Jakta på firkløveren

Jakta pü firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 1

1

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 3

Christian Wiik Gjerde

JAKTA PÅ FIRKLØVEREN

Samlaget Oslo 2016

Jakta pü firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 2

2

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 5

Innhald

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23

Trekløveret 7 Alvar treng naudhjelp med ein gong 10 Gulla er verdas beste flytebrygge 20 Velkomen til grineklubben 30 Magnus flyttar inn i Kråkeslottet 41 Regndansen 64 Katastrofe og ni velskapte edderkoppar 88 Hennemanejt stejkafejt! 105 Det blodige bitet 121 Dei kvite fingrane 137 Gulla syng den triste songen 149 Brevet med silkeband 161 Branntauet 174 Straks attende – vi har brannøving 190 Den store korkonserten 200 Alvar dreg til sjøs 212 Verdas modigaste Alvar 223 Velkomen til ubursdag 240 Grineklubben driv med ekte spionasje 252 Er det verkeleg sant? 263 Den varme skinnjakka 273 No må du pikatre skjerpe deg! 289 Den vesle helten 297 Og så var dei fem 309

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 7

Trekløveret Om du sit i ein færing på ein blikstill sjø, og har havet og fyrtårnet i ryggen, kan du sjå Gulløya. Det er ei passe stor øy. Iallfall omtrent så stor som ei øy bruker å vere. Rett framme ved brygga er eit stort raudmåla hus. Det er her Gulla bur. Ho både jobbar og bur i huset sitt. Gulla er akkurat så gamal som gamle damer bruker å vere. Og ho er akkurat så koseleg som ei gamal dame skal vere, med dei lilla krøllene sine og den vennlege stemma. Ho har ei krambu der ho sel alt du kan tenkje deg. Både mat og godteri, leiker og anna skrot som kan vere nyttig å ha. Like bak Gulla si krambu ligg Kråkeslottet. Det kvite huset med kråkereir i pipa har stått tomt så lenge Alvar og Jens har levd. Og det er lenge, for dei er ni og ti år gamle. Alvar og Jens er naboar og bur rett bak Kråkeslottet i kvart sitt kvitmåla hus, saman med familiane sine. Dei er bestevenner. På heile øya er det rikeleg med barn. Eller, det er nok barn til at dei har tre klasser på skulen. Men resten av barna bur på den andre sida av øya. På nordsida, der sentrum er. Det er på nordsida både skulen, kyrkja og frisørsalongen til 7

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 8

Jens si mor ligg. Det er forresten her Gulla får sine lilla krøller, som Alvar synest er så fine. Like utanfor sentrum ligg også ferjekaia. Far til Alvar tek denne ferja kvar dag, for han jobbar på skipsverftet som ligg på fastlandet. Når Alvar skal byrje på ungdomsskulen, skal han også ta denne ferja, men det er heldigvis nokre år til. Frå tunet der Alvar og Jens bur, kan dei kome seg til nordsida enten ved å gå eller sykle over fjellet på kjerrevegen. Dei kan også ta bussen, om dei er heldige og rekk han. For han går nesten aldri. Dei kan ta færingen, men når dei ror langt fram til noko, og heile tida veit at det er like langt å ro tilbake, blir det ikkje så ofte dei orkar å legge ut på ein slik tur. Foreldra har sjølvsagt bil, men køyrde blir dei nesten aldri. Spesielt ikkje no når det er ferie. Alle foreldra er så opptekne med sitt. Alvar si mor har til og med nettopp fødd ein veslebror som bæsjar gul babybæsj, og som er full av kolikk. Når Alvar og Jens ikkje er på besøk hos Gulla, er dei ofte i Trollskogen som ligg like bak alle husa. Der har dei ei stor og fin trehytte, som foreldra deira har hjelpt til med å lage. Ho ligg høgt oppe i trea og er vanskeleg å sjå om du ikkje veit at ho ligg akkurat der. Ho er gøymd bak dei svære trekronene som blafrar lett i sommarvinden. No når denne historia tek til, er sommarferien godt i 8

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 9

gang. Det er varmt i lufta, fuglane flyg høgt over havet som blenkjer mot fjøresteinane. Men heile denne vakre idyllen blir avbroten av eit skrik. Det er eit naudskrik. – Ååååååååååååååååååååååååååååååå!!!

