Speciale
editie
MEELEVE
Jaarvers
N
lag 2020
PSYCHISCHE NOOD • AANSLUITING MISSEN • CORONA • ARMOEDE • EENZAAMHEID • ONTHEEMD • DAKLOOSH
DE REGENBOOG GROEP IN 2020
ABCD FGHIJ LMNO QRST INHOUD
04 08 11 14 18 20 21 22 24 26 26 27 28 29 30 31 33 33 34 36 38 38 40 40 41 42
Armoede Bezig Corona Dak- en thuisloos Eindelijk iets lekkers Familiebanden Gestrand Hotel Inloop Jas Kat Lieve stad Meepraten Niemand Oud en ongedocumenteerd Psychisch ‘ingewikkeldheidje’ Quote Rust Samen doen Training U…zeg maar jij! Verslaafd Wouters Xperiment Yes we... Zetjes
DE JK OP TU
VOORWOORD
2020 was bepaald geen abc’tje. Normaal gesproken kijken we daar niet zo van op. Onze organisatie springt altijd bij als zich sociale problemen voordoen in de stad. Maar dit jaar was vanwege de coronacrisis een enorme uitdaging. Hoe kunnen we in de nabijheid blijven van wie kwetsbaar is, terwijl we vanwege ieders veiligheid afstand moeten houden? De saamhorigheid was groot in de stad. Ik zag veel mensen en organisaties de handen ineenslaan. Onder moeilijke omstandigheden en zonder oordeel. Het is alsof de pandemie de stad heeft wakker geschud. We hebben meer oog gekregen voor wie kwetsbaar is. En we hebben gezien hoe belangrijk een vangnet is voor de meest kwetsbaren. Dit jaar heeft veel van iedereen gevraagd. Het was steeds weer de uitdaging om te denken in oplossingen en mogelijkheden. En om steeds weer creatief te zijn: als het zo niet lukt, hoe dan wel? Maar wat hebben we het goed gedaan met elkaar! Dat belooft veel voor wat de stad nodig heeft: er met elkaar zijn voor de mensen die het zelf niet redden. Ook al is het geen abc’tje.
Hans Wijnands directeur
3
ARM OED E
De ‘nieuwe armen’ Coördinator Renske Licht heeft veel zzp’ers in de problemen zien raken de afgelopen jaren. En dat aantal is fors opgelopen tijdens de coronacrisis. Ze verzucht: ‘Als het mis gaat, escaleert hun situatie snel. Vooral als hun positie al kwetsbaar was. Vaak is er dan meer niet op orde in hun leven.’ ‘We zien vaak mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt zzp’er worden, omdat zij geen baan kunnen vinden’, vertelt Renske. ‘Het gaat bijvoorbeeld om mensen zonder opleiding of die de Nederlandse taal niet spreken. Juist zij raken verstrikt in een systeem dat voor hen nauwelijks is te overzien.’ Zo ziet Renske veel mensen die niet wisten dat ze zelf aangifte moesten doen voor de omzetbelasting. Dan volgt er een boete die zij niet kunnen betalen en valt er al snel van alles om. Er ontstaat een huurachterstand, de zorgverzekering kan niet langer worden betaald – noem het maar op. ‘Vaak spelen er ook onderliggende problemen, zoals moeilijk overzicht kunnen houden.’ De Regenboog Groep helpt ze met speciale vrijwilligers die coachen, omdat de problematiek vaak ingewikkeld is. Zij komen langs, 4
halen de rekeningen uit de envelop, brengen de administratie op orde, leggen contact met de schuldhulpverlening. ‘Sinds corona is de groep veel diverser. Van zelfstandig taxichauffeurs tot muzikanten – mensen op plekken waar het werk plotsklaps stilviel door de coronacrisis.’ Michael is een van Renske’s ‘klanten’. Hij belandde op straat toen de financiële problemen zich opstapelden. ‘We hebben een postadres voor hem geregeld. Dat heb je nodig voor bijvoorbeeld de verzekeringen, de Kamer van Koophandel en het ontvangen van rekeningen. Een kennis van hem zit zonder hulp in dezelfde situatie. Die heeft geen flauw idee hoe hij ervoor staat. Hij opent zijn post niet en de kosten van het incassobureau lopen op. Als je niets doet, blijft die schuldenberg je een leven lang achtervolgen. Daarom proberen we er zo vroeg mogelijk bovenop te zitten.’
‘Van de ene op de andere dag was het leven anders. Niemand die in coronatijd nog een trouwjurk wilde kopen. Voor de crisis kon ik me met mijn bruidswinkel net redden. Nu komt er nauwelijks geld binnen en lopen veel kosten gewoon door. De huur opzeggen kan niet. Ik woon boven de winkel en dan beland ik op straat. Waar moet ik dan heen? Mijn schulden lopen snel op. Ben ik te laat met betalen, dan hup, komen er weer kosten bovenop.
‘Ik weet werkelijk niet wat ik moet doen’ Inmiddels zit ik in de schuldsanering en loop ik bij de voedselbank. Ik werk zo hard als ik kan. ‘s Nachts ben ik portier. En sinds de winkel weer op afspraak open mag, kom ik overdag mijn bed uit om klanten te helpen. Soms slaap ik maar twee uur. Ik heb geen keus. Ik weet soms werkelijk niet wat ik moet doen.’ Een maatje van De Regenboog Groep helpt Nesla om uit deze situatie te komen
5
Agenda voor kleine beurzen De Regenboog Groep wil mensen uit de armoede helpen, door stappen klein en haalbaar te maken. Coördinator Ellina van der Boon bedacht de Grote Regenboog Bespaaragenda. ‘Ik zag zo vaak dat mensen geen gebruik maken van de voorzieningen die er zijn. Soms door schaamte, maar vaak ook omdat mensen denken geen recht te hebben op deze voorzieningen.’ De bespaaragenda staat bomvol met tips. Over hoe anderen bijvoorbeeld omgaan met weinig geld. Waar de weggeefwinkels zitten. En waar je gratis kunt sporten. In 2020 zijn er 2.000 exemplaren verspreid.
Niet meer in andermans kleren Hoe kom je aan schone kleren als je dakloos raakt? Simpel! Bij onze nieuwe wasserette. Daar hebben we hard aan gewerkt om in maart 2021 open te kunnen gaan. Wat een verschil met hoe de situatie was. Je douchte in het inloophuis, leverde je vuile kleren in, en je kreeg dan weer iets schoons terug uit de grote hoop. Hoe diep dat snijdt! Je kleding is iets eigens, het geeft een gevoel van eigenwaarde. Dus kom maar op met je vuile was. Leuke bijkomstigheid: de wasserette is een werkervaringsplek voor mensen die moeilijk aan de slag komen. 6
VOOR ELKAAR GEKREGEN
428 mensen leerden
omgaan met geld, met hulp van een maatje
7 x mensen uit het
krijt geholpen met speciaal programma
2.000 x bespaaragenda’s verspreid,
bomvol met tips
Tijdens eerste lockdown: wekelijks een nieuwsbrief naar deelnemers, met informatie over waar nog hulp te krijgen is, zoals gratis maaltijden
600
7
LEKKER
BEZIG
Bezig zijn. Dat staat voor meedoen. Je nuttig voelen. Je talenten ontdekken. Anderen ontmoeten. Erbij horen. Jezelf leren kennen. Onder de mensen zijn. Iets nieuws leren. Voldoening halen uit de dag. Van betekenis zijn. En nog heel veel meer... Daarom organiseren we voor kwetsbare Amsterdammers uiteenlopende werk- en ervaringsplekken. Hoewel door corona niet alles kon zoals we dat normaal gesproken organiseren.
372
deelnemers aan de slag in werktrajecten 8
REPRO Beschutte werkplek voor als een ‘normale’ baan nog een stap te ver is. Hier leren deelnemers de kneepjes van het druk- en vormgeversvak. De Repro verzorgt drukwerk voor bedrijven en particulieren.
