
Presentator Douwe Heeringa praat met gasten over evenementen, festivals, exposities, concerten, films en meer. Piet Paulusma Praat ons bij over het weer dit weekend.
Orakel/SOP (Machiel Braaksma)
13.00-14.00 uur:
Een wandeling vol spannende verhalen door het centrum van Leeuwarden. Verzamelen bij MeM en daarna de schatkamer van HCL is, de stad door en eindigen met de beklimming van de Oldehove. Maximaal 15 kinderen onder begeleiding van een of meer volwassenen. Duur: anderhalf uur.
Mei pake en beppe yn it ferset (Museum Federatie)
15.00-16.00 uur:
20:00-22:30 uur (MeM)
Pyure en ZEA – Ode aan Cohen Pyure en ZEA brengen samen Cohen in het Limburgs en Fries. Ze treden op in MeM, deze avond is gratis toegankelijk.
Ben je geïnteresseerd in alles over de oorlog en het verzet? Kom dan langs bij de experts van het Verzetsmuseum Leeuwarden, of maak een selfie met een soldaat van het Kazemattemuseum Kornwerderzand.
Verzetsmuseum Leeuwarden Verhalen over de oorlog heb je vast wel eens gehoord. Eten afhalen met bonnetjes, het aftappen van stroom, en onderduikers in huis. Het waren spannende tijden. Wat deden de mensen in het verzet om mensen te redden, of om het leven makkelijker te maken? Kom maar langs bij de experts van het Verzetsmuseum Leeuwarden en stel je vragen of maak een selfie met een soldaat.
Wow-wat groot die grutto (Natuur Museum Fryslân) Wil je een grutto goed bekijken dan heb je een paar ogen nodig, hele goeie! Wil je beter kijken dan heb je een paar extra nodig! Bekijk de grutto van heel heel dichtbij en ontdek hoe groot en groots hij is, deze koning van het grasland!
Optreden MuziTaal
Pyure
met
kinderprogramma
Jos en Marieke komen vanuit Limburg om bij ons op het podium het kinderprogramma MuziTaal te brengen. Tijdens de Nationale Voorleesdagen hebben zij dit programma zeer succesvol gebracht in meerdere bibliotheken Limburg. Aan de hand van muziek en taal verbinden ze het publiek.
Braaksma toverde de vijver om in ‘sop’ en stelde zich deze soep voor als een orakel of entiteit. Met grote lettervermicelli laat hij de soep – die tot nu toe altijd heeft gezegen – spreken. Met een staccato gedicht deelt de soep Houdini-achtige aspiraties met het publiek.
Preparateurs laten zien hoe je een vogel ‘opzet’. Is dat niet zielig? Ja..dood is wel een beetje zielig. Van dode geprepareerde vogels kun je iets leren.. en alleen al door te kijken, herinnert de vogel je er aan dat jij ook schone lucht nodig hebt.
Prinsessehof/Fries Museum
Lûden (Bouke Groen) Bij Lûden staat de objecten centraal die vergroeid zijn met de Prinsentuin. Ze lijken zo’n vanzelfsprekend onderdeel van het park dat een ieder er gemakkelijk aan voorbij loopt. Nu richten zij zich op en laten letterlijk van zich horen. Groen bezielt de objecten door ze een eigen geluid te geven.
Jouw DNA van Leeuwarden (HCL) Welk persoonlijk verhaal en of symbool zegt iets over jou en over jouw band met Leeuwarden of Friesland? Stop dit in een buisje van DNALWD2018 en lever het in. Jouw DNA komt, samen met alle andere verzamelde buisjes, in een kunstwerk terecht in het Huis van de Gemeente in Leeuwarden. Wil je meedoen? By paviljoen Mem en Liwwadders vertellen de vrijwilligers alles wat je wilt weten! 13.00-17.00 uur: Ga op pad met de expeditiekaarten Ontdek Leeuwarden van Historisch Centrum Leeuwarden. Ontdek Leeuwarden laat je met hele andere ogen naar Leeuwarden kijken, door te struinen, te speuren, te puzzelen en te tekenen. Begin bij de Explorer Waal op het pleintje bij de Koperen Tuin. 13.00-17.00 uur:
Kraak de Code (HCL) Doorlopend beschikbaar
Semafoaren (Sibe Jan Kramer) Kramer brengt met zijn Semafoaren één van de destijds meest revolutionaire manieren om snel boodschappen te kunnen communiceren naar de actualiteit van vandaag. Middels een ingenieus seinsysteem kunnen bezoekers van de ene kant van de Talentuin naar de andere kant seinen.
