PROGRAMMAKRANT 2022 BEVRIJDINGSFESTIVALFRYSLAN.NL
FRIJ “Overal kwamen de vlaggen tevoorschijn. Men klom op tanks en er werden Engelse sigaretten en chocolade uitgedeeld. Op straat kwam men langverdwenen kennissen, buren en familieleden
een verhaal dat je raakt! Een bezoek aan het Fries Verzetsmuseum is een ontmoeting met de bewoners van Friesland in de jaren 1940-1945. De tentoonstelling laat op indringende wijze zien hoe de Tweede
tegen, die wat bleekjes opgedoken waren van een
Wereldoorlog werd beleefd. Het is een verhaal
vaak lange onderduikperiode. Juichend werden op
dat raakt, confronteert en aan het denken zet.
de kruispunten de Duitse wegwijzers gesloopt.”
Ype Schaaf, Leeuwarden 15 april 1945 Uit: Laarzen op de Lange Pijp
Het Fries Verzetsmuseum is onderdeel van het Fries Museum. Fries Verzetsmuseum, Wilhelminaplein 92, 8911 BS Leeuwarden
www.friesverzetsmuseum.nl
PROGRAMMAKRANT 2022
Colofon Uitvoerend producenten: Johan Koster & Thijs ten Berge Inhoudelijke projecten en Kinderfestival: Nanda Tuinstra & Sanne Terpstra Marketing & Communicatie: Marre Sloots & Thea van der Schaaf Vormgeving: Sprog, Chantal van Wieren Website: Tim Kuiper Social Media: Janneke Vonk Vrijwilligerscoördinatie: Anne Willem Penninga Technische productie: Olaf Hansson Artiestenproductie: Marein van Wifferen Stagiaire productie: Arjen van der Pol
IN FEEST FAN MOETSJEN Wy libje yn in ûnwerklike tiid. Op ‘en nij waret it spûk fan ‘e oarloch troch Europa. Op in ôfstân fan noch gjin dei riden barre ferskriklike dingen dêr’t wy fan tochten en hopen dat we se nea mear sjen soene, en foaral net sa tichteby, op it Europeeske kontinint. Wa hie tinke kinnen dat anno 2022 Europa op ‘en nij fersyld reitsje soe yn dat surrealistyske minefjild. De bylden fan stikken sketten doarpen en stêden en grouweldieden tsjin ûnskuldige boargers litte my net los. De ferhalen fan flechtlingen dy’t ek yn Fryslân leafdefol opfongen wurde, reitsje ús yn it hert. It seit himsels dat de oarloch yn Oekraine alle dagen yn it nijs is. Mar litte wy net ferjitte dat it mar ien is fan al dy plakken op ierde dêr’t oarloch hearsket en minsken fermoarde, ferdreaun of ferfolge wurde fanwegen ôfkomst, ras, leauwen of aard.
Wat is de wearde fan frijheid, demokrasy en minskerjochten? Hokker priis binne wy ree dêrfoar te beteljen? En, binne wy ús genôch bewust fan it foarrjocht om yn in lân te wenjen dêr’t frijheid fan mieningsutering en frijheid fan parse jildt, om mar wat te neamen? Namste mear meitsje krisissen dúdlik dat frede fragyl is. Ek ús frijheid is swier foar fochten en hielendal net fanselssprekkend. Dat meie wy net ferjitte. Wy moatte ús frijheid koesterje. Miskien wol mear as ea earder. Op 4 en 5 maaie steane wy der mei-inoar by stil. Op 4 maaie betinke wy de slachtoffers, op 5 maaie fiere wy de frijheid.
Yn dizze tiid dat frijheden belegere wurde, is it saak 4 en 5 maaie op wearde te skatten. Wat betsjutte dy beide dagen foar jo? Soene wy der as mienskip net mear omtinken oan jaan moatte as wy no dogge? Op it befrijingsfestival op 5 maaie yn de binnenstêd fan Ljouwert is ryklik omtinken foar oarloch en frede. Yn dizze spesjale festivalkrante fine jo it programma. De tagong is fergees! Der is muzyk, in bernefestival en in soad romte foar ynhâld, petear en moeting op it Plein fan de Frijheid. Dêrby wurdt ek stilstien by de oarloch yn Oekraine. Ek bern wurkje yn de tarieding op it festival oan it tema troch it yninoar nifeljen fan hûnderten fredesdowen. Op it Saailân is de feteranedei en twa WOII-feteranen komme út Kanada oer. Dat sy as twa fan de lêst oerbleaune feteranen ús provinsje nochris oandogge, sy dy’t op 6 juny 1944 yn Normandië oan wâl kamen om ús te befrijen, dat is in ûnfoarstelbere eare. Noch ien kear kinne we harren moetsje. En dat is wat it wêze mei; in feest fan moetsjen. In moetsjen tusken ferskate minsken, kultueren, groepen en generaasjes. Want frijheid fiere je mei-inoar en frijheid jouwe je troch. Kommissaris fan de Kening, Arno Brok
Veiligheidscoördinator: Willem Verbeek Druk en oplage: Mediahuis Noord, 259.600 Advertenties: Devea, Doede Vellema Fotografie: Lucas Kemper en Jan-Sjoerd Geertsma Stichting Bevrijdingsfestival Fryslân Jorrit Volkers Frank de Vries Marco Kalmijn Marre Sloots Anna-Frouk Hoogsteen Kees Terwisscha van Scheltinga Harmen de Haan Postbus 2610 8901 AC Leeuwarden www.bevrijdingsfestivalfryslan.nl
Meer dan 1000 wandelende bomen in de binnenstad van Leeuwarden
Een productie van:
Mede mogelijk gemaakt door:
7 mei 14 aug 2022 www.bosk.frl
PROGRAMMAKRANT 2022
Stadswandeling Op verschillende historische plekken uit de Tweede Wereldoorlog in Leeuwarden zijn in samenwerking met Historisch Centrum Leeuwarden levensgrote foto’s geplaatst. De betreffende plekken in de stad zijn op eigen initiatief te bezoeken, van 30 april tot en met 9 mei. Scan de foto’s met een QR- code met de camera van je telefoon, en ontdek de verhalen achter de foto’s. De foto’s en verhalen zijn tijdens de expositie ook online te zien en te lezen op www.bevrijdingsfestivalfryslan.nl.
Het verhaal van toen in de stad van nu
1
Stamppot van Zuurkool
2
Suiker, pap en smokkelhandel
3
Collecteren voor Winterhulp
4
De Verjaardag van ‘Oome Dolfie’
5
Door Omgang Gestraft
6
Oefening van de Luchtafweerdienst
7
Het hart van de Joodse Buurt
8
Opvang van Evacues
9
De Joodse gebroeders Velleman
10
Nachtelijke Voetgangers
11
Feestelijke Bevrijdingshoed
12
Skaad
13
Pommeranten na de Bevrijding
14
Skaad 2
Deze stadswandeling neemt je als wandelaar mee door Leeuwarden en voert je langs bijzondere verhalen die verbonden zijn met het verhaal van oorlog, verzet en bevrijding in de stad. Het verhaal van toen, in de stad van nu. Zonder de hele geschiedenis te willen of te kunnen vertellen is een aantal verhalen bijeengebracht dat de uiteenlopende aspecten van de bezetting belicht. Achter de foto’s die je tegekomt, schuilen verhalen van Leeuwarders in oorlogstijd, met veel citaten uit dagboeken van inwoners van de stad. Deze stadswandeling is tot stand gekomen in samenwerking met Historisch Centrum Leeuwarden en diens rijke archief aan verhalen en beeldmateriaal.