BOEKBINDERIJ Zit naast de Repro. Hier repareren de boekbinders in opdracht oude boeken. Ook maken ze bijvoorbeeld bijzondere gelegenheidsuitgaven en uitgaven van kunstenaars.
ZIGZAG Klein naaiatelier waar deelnemers in opdracht iets nieuws maken van oud textiel. Zoals kussenhoesjes, tassen en keukenschorten.
VEEGPLOEGEN Voor bezoekers in de inloophuizen die een stap vooruit willen. Ze maken samen de buurt schoon – onder begeleiding van een coördinator.
CADEAUWINKEL COLORS EN KAARSENMAKERIJ Gezellig en kleurrijk cadeauwinkeltje waar van alles maar één exemplaar bestaat. Bedacht en ontworpen door deelnemers. Alles is handgemaakt in een van onze eigen werkplaatsen, zoals de kaarsenmakerij.
FIETSENMAKERIJ Zit verstopt achter de cadeauwinkel. Is een beschutte werkplek waar (wees)fietsen worden gerepareerd en verkocht door en voor mensen die het niet breed hebben.
9
HOMESERVICE Biedt hand- en spandiensten aan Amsterdammers in armoede. De vrijwilligers helpen bijvoorbeeld met boodschappen doen bij ziekte en met kleine klussen in huis. Ze weten uit eigen ervaring wat tegenslag betekent.
VILLA BUITENLUST Rust- en respijtplek voor mensen die een zware thuissituatie hebben. Tevens sociale firma en vergaderlocatie. Biedt kansen om weer aan de slag te komen, na een langere tijd zonder betaald werk.
AMSTERDAM UNDERGROUND In handen van stadsgidsen die zelf een zwervend bestaan hebben gekend. Ze delen hun verhalen en ervaringen met nieuwsgierige stadsgenoten. Het succesvolle project is door de coronacrisis tijdelijk stilgevallen.
RAINBOW SOUL CLUB Collectief dat kunstenaars, studenten en cliënten van De Regenboog Groep laat samenwerken. Twee maal per week is er de ‘tekentafel’ in inloophuis Blaka Watra, waar iedereen kan aanschuiven. Ook organiseert het collectief excursies, workshops en tentoonstellingen.
SCIP Voor en door mensen met een achtergrond in de ggz. Organiseert uiteenlopende (werk)projecten. Je kunt er cursussen volgen, interessante mensen ontmoeten en advies krijgen.
KLUTS KEUKEN Dé plek voor de (beginnende) kok die ervaring wil opdoen in een professionele keuken.
CORONA
Blijf thuis! Maar wat als je geen thuis hebt? Het leek van voorbijgaande aard. Maar dat was maar heel even. Corona blijft nog wel een tijdje bij ons. Wat heeft het virus zichtbaar gemaakt in onze stad? Dat we elkaar nodig hebben Overweldigend veel Amsterdammers meldden zich aan als vrijwilliger. Iedereen wilde wat doen. Door de crisis kwam het besef: we hebben elkaar nodig, we zijn er voor elkaar, we laten niemand zitten. Dat de ongelijkheid groot is Pijnlijk zichtbaar werd hoe het is om geen thuis te hebben. Hoeveel mensen er dakloos zijn in de stad. En hoe groot hun kwetsbaarheid is. Dat een veilige plek onmisbaar is Niemand kan zonder een thuis. Toen iedereen ’s nachts van de straat moest, kwamen er in de noodopvang veel dak- en thuislozen die anders buiten slapen. Wat bleek? Ze raakten minder in de war en onrustig. Een veilige plek brengt rust en stabiliteit.
corona-noodopvang in sporthallen van
500
meer dan daklozen samen met Leger des Heils en HVO-Querido >>> Lees verder bij d & i 11
Buurtrestaurants Niet zo:
Maar zo:
gezellig en gezond samen koken en eten
maaltijden bezorgen en praatje bij de deur
Dagbesteding Niet zo:
Maar zo:
samen klussen bij kwetsbare Amsterdammers
de tijd nemen om nieuwe vaardigheden te leren
Maatjescontact Niet zo:
Maar zo:
binnen en dichtbij
buiten en op gepaste afstand
12
Veiligheid voorop. Altijd! meer dan
2.000 mondkapjes zelf gemaakt Mondkapjes. Ze waren er nog nauwelijks toen de coronapandemie uitbrak. Hoe zorg je er dan voor dat het risico op besmetting in de inloophuizen
zo klein mogelijk is? Door zelf mondkapjes te maken! Een designer
tekende het patroon. Er kwam een
instructiefilm. Hotels doneerden een grote hoeveelheid oude lakens.
En vele studenten, daklozen en kleermakers gingen aan de slag achter de naaimachine.
13
13
DAK- EN THUISLOOS
Zelf de sleutel van de nachtopvang
Wel werk, maar geen thuis. Waar blijf je dan ’s nachts? De eerste tijd hoppen veel ‘economisch daklozen’ van bankstel naar bankstel. Maar wat als je geen vrienden hebt die je daarmee (nog langer) kunnen helpen?
Het aantal economisch daklozen neemt gestaag verder toe. Ze zijn door bijvoorbeeld scheiding of schulden zonder huis komen te zitten. Overdag gaan ze naar hun werk, maar voortdurend zijn er zorgen en stress. Waar kan ik vannacht terecht? Hoe kom ik aan schone kleren voor mijn werk? Hoe hou ik dit vol? Een aantal van hen kan terecht in Blaka Watra. Dit inloophuis wordt ’s nachts niet gebruikt. ’s Avonds om half zeven komen de slaapgasten binnen. Ze pakken hun persoonlijke spullen, slaapzakken en matrassen uit de kelder. En in een handomdraai verandert de dagopvang in een slaapzaal. Een van de slapers is chauffeur Ali Anari (57). Hij sleept zijn matras, dekbed en kussen
14
de inloopruimte in en maakt zijn bed klaar op de biljarttafel. Zijn kussen schudt hij op, dan kruipt hij onder de wol. ‘Hier lig ik elke avond’, zegt hij met een brede grijns. Met zijn handen onder zijn hoofd kijkt hij tv. Voorheen sliep hij maanden op straat. ‘Onder een raam tegen de muur aan, op de Rozengracht en soms achter de Dam. Dat is echt moeilijk. De regen, de kou en harde wind. De politie komt je steeds wakker maken en zegt dat je weg moet.’ Alles gaat in eigen beheer, de mensen moeten zelf koken en alles zelf regelen. De opvang ’s nachts neemt veel stress weg.
Dit is een bewerking van het artikel van Hanneloes Pen dat op 25 oktober 2020 in Het Parool verscheen.
Jacintha, Djinn en Fay
HOE AARDIG ‘Toen Djinns moeder niet meer lang te leven had, vroeg ik haar: is er ook maar iets wat ik voor je kan doen? Let een beetje op Djinn, zei ze. Djinn en mijn dochter Fay zijn al vriendinnen sinds de basisschool. Djinn kwam na het overlijden van haar moeder direct op straat te staan. Van de woningbouwvereniging moest ze het huis uit waar ze met haar moeder woonde. Djinn was 21 en kon nergens heen. Via Onder de Pannen hebben we Djinn in huis kunnen nemen, zonder dat ik gekort werd op mijn uitkering of huurtoeslag. Alles werd voor me geregeld. Ik heb zelfs geen brief hoeven te schrijven. Het is nu een jaar later en Djinn heeft sinds kort woonruimte gevonden. Dicht bij ons in de buurt. Maar wat gaan we haar missen!’
15
Nachtopvang in Zelfbeheer Voor wie wel een inkomen heeft maar geen dak boven het hoofd. Deze economisch daklozen kunnen ’s nachts slapen in een van onze inloophuizen.
