Sabato 19 april 2025 nl

BOOM IN BUSINESS

VAN STRONKEN IN GLAS TOT HOUT FLUISTERAARS

CELEBRATING

20 years ago, we put the lid on our first bottle of Premium Indian Tonic and have not since waivered in our single-minded mission to bring quality, flavour and choice back into mixers. Our story is driven by our passion to seeking the finest ingredients, a philosophy we share with our friends in the on-trade.

Since day one, our on-trade customers have been fundamental to Fever-Tree’s success and without you we wouldn’t be where we are today. Our 20th year is a testament to everyone we work with who, like us, champion quality ingredients in the pursuit of great taste and superior drinking experiences.

Thank you for you continued support and here’s to another 20 years of mixing with the best!

Hoe krijg je kinderen enthousiast voor een boswandeling? Eerst en vooral, door het evenement níét als een ‘wandeling’ te bestempelen. Maar nóg belangrijker:geef ze een stok.Een dikke tak weet immers meteen de fantasie aan te wakkeren. Hij wordt een toverstaf,een magisch zwaard,het begin van een hut zelfs.Met takken,bomen en stronken lijken de mogelijkheden eindeloos,en dat idee leeft zeker ook bij kunstenaars en designers.Vijf van hen vertellen deze week over hun passie voor de stam. Nicolas Erauw blaast glas in oude stronken, terwijl Kaspar Hamacher vuur inzet om stammen vorm te geven. En Christophe Guinet, die legt boomstammen dan weer in een knoop. En neen, hij gebruikt daarvoor geen artificiële intelligentie. Wat al onze ‘stamgasten’ met elkaar gemeen hebben,is dat ze bomen zien als een rustpunt,een manier om aan de dagelijkse stress te ontsnappen. ‘We leven in een hypercommerciële wereld waarin

P.20

BOOM IN BUSINESS: VAN BOS TOT BANK, 5X WILD DESIGN

P.46

PULP FICTION: HOE DOMINGOS TÓTORA OUD KARTON VERHEFT TOT KUNST

P.36

BIJEN OF BARSTEN: IMKEREN IS HET NIEUWE TUINIEREN

P.52

BROUWEN MET BOMEN: PHILIPPE DE SPOELBERCH CREËERT NIEUW ARBORETUM

we vergeten dat de natuur ook nog bestaat. Met mijn kunst wil ik de natuur terugbrengen in onze maatschappij en in ons leven’, zegt Guinet.

Diezelfde motivatie vinden we deze week bij AB InBev-erfgenaam Philippe de Spoelberch,die samen met architect GauthierWislez een indrukwekkend arboretum met bijbehorend bezoekerscentrum realiseerde in Marche-en-Famenne.Maar liefst 73 hectare en duizenden verschillende soorten bomen,planten en struiken staan er,verzameld uit alle hoeken van de wereld.Dat is de basis.Vanaf nu moet de natuur zelf het domein gaan inkleden. ‘Hoe meer het hier overwoekerd raakt,hoe beter’, aldus De Spoelberch. Een ideale dagtrip dus voor een prachtige wandeling. Of voor een avontuurlijke tocht met stok in de hand.

AN BOGAERTS HOOFDREDACTEUR

P.86

P.72

RETRO ONDER DE ZON: VINTAGE SCHATTEN VOOR TUIN EN TERRAS

EI ZO NA EEN WERELDRECORD: DE COLLECTIE VAN TANIA DELEERSNYDER

P.98

KOKEN MET KUNST: CHEF MATTHIEU BEUDAERT ZET EDVARD MUNCH OP HET MENU

Sabato is European Magazine of the Year ‘Een fantastisch rolmodel’

Sabato, het weekendmagazine van DeTijd en L’Echo, is door een internationale jury uitgeroepen tot European Magazine of the Year – de hoogste onderscheiding voor magazines in Europa.

Uit meer dan 300 inzendingen koos de elfkoppige vakjury Sabato als winnaar.Niet alleen het design,het coverconcept en de typografie vielen op, het blad ging ook met de hoofdprijs lopen.‘Een weekblad met een indrukwekkende waaier aan redactionele onderwerpen’, klinkt het in het juryverslag.‘Elke pagina verrast: van gedurfde thema’s tot contrastrijke fotospreads, grafisch bijzonder sterk en met een smaakvol, creatief typografiegebruik. Sabato is een fantastisch rolmodel.’

De prijs wordt uitgereikt door het Österreichischer Zeitschriften- und Fachmedienverband (OZV) tijdens een mediacongres in Wenen op 24 juni. In de jury zetelen magazine- en krantenmakers, artdirectors en uitgevers uit heel Europa.

Sabato verscheen voor het eerst in 2008 als lifestylebijlage bij De Tijd en L’Echo, en focust op reizen, kunst, interieur en design, gastronomie,auto’s en mode.In 2022 won het magazine al prijzen in de categorieën Fotografie, Cover en Coverstory.

‘Als bijlage bij het dagelijkse nieuws in de

krant willen we onze lezers even laten wegdromen met verhalen die tot de verbeelding spreken, én met een vormgeving en fotografie die inspireren’, zegt Sabato-hoofdredacteur An Bogaerts.‘Dat doen we niet alleen op papier, maar ook op sabato.be en op Instagram. Deze prijs is een bekroning voor het hele Sabato-team.’

Ook algemeen hoofdredacteur Isabel Albers reageert enthousiast:‘We zijn apetrots dat we onze lezers elk weekend het mooiste magazine van Europa kunnen aanbieden. En dat zeggen we voortaan niet alleen zelf – dat zegt nu ook een internationale jury van vakexperts. Deze prijs is een aanmoediging om volop te blijven investeren in topkwaliteit, in woord en beeld, op papier én digitaal.’

‘Sabato is een blad dat blijft verrassen, pagina na pagina.’

De zaterdag/sabato van Antonin Chartier, oprichter van het (zonne)brillenmerk Jimmy Fairly: trendwatchen op een terras, afzien in een luchtballonfabriek en in slaap vallen in het jaar 2052.

Tekst: Eline Broeckx Foto’s: Raphaëlle Girardin

MIJN SABATO ANTONIN CHARTIER

OPRICHTER BRILLENMERK JIMMY FAIRLY. OPENT EIND APRIL EEN DERDE BOETIEK IN BRUSSEL. WOONT IN PARIJS.

RECHTS VOOR ANTONIN

CHARTIER IS EEN WANDELING

DOOR PARIJS (HIER OP

PLACE DES VOSGES, MET

ZIJN HONDJE FAIRLY) HET

PERFECTE MOMENT OM ZIJN

GEDACHTEN TE ORDENEN.

‘Op zaterdag geniet ik van quality time met mijn vrouw’,zegtAntonin Chartier (37),oprichter van het brillenmerk Jimmy Fairly. Opmerkelijk voor iemand met bijna 150 boetieks op zijn conto.Even bijzonder:op zijn 23ste stortte de Parijzenaar zich in zijn Jimmy Fairly-avontuur met een… master in psychologie op zak.‘Toen vond ik de brillenmarkt te duur en onsexy, dus nam ik deel aan Startup Weekend.Ik pitchte Jimmy Fairly als een merk dat esthetisch, duurzaam én sociaal betrokken is. Met de ngo RestoringVision, bijvoorbeeld, schenken we bij elke verkochte bril een exemplaar aan iemand in nood.’

Het idee om design,productie en verkoop in eigen handen te houden, zonder tussenschakels, om zo kwaliteitsproducten voor de best mogelijke prijs te kunnen verkopen, viel in de smaak. ‘Trouwens’,voegt Chartier lachend toe,‘mijn ogen hebben een 12 op 10,dus heb ik jammer genoeg geen bril nodig. Maar zonnebrillen draag ik wel.’

Na boetieks in de Baljuw-Kastelein-wijk en op de Grasmarkt opent Jimmy Fairly eind april een derde winkel (meteen ook de flagshipstore)

in Brussel.‘Ik hou van jullie hoofdstad. Ooit zou ik in de Marollen willen wonen, gewoon om op zaterdag de vele coole antiekwinkels te kunnen afschuimen’,zegt Chartier.De look-and-feel van de nieuwe boetiek wordt,zoals altijd,totaal anders dan de vorige. Na het zwembad in Deauville en het ruimteschip in de rue de Bretagne in Parijs sloegen Chartier en zijn ‘store image director’ de handen ineen om de nieuwe locatie met indrukwekkende, zeven meter hoge plafonds te transformeren. Het resultaat? Marmer en discobalachtige mozaïeken minispiegels.

10.30 AM - ‘Mijn vrouw is zwanger, dus slaap ik uit zolang het nog kan.’(lacht)

‘Vrijdagavond bracht ik door met vrienden bij Mesures, mijn favoriete bar. Het is een ‘kissa’, een Japans concept dat ook in Parijs voet aan de grond heeft gekregen. De platen die ze draaien, de muziek die uit de vintage luidsprekers klinkt – het is minstens zo belangrijk als de cocktails die ze serveren.’

11 AM - ‘Ik laat ons hondje Fairly uit. Mijn eerste tussenstop: Bonjour Jacob, een koffiebar

Wandelen:

‘HOUDT ME IN VORM. IK DOE HET ZOVEEL MOGELIJK: VAN MIJN KANTOOR

NAAR HUIS EN OOK ALS IK GEBELD WORD, GA IK BUITEN EEN RONDJE MAKEN.’

waar ze behalve goede koffie ook veel magazines verkopen.

Terwijl ik een modeblad doorblader,nip ik van mijn flat white.’

11.30 AM -‘Bij de Boulangerie du pain et des idées haal ik een ‘pain des amis’, mijn lievelingsbrood én de bijnaam van deze bakkerij. Een paar panden verderop huist Buddy Buddy, waar ik huisgemaakte pindakaas koop.’

11.45 AM - ‘Ik shop graag, vooral bijThe Next Door in mijn‘quartier’.Het is een warenhuis met meerdere verdiepingen en een enorm aanbod van mijn lievelingsmerken, zoals Acne Studios, Jacquemus en Commes des Garçons.’

1 PM - ‘In Parijs vind je op bijna elke straathoek een traditionele brasserie. Mijn vrouw en ik zijn gek op La Marine. Razendsnel staat mijn lunch voor me:een portie oesters en een tartaar – héél Frans, inderdaad.’(lacht)

‘Hier zit ik graag op het terras,vooral om mensen te kijken. Iedereen die passeert,ziet er hypercool uit.Vanaf mijn rieten stoel observeer ik hoe jonge mensen zich kleden en gedragen. Zij houden me op de hoogte van de trends en inspireren me voor toekomstige brillencollecties en outfits voor shoots.’

2.30 PM - ‘We wandelen naar RetroFutur, een audio-

ONDER BRILLENMAN ANTONIN

CHARTIER OP ZIJN SCHERPST:

TRENDWATCHEN, SPORTEN EN DROMEN VAN EEN HUIS IN DE MAROLLEN IN BRUSSEL.

en hifispeciaalzaak waar ik heel vaak over de vloer kom. Ik denk dat ze me intussen al beu gezien zijn.’(lacht)

4 PM - ‘We gaan naar de Place desVosges en de Jardin du Palais Royal,voor mij het mooiste park in Parijs.We kuieren over de brede paden, langs de groene metalen banken, de beelden en de fonteinen.’

‘Ik zet gemiddeld tienduizend stappen per dag. Wandelen houdt me in vorm en helpt me mijn gedachten te ordenen. Ik doe het dan ook zoveel mogelijk: van mijn kantoor naar huis en ook als ik gebeld word, ga ik buiten een rondje maken.’

5 PM - ‘Sommige mensen slagen erin om ‘s morgens te sporten.Ik niet.Ik kleed me om en wandel naar La Montgolfière, een sportschool in een voormalige luchtballonfabriek met een enorm hoog plafond.Hier doe ik wat zo’n beetje iedereen er doet: hardlopen en fietsen.’

7 PM - ‘Mijn vrouw en ik schuiven aan bij het dinerbuffet bij vrienden thuis. We hebben verschillende vriendengroepen, maar gelukkig kunnen we het heel goed vinden met elkaars entourage.’

1.30 AM -‘Voor het slapengaan probeer ik geen tijd meer op mijn telefoon door te brengen. Helaas lukt dat niet altijd, maar vandaag wel.’

‘Ik lees de scifiroman‘Ravage’van René Barjavel, over Frankrijk anno 2052, geschreven in 1943. Een schets van een hypermoderne maatschappij waarin iedereen veganist is, in enorme flatgebouwen woont en volledig afhankelijk is van technologie.Tot op een dag de stroom uitvalt.Geniale lectuur om mee in slaap te vallen.’ ◆

3X GETIPT

1. EL GUACAMOLE ‘HET MOOISTE MEXICAANSE RESTAURANT IN PARIJS. HET IS HIER ALTIJD DRUK, MAAR JE HOEFT NOOIT LANGER DAN VIJF MINUTEN TE WACHTEN. EN DE TACO’S ZIJN OVERHEERLIJK.’ ELGUACAMOLETAQUERIA.FR

2. BAMBINO ‘NET ALS MESURES IS BAMBINO VOOR MIJ IN

PARIJS DÉ PLACE TO BE VOOR EEN AVOND JAZZKISSA.’ BAMBINOPARIS.COM

3. TUILERIEËN ‘OOK DIT IS EEN ONGELOOFLIJK PARK. HET LOUVRE, DE PLACE DE LA CONCORDE, DE CHAMPS-ELYSÉES, DE ARC DE TRIOMPHE, DE EIFFELTOREN: VANAF HIER ZIE JE ZE ALLEMAAL.’

Ca & La 12 — 18

Van Sri Lanka tot Knokke: de meubelen van Geoffrey Bawa krijgen een reboot ◆ Pizza’s, prosecco’s & pergola’s: de zomer begint in je buitenkeuken ◆ Couture in collagevorm: Natan zet je deze zomer in de bloemetjes ◆ Pistache om je pols: horloges met een zoet randje

BAWA IS BACK

Wat César Manrique (1919-1992) is voor Lanzarote, is Geoffrey Bawa (1919-2003) voor Sri Lanka:de nationale modernearchitectuurtrots. De Brit studeerde rechten in Cambridge, maar kocht in 1948 een oude rubberplantage waar hij 50 jaar lang aan bleef verbouwen. Lunuganga en Home Number 11 zijn Bawa’s bekendste privéprojecten,maar hij tekende ook bijvoorbeeld het Kandalama Hotel en het Bentota Beach Hotel. Voor al die projecten liet hij graag zijn eigen meubilair maken:een soort tropisch modernisme met koloniale trekjes. Omdat materialen schaars waren naWO II,gebruikte hij vaak restpartijen van tegels of hout.Die handgemaakte stukken zijn natuurlijk niet gemakkelijk te repliceren.Maar in samenwerking met de Geoffrey Bawa Trust en enkele oud-medewerkers probeerde Phantom Hands het tóch.

HIER BAWA’S TROPISCH

MODERNISME KRIJGT EEN FRISSE RE-EDITIE: ZEVENTIEN STUKS, VAN TAFELS TOT VERLICHTING – TROUW AAN DE GEEST, MAAR HELEMAAL VAN NU. STRAKS VERKRIJGBAAR

BIJ RR INTERIEUR.

RECHTS DE LUNUGANGATAFEL MET BENTOTAEETKAMERSTOELEN.

De Indiase meubelproducent lanceerde zopas in Milaan 17 re-edities van Bawa, van tafels tot verlichting en zelfs accessoires. Op de lancering kon je het zien: perfecte kopieën zijn het niet, eerder hedendaagse updates. De materialen, de structuur en ergonomie van toen werden geherinterpreteerd naar de normen van vandaag. Het smeedijzeren frame van de Kandalama Lounge (boven) is nu in aluminium, de betonnen‘hondenstoel’is nu in een veel lichtere composietsteen. Binnenkort verkrijgbaar via RR Interieur. (TD)

PHANTOMHANDS.IN

TO ENJOY KOKEN MET

ZON

Zodra de zon lonkt en de avonden langer duren, verhuist het leven naar buiten – inclusief de keuken. Een buitenkeuken of bar is geen luxe, maar een nieuwe noodzaak voor de geboren gastheer of -vrouw. Beeld je in: een frisse cocktail shaken, vers pizzadeeg kneden en daarna afbakken in je houtkacheloven.Wat heb je nog meer nodig om vrienden te entertainen in de tuin? Alleen nog goede gesprekken. Maar geloof ons: met een designbuitenkeuken komen die vanzelf op gang. (LK)

01. Outdoorkeuken, Niels Raoul Boone en Lindert Steegen, 4356 euro, lindertsteegen.com

02. Ballerina – La Cucina Sink, M’ama edizioni, 7930 euro, mamainterni.it

03. Jackie, de ecologische buitenkachel met pizza-oven, 1230 euro, jackie.eco

KUNSTBLOEMEN (1)

Voor de couturecollectie van deze zomer ging Maison Natan een samenwerking aan met de Nederlandse kunstenares Nicola Kloosterman, die prachtige, poëtische collages maakt uit knipsels van vrouwensilhouetten, landschappen en bloemenmotieven.

