M S EE TI N RA E! G ME
DE NIEUWE STER
JA A RG A NG 3 S EPT EMBER 2 02 6 ED IT IE 2 6
PAGINA 14
Geen geraniums voor 80-jarige Felix Meurders PAGINA 35
PAGINA 46
PAGINA 10
20 jaar Boekhandel Dominicanen
Gouden jubileum Stichting Maastricht Vestingstad
“Mestreechtenere jiemere altied”
VOORWOORD D E N IE U W E S TE R
Beste lezer, De maand oktober staat voor de deur. Traditioneel is dat de woon maand. De dagen worden korter en veel mensen krijgen zin om het thuis gezellig te maken. Tv-programma’s laten ons elke week de nieuwste woontrends voor het najaar zien en deze periode wordt dan ook veel gebruikt om in huis te klussen of te kiezen voor nieuwe meubels, een nieuwe keuken of badkamer.
I
In deze uitgave van stadsmagazine De Nieuwe Ster uitgebreide aandacht voor alles in en om het huis. Onze adverteerders pakken uit met tips en trends op woongebied. Onze collega Jos van Wersch had een mooi interview met Maastrichtenaar Felix Meurders. De inmiddels 80-jarige Meurders werd onlangs bij de omroep ‘met pensioen’ gestuurd, maar hoopt dat hij binnenkort toch weer op de radio te horen is. Het bloed gaat waar het niet kruipen kan voor deze bekende radio- en tv-maker. Hij woont weliswaar al jaren in Hilversum, maar zijn hart ligt toch nog altijd bij zijn geliefde Maastricht. Ook een interview met vader en dochter Harmes van Boekhandel Dominicanen. Ze vieren een feestje, want de boekhandel bestaat 20 jaar. Twee decennia geleden leek het er niet op dat een boekhandel nog bestaansrecht had in Maastricht, maar Ton Harmes geloofde in een goede boekhandel in een prachtige omgeving. Vandaag de dag is het niet alleen een commercieel succes, maar is de Dominicanenkerk een toeristische hotspot. “Als ik van elke bezoeker een euro zou krijgen, was ik al lang miljonair,” is zo’n beetje de lijfspreuk van Ton Harmes. Tot slot, zeker de moeite waard om het interview met Nico Nelissen te lezen. De wetenschapper schreef een persoonlijk boek over de transitie van Maastricht in de afgelopen tachtig jaar. De stad is weliswaar veranderd, maar toch ook grotendeels zichzelf gebleven, concludeert hij. Dit en veel meer leuke verhalen deze maand in dit magazine. Veel leesplezier!
Peter Eberson HOOFDREDACTEUR
LEES HET MAASTRICHTSE NIEUWS OOK ELKE DAG ONLINE WWW.DENIEUWESTERMAASTRICHT.NL
AAN DE FREMME 30 / 32 6269 BE MARGRATEN T 043 - 321 53 31 ZIE ONZE WEBSITE VOOR DE OPENINGSTIJDEN
3
IN HOUD D E N IE U W E S TE R
10
Het mysterie Maastricht ontrafeld
Nico Nelissen schreef een persoonlijk boek over de transitie van Maastricht.
14
Felix Meurders
20
“Ik kan mij een leven zonder radio maken nauwelijks voorstellen.”
Woonthema
Oktober woonmaand. In deze editie een special met alle nieuwe trends.
17
Het Proeflokaal
Kurk of schroefdop. Dat is de vraag, maar wat is het verschil?
30
Jubileum
Zorglocatie Scharwyerveld bestaat 20 jaar. Reden voor een feestje.
42
Historie
Een inkijkje in de erfenis van een rijke Maastrichtse uit 1785.
DE NIEUWE STER Gratis stadsmagazine voor Maastricht. Jaargang 3, editie 26 September 2026
Verschijnt elke maand. Het magazine is af te halen bij de supermarkten in Maastricht. Het volgende nummer verschijnt 24 oktober 2026 KANTO O RADRES
Boschstraat 28 6211 AX - Maastricht
TIP DE REDACTIE
redactie@denieuwestermaastricht.nl SALES
U ITGEVER
Maurice Ubags 06 53 70 26 38 HO O F DREDACTEU R
Peter Eberson 06 55 93 29 18
5
Maarten Goes 06 36 50 12 84 goes@demediaexperts.nl PS STEUN ONS DOOR AMBASSADEUR TE WORDEN SCAN HIERVOOR DE QR-CODE
E XP O KOUDE OORLOG D E N IE U W E S TE R
Jos Notermans:
‘De verhalen van de Maastrichtenaren zijn onze bouwstenen’ DOOR: MARIANNE LUBRECHT BEELD: MARIANNE LUBRECHT
Voor de derde maal op rij is historisch deskundige Jos Notermans samen met een groep vrijwilligers bezig met de voorbereiding van een kleinschalige, gratis toegankelijke tentoonstelling in het Dinghuis. Ditmaal zal die gaan over de Koude Oorlog in en rond Maastricht. ‘Een uitdagend en beslist ook actueel onderwerp,’ meent Jos Notermans.
6
E XP O KOUDE OORLOG D E N IE U W E S TE R
D
e Koude Oorlog was een ideologisch en strategisch conflict tussen de Verenigde Staten en de toenmalige Sovjet-Unie dat bepalend was voor de politieke en militaire geschiedenis van de twintigste eeuw. Hij begon tussen 1945 en 1947 en eindigde tussen 1989 (val van de Berlijnse Muur) en 1991 (uiteenvallen van de Sovjet-Unie). Kort gezegd: de wereld was verdeeld in twee kampen. Kenmerkend was de reusachtige (nucleaire) wapenwedloop die de angst voor een Derde Wereldoorlog voedde.
Wat merkte men in Maastricht en omstreken van deze internationale spanningen? ‘We hadden in Maastricht natuurlijk het geheime militair complex van de NAVO dat van 1954 tot 1992 in de Cannerberg was gevestigd,’ antwoordt Notermans onmiddellijk. ‘Maar ook was hier de Bescherming Bevolking (BB), de in 1952 opgerichte organisatie die zorgde voor de civiele bescherming, actief. Er was voorlichting over wat te doen bij een nucleaire aanval. En Maastricht kende een heel actieve vredesbeweging die vaak protesten organiseerde.’ En opnieuw was er in de Koude Oorlog, net als in de Tweede Wereldoorlog, aandacht voor de schuilkelders. ‘Daar was trouwens maar plaats voor pakweg 3 procent van de bevolking. Overigens is er nu voor niemand iets voorbereid. We zijn op onszelf aangewezen,’ merkt Notermans op. ‘De tijd van de Koude Oorlog was een veelbewogen tijd,’ vindt Notermans. ‘Er vonden grote maatschappelijke veranderingen plaats. Denk aan de niet te stuiten ontkerkelijking en het streven naar grotere individuele vrijheid. In De Koude Oorlog: ‘We dachten dat het voorbij was…’ beperken wij ons weliswaar tot de directe gevolgen van de internationale spanningen en de wapenwedloop, maar doen dat uiteraard tegen de achtergrond van die sociale verschuivingen. Dat zorgt voor een levendige interactie en uiteraard de juiste context.’ Het doen van onderzoek, het verzamelen van objecten, het vastleggen van de verhalen vanuit Maastrichts perspectief, het inrichten van de expositie, natuurlijk doet Notermans dat niet alleen. Hij doet dat vanuit en met de werkgroep Schuilen in Maastricht… in samenwerking met Explore MaastrichtUnderground Visit Maastricht. Eerder organiseerden die twee partijen in het Dinghuis al tentoonstellingen over de Luchtbeschermingsdienst (2024) en over Bevrijdingssouvenirs (2025). Beide waren ongekend succesvol. Met een openstelling van vier uur per dag, en een korte looptijd van de exposities kwamen er bij iedere editie rond de tweeduizend bezoekers. Gevraagd naar de succesformule, hoeft Jos Notermans niet lang na te denken
7
over zijn antwoord. ‘Dat zijn allereerst de Maastrichtenaren die ons hun verhalen toevertrouwen. Zonder die verhalen geen tentoonstelling, durf ik wel te stellen. En die verhalen slaan aan. Vooral bij de expositie over bevrijdingssouvenirs kwamen veel emoties los. Eén bezoeker sprak voor de eerste keer, dus na 80 jaar, over een familiegeheim dat hij al die tijd in stilte had meegedragen. Nooit over gesproken. En dan stromen op zo’n tentoonstelling ineens de woorden. Dat is heel bijzonder.’ En ten tweede, merkt Notermans op, zijn het de vrijwilligers die zich zo ongelooflijk inzetten. ‘We hebben geen subsidie, willen een laagdrempelige expositie maken die vrij toegankelijk is, en dat krijg je alleen voor elkaar met bevlogen vrijwilligers die zich willen inzetten voor het behoud en ontsluiten van het Maastrichtse erfgoed. De werkgroep Schuilen in Maastricht… is zo’n hechte groep, en hetzelfde kan gezegd worden van de mensen van Explore Maastricht-Underground Visit Maastricht. Allen hebben een groot hart voor Maastricht en zijn geschiedenis.’ Jos Notermans, medeoprichter van de jubilerende Stichting Maastricht Vestingstad, heeft recentelijk de stedelijke onderscheiding, de Trichter, ontvangen voor zijn onverminderde inzet voor het behoud en het voor een groot publiek toegankelijk maken van onder andere het Maastrichtse vestingverleden. Geroemd werd hij om precies die kwaliteiten waardoor het maken van de exposities in het Dinghuis mogelijk wordt. ‘Als het aan mij ligt, komt er volgend jaar weer een tentoonstelling…’ zegt Notermans met een glimlach.
Expositie De Koude Oorlog: ‘We dachten dat het voorbij was…’ Duur: 11 t/m 25 oktober 2026 Locatie: Het Dinghuis, Kleine Staat 1 Maastricht Openingstijden: 11.00-15.00 uur Toegang gratis
Eindsprint in Maastricht voor Limburgs monumentaal wandkleed Draden van ons Nederlandse slavernijverleden – editie Limburg gaat de laatste periode van het gezamenlijke maakproces in. Na maanden van werken op verschillende locaties verspreid door de provincie zijn alle zeven delen van het monumentale wandkleed samengebracht bij Textiel Innovatie Maastricht.
S
inds de officiële start van het project in april hebben inwoners op verschillende maaklocaties door heel Limburg bijgedragen aan het wandkleed. Met uiteenlopende textiele technieken werd gezamenlijk gewerkt aan een monumentaal textielwerk en nieuw Limburgs erfgoed van uiteindelijk 35 meter lang en 2,5 meter hoog waarin de Limburgse geschiedenis in relatie tot het Nederlandse slavernijverleden zichtbaar en tastbaar wordt gemaakt. Laatste kans om mee te maken Tot half oktober kan publiek nog actief bijdragen aan het Limburgse wandkleed.
Zowel mensen die eerder aan het project hebben meegewerkt als nieuwe deelnemers kunnen tijdens de maakmomenten bij Textiel Innovatie Maastricht aansluiten. Ervaring met textiel is niet nodig en deelname is gratis. Nog tot 10 oktober meewerken Wie nog een bijdrage aan het wandkleed wil leveren, krijgt daar de komende weken de laatste kans voor. Het allerlaatste maakmoment vindt plaats op 10 oktober. Actuele tijden bij Textiel Innovatie Maastricht zijn te vinden via www.dvons.nl/provincie/limburg en Instagram dvons.nl.
www.kinderboekenweekmaastricht.nl
BOE KE N TIPS D E N IE U W E S TE R
Johnnie Walker
Connie Palmen Prijs: € 23,99 ISBN: 9789044662368 Uitgeverij: Prometheus
De barman vroeg licht geamuseerd wat hij voor de jongedame kon betekenen. Zoals ik me had voorgesteld, noemde ik onnadrukkelijk de drank die ik kende van de lippen van Henri Martin, mijn leraar en mentor, met wie ik af en toe naar bed ging. Ik hield van hem, niet al te diep. “Johnnie Walker,” zei ik. Zo sloot ik een verbond met mijn liefste vijand, die veertig jaar mijn onafscheidelijke metgezel zou zijn en die me uiteindelijk zou vernietigen.