20 slaapplaatsen
Corona-noodopvang Direct opgezet toen de pandemie om zich heen greep, samen met HVO-Querido en het Leger des Heils. Bedoeld voor wie anders op straat had moeten slapen.
400 bedden beschikbaar in 3 grote sporthallen
Tijdelijk Onder Dak Een adempauze voor economisch daklozen. Regeling waardoor zij tijdelijk terechtkunnen in woningen die gerenoveerd of gesloopt gaan worden. Een samenwerkingsproject met de gemeente en Amsterdamse woningcorporaties.
16 mensen tijdelijk een (t)huis
Hulp voor zelfredzame buitenslapers Vanwege de coronapandemie helpen we zelfredzame daklozen aan een slaapplek. Daarvoor hebben we speciaal de locatie op de Schuitenhuisstraat ingericht.
80 slaapplekken 16
Onder de Pannen Economisch daklozen brengen we tijdelijk onder bij mensen die een kamer beschikbaar hebben en een stadsgenoot willen helpen. Zij ontvangen daarvoor huur en een onkostenvergoeding.
86 mensen een kamer
Parentshouse Biedt tijdelijke woonruimte aan ouders die (overwegen te) gaan scheiden. De woning is in de buurt van het ouderlijk huis van de kinderen. Zo kunnen beide ouders hun zorgtaken blijven vervullen en het contact met hun kinderen behouden. Bovendien krijgen ze even de rust en ruimte om zaken te regelen, zoals het vinden van permanente woonruimte.
5 huizen
27 x een ouder ondergebracht
Steunpunt zelfredzame daklozen Helpt stap voor stap economisch daklozen op weg naar een huis. We vertellen over belangrijke regelingen. Helpen met de problemen die spelen. En weten bij welke hulpverleners je terechtkunt.
7 steunpunten verspreid over de stad Aantal economisch daklozen dat zich meldde: 1.137
Hulp bij 24-uurs opvang T6 Voor de meest kwetsbare dak- en thuislozen verzorgen we samen met HVO-Querido de dag- en nachtopvang op de Transformatorweg 6. Zij de opvang, wij de hulpverlening. Hier worden ook veel ongedocumenteerden opgevangen.
54 mensen hulp geboden 17
EINDELIJK IETS LEKKERS
De lievelingsmaaltijd van Lisette ‘Ik hoef er niet lang over na te denken wat mijn lievelingseten is. De paella in het buurtrestaurant! Ik heb dat altijd lekker gevonden. Maar sinds het restaurant dicht is vanwege corona mis ik wel de gezelligheid die erbij hoort.’
Maaltijdvoorziening in coronatijd 1
2
3
18
We hebben tijdens de lockdown snel Buurtboerderij ‘Ons Genoegen’ omgetoverd in een centrale keuken. Daar werd gekookt voor de inloophuizen. En ook voor mensen thuis die anders verstoken zouden blijven van een gezonde maaltijd. Indrukwekkend was de hulp die we kregen! Van de vele vrijwilligers natuurlijk. Maar ook van koks die door de coronamaatregelen zonder werk zaten. We kregen karren vol eten gedoneerd – van bakkers, hotels, groothandels, supermarkten. Maar ook van lieve wijkbewoners. Daar konden we veel lekkers mee maken.
12.600 km
afgelegd met ons elektrische busje om maaltijden rond te brengen
per week:
75 maaltijden
4
gekookt om af te halen
eten uur warm onderweg door warmhoudboxen – aan ons uitgeleend
400
maaltijden per week bereid voor bezoekers inloophuizen 19
FAMILIEBANDEN
Het is niet makkelijk als iemand die je lief is een verslaving heeft of psychiatrische problemen. Onze coaches luisteren naar ieders verhaal. En ze zoeken samen met je naar manieren om met gedragsproblemen om te gaan.
3 tips van coach Evelien Quelle Accepteer dat je het niet voor de ander kunt oplossen We zien familieleden vaak in de helpstand staan. ‘Het gaat weer mis, ik moet wat doen.’ Maar door steeds de problemen voor de ander op te willen lossen, hou je de situatie onbedoeld in stand. Want jij regelt het toch allemaal?
134
partners en gezinsleden gecoacht
Let goed op je eigen grenzen Laat je niet meezuigen in de situatie van de ander. Vraag je geregeld even af: hoe is het eigenlijk met mij? Slaap ik nog goed? Ben ik niet te moe of te prikkelbaar? Vraag hulp als je worstelt met loslaten Het helpt om met een deskundig iemand te praten over je worstelingen. Een veel voorkomend misverstand is dat je de ander moet laten vallen om jezelf te redden. Het gaat erom de ander liefdevol los te laten. Je bent er nog steeds, maar de ander is verantwoordelijk voor zijn eigen doen en laten.
20
GESTRAND
Niks doen is geen optie Op goed geluk zoeken nogal wat EU-burgers werk in een ander deel van Europa. Vaak vanwege de slechte economische omstandigheden in hun land. Een aantal van hen strandt in Amsterdam, onder erbarmelijke omstandigheden. Tenzij we iets doen.
De realiteit is voor sommigen onverwacht hard. Ze vinden hier geen werk, geen onderdak en belanden op straat. Tegelijkertijd hebben ze hier nergens recht op; ook niet op zorg als ze in nood raken. Deze ‘nietrechthebbenden’ kennen hier niemand, spreken vaak de taal niet – en dan begint de neerwaartse spiraal. ‘We kunnen als stad niet wegkijken en deze mensen aan hun lot overlaten’, stelt coördinator Aukje Polder. ‘Daarom zorgen we ervoor dat ze kunnen binnenlopen bij AMOC. Daar is niet alleen opvang, maar ook hulp. Vaak zijn er psychische problemen en is er sprake van alcoholmisbruik.’
Wie binnenkomt krijgt daarom eerst een gesprek met het maatschappelijk werk. Wat is er aan de hand? Wat heb je nodig? Er wordt gezocht naar bijvoorbeeld onderdak en naar mogelijkheden om af te kicken. Ook krijgen ze hulp bij de terugkeer naar huis, in overleg met het maatschappelijk werk daar. Aukje: ‘We laten pas los als iemand anders ze in hun land weer opvangt.’
270 mensen
gerepatrieerd naar land van herkomst
52 Roemenen en 52 Polen weer thuis 21
HOTEL
De hotelkamers staan toch leeg, dacht Tessa Zaaijer van De Regenboog Groep toen de toeristen wegbleven vanwege de coronapandemie. Dus belde ze de hotels. Kunnen jullie niet tijdelijk kamers verhuren aan Amsterdammers die op straat zijn komen te staan? Zes hotels deden mee, 160 Amsterdammers in nood vonden daardoor een tijdelijk onderkomen.
Hoe corona economisch daklozen aan een hotelkamer helpt ‘Voor corona was onze zorg om de economisch daklozen al groot. Dan sliep de één weer een nacht in zijn auto of onder de brug, de ander stiekem op kantoor. Ik vond dat heel heftig. Je beseft ook: íédereen kan dit overkomen als de pech zich opstapelt. Zoals verlies van een baan, inkomensdaling, een huur die niet meer is op te brengen, een relatiebreuk. En vooral: geen betaalbare woning kunnen vinden in die situatie. Deze mensen hebben dus een inkomen, maar geen woning. De gemeente zegt: als dat uw enige probleem is en u heeft geen zorg nodig, dan kunnen we niet helpen. Sommigen verkassen jaren van bank naar bank bij vrienden en familie – als die er al zijn. En dat houdt op een gegeven moment op. Vanaf dat moment zijn ze afhankelijk van inloophuizen. Maar daar willen zij
22
niet gezien worden, tussen de ‘klassieke’ daklozen die vaak kampen met verslaving of psychiatrische problemen. We zijn in 2020 snel gaan bemiddelen met de hotels om tot een schappelijke deal te komen. En omdat we de mensen in nood kennen, konden we ze voordragen. We hopen dat we snel een structurelere oplossing met ze kunnen vinden. Want als de toeristenstroom op gang komt, staan deze Amsterdammers weer op straat. Ik ben blij dat we deze kans hebben weten te benutten. De betekenis van een tijdelijke hotelkamer is groot. De mensen hoeven niet steeds anderen om een gunst te vragen om te kunnen eten, slapen, wassen. Ze zijn even onafhankelijk. Dat is het vooral. Even de rust, even op eigen benen.’