6 8 7
9 10 5 11 2 3
4
12
14 1
13
DE MIX NEDERLAND
WINDSTIL
GER DIJS (1925-2009) HELEEN HAIJTEMA (1980)
Ger Dijs© 1988
HISTORISCH CENTRUM LEEUWARDEN (HCL) WERELDOORLOG EN DE TWEEDE WERELDOORLOG IN APRIL EN MEI WORDEN WORDEN BEGELEIDE BEGELEIDE WANDELINGEN WANDELINGEN AANGEBODEN MET BETREKKING TOT OORLOG EN VERZET IN LEEUWARDEN. VANUIT HET HCL ZIJN ER OP ZONDAG 1 EN 88 MEI MEI INSTAPWANDELINGEN, INSTAPWANDELINGEN, MAAR PRIVÉWANDELINGEN ZIJN ZIJN EVENEENS EVENEENSMOGELIJK. MOGELIJK. PRIVÉWANDELINGEN
Heleen Haijtema© 2022
De wandeling kan ook prima zelfstandig worden gelopen met behulp van het boekje ‘Sporen van oorlog en verzet’, dat tot en met 8 mei te koop is in het HCL voor de speciale prijs van € 3,- (normaal € 7,50). Deze routebeschrijving is ook digitaal beschikbaar en er zijn meer speciale aanbiedingen. De vaste expositie ‘Verhalen van Leeuwarden’ schenkt ook ruim aandacht aan de oorlog. T/M 28 AUGUSTUS 2022
Friesscheepvaartmuseum.nl Fries scheepvaart museum
24 � 25 � 26 JUNI 2022
SLINGEPARK DRACHTEN WWW.SIMMERDEIS.NL A L T I J D
A P P L A U S !
PROGRAMMAKRANT 2022
ONZE BEVRIJDERS Nog één keer terug naar Fryslân In de nacht van 5 op 6 juni 1944 kwamen ruim 153.000 soldaten aan op de Normandische stranden om uiteindelijk ook onze provincie te bevrijden van de Tweede Wereldoorlog. Onder hen waren Jim Parks en Arthur Boon. Nog één keer maken ze de reis naar Nederland om vieringen en herdenkingen bij te wonen.
Jim Parks
FRIESE VETERANENDAG Wilhelminaplein, 5 mei
Dit jaar maakt de jaarlijkse Friese Veteranendag deel uit van het Bevrijdingsfestival Fryslân. Anders dan voorgaande jaren, kiest de organisatie er dit jaar voor het publiek op te zoeken. “De bedoeling is dat we stralen op het Wilhelminaplein”, vertelt Rob Zwaaneveldt namens de organisatie. De Friese veteranendag is bedoeld voor veteranen die ingezet zijn bij missies in dienst van de vrede, nu en in het verleden. Fryslan telt zo’n 4500 veteranen. Op uitnodiging van de gemeente waar ze wonen, komen ze naar de regionale veteranendag. Naast de regionale veteranendag is er ook jaarlijks een landelijke bijeenkomst. “Toch zie je dat de veteranen in een kleinschaligere setting meer naar elkaar toe trekken. Dat is wat je bij een uitzending ook ziet. Je spreekt letterlijk elkaars taal en dat geeft een intensere binding.”
“Als je respectvol met elkaar omgaat, kun je heel goed een mening hebben die verschilt. Het gaat er niet om dat we het met elkaar eens zijn, het gaat erom dat we hier in Nederland in vrijheid dingen kunnen bespreken.”
Gehoord worden
Waar de ene veteraan heel graag dat gesprek opzoekt, doet de ander dat liever niet. “Veteranen die hebben gediend in een oorlog die minder goed in het daglicht staat, keren vaak meer in zichzelf”, weet Zwaaneveldt. Ook tellen de jaren mee. “Vroeger werd van je gevraagd je leven maar zo snel mogelijk weer “IEDERE VETERAAN HEEFT ZIJN op te pakken en nergens OF HAAR EIGEN VERHAAL. HET IS meer over te praten na een GOED OM MET ELKAAR IN GESPREK uitzending. Vandaag de dag is het veel meer ‘wat kunnen TE GAAN OVER VRIJHEID. DAT we voor je doen’ en ‘hoe wil je WE RESPECTVOL MET ELKAAR er mee omgaan’. Daardoor is OMGAAN, BETEKENT VEEL VOOR de bereidheid om het verhaal DE VETERANEN” te vertellen veel groter. Voor de veteranen is het mooi dat Na een kort besloten programma en een ze nu beter gehoord worden. Het is een moment van stilte op het Wilhelminaplein vorm van waardering voor het werk dat ze op 5 mei, staat het ontmoeten tussen gedaan hebben. veteranen en publiek dit jaar centraal. Na het hijsen van de vlag en het ontsteken van Kerosinelucht het vrijheidsvuur op het Wilhelminaplein Voor de Friese veteranendag is eten en zijn de veteranen vrij om het festivalterrein drinken een onmisbaar onderdeel van het op te gaan. Je herkent ze als bezoeker programma. Zwaaneveldt: “Uiteraard is er aan hun donkerblauwe pak, soms met een oranjekoek, want we houden het wel Fries.” zwarte broek. De lintjes en versiersels op Aan het einde van het programma is er de het tenue vallen uiteraard op. “Mensen ‘blauwe hap’. Een Indische rijsttafel, bereid met medailles en onderscheidingen willen op een veldkeuken op het Wilhelminaplein. daar vaak graag iets over vertellen”, weet “Pas wanneer de kerosinelucht Zwaaneveldt. In zo’n gesprek gaat het er doordringt tot het eten, is het een echte niet om dat je dezelfde opvattingen deelt. veteranenmaaltijd.”
Jim Parks loog destijds over zijn leeftijd om te kunnen dienen in het leger. De veelal jonge soldaten zaten opeengepakt in de schepen. Zwijgend, tot het uiterste gespannen, de meesten een sigaret in de mondhoek. Ze waren vlak voor vertrek gebriefd. ‘Vandaag is de dag der dagen. Doe je plicht. Dit is geen oefening.’ “Er werd niet gesproken”, zegt Parks. “Je hoorde alleen het klotsen van de golven. Iedereen wist ‘het gaat beginnen’.”