YOTA M OT TO L E N G H I
In het licht van de Leugen
Even Simpel
Het geluk lijkt de jonge Quintin toe te lachen. Hij krijgt een relatie met Juna en wordt ontdekt als zanger. Zijn manager blijkt echter verwikkeld te zijn in louche zaken en Juna worstelt met oude pijn. Met humor en een open blik probeert Quintin zichzelf op koers te houden, maar na een groot verlies verandert de neerwaartse spiraal onherroepelijk in een allesvernietigende draaikolk.
Voor iedereen die Simpel in zijn hart heeft gesloten; Ottolenghi’s nieuwe boek is Even simpel. De wereld om ons heen is druk en luid. Sta dus even stil, neem een minuut of twee, luister naar de soep die zachtjes borrelt of het ei dat sist in de pan… en laat simpel koken je oplossing zijn. Maak de kenmerkende culinaire creativiteit van Yotam Ottolenghi onderdeel van je dagelijkse keukenroutine met deze 135 nieuwe recepten voor ontbijt, lunch, diner en dessert. Elk gerecht heeft eenvoud als uitgangspunt en is in minder dan 30 minuten klaar, in één pan te maken of goed vooraf te bereiden. Dit boek laat zien dat zelfs de simpelste maaltijden vol smaak en kookplezier kunnen zijn.
Lex Palleux Prijs: €24,99 ISBN: 9789026370724 Uitgeverij: Ambo | Anthos
De Israëlisch-Britse chef Yotam Ottolenghi is beroemd om zijn invloedrijke kookboeken die groenten centraal stellen. Zijn gerechten combineren Midden-Oosterse smaken tot een feest van kleur en overvloed. Ottolenghi is chef-kok en eigenaar van verschillende in Londen gevestigde deli’s en de restaurants NOPI en ROVI, en auteur van elf bekroonde bestsellers, waaronder de everseller Simpel, Plenty, Flavour en Comfort. Hij schrijft al meer dan dertien jaar voor de Saturday Guardian en levert regelmatig bijdragen aan de New York Times. Zijn toewijding aan groenten en ooit ‘exotische’ ingrediënten heeft geleid tot wat sommigen ‘het Ottolenghi-effect’ noemen: een maaltijd vol kleur, smaak, overvloed en zonneschijn. Yotam woont met zijn gezin in Londen, maar eerder woonde hij enkele jaren in Amsterdam, waar hij verliefd werd op de Nederlandse kroket en waar in 2026 een Ottolenghi-restaurant opent.
Gruffaloma ‘Kind,’ zei de Gruffalo. ‘Dit wordt genieten. Jouw Gruffaloma komt op visite.’ ‘Wat spannend, papa, vertel me gauw. Lijkt ze op mij? Lijkt ze op jou?’
Julia Donaldson Prijs: €15,99 ISBN: 9789047718246 Uitgeverij: Lemniscaat uitgeverij
Er zijn boeken waarover je eigenlijk niets hoeft te zeggen. Die moet je gewoon hebben. Gruffaloma is er zo een. Het langverwachte derde boek over de Gruffalo. Met natuurlijk weer een glansrol van de muis. Nu al een klassieker.
Even Simpel - Yotam Ottolenghi Prijs: € 34,99 ISBN: 9789464044263 Uitgeverij: Fontaine Uitgevers
9
ALLE BOEKEN ZIJN VERKRIJGBAAR BIJ BOEKHANDEL DOMINICANEN
IN TE RV IE W D E N IE U W E S TE R
NICO NELISSEN
10
IN TE RV IE W D E N IE U W E S TE R
Het mysterie Maastricht ontrafeld DOOR: PETER EBERSON BEELD: JEAN-PIERRE GEUSENS
Van een ingeslapen provinciestad naar een bruisende minimetropool, zo omschrijft prof. dr. Nico Nelissen de transitie van Maastricht in zijn nieuwste boek. Nelissen neemt ons mee in het verleden, het heden en de toekomst van Maastricht.
Mestreechtenere jiemere altied
H
et ruim 300 pagina’s tellende naslagwerk dat Nico Nelissen schreef is vooral ook een persoonlijk verhaal. De 84-jarige wetenschapper heeft tientallen publicaties op zijn naam staan, die vooral over stedenbouw en architectuur gaan. Voor het eerst neemt hij de lezer bijna acht decennia mee terug in de tijd en schetst hij aan de hand van persoonlijke verhalen de ontwikkeling van Maastricht. Een ontwikkeling, die parallel loopt met het leven van Nico Nelissen. “Het boek is bedoeld voor iedereen die in het wel en wee van Maastricht is geïnteresseerd,” zegt Nico Nelissen. “Niet alleen voor ‘de echte Mestreechtenere’, maar voor iedereen die met de stad verbonden is. Student, toerist, bewoner, ondernemer, medewerker, werkgever.” Het voordeel van een hoge leeftijd is dat je kunt putten uit veel levenservaring en informatie kunt geven uit eerste hand. De persoonlijke verhalen in het boek geven een mooi beeld van het vroegere Maastricht. Zo schrijft Nico Nelissen dat hij zich als kind niet kan herinneren dat er toeristen in Maastricht rondliepen. “Ja, ze zullen er ongetwijfeld zijn geweest, maar ze waren nauwelijks zichtbaar. Vergelijk dat eens met de huidige situatie nu de stad jaarlijks vijf miljoen toeristen ontvangt. Alleen al de concerten van Rieu op het Vrijthof zorgen in twee weken tijd voor 150.000 bezoekers uit de hele wereld die naar Maastricht komen.” De toeristenstroom kent ook zijn nadelen. ‘De kins hei euver de köp loupe’ is de titel van het hoofdstuk ‘Van toerisme naar overtoerisme’. Het gevolg van de
11
drukte, vooral in de weekenden is dat de Maastrichtenaar het centrum mijdt. ‘De terrasjes zitten stampvol, je kunt er als gewone Maastrichtenaar geen plek meer krijgen. Alle talen worden gesproken, maar ’t Mestreechs hoor je nauwelijks meer. Ze zijn gekleed alsof ze naar de camping gaan,’ zijn opmerkingen die je regelmatig hoort. Aanvankelijk werd deze ‘stem des volks’ veronachtzaamd, schrijft Nelissen. Of afgedaan met dooddoeners als ‘we verdienen toch ook aan de toeristen’ of ‘Mestreechtenere jiemere altied’. Maar het tij is aan het keren. Maastricht Marketing richt zich niet alleen meer op de bezoeker, maar juist óók op bewoners, studenten, ondernemers en kenniswerkers. Met de komst van de universiteit vijftig jaar geleden, ontwikkelde de stad zich ook steeds meer tot een internationale stad. Het Verdrag van Maastricht werd in de stad gesloten, de euro werd er geboren, maar om nou te zeggen dat Maastricht een Europese stad is, gaat Nico Nelissen te ver. “Ik heb zo mijn twijfels. Maastricht is toch vooral een stad die zelfbewust op zichzelf staat, die tot op zekere hoogte wat in zichzelf is gekeerd. Hoe vreemd het ook moge klinken, maar als ik over de Kanaaldijk fiets en dan bij de sluizen van Ternaaien kom, dan voel ik toch nog altijd de grens met België. Datzelfde gebeurt als ik aan het einde van de Tongerseweg de brug over het Albertkanaal oversteek.” Wie in Maastricht op zoek is naar Europa of de geboorte van de euro, moet sowieso goed zoeken. Een paar tegels met 1992 ingemetseld op Plein 1992, een kleine, permanente expositie in het
IN TE RV IE W D E N IE U W E S TE R
Gouvernement en een kunstwerk met ronddraaiende sterren die de landen van de Europese Unie symboliseren in de wijk Céramique. Inclusief handtekeningen in de grotten bij Neercanne en in het MECC van de Europese leiders heb je het dan wel zo’n beetje gehad. Uiteraard zijn er in Maastricht Europese instituten gevestigd, bijvoorbeeld Europees Instituut voor Bestuurskunde, ECDPM, EJC en Studio Europa Maastricht, maar om een Europese stad te zijn is dat nog wat te bescheiden.
Maastricht is een stad van lokalisten en globalisten Aan het einde van het boek gaat het over de toekomst van Maastricht, de grote uitdaging, zoals Nico Nelissen het omschrijft. “Maastricht is onderhevig geweest aan het proces van modernisering. De stad heeft ook de negatieve bijwerkingen van die modernisering ervaren. De vloedgolf van de digitalisering van het bestaan is ook aan Maastricht niet voorbijgegaan. De stad is in een versnellingsproces terecht gekomen. Al die megatrends leiden tot één conclusie: Maastricht is veranderd, heel erg veranderd, maar tegelijkertijd ook zichzelf gebleven. De ziel van de stad is grotendeels intact gebleven.”
“Maastricht staat voor een kardinale tweeledige opgave: enerzijds een halt toe roepen aan de bezoekersaantallen, ik noem dat ook ‘de de-massaficering van het stadsbezoek en anderzijds een beleid
hebben dat er op gericht is op het dichter bij elkaar brengen van de gescheiden werelden. Lukt dat ons, dan kan Maastricht uitgroeien tot een aardse, paradijselijke Europese mini-metropool.”
Top 10 transitie-impulsen in het naoorlogse Maastricht volgens Nico Nelissen. 1. Nieuwbouw parochiewijken: Caberg, Malpertuis, Pottenburg, Witte Vrouwenveld, Nazareth, Heugemerveld (1950-1970) 2. Stadsrenovatie: Stokstraatkwartier, Boschstraat-Oostgebied, woonschool Ravelijn (1960-1990) 3. Annexatie: gemeenten Heer, Amby, Borgharen, Itteren (1970) 4. Hoger onderwijs: Academie van Bouwkunst, Toneelacademie, Conservatorium, Hogere Hotelschool, Achtste medische faculteit en Maastricht University (1950-heden) 5. Europese instellingen: Raad der Europese Gemeenten en Regio’s (REGR), Europees Instituut voor Bestuurskunde (EIPA), European Centre for Development Policy Management (ECDPM), Europese Top 1992 (1970-2000) 6. Stedelijke vernieuwingen: Céramiqueterrein, Kanunnikencour, Voscour, Herdenkingsplein, Looiershof, Ridderterrein, Sphinx-kwartier (1990-heden) 7. Herbestemmingen cultureel erfgoed: Minderbroedersklooster, Tweede Minderbroedersklooster, Jezuietenklooster, Oud-Gouvernement, Bonnefantenklooster, Kruisherenhotel, Boekhandel Dominicanen, Hof van Tilly, Tapijnkazerne, et cetera (2000-heden) 8. Infrastructuur: Demping Kanaal Luik-Maastricht, Tunnel onder spoor Scharnerweg, Kennedybrug, Noorderbrug, Groene loper/Willem Alexandertunnel (1960-heden) 9. Evenementen en toerisme: Preuvenemint, Concerten op het Vrijthof André Rieu, Magisch Maastricht, Amstel Gol Race, Ridderronde et cetera (1990-heden) 10. Ontwikkeling Randwyck: MUMC+, MECC, TEFAF, Brightlands Maastricht Health Campus (1970-heden) Het boek Maastricht, stad in transitie kost € 30,- (330 pagina’s hard cover, full color, incl. 110 filmpjes over ‘Het veranderende Maastricht’) is te bestellen via n.nelissen@xs4all.nl en de boekhandel.
Nelissen ziet door alle transities twee nogal van elkaar verschillende ‘Maastrichten’ ontstaan: een stad van de Mestreechtenere en een stad van mensen die in Maastricht wonen en werken, maar zich niet per se met Maastricht verbonden voelen. “Maastricht is een duale stad geworden van lokalisten en globalisten, een stad van twee gescheiden werelden, waar de bewoners ieder in hun eigen cocon leven, op hun eigen eiland en weinig met elkaar van doen hebben. Ze wonen ook in hun eigen ‘sociale reservaten’, soms dicht, soms ver van elkaar.” Dat is in de ogen van Nelissen ook een bedreiging, omdat de eilanden steeds verder uit elkaar gedreven kunnen worden. 12
F E L IX ME URDE RS D E N IE U W E S TE R
F E L I X M E U RD E RS
14
F E L IX ME URDE RS D E N IE U W E S TE R
Maastricht-icoon Felix Meurders 80 jaar jong DOOR: JOS VAN WERSCH BEELD: TOM CORNELISSEN (COVER) EN DINGENA MOL
Beroemder dan André Rieu zal geen Maastrichte naar meer worden. Maar ook in de slipstream van de Walskoning bevinden zich tal van Mestreechse iconen, onder wie radio- en televisiemaker Felix Meurders. Onlangs werd hij tachtig jaar jong.