HOE MOET HET STRAKS VERDER? ‘Mijn relatie liep stuk. Ik kon nergens heen, behalve naar mijn moeder. Daar heb ik op tuinkussens moeten slapen, meer kon er niet. Toen de ruzies hoog opliepen, moest ik er weg. Deze hotelkamer geeft me rust, ik kan even tot mezelf komen. Ik ben zo dankbaar dat ik hier mag zijn, maar ik maak me ook zorgen. Hoe moet het straks verder als ik hier weg moet? Vlak om de hoek hier, onder de brug, slaapt een dakloze man. Ik moet daar van huilen. Toen het koud werd heb ik een sjaal voor hem gebreid. Soms ben ik bang dat ik ook zo eindig.’ Leonie
23
IN LOOP Yousef Leeft al 37 jaar illegaal in Nederland. Woonde 25 jaar in het Beatrixpark. Stopte lang geleden met zijn drank- en drugsgebruik en woont nu antikraak.
‘Zonder het inloophuis zou ik al lang dood zijn geweest.
De plek betekent veel voor
mij. Ik hoef me geen zorgen te maken over eten en douchen.
Ik voel me belangrijk omdat ik help om voor andere dak- en
thuislozen te koken. Omdat ik
bezig ben, krijgt mijn hoofd niet zoveel kans om te malen. Door
WAT HET INLOOPHUIS VOOR MIJ BETEKENT
het inloophuis hoor ik ergens bij. Het is mijn thuis.’
24
8
reguliere inloophuizen
18%
minder mensen kunnen opvangen door anderhalvemetermaatregel
Janneke van Loo, manager inloophuizen
Waarom de inloophuizen onmisbaar zijn ‘Je kunt over veel discussiëren. Maar niet over het recht op een menswaardig bestaan. Hier kunnen dak- en thuislozen binnenlopen voor gratis eten, schone kleren en wat liefde en aandacht. Niemand kan zonder dat. De oproep van de overheid om thuis te blijven vanwege corona, heeft de stad laten zien hoeveel mensen er geen thuis hebben. Ook de dak- en thuislozen die anders overdag onopvallend in de bibliotheek zitten of opgaan in het winkelend publiek.’
25
JAS
Opbrengst winteractie
1.700
warme jassen
ik doe mijn ogen even dicht, ik voel de mouwen als twee armen om me heen, de stof als een tedere aanraking op mijn huid, koesterend en liefkozend; misschien ben ik even veilig
KAT
Even voorstellen
Dit zijn Jacov en Chita. ‘Chita is 12, maar ze ziet er veel jonger uit voor haar leeftijd. Net als ik. Al 12 jaar is ze mijn maatje. Toen ik een moeilijke tijd doormaakte en daardoor een paar maanden niet voor haar kon zorgen, wilde Aisha haar wel zolang opvangen. Gelukkig. Anders had ik haar waarschijnlijk voor altijd moeten missen.’ Dieren zijn soms iemands beste vriend, dus helpen we een handje om die vriend niet kwijt te raken. 26
48
lieve vrijwilligers vingen tijdelijk iemands huisdier op
LIEVE STAD
Aantal vrijwilligers: meer dan
1.200!
Wat drijft mensen om iets te doen voor de ander? In 2020 meldde zich een recordaantal vrijwilligers aan bij De Regenboog Groep. Gelukkig! Want we konden de extra handen goed gebruiken tijdens de coronacrisis. Wat drijft mensen eigenlijk om zich in te zetten als vrijwilliger? ‘Veel Amsterdammers geven als reden aan: het wordt gewoon tijd om iets terug te doen’, vertelt vrijwilligerscoördinator Mila van Egmond. ‘Ze zijn zich bewust van de kansen die ze zelf hebben gekregen in het leven. De coronacrisis speelt daarbij een rol. Die maakte zichtbaar hoe groot de sociale problemen zijn in de samenleving. En doordat er tijd was voor reflectie, groeide het besef: wat een geluk heb ik eigenlijk gehad!’ Er zijn ook mensen die zelf in hun leven veel pech en problemen hebben gehad. En met wie het niet goed ging, totdat ze hulp kregen. Mila: ‘Nu ze er bovenop gekomen zijn, willen ze graag anderen
helpen, met de ervaring die ze zelf hebben opgedaan. Ook speelt zingeving – na al die worstelingen in het leven – waarschijnlijk een rol.’ Veel vrijwilligers zijn ook gewoonweg nieuwsgierig. Mila: ‘Ze willen uit hun eigen bubbel stappen en meer leren van andere levens en andere culturen. Hoe is het om je geboorteland te moeten ontvluchten en opnieuw te beginnen? Wie zijn de mensen die dakloos zijn geraakt, wat is hun verhaal? Laatst zei iemand: het mooie van vrijwilligerswerk is: je leert een wereld die je alleen van buiten kent van binnen kennen. En zo is het.’
27
MEEPRATEN
Onze bezoekers en vrijwilligers af en toe eens raadplegen. Dat doen we niet. Maar ze structureel laten meepraten, dat wel!
Wie praten er mee? – vrijwilligers – bezoekers van de inloophuizen – deelnemers
Waarover praten zij zoal mee? Elke raad een eigen begroting en een eigen budget
– te nemen besluiten – beleidsontwikkelingen – signalen en klachten als iets niet lekker loopt – kansen
Belangrijkste onderwerp in 2020 De impact van corona – op alles en iedereen
Grootste knelpunt Online vergaderen door de coronamaatregelen terwijl ‘meepraters’ vaak geen smartphone hebben, geen tablet en beperkte digitale vaardigheden.
Grootste les ‘De bezoekersraad wees ons op een pijnlijke ontwikkeling. Toen we de anderhalvemetermaatregel moesten doorvoeren, konden we alleen nog dakloze bezoekers toelaten in de inloophuizen. Voor de thuislozen viel er daardoor veel weg, zoals structuur in hun dag en bezigzijn. De bezoekersraad vertelde over de signalen die de leden bereikten: meer eenzaamheid en meer middelengebruik. Omdat we geen bereikbaarheidsgegevens van deze mensen hadden, waren velen van de radar geraakt. We zijn actief naar ze op zoek gegaan.’ Hans Wijnands, directeur 28
NIEMAND?
Zo doorbraken we de eenzaamheid Heel veel dingen die anders zo nodig zijn, konden in 2020 niet. Geen bezoek. Geen dagopvang. Geen praatje. Manon gaf zich op als belmaatje en werd gekoppeld aan Renate.
Kijk! De vogels! ‘Renate wachtte op een hartoperatie. Ze mocht dan ook absoluut niet besmet raken met het coronavirus. Ze zag niemand, ze kwam nergens. Dat maakte haar erg eenzaam. Ik belde haar om de dag, zeker wel een halfuur lang. Soms belde ik als ik in mijn eentje aan het fietsen was. Ze kon dan via mijn ogen naar buiten kijken. Hé Renate, zei ik dan, ik ben nu bij de plas. Het is er prachtig. Ik zie de vogels laag over het water vliegen. Er komt nu net een dun zonnetje door. Ik zag de oproep staan voor belmaatjes. Ik dacht: ik doe het gewoon, ik zie wel of het klikt. Eerst waren onze gesprekken aftastend. Maar gaandeweg werden ze vertrouwelijker. Zo hebben we het vaak gehad over de spannende tijd vanwege haar hartoperatie. En toen Renate jarig was, heb ik natuurlijk ook even gebeld.’ Renate is in december 2020 vrij plotseling overleden. De naam Renate is om privacyredenen gefingeerd.