Haar verknipte bloembladen vormen een perfecte match met de uitgepuurde snits en vloeibare drapages van Natans droomjurken. Een van de blikvangers dit seizoen is deze ‘kooi’-jurk: met een delicate structuur van bloemen die wordt gedrapeerd over een lang gewaad in zijden mousseline – als een zacht harnas van klimplanten. (EM)

KUNSTBLOEMEN (2)

DE FRANSE DESIGNER SAM BARON CREËERDE VOOR DIOR MAISON DEZE

GLAZEN VAAS, DIE GEEN BLOEMEN NODIG HEEFT OM DE SHOW TE STELEN. EEN LIMITED EDITION, NET IN AVANT-PREMIÈRE GETOOND OP HET SALONE DEL MOBILE IN MILAAN. (EM) DIOR.COM

ANTWERPEN

BOURBON-SLEECKX - SCHILDE, 033 83 06 69

DE BOOMGAARD - LILLE, 014 55 45 17

HANOLUX - TURNHOUT, 014 41 76 74

BRUSSEL - BRUXELLES

COMPAGNIE DES JARDINS - BRUXELLES, 023 75 72 39

PLAISIR DU JARDIN - BRUXELLES, 023 75 60 26

WALLONIË TEAK & DECO - LIÈGE, 043364262

LIMBURG CARMETUM - KERMT-HASSELT, 011 25 46 55

CARMETUM - MAASMECHELEN, 089 23 78 37

OOST-VLAANDEREN ‘T HOOFT - GENT (DRONGEN-BAARLE), 092 82 31 22

TUINMEUBELEN VAN MELE - HAMME, 052 47 90 14

A PROPOS SA - LOCHRISTI, 093 26 02 59

VANDELLA LOCHRISTI - LOCHRISTI, 093 55 65 01 VAN PRAET – MOORSEL (AALST), 053 70 27 61

WEST-VLAANDEREN

DRAFAB GREEN - POPERINGE, 057 30 00 41

DECOTUIN WOONDECO - MIDDELKERKE, 059 30 61 29

MEUBILI - KNOKKE, 050 60 40 14

VLAAMS-BRABANT

GHEQUIERE - KORTRIJK-AALBEKE, 056 41 29 65

HOME & GARDEN - LEUVEN, 016 46 44 47

VANHIE - MEISE, 022 72 01 72

TO WATCH TIJD VOOR DESSERT

Zoet, plakkerig en overal uitverkocht: Dubai Chocolate is dé TikTokhype van het moment. De chocoladereep, gevuld met een mengsel van pistachecrème, knapperig engelenhaar (een traditioneel Midden-Oosters gebak, gemaakt van filodeeg) en tahin, verovert niet alleen onze dessertborden, ze inspireert ook horlogemakers. Op de horlogebeurs Watches andWonders in Genève spotten we à volonté pistachegroene horloges in alle vormen en maten,vaak in zeer beperkte oplage.Wordt het horloge in pistachetint even gewild als de virale chocoladereep? Een ding is zeker: wie er eentje wil, zal er net zo snel bij moeten zijn. (LK)

01. Rolex, Oyster Perpetual 41, 6700 euro, rolex.com

02. Chopard, L’Heure du Diamant in 18-karaats witgoud, jade wijzerplaat en diamanten, 26 mm diameter, 34.800 euro, chopard.com

03. Ressence, Type 3 EE, 48.280 euro, maisondegreef.com, ressencewatches.com

04. IWC Schaffhausen, Ingenieur Automatic 40, 14.200 euro, iwc.com

Nu het modehuis Gucci voor een spannend nieuw hoofdstuk staat met Demna Gvasalia aan het roer, is er geen beter moment om even terug te kijken naar de rijke ‘heritage’ van het merk. Dit vuistdikke boek zoomt in op de geschiedenis van Gucci’s zijden bedrukte sjaals. Casestudy: de Flora-print, met maar liefst 43 verschillende planten-, bloemen- en insectensoorten, getekend door kunstenaarVittorio Accornero de Testa in 1966 als een geschenk voor prinses Grace van Monaco. Het handgeschilderde motief, in 37 kleuren op een witte achtergrond, kreeg in zestig jaar tijd nog ontelbaar veel varianten. De inspiratie kwam van Botticelli’s schilderij ‘La Primavera’, waarop de lentegodin Flora wordt afgebeeld. Of hoe een stukje textiel een boek vol verhalen met zich kan meedragen. (EM)

THE ART OF SILK’ VAN UITGEVERIJ ASSOULINE KOMT UIT OP 25 APRIL.

Into the wild

Stamgasten: 5 keer wild design, van bos tot bank ◆ Sweet dreams are made of bees: imkeren is het nieuwe tuinieren ◆ Pulp fiction: Domingos Tótora verheft afval tot kunst ◆ Boom meets brouwer: Philippe de Spoelberch creëert nieuw arboretum ◆ Visite privée: Johanna van Parijs’ droomhuis in Costa Rica ◆ Vintage? Buiten!

IN BUSINESS

TEKST: IRIS DE FEIJTER FOTO’S: DIEGO FRANSSENS

HOUT IS MISSCHIEN WEL HET MEEST VOOR DE HAND LIGGENDE MATERIAAL OM MEUBELS MEE TE MAKEN. MAAR DEZE VIJF DESIGNERS GRIJPEN NAAR HET RUWE WERK: BOOMSTAMMEN, STRONKEN, TAKKEN EN SCHORS.

STAMGLAS

NICOLAS ERAUW

Het lijken wel glas geworden boomstronken, de vazen van Nicolas Erauw. En dat zijn ze eigenlijk ook. De Belgische designer maakt ze door glas te blazen in oude boomstammen. ‘Het idee ontstond een paar jaar geleden, toen ik in mijn oma’s bostuin een omvergevallen populier vond. In de stam was een natuurlijke holte ontstaan. Die vond ik zo mooi dat ik er een afdruk van wilde maken. Ik zaagde de stam in stukken om de holte te kunnen gebruiken als mal’, vertelt Erauw in zijn atelier in Sint-Niklaas.

Het idee is nog niet zo gek.Vandaag gebruiken glasblazers vaak onverslijtbare stalen mallen. Maar vroeger was hout het gangbare

materiaal. Om te vermijden dat het hout vlam vat – het glas is zo’n 1400 °C heet – wordt de mal natgemaakt. Hout creëert een mooie, levendige textuur in het glas, maar slijt snel. Erauw:‘Met één mal haal ik hooguit 100 stuks.’

De ronde, wijde en organische vorm doet wat denken aan de bekende welvende Alvar Aalto-vaas. Al zijn de exemplaren van Erauw een stuk bruter. Zijn vazen hebben knoesten, groeven en putten. Soms zitten er zelfs nog asresten in het glas.‘Ik weet nooit op voorhand hoe de vaas er precies zal uitzien.Want de holte in de stam heeft altijd een andere vorm dan de buitenkant. In die omkering zit voor mij de kracht van dit project: de binnenkant wordt de buitenkant. De echte schoonheid zit vanbinnen en die maak ik zichtbaar.’

Erauw studeerde in 2017 af aan het Gentse KASK als

HIER GLAS MET BAST: NICOLAS

ERAUW BLAAST ZIJN SCULPTURALE

VAZEN IN HOLTES VAN BOOMSTAMMEN,

WAARDOOR ELKE KNOEST EN BASTAFDRUK ZICHTBAAR BLIJVEN.

ONDER VROEGER GEBRUIKTEN

GLASBLAZERS HOUT ALS MAL. HOUT

CREËERT EEN MOOIE, LEVENDIGE

TEXTUUR IN HET GLAS.

SAKEKARAF

Erauws

Phytotelma-serie omvat vandaag acht verschillende vazen: van breed tot hoog en smal.

‘Alles hangt af van de boomstammen die ik vind.’

interieur- en meubelontwerper. ‘Dit is niet mijn hoofdberoep. Samen met mijn vrouw Chloé Saad run ik de brei- en borduurfabriek Sabess.Die positie geeft me de vrijheid om alleen met design bezig te zijn als ik me echt geïnspireerd voel.’

TOEVAL IS ESSENTIEEL

Erauw doopte zijn reeks Phytotelma, Latijn voor een kleine holte in een boom of plant die gevuld is met (regen)water. Je ziet dat vaak bij bromelia’s, maar evengoed in boomholtes.‘Ik gebruik ook een natuurlijke holte en het eindresultaat, een vaas, is ook een waterreservoir’, zegt Erauw. Zijn Phytotelma-reeks telt vandaag acht verschillende vazen: van breed tot hoog en smal.‘Alles hangt af van de boomstammen die ik vind. Ik droom van een sakekaraf met vier bijpassende glazen,maar een stam met zo’n kleine holte ben ik nog niet tegengekomen.’

Toeval is een essentieel element in zijn werk, zegt Erauw.‘Het klinkt misschien vreemd voor een ontwerper,maar ik vertrek niet vanuit de vorm.Alles begint met de techniek, en die bepaalt mee hoe het object er uiteindelijk zal uitzien.’

EEN BOOM VAN EEN KEREL

KASPAR HAMACHER

Kaspar Hamacher is letterlijk een boom van een kerel.Als zoon van een boswachter was de natuur zijn tweede thuis. Dat is nog altijd zo. Hij woont en werkt in Raeren,een Duitstalige gemeente in de provincie Luik. De stronken en stammen waarmee hij zijn monolithische meubels maakt, vindt hij in het bos om de hoek.‘Die boomstukken liggen vaak heel lang in mijn atelier. Het duurt lang voordat mijn idee op punt staat. Ik begin pas als ik helemaal zeker ben van wat ik zal doen.Want zodra je een stuk afzaagt, is er geen weg terug’, zegt Hamacher.‘Een boom is van nature al zo krachtig en mooi. Hoe kan ik hem nog beter maken? Of hoe kan ik er nog een idee aan toevoegen? Dat blijft voor mij keer op keer een moeilijkheid.’

Inspiratie haalt hij niet uit musea of designbeurzen. ‘Ik kom daar wel, maar echte inspiratie vind ik door mijn buikgevoel te volgen. Mijn ideeën ontstaan heel gevoelsmatig, vaak tijdens een lange autorit of een boswandeling’, zegt hij.‘De natuur speelt een grote rol in mijn werk en mijn leven. Ik ga graag wandelen in het bos. Dat heb ik nodig om energie te tanken en mezelf te resetten. Ik ontsnap er aan het dagelijkse gezinsleven dat snel, druk en vol is. In het bos – zonder telefoons of afspraken – ben ik vrij. Soms vragen mensen mij of ik niet bang ben alleen in het bos. Maar wat kan er daar gebeuren? Ik vind de grootstad veel gevaarlijker.’

UITGEBRAND

In 2012 werd hij internationaal bekend toen zijn Ausgebrannt-krukjes op een populaire designblog verschenen.Die krukjes zijn eigenlijk boomstammen die hij uitbrandde,waardoor er poten ontstonden.‘Ik wilde de boomstammen uithollen om ze wat lichter te maken. Omdat ik geen draaimachine had, zocht ik alternatieven. Ik ontdekte hoe junglebewoners boomstammen uitbranden en ze vervolgens met stenen uithollen om er een schaal mee te maken. Dat was voor mij een revelatie:ik kon zelf hout vormgeven met niks meer dan vlammen, zonder dat ik daarvoor gereedschap nodig had’, vertelt Hamacher.

De krukjes brachten hem uiteindelijk ook terug naar zijn roots.‘Ik woonde toen nog in Brussel. In hartje stad wat boomstammen uitbranden, is een slecht idee. Ik deed dat in mijn vaders bos. Zo ontdekte ik hoe erg ik die plek miste. Ik stond op een keerpunt. De stad had me innerlijk uitgebrand. Ik verliet Brussel en verhuisde weer naar Raeren. Ik voel nog elke dag: dit is mijn plaats.’

IN BELGIË WORDT KASPAR HAMACHER

VERTEGENWOORDIGD DOOR SPAZIO NOBILE GALLERY IN BRUSSEL, KASPARHAMACHER.BE, SPAZIONOBILE.COM

Vuur is zijn beitel: Kaspar Hamacher brandt zitkrukjes uit boomstronken en laat het hout daarna zijn gang gaan.

RECHTS IN 2012 WERD HAMACHER

HOUT VASTHOUDEN

ERNST GAMPERL

Sommigen noemen Ernst Gamperl een houtfluisteraar.Uit volledige boomstammen maakt hij delicate houten schalen en vazen op een draaibank – een precair werk dat elk moment kan mislopen.‘Ik forceer het hout nooit in een bepaalde vorm. Het creatieproces is voor mij een dialoog. Het is alsof mijn handen één zijn met het hout. Ik laat me leiden door het materiaal en luister naar wat de boom me vertelt. Dat begint al bij de eerste stappen in het proces, zoals het ruwe werk met de kettingzaag, en loopt door tot in de laatste fijne afwerking.Het is een proces van geven en nemen.’

Gamperl laat de natuurlijke vormen van het hout mee het ontwerp bepalen. De uitsteeksels, scheuren, kromme takken en inkepingen leiden tot asymmetrische vormen. Hij focust op de expressieve kracht van het materiaal zelf – denk aan de nerven, de kleuren,de lijnen.Hij speelt met contrasten door bijvoorbeeld het hout glad te polijsten of juist ruw te schaven. Papierdunne transparantie zet hij tegenover compacte zwaarte.

ISSEY MIYAKE

Zijn visie en zijn objecten leunen nauw aan bij de oosterse verstilde filosofie. Geen toeval dat de Japanse modeontwerper Issey Miyake een van de eersten was die Gamperls werk opmerkten. Zelf voelt de Duitser, die in de Beierse bossen woont, ook verwantschap met oude (prechristelijke) Germaanse cultu-

ren waarin bomen werden vereerd.‘Bomen hebben voor mij een heel speciale kracht en energie. Ze slaan water op, zetten CO₂ om in zuurstof, geven ons fruit en zorgen voor schaduw. Daarom probeer ik zoveel mogelijk te werken met bomen die omwaaiden of die om de een of andere reden geveld werden. In het begin werkte ik veel met exotische houtsoorten, nu kies ik bewust voor Europese varianten.’

Het magnum opus van Gamperl – eigenlijk opgeleid als meubelmaker – is zonder twijfelTree of Life.Toen in 2008 een 230 jaar oude eik ontworteld werd door een orkaan, belandde die uiteindelijk in zijn atelier. De boomschijven waren meer dan tweeënhalve meter in doorsnee en wogen zo’n 24.000 kilo. Gamperl moest zijn atelier uitbreiden en zelfs nieuwe machines bouwen om vazen te kunnen maken van deze dimensies. Hij werkte tien jaar aan het project en wist 97 kommen te maken uit de oude eik. Het project leverde hem in 2017 de Loewe Craft Prize op.Vanaf 15 mei is het project te zien op zijn solo-expo in het Bayerisches Nationalmuseum in München.

DEZE ZOMER VERSCHIJNT ER EEN MONOGRAFIE OVER

GAMPERLS WERK BIJ 5 CONTINENTS EDITIONS. IN BELGIË

WORDT HIJ VERTEGENWOORDIGD DOOR DE BRUSSELSE

GALERIE SPAZIO NOBILE (SPAZIONOBILE.COM) EN DE KNOKSE

AXEL PAIRON GALLERY (AXELPAIRON-GALLERY.COM).

‘Het is alsof mijn handen één zijn met het hout.’

‘Ik speel graag met de illusie. Zo laat ik de toeschouwer twijfelen.’

OP BOOMSTAMMEN, MAAR ZIJN

OPGEBOUWD UIT GIPS, BAST EN POËZIE.

HART

VOOR BOMEN

Nee, dit is geen AI. Maar een surrealistisch werk van de Franse kunstenaar Christophe Guinet. Hij noemt zichzelf Monsieur Plant en bouwt een artistiek oeuvre rond bomen en planten.Voor zijn serie Twist verdraait en vervormt hij kloeke boomstammen tot herkenbare,alledaagse vormen,zoals een hart,een knoop en een lemniscaat (of oneindigheidssymbool). Of zo lijkt het toch.‘Ik speel graag met de illusie. Zo laat ik de toeschouwer twijfelen. Stel dat je een van mijn sculpturen zou tegenkomen in een bos, dan stelt dat even al je kennis over bomen in vraag. Kunnen bomen wel zo groeien?’,vertelt Guinet,die al zijn hele leven gepassioneerd is door de natuur. Iedereen kent wel een voorbeeld van een levende boom die een gekke bocht maakt om een verkeersbord, of vergroeide met een hek. Dat aanpassingsvermogen van de natuur inspireerde Guinet voor de Twist-reeks.‘Tijdens een wandeling door het bos viel het me op hoe onverwacht en speels bomen soms kunnen groeien. Dat idee – dat de natuur je telkens weer kan verrassen – wilde ik uitwerken.Door die vervormingen te overdrijven,wil ik de toeschouwer uitdagen en aan het denken zetten.’

GIPS ALS VERTREKPUNT

Zelf omschrijft Guinet zijn oeuvre als een ‘magisch universum’.Wie de magie liever niet doorprikt, moet nu even stoppen met lezen.Want dit zijn natuurlijk geen opgekrulde bomen. ‘Mijn sculpturen maak ik in gips, dat ik achteraf minutieus bekleed met schors van een pijnboom, zodat er een heel realistische stronk ontstaat.’ Maar wel een die buiten niet overleeft.‘Het ziet er stoer uit, maar mijn werken zijn heel fragiel en kwetsbaar’, vertelt Guinet vanuit zijn atelier in Bretagne.‘Hier zit ik midden in de natuur. Ik ben omringd door bos. Maar ik heb ook een atelier in Parijs, en een in Marseille. Natuurlijk vind ik veel inspiratie in de natuur, dat is mijn grote passie. Maar ook de stad brengt me op ideeën. Ik wil de brug slaan tussen die twee werelden. Daarom gebruik ik ook zoveel alledaagse voorwerpen in mijn werk,zoals prikkeldraad of het hart.Dat is meteen ook de kern van wat ik met mijn werk wil vertellen: we leven in een hypercommerciële wereld waarin we vergeten dat de natuur ook nog bestaat.Met mijn kunst wil ik de natuur terugbrengen in onze maatschappij en ons leven.’

VAN 19 MEI T/M 15 OKTOBER IS EEN INSTALLATIE VAN GUINET TE ZIEN OP DE EERSTE VERDIEPING VAN DE EIFFELTOREN IN PARIJS. OOK OP DE HEDENDAAGSE KUNSTBIËNNALE LÉGENDES BOTANIQUES IN CHÂTEAU DE MENTHON (VANAF 6 JUNI) TOONT HIJ WERK, MONSIEURPLANT.COM, @MONSIEUR_PLANT

ONDER IN HET WERK VAN GIJSBERT

SMID GROEIT ALLES – LETTERLIJK: ZIJN

SCULPTUREN WORDEN OPGEBOUWD

UIT LEVENDE TAKKEN, GEWORTELD IN DE AARDE.