1
946 is kennelijk een goed bouwjaar. Want niet alleen Felix Meurders maar ook Willy Brokamp, Jo Bonfrère en Beppie Kraft zijn op hun tachtigste topfit. Tachtig is maar een getal. Deze uitdruk king bezigde Felix ook toen hij zeventig werd.
50 jaar in het Gooi Vóór aanvang van het telefonisch interview vraagt hij: “Doen we het in het dialect of liever ABN?” De keuze valt op het Mestreechs, en daar kan Felix zich prima in vinden. Want hij mag dan al bijna zo’n vijftig jaar in het Gooi wonen, in het hart van het Hilversumse omroepwereldje: eens Maastrichtenaar, altijd Maastrichtenaar. “Geweldige stad. Vroeger al - en nog steeds.” Over zijn jongste herinneringen aan de Limburgse hoofdstad, over hoe het begon en hoe hij een maestro werd in zijn vakgebied, komen we verderop nog te spreken. Wegbezuinigd Want eerst de actualiteit, aangezien zijn programma FM op 5 op NPO Radio 5 vanwege bezuinigingen vanaf januari komt te vervallen. Dat voelt als een leverstoot voor iemand die al bijna zestig jaar te horen en te zien is op radio en tv. Felix alsook het programma FM op 5 zijn ‘slachtoffers’ van de (kabinets)bezuinigingen op de Publieke Omroep. NPO Radio 5 moet maar liefst een derde van z’n budget inleveren. Of het verdwijnen van zijn radioprogramma, twee uur in de week, ook het einde van de carrière betekent voor deze gedreven radiofanaat is overigens nog niet gezegd. ”Ik hoop dat zich de komende maanden toch nog iets aandient. Ik ben fit en werk graag.” Werken is feitelijk zijn enige hobby. “Ik kan mij een leven zonder radio-
15
maken nauwelijks voorstellen. En ik heb geen geraniums.” MVV-periode Felix is achtentwintig als hij – als verslaggever voor Langs de Lijn – met zijn rijzige gestalte, schouderlang donkerbruin haar en forse baard plaatsneemt op de perstribune van het Geusseltstadion in Maastricht, MVV speelt in die tijd (meestal) in de Eredivisie. Na het live-verslag van de wedstrijd maakt Felix met z’n Nagra, een loodzware bandrecorder, de kleedkamerinterviews. Hij is ook dan al een bekendheid, we schrijven tweede helft jaren zeventig, net als Jean ‘De Neel’ Nelissen, MVV’s clubwatcher. Felix: ”Het is meer dan een halve eeuw geleden maar ik kan mij die tijd nog goed herinneren.” Roda JC-Anderlecht in 1976 Trouwens ook de Europacupwedstrijd Roda JC-Anderlecht (2-3) in september 1976, als Felix voor Langs de Lijn ‘op’ Kaalheide present is. Meteen nadat Gerard van der Lem voor Roda een penalty heeft benut doet Felix iets wat nooit eerder in Nederland is vertoond: hij rent met zender en microfoon naar de middenstip om de jubelstemming bij de Kerkraadse spelers via de ether aan luisterend Nederland door te geven. Roda-manager Hens Coerver is allesbehalve blij met Felix’ rebelse optreden, zo herinnert zich deze interviewer die destijds voor het Limburgs Dagblad verslag deed van dat Europacupduel. Felix: “Dat naar de middenstip lopen was wel apart hè? Maar dat manager Coerver daar pissig over was heb ik niet zo meegekregen, al kan ik mij er wel iets bij voorstellen.” Theo Koomen verongelukt We vragen Felix naar zijn herinnering aan de legendarische radioverslaggever Theo Koomen, in de wetenschap dat Felix op 4 april 1984 Langs de Lijn presenteert, diezelfde avond doet Koomen verslag van FC Twente-MVV. Felix: “Ik was een van de laatste mensen die Theo heeft gesproken.”
F E L IX ME URDE RS D E N IE U W E S TE R
Een paar uur na de wedstrijd, op weg naar zijn huis in Noord-Holland, verongelukt Koomen. “Ik hoorde ’s morgens vroeg op de radio dat Theo dood was. Heel onwerkelijk, want de avond tevoren hadden we anderhalf uur lang via Langs de Lijn contact met elkaar, Theo zat op de perstribune in Enschede en ik was in de studio in Hilversum.” Woonachtig in Wyck Als klein menneke luistert Felix met zijn ouders in de huiskamer naar de radio. “We woonden in Wyck.” Felix is de oudste van vier kinderen, zijn vader is langdurig ziek: tbc, sanatorium, best een heftige tijd in huize Meurders. Felix: “Pa overleed al op z’n 62ste.” Felix’ vader is, als gevolg van de tbc, al met al zeven jaar weg uit het gezin. Felix: “Ik heb amper met pa gesproken over zaken die er in het leven werkelijk toe doen, hij was sowieso geen prater. Ik had graag een hoop dingen van hem willen weten, bijvoorbeeld over zijn verzetswerk in de oorlog. Maar daar zweeg hij over.” Winnaar talentenjacht Felix is begin twintig als hij in Maastricht een talentenjacht voor deejays met overmacht wint. Het is het begin van een indrukwekkende loopbaan die begint bij Radio Luxemburg. Hij excelleert nadien in alle genres: pop, sport, interviews, journalistieke programma’s - zowel op radio als tv. Nee, we gaan niet al ‘zijn’ programma’s opsommen waar Maastrichtenaren en de rest van Nederland meer dan een halve eeuw naar luisterden en keken - oké, een paar dan: De daverende dertig, Gesodemeurders, In de Rooie Haan,
16
Spijkers met koppen, Kassa – en pakweg nog twintig andere titels. Hij was ook enkele jaren presentator op Pinkpop, won de Marconi Oeuvre Award en de Ere Zilveren Reismicrofoon en ontving in 2015 de prestigieuze Limburg Award. “Daar was ik zeer vereerd mee, nog steeds trouwens. Nu we het toch over het verleden hebben: ik heb ook nog voor de ROZ gewerkt, de voorloper van L1.” Maastrichtse discjockeys In 1967 is er voor de eerste keer een Boekenbal in de Bonbonnière, tijdens dat evenement draait Felix platen, dat heeft ‘ie eerder succesvol gedaan op Fort Sint Pieter. Het is het begin van wat we later disco’s noemden. Felix: “Ik was één van die Maastrichtse discjockeys.” O ja, hij kent ze nog allemaal, bij voor- én achternaam: René Brouwers, Hubert van Hoof, Ferry Bak, Theo Hentzepeter, Jan Marutiak - uiteraard herinnert Felix zich ook de muzikale allesweter Harry Knipschild. En trouwens ook de locaties waar het in die tijd te doen was: D’n HiemeI, Tuf-Tuf, Kombi, ’t Höfke, de Berchmans Sociëteit. “Net over de grens bij Smeermaas draaiden we in de Carlton. Ik weet het nog precies: op de Solex van mijn vader reed ik de grens over, met achterop een gigantische hoeveelheid 45 toeren-platen.” Genoeg over ‘toen’, Felix Meurders kijkt liever vooruit, met name naar een - hopelijk - nieuw radioprogramma dat hij vanaf januari 2027 mag presenteren want ook De Nieuwe Ster is verknocht aan de radiostem van Maastricht-icoon Felix Meurders.
HE T PROE FLOKAAL D E N IE U W E S TE R
Kurk of schroefdop? Dit is de vraag die ik herhaaldelijk krijg bij ons in de wijnwinkel!
W
e kopen of bestellen allemaal wel eens een fles wijn. In de wijnwinkel, de supermarkt of aan tafel in een restaurant. Tegenwoordig zie je steeds meer flessen die zijn afgesloten met een schroefdop of zelfs een glazen sluiting in plaats van een traditionele natuurkurk. Een hardnekkig vooroordeel is dat een wijn met schroefdop automatisch een goedkope wijn zou zijn. Niets is minder waar. Als ik om mij heen kijk in de wijnwinkel, zie ik steeds vaker ook duurdere kwaliteitswijnen met een schroefdop maar ook goedkopere wijnen met een natuurkurk. Een feitje dat veel mensen niet weten: De schroefdop werd in 1964 ontwikkeld door een Frans bedrijf onder de naam Stelvin. De eerste commerciële toepassing vond plaats in Zwitserland, waar begin jaren zeventig wijnen met deze sluiting werden gebotteld. In de jaren negentig van de vorige eeuw kwam de schroefdop echt in opmars in Australië, mede door problemen met de beschikbaarheid en de mindere kwaliteit van kurk op dat moment. De echte doorbraak kwam echter in Nieuw-Zeeland, waar tegenwoordig vrijwel alle wijnen met een schroefdop worden afgesloten. Het grootste voordeel van de schroef dop is natuurlijk het gebruiksgemak. Je hebt geen kurkentrekker meer nodig en iedereen kan eenvoudig een fles openen. Daar staat tegenover dat natuurkurk een stuk traditie en beleving met zich meebrengt. Denk aan de sommelier die zorgvuldig de capsule verwijdert, de kurk uit de fles trekt en de bekende plop laat horen. Ook het bekijken en ruiken aan de kurk hoort voor veel wijnliefhebbers bij deze beleving. Natuurkurk is een kostbaar product. De schors van de kurkeik, officieel Quercus suber, wordt voornamelijk in
Portugal geoogst. Elke negen jaar kan de bast worden verwijderd zonder de boom te beschadigen. De eerste twee oogsten leveren nog geen kurk van voldoende kwaliteit voor wijnflessen op en worden daarom meestal gebruikt als toepassingen voor vloeren en isolatiemateriaal. Voordelen van de schroefdop Goedkoop en praktisch, geen kurk smaak. Zeer betrouwbare afsluiting. Jonge wijnen blijven vaak langer fris en fruitig, en vrijwel geen risico op oxidatie. Nadelen van de schroefdop Mist voor veel mensen de charme en traditie van natuurkurk. Soms kunnen er reductieve geuren ontstaan, zoals zwavel of lucifer. Over de ontwikkeling van zeer lang te bewaren wijnen onder schroefdop wordt nog steeds gediscussieerd. Aluminium vraagt relatief veel energie om te produceren. De doppen worden niet altijd apart aangeboden om te recyclen en zijn dan weer erg milieubelastend. Voordelen van natuurkurk Romantiek, traditie en uitstraling, het ideale beeld wat we graag zien. Past perfect bij de wijnbeleving in horeca en gastronomie. Een goede natuurkurk laat een minimale hoeveelheid zuurstof door, wat gunstig kan zijn voor de rijping van grote bewaarwijnen. Een natuurlijk en biologisch afbreekbaar product en kurkeikenbossen nemen veel CO2 op en vormen belangrijke ecosystemen. Nadelen van natuurkurk Duurder voor de producent. Kans op kurksmaak of kurkbesmetting. Bij het verkeerd opslaan van de fles kan de kurk uitdrogen en de wijn oxideren. Uiteindelijk is er geen goed of fout. We gaan langzaam richting de herfst en ik heb daarom gekozen als wijn van de maand voor een prachtige Barbera uit Piëmonte, Italië.
17
G E RRY H A B E TS Register Vinoloog
Wijnkeuze van de maand: Naam: Barbera del Moferrato 2019 DOC Tacchino Wijnhuis: Tacchino Land: Italië Streek: Piëmonte Druivenras: Barbera Serveertemperatuur: 16-18°C Proefnotitie: Deze karaktervolle rode wijn uit Piëmonte wordt gemaakt van de Barbera-druif. In het glas schittert hij met een diepe robijnrode kleur. De geur wordt gedomineerd door rijpe kersen, pruimen en bosbessen met subtiele tonen van peper en een vleugje vanille. In de mond is de wijn vol en sappig, met de kenmerkende frisse zuren die Barbera zo geliefd maken. Het rijpe rode fruit wordt mooi ondersteund door zachte tannines en een fijne kruidigheid. De lange, elegante afdronk nodigt direct uit tot een volgende slok. Lekker bij: Heerlijk bij pasta’s met rijke sauzen, gegrild rood vlees en gerijpte kazen. Prijs: €18,65 Nieuwe Ster aanbieding tot 31 oktober voor € 16,50 Verkrijgbaar bij: Thiessen Wijnkoopers Grote Gracht 18 Maastricht www.thiessen.nl
BORn TO PLAY
+
doe en durf als een kunstenaar!