Bibliotheek Service Fryslân De ene keer is er een poppenkastvoorstelling rondom Tomke, maar het kan ook een andere leuke activiteit rondom één of meerdere prentenboeken zijn, bijvoorbeeld het Vertelkastje. Dit lijkt een beetje
13.00-17.00 uur:
Ontdek Leeuwarden (HCL) Doorlopend beschikbaar
Get stuffed! (Natuur Museum Fryslân)
15.00-17.00 uur 13.00-14.00 uur
Tussen 14.00-16.00 uur:
Kom in het Lân fan Taal naar paviljoen Liwwadders van Historisch Centrum Leeuwarden. Hier ontmoet je Leeuwarders uit 2018 en Leeuwarders die hier lang geleden hebben gewoond. Zij vertellen over hun leven en over bijzondere gebeurtenissen. De Leeuwarders van vroeger laten je ook zien hoe Leeuwarden er in hun tijd uitzag. Maak een selfie in dezelfde pose als de Leeuwarder op historische schilderijen, tekeningen en oude foto’s. En deel online (hoeft niet).
13.00-17.00 uur (elk uur)
Doorlopend beschikbaar
Sykje it Pykje! (Afûk)
Skytales (Sibe Jan Kramer)
Er zijn vijf badeendjes verstopt in het park. Ze zijn ontsnapt uit het boek Tûzen Wurden. Elk uur mag je
Een buitengewoon effectieve manier om een geheime boodschap te verzenden was de Skytale.
Zet een speciale bril op en speur in de expositie. Ga op zoek naar de verhalen van Leeuwarder kinderen uit het verleden. Vind de code en open de schatkist. Alle informatie vind je in Paviljoen Liwwadders.
ONTWIKKEL JE TALENT BIJ D’DRIVE
ival Fryslân Befrijdingsfest
K HET BEZOEK OO DIUM D’DRIVE PO ENTUIN IN DE PRINS
l n . e v i r d d . w w w
Ontwikkel je talent bij een van de volgende mbo-opleidingen: Artiest • Muziek • Sounddesign • Dans • Theater
Productie • Podium- en Evenemententechniek • Film en media • Event Management
Design, Ambacht & Mode • Mode Design • Styling Design • Interieur Design • Creatief vakman
Media, games & IT • Mediavormgever • Game Design • ICT & Media • Media ontwikkelaar
Pedagogisch werk & Onderwijs • Onderwijsassistent • Pedagogisch werk
VRIJHEIDSPROGRAMMA
Bevrijdingsontbijt 8.30 - 10.30
Bevrijdingsestafette 12.00 - 13.15
Kinderfestival 13.00 - 16.30
Muzikale parade en aftrap festival FREEDOM STAGE
Super Classics 14.30 - 22.00
13.00 - 13.30
Leeuwarder Courant Plein van de Vrijheid 13.30-17.30
vrijheidscollege Massih Hutak 14.30
IEPEN UP: ONDERWEG Kom op 5 mei naar ONDERWEG voor een wervelend festivalprogramma vol verhalen. Uit heel Nederland verwelkomen we in Leeuwarden de meest bijzondere artiesten en theatermakers, waarvan de meesten ooit in een azc woonden, om de vrijheid te vieren, te dansen, verhalen te vertellen, muziek te luisteren, samen te eten, te lachen en te chillen. ONDERWEG vindt plaats in de Stadsoase, het voormalige Aegongebouw.
de parade aan met in ateliers van de Vrolijkheid zelfgemaakte objecten over de vrijheid. Ook het luisterend oor van Iepen UP loopt mee in de parade. Een unieke fanfare die in een mum van tijd de hartslag sneller doet slaan. Loop je ook met ons mee om de vrijheid te vieren?