BOOM WORDT BEELD

GIJSBERT SMID

Vlechten, snoeien, knopen en binden – en dat elk jaar opnieuw: zo creëert Gijsbert Smid zijn unieke sculpturen van levende bomen.Dat doet hij vooral op de Bonemhoeve;een ecologische landschapstuin in Damme op een landgoed van bijna 30 hectare. Smid werkt daar sinds 2012.‘De eigenaar, ondernemer Marc Ooms, gaf me de mogelijkheid om het bestaande landgoed mee vorm te geven en verder te ontwikkelen. Een van de eerste dingen die ik er deed, was een wilgenkathedraal maken. De vorm is uiteindelijk helemaal anders geworden dan ik vooraf dacht. Maar dat vind ik niet erg. Intussen is de kathedraal zo groot geworden dat ik ze moet loslaten. De takken zitten te hoog om ze nog te kunnen buigen. Ik heb ze nog een laatste keer gesnoeid. Nu komt de vraag: wat zal ik ermee doen? De kathedraal begint ook af te sterven. Eerst had ik het daar moeilijk mee, maar ik ben er overheen. Uiteindelijk vergaat alles. Het past ook bij mijn visie dat een tuin niet vastligt, maar organisch en dynamisch is.’

Die mening deelt hij met Erik Dhont, de landschapsarchitect die de kern van het domein in 2005 ontwierp. ‘Sindsdien is de tuin drie keer zo groot geworden en is er van alles veranderd. Erik komt hier af en toe, en dan wandelen we samen rond. Hij vindt het mooi om te zien dat de tuin verder evolueert. Ik bouw voort op zijn ontwerp en geef er mijn eigen invulling aan.’

ABSTRACT GRAS

Op het domein maakte Smid ook een brug over een van de vele waterloopjes.Hij experimenteert ook met hazelaars, rozen en andere soorten. De manier waarop hij het gras maait, heeft iets van een abstracte tekening. Qua techniek baseert hij zich op het zogenaamde haagdichten, waarbij je hagen vervlecht om ze ondoordringbaarder te maken.‘Dat is de basis, maar daar doe ik mijn eigen creatieve ding mee’, aldus Smid, die biologische landbouw en kunstacademie studeerde. Die twee ‘takken’ weeft hij in de Bonemhoeve in elkaar.‘Ik vind het moeilijk om mezelf kunstenaar te noemen, maar tuinman past ook niet bij wat ik doe. Ik hou van het Engelse‘head gardener’of het Oud­Hollandse‘tuinbaas’: niet iemand die gewoon uitvoert, maar ook nadenkt en experimenteert. Ik voel me twee dingen tegelijk.Voor mij is het prettig dat ik niet helemaal kan doorschieten in het creatieve, omdat ik ook veel praktische dingen moet doen in de tuin, zoals groenten zaaien voor de moestuin. Het is juist bij eenvoudig werk als onkruid wieden of grasmaaien dat ik ideeën krijg voor nieuwe sculpturen’, legt Smid uit.

‘Ik vind het ook fijn dat mijn werk onverkoopbaar is, maar ik besef dat het zonder mij niet kan overleven.Als ik hier vertrek, zijn mijn sculpturen over twee jaar verdwenen. Ze zullen worden overgenomen door de natuur, die er haar eigen draai aan geeft.’ ◆

BEE

TO OR BEE

HET ZOEMSEIZOEN IS BEGONNEN – EN IMKEREN ZIT IN DE LIFT. STARTERSCURSUSSEN ZIJN METEEN VOLGEBOEKT. MAAR WIE ERAAN BEGINT, MERKT AL SNEL: BIJEN HOUDEN IS EEN VAK APART. DAT WETEN OOK TOON VLEESCHOUWERS EN ANN-KATRIEN OIMANN, SINDS TWEE JAAR OVERTUIGDE IMKERS. ‘HET IS NIET DAT WE TE WEINIG BIJEN HEBBEN, MAAR ZE ZIJN TE ZWAK.’

TEKST: BERT VOET FOTO’S: ALEXANDER D’HIET

NOT TO

Vlaanderen

telt op dit ogenblik zowat 5000 IMKERS met 40.000 VOLKEN

– want zo heet een nest in imkertaal. Ook steeds meer jonge mensen beginnen ermee, veeleer vanuit een verlangen om dicht bij de natuur te zijn dan om honing te verkopen. ‘Het is een soort escape. Zodra ik tussen de bijenkasten sta, word ik rustig.’

Imkeren doen we al minstens 4500 jaar. Oorspronkelijk haalde men gewoon honing uit nesten van wilde zwermen.Later ging de imker bijen houden in aangepaste kasten – een stuk praktischer.‘Vroeger had ook iedere boer een of meer bijenkorven op zijn erf – ook mijn grootvader’, zegt Ellen Danneels (39), imkerconservator bij Honeybee Valley, het imkerplatform van de UGent.‘Hij keek er amper naar om. Imkeren was simpel.Tot 1984, toen de varroamijt kwam. Sindsdien moet je je volken tegen die mijt behandelen en intensief opvolgen. Anders ben je ze kwijt.’

En de varroamijt is lang niet het enige probleem.‘Jarenlang hebben we bijen geselecteerd op honingproductie en zachtaardigheid’, zegt Danneels.‘Daardoor zitten we nu met gedomesticeerde,verzwakte bijen die het in de natuur niet meer redden. Ze kunnen niet meer om met bedreigingen zoals de varroamijt en de veranderende weersomstandigheden.’

‘Het is niet dat we te weinig bijen hebben, we hebben er zelfs véél, maar ze zijn te zwak’, preciseert Danneels. En met ‘véél’ bedoelt ze honingbijen.‘Die hebben een meester die hen voedt.Wilde bijen moeten het zelf rooien, en voor hen is er in de natuur onvoldoende eten. Daardoor hebben we er relatief weinig, en verdwijnen er steeds meer soorten.’

AZIATISCHE HOORNAAR

Sowieso sterft tijdens de winter een deel van de bijenvolken. ‘Een sterfte van 10 procent is normaal, maar enkele jaren geleden verloren onze imkers 33 procent, en vorig jaar ongeveer een vijfde. Een recente bevraging bij deVlaamse imkers toont dit jaar opnieuw een bijensterfte van 32 procent.Bij wilde bijen verdwijnen er heel wat soorten,zeker sinds de Aziatische hoornaar hier neerstreek.Vorig jaar stagneerde het aantal nesten op zo’n 7000,maar als we een goed wespenjaar krijgen – een droog en warm voorjaar – kan dat aantal vervijfvoudigen. Dat wordt zorgwekkend.In sommige regio’s in Portugal en Spanje kan men niet langer imkeren omdat de hoornaars alle volken uitmoorden.’ De gevolgen kunnen rampzalig zijn voor zowel de natuur als de economie.‘Honingbijen zijn de belangrijkste bestuivers. Ze spelen een cruciale rol voor gewassen zoals kersen en appels,maar

ook voor de wilde bestuiving in onze bermen en tuinen.Vliegen doen ook aan bestuiving,maar veel minder efficiënt, net als wilde bijen.Tegelijk zijn er gewassen die bijna uitsluitend door wilde bijen bestoven kunnen worden. Zo worden aardbeien en tomaten het best bestoven door hommels.’ Danneels meent wel dat we terug kunnen naar sterkere bijen.‘Binnen het Europese onderzoeksproject Better-B werken we aan veerkrachtiger bijen.We zoeken naar kenmerken zoals varroaresistentie of weerstand tegen pesticiden,en selecteren daarop. Met – voorzichtig – succes, en dus kan het ook voor andere kenmerken.’

EERSTE ZWERM

Tussen de bijenkasten in de grote tuin van Mia Colaers (86) staat de urne van haar man Jan Vleeschouwers.‘Dat was zijn wens’, vertelt kleinzoon Toon Vleeschouwers (29).‘Het kruis erboven heeft opa er zelf nog opgehangen. De eerste bijenzwerm in 2023,twee maanden nadat hij vrij plots overleed, vestigde zich in de kast naast de urne.Toeval,maar toch een aangrijpend moment.’

De weduwe vertelt hoe het in de jaren 1960 begon met één volk, dat haar man had gekregen van zijn schoonbroer.‘Jan bracht de korf hierheen op kussens, in onze 2pk. Op zijn hoogtepunt had hij vijftig kasten – ook bij de buren,bij de brandweer enzovoort.Hij was altijd op zoek naar goede drachtgebieden:waar staan welke bomen,en wanneer zijn ze in bloei? Hij stond op en ging slapen met zijn bijen.Alles moest daarvoor wijken.’

‘Ik hielp hem al toen ik klein was’,zegtToon, bouwkundig ingenieur en projectmanager. ‘In maart lag opa in het ziekenhuis.Hij vroeg hoeveel volken de winter hadden overleefd. Kort daarna heb ik de kasten voor het eerst weer geopend. Maar hij heeft het niet meer geweten.’

‘In het najaar van 2022 had hij ze winterklaar

‘In sommige regio’s in Portugal en Spanje kan men niet langer imkeren omdat de hoornaars alle volken uitmoorden.’

gemaakt.Dan doe je ze niet meer open tot maart,soms april.De wintersterfte hangt af van verschillende factoren,zoals hoe goed je ze hebt ingewinterd, de druk van de varroamijt en de Aziatische hoornaar. Het is altijd bang afwachten, maar dit jaar hebben onze acht kasten hier het overleefd. Op de tweede locatie, in een tuin achter het domein Bokrijk,hebben we er ook acht.’

EVEN SCHRIKKEN

Toon hielp geregeld,vooral naar het einde toe,toen zijn opa de kasten niet meer goed kon tillen.‘Ik kende de praktijk wel,maar was de uitvoerder;het denkwerk deed hij.Na zijn dood was het even schrikken:wat moet ik nu doen?Voor elke kast moet je wekelijks beslissingen nemen.Moet ik de bijen meer ruimte geven? Bijvoederen? Een volk afsplitsen, of is het daarvoor te vroeg?’

‘Aanvankelijk kwam ik nooit mee’, zegt zijn vriendin Ann­Katrien Oimann (28). Ze doctoreerde in de filosofie en werkt bij Defensie rond de ethische en juridische implicaties van AI.‘Maar twintig kasten is veel werk. Ik had de keuze: of Toon kwam elk weekend twee dagen vanuit Antwerpen naar Genk, of ik kwam mee en we waren er samen één dag mee bezig. Ik begon nagenoeg van nul.’

De bijen in Antwerpen zetten, was voor Toon geen optie. ‘Qua biodiversiteit is dat onzin, en in de stad is er nauwelijks voedsel voor ze.Mensen denken vaak dat ze iets goeds doen voor de natuur,maar eerlijk gezegd vormen honingbijen gedopeerde concurrentie voor wilde bijen,hommels en andere insecten.Hier in Genk, met het natuurgebied De Maten en Bokrijk, hebben we een goed drachtgebied met veel voedsel voor de bijen.’

KOT OP STELTEN

Ann­Katrien heeft er geen seconde spijt van.‘Vroeger was de tuin voor driekwart een moestuin:een levenswerk van opa,maar

ook van oma. Dat kregen we er niet bij gedaan. We hebben gefreesd en wilde bloemen gezaaid. Nu bloeit het hier dat het een lust is. Het is ook een soort escape.Toon en ik groeiden allebei op in Genk.Antwerpen kan soms zo grijs zijn. Soms vloek ik,maar zodra ik hier weer in het groen ben en de gigantische bloementuin zie,word ik blij.De tweede locatie, tussen de hoge bomen in een bos, is ook hemels.Ook het werk zelf is fijn,en er valt altijd iets te beleven.De ene week is het rustig,de week erna kan het kot op stelten staan.Wie imkert, staat ook meer stil bij de seizoenen en krijgt er voeling mee. Zodra er eind februari stuifmeel is,halen de bijen het.Het voelt nog winters,maar de lente is al bezig.En met de honingoogst krijg je eigenlijk een jaaroverzicht van de natuur.’

OORLOGSMACHINES

‘Toen het vorig voorjaar wekenlang regende,kwamen de bijen niet buiten’,zegtAnn­Katrien.‘Óók door deAziatische hoornaar – ik word altijd kwaad als ik zo’n beest zie, al weet ik: het is ook maar een dier.’

‘In augustus 2023 hingen er massa’s voor de kasten’, herinnert Toon zich.‘Het is dan bang afwachten. Dat al onze volken nu nog leven, duidt erop dat er dit jaar geen effect is op de wintersterfte, zoals ik vreesde.We plaatsen wel 3D­geprinte vallen van de Koninklijke Vlaamse Imkersbond:

LINKS DE GROOTVADER VAN TOON VLEESCHOUWERS MAAKTE OOK ZELF BIJENKORVEN VOOR BOKRIJK.

LINKS WAT BEGON ALS EEN WEEKENDHOBBY, IS UITGEGROEID TOT EEN RITUEEL DAT VLEESCHOUWERS EN OIMANN VERBINDT MET HET RITME VAN DE NATUUR.

ONDER ELK SEIZOEN BRENGT NIEUWE

UITDAGINGEN: VAN VARROAMIJTEN TOT

INVASIEVE HOORNAARS. TOCH BLIJFT

HET STEL GEFASCINEERD DOOR DE RUST ÉN DE PRECISIE WAARMEE HUN BIJEN BLIJVEN BOUWEN, VERZAMELEN EN OVERLEVEN.

een eenvoudig maar vrij ingenieus systeem met een lokmiddel en doorgangen op de grootte van de Aziaat – andere bijen en wespen kunnen er weer uit,de hoornaar niet.’

‘Ze zijn gigantisch’, zegt Ann-Katrien.‘Ineens hoor je hun lage, donkere gebrom – een minidrone, zo lijkt het wel. Zo’n hoornaar hangt vóór de kast en plukt de vermoeide, terugkerende bijen uit de lucht,bijt hun kop eraf en eet ze op.Oorlogsmachines zijn het! De andere bijen durven dan niet meer uitvliegen en kunnen verhongeren.’

Voor de honingbijen hebben ze geen angst.‘Als je ze niet per ongeluk plet,doen ze bijna niks’,zegt ze.‘Opa droeg zelden handschoenen.Enkele steken horen er wel bij.Op zich niet gevaarlijk,maarToon en ik zwellen er nogal fel van op.Het is geen echte allergie,maar we zijn wel gevoelig.Ik kwam vorig jaar zelfs op spoed terecht.Meestal komt dat door eigen stommiteiten.Ik maak graag foto’s zonder handschoenen. Of zet mijn bijenkap even af.Als er dan een bij in zit,is het snel gebeurd.’

‘Jarenlang hebben we bijen geselecteerd op honingproductie en zachtaardigheid. Daardoor zitten we nu met gedomesticeerde, verzwakte bijen die het in de natuur niet meer redden.’

CHEF OLLY CEULENAERE

Bij de stoof in opa’s atelier ligt een massa materieel.Toon toont de bodem van een bijenkast, waarop nieuwe, lege ramen zijn geplaatst.‘Daarin moet je waswafels hangen: dunne platen van bijenwas met een raatstructuur waarop de bijen voortbouwen’, legt hij uit.‘Als je ze een holle ruimte geeft,bouwen ze alles vol en kun je er als imker niets meer mee doen.Waswafels kun je kant-en-klaar kopen, maar mijn opa maakte ze zelf met deze stalen wafelpan waar hij zijn eigen, gesmolten was in goot.’We zien ook honderden kilo’s was.‘Oude raten smolt en zuiverde hij om nieuwe wafels te maken.Of boenwas.En kaarsen.’

Wanneer ze in juli honing oogsten,is de raat verzegeld.‘De bijen hebben de honingcellen mooi afgesloten met een wasdeksel’,legt hij uit.We halen de ramen uit de kast,borstelen de bijen eraf en steken het zegel af met een ontzegelvork of -mes. Dan gaan de ramen in een honingslinger, een soort centrifuge. De honing loopt door een zeef in een grote emmer,waarna we hem dagelijks roeren voor een fijnere,smeuïge kristalstructuur,en in potten doen.Mijn zus werkt in het sterrenrestaurant Publiek in Gent, en chef Olly Ceulenaere wil onze honing. De opbrengst bedraagt gemiddeld 20 kilogram per kast per jaar.We halen er wat inkomsten uit, maar je mag je uren niet tellen. Dan doe je beter een flexi-job.Ook voor opa was het geen hoofdberoep.’

Premium engineering meets sophisticated design

Luxueus. Stijlvol. Verfijnd. Bij Umbris draait alles om het creëren van een unieke buitenbeleving die je leven verrijkt.

Elk project wordt op maat gemaakt in België, met technisch vakmanschap en oog voor architecturaal design.

Je bent welkom in onze concept store.

Liever een afspraak? Plan je bezoek online of bel ons op +32 9 353 73 73

UMBRIS.BE | Brandstraat 26, 9160 Lokeren

DURE HOBBY?

Wie al te enthousiast aan het imkeren slaat, loopt het risico dat het een dure hobby wordt.In gespecialiseerde winkels, zoals Bijenhof of Imkershop. be, schrik je van de hoeveelheid apparatuur – en van de prijzen.Wat heb je nu écht nodig? ‘Voor een eerste bijenvolk moet je rekenen op zo’n 100 euro’, zegt Toon.‘Een starterskast – met bodem, ramen,broedbak,honingbak en deksel – kost minimaal 150 euro.Voor waswafels, waarop de bijen hun raten bouwen, betaal je tussen 15 en 20 euro per kilo.Voorts heb je wat basisgerei nodig: een bijenkap, een beroker om de bijen lichtjes te bedwelmen, een beitel om de kast open te wrikken en een zachte borstel van paardenhaar om de bijen voorzichtig weg te vegen.Voor de wintervoorraad meng je suikerwater – ook dat kookte opa gewoon zelf.’

En dan is er nog de oogst.‘Je hebt een ontzegelaar nodig, emmers en een honingslinger. Een handbediend model kost een paar honderd euro, maar veel imkers gebruiken die van de vereniging, tijdens gezamenlijke slingerdagen.Wij gebruiken opa’s elektrische exemplaar,waar acht ramen tegelijk in passen. Nieuwprijs: rond 1500 euro.’