Als in een roes Toen de eenheden in hun landingsvaartuigen stapten en richting de branding van Juno Beach voer, kregen ze een onophoudelijke Duitse kogelregen over zich. Bovendien was het ‘pretty nasty weather’, stormachtig zelfs. Parks eleefde het als in een roes. “Ik deed dingen zonder na te denken. Je wilt zelf blijven leven, maar om je heen drijven je makkers in zee. Sommigen dobberden nog en fluisterden om hulp. Toen ik een van hen vasthield stierf hij.” “Toen ik eindelijk naar de branding waadde, heb ik al mijn spullen afgegooid, ook mijn geweer”, vervolgt Parks. “Ik moest wel, alleen al mijn basisuitrusting woog twintig kilo. Pas achter de zandduinen van Juno Beach
“HET WAS ALSOF DE EMOTIES DIE VIJF JAAR LANG WAREN ONDERDRUKT, ER EINDELIJK UIT MOCHTEN”
kon ik op adem komen. Veel Canadese soldaten, voor wie D-day de vuurdoop was, waren verstijfd van angst. Tijd voor verdriet om een omgekomen maat was er niet, want je moest door. Je kon zelf de volgende zijn.” “We hadden ons over de kloof van de zee heen gevochten, en deden dat weer in de strijd door Normandië”, vertelt Arthur Boon. “We kwamen via België terecht in het Noorden van Nederland. Dat is waar we de hele winter van 44’ en ’45 bleven. Het was een zware winter. We werden als helden onthaald. Mensen waren aan het zingen, lachen en huilen tegelijkertijd. Het was alsof de emoties die vijf jaar lang waren onderdrukt, er eindelijk uit mochten. Het was een heerlijk gevoel.” Jim Parks keerde in september 1945 terug naar Canada. Arthur Boon vertrok in juni 1946 uit Nederland. De Nederlanders en Canadezen hebben een unieke band gekregen sinds de gebeurtenissen in de oorlog. Het is een gevoel van kameraadschap dat niet uit te leggen valt aan de familie thuis. “Alleen als we hier zijn, komt dat gevoel weer boven”, aldus Boon.
De laatste keer naar Fryslân Nog eenmaal keren Arthur Boon en Jim Parks terug naar Fryslân, uit naam van al hun medestrijders die vochten voor onze vrijheid. Hun programma in Fryslân op en rond 5 mei is grotendeels besloten. De veteranen zijn aanwezig bij de Provinciale Herdenking op 4 mei en de opening van Bevrijdingsfestival Fryslân op 5 mei. Beide zijn live te volgen via Omrop Fryslân. De herdenking tevens via een livestream van Leeuwarder Courant.
Art Boon
! w u e i N nu ook voor heren rolling soft
Gabor dames rolling soft
e t n le
Tijd voor de
Maak je outfit compleet met onze uitgebreide collectie
met schoenen van Gabor
shoes! We love
to t zi en s
in onze winkel!
DRACHTEN - FRANEKER HARLINGEN - HEERENVEEN LEEUWARDEN - SNEEK - WOLVEGA WWW.KAMSMASCHOENEN.NL
PROGRAMMAKRANT 2022
EEN CIRCULAIR FESTIVAL Als Bevrijdingsfestival Fryslân streven we ernaar een circulair festival te zijn. Daarom draaien de generatoren op biodiesel, planten wij projectmatig bomen en werken we tijdens het festival met herbruikbare bekers die we reinigen middels een spoelsysteem.
Hoe werkt het Voor het eerste rondje drinken betaal je € 3,- per beker, exclusief een consumptie. Bij inlevering van je laatste beker bij de bar ontvang je een tikkie van € 2,50 terug. De overgebleven € 0,50 wordt ingezet om alle achterliggende kosten als reiniging, handling, transport en jouw tikkie terug te betalen. Hiermee help je mee aan een goed milieu. Dankjewel!
Over de bekers De hardcup bekers zijn van een zeer hoge kwaliteit en gaan minimaal 400 keer mee. Een uiterst duurzame oplossing! Als de bekers te beschadigd
zijn en daardoor niet meer inzetbaar voor gebruik, worden ze verzameld en teruggestuurd naar de fabriek. Daar gaan de bekers door de shredder. Het restproduct wordt gebruikt voor het vervaardigen van bijvoorbeeld bloempotten en jerrycans. Door jouw bijdrage van € 0,50 krijgen onze bekers een tweede leven.
Minder afval Je weet hoe dat gaat met eenmalige plastic bekers. Leeg? En een prullenbak te ver? Hup, op de grond en nieuwe halen. Wie vaker een festival bezoekt en niet als eerste naar huis gaat ;) kent het beeld van een terrein vol afval. Door te werken met hardcup bekers en een vergoedingssysteem, ga je al snel merken dat er geen enkele beker op de grond blijft liggen. Hierdoor blijft er na afloop van evenementen en festivals minder afval over.
Schenk je beker aan Giro 555 Je kunt dus een tikkie terug ontvangen van € 2,50 bij het inleveren van je laatste beker. Maar let op; je kunt ook Giro 555 steunen met je beker. Op het Plein van de Vrijheid ben je in de gelegenheid om je beker te schenken aan Giro 555 waarvan de € 2,50 gaat naar hulporganisaties die hulp bieden aan Oekraïne. Hier kun je ook je laatste munten daar doneren.
Rent, Serve, Return!
Het eerste rondje kost je geld, maar je helpt het milieu!
Onze circulaire ambitie wordt mede mogelijk gemaakt door Vereniging Circulair Friesland, Omrin, Wetterskip Fryslân, Varweg, StarCups en Event Catering
PLATTEGROND 1
Mainstage
2
Sena Performers Stage
3
Student Stage
4
Prinsentuin Stage
5
Dance Stage
6
Noardewyn / Omrop Fryslân
7
Kinderfestival
8
Plein Van De Vrijheid
9
Freedom Stage
7
4 3
8
2
1 9
Toilet Fietsenstalling EHBO Ingang Uitgang
5
6
PROGRAMMAKRANT 2022
BLOKKENSCHEMA MAINSTAGE Oldehoofsterkerkhof
SENA PERFORMERS STAGE Noorderplantage
STUDENT STAGE Prinsentuin
PRINSENTUIN STAGE Prinsentuin
13:00
Opening festival
Diede 13:30 - 14:00
13:30 - 14:15
Abuzz
Orange Skyline
13.15 - 14.45
Orkest Koninklijke Luchtmacht
14:00 - 14:30
14:00
Matheu Hinzen
14:00 - 14:45
14:15
kinderfestival act
Moonloops
14:30
14:30 - 15:00
Jan Anders
14:45
15:15
15:00 - 15:15
NNO
14:45 - 15:45
Blaudzun
15:15 - 15:30
15:15 - 16:00
15:30
Blondeau
15:45
Soul of Ukraine 15:30 - 16:00
15:00 - 16:00
Hi-Tom 15:30 - 16:30
Diamonds & Honey
Rachel Croft & Kentucky Snake Oil
16:00 16:15 16:30 16:45
16:15 - 16:55
16:00 - 16:45
16:00 - 16:45
Deun van Seun
DJ Lurk
16:30 - 17:00
Delore
16:30 - 17:15
16:55 5voor5
Danytha
Wat anders dan je gewend band 16:45 - 17:30
17:00
Jayden Klein
17:15
Fortunate Sons
17:30 - 18:15
17:45
17:45 - 18:30
17:45 - 18:30
Son Mieux
Seewolf
Amonia Caramel
17:00 - 18:00
Jaap Louwes & de Losse Binde
17:15 - 18:00
17:30
18:00
NOARDEWYN / OMROP FRYSLÂN Wilhelminaplein
kinderfestival act
13:30
15:00
DANCE STAGE Mata Hariplein
13:00 - 13:45
13:15
13:45
live te volgen via Omrop Fryslân!