+ BONNEFANTEN
nog t/m 14.03.2027
Beeld: Navid Nuur, ‘Untitled’ (Distant relations between lovers could fail by the lack of your true focus) (detail), 2018, gemengde techniek, afmetingen variabel. Collectie Bonnefanten
www.bonnefanten.nl @bonnefanten
Wonen Huis en inrichting
THEMMA THE D E N IE U W E S TE R
Wonen in The M
WAAR HISTORIE EN INNOVATIE SAMENKOMEN Aan de oevers van de Maas verrijst The M: een nieuw stadsdeel waar wonen, werken, studeren en ontspannen samenkomen in een inspirerende omgeving. Je vindt er een mix van betaalbare woningen, luxueuze appartementen en studentenhuisvesting, allemaal ingebed in een levendige buurt. Cultuur, horeca en publieke ruimte spelen er een hoofdrol, net als vier opleidingen van Zuyd Hogeschool die er hun plek krijgen.
T
he M is meer dan een woonproject; het is een iconische transformatie van een historische plek in Maastricht. Wat ooit het domein was van middeleeuwse kloosters, industriële activiteit en de culturele vrijplaats Landbouwbelang, krijgt nu een nieuwe bestemming. Hier, in het bruisende Sphinxkwartier, smelten erfgoed en vooruitstrevend design samen tot een unieke leefomgeving. The M zal het gebied tussen Bassin en Maas de komende jaren transformeren tot een hippe wijk waar 1400 studenten onderwijs gaan volgen, ruim 100 studentenstudio’s en 170 appartementen worden gerealiseerd. In het gebied komen verschillende horeca
concepten zoals een wijnatelier, een microbrouwerij en -bakkerij en een restaurant. Vanwege de grote belangstelling voor de appartementen zijn alle drie de woontorens inmiddels in de verkoop. De toekomstige bewoners genieten vanuit hun appartement van een mooi uitzicht over de stad of de Maas afhankelijk van de ligging van de appartementen. De bouw van The M betekent een flinke impuls voor het Sphinxkwartier en een upgrade van het hele gebied dat zowel aan de Maas als dicht bij het centrum van de stad ligt.
www.the-m.life 20
WON E N D E N IE U W E S TE R
Familiebedrijf Van Lijf Interieurs
Meer dan 70 jaar vakmanschap en persoonlijke aandacht In een wereld waarin woontrends elkaar razendsnel opvolgen groeit de behoefte aan interieurs met karakter. Bij Van Lijf Interieurs in Margraten begrijpen ze dat al meer dan zeventig jaar. Een interieurzaak waar vakmanschap, persoonlijke aandacht en een zorgvuldig geselecteerde collectie Europese designmerken samenkomen.
S
tap binnen in de ruime showroom waar Luc van Lijf zijn vader Math en oom Jean het gezicht van de zaak vormen en waar een goed gesprek over de wensen van de klant altijd het uitgangspunt vormt. Dat persoonlijke proces vormt al generaties lang de basis van het familiebedrijf. Die visie komt ook terug in de collectie. Zo brengt het Spaanse Treku warmte en verfijning met maatwerkkasten, dressoirs en tafels waarin ambachtelijk houtwerk en Scandinavische eenvoud elkaar ontmoeten. Elk meubel laat zich volledig afstemmen op de ruimte, waardoor functionaliteit en design naadloos samenvallen. Waar Treku uitblinkt in maatwerk, staat het Duitse BW bekend om verfijnd zitcomfort. De elegante fauteuils en
eetkamerstoelen combineren een luchtige vormgeving met hoogwaardige stofferingen en behoren inmiddels tot de favorieten van interieurarchitecten die op zoek zijn naar ingetogen luxe. Voor wie uitgesproken Italiaans design waardeert, biedt MIDJ een collectie waarin sculpturale eettafels, verfijnde stoelen en karaktervolle dressoirs de hoofdrol spelen. Materialen als keramiek, glas, hout en staal worden er op innovatieve wijze gecombineerd, waardoor elk meubel een blikvanger wordt zonder zijn tijdloze uitstraling te verliezen. Een interieur krijgt echter pas echt diepte door de juiste stoffen en materialen. Daarom werkt Van Lijf onder meer met de exclusieve textielcollecties van JAB Anstoetz, De Ploeg en Kvadrat. Deze internationale textielhuizen staan bekend om hun rijke weefstructuren, innovatieve
21
materialen en verfijnde kleurenpaletten, waardoor gordijnen, meubelstoffen en wandbekleding een interieur extra gelaagdheid geven. Volgens Luc van Lijf begint een geslaagd interieur dan ook nooit bij een meubel, maar bij de mensen die erin gaan wonen. Daarom wordt vaak al vroeg samengewerkt met architecten en aannemers, zodat indeling, verlichting, maatwerk en inrichting vanaf het eerste ontwerp één geheel vormen. “Een interieur moet niet alleen vandaag mooi zijn, maar ook over tien of vijftien jaar nog passen bij de bewoners.” Naast interieuradvies verzorgt het eigen team de complete inrichting van woningen en worden bestaande meubelen met liefde gerestaureerd of opnieuw gestoffeerd. Daarmee krijgt kwaliteit letterlijk een tweede leven. Van Lijf Interieurs kiest voor aandacht. Voor ontwerpen die niet worden bepaald door trends, maar door vakmanschap, hoogwaardige Europese designmerken en een persoonlijke benadering. Juist die combinatie maakt van een huis een thuis. Van Lijf Interieurs Aan de Fremme 30, Margraten Vanlijfinterieurs.nl
VRIJTHOF MAKELAARS
DE NIEUWE ST
R I N VA S TG O E D
UW BE LEGGINGSPAN D/ STUDE NTE N PAN D VE R KOPE N? WIJ H E BBE N DE KOPE RS il naar Bel gelijk of ma ars.nl akela info@vrijthofm
Grote Looiersstraat 28a, Maastricht | 06-43920987
www.vrijthofmakelaars.nl
D E HYPOTHE KE R D E N IE U W E S TE R
Meer dan 26 jaar was Evelyne Buck eigenaar én het gezicht van De Hypotheker Maastricht. Vanaf 1 oktober verandert dat. De vestiging van De Hypotheker Maastricht wordt overgenomen door Roger Courtens.
Roger neemt De Hypotheker Maastricht over van Evelyne
I
n een kwart eeuw hebben Evelyne en haar team vele duizenden mensen aan een hypotheek geholpen. Het plan om dan nu te stoppen was niet van tevoren bedacht, legt Evelyne uit. “Vorig jaar vierden we ons 25-jarig jubileum. Dan kom je wel op een punt dat je gaat reflecteren. Zo kwam ik in gesprek met Roger Courtens die ik vanuit De Hypotheker-organisatie natuurlijk goed ken. Roger gaf aan wel interesse te hebben in de overname van de Maastrichtse vestiging en na een paar gesprekken waren we eruit.” Maastricht is geen onbekend terrein voor Roger. Sterker nog, het is zijn geboortestad. “Ik ben echter al wat jaren weg omdat ik drie vestigingen van De Hypotheker in midden en noordLimburg heb; in Weert, Roermond en Venlo,” vertelt Roger. “Toen de
kans zich voordeed om in mijn eigen Maastricht een vestiging over te nemen hoefde ik niet lang te twijfelen.” Vanaf 1 oktober is Roger Courtens de nieuwe eigenaar van De Hypotheker Maastricht. Veel zal er niet veranderen. De locatie en het team blijven hetzelfde. Roger: “Evelyne heeft in die jaren een groot netwerk opgebouwd en een stevige basis gelegd onder dit kantoor. Met die basis ga ik verder. Natuurlijk met de bedoeling om De Hypotheker nog verder te laten groeien.” Voor Evelyne betekent de verkoop dat ze na 1 oktober tijd heeft om eens even helemaal niks te doen. “Ik heb het 26 jaar met heel veel plezier gedaan. We hebben in al die jaren heel veel klanten mogen helpen.
23
Inmiddels zie ik zelfs de kinderen van klanten bij ons langskomen voor hun hypotheek. Dat vind ik wel een mooi bewijs dat we het in al die jaren goed hebben gedaan. Ik ben trots op wat is neergezet en ik ben blij dat Roger de nieuwe eigenaar wordt. Hij heeft laten zien dat hij succesvol een aantal vestigingen runt en ik ken hem al 17 jaar, dus ik weet zeker dat het kantoor bij hem in goede handen is.”
Avenue Ceramique 12 (043) 356 10 61 maastricht1194@hypotheker.nl
DÉ ZITSPECIALIST VAN ZUID-LIMBURG
✓ 7 jaar volledige garantie ✓ Gratis thuisbezorgd ✓ Gratis onderhoudsset
40% korting
Tot wel len op showroommodel
Comfort dat zich aan ú aanpast KOM PROEFZITTEN Relaxfauteuil Lissabon • 3 motoren – rug en voetensteun elektrisch verstelbaar, inclusief hart-balansfunctie • Maatwerk van XS tot XXL – keuze uit verschillende zithoogtes en zitdieptes • Uitgebreide opties – verkrijgbaar met sta-opfunctie, elektrische hoofdsteun en lendensteun • Ruime materiaalkeuze – diverse kleuren in leder en stof • Optimaal zitcomfort – volledig af te stemmen op uw lichaam en persoonlijke wensen
Meer dan 100 relax- en sta-op-fauteuils Ontdek ons ruime assortiment en ervaar zelf de verschillen. Kom langs in onze showroom, neem rustig plaats en laat u vrijblijvend adviseren.
045- 2031067 In de Cramer 198 6412 PM Heerlen
www.relaxxz.nl
WOON TRE N DS D E N IE U W E S TE R
Naj aar 2026:
Warm wonen met karakter Wie dit najaar zijn interieur een nieuwe uitstraling wil geven, mag kleur bekennen. De woontrends van 2026 laten het veilige beige niet helemaal los, maar voegen er nadrukkelijk warmte, diepte en persoonlijkheid aan toe. Donker hout, zachte stoffen, bijzondere verlichting en rijke kleuren maken van het huis weer een plek om je letterlijk en figuurlijk in terug te trekken.
D
é kleur van het najaar is bruin. Van chocolade en espresso tot karamel en tabak: bruintinten vormen steeds vaker de basis van het interieur. Ze combineren prachtig met naturel, zand en gebroken wit, maar ook met olijfgroen, bordeauxrood en aubergine. Wie niet meteen de hele woonkamer wil veranderen, kan met een gekleurde wand, fauteuil, vloerkleed of gordijnen al een verrassend groot effect bereiken. Bij meubels zien we dezelfde behoefte aan warmte terug. Donkere houtsoorten winnen terrein en banken en fauteuils worden royaal, zacht en uitnodigend. Rechte, strakke lijnen maken vaker plaats voor afgeronde en organische vormen. Stoffen mogen bovendien voelbaar zijn: bouclé, wol, teddy, linnen en fluweel geven een interieur extra gelaagdheid. Een huis mag er in 2026 niet alleen mooi uitzien, het moet vooral prettig aanvoelen. Lampen mogen gezien worden Verlichting krijgt een steeds prominentere rol. Een lamp is niet langer alleen een lichtbron, maar ook een interieurobject. Denk aan sculpturale vormen, gekleurd of gerookt glas en combinaties met keramiek, chroom of brons. Opvallend is de terugkeer van glanzende materialen. Vooral chroom zorgt voor een spannend contrast met donker hout en zachte stoffen. Meerdere kleinere lichtbronnen verspreid door de kamer vervangen steeds vaker die ene dominante plafondlamp. Warm, dimbaar licht zorgt daarbij voor sfeer. De muur krijgt persoonlijkheid Ook aan de wand mag weer iets gebeuren. Grote kunstwerken, grafische prints en wandobjecten geven een ruimte een eigen gezicht. Daarnaast zien we behang met botanische dessins en patronen terugkeren. Wie het rustiger wil houden, kan kiezen voor kalkachtige of minerale wandafwerkingen, waarbij structuur bijna net zo belangrijk wordt als kleur.
De rode draad van het najaar van 2026 is daarmee duidelijk: het perfecte, bijna onpersoonlijke interieur maakt plaats voor een huis dat geleefd mag worden. Combineer oud met nieuw, mat met glans en rustige basistinten met één uitgesproken kleur. Niet alles hoeft bij elkaar te passen. Juist een interieur waarin persoonlijke keuzes zichtbaar zijn, voelt dit najaar helemaal van nu.