FLINK GETWIST

Opa’s vakmanschap ten spijt volgdeToon toch een online-imkercursus.‘Ik wilde checken hoe actueel zijn kennis nog was.Dat viel goed mee.Maar vraag raad aan tien imkers en je krijgt elf meningen – er wordt flink getwist. Ik heb enkele dingen aangepast, zoals de behandeling tegen de varroamijt en het tijdstip van inwinteren. Begin augustus geven we al veel suikerwater bij. In de zomer, wanneer de bijen volop werken, leven ze amper zes weken.Maar een bij die in september geboren wordt, leeft tot zes maanden. Die heeft een heel andere levensloop. Het is cruciaal dat de laatste generatie

zomerbijen sterk genoeg is om fitte winterbijen op te kweken.’

Tijdens zijn cursus kreeg hij veel tips.‘Zoals wanneer je het best een extra bak toevoegt. Een bijenkast bestaat uit meerdere bakken, afhankelijk van de grootte van het volk. Eind februari telt zo’n volk 10.000 tot 15.000 bijen.Maar op hun piek,in mei en juni,zijn dat er tot 100.000.Naarmate het aantal bijen groeit, zetten we meestal een tweede of zelfs derde bak boven op de kast, om ze genoeg ruimte te geven.’

Je kunt een volk ook afsplitsen.‘Want zodra er te veel bijen in een kast zitten, worden ze ontevreden en willen ze zich voortplanten. Dan maken ze ‘doppen’: grotere cellen waarin ze een nieuwe koningin kweken door aan gewone eitjes koninginnenbrij te geven – een supervoedzaam, eiwitrijk papje. Als je niks onderneemt, vertrekt de oude koningin met een deel van het volk om elders een nieuwe kolonie te stichten. Maar omdat honingbijen vandaag zonder hulp van een imker amper nog overleven, willen we vermijden dat zo’n zwerm vertrekt. Wij maken dan zelf een afsplitsing met die doppen, zodat er in een nieuwe, kleinere kast een nieuwe koningin kan opgroeien.’

LINKS

EIGENLIJK

HONINGOOGST

‘Wanneer in juli het aantal bijen weer afneemt, bouwen we geleidelijk af naar één bak’, legt Toon uit.‘Ook dat maakt deel uit van het inwinteren. Door hun ruimte te beperken en suikerwater bij te geven, dwingen we de koningin om minder eitjes te leggen. Zo worden er minder bijen geboren, maar ze zijn wel fitter en ze hebben genoeg voedsel voor de winter.Net als opa laat ik bovendien voldoende eigen honing zitten – die is nu eenmaal voedzamer dan suikerwater.’

‘Dat zijn de keuzes die je als imker week na week moet maken’,zegt hij.‘Ik wist wel hoe je zo’n bak er fysiek op zet en weer afhaalt,maar opa voelde intuïtief aan wanneer het moment juist was.In zijn notitieschriftjes zie ik zijn beslissingen van de laatste jaren, maar elk jaar is anders. Ikzelf gebruik nu een Excel-file met notities voor elke kast.’‘Nu doetToon het denkwerk, en ik help’, lacht Ann-Katrien. ◆

7 STARTERSTIPS

Ellen Danneels, imkerconservator bij Honeybee Valley, het imkerplatform van de UGent, schreef een initiatiebrochure over imkertechniek.Werken aan de kast, dat lijkt soms wel studeren: je moet de handelingen onder de knie krijgen én het jargon begrijpen.‘Maar het valt best mee’, zegt ze.‘Het belangrijkste is dat je voeling krijgt met je bijenvolk, dat je snapt hoe zo’n gemeenschap in elkaar zit. Na een starterscursus waarin je de basishandelingen leert, en een tweede jaarcursus voor gevorderden, heb je een stevige basis. Dan wordt het imkeren zoveel meer dan gewoon bijen houden – je ontdekt de deugddoende, verslavende magie ervan.’

◆ Kijk goed naar de omgeving en plaats niet te veel volken als er niet genoeg voedsel voor is. Het is niet zoals een koe in de wei zetten en ze voederen. Bijenvolken hebben de natuur nodig.

◆ Start met een paar volken. Dan kun je vergelijken hoe ze zich ontwikkelen.

◆ Omring je met ervaren imkers en leer al doende. Imkersverenigingen werken vaak met een peter of meter.

◆ Lees veel. Laat je niet afschrikken door de

overvloed aan info, maar dompel je erin onder en geniet ervan. Kijk niet naar Amerikaanse YouTubefilmpjes. Daar is imkeren big business: duizenden volken worden tegelijk met vrachtwagens verhuisd naar de amandelteelten. Dat vergt een andere aanpak dan voor hobby-imkers.

◆ Werk met lokale bijen. Sommige imkers keren met een koningin terug van op reis. Lokale bijen zijn meestal beter aangepast aan de lokale omstandigheden.

◆ Kijk in het late voorjaar elke week je kasten na. Zo zie je wanneer er een risico is op zwermen.

◆ Blijf in de winter van de kast af. Ook al ben je nieuwsgierig op een zonnige januaridag. De bijen timmeren alles dicht. Als je ze opent, breek je het zegel. Dat is een koudeshock. Sommige imkers gebruiken wel een soort stethoscoop. Daarmee hoor je de bijen zoemen: ze trillen met hun lijf om warm te blijven. Ook met een warmtecamera zie je of ze nog leven. Digitale opvolging kan zinvol zijn. Er zijn sensoren en AI-tools in ontwikkeling. Zo zijn er al kasten die alerts uitsturen zodra er Aziatische hoornaars in de buurt zijn.

TEKST:

THIJS DEMEULEMEESTER

Hoe maakt u het? ‘Goed, ik ben nog elke dag gemotiveerd om met het eerste zonlicht op te staan. Ik woon en werk in Maria da Fé, een bergachtige plek in de staat Minas Gerais, ten noorden van Rio de Janeiro en São Paulo. In mijn atelier werk ik aan kunstobjecten, sculpturen en meubels in mijn lievelingsmateriaal:gerecycleerd karton.Ik verwerk kartonnen dozen – een wegwerpproduct – met water, lijm en bindmiddelen tot pulp. Die pulp giet ik in mallen of boetseer ik in vormen die ik vervolgens in de zon laat drogen.’

Wat maakt je dag? ‘Het idee dat mijn werk vanuit een minuscuul plaatsje in Brazilië toch de wereld bereikt. Ik hoef me niet te verplaatsen, maar mijn creaties komen toch terecht in galeries, privéwoningen en hotels over de hele wereld. Ik voel aan alles dat ik geboren ben om te creëren. Ik zou niet weten wat ik anders in het leven zou doen.’

Waar maak je een halszaak van? ‘Al mijn creaties zijn vervaardigd van 100 procent gerecycleerd materiaal. Karton, gemaakt van hout, wordt door mijn procedé zo hard als hout. Het keert terug naar zijn oorsprong. Mensen uit de gemeenschap hier in Minas Gerais helpen me de objecten en meubels te creëren. Ik zie mijn werk als een portret van onze regio. Het draagt de texturen, de pigmenten en de menselijke vingerafdrukken van hier.’

‘De objecten en meubels die ik creëer voor het Belgische Gardeco beschouw ik niet als dode materie. Hun textuur voelt als een huid, gemaakt door mensen uit de streek.Als je zo’n object aanraakt,raak je ook alle mensen aan die bij het ontwerpproces betrokken waren. Sluit je je ogen, dan voel je de ziel van Minas Gerais. Ik haal geen inspiratie uit de natuur, ik ben ermee in symbiose. Ik adem natuur en de natuur ademt mij.We worden één als ik aan het creëren ben.’

Waar heb je een potje van gemaakt? ‘Toen ik als kind in een atelier op school met karton experimenteerde, boetseerde ik de pulp in een vorm.Toen

KENNIS

VAN MAKEN

DOMINGOS TÓTORA

In deze rubriek geven we het woord aan makers die het gemaakt hebben. Deze week: de Braziliaanse designer Domingos Tótora over wegwerpluxe, de natuur inademen en zijn creaties voor het Belgische Gardeco.

HIER DOMINGOS TÓTORA

MAAKT KUNSTWERKEN VAN GERECYCLED KARTON.

‘VAN DE RIJKSTE TOT DE EENVOUDIGSTE PERSOON:

IEDEREEN HEEFT WEL EEN STUK KARTON THUIS.’

19.04.25

‘We doen niet genoeg voor onze planeet. De afvalberg blijft groeien. Duurzaamheid gaat over daden, niet over woorden.’

die gedroogd was, was ik aangenaam verrast door het resultaat. Dat procedé was eigenlijk een ‘lucky mistake’. De vraag is dan: hoe ga je ermee om?Wanneer is een fout écht een fout? Als iets mislukt in het atelier, laat ik dat fragment een paar weken rondslingeren. Het staat daar in een hoekje te wachten.Op een dag kijk ik er met andere ogen naar. En dan inspireert die ‘fout’ me om een nieuwe vorm te maken. Van elke fout kun je leren. Het gaat niet om de misstap zelf, maar om wat je ermee doet in je leven. In iets wat misloopt, zit ook veel kracht. Die filosofie zou iedereen in zijn leven moeten implementeren, vind ik.’

Wat drijft je om objecten van karton te maken? ‘Van afgeschreven materiaal maak ik objecten die mensen koesteren. Karton verbindt: het is een materiaal dat waarde of sociale klasse overstijgt.Van de vermogendste tot de eenvoudigste persoon: iedereen kan een stuk karton thuis hebben. Dat is de sociaal-politieke laag in mijn werk.’

Waar maak je je zorgen over? ‘We doen niet genoeg voor onze planeet. De afvalberg blijft groeien. Duurzaamheid gaat over daden, niet over woorden.Toen ik decennia geleden begon met het maken van objecten, was er nog geen woord voor duurzaamheid, circulariteit of upcycling.Terwijl al die principes al in mijn werk vervat zaten. De ultieme duurzaamheid is dat onze kunstwerken en objecten geen wegwerpproduct zijn. Ze worden lang gekoesterd en zelfs doorgegeven, terwijl ze wel

LEVENSWERK IN GERECYCLEERD KARTON *

Het Belgische designmerk Gardeco werkt samen met tal van binnen- en buitenlandse ontwerpers. Onder wie Domingos Tótora, de bekende Braziliaan die finalist was van de Loewe Foundation Craft Prize. Zijn kunstobjecten, meubelen en sculpturen zijn geïnspireerd op de eeuwenoude techniek van lemen huizen bouwen, maar ze zijn vooral geworteld in zijn regio: het heuvelachtige Minas Gerais in het oosten van Brazilië, waar hij woont en werkt.

‘Mijn levenswerk is de gemeenschap

waarmee ik nauw samenwerk. Ik zie ons atelier als een school, waar mijn medewerkers een leercurve doormaken. Ik leer ze alle technieken stap voor stap. Als ik ermee stop of wegval, zal mijn werk worden voortgezet. Het is alsof een cel zich deelt: ik geef mijn werk door aan anderen, die het op hun beurt verspreiden. Ik wil mijn kennis, ervaring en filosofie over hergebruik doorgeven. Alles voor mezelf houden heeft geen zin. Hoe meer mensen recycleren, hoe beter de wereld wordt.’ gardeco.eu

degelijk gemaakt zijn van wegwerpmateriaal.’

Welk punt wil je maken? ‘Een kunstwerk moet voor zichzelf spreken. Te veel uitleg doodt de ziel ervan. Iedereen heeft zijn eigen manier om naar kunst te kijken. Als maker help je de kijker met een bepaalde interpretatie, maar uiteindelijk moet die zelf zijn eigen interpretatie maken.’

Wat maakt je trots? ‘Mijn Braziliaanse roots.Vroeger dachten we dat alles van buiten ons land beter was. Maar dankzij enkele generaties fantastische kunstenaars, designers en architecten beseffen we wat voor een rijkdom we hebben. En dan heb ik het nog niet eens over onze grootste schat: de natuur.’

‘Het werk van Sebastião Salgado raakt me diep. De Braziliaanse fotograaf en activist is een icoon in Brazilië en ver daarbuiten. Hij maakt er zijn levenswerk van om de ziel van Brazilië in beeld te brengen. Maar hij doet ook actief mee aan de herbebossing van het regenwoud. In het laatste hoofdstuk van zijn leven wil hij iets tastbaars teruggeven aan zijn thuisland en aan de planeet.’

‘Lina Bo Bardi is nog zo’n Braziliaanse legende. Haar architectuur en design hebben een zeer uitgesproken sociale dimensie. Ik kijk ook op naar de broers Campana. Brazilië is zo immens dat het meerdere identiteiten heeft. Maar de Campana’s weten die complexe ziel te vangen in hedendaags design vol vernieuwing en lef. Hun durf inspireert me mateloos.’ ◆

nieuw the iconic jacket

Expats maken van Brussel de interessantste huurmarkt van ’t land

En u kan er als investeerder eenvoudig van meeprofiteren

Voor wie wil investeren in vastgoed, bestaat er geen interessantere stad dan Brussel. Nergens in ons land is de huurmarkt groter dan in onze hoofdstad en bovendien lopen er nergens meer expats rond. Stuk voor stuk grootverdieners die weten wat ze willen en bereid zijn om voor de juiste woning ook de gepaste prijs te betalen. Met de juiste kennis en expertise kan u daar als investeerder gouden zaakjes mee doen.

SCHRIJF U NU IN VOOR DE INFODAGEN OP 24/4 OF 26/4 VIA THEBANKSBRUSSELS.BE

Brussel is één van de snelst groeiende steden van West-Europa: sinds het midden van de jaren ’90 is het aantal inwoners met zo’n 30% gestegen. Dat heeft in grote mate te maken met het internationale karakter van onze hoofdstad. Als hoofdstad van de Europese Unie en thuishaven voor de NAVO en heel wat grote multinationals, trekt Brussel jaar na jaar meer expats en hoogopgeleide professionals aan. Uit recente cijfers van KBC blijkt dat er momenteel meer dan 410.000 expats wonen in Brussel, zo’n 35% van de bevolking van de stad.

Om het indrukwekkende cijfer even in perspectief te plaatsen: begin deze eeuw lag het aantal expats in ons land naar schatting op 150.000. Cijfers uit 2018 spreken over 220.000 expats. In het licht van de crisissen van de afgelopen jaren (o.a. Brexit en de aanslagen op de luchthaven van Zaventem in 2016) is de toename opmerkelijk, maar tegelijk toont ze het ongelooflijke potentieel dat er in ons land ligt voor expats. Grote internationale instellingen, zoals de NAVO, en de Europese Wijk maken Brussel erg gegeerd bij expats. Ook haar imago als één van de belangrijkste politieke wereldsteden ter wereld trekt heel wat aandacht in het buitenland.

Expats geven huurprijzen een boost

Het hoge aantal expats laat zich ook voelen op de vastgoedmarkt, die zich zeker in Brussel meer en meer richt op het bedrijfsleven. Huurprijzen zijn er de hoogste van het land en dat heeft in grote mate te maken met de vele expats. “Een gemeubileerd appartement met één slaapkamer kost tussen de €1000 en €1400 per maand”, legt Guillaume Dubucq uit. “Voor een tweeslaapkamerappartement ligt de prijs tussen de €1500 en €2500, en voor drie slaapkamers tussen de €1850 en €3500.” Dubucq is managing director van Skyline Renting. De verhuurservice heeft meer dan 25 jaar ervaring in de verhuur en het beheer van vastgoed voor eigenaars en met een gemiddelde bezettingsgraad van 98% kennen de ervaren vastgoedexperts de Brusselse huurmarkt als geen ander.

Ongeveer 99% van de huurders van Skyline Renting zijn expats. “We verhuren af en toe aan Belgische huurders, maar dat is minder gebruikelijk omdat we voornamelijk gemeubileerde appartementen in Brussel aanbieden. Met succes, want doorgaans is zo’n 95 tot 98% van onze appartementen verhuurd. Een heel aantal van de huurcontracten is voor onbepaalde duur.”

“We werken rechtstreeks met delegaties van de NAVO, ambassades en multinationals zoals Toyota, ExxonMobil, Nippon, Euroclear en Eurocontrol”, legt Dubucq verder uit.

“Als marktleider in gemeubileerde verhuur en dankzij onze jarenlange ervaring kennen mensen ons goed. We werken ook samen met relocation kantoren. Die worden vaak ingehuurd door bedrijven om hun internationale werknemers te helpen met het vinden van een appartement en het regelen van hun administratie. We zijn een all-inservice, zowel voor eigenaars als voor huurders. Ons doel is om eigenaars zoveel mogelijk te ontzorgen en hen alleen te contacteren als er kosten zijn die niet onder garantie vallen.”

Woonkwaliteit op de juiste locatie

Waar letten expats op bij het zoeken naar de geschikte woning? Wooncomfort, kwaliteit én de juiste locatie. “Bereikbaarheid is echt doorslaggevend geworden in de woonkeuze van expats. Ze willen in Brussel wonen, maar liefst op een locatie van waaruit het centrum makkelijk bereikbaar is.

We merken dat er heel veel vraag is naar de groene deelgemeenten van Brussel zoals Woluwe en Evere, en ook de buurten van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de NAVO zijn enorm gewild. In die buurten, waar de vraag groter is dan het aanbod, merken we dat er geen onderhandelingsruimte meer is wat betreft de huurprijzen. Woonprojecten als Villa Verde in SintLambrechts-Woluwe, of The Banks, vlakbij Tour & Taxis, zijn een droom voor vastgoedinvesteerders.”

Op zoek naar een rendabele en zorgeloze vastgoedinvestering in Brussel? Ontdek de Brusselse projecten van Skyline Europe / Triple Living via thebanks-brussels.be. Of bel ons op voor een afspraak op 02 342 09 09

TEKST EN FOTO’S: JEAN-PIERRE GABRIEL

BROUWEN

MET

WAT KRIJG JE ALS AB INBEV-ERFGENAAM EN BOOMFANAAT PHILIPPE DE SPOELBERCH EN ARCHITECT

GAUTHIER WISLEZ HELEMAAL LOSGAAN OP 73 HECTARE

GROEN? EEN SPEELTUIN VOOR PLANTENFANATEN, EEN ELDORADO VOOR DENDROLOGEN ÉN EEN BEZOEKERSCENTRUM DAT ARCHITECTURAAL ZO TOP IS DAT HET METEEN EEN INTERNATIONALE DESIGNPRIJS IN DE WACHT SLEEPTE. WELKOM IN HET GLOEDNIEUWE ARBORETUM VAN MARCHE-EN-FAMENNE. ‘HOE MEER HET OVERWOEKERD RAAKT, HOE BETER.’