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 10

1 Alvar treng naudhjelp med ein gong Lyden etter skriket var som lyden etter ein sterk storm. Det var stille. Alvar sat heilt i ro på stolen med fela i fanget og stira mot vindaugsruta og kjende at han var hås i halsen. Han hadde hatt eit av sine vanlege utbrot som han kunne få når han måtte øve på den dumme fela si. – Hårriheite, så høgt eg kan skrike. Eg treng saft, sa han til seg sjølv. Han strekte seg mot nattbordet og det høghæla glaset han hadde ståande der, og tok ein stor sup før han sette det på plass igjen. Alvar hadde mest lyst til å slenge frå seg fela på golvet. Han ville sjå fela gå i tusen knas. Han hata henne verkeleg. Han fekk gåsehud over heile kroppen når han spelte på henne. Og då var det ikkje snakk om den gode gåsehuda. Han tok fela og rista henne forsiktig i sinne, før han la henne roleg på den oppreidde senga si. – Eg hatar deg, kviskra han til fela før han drog inn ein stor kladd av snørr og svelgde det. Alvar hadde ikkje eit sekund å miste. Han tok tak i dyna ved fotenden, la henne til side før han tok eit godt 10

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 11

tak i madrassen og løfta han. Under madrassen låg redninga som kunne fri han frå den grufulle øvinga som mor hans pressa han til å gjere. Det var eit tau med ei lykkje i eine enden og ein brun gamal bamse i den andre. Bamsen hadde tydelege merke etter både regn og kraftig vind som hadde ruska han i pelsen. Alvar tok ut den eine øyreproppen for å sjekke om mor hans kunne høyre kva han heldt på med. Han høyrde at veslebroren grein, og at mor hans, Ebba, song ein eller annan voggesong. Kysten var klar. No kunne han byrje søkinga etter naudhjelp. Han opna vindauget forsiktig, hekta lykkja fast i handtaket og kasta bamsen ut vindauget. Den bamsen hadde redda han mang ein gong. Frå alt ifrå felespeløving, husarrest og til rydding av rom. Han kika med eit bedande blikk bort på nabohuset som låg like ved. – Ja, men så sjå ut, då, din klossmajor, sa Alvar til seg sjølv. – Eg treng naudhjelp, må du vel forstå. Han heldt hendene framføre panna og dunka eit par gongar før han liksom sende tankane sine bort til Jens. I det han snudde seg for å gå bort til stolen, høyrde han at mora ropte: – Du har vel ikkje gitt deg? Du har framleis femten minutt igjen å øve! – Nei då, mamma! gaula han tilbake. Alvar tok resten av dagens fyrste dose med saft. Han strekte veslefingeren ut medan han la heile det 11

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 12

høghæla glaset i ein slik vinkel at han var sikker på at all safta kom rennande inn på tunga hans. Han trykte øyreproppen inn i øyret igjen, og tok forsiktig opp fela si og putta henne under haka. Han kneip igjen auga og strauk bogen hardt over strengane. Fram og tilbake. Håra på armane reiste seg igjen. Tenk at mamma jobbar med denne lyden. Ho må vere galen, tenkte han. Han prøvde å halde det eine auget ope medan han gnikka på fela, for å sjekke om Jens var komen. Kunne ikkje Jens snart forstå at ein ung herremann i sine beste barndomsår trong hjelp? Hjelp til å kome seg vekk frå feleøving og barneskrik? Han spelte endå høgare i håp om at lyden kraup ut av vindauget og bort til nabohuset. Eigentleg hadde Alvar gjort avtale med foreldra til Jens om at vindauget skulle stå lukka under feleøvinga, men det var alltid rom for unntak. Med eitt høyrde Alvar eit lite kakk mot vindaugsruta. Han reiste seg opp og kika ut vindauget. Alvar hadde soverom i fyrste etasje, og nede på bakken stod Jens med kakkepinnen som dei brukte til å kakke på vindauga til kvarandre. – Naudhjelpa er her, kviskra Jens. For at ikkje mor til Alvar skulle merke dei, måtte dei kviskre. Alvar hadde brukt lang tid på å lære Jens å kviskre. Han hadde ikkje tal på kor mange mislykka 12