29
OUD EN ONGEDOCUMENTEERD
Duizenden mensen in Amsterdam leven in de illegaliteit. Soms al veertig jaar. En ook zij worden oud en hulpbehoevend. Goede zorg kunnen ze dan wel vergeten, want ze bestaan niet voor de Nederlandse staat. Wat nu? In 2020 zijn we met die vraag aan de slag gegaan.
Veertig jaar in Nederland. Zonder verblijfsvergunning Maar eerst even: over wie hebben we het eigenlijk? Projectleider Niels Vlasman: ‘Het gaat vooral om mensen uit ‘veilige landen’, zoals Marokko en Algerije. Zij
Thuisraken in Amsterdam Stel je eens voor. Je bent je land ontvlucht vanwege geweld en onderdrukking. En je bent als statushouder in Amsterdam terechtgekomen. Hoe fijn zou het zijn om je dan snel thuis te voelen in je nieuwe stad en er de weg te weten? Je doet bijvoorbeeld vrijwilligerswerk om zo de taal te leren en mensen te ontmoeten. Of misschien heb je voor een tijdje een buddy die je de stad leert kennen. Dat kan allemaal. De Regenboog Groep helpt je op weg!
587
30
Amsterdammers wegwijs gemaakt
komen niet in aanmerking voor de landelijke vreemdelingenvoorziening. Zo kennen we een man die op zijn tiende naar Nederland kwam met zijn ouders, zonder dat die ooit zijn verblijfsvergunning goed hebben geregeld. Ook zien we arbeidsmigranten die zijn vastgedraaid in de bureaucratie. Of die hun verblijfsvergunning zijn kwijtgeraakt – om uiteenlopende redenen.’ Hun situatie is schrijnend, zegt Niels. ‘Ze mogen hier niet zijn, maar kunnen ook nergens heen. Er zijn er nogal wat die op straat leven. Vaak zijn er psychische problemen ontstaan en is er verslavingsproblematiek. Een deel van deze groep komt al jaren in onze inloophuizen.’ In 2020 is De Regenboog Groep in samenwerking met de GGD een pilot gestart, met geld van de gemeente. Hoe kunnen we de
oudere ongedocumenteerden het beste helpen? Per persoon wordt gekeken wat hun uitzichtloze situatie in beweging kan krijgen. Niels: ‘De meesten zien het niet zitten om na zo’n lange tijd terug te gaan naar hun geboorteland. Eigenlijk is het ook geen optie. Vaak is er al die jaren geen contact geweest en zal de familie ze waarschijnlijk de rug toekeren. De meesten willen hier blijven en zoeken gewoon een rustig plekje om te slapen – weg van de straat.’ De pilot onderzoekt wat er juridisch kan, door in ieders persoonlijk dossier te duiken.
Waar is het misgegaan? Zijn er omstandigheden waardoor er toch nog een kans is op een verblijfsvergunning? Daarbij krijgt het project hulp van advocaten en is er overleg met andere hulporganisaties. Universiteiten brengen in kaart hoe het staat met de oudere ongedocumenteerden. En er start een lobby om ze in beeld te krijgen van de politiek. Niels: ‘We hopen dat het besef groeit: dit probleem lost zich niet vanzelf op. Zonder hulp nu is er straks alleen maar meer zorg nodig. Maar bovenal is het gewoonweg inhumaan om niks te doen.’
PSYCHISCH ‘INGEWIKKELDHEIDJE’
Dit is Dini. Ze worstelde jarenlang met een depressie. Nu zet zij zich in voor anderen met een psychisch ingewikkeldheidje, zoals ze dat liefdevol noemt. ‘Ik zeg vaak: zet dat ingewikkeldheidje vooral op je cv. Want het heeft je ook veel wijsheid gebracht.’
Lees verder >>>> 31
Dini Glas ziet zichzelf als levend voorbeeld dat je ondanks je psychische kwetsbaarheid ver kunt komen. ‘Zelfs dánkzij je kwetsbaarheid. Ik was bijvoorbeeld nooit teamleider van Scip geworden als ik zelf niet had geweten hoe het is om last te hebben van het leven. En wat dát me heeft geleerd.’ Voor wie Scip niet kent: dat is een bruisend onderdeel van De Regenboog Groep voor en door mensen met een achtergrond in de psychiatrie. Het organiseert allerlei werkprojecten. Je kunt als vrijwilliger aan de slag en er cursussen volgen. Dini: ‘Laatst sprak ik iemand die uiteindelijk besloot om niet bij ons aan te haken. Ze zei: Scip heeft iets kneuzerigs. Ik heb erg mijn best moeten doen om niet beledigd te zijn.’ Psychische kwetsbaarheid heeft juist ook zijn kracht, vertelt Dini. ‘Het heeft mij bijvoorbeeld geleerd om vertrouwen te houden. Om steeds weer op te krabbelen. Om altijd met een open blik te kijken naar de ander en niet te oordelen.’
Bij Scip is het motto: er is een plekje voor iedereen, waar je gewaardeerd en gezien wordt. ‘Als iemand zegt: ik ben allesbehalve oké vandaag, ik blijf thuis, dan ga ik niet vragen of hij soms weer slapeloze nachten heeft gehad door stemmen in zijn hoofd. En of hij niet beter toch kan komen voor de afleiding. Ik vertrouw erop dat hij het beste weet wat goed voor hem is. Zoals ik dat ook bij mezelf doe.’ Bij Scip weten mensen hoe het is om steeds weer te dealen met het leven en om weer op te krabbelen. ‘Ach weet je, we hebben als mens allemaal onze kwetsbaarheden. Dat proces van accepteren wie je bent met alles wat er bij je hoort; ik gun het iedereen. Kwetsbaarheid brengt veel wijsheid met zich mee.’
Mensen in herstel bij Scip: in dienst vrijwilligers stagiairs
17
3
5
Dit organiseert Scip: – werkprojecten – uitwisselingsbijeenkomsten over herstel – psychiatriecafe’s – lotgenotengroepen
32
QUOTE
Je hart hoeft nooit in quarantaine. Het mag zich altijd laten troosten en menslievendheid omhelzen.
RUST
Tijdelijke woonruimte bij scheiding Een scheiding brengt vaak een hoop zorgen met zich mee, zeker als er kinderen bij betrokken zijn. Passende woonruimte vinden – waar ook de kinderen kunnen logeren – is in Amsterdam niet gemakkelijk. Daarom is er Parentshouse. Ouders krijgen er een jaar rust en ruimte om zaken te regelen. Zoals het vinden van woonruimte, met hulp van ons maatschappelijk werk. Daardoor komen ook de kinderen in een rustiger vaarwater.