BOMEN

‘In één zin?We hebben een tuinheuvel op een bestaande heuvel gezet.’ Zo vat architect Gauthier Wislez (AW Architectes) het bezoekerscentrum van het arboretum van Marche-en-Famenne samen – een bouwproject dat zes jaar in beslag nam.

Het verhaal begon met een verkenning van het terrein,samen met Philippe de Spoelberch, de man die vastbesloten was om Wallonië een volwaardig, educatief arboretum cadeau te doen.‘Die tocht was bedoeld om de ideale plek voor het gebouw te vinden’, vertelt Wislez.

Idealer dan dit wordt het niet: een uitkijkpunt op het hoogste punt van de site, met uitzicht op de brede Famenne-vallei. ‘Voor een bezoekerscentrum was het uitzicht cruciaal’, legt hij uit. In de verte doemt de zeventig meter hoge Circustoren van Marche-en-Famenne op – als een vette knipoog naar de balans tussen natuur en architectuur die dit project zo bijzonder maakt.

‘We hebben een tuinheuvel op een bestaande heuvel gezet. Voor een bezoekerscentrum was het uitzicht cruciaal.’

VIERKANT UITGELACHEN

Dit nieuwe arboretum – per definitie een work in progress – is niet het eerste groene avontuur van Philippe de Spoelberch.Wie zijn biografie openslaat, ontdekt al snel dat hij een van de sleutelfiguren is achter de brouwerijgroep AB InBev,met wortels in de familiale groep achter de Artois-brouwerij.Maar zijn echte levenssap stroomt door takken en bladeren. De wereld van de dendrologie – de leer van bomen – is voor hem geen hobby, maar een levenspad. Tijdens zijn eerste twee jaar aan de landbouwfaculteit in Leuven raakte hij in de ban van plantkunde, aangestoken door zwaargewichten als professoren Pierre Martens enWilliam Mullenders. Al was er nóg een trigger: zijn vader.‘Hij hield van bossen, van grote en mooie bomen, van beuken en eiken.Toen ik het verschil niet kende tussen een beukenblad en een haagbeukenblad,lachte hij me vierkant uit. Dus kocht ik ze in een kwekerij – kwestie van het verschil voortaan wél te zien.’

Eind jaren 1960 behaalde De Spoelberch zijn MBA aan Columbia University,VS, maar zijn hart klopte al elders – tussen wortels, bladeren en zaden. Het terras van zijn studentenkot stond volgestouwd met houten melkkratten: minikwekerijen waarin hij de zaden liet

ontkiemen die hij in de herfst had verzameld tijdens zijn omzwervingen door botanische tuinen, parken en natuurgebieden.

150 PLANTEN IN ÉÉN VALIES

In zijn bagage op de terugvlucht naar België: 150 jonge planten, waaronder vijftien sequoia’s uit Californië.Vandaag torenen die reuzen uit boven Herkenrode, het park dat hij aanlegde op het familiedomein. Dat domein werd later de kiem voor een nog grootsere creatie: het ArboretumWespelaar, opgericht in 2001 onder de vleugels van de gelijknamige stichting.‘Welke collectie je ook opbouwt – als je wilt dat ze blijft voortbestaan, moet je haar ook middelen geven’, zegt hij.‘Dat betekent:gespecialiseerd personeel.In het geval van Wespelaar gaat het om een tiental jobs.’

‘Collectie’ is inderdaad hét sleutelwoord. Want zonder rijke plantenverzameling is een arboretum als een museum zonder kunst.Vandaag telt het familiedomein dat Philippe de Spoelberch deelt met zijn broers en zussen zo’n tienduizend verschillende soorten bomen, struiken en planten.Alleen al in het arboretum staan er 2300, verspreid over 20 hectare. Elk exemplaar – zaad, stek of ent – komt uit alle hoeken van de wereld en werd in de kwekerij met engelengeduld grootgebracht.

Veel van die planten zijn intussen volwassen bomen geworden: magnolia’s die in april uitpakken met een spectaculaire bloei, esdoorns die in de herfst het landschap in vuur en vlam zetten… ‘De huidige inventaris telt zo’n 15.000 houtige planten,’ zegt De Spoelberch,‘maar de teller stond ooit veel hoger. In de voorbije vijftig jaar hebben we er tienduizend verloren of verwijderd – omdat ze niet aardden, of simpelweg niet mooi stonden. Want esthetiek telt

ook. Zichtlijnen moeten vrij blijven, bomen en struiken mogen elkaar niet in de weg zitten. In Herkenrode, waar het allemaal begon, heb ik ooit een leger rododendrons verplaatst, puur om ze per kleur te groeperen in botanische families. Ja, ik weet het, dat klinkt een tikje maniakaal.’ (lacht)

SPECTACULAIRE HELLING

Het duurde uiteindelijk twee decennia voor hij opnieuw een project van die omvang aanging. De aanleiding: een vallei aan de rand van de Ardennen, ontdekt door Guy de Broqueville, voorzitter van de Stichting Arboretum Wespelaar.‘Het was liefde op het eerste gezicht’, herinnert hij zich.‘Een verborgen juweeltje, met een spectaculaire helling: van 307 meter boven aan het dak van het gebouw tot 235 meter in de vallei beneden.’

‘Hier zitten we in een totaal ander verhaal vergeleken metWespelaar’, vult Christophe Crock aan, hoofdtuinier van de stichting. ‘Wespelaar is gebouwd op een 18de-eeuws landschapspark, met zware zure leembodems en water in overvloed. Hier in Marche hebben we veel meer geologische diversiteit: kalkrotsen, klei in de valleien, stukken leisteen. Maar ook veel drogere omstandigheden.’ De oplossing? Een slim systeem van vijvers, uitgegraven onder leiding van de natuurvereniging Natagora.‘En kijk: het leven is er nu overal –niet alleen planten, maar ook vogels, amfibieën, insecten en zoogdieren.’

‘We hebben een terrein van 73 hectare kunnen verwerven,in één stuk – dat is behoorlijk uitzonderlijk’,zegt Philippe de Spoelberch.‘Vanaf het hoogste punt ontvouwt het landschap zich bijna als een levend panorama.’Twintig hectare ervan werd omheind voor het arboretum zelf,vooral om

BOVEN JE KOMT HET BEZOEKERSCENTRUM BINNEN VIA EEN SOORT TRECHTER, EN DAN OPENT HET UITZICHT OVER DE VALLEI ZICH ALS EEN FILMSHOT.

‘Het gebouw moet verdwijnen in het landschap. Het is nog niet af. De natuur moet het nog een beetje overnemen.’

Buitenmeubilair,Buitenkoken, Lamellendakenopmaat,Design plantenbakken,Schaduwmakers, Verwarmers,Verlichting, Accessoires

Turnhoutsebaan217-221,2970Schilde info@bourbon-sleeckx.com| +32(0)33830669|bourbon-sleeckx.com MA-ZA9.30-18.00|ZON11.00-17.00| FEESTDAGENgesloten

nieuwsgierige everzwijnen buiten te houden. De rest beheren ze samen met lokale boeren.

NEW ENGLAND

Vijf hectare sparren maakten intussen plaats voor een open, natuurlijke weide.De toplaag van de bodem werd afgegraven – een techniek die bekend staat als‘plaggen’en waarbij onderliggende ‘slapende’ platenzaden worden wakker geschud.‘Met resultaat’, zegt De Spoelberch trots.‘Elf van de vijftien Belgische soorten wilde orchideeën kwamen spontaan terug.’

Natuurbeheer gebeurt hier altijd in overleg met Natagora. Zo werd de nieuwe weide ingezaaid met lokale Famenne-planten, en krijgt ook een bijzondere verzameling meidoorns er een plek.‘In België kennen we er maar twee, maar wereldwijd bestaan er zo’n tweehonderd soorten – waarvan de helft uit het zuidoosten van deVS. Een vijftigtal staan al te popelen in onze kwekerijen.’ De bedoeling is om ze te planten per herkomstgebied, volgens het principe van een ‘geografisch arboretum’. En daar stopt het niet.‘Op een van de hellingen willen we een compositie maken die ik graag ‘New England’ noem – met de vurige herfstkleuren van esdoorns, nyssa’s en liquidambars.’

‘Elf van de vijftien Belgische orchideeënsoorten groeien hier opnieuw.’

Premium houtbouw, unieke architectuur

Meesterlijk bouwen met hout

Unicus is dé specialist in totaalprojecten in hout, waarbij we de architectuur van jouw ruimte tot leven brengen met warme, duurzame materialen. Als totaalaannemer van premium houtbouw nemen we het volledige bouwtraject in handen, van fundering tot afwerking. Vanuit ons eigen ontwerp of in samenwerking met jouw architect, zorgen we voor totaalontzorging en realiseren we een architecturale droom die in elk detail klopt.

Bouwen in hout is vandaag niet alleen een esthetische of ecologische keuze, maar ook een bijzonder slimme financiële zet. Hout is licht, snel verwerkbaar en prijsvast — eigenschappen die het bouwproces versnellen én optimaliseren.

Living Working

Leisure

Onze realisaties bewegen zich moeiteloos tussen living, working & leisure. Of het nu gaat om een exclusieve woning, een inspirerende werkplek of een luxueus buitenpaviljoen, elk ontwerp is het resultaat van een passie voor hout en een liefde voor straffe architectuur.

LINKS VOOR DE DAKTUIN KOOS

TUINARCHITECT CHRISTOPHE CROCK

PLANTEN DIE ZICH SPIEGELEN AAN DE OMLIGGENDE NATUUR: WUIVENDE

GRASSEN EN VASTE PLANTEN DIE DE SEIZOENEN VOLGEN.

WALLPAPER DESIGN AWARD

Wat vandaag al absoluut een omweg waard is? Het bezoekerscentrum zelf: een plantaardige sculptuur, zorgvuldig verweven in de kalkrijke heuvel door architect Gauthier Wislez en tuinarchitect Christophe Crock. Het is een strak gebouw, dat zich deels verstopt in het landschap, maar toch twee verdiepingen boven de grond uittorent –met daarin een auditorium, een ruime cafetaria, dienstwoningen én logies voor onderzoekers.Het ontwerp sleepte begin dit jaar de Wallpaper Design Award in de wacht.‘We hebben het gebouw bewust een beetje verstopt’, zegt Wislez.‘Je ontdekt het pas echt als je er binnen bent. Je komt binnen via een soort trechter, en dan opent het uitzicht zich als een filmshot. Het terras is naar het westen gericht, precies om dat panorama niet te onderbreken.’

Het dak, verstopt onder een dikke laag aarde en lavasteen, is op zich al een minilandschap: een begaanbare tuin met uitzicht, als een levend balkon op de vallei.Christophe Crock koos er planten die zich spiegelen aan de omliggende natuur: wuivende grassen, vaste planten die het seizoen volgen, en zelfs wilde akeleien waarvan de zaden op het domein werden verzameld. Bij de ingang groeit een schaduwrijke bostuin,met varens,helleborussen en de theatrale bladen van de hosta‘Sum and Substance’.‘Dat zware groendak is niet alleen mooi, maar vormt ook een essentieel onderdeel

‘Het landschap ontvouwt zich als een levend panorama.’

van de isolatie’, legt Wislez uit. ‘Duurzaamheid stond voorop.’ Denk: geothermie, ventilatie met warmterecuperatie,zonnepanelen,regenwateropvang – alles benut de natuurlijke rijkdom van de plek.‘We kregen dit project toevertrouwd,omdat we van bij het begin zeiden: het gebouw moet verdwijnen in het landschap.Het is nog niet af.De natuur moet het nog een beetje overnemen.Hoe meer het overwoekerd raakt, hoe beter.’ ◆

ARBORETUM MARCHE-EN-FAMENNE: ROUTE D’HASSONVILLE 122 IN MARCHE-EN-FAMENNE. VOLGENDE BEZOEKERSMOMENT: ZONDAG 18 MEI. ARBORETUMDEMARCHE.BE

ARBORETUM WESPELAAR: GROTE BAAN 63 IN HAACHT-WESPELAAR. OPEN OP WOENSDAG EN ZONDAG T/M 15 NOVEMBER. ARBORETUMWESPELAAR.BE

Tekst: Thijs Demeulemeester

Foto’s: Laure Van Hijfte

Gone with the FLOW

Puur op intuïtie verhuisde Johanna Van Parijs 22 jaar geleden van Oostende naar Oman en vervolgens naar Costa Rica. In de surfspot Santa Teresa woont de Belgische interieurkunstenares in een paradijselijk junglehuis, waar ze wakker wordt met het geluid van apen en van de Stille Oceaan. ‘Ik ben mijn hart gevolgd naar waar het flowt.’

Bij Johanna Van Parijs begint elke dag rond half zes met een brulconcert van apen in de kapok- en papajabomen rondom haar junglehuis in Costa Rica. En elke dag eindigt op het strand, waar de lokale gemeenschap samenkomt om de zonsondergang te beleven.Vanaf haar heuvel zie je nog net de Stille Oceaan, tenminste als de bomen rondom niet te hoog opschieten. Binnen en buiten zijn communicerende vaten, op het ritme van de seizoenen. ‘Ik leef hier echt in harmonie met de natuurelementen, de lucht, het water en de wind’, vertelt de Belgische interieurkunstenares. ‘We hebben hier geen elektriciteit. Alles draait op zonne-energie.’ Zelfs de airco, die de powernaps in haar tropische ‘shack’ een beetje draaglijk maakt tijdens het droge seizoen.

BEHOORLIJK ONBEREIKBAAR

Het is inmiddels 22 jaar geleden dat het Oostendse ‘wildchild’ uit België vertrok. Na wat bochtenwerk vond ze haar thuis in een prachtig verbouwde boerderij op slechts 10 minuten van Santa Teresa. ‘Ik woon op een behoorlijk onbereikbare plek op het Nicoya-schiereiland. Het is een enorme onderneming om hier te komen. Op en af reizen naar België is niet echt een optie.Vanuit de Costa Ricaanse hoofdstad San José ben je met een minivliegtuig en na een rit door de jungle in twee uur bij ons.Maar als je de boot neemt, moet je eerst anderhalf uur rijden naar de haven. De boottrip duurt ook anderhalf uur, en dan is het nog een uur rijden.Vroeger was het zelfs langer, toen alles hier nog hobbelige ‘dirtroads’ waren.’

In de tijd datVan Parijs er woont, is Costa Rica – en specifiek het kustdorp Santa Teresa – volledig veranderd. Toen ze zich er vestigde – settelen is een te zwaar woord voor een nomade als zij – was het nog een ongerept vissersdorp.Nu hebben zowel toeristen als ontwikkelaars het paradijsje ontdekt. Het is een populaire bohemien surfspot geworden,waar je golven pakt met de jungle en de bergen op de achtergrond. Logeren doe je in luxueuze ecolodges, waar onder meer Jay-Z, Beyoncé, Mark Zuckerberg en Miley Cyrus al zijn gespot.

JOHANNA VAN PARIJS WERKT

HIER

SAMEN MET LOKALE AMBACHTSLUI

OM EEN PLEK TE CREËREN

WAAR KUNST, EVENEMENTEN EN TENTOONSTELLINGEN KUNNEN

BLOEIEN.

‘Soms, als ik houten blokjes aan het

vernissen ben, ruik ik de croissants uit de oven van mijn vaders bakkerij in Oostende.’

RECHTS VAN OOSTENDE NAAR DE JUNGLE IN COSTA RICA: JOHANNA VAN PARIJS VOLGDE HAAR INTUÏTIE EN BOUWDE EEN LEVEN OP IN SANTA TERESA, WAAR NATUUR EN KUNST SAMENKOMEN.

VISIOENEN

Van buitenaf lijkt JohannaVan Parijs voor veel mensen een ongeleid projectiel, dat zich halsoverkop in het ongeluk stort.In werkelijkheid is ze iemand die puur op buikgevoel functioneert.Ze flowt door het leven,vertrouwend op haar intuïtie.‘Ik ben de jongste van het gezin. En misschien wel de meest vrijgevochtene’, zegt ze.‘Mijn ouders hadden een bakkerij en restaurant in Oostende. Mijn jeugd was niet gemakkelijk. Ik heb bewust wat afstand genomen om die trauma’s een plekje te geven.’ Na haar studies 3D-ontwerp aan Sint-Lucas in Gent volgde ze nog een master videokunst. Ze wilde kunstenares worden, maar voelde zich er toen nog niet klaar voor. ‘Op mijn 21ste trok ik samen met een vriend naar Oman. Ik bleef er een jaar wonen en richtte een tentenkamp op in de woestijn’, zegt ze. Onder de donkerste sterrenhemel ooit ondervond ze intens de oneindigheid van de kosmos en de manier waarop hemellichamen hun

HIER VAN PARIJS’ WONING IN COSTA

RICA IS GEEN GEWOON HUIS, MAAR

EEN OASE WAAR DE ELEMENTEN LUCHT, WATER EN WIND SAMENVLOEIEN. ZE

LEEFT VOLLEDIG IN HARMONIE MET DE NATUUR.

‘Een interieur moet voor mij energetisch altijd wel kloppen, zelfs als mijn klanten daar niet in geloven.’

energie afgeven. Het triggerde haar interesse in healing, intuïtieve ontwikkeling en energetische kristallenleer: esoterische domeinen waarin ze zich later zou bijscholen.

‘In Egypte heb ik die kosmische energie nog sterker gevoeld. Die piramides, die symboliek,die cultus van de doden:de spiritualiteit van de Egyptische cultuur kwam zo intens binnen dat ik visioenen kreeg. Ik voelde de energie van de doden heel erg op mij inwerken.’

Die ervaringen blijven doorwerken in haar werk als kunstenares en interieurontwerpster. Ze verwerkt vaak eeuwenoude spirituele motieven en sacrale verhoudingen in haar creaties, zowel in 2D als in 3D.