17:30 - 18:15
Henry Shelter
18:15 18:30
18:15 - 19:00
18:15 - 19:00
Fortunate Sons
Chris Hendrix
18:45
18:45 - 19:30
19:00 19:15 19:30
19:00 - 19:45
19:00 - 20:00
Los Treboles 19:00 - 20:00
Timo de Jong
Remme
18:30 - 19:30
Ralph de Jong & Band Jurab
19:45 20:00 20:15
20:15 - 21:00
Magnetic Spacemen
20:30 20:45 21:00
20:30 - 21:30
20:00 - 21:00
20:00 - 21:00
20:00 - 21:00
All Star reggae
Steff da Campo
De Hûnekop
De Baron
21:15
21:30 -22:15
22:00
22:45
21:45 - 22:00
Faske Friese Ambassadeur
21:45
22:30
De Doelleazen
Victory
21:30
22:15
21:00 - 21:30
21:00 - 21:45
Pieter Sahieter
22:15 - 23:00
Suzan & Freek Landelijke Ambassadeurs
23:00
14:30 - 22:30
13:00 - 18:00
13:00 - 18:00
FREEDOM STAGE
PLEIN VAN DE VRIJHEID
KINDERFESTIVAL
Gouverneursplein
Prinsentuin
Prinsentuin
PROGRAMMAKRANT 2022
FRIESE AMBASSADEUR
LANDELIJKE AMBASSADEURS
Suzan & Freek
Faske
Als landelijke ambassadeurs van de vrijheid komen dit jaar Suzan & Freek naar Bevrijdingsfestival Fryslân. Ze zijn zeer vereerd dat ze hiervoor zijn gevraagd. “We zijn pas in 2019 doorgebroken. Dit is echt een bucketlist-ding voor artiesten om met een helikopter van stad naar stad te vliegen.”
Naast de landelijke ambassadeurs kiest Bevrijdingsfestival Fryslân ieder jaar voor een Friese ambassadeur. Dit jaar is dat Faske.
Allebei komen ze uit de Achterhoek, de grensstreek met Duitsland, waar de Tweede Wereldoorlog nog altijd erg leeft. Suzan: “Ik weet van mijn oma dat ze onderduikers hadden op de boerderij en in een bunker vlak bij het ouderlijk huis. We hebben de oorlogsverhalen beiden meekregen en zijn ons ervan bewust hoe belangrijk 5 mei is.” In het kader van hun Ambassadeurschap maakten Suzan en Freek een documentaire over het thema ‘vrijheid’, waarin ze samen met Stichting Vluchteling naar Lesbos en Athene reisden. Daar gingen ze in gesprek met vluchtelingen en locals, met schrijnende verhalen over leven, dood en nachtmerries. Suzan: “Het is zo oneerlijk dat de plek waar je geboren bent zoveel bepaalt. Onze boodschap is dat dit mensen zijn zoals jij en ik, het kan iedereen overkomen.” Freek: “Wij willen op 5 mei op basis van deze ervaring vertellen dat iedereen dezelfde kansen zou moeten krijgen. Vrijheid is er voor iedereen, eigen het je niet toe.” Meer over het ambassadeurschap van Suzan & Freek vind je op www.bevrijdingsfestivalfryslan.nl
“Toen ik werd gevraagd als ambassadeur voor Bevrijdingsfestival Fryslân ben ik wel voor mezelf nagegaan of ik dat zou kunnen zijn, een goede ambassadeur voor de vrijheid. Ik denk dat ik dat kan. Ik vind muziek maken niet alleen leuk, ik neem het ook heel serieus. Behalve dat muziek een boodschap over kan brengen, kan het ook iets universeels zijn. Met niets anders dan met muziek kun je solidair zijn naar elkaar.” Faske: “Vrijheid betekent kunnen zeggen wat je wilt, geloven wat je wilt, en zijn wie je bent, wat dat dan ook maar mag wezen. Als je een van die aspecten weghaalt, dan komt er ruimte voor dingen die je niet wilt in een democratie. Juist omdat we westers zijn en al honderden jaren met vrijheid om weten te gaan als democratie, werkt het hier.” Faske kan het weten, want hij doet een studie Bestuurskunde naast zijn muzikale carrière. “Bestuurskunde gaat over de kaders van de wet en de relatie tussen inhoud, onderwerp en beleid. Vrijheid van meningsuiting en religie zijn daarin belangrijke thema’s. Het is goed dat we daar eens per jaar, op Bevrijdingsdag, bij stilstaan.” Meer over het ambassadeurschap van Faske vind je op www.bevrijdingsfestivalfryslan.nl
Faske, Friese Ambassadeur van de vrijheid is te zien: Suzan & Freek zijn te zien op: Mainstage | 22:15 - 23:00
4 mei, Provinciale Herdenking, 19:30 uur, Prinsentuin 5 mei, Bevrijdingsfestival Fryslân, 21:30 uur, Sena Performers Stage
Blaudzun - Een echt krachtig muzikaal statement | Son Mieux - Sophisticated, always danceable music with a deep emotional load | De Hûnekop - Een energie die draait om wat lol trappen en bier drinken | Remme - Transformeert dagelijkse chaos in tijdloze, beklijvende liedjes | Orange Skyline - Waar de broers Stefan en Niels een ideaal creatief koppel vormen | Orkest Koninklijke Luchtmacht - A summer road trip | + meer dan 40 andere acts Scan de QR-code voor meer informatie
BEVRIJDINGSFESTIVAL? SAMEN AFVAL RECYCLEN!
Wat is er mooier dan in vrede en vrijheid leven? Juist! Vrede en vrijheid in een mooie en schone wereld! Samen doen we dat. Hoe? Omrin helpt het Bevrijdingsfestival circulair en duurzaam te maken. Door minder afval, meer recycling en beter hergebruik.
samen halen we alles eruit
www.omrin.nl
PROGRAMMAKRANT 2022
van Nadia Zerouali Bevrijdingsdag vieren we in het hele land met de Vrijheidsmaaltijd. Chef Nadia Zerouali bedacht deze Vrijheidssoep speciaal voor 5 mei 2022. Je koop hem kant-en-klaar in blik op Bevrijdingsfestival Fryslân of je maakt zelf een portie voor je familie, vrienden en/ of buren met dit recept. Geniet van de soep tijdens een goed gesprek over vrijheid en deel het met #vrijheidsmaaltijd en #vrijheidssoep. Vrijheid deel je met elkaar.
Ingrediënten voor 4 personen c c c c c c c c c c c c c c c
2 uien 2 blikken gepelde tomaten (of 1 kg verse rijpe tomaten) 1 flinke bos bladselderij 1 bos bladpeterselie 3 liter water 1 dl milde olijfolie 100 g gedroogde bruine linzen 1 el kurkuma 1 el ras el hanout 1 el paprikapoeder 1 el gemberpoeder peper en zout 2 volle el tomatenpuree 1 pot of blik (ca. 500 g) kikkererwten, goed gewassen en uitgelekt 4 volle el maïzena of bloem
Bereidingswijze 1.