26
mensen vonden een plek
33
e Hervormd/Gereformeerde Gemeente • Zusters van Sint Jozef • Diaconie Protestantse Gemeente Amstelveen-Buitenveldert • Wijkdiaco
SAMEN DOEN
Westerkerk • Diaconie Remonstrantse Gemeente Amsterdam • Diaconie Protestantse Gemeente Durgerdam • Diaconie Protestantse Gem
jk/Wervershoof • Diaconie Protestantse Gemeente Arum/Kimswerd • Doopsgezinde Gemeente Baarn-Soest • Protestantse Gemeente He
KERKEN
erke • PKN Katlijk-Mildam • Diaconie Protestantse Gemeente Broek in Waterland • Diaconie Hervormde Gemeente Bruinisse • PKN Augu
e • Diaconie Gereformeerde Kerk • Missionarissen Oblaten van Maria • Diaconie Protestantse Gemeente Koggenland • Minderbroeders
Protestantse Gemeente Didam • Diaconie Hervormd Gereformeerde Kerkgemeenschap • Benedictijnen van de Sint Willibrordsabdij • Vrij
Edam • Kerkenraad Hervormde Gemeente Eemnes • Sint Lioba Klooster • Broeders van O.L. Vrouw van Lourdes • Diaconie Nederlands H
nie Protestantse Gemeente • Arme Dienstmaagden van Jezus Christus • PKN Goor • Diaconie SOW Gem Schoorl/Groet/Camp • College va
n-Midlum • Diaconie Hervormde Gemeente Havelte • Diaconie Protestant. Gem • Protestantse Gemeente • Diaconie Protestantse Gemeen
Hoogkarspel/Lutjebroek Scriba • Diaconie Lutherse Gemeente • Diaconie NH Kerk Jisp • Diaconie Ontmoetingskerk • Diaconie Ber. Prot
Kollum • Protestantse Gemeente • Diaconie Gereformeerde Kerk Koog aan de Zaan • Gereformeerde Diaconie • Diaconie Hervormde Ge
ie Protestantse Gemeente Langezwaag, Luxwoude, Jonkersland • Diaconie GK Leersum • Diaconie Michaelkerk Leersum • Diaconie Pro
FONDSEN
n Falconieri • Brugkerk Protestantse Gemeente Lopik • Diaconie H.G. Lage Vuursche • Diaconie Gemeente Maartensdijk/Hollandse Radin
antse Gemeente Mijdrecht • Diaconie Gereformeerde Kerk • Protestantse Gemeente Monnickendam • N.H. Diaconie Watergang • Protes
• Diaconie Herv. Gem. Kolder- en Dinxterveen • Broeders van Joannes de Deo • Diaconie Protestantse Gemeente Midden West Friesland
Grote harten,
mde Gemeente Ommen • Protestantse Waddengemeente Texel • Diaconie van de Protestantse Gemeente Graft-De Rijp • Diaconie PKN G
ervormde Gemeente • Diaconie Protestantse Gemeente Nieuwe Niedorp e.o. • Diaconie Protestantse Gemeente • Diaconie Protestantse
se Gemeente • Diakonie Schouwen aan Zee • Vrije Evangelische Gemeente Scherpenzeel • PKN Roden • DG Rottevalle-Witveen • Diacon
e Serooskerke • PKN Diakonie St. Jacobiparochie • Hervormde Gem. De Rank • Diaconie Hervormde Gemeente Ter Aar • Protestantse Ge
Uitgeest • R.K. Parochie Emmaus • Diaconie Gereformeerde Kerk Urk • Zusters Augustinessen van Sint Monica Klooster de Stad Gods •
orschoten • Diaconie Protestantse Kerk Vries • Kanunnikessen van de H. Augustinus • Diaconie Protestantse Gemeente Waalwijk • Diac
Gereformeerde Kerk • Diaconie PKN Wijchen-Leur Batenburg • Protestantse Gemeente Winterswijk • Diaconie Protestantse Gemeente W
se Hervormde Kerk • Diaconie Hervormde Gemeente Zuid • De Laarkerk • Diaconie PKN IJhorst de Wijk • Diaconie Gereformeerde Kerk •
sign Hotel • Alliance Bernstein • Allshoes Benelux • American Woman’s club • Amplitude • Amstel Hotel • Amsterdam Marriott Hotel • An
amp • Bakkerij Westerpark • BAM • BAR JOOST • Bar Restaurant LELY • BBrood • Beekwilder • Ben’s groentekraam Nieuwmarkt • Billi
se • Coffee Company • Cordaid • Crisp • Dansmeisjes Amsterdam • De Aardige Pers • De Avondmarkt • De Fest-groep • De Filmhallen
WINKELIERS
• Dirk van den Broek, Warmoesstraat • DJ Bone / Homeless Homies • Eco plaza Waterlooplein • EQT Partners • Esila • Evers Soerjatin
Help Foundation • Helping Hand • Hema food • Hermitage • Hilton Hotel • Homebass Foundation • Huisartsen Rustenburg • Iambe bak
Heils, Gastenburgh • Let’s Creaid • Lieve Stad • Lipton • Mace Group • Marriot Hotel • McKinsey • Michel Taal • Mindshare • Monumen
terdam Centrum-Burgwallen • Poolse supermarkt Osdorp • Post CS • Prologis • Protest • Quick Rentals Almere • RADION • Rai Amsterd
• Richmond • ROC van Amsterdam, Brood en Banket • Rotary Amsterdam • Schroder investment • Scotch & Soda • Sea Palace • Serve
oject • Taste before you waste • The Pasta Project • The Perfect House • Toms • Toolsgroup • UNIQLO Amsterdam • United We Stream • U
ssium Foundation • Ars Donandi • BankGiro Loterij • Cofra Foundation • Diorapthe • Eljébé stichting • Fundatie van den Santheuvel So
ak • NRC Lezersfonds • Oranje Fonds • RCOAK • Stichting Boschuysen • Stichting Het Amsterdamsche Fonds • Stichting Hul 34
an den heer Hoogendijk van Domselaar • Stichting Van Schulden naar Kansen • Stichting Vereniging tot Ondersteuning van M
onie Oude Kerk • Diaconie Protestantse Gemeente Watergraafsmeer • Diaconie Evangelisch Lutherse Gemeente • Vrijzinnig Centrum Vri
meente Ransdorp-Holysloot • Dominicuskerk • Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap • Diaconie Gereformeerde Kerk • Protestants
emelum • Diaconie Hervormde Gemeente Noord/Zuidwolde • Dominicanen • Protestantse Gemeente Biddinghuizen • Diaconie PKN Bigg
ustinusga • Diaconie Samen op Weg Gemeente • Sociëteit voor Afrikaanse Missiën • Wijkdiaconie Open Hof Ommoord • Diaconie Protes
Franciscanen • Doopsgezinde Gem. Texel • Protestantse Gemeente Ypenburg • Diaconie Protestantse Gemeente te Waal, Koog, Den Hoo
jzinnig Geloofsgemeenschap Parklaankerk • PKN Driebergen Rijsenburg • Diaconie Protestantse Gemeente Dronten • Diaconie PKN Ker
Hervormde Gemeente • N.H.K. Epe • Diaconie Lukaskerk Veldwijk • Zusters Franciscanessen van Etten • Diaconie Protestantse Gemeent
an Diakenen Haaksbergen • Diaconie Protestantse Gemeente Haarlem • Diaconie Samen op Weg Kerk • Diaconie Protestantse Gemeent
BEDRIJVEN
ente Hillegom • Gereformeerde Diaconie • Diaconie Hervormde gemeente Holten • Hervormde Diaconie Bennebroek • Diaconie Protesta
testantse Gemeente • Hervormde Gemeente Kapelle • Diaconie Protestantse Gemeente Kerkdriel • Diaconie Protestantse Gemeente Koek
emeente • CvD Protestantse SoW Gemeente Kudelstaart • Diaconie Hervormde Gemeente • Diaconie Protestantse Gemeente Landsmeer
otestantse Gemeente • SKG Diaconie Protestantse Gemeente Lichtenvoorde • Diaconie Protestantse Gemeente Limmen • Zusters van de
ng • Diaconie Nederlandse Hervormde Kerk • Diaconie Protestantse Gemeente Marum-Noordwijk • Minderbroeders Franciscanen • Dia
VRIJWILLIGERS
stantse Gemeente • Protestantse Gemeente Muiderberg • Zuiderkerkgemeente • Diaconie PKN Gem Noorderkerk • Diaconie Protestant