ENERGIE VOOR DORSEY

Na Oman belandde Van Parijs rechtstreeks in Costa Rica. Puur op buikgevoel opnieuw, want ze was er nooit eerder geweest.‘Mijn beste vriendin belde me 22 jaar geleden op om samen een stukje grond te kopen op een berg met uitzicht op zee.We besloten halsoverkop naar daar te verhuizen. De vroegere barak op het terrein verbouwden we tot een houten ‘shack’ met een schildersatelier en een paardenstal. Het was uniek om daar een leven op te bouwen, zomaar uit het niets.’

Haar sympathieke hut was zo mooi ingericht dat het haar al snel interieuropdrachten opleverde. Maar ook een relatiebreuk, waardoor ze na enkele omwegen én met een baby uiteindelijk acht jaar als single mom door het leven ging.‘Dat was zwaar. Maar ik heb nooit opgegeven, ook al was het overleven’, zegt ze. ‘Omdat ik van mijn interieuropdrachten en kunst niet kon leven, richtte ik een thuispraktijk op waar ik healings en massages deed.Soms wel vijf per dag, voor klanten als softwareont-

wikkelaar Jack Dorsey, acteur Mel Gibson en zangeres Sia. Dat vergde zoveel energie dat ik op den duur opbrandde. Op de plek waar ik vroeger massages en healings deed, vind je nu mijn privégalerie, waar ik mijn werk exposeer. Mijn schilderijen, sculpturen en interieurs zijn mijn patiënten geworden. Elk laad ik op met een unieke energie.’

AlsVan Parijs een interieurproject aanneemt, begint ze altijd met een energetische analyse van de specifieke plek. Ze voelt aan welke energie het project nodig heeft en welke kunstwerken, kleuren of ingrepen daarbij passen.‘Niet al mijn klanten staan open voor die benadering, dus deel ik mijn ideeën daarover niet altijd. Maar voor mij moet het resultaat energetisch kloppen.Toen ik ons huis aanpakte, was dat bijvoorbeeld ook een grote uitdaging om het goed te krijgen.Aan de energie van sommige huizen of klanten voel ik meteen: hier begin ik niet aan.’

KLEINE HIPPIEZUS

Haar esoterische aanpak stuit soms op onbegrip, vooral in België.‘Thuis ben ik de kleine hippiezus, die nooit echt serieus werd genomen. Maar ik heb geleerd me niet druk te maken over wat anderen van me denken. Ik volg liever gewoon mijn gevoel. Zelfs als ik mensen aanwerf voor mijn atelier of als klanten me contacteren. Soms kies ik tóch voor plan B, maar dan fluit mijn intuïtie me achteraf altijd terug’, lacht ze.‘Een masterplan in mijn leven heb ik niet, ik flow liever. Maar ik voel wel dat er een ondernemer in mij zit, net als mijn ouders. Soms, als ik houten blokjes aan het vernissen ben, ruik ik de croissants die uit de oven van mijn vaders bakkerij komen. Dat atelier, die hitte: het doet me er altijd aan denken.’

Spoon’s Farm heet haar junglehuis, vernoemd naar haar nieuwe man, een knappe Amerikaan van

LINKS VAN PARIJS VERWERKT VAAK

EEUWENOUDE SPIRITUELE MOTIEVEN

EN SACRALE VERHOUDINGEN IN HAAR

CREATIES, ZOWEL IN 2D ALS IN 3D.

ONDER ELKE OCHTEND BEGINT

MET EEN BRULCONCERT VAN APEN

EN ELKE DAG EINDIGT MET EEN

ADEMBENEMENDE ZONSONDERGANG

AAN HET STRAND. IN SANTA TERESA

KUN JE NIET ANDERS DAN VERBINDING

VINDEN MET DE NATUUR.

15 jaar ouder, die deels op Hawaï opgroeide. Samen hebben ze een dochtertje.‘Spoon is veel rustiger dan ik. Dankzij hem zijn we veel meer gegrond op deze plek.Nu ligt de focus op ons gezin en op het atelier, dat we aan het uitbouwen zijn.’

Het atelier was aanvankelijk een zelfbouwbarak aan de Stille Oceaan, maar aangezien Van Parijs inmiddels behoorlijk grote opdrachten binnenhaalt, wordt het te klein.‘Voor mijn projecten werk ik samen met ambachtslui die heel goed begrijpen wat ik wil.Voor hen ben ik een groter atelier aan het bouwen, waar ik ook evenementen en tentoonstellingen kan houden’,zegt ze ambitieus.‘Of ik ooit nog naar België terugkom? Ik zie mezelf hier wel oud worden in Santa Teresa. Ik ben mijn hart gevolgd naar waar het flowt. En ik voel dat ik goed ben terechtgekomen.’ ◆

VANPARIJSSTUDIO.COM

TEKST: THIJS DEMEULEMEESTER FOTO’S: ALEXANDER D’HIET

VINTAGE?

BUITEN!

IN INTERIEURS ZIJN VINTAGE DESIGN EN RE-EDITIES AL TWINTIG JAAR EEN MEGATREND. BEHALVE OP HET TERRAS DAN – DAAR DOMINEREN NOG ALTIJD DE KLASSIEKE OUTDOORLABELS. TERWIJL ER GENOEG VINTAGE MODELLEN TE VINDEN ZIJN DIE MISSCHIEN MEER SMOEL EN ORIGINALITEIT HEBBEN. HET VERGT GEWOON WAT ZOEKWERK. MAAR DAT DOET SABATO GRAAG IN UW PLAATS.

LINKS DE ZELDZAME CONCRETE

POD CHAIRS VAN WILLY GUHL ZIJN

SCULPTUREN VOOR JE TERRAS – MET OF ZONDER ZON. MAAR WEL GEMAAKT

VAN ASBESTCEMENT. OP HET HEK IS

EEN SEVENTIESTUINLAMP VAN HET

DEENSE FOG & MØRUP VASTGEMAAKT.

Wie bij Leo Coolen en Susan Theunissen thuis op de koffie komt, mag hopen dat die buiten wordt geserveerd. Op hun terrassen staan geen hedendaagse buitenmeubelen, maar vintage outdoorstukken: een zeldzaamheid.‘Dit zijnWilly Guhl­stoelen. Niet de klassieke Loop Chairs, wel Concrete Pod Chairs: een bruter en onbekender model. Ook in asbesthoudend vezelcement, dus dat schrikt veel mensen af. Maar het materiaal patineert prachtig en is ongevaarlijk als het niet kapot gaat’,zegt Coolen,de Antwerpse oprichter van Sprookjes, een depot vol excentrieke decorrekwisieten waar Netflix wel eens komt shoppen voor zijn series.‘Ondanks de gezondheidsrisico’s van asbest hebben de tuinmeubelen van Willy Guhl nog altijd een enorme sculpturale aantrekking. Zijn ontwerpen zijn een plezier om naar te kijken – zelfs als het weer je binnenhoudt.’

BUITENLAMPEN

Coolen heeft een zwak voor vintage buitenmeubilair. Beneden in zijn tuin staan rond de vuurschaal een set oranje vintageVagö­tuinstoelen in plastic van Ikea.‘De meubelgigant heeft momenteel iets gelijkaardigs in zijn assortiment, de Skarpö.Maar de oudeVagö’s zijn net dat tikje eleganter’,vindt Coolen.Hij schrikt er niet voor terug om zijn buitenruimtes aan te kleden met kunst.‘Zelfs met werken op papier of sculpturen in vergankelijke materialen. Dat de natuur die beïnvloedt, is de circle of life’, zegt hij. Leo Coolen en zijn zoon Max hebben een zwak voor verlichting. Maar wie op zoek gaat naar vintage buitenlampen, merkt al snel: die zijn nog schaarser dan vintage tuinmeubels.‘Bijna iedereen koopt nieuwe tuinverlichting,maar als je goed zoekt op de vintagemarkt,valt er echt wel iets bijzonders te vinden’,zegt Leo Coolen. ‘Ik ben een fan van deze zeldzame seventiestuinlampen van het Deense Fog & Mørup.We hebben de Kegel­, Flex­, Floralite­ en Tunika­lampmodellen op stock, met metalen kapjes in verschillende kleuren. Het idee is dat je ze als een piket in je gazon of border prikt. Maar je kunt ze evengoed aan de terrasmuur bevestigen, zoals hier.’

ONDER DE EUROLAX R1 VAN CHARLES

ZUBLENA UIT 1965: EEN SCULPTURALE

SCHELP IN WIT POLYESTER DIE OP DE GROND BALANCEERT.

VAN DE GROND

Die stock staat in de loods van Sprookjes en het zusterbedrijf After Midnight,gespecialiseerd in vintage lampen.In de hangar bewaren vader en zoon Coolen nóg enkele vintage buitenpareltjes uit hun collectie. De Garden Egg van Peter Ghyczy is zo’n outdoordesignklassieker (BorisVervoordt heeft er een in zijn penthouse),net als de Pastil Chair en deTomato Chair:sexy space­agemodellen van EeroAarnio.‘De fallische lookalike van Aarnio’sTomato Chair,ontworpen door Pieter Kortekaas,hebben we hier ook staan. Zeg nu zelf: heb je ooit zo’n cool ding op een terras zien staan?’,zegt Coolen.‘Maar weet je wat mijn favoriete vintage chaise longue voor buiten is? De Eurolax R1 van Charles Zublena.Het is een soort sculpturale schelp in wit polyester die op de grond balanceert.’

We hebben het proefondervindelijk vastgesteld:de vorm is sexy,je kunt erin balanceren,maar het model ligt niet zo lekker. ‘Het is meer een kijkstuk dan een ligzetel. Net daarom liet ik een houten onderstel maken, zodat je zitvlak een stukje van de grond komt. Net als een Lounge Chair van Le Corbusier, maar dan origineler’, zegt Leo Coolen.

‘Er is een scala vintage meubilair dat niet ideaal is voor in de open lucht, maar wél perfect voor een overdekt terras.’

‘Het eerste waaraan ik denk, zijn uiteraard Willy Guhl-stoelen in asbestcement.

Al zou ik daar eerder naar kijken dan in gaan zitten!’

PERRIAND OP JE TERRAS

‘Vintage outdoormeubelen? Leuk thema. Daar zit veel karakter en tijdloos design tussen’, zegt ook designexpert Frederic Rozier als we polsen naar zijn favoriete modellen. Prompt stuurt hij ons een foto van het terras van zijn brutalistische Juliaan Lampens-woning. Featuring een polyester zetelset van de Duitse cultontwerper Günter Beltzig. ‘Maar ik droom ook van de Sculptura-stoelen van Russell Woodard in draadmetaal: elegant en luchtig, zeker in de witgelakte versie.’

Op Roziers outdoorwishlist staan naast Mathieu Matégots vederlichte tuinsets in geperforeerd metaal ookWalter Lams bronzen ligstoelen met touwbekleding,die – volgens hem – in Californië momenteel heel geliefd zijn.‘Er is ook een scala vintage meubilair dat niet ideaal is voor in de open lucht, maar dat wel perfect in een overdekte buitenruimte te gebruiken is. Ik denk aan Charlotte Perriands banken voor het skiresort Les Arcs of Pierre Jeannerets teak- en rotanstukken’, zegt Rozier.

ZWITSERS VERNUFT

Op zijn terras zou de Brugse vintagedesignautoriteit Dries Vanlandschoote nooit Perriand of Jeanneret zetten,wel de Landi Chair van Hans Coray:een stapelbare stoel in geperforeerd aluminium, ontworpen voor de Schweizerische Landesausstellung in 1939. Na die expo werden de

LINKSONDER OP HET TERRAS VAN

DESIGNEXPERT FREDERIC ROZIER: EEN

POLYESTER ZETELSET VAN DE DUITSE

CULTONTWERPER GÜNTER BELTZIG.

RECHTSONDER VINTAGEDESIGN­

AUTORITEIT DRIES VANLANDSCHOOTE

HEEFT EEN LIDO CHAIR (1935) VAN DE

ZWITSERSE BROERS BATTISTA EN GINO GIUDICI.

1500 exemplaren verkocht voor 15 Zwitserse franc per stuk, vandaag kosten originele stukken tussen 2800 en 3500 euro. Vanlandschoote heeft een Lido Chair (1935) van de Zwitserse broers Battista en Gino Giudici buiten staan. Eleganter wordt een buitenmeubel niet, met zijn gegalvaniseerd buisframe dat sierlijk kronkelt. Eveneens op zijn terras: een betonnen kuipstoel, van Italiaanse makelij, een model dat we ook al bij de Gentse toparchitect Glenn Sestig spotten. Het mooiste bewijs dat een buitenstoel – zelfs zonder naam of etiket – een ongelooflijke persoonlijkheid kan hebben.

GAATJESKAAS

‘Als mensen me vragen welk outdoordesign ik zou kiezen voor hun terras, dan raad ik vaak het Zwitserse merk Embru aan. Maar soms ook de aluminium stoelen van Piet Hein Eek. Of de hedendaagse creaties vanThomas Serruys, een absolute must-have’, zegt Alexis Vanhove, de Brusselse designantiquair die onlangs zijn galerie Habitation 62 opende in Brussel.Daar heeft hij ook enkele vintage outdoormodellen staan.‘Deze fauteuil van Adrien Claude (1945) is een stuk dat we koesteren. Omdat hij moeilijk te vinden is,en al zeker in deze staat.Rond zijn vederlichte structuur in aluminium is een geperforeerd plaatstaal gevouwen. Dat maakt hem zeer robuust, verfijnd en dynamisch tegelijk.’

Gevraagd naar zijn ideale‘vintage terrassetting’moetWalter Brugmans,de bezieler van Brak Brussels,toch even nadenken. ‘Ik zou gaan voor metalen draadstoelen, zoals die van René Malaval en Pastoe. Het eerste waaraan ik denk, zijn uiteraard Willy Guhl-stoelen in asbestcement.Al zou ik daar eerder naar kijken dan in gaan zitten!’ ◆

Food

Koken voor miljoenen (én voor wie niks heeft): chef Nagi Maehashi heeft een nieuw kookboek uit ◆ 8500 keer breekbaar geluk: de eierdopjescollectie van Tania Deleersnyder ◆ Recept van de week: bloemkoolsalade met een crunchy bite ◆ Proefwerk: Màloma in Rixensart ◆ Koken met kunst: Edvard Munch

NAGI MAEHASHI

RUIM TIEN JAAR GELEDEN ZEI NAGI MAEHASHI HAAR JOB IN DE FINANCIËLE WERELD OP, EN BEGON ZE RECEPTEN TE POSTEN OP HAAR FOODBLOG. VANDAAG STAAT ZE VANUIT HAAR THUISBASIS

SYDNEY AAN HET HOOFD VAN EEN FOODIMPERIUM ÉN EEN CHARITY DIE ELKE DAG GRATIS MAALTIJDEN

BEDEELT. HOE ZE DAT FINANCIERT? HAAR KOOKBOEK ‘VANAVOND’, AL HAAR TWEEDE WERELDWIJDE BESTSELLER, EN NU OOK IN HET NEDERLANDS TE KRIJGEN.

TEKST: ELS MAES

‘Ik ben niet cool genoeg om viraal te gaan’

Sabato: Je kantoorbaan opgeven en instant succes oogsten met je hobby: dat klinkt als een sprookje?

NAGI MAEHASHI: ‘Was het maar waar! Ik zie veel foodinfluencers die dat verhaaltje in stand houden: ze gaan ‘per ongeluk’ viraal met één receptje, en plots zijn ze beroemd. Maar zo werkt het niet. Ik ben al elf jaar keihard aan het werken om iets op te bouwen.Voor mij géén crash-andburn, wel een gestage groei. Ik doe geen trendy dingen en ik ben niet cool genoeg om viraal te gaan.’ (lacht)

‘Het klinkt minder romantisch, maar vanaf het begin heb ik dit als een echt bedrijf aangepakt. Ik gaf een goeie baan als auditor bij PricewaterhouseCoopers op en gaf mezelf, met een klein beetje spaargeld, één jaar de tijd om dit te doen slagen.’

‘Misschien is dat wel een deel van mijn succes: dit was geen vrijblijvend hobbyproject, het moest gewoon lukken. Ik heb me jarenlang kapotgewerkt, tot ik eindelijk versterking kon inhuren.Ik had nog nooit een camera in mijn handen gehad, dus moest ik alles zelf leren: fotograferen, filmen, monteren.Iedereen verklaarde me gek:wie verlaat een goeie baan om recepten online te posten? Wel, ik dus. Ik voelde dat ik toe was aan iets nieuws en heb de sprong gewaagd.’

Het allereerste recept dat je in 2014 postte – sticky chicken – staat nu in je kookboek.Weet je nog wat toen je ambitie was?

‘Ik wist heel goed waar het grote publiek behoefte aan had:online staan massa’s recepten,maar afgaand op alle feedback waren die heel wisselvallig van kwaliteit. Ik zocht zelf een eenvoudig stir-fry-recept en merkte dat de saus meestal wordt gemaakt van sojasaus met wat suiker erdoor.Daarmee krijg je toch nooit een echt smaakvolle saus? Mijn versie van stir-fry, die ik in de loop der jaren heb geperfectioneerd, is nog altijd een van mijn meest bezochte recepten.’

‘Mijn doel was heel helder: no-nonsenserecepten voor dagelijkse maaltijden, bomvol smaak. Niet flashy, maar degelijk en betrouwbaar. Dat bleek een gat in de markt.’

Het woordje ‘foolproof’ is zelfs op de Nederlandse boekcover behouden.Wat versta je daaronder?

‘Ik test mijn recepten eindeloos vaak en ga er prat op dat ze niet kunnen mislukken. Mijn record is het recept voor een eenvoudige vanillecake, dat ik pas na 89 versies helemaal perfect vond. Ik heb toen héél veel mensen blij gemaakt met de 88 ‘probeersels’.’