Zet je schrap voor de muzikale sensatie Orchestre Partout, hiphop/EDM/pop dancehall-ster Ro ll‡ n, theatermakers Marjolijn van Heemstra en Z ohre Norouzi over hun project Operatie Zohre, rapper en schrijver Massih Hutak die in het kader van bevrijdingsfestival een Vrijheidscollege geeft, de Band Z onder Verblijfsvergunning, dichter G hayath Almadhoun, ud-speelster J awa Manla, Spoken Word Koningin Babs G ons, Favela Painting, een doorlopend filmprogramma, ex po, foodtrucks, de Human Library, de eerste Friese vrijheidsmaaltijd, en nog veel meer. Op uitnodiging van Stichting de Vrolijkheid zijn ook zo’n 350 bewoners aanwezig uit de diverse azc’s waar de Vrolijkheid werkt. Je kunt komen kijken, luisteren of zelf meedoen.
Marjolijn van Heemstra en Zohre Norouzi maakten de veelgeprezen voorstelling “Zohre, een NederlandsAfgaanse Soap”. Zohre is ambitieus en strijdvaardig, leerde zichzelf Nederlands en van boerenkool te houden. Op papier de ideale nieuwkomer. In de praktijk verdwaalt Zohre in het doolhof van Nederlandse weten regelgeving en voelt ze zich vaak doodeenzaam in haar flat in Alphen aan den Rijn. Haar verhaal is dat van velen. Met de vlogs van Operatie Zohre zoekt Zohre uit hoe ze kan integreren in Nederland. De voorstelling toert in mei opnieuw langs de Nederlandse theaters. (15:30 – 16:00 in Neushoorn)
HIGHLIGHTS:
PARADE Om 13.00 uur vertrekt vanaf de Blokhuispoort een spectaculaire parade naar het ontsteken van het bevrijdingsvuur op het Oldehoofsterkerkhof. Canadese veteranen, die betrokken waren bij de bevrijding van Friesland, rijden mee in historische jeeps. Saxofonist en winnaar van de belangrijkste cultuurprijs van Europa, Luc Mishalle, tuigt de parade muzikaal op met artiesten van Remork & Karkaba uit Brussel en blazers uit Friesland, waaronder Rani Elias, die jaren trompet speelde in het Nationale Symfonieorkest in Syrië tot hij moest vluchten naar Nederland. Voorop lopen de estafettelopers die het bevrijdingsvuur uit Wageningen hebben opgehaald. 100 kinderen uit diverse Nederlandse azc’s bij
MARJOLIJN VAN HEEMSTRA & ZOHRE NOROUZI
MASSIH HUTAK Massih Hutak is rapper en schrijver uit AmsterdamNoord en columnist op NPO Radio 1 en in Het Parool. Als voormalig vluchteling weet hij wat het is om niet vrij te zijn, op te groeien in oorlog, op jonge leeftijd te verhuizen naar verschillende landen en uiteindelijk thuis te zijn in Amsterdam-Noord. Na de brief van Rutte aan alle Nederlanders in 2017 schreef deze oud-maatschappijleerdocent zijn eigen brief over de grootste middelvinger die je de politiek kunt geven: stemmen. Samen met Noah’s Ark en TopNotch moedigde hij met de METS-campagne jongeren aan te gaan stemmen voor de Tweede Kamerverkiezing. Zijn volgende betoog: hiphop is de oplossing voor alle wereldproblematiek. Op 5 mei geeft hij een vrijheidscollege en host hij een rapchallenge. (14:30 – 15:15 in Neushoorn)
GHAYATH ALMADHOUN Dichter Ghayath Almadhoun noemt zichzelf als Palestijn en Syriër ‘dubbel vluchteling’. Hij schrijft over de oorlog in Syrië, over vluchten en het leven als migrant en balling in Europa. Samen met Anne Vegter, Dichter des Vaderlands, schreef hij de bundel Ik hier jij daar, waarover hij onlangs vertelde bij De Wereld Draait Door. Zijn gedichten zijn inmiddels in een behoorlijke reeks talen uitgebracht. Hij draagt tijdens Bevrijdingsfestival Fryslân voor uit eigen werk. (17:00 – 17:30 in Neushoorn)
ORCHESTRE PARTOUT Deze muzikale sensatie heeft als motto ‘in a world full of babel, music is our common language’. De band bestaat uit nieuwkomers en speelt de sterren van de hemel. Iedereen in z’n eigen moedertaal natuurlijk. (14:00 – 14:30 buiten Neushoorn)
BABS GONS Spoken word koningin Babs Gons deelt met haar performances rake klappen uit, ontroert maar laat je met het grootste gemak ook lachen. Een creatieve woordkunstenares met een bite die niet alleen de woorden maar ook andere personages met gemak op het podium tot leven kan brengen. Ze was jarenlang artistiek leider van de Poetry Circle Nowhere, heeft haar eigen performancecollectief De Vurige Harten Club, is te vinden op talloze podia in Nederland, droeg voor op radio en televisie en reisde met haar werk af naar o.a. Zuid-Afrika, Groot-Brittannië en België. (17:15 – 17:30 buiten Neushoorn)
VRIJHEIDSMAALTIJD In Leeuwarden is dit jaar voor het eerst een Vrijheidsmaaltijd. In huiskamers en parken, op pleinen en podia door heel Nederland vieren we Bevrijdingsdag met de Vrijheidsmaaltijd. Iedereen mag aanschuiven. Reserveren kan via www. befrijdingsfestivalfryslan.nl
Storytelling workshop Vluchtelingen Ambassadeurs Op 28 en 29 april, ter voorbereiding van ONDERWEG, organiseert Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs een storytelling workshop voor mensen uit Friesland die ooit als vluchteling in Nederland zijn gekomen. Een aantal zullen hun verhaal delen tijdens programma van ONDERWEG.