Pel de uien en snijd ze grof. Was de bladselderij, bladpeterselie en snijd ze grof. Pureer de uien met de tomaten, groene kruiden en het water met een staafmixer of in een blender tot een vrij glad mengsel. Tip: past het niet in één keer in de blender? Splits het dan op in porties en begin met het water. Portie 1: pureer de uien, groene kruiden
en 1 liter water. Portie 2: pureer 1 liter water, 2 blikken gepelde tomaten en restje groene kruiden. Voeg de laatste liter aan de pan toe. 2. Breng in een grote soeppan het tomatenmengsel met de milde olijfolie, de linzen, alle specerijen, de tomatenpuree en wat peper en zout aan de kook. 3. Laat de soep op matig hoog vuur in ca. 35 minuten gaarkoken. Breng verder op smaak met peper en zout. 4. Voeg de kikkererwten toe en kook ze nog ca. 10 minuten mee. 5. Om de soep te binden: maak in een kom een bloempapje door de maïzena of bloem met een flinke scheut water te mengen en tot een glad papje te roeren. 6. Klop het al roerende met een garde door de soep tot deze licht gebonden en fluwelig is. Laat de soep niet meer koken maar alleen een paar minuten zachtjes pruttelen. Serveer de soep met bijvoorbeeld vers Marokkaans brood of knapperig stokbrood. Bekijk de kookvideo en extra tips van Nadia op: Vrijheidsmaaltijd.nl
Tips voor een goed gesprek bij de soep: Wat betekent vrijheid voor jou? Wanneer voel jij je vrij? Waar sta jij bij stil op 4 en 5 mei? Stel dat alles mogelijk is, wat zou je dan veranderen aan de wereld? Heb jij je wel eens onvrij gevoeld? Hoe zou jij kunnen bijdragen aan de vrijheid van anderen? Is jouw mening over vrijheid veranderd de afgelopen jaren? Sta je, naast Bevrijdingsdag, ook op andere dagen stil bij vrijheid?
24 � 25 � 26 JUNI 2022
SLINGEPARK DRACHTEN
OOK TIJDENS HET BEVRIJDINGSFESTIVAL
WWW.SIMMERDEIS.NL
De stallingen zijn op Bevrijdingsdag 5 mei vanaf 07.30 open tot 06.00 uur de volgende ochtend.
www.werkslimreisslim.nl/project/fiets-in-de-p A L T I J D
A P P L A U S !
HOE PRAAT JE MET KINDEREN OVER DE OORLOG?
“Mem, komt de oorlog ook hier?”
En hoe ga je om met moeilijke vragen? Oorlog is op dit moment een thema dat aan geen kind ontsnapt gezien de huidige situatie tussen Oekraine en Rusland. Het spreekt erg tot de verbeelding; peuters die nog amper het woord ‘Oekraine’ kunnen uitspreken, herkennen de blauw-gele vlag als ze ‘m zien wapperen in de straat. Door een oorlog binnen Europa, is er weer meer aandacht voor oorlog in het algemeen – zo lijkt het. Ook oorlogen uit het verleden, zoals de Tweede Wereldoorlog, komen daardoor weer meer ter sprake. Hoe was het toen voor âlde pake? Zat hij in het verzet of moest hij onderduiken?
“Kom we gaan oorlogje spelen! Ik had een geweer en jij zat daar in de bosjes...” Kom in gesprek Hoe kinderen omgaan met oorlog en hoe jij hierbij met je kind omgaat, is bij iedere leeftijd verschillend. Het zegt iets over jou en over je kind, maar ook iets over jullie gezin; hoe open of gemakkelijk wordt er met elkaar gepraat over zulke thema’s, of juist niet? Het is -ongeacht de leeftijd van je kind- belangrijk om met elkaar te praten over zulke belangrijke onderwerpen als oorlog. Dit is écht je taak als ouder, ook als je denkt dat je kind geen benul heeft. Ze horen, zien en beleven op school en in hun vrije tijd van alles. Meer dan jij denkt. Vind je het zelf niet gemakkelijk om erover te praten? Een gesprekstrucje is dat je letterlijk herhaalt wat je kind zegt en daarbij een toon en houding aanneemt zonder oordeel en met nieuwsgierigheid. Dit geeft jou extra nadenktijd en je nodigt je kind ermee uit om verder te vertellen, iets wat dan vaak ook automatisch gebeurt.
Baby’s, peuters & kleuters – 0 tot 6 jaar Voor deze leeftijdscategorie geldt dat kinderen vooral gericht zijn op zichzelf en nog veel minder besef hebben van de grote wereld om hen heen. Zolang ze niks merken of weten, hoef je een kind niet te vertellen over de narigheid die in de wereld heerst of heeft geheerst. TIP: Voor nieuwsgierige kleuters die tóch iets meekrijgen of vragen hebben, geldt dat je vooral Jip & Janneke taal gebruikt die voor hen te begrijpen is. Het woord ‘oorlog’ kun je bijvoorbeeld vervangen door ‘ruzie’ of ‘boos zijn’.
“Als hier oorlog komt, vecht ik terug!”
Basisschoolleeftijd – 6 tot 12 jaar Neem je kind serieus met vragen, bange gedachten of gevoelens omtrent het thema oorlog. Je kunt je kind niet overal tegen beschermen, al wil je dat als ouder nog zo graag. Wees eerlijk, maar beperk de informatie en details afhankelijk van de leeftijd van je kind. Je kunt in deze leeftijdscategorie uitleggen wat oorlog is. Kijk met je kind naar de Dodenherdenking op tv of bezoek die in je stad of dorp. TIP: Het Jeugdjournaal kan heel helpend zijn. Hier wordt in begrijpelijke en kindvriendelijke taal aandacht besteed aan thema’s als oorlog en bevrijding.
Middelbare schoolleeftijd – 12+ Het vormen van een eigen mening of visie op zaken wordt in deze leeftijdscategorie steeds belangrijker. Dat wordt gestimuleerd op school tijdens geschiedenis of maatschappij-lessen, maar kun je ook als ouder stimuleren. Help je kind om taal te geven aan die eigen mening of visie. Wat vind je ervan wat er is gebeurd in de Tweede Wereldoorlog? Kun je je er iets bij voorstellen hoe het voor âlde beppe geweest moet zijn? Zullen we het haar vragen? TIP: Leen ‘Het Achterhuis’ van Anne Frank uit de bibliotheek en blader er samen in. Hoe zal het voor Anne Frank geweest zijn daar ondergedoken te zitten?
VOUW EEN VREDESDUIF
PROGRAMMAKRANT 2022
1
2
3
4
5
Bied geruststelling Kijk naar de zon, de lucht, de spullen in de slaapkamer, ruik de geuren in de douche, pak de fiets en ga erop uit, smul van een lekker taartje. Met andere woorden: oefen met je kind in het hier en nu zijn. Dat geeft rust en geruststelling, want in het ‘nu’ is geen oorlog. Dit is een heel belangrijke oefening voor zowel jou als je kind om de angstige of onzeker gedachtes en gevoelens te reguleren. In beweging komen en je aandacht in de omgeving leggen, met andere woorden: al je spieren en zintuigen aan het werk zetten, helpt hierbij altijd.