d • Diaconie Protestantse Gemeente • Diaconie Hervormde Gemeente • Diaconie Protestantse Gemeente Beetsterzwaag-Olterterp • Diac
gulle handen
Gemeente • Doopsgezinde Gemeente Walcheren • Diaconie Protestantse Gemeente Thomas • Diaconie Protestantse Gemeente Oostzaan
Gemeente Oudemirdum-Nijemirdum-Sondel • Diaconie Protestantse Gemeente Ouderkerk ad Amstel • Cisterciënserabdij Lilbosch • Dia
nie Prot. Gemeente • Diaconie Ned. Herv. Kerk Zijpe • Hervormde Gemeente Scherpenzeel • Protestantse Gem. Schier • Diaconie Protest
emeente Tijnje Terwispel • Provincialaat Zusters van Liefde o.l.v. Moeder van Barmhartigheid • Broeders Penitenten • Diaconie Protesta
Diaconie Protestantse Gemeente Valkenswaard • Diaconie Zuiderkogge • Parochie H. Nicolaas • Diaconie Protestantse Gemeente Voorb
conie GKV Waardhuizen • Diaconie Protestantse Gemeente West Maas en Waal • Diaconie Protestantse Gemeente te Weesp en Driemond
Workum • Hervormde Gem. Woubrugge • Diaconie Gereformeerde Kerk • Noorderlicht Kerk • CvD Lambertikerk gemeente Zelhem • Diac
• Gereformeerde Diaconie • Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt • Adam Helpt • Adam Horeca Groep • Albemarle • Albert Heijn to Go, Dam
ngels Beauty Style • ANWB • Appel BV • Arcadis Nederland • Bakkerij Brood • Bakkerij Dick van Leeuwen • Bakkerij van Stapele • Bak
iardfabriek Wilhelmina • Bijenkorf • Blije Buren • Boven t IJ Ziekenhuis • Broodhuys Meijer • Brown Forman • bureau Brandeis • Cboe
• De Kweker • De Lemonade Giveback • De Nederlandsche Tafelronde • De Soepbar • De Voedselbank • De Wolven • De Zoncorporatie
• Febo • Fetim Group • Food Cabinet • Fornetti Bakker • Frank Willems • Gorillas • GRRR digital agency • Guerilla Kitchen • Guerrilla G
kkerij • IBIS Amsterdam Centre • IBIS Schiphol Amsterdam Airport • Innocent Drinks • Intermission film • Kringloopwinkel Dorcas Aalsm
ntal Productions • Moveable Feast van Ian Lawrence • Netflix • NH Hotels • NL Cares • OLVG • Perry Sport • Picnic • Playground • Politi
GULLE AMSTERDAMMERS
dam • Rederij Stromma • Rene’s Croissanterie • Restaurant Compartir • Restaurant Manoto • Restaurant Mos • Restaurant Zina • Rich
e the City • Sheltersuit Foundation • Sheraton Hotel • Sigarenwinkel Bom • SINA • Slagerij Aslan • Slagerij Sera • Sterk Staaltje • Sticht
Universiteit van Amsterdam, Kloveniersburgwal • UPR • W Hotel • Wijkzorg Amsterdam Noord • Willicroft • Witman Kleipool • Zwitserle
obbe • Gereformeerd of Burgerweeshuis • Haella stichting • Jan van der Snelfonds • Kansfonds • KNR/PIN • Mundo Crastino Meliori
lpactie Haarlem e.o. • Stichting Marinel fonds • Stichting Perre Fourier • Stichting Rotterdam • Stichting Steunfonds BJA-CO 35
Minvermogenden • Till stichting • Van den Brink Houtman stichting • VSBfonds • Weeshuis der Doopsgezinden • Zonnige Jeu
TRAINING
Leren om te helpen, ook als het niet makkelijk is
Kun je dat eigenlijk leren: een maatje zijn voor mensen in psychische nood? ‘Zeker weten’, stelt Lidie Nonnekes. Ze geeft les op de Vrijwilligersacademie en weet als geen ander hoe betekenisvol een maatje kan zijn. Jaren geleden had ze zelf ook een maatje, toen ze psychiatrische problemen had. ‘Ik denk dat vrijwilligers al veel in zich hebben om een maatje te kunnen zijn. Ze willen niet voor niets iets betekenen voor de ander. Tegelijkertijd vragen ze zich af: hoe kan ik contact maken met iemand die zo diep in de put zit? Ook voelen ze zich soms onzeker: doe ik wel het goede? Ik geef vaak mee dat je met weinig al veel kunt betekenen. Misschien wel het lastigste is dat we als mens vaak onbewust de ander willen redden. Met goedbedoelde adviezen bijvoorbeeld en door van alles uit handen te nemen. Maar het gaat erom dat de ander zichzélf leert redden. Het belangrijkste is dan ook: naast die persoon gaan staan, zonder oordeel. Er gewoonweg zijn. En verstaan wat die ander nodig heeft. Op de Vrijwilligersacademie leer je hoe je dat kunt doen.
36
Tijdens de training breng ik vaak mijn eigen ervaring in. Die doorleefde kennis voegt veel toe. Zo zijn er bijvoorbeeld momenten dat maatjes kunnen twijfelen: ‘Het is alsof ik niks bereik’. Ik vertel dan wat mijn maatje voor mij heeft betekend – en dat ik me dat jaren later nog realiseer. Als maatje ben je niet iemands vriend en ook geen professional. Het is belangrijk dat niet uit het oog te verliezen. Hoe ik mijn maatje noemde? Mijn lichtpuntje.’
Ben je maatje en wil je verder leren als vrijwilliger? Neem een kijkje op www.vrijwilligersacademie.net. De Regenboog Groep is een van de initiatiefnemers.
Op Eigen Kracht-training bij een kleine beurs Leven van weinig geld kan een hoop stress
Tijdens tien bijeenkomsten krijgen de deelnemers
opleveren. Vaak roept het allerlei vragen op over
allerlei handvatten om meer grip te krijgen op hun
hoe je met die situatie kunt omgaan. Daarom
situatie. Hoe hou je bijvoorbeeld goed zicht op je
organiseren we elk jaar meerdere Op Eigen
inkomsten en uitgaven? Wat kun je doen om te
Kracht-trainingen voor mensen met een kleine
besparen? En hoe hou je je staande als de stress
beurs. In 2020 werd de training deels online
oploopt? Minstens zo belangrijk: de deelnemers
aangeboden.
helpen ook elkaar met hun tips en ervaringen.
‘Ik heb veel geleerd over hoe ik mezelf beter kan helpen’ deelnemer Maurice
D G A A L GES
Gefeliciteerd Tom! Tom volgde de leerlijn informele zorg op de Vrijwilligersacademie. Die is speciaal bedoeld voor wie zich als mens én vrijwilliger verder wil ontwikkelen. ‘Het belangrijkste wat ik heb geleerd? Meer zelfvertrouwen krijgen en stoppen met de redder willen zijn.’ Bron: Instagram
552
vrijwilligers geslaagd voor de basistraining Intekening voor training als vervolg of verdieping:
186
37
…ZEG MAAR JIJ! Laagdrempelig, dat is De Regenboog Groep. En dat voel je aan alles. We doen bijvoorbeeld niet moeilijk met ingewikkelde aanmeldprocedures. Je mag ons van alles vragen. We schrikken nergens voor terug. En we zoeken samen met jou naar de beste oplossing. We zijn altijd dichtbij. Dus zeg tegen ons vooral geen u, maar… jij!
V
VERSLAAFD
Dit is Wim. Hij is een van de
vele vrijwilligers die mensen met
verslavingsproblematiek helpen bij hun
herstel. Vaak zijn ze door hun problemen alles en iedereen kwijtgeraakt en is hun
eenzaamheid groot. Als buddy loop je een
jaar lang mee op. Even samen een wandeling maken of naar de film bijvoorbeeld. Of in coronatijd: veel bellen!