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 13

redningsaksjonar dei hadde hatt på grunn av at Jens var så høgrøysta. – Endeleg, eg trudde eg skulle krepere, kviskra Alvar attende, og huka vekk naudsignalet frå vindauget og la det tilbake på plass. – Ja, det trudde mamma og eg også, sa Jens. – Mamma sa at ho heldt på å miste matlysta av den felegnikkinga di. – Pøh, det trur eg ikkje noko på, sa Alvar og smilte. Endå ein gong var Jens redningsmannen, slik han brukte å vere når Alvar i sommarferien, eller etter skuletid, måtte øve på fela. Det var ikkje det at Alvar ikkje klarte å hoppe ut frå vindauget åleine. Det var berre det at alt var så mykje tryggare om Jens var der. – Kjem du, eller? sa Jens og la kakkepinnen på den vanlege skjulestaden under ripsbuskene. Alvar tok sats og hoppa eit lydlaust hopp ut frå vindauget. Om ein ikkje visste betre, kunne ein tru at Alvar låg daud som ei sild på bakken, men det gjorde han ikkje. Han hadde nemleg lært seg ein hoppeteknikk gjennom mange år med øving. Det var tøflane som gjorde dette mogleg. Dei var dei beste å hoppe med. – Kom, vi spring før mamma oppdagar oss, sa Alvar og tok tak i Jens si hand, og sprang ned i den attgrodde hagen til Kråkeslottet og gøymde seg. – Her er vi trygge, sa han. 13

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 14

Kråkeslottet var som eit stort, tomt skal. Nesten som eit skjelett. Ein gong i tida hadde dette vore det flottaste huset på heile øya, brukte Gulla å seie. No var det grått, og alle vindauga var spikra att med plater. – Det skal bli fint å få nye naboar snart, sa Alvar medan han pusta tungt. – Huset treng folk. Alvar såg opp på det svære huset og grøssa. Han var ikkje det spor redd det, men han syntest synd på det. Det såg så einsamt ut. Til og med kråkene hadde flytta frå kråkereiret i pipa. Det verka som ingen hadde lyst til å bu der. – Ja, det er jo ikkje mange dagane før dei kjem no. Eg håper dei liker fele, elles kjem dei til å slite maksimalt, sa Jens ertande. Jens lo, og det gjorde Alvar også, for Alvar var veldig klar over at han ikkje spelte noko fint. Men mor hans, som var felelærar på øya, beordra han til å spele på henne kvar dag. Og no når ho var heime med den nyfødde veslebroren, overvaka ho Alvar si feleøving som ein hauk. – Det er så bra når pappa er heime frå jobb, for då treng eg ikkje øve på fela, sa Alvar. – Det er ikkje så rart. Stakkars Severin, sa Jens og smilte med auga. – Ja, stakkars pappa, sa Alvar og beit seg i leppa. – Han seier at eg kanskje får slutte, dersom eg ikkje 14

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 15

blir flinkare, men mamma er heilt ueinig. Ho seier at ingen er flinke til å spele fele før dei har spelt i minst seks år. – Du har spelt fele i tre år no. Du kan verkeleg ikkje spele i tre år til. Det går berre ikkje, sa Jens. – Eg veit. Eg er livredd. Enten må eg berre bli kjempeflink, eller så må eg halde ut dei siste tre åra med kronisk gåsehud. Alvar drog opp ermet på strikkejakka og viste Jens armen sin. – Sjå, eg er allergisk mot fele. Eg veddar på det. Berre eg snakkar om fele, så reiser håra seg, sa han. – Ja, det gjer dei på meg også, sa Jens og viste armen sin. Dei la seg ned på bakken for å plukke dei ville markjordbæra som vaks like ved husveggen. – Desse Kråkeslott-jordbæra er dei beste eg veit om, sa Alvar og trykte ein neve med små markjordbær inn i munnen. – Kva skal vi finne på i dag? Jens sette seg opp og såg ned på Alvar som låg med munnen full av markjordbær. Sola skein, så Alvar heldt den eine handa framføre ansiktet for å sleppe å få den sterke sola i auga. – Eg aner ikkje kva vi skal gjere, sa Alvar og følte seg slapp i kvar ein muskel. – Vi kan kanskje gå opp i trehytta og ha grineklubb, sa Jens. – Eg kan hente lauk om du vil. 15

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 16

Alvar tenkte. – Eg trur ikkje eg klarer å lære deg å grine akkurat no i dag, sa han. – Nei, men kva om vi leitar etter firkløver, då? sa Jens og peikte ned til kløvergrøfta like ved postkassestativet i enden av bakken. Dei var hekta på firkløver. Dei hadde leita etter firkløver så lenge dei kunne hugse, men hadde aldri funne ein einaste ein. Alvar sitt tolmod etter firkløverleiting var nesten nådd grensa. Tanken om å finne ein magisk firkløver som bringa lykke, var større enn noko anna, men akkurat no orka ikkje Alvar å legge seg ned på alle fire og studere grøfta. Han hadde framleis grønske på knea etter firkløverjakta dagen før. Dessutan var Alvar overtydd om at det ikkje hadde dukka opp ein firkløver over natta. – Kanskje vi heller kan vasse i Smørbekken og bli skikkeleg kalde, sa Alvar. – Du bestemmer, sa Jens. Han stupte kråke og reiste seg opp. – Ja, men då gjer vi det, sa Alvar. – Det er godt for helsa, det seier Gulla i alle fall. – Sistemann til bekken er ei bæsjebleie, ropte Jens, og byrja å springe. Sovesveisen hans blafra i vinden i det han tok sats og hoppa over stakittgjerdet som skilde Kråkeslottet frå enga. Av Alvar og Jens var det Jens som var best i springing. 16