“Ik ben bang heit… voor de oorlog.”
6
7
“Och lieverd, ben je bang voor oorlog?”
“Ja, want…
<kind vertelt zelf verder en daar kun jij weer op aanhaken>”
Afke Nynke Elting-Dijkstra Pedagoog en schoolmaatschappelijk werker Cedin Zorg | instagram: @de.opvoedstudio
Vredesduiven op Bevrijdingsfestival Fryslân
PROGRAMMAKRANT 2022
HERDENKING Provinciale 4 mei Herdenking in de Prinsentuin Op 4 mei is de Prinsentuin in Leeuwarden het decor van de jaarlijkse Provinciale Herdenking. Het programma, dat begint om 19:30 uur, is geschikt voor jong en oud. Naast het leggen van de Algemene Kransen, spreekt burgemeester Sybrand Buma een herdenkingsrede uit. Er is muziek van Brassband ‘Hosannah’ en Faske, de Friese ambassadeur van de Vrijheid 4 en 5 mei. Fenna Siere van Stedelijk Gymnasium draagt een zelfgemaakt gedicht voor. Bijzondere gasten zijn Canadese veteranen Jim Parks en Arthur Boon, die in 1945 hielpen onze provincie te bevrijden. Na de herdenking worden er kransen gelegd bij
het oorlogsmonument, onder andere door Sietske Poepjes (de loco-commissaris van de Koning), de burgemeester van Leeuwarden en de commandant van vliegbasis Leeuwarden. Na afloop van de ceremonie vertrekken leden van Loopgroep Leeuwarden en A.V. Lionitas naar Wageningen om het bevrijdingsvuur op te halen. In estafettevorm brengen de lopers het vuur vervolgens naar Leeuwarden, om daarmee op 5 mei om 13.00 het Bevrijdingsfestival te openen. De provinciale herdenking is vanaf 19.30 uur live te volgen via Omrop Fryslân radio en televisie en via de livestream van Omrop Fryslân en de Leeuwarder Courant.
INSIDE UKRAÏNE
SOUL OF UKRAINE
HET LEVEN IN OEKRAÏNE
VREDESDUIVEN
Oekraïense studenten en een Russische studente die al langer voor hun studie in Leeuwarden verblijven, zijn vanaf het begin van de inval van Rusland in Oekraïne met regelmaat zichtbaar in Leeuwarden om aandacht te vragen voor hun oorlogssituatie. Op Bevrijdingsfestival Fryslân hebben ze hun eigen area, waarin ze een kijkje geven in hun land, maar ook in hun hart en wat hen bezighoudt. Ook verkopen ze in hun area op het festival t-shirts, ansichtkaarten, kaarten met poëzie en schilderijen. Wees welkom Inside Ukraine op 5 mei in de Prinsentuin in Leeuwarden.
PRINSENTUIN | 15:15
Dit is de Oekraïense Anastasia Limavera, met op de foto haar zoontje Luca. Sinds begin van de oorlog in Oekraïne, vindt ze het ontzettend moeilijk om thuis in de stad Bushcha stil te zitten en typisch vrouwelijke dingen doen. Daarom nam ze het besluit zichzelf te ontwikkelen op militair gebied. Sinds begin april volgt ze een training bij Oekraïense Vrijwillige Leger. Dat gaat haar goed af. Ze voelt zich niet meer machteloos zoals aan het begin van het oorlog. “Als Russen mijn territorium in mijn Bushcha gaan aanvallen kan en zal ik terugslaan”, vertelt ze. In een videodagboek heeft ze voor Bevrijdingsfestival Fryslân bijgehouden wat haar bezighoudt en hoe haar leven eruit ziet.
In samenwerking met Sinne hebben vele kinderen vredesduiven gevouwen op de BSO’s maar ook bij gastouders. Deze vele vogels zijn in de periode van 5 mei te zien in dbieb! Je kunt ze ook thuis vouwen. Check daarvoor het vouwsjabloon elders in deze krant.
In de Jellemazaal van het Sint Anthony Gasthuis hebben drie Oekraïense musici maandag 21 maart een benefietconcert gegeven voor de slachtoffers van het geweld in hun land. Twee dames wonen in Leeuwarden, te weten pianiste Anna Kravchenko en celliste Aleksandra Ostrykh. De derde, zangeres Nadia Suprunovich, is een vluchteling die met haar baby van acht maanden is opgevangen door Anna Kravchenko. Anna studeerde aan het conservatorium van Odessa, Aleksandra aan dat van Donetsk. Zij gaan tijdens deze editie van Bevrijdingsfestival Fryslân onder naam Soul of Ukraine, een aantal klassieke stukken ten gehore brengen.
5 VOOR 5 MOMENT
NNO PRINSENTUIN | 15:00 In 2025 vieren we 80 jaar vrijheid, in het kader daarvan gaat Bevrijdingsfestival Fryslân ism het Noord Nederlands Orkest een groots concert initiëren omtrent Joodse componisten welke het leven lieten in de Tweede Wereldoorlog. Artistiek leider van het NNO Marcel Mandos heeft samen met André Boers (zelf woonachtig Israël) een selectie gemaakt welke componisten belicht gaan worden en welke stukken gespeeld gaan worden. In aanloop naar 2025 gaat het NNO alvast in kleine setting previews geven tijdens Bevrijdingsfestival Fryslân, zo ook deze editie in de Prinsentuin.
Op 5 mei staan we om 5 minuten voor 5 met bijna 1 miljoen Bevrijdingsfestivalbezoekers door het hele land, 5 minuten stil bij onze vrijheid. Bij het idee dat we in vrijheid een feest kunnen vieren en dat we dat in het hele land, tegelijk, aan het doen zijn. Maar ook bij de onvrijheid van anderen op de wereld. Op het 5 voor 5 moment van Bevrijdingsfestival Fryslân staat Yara Tymts op ons hoofdpodium. Ze is 16 jaar oud en zit in klas 4 van het Christelijk Gymnasium Beyers Naudé in Leeuwarden. Samen met haar gezin is Yara 8 jaar geleden gevlucht uit de Krim in Oekraïne. Nu verblijven zij in AZC Burgum. Haar verhaal hoor je op ons 5 voor 5 moment.
Scan de QR-code voor de impressies.
5 MEI REDE HUIZUM De 5 Mei Rede in de Dorpskerk van Huizum wordt dit jaar verzorgd door Commissaris van de Koning, de heer Arno Brok. Daarna brengt sopraan Tetsje van der Kooi vrijheidsliederen ten gehore. Voorafgaand aan de rede plant de Commissaris van de Koning een Vrijheidsboom, met een verwijzing naar de thematiek die het cultuurprogramma Arcadia aan de orde stelt. Belangstellenden zijn bij deze plechtigheid van harte welkom. De toegang voor de 5 Mei Rede is gratis. Voor een bedrag van € 1,- zijn tickets te reserveren. www.dorpskerkhuizum.nl
SMOKKELBERN T/M 24 MEI Geïnspireerd op het leven van Lea Tropp. Een hartverscheurend oorlogsverhaal over de smokkel van honderden Joodse kinderen naar Friesland. www.joodsekinderen.nl
SKAAD BLOKHUISPOORT | T/M 7 MEI Gebaseerd op het leven van Gerard Reeskamp. Een verhaal over toeval en noodlot, over verdrukking en verweer. www.pier21.nl
PROGRAMMAKRANT 2022
PORTRETJE VRIJHEID Studenten van de Ontwerp FBRK van ROC Friese Poort maken portretten met het thema vrijheid. Dit kan een foto zijn, maar ook een schilderij. Ze hebben zich laten inspireren door een bezoek aan het Fries Verzetsmuseum. De studenten hebben compleet de vrije hand gekregen om hun portret op eigen, creatieve manier invulling te geven en dat is absoluut gelukt! De portretten worden voorafgaand aan het festival tentoongesteld op het eerste plein van de Blokhuispoort in samenwerking met dbieb en op 5 mei op het Plein van de Vrijheid.