EXPOSITIE Stichting de Vrolijkheid organiseert wekelijks creatieve workshops en kunstprojecten voor kinderen, jongeren en hun ouders in 27 azc’s door heel Nederland. In de Stadsoase is een selectie te zien van het werk uit deze Vrolijke Ateliers. Kunstwerken waarin kinderen en jongeren zich uiten en, op geheel eigen wijze, hun verhaal vertellen.
M UZ IEKP RO GRAM M A RO C FRIESE P O O RT H O O FDP O DIUM Het hoofdpodium staat uiteraard weer op het Oldehoofsterkerkhof! Dit podium wordt gesponsord door het ROC Friese Poort.
Orkest van de Koninklijke Luchtmacht & de Friese Ambassadeurs van de Vrijheid Het is inmiddels een traditie: naast de landelijke Ambassadeur van de Vrijheid, is er jaarlijks een Friese Ambassadeur van de Vrijheid. Dit bijzondere jaar vraagt om een bijzondere act – en daarom vormen alle voormalige Friese ambassadeurs tijdens Bevrijdingsfestival Fryslân 2018 een gelegenheidscollectief. Samen met het Orkest van de Koninlijke Luchtmacht openen Elske DeWall, Twarres, Iris Kroes, Piter Wilkens, Janneke Brakels & Raynaud Ritsma van Vangrail het festival op het hoofdpodium. Er zullen bijzondere duetten, speciale samenwerkingen en verrassende combinaties te zien en horen zijn, allemaal onder leiding van de vijftig musici van het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht.
The Bluebirds Nederland is een nieuw trio rijker. Zangeressen Elske DeWall, Krystl en Rachèl Louise brengen een ode aan de mooiste americana- en country songs. De drie artiesten die hun sporen individueel hebben verdiend in de Nederlandse muziekscene besloten hun krachten te bundelen toen ze elkaars liefde voor americana ontdekten. En voilà, de nieuwe formatie ‘The BlueBirds’ was geboren! Drie sterke persoonlijkheden met een eigen sound vormen een bijzondere eenheid. Laat je verrassen door deze dames met hun muzikaliteit en hun liefde voor muziek, plezier en verhalen.
5 VOOR 5 Op 5 mei om 5 voor 5 vieren we, al jaren, in heel Nederland de vrijheid. We staan dan met bijna 1 miljoen Bevrijdingsfestivalbezoekers tegelijk 5 minuten stil bij onze vrijheid. Bij het idee dat we in vrijheid feest kunnen vieren en dat we dat in het hele land, tegelijk, aan het doen zijn. Maar ook bij de onvrijheid van anderen op de wereld. Vanaf het hoofdpodium op elk Bevrijdingsfestival worden de bezoekers meegenomen in dit symbolische moment. Doe daarom mee en stuur een selfie naar 06 14195555 en laat zien dat jij de vrijheid deelt! Op 5 mei zie je jouw selfie op de schermen tijdens het 5 voor 5-moment.