25
WOON TRE N DS D E N IE U W E S TE R
BA DK A M E RT R ENDS :
van functionele ruimte naar warme thuisspa Dit najaar wordt de bad kamer steeds meer een volwaardige leefruimte: warm, comfortabel en met de uitstraling van een luxe spa. Kleur, materiaal en bijzondere details spelen daarin de hoofdrol.
W
it en koel grijs maken plaats voor natuurlijke en aardse tinten. Zand, beige, taupe en chocoladebruin vormen een rustige basis, aangevuld met kleuren als terracotta, olijfgroen en bordeauxrood. Een opvallende trend is ton sur ton: wanden, vloer en meubels worden uitgevoerd
in verschillende nuances van dezelfde kleur. Dat geeft zelfs een kleinere badkamer een rustig en ruimtelijk effect. Hout sluit daar perfect bij aan. Badkamermeubels in eikenen donkere houttinten brengen warmte en zorgen ervoor dat de ruimte minder steriel aanvoelt. Ook het sanitair verandert. Rechte, hoekige vormen krijgen concurrentie van afgeronde wastafels, ovale spiegels en vrijstaande baden met zachte lijnen. De royale inloopdouche blijft populair, liefst zonder hoge dorpels en met zo min mogelijk zichtbare techniek. Een ingebouwde nis of zitbankje versterkt het gevoel van een eigen wellnessruimte. Opvallend is bovendien de terugkeer van chroom. Na jaren waarin matzwart, messing en koper de toon zetten, zijn glanzende
Voor al uw elektrische installaties Ontwerp Aanleg Service Onderhoud •
•
chromen kranen en doucheonderdelen weer helemaal actueel. Ze combineren verrassend mooi met warme kleuren en natuurlijke materialen. Misschien gebeurt er wel het meest aan de wand. Grote, gladde tegels blijven bestaan, maar daarnaast zien we juist veel structuur. Nieuw is het steeds verder doorvoeren van één materiaal. Dezelfde tegel loopt bijvoorbeeld van vloer naar wand en door in de douche. Zo ontstaat een rustig, bijna naadloos geheel. De badkamer van 2026 hoeft kortom niet perfect te zijn. Juist natuurlijke materialen, voelbare structuren en warme kleuren maken er een ruimte van waarin je langer wilt blijven dan strikt noodzakelijk.
Tuin-, dier-, bakplezier! Het adres voor al uw tuin-, dier en bakbenodigdheden Op 2 minuten rijden van Maastricht UMC+ Gratis parkeren Persoonlijk advies Vogelzang 7a 6229 VM Maastricht(Heugem) 043-3672835 avevemaastricht@aveve.nl Ma-vr: 9.00-18.00u Za: 9.00-17.00u
De mens centraal Behoefte aan een luisterend oor, rust of informatie? Je bent meer dan welkom! Kijk voor meer info op www.toonhermanshuismaastricht.nl ELEKTROTECHNIEK MET HART VOOR DE REGIO & VAKMANSCHAP SINDS 1962!
Molensingel 69 - 6229 PC Maastricht - +31 43 365 22 10 - electro@duyckers.nl
WWW.DUYCKERS.NL
niet zelf te regelen, dat kan ik verzorgen. Ik wil mijn klanten zoveel mogelijk ontzorgen.”
De meest complete makelaar
Bij het kopen of verkopen van een huis komt veel kijken. Gelukkig sta je er niet alleen voor, want Nicole Pelzer staat als makelaar aan jouw kant om je te helpen jouw droomhuis te vinden of je huidige woning snel te verkopen. Haar bedrijf heet Leev Makelaardij en dat is niet voor niets. Het staat voor ‘Leef je droom’, want je eigen huis is tenslotte een plek waar je je thuis voelt en waar je wilt genieten. In de zoektocht naar dat ene droomhuis helpt Nicole. Maar haar service gaat verder. Zoals bijvoorbeeld bij het verkrijgen van het energielabel. “Dat is verplicht als je je woning gaat verkopen en geeft aan hoe energiezuinig een woning is. Iemand die zijn huis wil verkopen hoeft dat
Nicole heeft een groot netwerk opgebouwd en daar profiteert de klant van. “Als mensen mij inschakelen als aankoopmakelaar en ik in mijn netwerk eerder iets hoor over panden die te koop komen dan hoort de klant dat meteen van mij.” Leev Makelaardij mag je gerust de meest complete makelaar noemen. Of het nu gaat om de begeleiding bij de aankoop van een woning of het verkoopklaar maken van een huis dat te koop staat. Nicole: “Met 360-graden camera’s en digitale metingen door een professional krijg je mooie plattegronden waardoor de klant een beeld krijgt van de woning. Kijk voor meer informatie op www.LeevMakelaardij.nl WWW.LEEVMAKELAARDIJ.NL
SPECIAAL VOOR LEZERS VAN DE NIEUWE STER: GRATIS ENERGIELABEL
Schakelt u Leev Makelaardij in dan ontvangt u tot en met december het verplichte energielabel gratis. Vermeld DNS26 in het contact met de makelaar.
DAKWERKEN DAKREPARATIES DAKREINIGING DAKCOATING VOEGEN ZINKWERK SCHOORSTENEN GEVELWERKEN UITKAPPEN STRALEN GEVELREINIGING IMPREGNEREN
UW WONING IN BETROUWBARE HANDEN! Wij zijn een klein bedrijf waar persoonlijk contact voorop staat! U heeft altijd direct contact met de eigenaar, dus geen miscommunicatie of tussenkomst van derden. Wij zijn gespecialiseerd in het reinigen, onderhouden en renoveren van uw dak, gevel of terras. Ook werken wij vakbekwaam, milieuvriendelijk en gebruiken uitsluitend A-kwaliteit en duurzame producten.
SCHEURHERSTEL
telefoon 043 790 10 76 of +31 (0)6 533 060 34 e-mail info@schneider-reiniging.nl adres Robert Schumandomein 2, Maastricht
WWW.SCHNEIDERBOUW-RENOVATIE.NL
SE VAGRAM D E N IE U W E S TE R
Twintig jaar Scharwyerveld, twintig jaar zorg met bezieling Woonzorglocatie Scharwyerveld in Maastricht bestaat twintig jaar. Reden voor Sevagram om eind deze maand feest te vieren met bewoners en de wijk. Het was Prinses Margriet die in 2006 de feestelijke opening verrichtte van een toen gloednieuw zorgcomplex. Twintig jaar later vervult Scharwyerveld nog steeds een belangrijke functie in de wijken Malberg en Caberg. DOOR: DE MEDIA EXPERTS BEELD: JEAN PIERRE GEUSENS
D
e entree van Schwarwyerveld is imposant te noemen. Rondom een atrium, waar plek is voor activiteiten en ontmoetingen liggen de aanleunwoningen. Het ontwerp van het gebouw zorgt ervoor dat bewoners makkelijk met elkaar in contact kunnen komen op de verschillende verdiepingen. Op de begane grond zijn belangrijke voorzieningen zoals dagopvang, fysiotherapie en de Gasterie met terras waar bewoners kunnen genieten van een hapje of drankje.
Audrey van der Weerden is teammanager Zorg binnen Scharwyerveld. “De locatie heeft 135 aanleunwoningen voor mensen die zelfstandig wonen, maar gebruik kunnen maken van de zorg van Sevagram. Daarnaast zijn er nog afdelingen voor intensievere zorg voor mensen die niet meer zelfstandig thuis kunnen wonen,” legt Audrey uit. “Scharwyerveld is een plek waar we mensen een goed thuisgevoel willen geven. De meeste bewoners groeiden op in de buurt en voor hen is het fijn om op latere leeftijd in een aanleunwoning te wonen of intensiever
30
zorg te krijgen in hun eigen buurt, vaak dicht bij familie. We zien ook dat mensen die ooit vertrokken uit Malberg of Caberg hier weer terugkeren.” Op 29 september wordt het 20-jarig jubileum van Scharwyerveld officieel gevierd. Niet alleen met bewoners en medewerkers, maar ook met de mensen uit de buurt. Voor een aantal medewerkers is het jubileum extra bijzonder. Zij werken al vanaf de start van Scharwyerveld in de zorglocatie. Ayfer Õzdemir als kok, Maud Lucassen als persoonlijk begeleider en Mieke Defesche aan de receptie. Alle drie
SE VAGRAM D E N IE U W E S TE R
de dames zijn het over één ding eens: het is een heerlijke plek om te werken. Maud: “De menselijke maat telt hier nog. Er is tijd om een gesprek te hebben met bewoners. Aandacht voor de mensen, dat is wat ik belangrijk vind. Dat bevestigt Ayfer ook. “Ik ben al 20 jaar kok in Scharwyerveld en het is voor mij elke dag weer fijn om ervoor te zorgen dat mensen kunnen genieten van een lekkere maaltijd. Voor veel mensen is de maaltijd ’s middags of ’s avonds een belangrijk moment van de dag. Daar kijken ze naar uit. Als ze dan ook nog laten weten dat het gesmaakt heeft word ik daar blij van. Mieke Defesche begon ooit als vrijwilliger binnen Scharwyerveld, maar is nu al jaren het vertrouwde gezicht achter de receptie en het eerste aanspreekpunt voor bezoekers. “De afwisseling maakt het werk zo leuk. Bij de receptie kloppen ook de bewoners aan, gewoon voor een praatje, voor een luisterend oor. Door mijn werk heb ik veel contact met iedereen. Je bent vaak op de hoogte van het lief en leed van
Prinses Margriet verrichte twintig jaar geleden de officiële opening van Scharwyerveld
Scharwyerveld is een plek waar we mensen een thuisgevoel geven mensen. Het fijne is dat we tijd en aandacht kunnen geven aan de mensen. Dat is wat alle drie de medewerkers die er vanaf het begin bij zijn bevestigen. “De menselijke maat telt hier nog,” zegt Maud.
Mieke Defesche, Audrey van der Weerden, Ayfer Õzdemir en Maud Lucassen bij een bewoner
Audrey van der Weerden noemt ook de verbinding met de buurt als een belangrijk punt. “Scharwyerveld is er niet alleen voor de bewoners, maar ook voor de buurt. De wijkpoli is hier gevestigd en het buurtnetwerk heeft er een vaste plek en organiseert activiteiten. Er wordt gekiend, er is een kaartclub en tijdens Halloween kunnen kinderen langs bij de bewoners. Ook in de Gasterie zijn buurtbewoners of familieleden welkom voor een drankje of hapje. We willen echt het thuisgevoel creëren.” De eerste bouwwerkzaamheden voor Scharwyerveld
31
K I N DE RBOE KE N WE E K D E N IE U W E S TE R
Kinderboekenweek Maastricht trapt af met groot Kinderboekenbal:
SPOT AAN voor kinderboeken! Van 30 september t/m 11 oktober staat Maastricht in het teken van verhalen, theater en kinderboeken. Na het succes van vorig jaar slaan de bibliotheek, het theater en samenwerkende boekhandels opnieuw de handen ineen voor de Kinderboekenweek Maastricht. Meer dan twintig activiteiten brengen kinderen dit jaar in de spotlight.
D
e feestelijke aftrap is op woensdag 30 september met een gratis, maar inmiddels uitverkocht, Kinderboekenbal in AINSI, met onder andere een theatervoorstelling van kinderboekenschrijver Paul van Loon & Andere Snuiters.
N A DI E REYHANI
Op vrijdag 2 oktober is het tijd voor Backstage bij de Bieb. Ga mee op tour met de directeur van de bibliotheek en neem een kijkje achter de schermen. Op zaterdag 3 oktober zijn kinderen tussen 6 en 9 jaar welkom bij boekhandel De Tribune waar singer-songwriter Nadie Reyhani aanwezig is. Verzin een songtekst over je favoriete personage en zing maar mee. Zaterdag 3 oktober is de Vertelvoor stelling: Ik ben hier. Het is een vertel voorstelling naar het gelijknamige boek van Joke van Leeuwen. Tijdens de Kinderboekenweek zijn er ook Meet & Greets. De eerste is zaterdag 3 oktober en is inmiddels uitverkocht. Yorick Goldewijk, winnaar van de Gouden Griffel is aanwezig om zijn boeken te signeren. Een dag later, op zondag 4 oktober is Dieuwertje Mastenbroek in boekhandel Dominicanen voor een Meet & Greet. Dezelfde dag kun je schitteren in de spotlight tijdens drie korte workshops in de Bibliotheek Maastricht.