Robert, gestopt na jarenlang binge-drinken:
Als ik Wim niet had gehad…
Wim waardeert het als ik open ben en meer van mezelf laat zien. Ook als ik me niet goed voel. Juist dat is voor mij zo cruciaal: me wat beter leren uiten en niet blijven hangen in schaamte en schuld. Stoppen met drinken is niet zo moeilijk. Bij iedere kater dacht ik: ik drink nooit meer. Gestopt blijven is wel moeilijk. Dat betekent niet wegrennen voor moeilijke emoties en eerlijk durven kijken naar jezelf. 38
V
3
gebruikersruimtes
71.900
spuiten omgeruild
WAAROM WE GRATIS GEBRUIKTE SPUITEN OMRUILEN VOOR NIEUWE We hebben een aantal ruimtes ingericht waar drugsgebruikers veilig en rustig hun drugs gebruiken. Dat doen we omdat dit beter is voor de gebruikers én voor de samenleving. De drugsgebruikers ruilen er hun gebruikte spuit in voor een schone. Daardoor belandt die niet langer op straat.
Elke schone spuit die we geven, helpt de verspreiding van bijvoorbeeld hiv en hepatitis voorkomen. Daarbij komt dat het risico op een overdosis of shot-abces in een rustige en veilige ruimte minder groot is. En de buurt ondervindt minder overlast. 39
WOUTERS Wie was dominee Wouters?
Ooit had er nauwelijks iemand oog voor de jongeren in het Vondelpark, die verslaafd en dakloos waren geraakt. Maar dominee Wouters zag ze. Hun lot raakte hem diep en hij besloot zich over deze jongeren te ontfermen. Hij wilde helper zijn voor wie geen helper heeft. Dat was ruim 45 jaar geleden – en het begin van wat nu De Regenboog Groep is. Inmiddels zijn we uitgegroeid tot dé Amsterdamse vrijwilligersorganisatie voor hulp aan de allerkwetsbaarsten. Zijn bevlogenheid inspireert ons nog steeds. Elke dag. Dominee Wouters overleed in 2017.
PERIMENT
Zonder Zorg Jezelf redden is de mores van veel daklozen die jarenlang op straat overleven. Ze mijden dikwijls de zorg die ze vaak juist zo hard nodig hebben. Kunnen we niet iets bedenken waardoor ze toch hulp krijgen? Met die vraag startte Zonder Zorg. Een experiment dat zijn eigen verwachtingen overtrof, vertelt ggz-agoog Janneke Roozen. ‘Sommige buitenslapers komen al meer dan tien jaar in de inloophuizen. Vaak is hun vertrouwen beschaamd en beschadigd. Het inloophuis is de plek waar ze zich veilig voelen. Dus dachten we: als we de hulp nou eens anders gaan organiseren? Gewoon hier, in hun nabijheid, beginnend vanuit de 40
inloophuizen. Samen met de hulpverleners van GGZ inGeest – als één team. In het begin hadden mensen echt tijd nodig ons te leren kennen, maar vooral ook om ons te vertrouwen. Maar al snel boekten we met elkaar successen – wat de reguliere
hulpverlening soms al jarenlang niet lukte. Zelfs bij mensen van wie niemand dat voor mogelijk had gehouden, of waar alles al mee geprobeerd en mislukt was. Het geheim? Er gewoon zijn. De tijd nemen om in contact te komen. Niks opdringen. Samen koffie drinken. Meegaan naar een afspraak en onderweg een praatje maken.
Net wat nodig is om elkaar te leren kennen – en dan komt de rest vanzelf. Lukt dat na tien keer nog niet, dan bedenken we gewoon weer wat anders. We geven niet op. Daarbij is het belangrijk om zoveel mogelijk met betrokken instanties in contact te blijven. Want heel vaak verdwijnt iemand letterlijk uit beeld – maar blijft hij nog wel de inloophuizen bezoeken.’
Richard heeft 24 jaar op straat gewoond en heeft sinds kort een eigen huis. ‘Dat was wel even wennen. In het begin zocht ik nog wel eens een portiek op om in te slapen.’ Richard denkt ook aan werk. Misschien wel bij de fietsenmakerij van De Regenboog Groep.
YES WE... ...also cooperate internationally. We are part of C-EHRN. This network is constantly looking for ways to improve the lives of, for example, drug users and people living with HIV. We share each other’s knowledge and experience. And learn from each other how to help them even better. 41
ZETJES
Het is niet een expliciete zoekterm op onze website. Toch is het een van de belangrijkste dingen die we doen: zetjes geven. Het is verweven met alles wat we doen en hoe we werken. Het mooie van een zetje is: je helpt de ander op weg, zonder iets uit handen te nemen. Juist dat maakt mensen, ideeën en organisaties sterker. Daardoor bereiken we meer. Een aantal voorbeelden:
Uit het Krijt Sommigen komen door pech in schulden terecht die hen
Sociale firma
levenslang gevangen houden.
Heb je een arbeidsbeperking? Dan kom
Onder voorwaarden schelden
je vaak moeilijk aan de bak. Ons zetje:
we schulden tot € 5.000 kwijt.
een tijdje kunnen meedraaien in bijvoor-
En geven we mensen een zetje
beeld Villa Buitenlust. Zo kun je ervaring
om het leven weer op de rit te
opdoen en je dag betekenisvol vullen.
krijgen.
Voedselhulp Diaconaal opbouwwerker Gianni da Costa gaf wekelijks bijles aan ongedocumenteerde Braziliaanse kinderen. Hij zag de gezinnen door de coronacrisis in problemen komen. Maar ze hebben nergens recht op, ook niet op hulp van de voedselbank. We hielpen Gianni met het opzetten van voedselhulp.
Dakloze jongeren onder de pannen
Z!
Het bestaat al voor volwassenen:
door Stichting Z – levert
Onder de Pannen, het initiatief waarbij
daklozen een bescheiden
een aardige Amsterdammer een
inkomen op. Maar ook wat
kamer verhuurt aan iemand die dak-
ritme in de dag en zelfrespect.
loos is geraakt. Ook dak- en thuisloze
Ons zetje: de krant financieel
jongeren gaan we op die manier
en organisatorisch nog beter
helpen aan een eigen plek, weg van
op poten krijgen.
de straat. Wat vaak een belangrijk eerste zetje is!
42
Deze straatkrant – uitgegeven
Colofon
Verantwoording
Dit is een uitgave van De Regenboog Groep © 2021
Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid tot stand gebracht. De cijfers zijn gebaseerd op verschillende bronnen binnen en buiten De Regenboog Groep. Omwille van de leesbaarheid is de weergave ervan vereenvoudigd, waardoor ze enigszins kunnen afwijken van gedetailleerde rapportages. Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.
De Regenboog Groep Droogbak 1D 1013 GE Amsterdam 020 531 76 00 www.deregenboog.org info@deregenboog.org Samenstelling en coördinatie De Regenboog Groep Idee en tekst Cecile Vossen met tekstbijdragen van Nicolline van der Spek Redactiecoördinatie Sander Kersten Eindredactie Marc van Bijsterveldt Vormgeving Ontwerpstudio Spanjaard Fotografie Daniël Cohen, Merlijn Michon, Janus van den Eijnden, iStockphoto, dp51, Mila van Egmond, selfiefotografen, eigen foto’s door onze collega’s, Rainbow Soul Club, Scip
Direct doneren? Dat kan ook Triodos NL79 TRIO 0379 3155 64 De Regenboog Groep regenboog020 regenboog020
Nieuwsbrief ontvangen? www.deregenboog.org/nieuwsbrief
Druk SMG Groep Met dank aan alle mensen die zich lieten portretteren en meewerkten aan deze uitgave. Enkele namen zijn op verzoek gefingeerd.
Het jaarverslag 2020 lezen? Kijk op www.deregenboog.org/jaarverslag-2020 43
ABCDE FGHIJKLM BEDANKT! NOPQRST UVWXYZ HELP ONS HELPEN