Chef'Special Na optredens in de Madison Square Garden en het wereldberoemde Red Rocks amfitheater (VS) als supportact van Twenty One Pilots en een triomftocht langs (inter-)nationale festivals (o.a. Concert at SEA, Pinkpop, Lowlands en Sziget), lag afgelopen
oktober ook de Ziggo Dome aan de voeten van CHEF’SPECIAL. Met hun nieuwe album ‘Amigo’ zette de Haarlemse band de uitverkochte zaal helemaal op zijn kop. Na dit absolute hoogtepunt kijken de Cheffies er naar uit deze energie weer mee te nemen het land in!
Nubiyan Twist Nubiyan Twist is een collectief van muzikanten uit Londen. Georkestreerd door gitarist en producer Tom Excell, creëert Nubiyan Twist een uniek en aanstekelijk geluid. Een mix van stijlen met invloeden van jazz, hiphop, afrobeat, latin, soul, reggae en dance. De muzikanten bundelen hun krachten om de basis te leggen voor de soulvolle en prachtige zang van zangeres & mc Nubiya Brandon. Ze krijgen je gegarandeerd aan het dansen!
TRAUDES TRAUDES zoekt de grens op tussen hiphop en (elektronische) pop, door krachtige zanglijnen te combineren met pure rap. De band staat garant voor strakke beats, sterke teksten, een overtuigende, groovy liveshow en heel veel energie. In 2017 tekent de band bij Sony Music Entertainment en neemt de studiotracks op voor hun eerste EP: CRLS & GRLS (curls and girls), die in 2018 zal uitkomen. TRAUDES is dit najaar tijdens Popronde te zien in verschillende steden in het land, maar eerst: Bevrijdingsfestival Fryslân!
The Overslept The Overslept is een Nederlandse rockband uit Hilversum, bestaande uit jeugdvrienden Sem Jonkhout (zang en gitaar), Tommy van der Leer (bas), Daniël van den Brink (drums) en Délano Ladurner (gitaar). Het viertal besluit in 2014 hun muzikale krachten te bundelen. De sound van de band ontwikkelt zich sindsdien van een old school poppunk geluid tot een serieuze en toegankelijke rock sound. Ook live staat The Overslept garant voor een stevige en energieke set. Zowel instrumentaal als vocaal staat de performance als een huis. The Overslept trapt 2018 af met een knaller: het viertal staat op Noorderslag en is bevestigd voor Paaspop en Pinkpop. Én Bevrijdingsfestival Fryslân, natuurlijk! Ha!
Ronnie Flex & Deuxperience Het moge duidelijk zijn: Ronnie Flex behoort tot de grootste artiesten van Nederland. De eigenzinnige rapper heeft met zijn releases een abonnement op de hitlijsten met multi-platina megahits als ‘Energie’, ‘Plek Als Dit’, ‘Zusje’ en ‘Drank & Drugs’. Ronnie staat erom bekend dat hij festivals compleet platspeelt. Pinkpop, Paaspop, Ahoy? Hij draait er zijn hand niet voor om. Ben je klaar om los te gaan op zijn slepende, kleurrijke zang en Caribische Cadans?
Letí s Sh are Stage
SENA Talent Stage
De Let’s Share Stage is helemaal geregeld door studenten Podium en Evenemententechniek en Art en Design van ROC Friese Poort. Niet alleen het licht en geluid, maar ook de aankleding en programmering is geregeld door de studenten. Zelfs de bands die spelen hebben allemaal een link met het ROC, want in iedere band zitten studenten of oud studenten! Een héle dikke pluim daarvoor, want hoe tof is dat? De studenten van ROC Friese Poort geven bij hun Let’s Share Stage extra aandacht aan de boodschap van het Bevrijdingsfestival door middel van grote 3D-letters. Bezoekers mogen hierop hun vrijheidsboodschap schrijven. Share the Freedom! Een mooi initiatief. Ook hebben de studenten doeken ontworpen die hun gevoel bij vrijheid weergeven. Deze doeken sieren de hekken.
Hij is d’r weer dit jaar hoor: de SENA Talent Stage! Een podium voor talent uit Nederland dat plek biedt aan lokale en nationale opkomende bands.
Dí Drive Stage Dit podium wordt weer volledig geproduceerd en verzorgd door studenten van de opleiding D'Drive van het Friesland College. Van de verzorging van het geluid tot het event management en de bands die spelen: allemaal gefixt door nog studerende toppers! En: voor ieder wat wils: van singer-songwriter tot snerpende gitaren en diepe beats van de dj's!