33
PA U L VA N LO O N
Vrijdag 9 oktober is het Kinderboeken week Voorleesfeest. Verder zijn er tijdens de Kinderboekenweek nog tal van activiteiten, zoals een boekenmarkt, Muziek op Schoot, Vertellen met je handjes en is er op zaterdag 10 oktober een Museumnacht Kids. Vorig jaar vonden meer dan 1.000 kinderen hun weg naar de activiteiten van de Kinderboekenweek in Maastricht. De samenwerking bleek daarmee een groot succes en krijgt dit jaar een vervolg. Alle informatie staat op de website Kinderboekenweekmaastricht.nl en daar kun je ook je tickets reserveren.
BOEKHAN DE L DOM IN ICAN E N D E N IE U W E S TE R
34
BOEKHAN DE L DOM IN ICAN E N D E N IE U W E S TE R
Liefde op het eerste gezicht
20 jaar Boekhandel Dominicanen Ton Harmes was er rond de millenniumwisseling diep van doordrongen: er bestond geen betere plaats voor een boekhandel dan de ruim 700 jaar oude, leegstaande Dominicanenkerk in het hartje van Maastricht. Geen mooiere locatie ook. Het was een coup de foudre van een soort die iemand slechts een enkele maal geschonken wordt, als je geluk hebt dan ook nog. Ton Harmes wist hem op waarde te schatten. Boekhandel Dominicanen viert binnenkort zijn 20-jarig jubileum. Marianne Lubrecht sprak met directeur Ton Harmes en de sinds 2024 mededirecteur, Sylvia Harmes.[
de kerk het niet makkelijk gehad. Hij heeft in 1577 een flinke beeldenstorm te verduren gehad. Na de opheffing van de kloosters door de Fransen in 1796 wordt de Dominicanenkerk de parochiekerk voor de Sint-Jansparochie en wordt later aan de eredienst onttrokken. Dan verhuist een groot deel van de kerkinventaris – orgel, doksaal, marmeren herenbanken, beelden en schilderijen, en maar liefst zeven barokke preekstoelen – naar de Sint-Servaaskerk. De kerk doet vóór 1901-02 een tijd dienst als slachthuis. Vervolgens wordt de kerk ingericht als keuringslokaal, expositieruimte (voor een slangententoonstelling maar ook weelderige bloemententoonstellingen die op koninklijk bezoek kunnen rekenen), boksarena, autoshowroom, concertzaal, reservedepot van de dienst Stadsarchief en -bibliotheek, kindercarnavalstempel, en fietsenstalling. En toen liep Ton Harmes voorbij. Hij werd verliefd. Harmes woont dan met zijn gezin in Deventer. Echtgenote Corina staat positief tegenover een verhuizing naar Maastricht, dochter Sylvia is aanvankelijk afwijzend. Ze heeft het leuk in Deventer, met haar school en vriendinnen. ‘Maar al snel kreeg ik van haar een aantal Maastrichtse woningen die op Funda stonden doorgestuurd,’ zegt Ton Harmes. En de knoop wordt doorgehakt wanneer Sylvia bedingt dat met de verhuizing haar grootste wens in vervulling zou gaan: een blonde labrador. Daisy. ‘Zonder Daisy geen Boekhandel Dominicanen,’ zegt Sylvia lachend.
‘De kerk doet iets met je,’ zegt Ton Harmes. ‘Hoe druk het ook is in de boekhandel, bij het binnenstappen vertraagt je pas vanzelf en wordt je blik omhooggevoerd, naar de hoge zuilen, het licht dat door de spitsboogvensters naar binnen valt. Dat hoef je niet te benoemen, of zelfs te verklaren, je hoeft het alleen te ervaren. En dat is dan ook precies de kracht van de locatie.’
De gemeente Maastricht en andere betrokken partijen staan welwillend tegenover het initiatief om hier een vestiging van de boekenketen Selexyz te vestigen, met Harmes aan het roer. Tussen 2001 en 2006 wordt de weg bereid voor een zorgvuldige restauratie en herinrichting van de monumentale ruimte. Zo werd de vloer van de kerk werd gelicht, en drie meter uitgegraven. De inrichting van de kerk was een uitdaging. ‘Als winkelier denk je in horizontale vlakken, terwijl de essentie van de gotiek een verticale gerichtheid is,’ verklaart Harmes. De oplossing wordt in 2004 aangedragen door architectenbureau Merkx+Girod met het voorstel van de plaatsing van een uit twee verdiepingen bestaande zwarte stalen, beloopbare constructie. Het geheel oogt transparant. ‘Je zou er twee dertig meter lange en een kleine acht meter hoge boekenkasten in kunnen zien,’ zegt Sylvia Harmes. Een gouden greep: de asymmetrisch geplaatste constructie binnen de driebeukige gotische kerk straalt harmonie uit. Ook komt er een nieuwe beeldbepalende entree: twee scharnierende panelen van ruim 1200 kilo staal die samen een uitvergroot boek vormen met daarop in 25 talen het woord ‘boek’. De boekhandel trekt op mondiaal niveau de aandacht als geslaagde herbestemming van kerkelijk erfgoed. ‘God zij dank,’ kopt de Frankfurter Algemeine vol bewondering.
Het leven is niet aan deze kerk voorbijgegaan, zou je kunnen zeggen. Na de inzegening van de Dominicanenkerk in 1294 heeft
In 2006 wordt Selexyz Dominicanen geopend. Economisch gaat het het bedrijf niet voor de wind: het moederbedrijf gaat in 2012
DOOR: MARIANNE LUBRECHT
T
on Harmes, Maastrichtenaar van geboorte, was niet eens voor zichzelf op zoek naar een bedrijfsruimte in Maastricht, maar deed dat samen met de directie van boekenketen Boekhandelsgroep Nederland, de voorloper van Selexyz. Het oog was op de Entre Deux gevallen. Na afloop van de bezichtiging passeerde het gezelschap de verkommerde Dominicanenkerk, waar een slangententoonstelling werd gehouden. Ton Harmes werd – en wordt nog steeds – diep geraakt.
35
BOEKHAN DE L DOM IN ICAN E N D E N IE U W E S TE R
failliet, maakt een doorstart en fuseert met De Slegte tot Polare. In 2014 kan ook dit moederbedrijf niet anders dan het faillissement aanvragen. ‘Dat betekende zo goed als het einde van de Maastrichtse vestiging,’ verklaart Harmes. Een kantelmoment ontstaat wanneer Harmes de vraag “kunnen en willen we het zelf doen” met een ja beantwoordt. Hij zet een reddingsactie op poten. Door een succesvolle crowdfundingsactie – ‘echt gedragen door Maastrichtenaren’ – lukt het hem de winkel uit de boedel aankopen. Vanaf dan is de Harmes directeur-eigenaar van Boekhandel Dominicanen. De sensatie van vrijheid overvalt hem, terwijl je toch altijd, nooit niet, de verantwoordelijk met je meedraagt. ‘We hebben geen hoofdkantoor, we zíjn het hoofdkantoor.’ De boekhandel, voelt Harmes dan meer dan ooit, moet een zogenoemde derde plaats zijn, de plek waar je naast je thuis en je werk het liefst wilt zijn, waar je op adem kunt komen. Waar je altijd welkom bent. ‘Overigens ook met je hond,’ vult Sylvia aan. ‘Die gedragen zich onberispelijk. Er is af een toe een hoorbaar meningsverschil, een blafje hier, een blafje daar, en jaren geleden heeft een jonge hond in de afdeling Engelstalige literatuur een plasje gedaan, maar dat is het dan ook wel.’
SY LV I A & TO N H A RM ES
Een aantal jaren geleden krijgt Sylvia, die na de studie HRM en bedrijfskunde een prettige leidinggevende functie heeft, door haar vader de vraag voorgelegd mee te willen denken over de opvolging van Boekhandel Dominicanen en de inmiddels verworven vestigingen in Heerlen en Sittard. ‘Er zijn geen foute antwoorden,’ voegt hij daaraan toe. ‘Hoewel ik altijd van mening ben geweest dat je niet bij je vader moet gaan werken, omdat je dan altijd “de dochter van” bent, ben ik daarop teruggekomen,’ zegt Sylvia Harmes. Lang verhaal kort: ‘Ik besloot de winkel van binnenuit te leren kennen. In korte tijd heb ik ongelooflijk veel geleerd. Als een spons heb ik alles in me opgezogen. En uiteindelijk wist ik: ik zou mijn vader willen opvolgen. En dat opvolgingsproces zullen we binnenkort, op 1 januari 2027, afronden. Mijn focus ligt op de toekomstbestendigheid van boekhandels én, net als bij mijn vader, de boekhandel als culturele ontmoetingsplek. Lezingen, exposities, gastheerschap voor evenementen, het kan allemaal.’ Nog even terug naar de visionaire liefde van Ton Harmes voor de Dominicanenkerk als boekhandel-plus. Die liefde heeft hij niet alleen gedeeld met Sylvia, maar ook met talloze bezoekers. Dat gedeelde liefde vermeerderde liefde betekent, is in augustus 2025 maar weer eens aangetoond toen Boekhandel Dominicanen door het platform ‘1000 Libraries’ tot mooiste boekhandel ter wereld werd verkozen. Vanwege zijn allure. Zijn gelaagde schoonheid. Zijn warme, uitnodigende armen. Zijn vrijheid. Zijn elan.
36
OP EN MO N UME N TE N DAGE N 2 02 6 D E N IE U W E S TE R
MOSASAURUS
M U S E U M VA N D E VE RB E E L DIN G
ST. M AT T H I A S K E RK
S AP P I COU R
TONGE R SEWEG BEGRAAF P L AAST
WAAL SE K E RK
U
itermate tevreden is Ad Veenhof, voorzitter van de Open Monumentendagen Maastricht, met de laatste editie van 12 en 13 september 2026 waarvoor een programma is samengesteld van bijna 50 activiteiten. ‘Veerkrachtig verleden’ was het thema, en dat is op een door het publiek blijkbaar zeer gewaardeerde manier uitgewerkt. ‘Sommige onderdelen waren al op de dag dat ze op de website werden gezet volgeboekt. Voor de bezichtigingen van de Lomelefebrik op het terrein van Sappi waren de 180 plaatsen in no time weg. Soms kwamen mensen op de bonnefooi, in de hoop toch nog mee te kunnen doen. Dat zegt iets over trots van Maastrichtenaren op hun stad – de tweede monumentenstad van Nederland – en hun levendige belangstelling voor hun erfgoed. Die enthousiaste saamhorigheid, daar doen we het voor. We gaan binnenkort weer een begin maken met de voorbereiding van de Open Monumentendagen 2027. De eerste aanbieder van een nieuwe locatie heeft zich al gemeld! ’ BEELD: GEA DEKKERS, KRIS FÖRSTER, MARIANNE LUBRECHT & AD VEENHOF
37
N OSTALGIE D E N IE U W E S TE R
Maastricht zit vol verhalen. In deze vaste rubriek nemen we je mee langs een bijzonder stukje Maastrichtse geschiedenis. DO O R : STEFAN VRANCKEN
RECHTSTRAAT
Waar het zonnescherm aan de gevel hangt, vinden we tegenwoordig Le Courage (Rechtstraat 81), het restaurant van Nigel Hitches. In 1909, bijna een eeuw voordat Nigel in de Rechtstraat neerstreek, verhuisde broodbakker Mathijs Joannes Machiel Smeets naar dit adres, samen met zijn echtgenote Antonetta Flos en hun vijf kinderen. Ook zijn brood- en banketbakkerij vestigde hij op dit adres. In 1932 droeg Smeets zijn onderneming over aan Jan Hilverda. In 1969 opende het echtpaar Mingels-Severens aan de Rechtstraat 81 café-friture Pico-Bello.
R
echts van Le Courage is La Baracca gevestigd (Rechtstraat 83), het tapasrestaurant van Shirley Scholten. Op dit adres overleed op 28 mei 1916 Catharina Hubertina Troquay, de tweeënzestigjarige echtgenote van Bartholomeus Mattheus Paanakker. Opmerkelijk genoeg was zij ook op dit adres geboren. Op 8 november 1853 kwam zij hier ter wereld als dochter van de broodbakker Willem Bartholomeus Troquay en Agatha Jeukens. Na het overlijden van haar echtgenoot in 1880 zette Agatha Jeukens de broodbakkerij aan de Rechtstraat 83 voort.