‘Wat ik doe, is ‘stress testing’. Ik kijk of een recept ook

nog lukt bij kleine afwijkingen: wat als iemand de ingrediënten niet helemaal precies afmeet, of als de oven iets warmer of kouder staat? Wat als iemand kleine eieren gebruikt, of juist heel grote? Met elke kleine aanpassing maak ik het resultaat nog beter en betrouwbaarder. ‘MyVery BestVanilla Cake’ staat al jaren in de top tien van mijn populairste recepten, dus al die moeite levert iets op.’

Meer dan 1200 recepten deelde je zo al gratis op je website en socials, maar je boeken zijn ook fenomenale verkoopsuccessen. Hoe verklaar je dat?

‘Toen een uitgever me benaderde, stelde ik diezelfde vraag: waarom zou iemand een boek van me kopen, als ze al mijn recepten online gratis kunnen vinden? Maar de respons was overweldigend, en iets tastbaars, zoals een echt boek, blijft nog altijd iets magisch. Mijn kookboeken staan momenteel op de nummers 1 en 2 van de non-fictiebestsellerlijst in Australië.’

‘De directe feedback maakt het zo leuk:tijdens de promotournee heb ik duizenden boeken gesigneerd en selfies gedeeld met mijn publiek. Ik had geen idee dat ik zoveel echte fans had,want ik zat al die jaren maar in mijn eentje te ploeteren achter mijn computerscherm. En iedereen zegt hetzelfde:“Je recepten lukken altijd.” Dat ze geld neertellen voor een boek is het ultieme bewijs van vertrouwen.’

Je haalt voor je gerechten inspiratie uit de hele wereld. Probeer je dan de authentieke keuken te benaderen of geef je er een eigen twist aan?

‘Ik hou vooral van de uitdaging om een recept zo juist mogelijk te krijgen. Belgische wafels zijn een prima voorbeeld: als je online een recept opzoekt voor wafels, zal 99,999 procent ervan verkeerd zitten.Ik heb me erop toegelegd om échte Belgian waffles te maken zoals het hoort: met gist en een deeg dat moet rijzen.’

‘Mijn keuken is vooral Aziatisch gericht:

LINKSONDER HET IN DIENST NEMEN VAN DE FRANS-BELGISCHE ‘HEAD CHEF’ JEAN-BAPTISTE ALEXANDRE WAS EEN MIJLPAAL VOOR RECIPETIN EATS.

RECHTS NAGI MAEHASHI (MET

ONAFSCHEIDELIJKE HOND DOZER)

DOET GEEN SAMENWERKINGEN MET

MERKEN. ‘IK BEN EEN HEEL SLECHTE LEUGENAAR.’

‘De

liefdadigheid is voor mij de kern geworden van wat we doen. We werken niet met subsidies of giften, alles wordt gefinancierd door clicks op de website en de verkoop van de kookboeken.’

BOVEN NAGI MAEHASHI HAALT

OVERAL TER WERELD INSPIRATIE VOOR

HAAR RECEPTEN, MAAR WAAKT ER ALTIJD OVER DAT ZE AUTHENTIEK EN BETROUWBAAR ZIJN.

‘Mijn record is het recept voor een eenvoudige vanillecake, dat ik pas na 89 versies helemaal perfect vond.’

Thais,Vietnamees, Koreaans, Maleisisch. Maar ik maak evengoed klassieke pastagerechten, en sinds ik met Jean-Baptiste Alexandre een Frans-Belgische chef in mijn team heb, zijn we ook sterk in oerdegelijke Franse klassiekers, zoals een perfecte boeuf bourguignon.Als je je waagt aan de Franse keuken, moet het gewoon helemaal juist zijn: de aromaten, de geschikte rode wijn… We hebben trouwens veel Franse bezoekers op de website, dus ik vind het een heerlijk compliment als Franse lezers een recept volgen van een Japanse hobbykok uit Australië.’ (lacht)

Je bent Japans van origine, en je moeder heeft intussen met RecipeTin Japan ook een receptensite. Heb je nooit van haar leren koken?

‘Helaas! Ik was een vreselijke tiener, ik stak geen vinger uit in de keuken. Nu we allebei een receptensite hebben, denken veel mensen dat wij gezellig samen in de keuken dumplings stonden te vouwen. Maar nee, ik was onuitstaanbaar en rebels. Pas toen ik het huis uit was, heb ik mezelf leren koken. Maar van de Japanse keuken ken ik dus weinig tot niets.’

‘Ik ben in Japan geboren en als baby met mijn ouders naar Sydney verhuisd. Als kind schaamde ik me te pletter voor de bentobox die ik meekreeg als lunch. Ik wilde gewoon een boterham met ham en kaas! Wij gingen in de haven van Sydney onze eigen vis vangen om sashimi te eten, want je kon nergens vis kopen die vers genoeg was om rauw te eten.Vreselijk vond ik dat, ik voelde me een

weirdo. Nu vind je overal ter wereld Japans eten als fastfood, maar toen was het ‘raar’.’

Je hebt een team van tien mensen in dienst, en ik zag dat je nog een assistent zoekt.

‘Ja, het voorbije jaar was ontzettend druk. Het in dienst nemen van JB (Jean-Baptiste Alexandre) in 2021, mijn eerste medewerker, was de grootste mijlpaal voor RecipeTin Eats. Hij verdient meer dan een eervolle vermelding, want hij was erg onder de indruk dat ik in een Belgisch magazine kom.’ (lacht)

‘Tot dan had ik alles zelf gedaan: recepten schrijven, koken, testen, fotograferen, filmen én de afwas doen achteraf. JB is een geweldige, klassiek geschoolde chef met ervaring in Michelin-restaurants, en toen zijn cateringbedrijf tijdens de coronacrisis stillag, had ik de kans om hem aan boord te halen.’

‘In die periode zijn we beginnen te koken voor mensen in nood, die het toen nóg moeilijker hadden dan anders. Ik had zelf geen ervaring in het leiden van een professioneel keukenteam, maar JB wel, en in geen tijd leverden we elke dag 600 gratis maaltijden – inclusief desserts! Daar zijn we nooit meer mee gestopt. Ondertussen heb ik een team van tien mensen, en de vier chefs in vaste dienst zijn bijna voltijds bezig met de gratis RecipeTin Meals.’

‘De liefdadigheid is de kern geworden van wat we doen. We werken niet met subsidies of giften, alles wordt gefinancierd door clicks op de website en de verkoop van de kookboeken. De voldoening en het plezier om iets goeds te doen voor de gemeenschap is voor mij de grootste drijfveer om door te gaan, zelfs als ik een dipje heb.We moeten keihard werken om alles rendabel te maken.’

Terwijl je ongetwijfeld massa’s sponsordeals aangeboden krijgt?

‘Ik ben zo blij dat je dat vraagt. De regel is heel simpel: we doen geen samenwerkingen met merken. Ik heb al grote sommen geld afgewezen, want het past gewoon niet bij mij. Een filmpje waarin ik een of ander merk ketchup ga aanprijzen? Het zou nooit geloofwaardig overkomen. Ik ben gewoon een heel slechte leugenaar.’

‘RECIPETIN EATS - VANAVOND, FOOLPROOF RECEPTEN

VOOR MEER DAN 150 MAKKELIJKE MAALTIJDEN’, DOOR

NAGI MAEHASHI IS UIT BIJ UITGEVERIJ SPECTRUM. RECIPETINEATS.COM, RECIPETINMEALS.ORG.AU

De wereld van de collectioneurs is er een van dromen, bezitten en (ja, af en toe ook) bezeten zijn. In deze aflevering: de ruim 8500 antieke eierdopjes van Tania Deleersnyder.

COLLECT & SHOW TANIA DELEERSNYDER

TEKST: BERT VOET

FOTO’S: WOUTER MAECKELBERGHE

LINKS TANIA DELEERSNYDER

MET EEN VAN DE RUIM

8500 EIERDOPJES DIE

HAAR MOEDER MET LIEFDE

VERZAMELDE.

Hoe geeft een mens betekenis aan zijn leven? In haar huis heeftTania Deleersnyder (61) zowat 250 eierdopjes uitgestald. Maar ze heeft er meer.Véél meer. Praktisch lag het moeilijk om alles op te diepen,maar ze heeft nog een tiental extra dozen meegebracht.‘Zo heb ik er 280’,lacht ze.‘Dozen, jawel.’Niet zijzelf,maar haar moeder heeft ze verzameld.‘Kijk,haar logboek.Dat heeft al veel emotionele waarde op zich. Als ik erin blader, zie ik veel kennissen vermeld die intussen zijn gestorven.’

DOPJE NUMMER 1

Het boek van LucienneVerrotte begint in 1971, met dopje nummer één: een eendje. Betaald: nul frank. Ook de oorsprong staat erbij. ‘Van mijn grootmoeder haar overgrootmoeder’, aldus Deleersnyder.‘Zij moet in de eerste helft van de 19e eeuw hebben geleefd.’

‘Begin jaren 1970 hadden we een buitenverblijf in Henegouwen.Daar zette mijn moeder dat dopje in een nis, samen met twaalf andere oude exemplaren.“Ah, spaar jij dat?”, zeiden de bezoekers. Zo begonnen ze toe te stromen. Dan volgden de antiekwinkels en -markten. Op de Zavel in Brussel, maar ook in Parijs. Zodra ze ermee in de kranten kwam, ging het nog sneller. In het buitenverblijf werd de ruimte te klein.’

Het logboek eindigt bij zo’n 8000 eierdopjes, maar de verzameling bleef groeien. Uiteindelijk telt de collectie ongeveer 8500 stuks,veelal antiek. ‘Eigenlijk zijn het er nog een pak meer:er zijn ook plateaus of sets van twee, drie of zes dopjes, maar die telde mijn moeder altijd als één stuk. In mijn ouderlijk huis in Deerlijk stonden ze allemaal uitgestald in twee grote kamers,waar een timmerman rekken had gemaakt.’

PRINS KAREL

Ze toont twee Chinese eierdopjes uit de 18de eeuw die via de Franse Compagnie des Indes naar Europa werden gebracht.Er zit een certificaat bij, in 1980 geschreven door de Parijse antiquair waar Lucienne de dopjes kocht,maar het bedrag is helaas zoek.

Hét pronkstuk in de collectie zijn de dopjes waaruit prins Karel, de tweede zoon van Albert I, zijn eitjes at.‘Enkele jaren voor zijn dood in 1983 werd zijn inboedel in Raversijde geveild. En die dopjes móést ze hebben. Sommige zijn van porselein uit het Zwitserse Luzerne en binnenin met goud belegd.’ Deleersnyder wil niet kwijt wat Lucienne ervoor betaalde.‘Er werden ook nachtemmers verkocht, voor 800 frank (20 euro, nvdr.)’, lacht ze.‘Moeder zei altijd dat deze dopjes haar favorieten waren. Maar gisteren las ik oude kran-

BOVEN WIJLEN LUCIENNE

VERROTTE (FOTO) BEGON HAAR

EIERDOPJESVERZAMELING IN 1971. ‘HET MOOISTE ZOU ZIJN DAT DE COLLECTIE IN EEN MUSEUM TERECHTKOMT’, ZEGT

HAAR DOCHTER TANIA DELEERSNYDER.

‘Mama wist van elk dopje waar het vandaan kwam en wat de achtergrond was. Ze zou mij dat wel eens vertellen, maar dat is er niet van gekomen.’

tenartikels waarin ze vertelde dat dat een dopje in Boheems kristal was. Ik weet niet welk ze daarmee bedoelt.’

AMOUREUTJES-FETISJ

De collectie bevat eierdopjes uit alle continenten.‘Mijn moeder reisde zelf niet,maar familie en vrienden kwamen terug van reis en zeiden:“We hebben aan je gedacht!” Er zijn dopjes in zilver, goud, keramiek, email, allerlei soorten porselein, zilverglas,Arcopal-glas, ivoor, hout...Vaak zijn het echte kunstwerkjes,met de hand beschilderd,onder meer met engeltjes.‘Amoureutjes’,noemde ze dat.Dat was een fetisj op zich.’

‘Ze heeft er veel gratis gekregen, ook unieke, handgemaakte of op verzoek gemaakte stukken, zoals dit olifantje met tanden in ivoor uit Congo. Maar ze heeft er ook veel duur betaald.De genoteerde aankoopprijzen variëren sterk:20 frank,100 frank,2000 frank,hier eentje voor 6300 frank – en meer.Dat is telkens voor één dopje,niet voor setjes. We hebben het nooit opgeteld,neen.’

‘Toen de euro kwam,rekende ze aanvankelijk nog om, maar rond 2010 is ze gestopt met noteren. Sporadisch kocht ze nog iets. En ze bleef ze trots tonen.Maar met de ouderdom verdwenen de interesse en de energie wat. Ze reed ook niet zelf met de auto;ze had telkens vervoer nodig.’

‘Ikzelf kan er helaas niet zó veel over vertellen’, excuseert Deleersnyder zich.‘Mama wist van elk dopje waar het vandaan kwam en wat de achtergrond was.Ze zou mij dat nog wel eens vertellen, maar dat is er niet van gekomen.En naar de uitleg die ze wel gaf, heb ik niet genoeg geluisterd.Veel verhalen zijn verloren gegaan.’

MONNIKENWERK

Na haar moeders dood,in 2020,nam Deleersnyder de collectie over.‘Met veel hartzeer pakte ik alle eierdopjes één voor één in.Dag na dag,wekenlang,

alleen in de stilte en kilte van mijn ouderlijk huis. Ik heb toen traantjes gelaten. Die zal ik nooit meer samen zien, dacht ik bij mezelf.’Ze bracht ze naar een opslagplaats,maar nam wel enkele dozen mee naar huis.‘Aanvankelijk wilde ik zelf een complete index maken. Ik haalde de dopjes uit, keek of er een nummer aan hing en zocht het op in het logboek.Waren ze door de jaren hun stickertje verloren, dan gaf ik er zelf een nummer aan. Ik waste het dopje af en nam een foto.Het was een monnikenwerk. Na een kleine duizend exemplaren ben ik voorlopig gestopt.’ ‘Mijn moeder verzamelde ook vele honderden melkkannen’, zegt ze plots.‘En ruim vijftig poppen, deels met van die porseleinen hoofdjes. En miniatuurparfumflesjes. En heiligenmedailles, duizenden. En meer dan duizend engelenbeeldjes. Haar motief? Het was een bezigheid. Ze had zes kinderen gehad en werkte niet meer mee in de zaak. Het verzamelplezier zat vooral in de zoektocht naar een uniek stuk en het vervolgens bezitten.Hebzucht was het niet:ze heeft ook eierdopjes weggegeven en geruild waarvan ze er slechts één had.Het persoonlijke contact met anderen was minstens zo belangrijk.Zo is de verzameling ook ontstaan,in tijden zonder internet.’

VEILINGHUIS CHRISTIE’S

Een waarde op de verzameling kleven, kan Deleersnyder niet. ‘Eigenlijk zou ik advies moeten inwinnen van een antiquair of veilingmeester, en ze individueel laten taxeren. Moeder had ze graag zelf verkocht.Meerdere mensen zijn destijds langsgekomen – zelfs iemand van Christie’s. Het veilinghuis wilde de collectie opsplitsen in loten. Dat was wellicht verstandig geweest. Maar mijn moeder wilde dat het een geheel bleef.’

‘Wij hebben niet de plaats om de collectie uit te stallen, en de kinderen zijn niet geïnteresseerd’, zegt ze nog.‘Het zou jammer zijn als ze in die dozen blijven zitten. Het mooiste zou zijn dat ze in een museum terechtkomen.Het zou dan wel fijn zijn dat ik ze eerst allemaal heb kunnen digitaliseren, zodat ik ze visueel nog heb.’ ◆

Het grootste aanbod exclusieve woningen te koop en te huur in België.

Chefs spelen met smaak in een culinaire roulette.

KITCHEN ROULETTE KAREN SHU BLOEMKOOLSALADE

In de reeks Kitchen Roulette draait elke maand een andere chef aan het culinaire rad.Ze serveren vier gerechten voordat ze het eetstokje doorgeven aan hun opvolger. Zo leidt deze estafette ons langs uiteenlopende smaken en keukens. Deze week is Karen Shu voor de tweede keer aan de beurt. De Filipijns-Amerikaanse belandde na een carrière in restaurantkeukens en als privéchef door de liefde in Antwerpen. In haar zaak And/Or toont ze hoe boeiend de vegan keuken kan zijn. Zoals in deze verfijnde en allesbehalve banale bloemkoolsalade.

‘Een goed gerecht draait om evenwicht:zoet,zout, zuur en het spel tussen zachte en meer crunchy texturen.Dat heb ik hier ook proberen neer te zetten.Door de bloemkool flinterdun te schaven,blijft ze rauw en crunchy. Ook de kappertjes hebben iets krokants: ik hou eigenlijk wel van gefrituurde dingen, al is dat niet de keuken die we bij And/ Or serveren. Maar zo’n gefrituurd kappertje? Dat vind ik origineel en verslavend lekker.Ik moet me soms echt inhouden om niet een heel kommetje leeg te eten.’

INGREDIËNTEN (4 personen)

Voor de rozijnen & de dressing

◆ 150 gr. lichtgekleurde rozijnen (golden raisins)

◆ 375 ml wittewijnazijn

◆ 2 teentjes knoflook

◆ 1 tl zout

◆ 1 el Dijonmosterd

◆ 60 ml olijfolie

◆ 75 gr. grofgehakte olijven

◆ 2 el limoensap

◆ 2 el vegan mayonaise (ik maak die met aquafaba, het sap van kikkererwten, maar je vindt ze ook in de supermarkt)

Voor de crispy kappertjes

◆ 85 gr. kappertjes, uitgelekt

◆ 500 ml zonnebloemolie (om te frituren)

Voor de salade

◆ 1 grote bloemkool, of een mix van kleuren (paars, oranje, groene romanesco), in roosjes én geschaafd in fijne plakjes op de mandoline)

◆ 3 stuks sucrine of ‘little gem’, gewassen en gedroogd

◆ 1 el fijngesneden peterselie

◆ 1 el fijngesneden munt

◆ 125 ml dressing

◆ 6 tot 8 geweekte rozijnen

◆ 8 tot 12 crispy kappertjes

◆ Citroenzeste (voor de afwerking)

BEREIDING

Dressing

TEKST: JAN SCHEIDTWEILER

RECEPT: KAREN SHU

FOTOGRAFIE EN STYLING: EVA BEEUSAERT

◆ Verwarm de azijn tot net onder het kookpunt. Haal van het vuur en laat de rozijnen er minstens 30 minuten in wellen.