No ardew y n ñ W ‚ ldro c k Stage Het tweede hoofdpodium aan de Arendstuin is nieuw dit jaar. Het welbekende en immer populaire Noardewynpodium, dat dit jaar speciaal in het teken staat van dertig jaar na Wâldrock, komt op deze nieuwe locatie te staan. De programmering bestaat uit acts die sinds 1988 op het metalfestival in de Friese Wouden stonden. Dit jaar wordt de rockscene dus op haar wenken bediend op 5 mei!
P rinsentu in P o diu m Te midden van het Kinderfestival, het Plein van de Vrijheid en alle foodtrucks prijkt in de Prinsentuin de prachtige Koepel! Een knusser buitenpodium vind je nergens.
LEEUWARDEN-FRYSLAN 2018
AFVALLEN Samen de wereld mooier en schoner maken! Zonder afval. Thuis en bij evenementen. Hoe? Check OMRIN.NL/LF2018
Kinderfestival Het Bevrijdingsfestival is voor iedereen. Net zo veel voor de kleine mensen als voor de grote mensen. Dus staat op 5 mei de Prinsentuin weer barstensvol met leuke activiteiten voor onze jongste bezoekertjes! Een heus Kinderfestival. Een gat in de lucht springen op de springkussens of sneller dan het licht over de stormbaan sjezen? Kan hoor! Circus Saranti geeft weer een te gekke show weg en ook Scouting Burmania is van de partij. En dit jaar niet één, maar twee optredens. Van Raak! (vet!) en het Pasveerkorps Leeuwarden. Dansen!
Bevrijdingsmarkt
Lekker een beetje over de markt strunen hoort erbij, op 5 mei. En dus is er ook dit jaar natuurlijk weer een Bevrijdingsmarkt!
BEVRIJDINGSFESTIVAL FRYSLÂN GAAT CIRCULAIR!
ONZE TOEKOMST IS CIRCULAIR Circulariteit is de toekomst! Daarom werkt het Bevrijdingsfestival Fryslân samen met de Vereniging Circulair Friesland, Omrin, Wetterskip Fryslân, Sijperda Verhuur, CupKing en Event Catering. Het Bevrijdingsfestival Fryslân is het eerste bevrijdingsfestival dat deze stap neemt.
#SelfieCup: laat je zien en win €1000!
Klinkt goed, zo’n circulaire economie. Maar… wat is het?
Hoe?
In een circulaire economie hebben producten een lange levensduur en blijven grondsto en zoveel mogelijk in de kringloop. We gebruiken ze steeds opnieuw en veroorzaken zo weinig mogelijk schade aan het milieu. En we gooien veel minder weg. Het ideaal is zelfs: géén afval. Een circulaire economie draait ook om duurzame energie en heeft oog voor het behoud van biodiversiteit en het welzijn van alle levende wezens.
Wat jij kunt doen In je eentje kun je de economie – en de wereld – niet veranderen. Maar je kunt er wel een bijdrage aan leveren door meer circulair te denken. Door bijvoorbeeld minder te kopen, hoef je minder weg te gooien. Check ook eens hoe je school of werk bijdraagt aan de circulaire economie: wat kan er beter? En dat jij iets niet meer nodig hebt, wil niet zeggen dat een ander het niet kan gebruiken. Je dagelijkse boodschappen koop je zoveel mogelijk lokaal. Ook slim: laat vlees eens een dagje staan. Goed voor het milieu én gezond!
Help jij ons circulair te zijn? Maak een ludieke sel e met je recyclebare beker op het Befrijdingsfestival en post ‘m op Facebook of Instagram met de hashtag #Sel eCup. De allerleukste inzending wint €1000! Kleine moeite, toch?
Tijdens het Bevrijdingsfestival kun je er al het volgende van merken: • Recycling van het afval. Van afval maken wij weer mooie nieuwe producten. Bijvoorbeeld picknicktafels. • De containers op het terrein zijn gemaakt van 100% gerecycled kunststof. • Onze vuilniswagens rijden op groengas uit afval. Fossielvrij dus. • Hergebruik van plastic bekers (‘cups’) met borg. Na gebruik worden ze niet weggegooid, maar gewassen in een speciale wasstraat. Dat is wel zo milieuvriendelijk.