Rechtstraat (81 en hoger), in 1957 gefotografeerd door G.Th. Delemarre | Beeld: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, documentnummer 52.003
Catharina Hubertina Troquay en Bartholomeus Mattheus Paanakker woonden na hun huwelijk in Arnhem, de geboortestad van Bartholomeus Mattheus. Daar werden hun kinderen geboren. Na het overlijden van Agatha Jeukens in 1909 verhuisde het echtpaar Paanakker-Troquay vanuit Arnhem naar de Rechtstraat 83. In 1918, twee jaar na het overlijden van Catharina Hubertina Troquay, verhuisde haar weduwnaar terug naar zijn geboortestad.
38
N OSTALGIE D E N IE U W E S TE R
KOESTRAAT 3
In het pand helemaal links (Koestraat 3) is tegenwoordig Taverna La Vaca gevestigd. Hier kun je genieten van authentieke gerechten uit de Zuid-Europese volkskeuken. Toen deze foto in 1962 werd gemaakt, was op het adres Koestraat 3 ’t Pömpke gevestigd, een winkel waar onder meer boekenkasten en wandrekken van het merk Pilastro werden verkocht, maar ook glas- en aardewerk. De winkel werd in 1957 geopend. In 1969 opende de familie Vriezelaar op dit adres de Apollo 11 Bar. Een jaar later opende daar de Soerabaja-Bar.
V
oordat in 1957 ’t Pömpke zijn deuren opende, was hier de slagerij gevestigd van de in Eygelshoven geboren Johan Lodewijk Franssen en de Maastrichtse Hubertina Martin. Zij trouwden in 1936. Op 15 juni 1945 beviel Hubertina van een levenloos jongetje. Volgens een annonce in de Gazet van Limburg gaf het bedroefde echtpaar hun zoontje de namen Joseph Maria Leonard. Op 18 juni werd in de Onze-Lieve-Vrouwekerk een engelenmis gehouden. In december 1956 verhuisde het echtpaar Franssen-Martin de slagerij naar het Old Hickoryplein. In december 1970 droegen zij de slagerij over aan de heer Verhey. Ook het echtpaar Maria Hubertus Leo Bongaarts en Isabella Aldegonda Miesen had een slagerij in de Koestraat 3. In 1906 vestigden zij zich op dit adres. Isabella Aldegonda overleed in 1933. Haar echtgenoot volgde drie jaar later. Hij woonde toen nog steeds aan de Koestraat 3. Vermoedelijk ging de slagerij daarna over op het echtpaar Franssen-Martin.
Koestraat 3, in 1962 gefotografeerd door G.Th. Delemarre | Beeld: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, documentnummer 73.048
39
UIT TIPS D E N IEU W E S TER
Concerten met Michelle Lynne (piano) en Andrew Briggs (cello)
Gratis streekproductenfestival ‘Proef je regio’ in MECC Na een succesvolle eerste editie keert Proef je Regio op zondag 4 oktober terug naar MECC Maastricht. Proef je Regio werkt hierin samen met Streekproductenplein, de community achter het lokale voedselnetwerk in de regio. Als partner van het festival brengt Streekproductenplein zo’n 25 streekproducenten samen op de streekproductenmarkt. Tijdens het festival wordt bovendien het STREEK-platform gelanceerd.
ZATERDAG 26 SEPTEMBER 2026
Op zaterdag 26 september om 19:30 opent Opus 16 Concerten het concertseizoen 2026/2027 met een avond vol grote kamermuziek. Pianiste Michelle Lynne en cellist Andrew Briggs brengen een programma met Rachmaninoffs Sonate voor cello en piano op.19 en het Lamento van James Simon, de Joods-Duitse componist wiens muziek nog altijd te weinig wordt gehoord. Daarnaast kan het publiek genieten van muziek van Paganini en van de Canadese componist Edward Enman. Rachmaninoffs sonate geldt als een van de grote werken uit het cello-repertoire: weelderig, romantisch en technisch veeleisend voor beide musici. Daarnaast klinkt hedendaags werk van Edward Enman, en het Lamento van James Simon, een componist die tijdens de Tweede Wereldoorlog omkwam in Auschwitz en wiens muziek de afgelopen jaren stap voor stap wordt herontdekt. In het voorprogramma zullen studenten van het Conservatorium Maastricht optreden. Andrew Briggs Geprezen als “een artiest met een reputatie die snel groeit en een veelbelovende toekomst” (The Well-Tempered Ear) tijdens het Radio France Montpellier Festival, in Carnegie Hall en op grote Europese festivals. Briggs studeerde af aan Juilliard, is gevestigd in Parijs en treedt op als solist, kamermusicus en aanvoerder in het orkest. De Canadese pianiste Michelle Lynne is artistiek leider van de “Opus 16 Concerten” en docent aan Codarts, Rotterdam. Ze geeft masterclasses en met grote regelmaat concerten in het buitenland en is medeoprichter van The Fearless Artist Mastermind.
ZONDAG 4 OKTOBER 2026
Met het STREEK-Platform, ontwikkeld door Beter Bij Ons, ontstaat één online plek waar in de hele regio besteld kan worden bij verschillende korte keten-initiatieven, boerderijwinkels en producenten. Producenten en winkels kunnen eenvoudig hun eigen online shop aanmaken en verkopen aan zowel B2C- als B2B-klanten. Tijdens ‘Proef je Regio’ staan smaak, ontmoeting en beleving centraal. Bezoekers maken kennis met de mensen achter de streekproducten en ontdekken de veelzijdigheid van de Limburgse streek. Naast de streekproductenmarkt kunnen bezoekers genieten van inspirerende kookdemonstraties met streekproducten en deelnemen aan een wijnproeverij. Ook aan de jongste bezoekers is gedacht. Zij kunnen zich laten schminken en kennismaken met dieren van de kinderboerderij. De activiteiten voor kinderen sluiten aan bij Dierendag, die op 4 oktober wordt gevierd. Proef je Regio vindt plaats op zondag 4 oktober 2026 van 12.00 uur tot 16.00 uur in MECC Maastricht.
Locatie: Kapel Opveld, Veldstraat 20, 6227 SZ, Maastricht Toegang: 22,00 euro (inclusief 1 consumptie) – verkrijgbaar aan de zaal of via Theater aan het Vrijthof of via www.opus16concerten.nl. Kinderen t/m 12 jaar gratis. Studenten € 5,00.
40
UIT TIPS D E N IE U W E S TE R
In Lanaken is het REUZE-leuk!
24 EN 25 JANUARI 2027
Op zaterdag 26 september wordt het centrum van Lanaken dé place to be voor levensgenieters en gezelligheidszoekers. Neem deel aan het grootste ontbijt dat je ooit gezien hebt, ideaal om samen met familie en vrienden de dag goed te starten.
26 SEPTEMBER 2026
Niemand minder dan Jacques Vermeire maakt zijn opwachting als zijn legendarische typetje DDT, goed voor een flinke dosis humor en entertainment. Daarnaast zorgen De Zingende Mannen en koninklijke harmonie Weergalm Der Maas voor de perfecte muzikale omkadering, zodat de sfeer er van bij het eerste moment goed in zit.
Zing (nog) één keer mee voor SONDA… en maak het verschil
Mis dit smakelijke en vrolijke evenement niet en beleef een onvergetelijke ochtend in het hart van Lanaken! Wanneer: 26 september 2026 van 10 uur tot 12 uur
Wat in 2008 begon als een benefietconcert voor Malawi groeide uit tot een bijzonder muzikaal project: Beautiful Songs for Beautiful Children.
Waar: Stationsstraat Lanaken Informatie: www.lanaken.be/ activiteiten/reuze-ontbijt
Elke twee à drie jaar brachten het Maastrichts Universiteitskoor en een speciaal samengesteld Malawi-projectkoor, beide o.l.v Wim Vluggen, prachtige Afrikaanse muziek ten gehore in de sfeervolle Sint-Agathakerk in Eys. Het projectkoor bestaat telkens uit enthousiaste zangers en zangeressen uit Zuid-Limburg en België. Ervaring is niet nodig: iedereen die graag zingt, is van harte welkom.
Expositie Angela de Vrede Angela heeft veel illustraties gemaakt voor Het Limburgs Landschap. De stichting heeft haar waardering voor haar enorme werk en hartstocht voor de natuur getoond door in Kasteeltuinen Arcen een boom te planten met het titelbordje: Angela de Vrede. Zij is in 2022 overleden.
Van 17 oktober tot 16 januari repeteren we tijdens 8 repetities een programma met negen inspirerende Afrikaanse liedjes. Op 21 januari de generale repetitie en op 24 en 25 januari 2027 sluiten we af met twee bijzondere concerten in Eys.
Tot en met 17 oktober T/M 17 OKTOBER 2026 worden werken van haar geëxposeerd in de Boekhandel Dominicanen Maastricht: vooral aquarel len, de techniek die Angela perfect beheerste en voor illustraties gebruikte en later ook voor autonoom werk. In de expositie kun je genieten van de verrassende manier waarop zij natuur en gevoelens artistiek weergeeft.
Dankzij de opbrengsten van de eerdere concerten kon in Mzuzu (Malawi) het Sonda Vakopleidingsinstituut worden opgebouwd. Daar krijgen jongeren de kans een vak te leren zoals: metselen, lassen, houtbewerking, kappersvak, mode en kleding maken of het installeren van zonnepanelen. Met een diploma op zak bouwen zij aan een toekomst in een van de armste landen ter wereld. Universiteitskoor een onvergetelijke grande finale met Siya Hamba en Shosholoza. Nodig ook vrienden, familie of collega’s uit om mee te doen. Hoe groter het koor, hoe groter het verschil dat we kunnen maken. De inschrijvingskosten zijn maar dertig euro. Doe mee. Zing mee. Geef jonge meiden in Malawi een toekomst.
Deze expositie wordt georganiseerd door de Stichting Angela de Vrede (www.angeladevrede.nl). De opbrengst van verkoop wordt besteed aan de ondersteuningvan jonge illustratoren, via de Angela de Vrede Prijs.
Aanmelden en verdere informatie bij Renate Provaas via: malawiprojectkoor@gmail.com
41
THE M A HISTORIE D UW R DE EN NIE IEU WE E SSTE TER
De notaris verbreekt de zegels DOOR STEFAN VRANCKEN
Een portret van erfstadhouder Willem V, geschilderd door Johann Georg Ziesenis (1716-1776). In het huis van de weduwe Ross hing onder meer een portret van de prins van Oranje, waarschijnlijk voorstellende Willem V. Beeld: Public Domain, Wikimedia Commons
42
THE M A HISTORIE D UW R DE EN NIE IEU WE E SSTE TER
Op 26 mei 1785 overleed de drieëntachtigjarige Lucretia Petronella ten Hage. Zij woonde aan het Vrijthof en was al ruim vijftien jaar weduwe van Urbanus Ross. Haar echtgenoot was als plaatsmajoor belast met het dagelijkse militaire bestuur en de handhaving van de orde binnen de vestingstad Maastricht.
E
en dag na haar overlijden betrad notaris Melghior Corstius het woonhuis van de weduwe Ross. Hij werd onder meer vergezeld door Johan Petrus Petit, die door Lucretia Petronella ten Hage tot executeur-testamentair was benoemd. Tijdens het bezoek verzegelde de notaris alle kasten en laden in het sterfhuis. Daarmee werd voorkomen dat bezittingen uit het sterfhuis zouden worden weggenomen.
verleden gebruikt geurwater. Het werd ook wel Loderein genoemd. Loderein was een kostbare vloeistof die vooral door welgestelde mensen werd gebruikt. In het doosje bevond zich een sponsje of watje met geurwater, waarmee de huid kon worden gedept. Dergelijke doosjes werden door vrouwen bij zich gedragen.