‘Een goed gerecht draait om evenwicht: zoet, zout, zuur en het spel tussen zachte en meer crunchy texturen.’

◆ Zeef en hou 60 ml azijn apart.

◆ Meng die met de mosterd, vegan mayonaise, olijfolie en limoensap.

◆ Roer er de olijven en het zout door.

◆ Rasp er de teentjes look over en meng goed.

Crispy kappertjes

◆ Spoel de kappertjes drie keer onder koud water.

◆ Dep ze met lichte druk goed droog – hoe droger, hoe krokanter (en minder spatten bij het frituren).

◆ Verwarm de olie tot ze heet is en frituur de kappertjes tot ze goudbruin zijn.

◆ Schep ze met een schuimspaan uit de olie en laat ze goed uitgespreid uitlekken op keukenpapier.

◆ Dep nog eens extra droog en bewaar tot je gaat dresseren.

◆ De olie kun je drie tot vier keer hergebruiken.

Salade

◆ Neem een grote saladekom en meng daarin de geschaafde bloemkool met een deel van de kruiden en rozijnen.

◆ Druppel er de dressing over en meng opnieuw.

AFWERKING

◆ Leg per persoon 2 à 3 slabladeren op het bord.

◆ Schep er wat bloemkoolsalade op.

◆ Voeg nog een blaadje sla toe.

LINKS GOUDBRUIN, KROKANT EN VERSLAVEND LEKKER: GEFRITUURDE

KAPPERTJES ZIJN ECHTE SMAAKBOMMETJES.

◆ Sluit af met een extra lepel bloemkoolsalade.

◆ Werk af met de rest van de kruiden, de crunchy kappertjes,wat geweekte rozijnen en zeste van citroen.

WIJNTIP

◆ André Bonhomme, Viré-Clessé, vieilles vignes, 2023, Frankrijk

De appellatie Viré-Clessé, in het zuiden van de Bourgogne, is misschien geen topnaam, maar dit domein bewijst hoe je met chardonnay van oude wijnstokken – minstens 70 jaar oud – en een zachte rijping op gebruikte eiken vaten toch een zalige wijn maakt.Sappig en geconcentreerd,met die typische weelderigheid van grote bourgognewijnen. Net als het gerecht is dit een wijn die veel vakjes afvinkt. 24,9 EURO BIJ PORTOVINO.BE ◆

VOLGENDE WEEK BEREIDT KAREN SHU GEROOSTERDE AUBERGINE MET TAHINI, AMANDEL EN CHILI.

PROEFWERK MÀLOMA

TEKST: JAN SCHEIDTWEILER

Een kleine stadsbistro is verhuisd naar een hoeve in Rixensart, al is het voor de chef nog zoeken naar de juiste richting.

DUURZAAMHEID IS MEER DAN EEN BUZZWORD IN RIXENSART: DE INGREDIËNTEN GROEIEN LETTERLIJK NAAST DE KEUKEN.

De

WAAR?

Wat was Màloma een toffe plek. De bistro in Schaarbeek had verstokte fans en schopte het ondanks zijn krappe keuken tot in de culinaire gidsen. Chef Georges Athanassopoulos wist er zorg om duurzaamheid vlot te combineren met creativiteit. Maar begin 2024 was het game over: de bistro stopte ermee en chef Athanassopoulos zocht een nieuw project.Gelukkig voor zijn fans heeft hij dat, bijna een jaar later, eindelijk gevonden.

Eind maart opende de nieuwe Màloma in Rixensart. De kleine stadsbistro is verhuisd naar een vierkantshoeve met 30 hectare landbouwgrond. Wie de grindweg naar de Foster-hoeve oprijdt, ziet de moestuin liggen. Er staan zonnepanelen en een windmolen.Alleen het verkeer op de E411 doorbreekt de idylle.

De boerderij past wel bij de duurzame insteek van Màloma: de naam van het restaurant verwijst naar de malolactische fermentatie die de chef inzet om ingrediënten te bewaren en smaakdiepte te geven. Dat proef je hier zowel in een glas kefir als in coquilles die bewerkt zijn met de Japanse schimmel koji.

Zoals dat intussen bij veel gastronomische restaurants het geval is,valt er ook bij Màloma helaas niets te kiezen.Iedereen in de ruime eetzaal – een stijlvol gerenoveerde vleugel van de boerderij –

eet hier ‘s avonds een menu in zeven gangen (95 euro). Ook al kondigt zich dat copieus aan, toch trapt chefAthanassopoulos af met een reeks stevige hapjes.Amuse nummer drie – een beignet van tarama,die Griekse bereiding van kabeljauwkuit – is afgetopt met kaviaar. Behalve met luxeproducten lijkt de chef ook indruk te willen maken met esthetische bordjes, helemaal klaar voor Instagram: de sfeer van de Schaarbeekse bistro is veraf,de glorie van Michelin lijkt het nieuwe doel.

Toch is het menu te ongelijk om te overtuigen: zowel een oester als noordzeekrab wordt overweldigd door de garnituur; bij de coquille brengt een kundig nagemaakte krokante schelphelft geen meerwaarde. De chef wil ook te veel doen:goede boter moet echt niet met za’atar-kruiden worden opgeklopt.

Gelukkig duiken er nog klasseflitsen op die het talent van de chef tonen:een rode biet in verschillende texturen is top, net als een royaal bord rond duif met aardpeer en daslook.Bij de nieuwe Màloma proef je de ambitie, al moet de chef zijn juiste richting nog vinden.

DEZE ZAAK WERD DOOR DE SABATO-RECENSENT ANONIEM EN BETALEND BEZOCHT.

sfeer van de Schaarbeekse bistro is veraf, de glorie van Michelin lijkt het nieuwe doel.

DECIBEL?

MÀLOMA

CHEMIN DE LA CARRIERE 5

1331 RIXENSART

TEL. 0456.01.18.42

MALOMA.RESTAURANT

MAANDAG, ZATERDAG EN ZONDAG

GESLOTEN

EEN AANGENAME 61,5 DB IN DE GROTE

EETZAAL, AL WAREN ER OOK PIEKEN TOT BOVEN 90 DB.

REKENING?

118,5 EURO PER PERSOON (95 EURO ETEN EN 23,5 EURO DRINKEN).

DRANKEN?

ZEER GEDIVERSIFIEERDE DRANKENKAART MET AANDACHT VOOR BIER, ALCOHOLVRIJE DRANKEN EN CIDER. VEEL BELGISCHE PRODUCENTEN, OOK

OP DE WIJNKAART. DE GOEDKOOPSTE FLES KOST 49 EURO, EEN CORRECT GLAS ALBARIÑO 10 EURO.

KOM IK TERUG?

JE PROEFT HIER AMBITIE EN TALENT, AL MISTEN WE DE EENHEID VAN DE VORIGE MÀLOMA. TOCH BENIEUWD HOE DIT VERDER GAAT: DAARVOOR WIL IK TERUGKOMEN.

VEILINGEN IN KEULEN EN BERLIJN

15 mei Juwelen en exclusieve Horloges 16 mei Decoratieve Kunst 17 mei Oude meesters en 19e eeuw

30/31 mei Moderne Kunst en Hedendaagse Kunst 30 mei Fotografie 13 juni Aziatische Kunst 21 juni Berlijn Veiling

KIJKDAGEN IN BRUSSEL: 26–29 april

CHAGALL L’Oiseau bleu. 1952. Tempera, gouache en penseel en India-inkt op aquarelkaart. 58,5 x 38,7 cm

Gesigneerd en gedateerd ‚Marc Chagall 1952‘. Veiling 30 mei in Keulen. Schatting €

Keulen, Neumarkt 3 T +49-221-92 57 290 info@lempertz.com www.lempertz.com Berlijn, Poststrasse 22 T +49-27 87 60 80 berlin@lempertz.com Brussel, Grote Hertstraat 6 T +32-2-514 05 86 brussel@lempertz.com

CHEF-D’ŒUVRE

Chef en kunsthistoricus Matthieu Beudaert van restaurant Table d’Amis kookt de kunstactualiteit na. Deze week: ‘The Brooch (Eva Mudocci)’ van Edvard Munch in Londen.

TEKST:

THIJS DEMEULEMEESTER

FOTO:

PIET DE KERSGIETER

‘De expo over Edvard Munchs portretten in The National Portrait Gallery in Londen baadt in eros & thanatos’, zegt chef Matthieu Beudaert.‘Van vrienden, familie, kunstmecenassen en zelfs zijn arts maakte hij aangrijpende schilderijen en grafiek.Hij sloeg een gat in het portret van de irritante kunstpatron Ernest Thiel, en ook zijn dokter Daniel Jacobson moest het ontgelden in een rauw, onflatteus portret.’

‘Zoals zo vaak bij de Noor druipt ook van dit indringende portret van de Britse violiste Eva Mudocci zijn typische melancholie en existentiële angst af. Mudocci was de muze van zowel Munch als Henri Matisse. Haar weelderige haardos deed me meteen denken aan op houtskool gegaarde aubergines. Met die bereiding komt vooral het umami karakter van de vrucht naar boven.Als je ze stoomt,primeert meer het fruitige karakter.Rauwe aubergines zijn trouwens giftig,je móét ze garen.Maar los daarvan kun je er echt alle kanten mee uit.’

EDVARD MUNCH, ‘PORTRAITS’, T/M 15 JUNI IN THE NATIONAL PORTRAIT GALLERY IN LONDEN. NPG.ORG.UK

LUXEVASTGOED

Deuren open, dromen binnen?

Ontdek op 1 dag tal van nieuwbouwprojecten die speciaal voor jou de deuren openzetten.

Zondag 27 april

Van plan te kopen, bouwen of investeren? Surf naar www.nieuwbouwzondag.be of scan de QR-code voor meer info.

VANHOVE vastgoed & advies is een betrokken en deskundige partner voor al uw adviesbehoeften met betrekking tot landelijk vastgoed.

We zijn expert in agrarisch vastgoed. We zijn een professionele dienstverlener en klankbord voor al uw vragen over landbouweigendommen. We bieden vastgoedadvies en — bemiddeling op maat, oplossingsgericht en altijd discreet. Advies en begeleiding voor het bekomen van zonevreemde functiewijzigingen.

✓ Verkoop van landelijk vastgoed

✓ Schatting van landbouweigendommen

✓ Bemiddeling bij vermogensplanning en familiale verdelingen

✓ Advies op maat voor investeringen in landbouwgrond

KANTOOR TIELT

Office One

Ruiseleedsesteenweg 9 bus 4.04 | 8700 Tielt

KANTOOR SINT-NIKLAAS

Passtraat 268 | 9100 Sint-Niklaas

CONTACT

Geert VANHOVE - GSM 0474/040.111

Gerald DE VISSCHERE - GSM 0472/676.559

Tamara HEYNS - GSM 0470/117.034 info@vanhovevastgoed.be www.vanhovevastgoed.be

als zonevreemde woning met een woningbijgebouw. Volledige rechtszekerheid voor wonen op het platteland.

Ontdek de essentie van echte luxe –met 40 jaar ervaring aan je zijde.

dewaele.com/exclusive

Woningen met persoonlijkheid

“Een unieke architecturale parel van de gerenommeerde architect Frank Verplanken, waarin speelse niveauverschillen en natuurlijke materialen samensmelten tot een lichtrijke, warme thuis.”

Inès en Charlotte, Team Gent

Infomoment

Zaterdag 26 april 2025 van 13u tot 17u

Schrijf u nu in op thecommodore.be

INVESTEER IN NIEUWBOUWAPPARTEMENTEN IN EVERE

ï groot huurderspotentieel: bedrijven, NAVO, Europese wijk

ï zonder zorgen: verhuurdienst gespecialiseerd in verhuur aan expats, het ideale verhuurpubliek

ï te Evere, een gegeerde buurt voor een veilige investering

ï van studio’s tot prachtige penthouses met zicht op groen

ï Immobel: de meest ervaren en grootste beursgenoteerde projectontwikkelaar van België

Meer info? Surf naar thecommodore.be of bel 02 201 00 01

RECHTS OMDAT JE HUISDIER OOK WEL

WAT

BENT: DE ROBOT DIE SPEELT, FILMT EN SNOEPJES GEEFT.

NUT

Er is weinig waar je je slechter over voelt dan je hond of kat uren alleen thuis te laten.Je kunt een dogwalker of catsitter inschakelen waardoor je favoriete haarbal zich niet verveelt, maar dat is altijd een gedoe. Enter Enabot: een bedrijf dat minirobots bouwt die je huisdier niet alleen entertainen,maar ook filmen terwijl jij er niet bent.

INNOVATIE

Superhightech is de Enabot Rola PetPal niet. De robot lijkt op een stofzuigerrobot. Hij is niet uitgerust met een stofzuigerzak, maar beschikt over een container waarin je snacks voor je huisdier kunt stoppen.Vanop afstand trakteer je je huisdier op een snoepje.

Dankzij de relatief grote achterwielen blijft de PetPal niet steken op het tapijt. De camera, die beelden schiet in 2.5K, is minder krachtig dan die op je smartphone, maar doet wat hij moet doen: de schattige snoet van je poes of hond in beeld brengen.

GEBRUIK

Via een virtuele joystick in de app stuur je de robot, die met het wifinetwerk verbonden is, door het huis.Wil je de hond of kat laten weten dat je een halfuurtje later thuis bent? Dat kan: de huisdierrobot heeft een speaker én een microfoon.Zo hoor je ook meteen hoe teleurgesteld je harige huisgenoot is bij het horen van dat nieuws.

Je kunt de robot ook gebruiken als camera om foto’s en video’s te maken. De Enabot-software monteert dagelijks zelf een compilatie.Wil je die foto’s en video’s opslaan in de cloud van Enabot, dan betaal je daar 6 euro per maand voor.

PRIJS

De basisuitvoering van de Enabot Rola PetPal kost 184 euro. Met de interactieve speeltjes erbij betaal je 214 euro. De all-inversie – robot, speeltjes en snackcontainer – is er voor 249 euro.

Een gadget verlicht de zwaarte van het bestaan. Deze week: Rola PetPal. Of waarom je (g)een robot nodig hebt die je huisdieren entertaint.

GO GO GADGET HUISDIER-ENTERTAINER

TEKST: FREEK EVERS

ILLUSTRATIE: STUDIO PONG

De paradox van het alledaagse leven volgens Anton Gudim.

MEDEWERKERS: MATTHIEU BEUDAERT, IRIS DE FEIJTER, THIJS DEMEULEMEESTER, FREEK EVERS, JEAN-PIERRE GABRIEL, LAURA KEERSMAEKERS, JAN SCHEIDTWEILER, KAREN SHU, BERT VOET FOTOGRAFEN: EVA BEEUSAERT, ALEXANDER D’HIET, PIET DE KERSGIETER, DIEGO FRANSSENS, JEAN-PIERRE GABRIEL, RAPHAËLLE GIRARDIN, WOUTER MAECKELBERGHE, LAURE VAN HIJFTE COVERFOTOGRAAF: DIEGO FRANSSENS ILLUSTRATORS : ANTON GUDIM, STUDIO PONG DIGITAAL REDACTEUR: ELINE BROECKX CHEF DIGITAAL: DRIES CEUPPENS EINDREDACTEURS: JAN LODEWYCKX, REIN VERHOEVEN FOTOREDACTEUR & COÖRDINATOR: NATHALIE WARNY VORMGEVING: CHRISTINE DUBOIS, DAVID STEENHUYSE ARTDIRECTOR: PHILIP VAN BASTELAERE ADJUNCT-HOOFDREDACTEUR: ELS MAES HOOFDREDACTEUR: AN BOGAERTS CREATIVE DIRECTOR: GERDA ACKAERT ABONNEMENTEN: TEL. 0800/55.150, ABO@TIJD.BE ADVERTENTIES: TRUSTMEDIA, HAVENLAAN 86C, BUS 309, 1000 BRUSSEL, TEL. 02/422.05.11, SABATO@TRUSTMEDIA.BE VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: PETER QUAGHEBEUR SABATO WORDT GEDRUKT BIJ ROULARTA PRINTING.

PANIGIRI

Een eindeloos festival aan tafel

Ontdek onze nieuwe collectie: www.extremis.com

Exclusief buitenleven begint hier

NOA outdoor living is een groene oase in Kruisem (tussen Gent en Kortrijk) waar 26 high-end merken hun nieuwste trends tonen op het gebied van outdoor living.

In een uniek inspiratiepark herdefinieert NOA de magie van het buitenleven. Je krijgt een indrukwekkende ervaring in 30.000m² en 12 paviljoenen. Het is dé plek voor particulieren en professionals om inspiratie op te doen en ideeën tot leven te brengen.

Plan je bezoek aan het inspiratiepark

Scan en bezoek NOA outdoor living. Meer info op noa-outdoor.com of Instagram @noaoutdoorliving

Deze outdoor partners zijn te vinden in het unieke park.

Alpha Wellness – wellness sensations

ARLU – glass walls

Axor – outdoor showers

BEGA – lighting

Caerus Vision – outdoor tv

Carpentier – wooden decking, cladding, gates & fences, walls & ceilings

Coco Wolf – furniture

Cornilleau – outdoor game tables

Corradi – patio covers & pavilions

Cosapots – pottery & planters

Cubic Outdoor Living – outdoor kitchens

Deer – grass pavers

Duofuse – wood composite decking & fencing

eSafe – package solutions & gates

Extremis – furniture

Kreon – lighting

Limited Edition – outdoor carpets

Niko – home automation

OFYR – cooking units

Petac – acoustic walls & ceilings

Renson Outdoor – patio covers & pavilions

Renson Indoor – facade cladding, ventilation & solar shading

Royal Botania – furniture

Schellevis – concrete tiles & pavers

Sioen Industries – green walls

Van den Berk – trees & shrubs

Vande Moortel – clay pavers & facing bricks