LIVING LIBRARY EN AANDACHTSCHENKERIJ PALEISTUIN VAN HET PRINCESSEHOF | GRATIS | INLOOP VAN 13.30 – 17.00 Onbekend maakt onbemind. In Living Library gaan deelnemers op 5 mei in gesprek met mensen die om wat voor reden dan ook ver van hen af staan. Bijvoorbeeld omdat ze als soldaat hebben gevochten in een oorlog, of omdat ze autistisch zijn, of opgegroeid in een gezin dat in de Tweede Wereldoorlog met de Duitsers sympathiseerden. Naast Living Library kunnen bezoekers van het Bevrijdingsfestival Fryslân gratis hun dorst lessen in de tuin van het Princessehof, waar niet alleen thee maar ook aandacht wordt geschonken.
INTERNATIONALE BEVRIJDINGSROUTE Met de nieuwe langeafstandswandelroute Friesland treedt de wandelaar vanaf 2023 letterlijk in de voetstappen van de geallieerde troepen en kan via een speciale web-app zelf zijn route plannen en onderweg worden geïnformeerd over de bijzondere bevrijdingsverhalen. De Liberation Route Europe Foundation zet de route door de provincie Friesland het komende jaar uit over het bestaande wandelknooppunten netwerk. Het Friese traject maakt onderdeel uit van de ‘Liberation Route Europe’, een culturele route die mensen, plaatsen en verhalen verbindt om de bevrijding van Europa op het einde van de Tweede Wereldoorlog te herinneren en te reflecteren over de consequenties van de oorlog op de langere termijn.
BRENG JE STEM UIT
Van Ravesteijn Theater & Events bestaat 25 jaar. Ter viering is er de afgelopen twee jaar gebouwd aan een alternatief voor De Gouden Koets; De Koperen Koets. Een nieuw symbool van gelijkwaardigheid. Dit opvallende koninklijke rijtuig rijdt door de Prinsentuin op 5 mei. Het ‘volk’ mag instappen en wuiven, om te ervaren hoe het is om Koninklijk te zijn. Wie dat wil mag in de koets een troonrede schrijven over vrijheid, welke theatraal wordt voordragen door de dienstdoende lakeien.
Vanaf 2016 toen Trump het presidentschap in Amerika bestormde tot covid19 tot de huidige oorlog in Oekraïne; de wereld is de laatste paar jaar een turbulente tijd door gegaan en vrijheid is overal onderwerp van gesprek. Dat gesprek gaat Leerbedrijf O3 graag met je aan! Wat betekent vrijheid? Wat draag jij er aan bij? Of neem je het voor lief? En belangrijker nog; wat kun jij doen voor vrijheid. Studenten dagen je uit om dit gesprek aan te gaan met een compleet vreemde. Iemand die je niet ziet maar alleen hoort, en dus zonder (voor)oordelen. Dit doen ze op bijzondere wijze, namelijk; in het stemlokaal. Dé plek om je stem te laten horen. Kom bij O3 langs en pak het moment om je volledige stemvrijheid te uiten!
WOII TOUR IN LEEUWARDEN
BURGERSCHAPSDAGEN ROC
Op zaterdag 30 april en 7 mei kun je om 14:00 uur meelopen op de openbare Tweede Wereldoorlog Tour in Leeuwarden. Op deze stadswandeling hoor je de meest bijzondere verhalen over de Tweede Wereldoorlog. Waar zat de bezetter, wat gebeurde er met de joodse inwoners en welke bijzondere actief heeft het verzet uitgevoerd? Meld je vooraf aan op de website van www.aguidetoleeuwarden.nl
Entreestudenten van ROC Friesland College hebben in het kader van de burgerschapsdagen een Vrijheidscollege van Haroon Ali bijgewoond. Hierin konden de studenten de spreker na het college vragen stellen, welke in een voorbereidende les door de studenten zijn opgesteld. Na het college is er in elke klas een verwerkingsopdracht geweest, de uitkomst hiervan is te zien op het Plein van de Vrijheid.
VAN RAVESTEIJN THEATER
ACTIE NIET WEGGOOIEN Op dinsdag 3 mei is het Fries Museum het toneel van de jaarlijkse ‘Actie Niet Weggooien’. De actie is bedoeld om aandacht te vragen voor erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog dat nog bij mensen thuis op zolder ligt. Het gaat dan
bijvoorbeeld om brieven, documenten of voorwerpen. Deskundigen op het gebied van de Tweede Wereldoorlog zijn aanwezig om met het publiek in gesprek te gaan over hun document of voorwerp en ze meer informatie te geven over de historische waarde ervan. www.friesverzetsmuseum.nl
OPEN JOODSE HUIZEN Ontmoet de voormalige bewoners van Leeuwarden tijdens Open Joodse Huizen & Huizen van Verzet. Op woensdag 4 mei gaan voorheen gesloten deuren van huizen, bijzondere en alledaagse locaties in Leeuwarden open. Zo zijn er verhalen bij de Joodse school, de Joodse begraafplaats, de voormalige synagoge en verschillende woonhuizen Bij De Put. Aan de hand van persoonlijke herinneringen, beelden en muziek herdenken we voormalige bewoners. Ook is er speciale aandacht voor het nieuw opgerichte Joodse namenmonument: onderdeel van het programma is een herdenking. Het programma duurt van 12.30 tot 17.00u en is voor het publiek gratis toegankelijk. www.openjoodsehuizen.nl
FRYSLÂN GAAT VOOR DE 10 Stap in de Tûmba-caravan en ga de dialoog aan over gezondheid en inclusie. Laat jouw wens bij COC Friesland achter voor een gezond en inclusief Fryslân. Of stap binnen in de Gezonde Huiskamer van HANNN voor een gratis leefstijlcheck en -advies. Deze samenwerkingspartners streven naar een Fryslân waar zoveel mogelijk mensen hun leven een 10 geven! Met een karavaan trekken ze de provincie door om het gesprek aan te gaan over positieve gezondheid. We vinden het tof dat we ze ook mogen verwelkomen op Bevrijdingsfestival Fryslân.
DOKKUM 77 JAAR VRIJ In Museum Dokkum en Museum ’t Fiskershúske in Moddergat is tot en met 6 juni een gezamenlijke tentoonstelling over de 77-jarige bevrijding van de Tweede Wereldoorlog te zien. In de expositie vertellen verschillende affiches, foto’s en voorwerpen het verhaal van de bevrijding van Dokkum in 1945 en over de luchtoorlog boven noordoost Friesland. Met de twee exposities dragen de musea bij aan het in leven houden van de herinneringen van de bevrijding en aan de jaren 1940-1945.