Waar blijft al dat afval dan? Omrin Bedrijfsafval zamelt al het afval in en brengt het naar onze afvalsorteerinstallatie in Heerenveen. Daar kunnen we ruim 70% van het afval sorteren voor recycling. Van wat er overblijft, maken we duurzame energie. Meer weten? Kom dan eens naar het maandelijkse Circulair Café. Kijk op www.circulairfriesland.frl en volg facebook.com/circulairfriesland voor meer informatie.
G
M
R ELD AT J IS E N AA U N !
OOK TIJDENS HET
BEVRIJDINGSFESTIVAL
slechts
Heerlijk dagje op
Vlieland
29,-
of Terschelling
Boek een fietsdagarrangement (geldig van 2 april t/m 31 oktober 2018) incl. bootretour en comfortabele huurfiets of busdagkaart. Ook ontvang je 10% korting op een lekker hapje en drankje aan boord en doet het VVV er nog een leuke attentie bij.
Boek via www.rederij-doeksen.nl of bel 088 - 9000 888 (lokaal tarief)
pp
VRIENDEN VAN HET BEVRIJDINGSFESTIVAL FRYSLÂN We zouden het Bevrijdingsfestival Frysl‚n niet kunnen organiseren zonder de steun en hulp van alle subsidiegevers, sponsoren, ondernemers≠ verenigingen, stichtingen en ondernemers uit Friesland. We zijn hier bijzonder dankbaar voor. Vrijheid maken we samen.
Akkrum | ≠ Jac. Knol Grond≠, Weg≠ en Waterbouw B.V. Aldeboarn | ≠ Ark en Reau Asbestverwijdering en Sloopwerken Balk | ≠ Bakkerij Meinsma Bolsward | ≠ Bouwgroep Dijkstra Draisma ≠ Marne Natuursteen B.V. ≠ Nedinox B.V. Broek | ≠ Rufus aan het Water Damw‚ld | ≠ P. Feenstra Bouwkranenverhuur Dokkum | ≠ Familiebedrijf Weidenaar ≠ IJzerhandel J.M. Raadsma Dokkum B.V. Drachten | ≠ McDonaldí s Drachten ≠ Paulusma Reizen B.V. Eernewoude | ≠ Restaurant Porto Casa Franeker | ≠ GrandcafÈ de Doelen ≠ Huhtamaki Nederland B.V. ≠ King Metaal Verspaning B.V. ≠ Langhout Heftrucks ≠ Machinefabriek Bijlsma B.V. Gorredijk | ≠ Bromach B.V. ≠ Roestvastst. App.fabr. ëHet Noordení B.V. ≠ Verloop Bakkerij B.V.
Hallum | ≠ Helwa Wafelbakkerij B.V. Harlingen | ≠ Adonin B.V. ≠ De Boer & De Groot Civiele Werken B.V. ≠ N. Dijkstra Metaalbewerking B.V. ≠ Notarispraktijk mr. H.J. Hettema Heeg | ≠ Ottenhome Heeg B.V. Heerenveen | ≠ Ingenieursburo Meijer & Joustra B.V. ≠ L.Kielstra Kraanverhuur BV IJlst | Rispens State BV ≠ Soprema B.V. ≠ Stienstra & Van der Wal B.V. ≠ Veilinghuis Ald Frysl‚n IJsbrechtum | Van Eysinga & Oostra CS Joure | ≠ Auto Joure XL B.V. ≠ Bakkerij Molkwar B.V. ≠ De Jouster Klokkenmakerij ≠ De Prieelspecialist B.V. ≠ Rondvaartbedrijf P. Brouwer ≠ Steven B.V. Jutrijp | ≠ Aannemersbedrijf Zijsling en Zonen B.V. Kootstertille | ≠ Haitsma Beton B.V. ≠ Van der GaliÎn Recycling BV Koudum | ≠ Galamadammen Hotel Restaurant Jachthavens Leeuwarden | All Above Security B.V. ≠ Automobielbedrijf Engelsma en Wijnia B.V. ≠ Boekhandel Van der Velde B.V. ≠ Colors Car Cleaning B.V. ≠ Cowhouse International B.V. ≠ Datadiensten Frysl‚n ≠ Dekker Creatieve Media & Druk ≠ Firma J. Jorna & Zn. ≠ Jan Eringa Kleedt Mannen Leeuwarden/Sneek ≠ Jongia Mixing Technology
≠ L.Kielstra Kraanverhuur BV ≠ Mazda van den Akker ≠ McDonaldí s Leeuwarden ≠Gout um McDrive ≠ Nielsen≠M assey Vanillas ≠ Notariskantoor Postma ≠ Omnyacc Synergie B.V. ≠ Paddy Oí Ryan Irish Pub / EetcafÈ ≠ Parsec B.V. ≠ PAX GROEP ≠ Post≠ Plaza Hotel & GrandcafÈ ≠ Schweigmann Jeugdmode B.V. ≠ Stedon B.V. ≠ Van der Ploeg International B.V. ≠ WTC Expo B.V. ≠ Wynsma DeLaval Melkmachines Oosterbierum | ≠ Lambweston vof Sneek | ≠ Hettinga IndustriÎle Verpakkingen ≠ Uitvaartverzorging J.∆. de Boer & Zn. St. Jacobiparochie | ≠ Faber Agra centrum St. Nicolaasga | ≠ Administratiekantoor D. Taconis Uitwellingerga | ≠ Betonindustrie Efko B.V. Warns | ≠ Van der Veer Mesthandel & Transport B.V. Wolvega | ≠ Carrosseriefabriek Heiwo B.V. ≠ Home Center Wolvega Workum | ≠ Visser Jachtbouw Workum B.V. Woudsend | ≠ Aannemersbedrijf Nagelhout Woudsend B.V.