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 17

Det gjaldt eigentleg all form for sport. Men Alvar var flink til så mykje anna. Ting som ikkje Jens nødvendigvis var så god på. Som til dømes grining. Der var han ekspert. Men sjølv om Alvar var dårleg i springing, så ville han ikkje tape. Aldri i livet om han skulle vere ei bæsjebleie. Han byrja å springe, men han visste at før han rakk å seie at det eigentleg var fyrstemann som var ei bæsjebleie, kom Jens til å vere framme ved Smørbekken. – Det er søren meg urettferdig. Det var eigentleg fyrstemann som er ei bæsjebleie, sa Alvar pesande då han endeleg kom fram til bekken der Jens stod klar til å bade. Han hadde rokke å ta av seg alle kleda, og både tøflane, shortsen og strikkejakka var slengde vilt omkring. – Du spring som ei pingle, sa Jens medan han lo og sprang rundt i ring og herma etter springinga til Alvar. – Ikkje sei det, din tosk! sa Alvar og geipa. Han hata når Jens sa det. – Eg spring sakte fordi eg er kalvbeint. Du veit eg har papir på det! Og Alvar hadde faktisk det. Beina hans var som beina på ein kalv. Dei gjekk innover ved knea, og kvar gong dei hadde idrettsdag på skulen, brukte Alvar å ta med papiret frå dokteren der det stod at Alvar var ekstremt kalvbeint og burde unngå krevjande aktivitetar som springing og fotball på grunn av gnagsår mellom 17

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 18

knea. Det med fotball hadde Alvar bedt legen om å skrive. For var det ein ting Alvar hata her i livet, så var det å spele fotball. Det måtte Jens gjere åleine eller på skulen, for Alvar nekta å vere med på det. – Fyrstemann uti er ein myglaost, sa Alvar medan han knepte opp dei fyrste knappane på strikkejakka. Han såg at Jens hoppa rett ut i bekken, akkurat slik han håpte han kom til å gjere. – Myglaost! ropte Alvar. Dei bada lenge, og prøvde å sjå kven som klarte å vere nede i det iskalde fjellvatnet lengst. – Dette er det beste som finst, sa Alvar og hakka tenner. – Bortsett frå å bade i sjøen, sjølvsagt. Han kjende at det iskalde vatnet bedøvde hjernen, og snørret i nasen slutta liksom å renne. – For no kan vi gå heim og få oss kakao, la Alvar til. Ikkje før hadde han sagt det, så høyrde han mora rope på han. Han kunne sjå henne i kjøkkenglaset. – Alvar Birkelund! No kjem du deg opp av bekken med ein einaste gong, og kjem rett heim. Eg er så lei av at du badar deg sjuk! – Vi er oppdaga! Alvar såg på Jens med oppgitt blikk. – Eg trur vi droppar den kakaoen. Då Alvar gjekk opp frå bekken og tok på seg kleda igjen, såg han at Jens smilte luresmilet som Alvar likte så godt. 18

Jakta på firkløveren ferdig_mat 26.01.16 17:28 Side 19

– Vil du at eg skal vere med inn? sa Jens. Det var det som var så fantastisk fint med Jens. Han visste at dersom han blei med Alvar inn, så ville Alvar få mindre kjeft. Jens var redningsmannen, som alltid ordna opp. – Ja, det kan du godt, sa Alvar. – Kan ikkje du seie at du frys, og at du treng noko varmt å drikke? – Det kan eg vel, sa Jens. – Helst kakao. Eg veit at mamma har både mjølk og kokesjokolade, skjøner du. Alvar drog på seg shortsen og putta dei våte føtene ned i tøflane. – Du reddar meg vel i morgon også, ikkje sant? – Trur du det er nødvendig? sa Jens og såg bort på Alvar som stod og rista det våte håret fram og tilbake, akkurat som ein våt hund. – Ja, er du galen? Klart eg må reddast, sikkert kvar dag resten av ferien, sa Alvar. – Ja, du får berre henge ut naudsignalet, sa Jens. Dei vandra saman over enga, hoppa over stakittgjerdet og drog heim til Alvar si mor og den kolikkramma skrikarungen.