BUNKERDAG ZEELAND TOT DE WADDENEILANDEN | 28 MEI Enkele kilometers uit de Friese kust liggen de beroemde kazematten van Kornwerderzand op de Afsluitdijk. Het is de enige plek in Europa waar in de meidagen van 1940 de Duitse Blitzkrieg vastliep. Slechts 225 Nederlandse soldaten wisten zo’n 17.000 Duitsers tegen te houden. Langs de kust van Nederland zijn nog veel sporen te vinden van de Tweede Wereldoorlog. De bunkers, gebouwd als onderdeel van de Atlantikwall, springen het meest in het oog. Normaal zijn deze fascinerende betonnen kolossen gesloten voor het publiek, maar op Bunkerdag zijn de bunkers van Zeeland tot de Waddeneilanden voor één dag open!
COMPONISTEN IN OORLOGSTIJD MARTINIKERK FRANEKER | T/M 13 JUNI In de tentoonstelling ‘Componisten in oorlogstijd’ in de Martinikerk in Franeker worden de levens van twintig in de Tweede Wereldoorlog vervolgde musici belicht. De componisten werden vervolgd om hun afkomst of standpunten, doken onder, gingen in het verzet of werden gedeporteerd. Acht componisten hebben de oorlog niet overleefd. In de tentoonstelling maakt de bezoeker kennis met deze – bijna – vergeten componisten door verhalen en brieven te lezen, foto’s en manuscripten te bekijken en naar de muziek te luisteren.
OOK OP BEVRIJDINGSFESTIVAL FRYSLÂN: Amnesty International - petitie tegen de oorlog | Bedank een veteraan - schrijf een ansichtkaart aan een veteraan en het veteraneninstituut zorgt ervoor dat hij bezorgd wordt | Bezoek de stand van het Veteraneninstituut en beleef een bijzondere date met een veteraan! | Escape Van - lukt het jou om te ontsnappen? | Scouting Burmania - stormbaan hoera! | Knutselhoek, springkussens en andere feestelijkheden | Saranti - schminkers, workshops en shows | verfplezier en junior art academy vertier met Kunstkade! Speel met letters en noten en rap op de beat samen met Raptiel. Voor alle leeftijden is er bubbelfun!
PROGRAMMAKRANT 2022
VRIENDEN VAN
BEVRIJDINGSFESTIVAL FRYSLÂN Een groot dankjewel aan iedereen die ons een warm hart toedraagt. Akkrum | Jac. Knol Grond-, Weg- en Waterbouw B.V. Bakhuizen | Straal en Coating Bakhuizen B.V. Balk | Autoschadebedrijf Kuiper Berltsum | Garage Rinsma Berlikum B.V. Bolsward | Gerritsma Interieurbetimmering vof | Howitec Netting B.V. | Nedinox B.V. | Okkinga Communicatie B.V. Broek | Rufus aan het water Dokkum | Bouwbedrijf Visser Dokkum B.V. | Bouwgroep Dijkstra Draisma | Ensel staalkonstrukties B.V. | IJzerhandel J.M. Raadsma Dokkum B.V. Drachten | Betonboor- en Zaagbedrijf K. Wijma BV | Feenstra's Installatie Buro
Drachten B.V. | V.D.M. Diervoederfabriek Franeker | Huhtamaki Nederland B.V. | King Metaal Machinefabriek bv | Levo Produktenmaatschappij B.V. | Water-Land Bevrachtingen B.V. Gorredijk | De Bakkers van Verloop | Roestvastst. App.fabr. 'Het Noorden' B.V. Hallum | Helwa Wafelbakkerij B.V. Harlingen | Adonin B.V. | Alynia Architekten Harlingen B.V. | Daalimpex Harlingen BV | Notarispraktijk mr. H.J. Hettema | Visveiling Harlingen Heeg | A.F.T. rvs B.V. | Bouwbedrijf Vellinga Heeg B.V. | Veenstra|Fritom Heerenveen | Derustit Holland B.V. Hindeloopen | Atelier W.H. Glashouwer Hindeloopen
IJlst | Rispens State BV | Soprema B.V. | Stienstra & Van der Wal B.V. Joure | Auto Joure B.V. | Bakkerij Molkwar B.V. | De Jouster Klokkenmakerij | Piersma Vloeren | Rienk Kantoor en Inrichting | Steven B.V. Koarnjum | De Vries Cornjum B.V. Kollum | Van der Veen Kaas Kollum B.V. | Van der Veen Noten Kollum B.V. Kootstertille | Haitsma Beton Leeuwarden | All Above Security B.V. | B.V. Popma BarteldBoerma makelaars | Banketbakkerij Nijstad | Boekhandel Van der Velde B.V. | Bouwbedrijf van der Hoek B.V. | Cowhouse International B.V. | Dekker Drukwerken B.V. | Haaima Hylkema | Handelsmaatschappij Platex B.V. | Jan Eringa Leeuwarden B.V. | Jan
Terpstra Cycling World | Jongia Mixing Technology | L.Kielstra Kraanverhuur BV | Mannen van Staal | Mazda van den Akker Leeuwarden | McDonald's Goutum McDrive | Mix-Fix Koffie B.V. | Notariskantoor Postma | Paddy O'Ryan Irish Pub / Eetcafé | Parsec B.V. | PAX GROEP Royal Steensma B.V. | Schweigmann Jeugdmode B.V. | Van der Ploeg International B.V. | WIND Internet | WTC Expo B.V. Luinjeberd | Pieterpikzonen B.V. Marssum | Motoren Revisie Wiering Nijemirdum | Buma Handel B.V. Oudehaske | Wiersma Olie & Techniek B.V. Piaam | Rinagro B.V.
Sneek | Elcom automatisering BV | Landustrie Sneek B.V. | Stork Turbo Blading B.V. | Uitvaartcentrum J.AE. De Boer & Zn. | Van Eysinga & Oostra CS St. Nicolaasga | Administratiekantoor D. Taconis St.-Jacobiparochie | Meijer Metal B.V. Sumar | Noppert Beton B.V. Uitwellingerga | Atsma Grond-, Weg- en Waterbouw B.V. Warns | Watersportcentrum De Stormvogel / Jachthaven De Vrijheid Wolvega | Carrosseriefabriek Heiwo B.V. Wommels | Technisch Metaalbedrijf de Jong B.V. Woudsend | Bouwbedrijf De Vries B.V.
KTR
Friesland Groep Vliegbasis Leeuwarden
Stichting Amelanderhof
Stichting Ritske Boelema Gasthuis
Stichting Sint Anthony Gasthuis
Vitus stichting
Herbert Duintjer Fonds
Boersma Adema Stichting
HET VFONDS (het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg) zet zich in voor de erkenning en waardering van geüniformeerden die in dienst zijn van de Nederlandse overheid waar ook ter wereld. Het vfonds wil met voorlichting, educatie en publiciteit respect en waardering van de maatschappij winnen voor alle personen die betrokken zijn bij internationale vredesoperaties.