Met dank aan de stichtingen:
≠ Stichting FB Oranjewoud ≠ Boersma Adema Stichting ≠ Stichting Old Burger Weeshuis ≠ Ir. Abe Bonnema Stichting ≠ Van der Meer≠B oerema Stichting ≠ Stichting Friesland 1940≠ 1945 ≠ Stichting Prins Bernhard Cultuurfonds ≠ Boelstra Olivier Stichting ≠ Stichting Vrienden van het Fries Verzetsmuseum ≠ Stichting Klaarkampster Weeshuis
HET VFONDS (het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg)
zet zich in voor de erkenning en waardering van ge¸ niformeerden die in dienst zijn van de Nederlandse overheid waar ook ter wereld. Het vfonds wil met voorlichting, educatie en publiciteit respect en waardering van de maatschappij winnen voor alle personen die betrokken zijn bij internationale vredesoperaties.
VRIJHEID MOETEN WE KOESTEREN, VIEREN EN DELEN Op 5 mei vieren we onze vrijheid uitbundig. Het voelt zo vanzelfsprekend, maar velen hebben hun leven gegeven voor onze vrijheid. Het nieuws leert ons dat vrijheid kwetsbaar en niet overal vanzelfsprekend is. Als nieuwsmedium weten we
doe mee en mis niets:
als geen ander hoe belangrijk (pers)vrijheid is. Daarom staan wij voor vrijheid. 3 MEI
14 - 30 APRIL
speciaal voor lezers
5 MEI
Flashmob: 5-voor-5 moment
Festivalbandjes
exclusief voor abonnees
Meet & Greet met de Canadese Veteranen Maak kans op een unieke ervaring. In legervoertui-
Laat met het festivalbandje zien dat je net als wij
Kom naar het hoofdpodium op het Oldeterkerkhof
gen rijdt u naar het kampement van de Canadezen om daar onder het genot van een hapje en drankje
staan voor vrijheid. Zeker zijn van een bandje?
voor het 5-voor-5 fotomoment.
kennis te maken.
Reserveer het bandje op www.lc.nl/festivalbandjes
5 MEI
7 - 30 APRIL
Fotoactie: Wat betekent vrijheid voor u? Fotografeer wat vrijheid voor jou betekent, post dit op onze site o.v.v. kans op een weekendje weg.
en maak
5 MEI
Winactie: Jouw mooiste festivalmomenten
Bevrijdingsontbijt
Op de socials o.v.v. of kom naar onze fotobooth op het Plein van de Vrijheid en
Bent u 75 jaar of ouder en abonnee van de Leeuwarder Courant dan hebben wij een beperkt aantal
maak kans op kaarten voor diverse evenementen
plaatsen voor u gereserveerd voor het bevrijdingsont-
naar keuze.
bijt met de Canadese veteranen. Reserveer snel.
Meer informatie op: www.lc.nl/wijstaanvoorvrijheid
MET DANK AAN ONZE SPONSOREN EN PARTNERS
Stichting Friesland 1940-1945
school voor creatieve industrie & pedagogisch werk