Een graf in de Sint-Janskerk Op 30 mei, vier dagen na haar overlijden, vond de uitvaart van de weduwe Ross plaats. Omdat zij tot het protestantse deel van de bevolking behoorde, kreeg zij een graf in de Sint-Janskerk. In het begraafregister van de kerk is vermeld dat zij begraven werd in de koorkelder, een plek waar vooral welgestelde inwoners van Maastricht hun laatste rustplaats vonden. Op 14 juni, twee weken na de begrafenis, keerde notaris Corstius terug naar het sterfhuis aan het Vrijthof, samen met de executeur-testamentair en twee getuigen. Ditmaal om een begin te maken met de inventarisatie van de bezittingen van de weduwe Ross. Kamer voor kamer begaf de notaris zich door het huis aan het Vrijthof en verbrak hij de door hem aangebrachte zegels. De notaris had meerdere dagen nodig om alle bezittingen in kaart te brengen. Alles wat hij aantrof, werd nauwgezet genoteerd. Niets ontsnapte aan de aandacht van notaris Corstius.
Uitzicht over het Vrijthof De voorkamer van het huis had uitzicht over het Vrijthof. In deze kamer bevond zich een grote hoeveelheid schilderijen, waaronder familieportretten. De aanwezigheid van twee portretten van de prins en prinses van Oranje wijst mogelijk op orangistische sympathieën. Waarschijnlijk waren dit portretten van erfstadhouder Willem V en zijn echtgenote, Wilhelmina van Pruisen. Ook een portret van baron van Aylva, die tot zijn overlijden in 1772 de militaire gouverneur van Maastricht was geweest, sierde de voorkamer. De notaris had meerdere bladzijden nodig Een van de pagina’s van de akte van notaris Corstius (1785). om de enorme rijkdom in de voorkamer te beschrijven. Een met zijde beklede armstoel, een bevond zich kostbaar zilverwerk, waaronder staande klok, Chinees porselein, koffie- en kandelaars, een poederdoos, lepels, vorken, theekopjes, kopjes voor het drinken van messen, een knipbeurs en een snuifdoos. In de buffetkast bevond zich ook een zilveren warme chocolade, Chinese dienbladen en mergboor. Een mergboor werd gebruikt om een bureau: er kwam geen einde aan. merg uit gekookte beenderen te halen. Merg werd beschouwd als een lekkernij. Een boekenkast vol verre werelden De boekencollectie van de weduwe Ross trok De grote welvaart van de weduwe Ross blijkt mijn bijzondere aandacht. Of de collectie onder meer uit het bezit van een zilveren aangelegd werd door Urbanus Ross of door eau de la reine-doosje. Dit was een in het Lucretia Petronella ten Hage blijkt niet uit
Een hemelbed In de slaapkamer van de weduwe bevond zich onder meer een hemelbed met blauwe bedgordijnen. Twee kristallen kroonluchters met koperen blakertjes zorgden voor de verlichting. In meerdere grote spiegels, waaronder een exemplaar met een vergulde lijst, had Lucretia Petronella zichzelf bewonderd tijdens haar leven. De notaris opende een buffetkast in de slaapkamer. Hierin
43
THE M A HISTORIE D UW R DE EN NIE IEU WE E SSTE TER
de inventaris. Notaris Corstius noteerde onder meer de aanwezigheid van een atlas. Diverse werken van de Nederlandse dichter, jurist en politicus Jacob Cats (1577-1660) behoorden tot de boekencollectie. Ook woordenboeken en religieus georiënteerde boeken bevonden zich in de boekenkast, evenals geneeskundige boeken en geschiedenisboeken. Reisbeschrijvingen ontbraken niet in de boekencollectie. In een tijd waarin de wereld buiten Maastricht voor de meeste mensen ver weg was, boden dergelijke boeken een venster op verre en vaak onbekende werelden. Tot de boekencollectie behoorden onder meer de reisbeschrijvingen van Jean Dumont (1667-1727). Dumont had door grote delen van Europa en het Ottomaanse Rijk gereisd. Hij beschreef niet alleen de steden en monumenten die hij bezocht, maar ook de mensen, hun gebruiken, godsdiensten en levenswijze. Tussen de boeken stond ook ’t Groot Waerelds Tafereel van Jacobus Basnage (1653-1723), een overzicht van de geschiedenis, landen, volkeren en godsdiensten van de wereld. Ook een reisverslag van Samuel de Champlain (ca. 1570-1635) behoorde tot de nalatenschap. De Franse ontdekkingsreiziger en cartograaf verkende in het begin van de zeventiende eeuw delen van NoordAmerika. Zijn geschriften boden Europese lezers een beeld van de voor hen grotendeels onbekende wereld van Nieuw-Frankrijk, met beschrijvingen van het landschap, de natuur en de inheemse bevolking. Schilderkunst Uit de beschrijving van de boeken blijkt dat in het huis aan het Vrijthof een grote belangstelling voor schilderkunst bestond. Zo behoorde tot de collectie een exemplaar van de Catalogus of Naamlijst van Schilderijen van Pieter ter Westen, een in 1779 verschenen overzicht van schilderijen die gedurende enkele decennia in Holland waren verkocht, met vermelding van hun prijzen. Ter Westen (1714-1798) was zelf schilder. Zijn catalogus was een belangrijk naslagwerk voor liefhebbers en verzamelaars van schilderkunst. Ook de aanwezigheid van twee delen van De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen wijst op een grote belangstelling voor schilderkunst. Het werk werd geschreven door de schilder Arnold Houbraken (1660-
Een portret van een vrouw uit een welgesteld milieu die warme chocolade drinkt, geschilderd door Jean Chevalier (1725-1790). Uit de beschrijving van de bezittingen van de weduwe Ross blijkt dat ook zij en haar gasten warme chocolade dronken. Beeld: Public Domain, Wikimedia Commons
1719) en verscheen in drie delen tussen 1718 en 1721. De reeks bevat honderden biografieën van kunstenaars uit de zeventiende eeuw. Het dagelijks leven in de stad De beschrijving van de bezittingen van de weduwe Ross is te omvangrijk om er in dit verhaal volledig aandacht aan te besteden. Wat notaris Corstius aantrof in het huis aan het Vrijthof geeft ons ruim 240 jaar later een opmerkelijk inkijkje in het dagelijks leven van een welgestelde weduwe in het achttiende-eeuwse Maastricht. De akte van notaris Corstius uit 1785 is niet uniek in zijn soort.
44
Het archief van de Maastrichtse notarissen uit de achttiende eeuw bevat vele honderden van dit soort akten. Maastrichtse notarissen beschreven bovendien niet alleen de bezittingen van welgestelde inwoners, maar ook die van mensen uit andere sociale milieus. Een bestudering van deze boedelbeschrijvingen kan ons dan ook veel leren over het dagelijks leven in de stad.
MIE MESTRE E CH D E N IEU W E S TER
DE FAVORIETEN VAN...
Ron Weyzen
Voorzitter van de Mestreechse Hierezitting
Elke maand vragen we een bekende Maastrichtenaar naar zijn of haar favorieten. Deze maand: Ron Weyzen, mede-eigenaar Soeverein Hypotheken en voorzitter van de Mestreechse Hierezitting.
RO N W E Y Z E N
Gelukkig zijn er nog een paar restaurants in de stad die Crêpe Suzette nog serveren. Favoriete restaurant: Sjiek Kookpunt aan de Hoogbrugstraat in Wyck. Je proeft er de authentieke Italiaanse keuken. Eigenaar Frans Schulkens kiest voor pure ingrediënten en serveert heerlijke Italiaanse wijnen.
Mooiste plek van Maastricht: Het Jekerdal. Persoonlijk vind ik dat een van de mooiste plekken van Maastricht. Met de Apostelhoeve boven op de berg, denk je toch echt dat je in het buitenland zit. Het uitzicht over het dal is fenomenaal. Favoriete vakantieland: Italië. Eigenlijk is het hele land voor mij favoriet en niet een bepaalde regio. Je kunt er heerlijk eten en drinken, genieten van de natuur maar ook prachtige steden met veel historie bezoeken.
Favoriete wijn: Heb geen favoriet, drink eigenlijk alles. Erg he. Lekkerste gerecht: Crêpe Suzette. Vroeger stond dit nagerecht in ieder restaurant op de kaart, maar tegenwoordig is het bijna helemaal verdwenen.
Hobby’s: Geen echte hobby. Ik reis graag, maar dan het liefst met eigen auto. Mijn grootste hobby is eigenlijk mijn werk. En natuurlijk de organisatie van de Mestreechse Hierezitting. Trots op: Mijn vrouw Caroline en de kinderen Raymonde en Ross.
Mijn favoriete café: Dat zijn er twee,Tribunal aan de Tongersestraat en Café
45
De Karkol in de Stokstraat. Het zijn ontmoetingsplekken voor jong en oud, student of ondernemer, toerist buurt bewoner. Iedereen voelt er zich thuis. Er zijn helaas in Maastricht nog maar weinig echte bruine kroegen, dus deze zaken moeten we koesteren. Maastricht is de afgelopen 40 jaar veranderd. In positieve of negatieve zin? Maastricht is veel drukker geworden met alle dagen toerisme dat heeft positieve en negatieve gevolgen. Voor mij is het vooral op een zondag ochtend in de binnenstad waar ik opgroeide nog steeds zalig om er te wandelen. Leukste evenement van Maastricht. De Mestreechse Hierezitting. Komende zitting voor de 25e keer. Nog steeds vanwege een fantastisch publiek een genot om samen met Roger, Jean Pierre en Danny te mogen organiseren.
STI C HTI NG MAASTRICHT V ESTIN GSTAD D E N IE U W E S TE R
46
STI C HTI NG MAASTRICHT V ESTIN GSTAD D E N IE U W E S TE R
Gouden jubileum voor Stichting Maastricht Vestingstad
“Iech bin ‘nne echte Mestreechteneer, mer dit kòs iech neet” In het weekend van 5 september was het een drukte van jewelste rondom Museum De Helpoort en rondeel De Vief Köp, gelegen in de schaduw van de Sterre der Zee. Onder een stralende zon konden liefhebbers van cultureel en historisch erfgoed hun hart ophalen tijdens de viering van het 50-jarig jubileum van de Stichting Maastricht Vestingstad (SMV). DOOR: MARGRIET HOOGEN BEELD: LUC HOMMES
N
iet alleen was Museum De Helpoort gratis te bezoeken, ook het rondeel De Vief Köp kon zonder entree worden bezichtigd. Daarnaast waren leden van de Stadsschutterij en ’t Meestreechs Rizzjemint aanwezig om nog meer kleur te geven aan deze feestelijke gelegenheid. De open dag was een succes, getuige de lovende reacties van bezoekers. Vooral veel Maastrichtenaren bleken geen idee te hebben van wat dit cultureel erfgoed voor de stad betekent. Meermaals klonk dan ook de verbaasde reactie: “Iech bèn eine echte Maastrichtenaar, meh dit kende iech neet.” Voor de Stichting Maastricht Vestingstad was de komst van de voorzitter van de landelijke Duitse organisatie voor vestingonderzoek en -behoud een mooie erkenning. “Voor ons als ‘klein’ SMV voelde dit toch als een stuk erkenning”, vertelt Koos Consten, al ruim twintig jaar voorzitter van de Stichting Maastricht Vestingstad. De Trichter Koos werd tijdens het jubileum, tot zijn grote verrassing, samen met medeoprichter van het SMV, Jos Notermans, onderscheiden met De Trichter. Dit is een blijk van waardering van de gemeente voor inwoners die zich op bijzondere wijze voor de stad inzetten.
47
“Ik wist dat Jos De Trichter zou ontvangen; de aanvraag had ik zelf mede verzorgd. Maar dat ik er ook een zou krijgen, daar had ik echt niet op gerekend.” Koos benadrukt dat hij weliswaar De Trichter heeft ontvangen, maar dat deze onderscheiding eigenlijk bedoeld is voor de ruim veertig vrijwilligers waarop de Stichting Maastricht Vestingstad al sinds jaar en dag drijft. Fundament “Onze vrijwilligers vormen het fundament onder de Stichting Maastricht Vestingstad. Helaas wordt vrijwilligerswerk vaak ten onrechte bestempeld als ‘onprofessioneel’. Onze vrijwilligers beschikken echter niet alleen over de benodigde vaardigheden, maar doen hun werk ook met passie. Zonder overdrijving kun je zeggen dat zij met al hun inzet en professionele expertise ervoor zorgen dat dit stuk Maastrichts erfgoed niet verloren gaat. En dat doen ze niet alleen door het geven van rondleidingen of het organiseren van evenementen, maar ook door mee te denken over hoe we ook in de toekomst aantrekkelijk blijven voor bezoekers. Jaarlijks ontvangen we inmiddels zo’n 3.000 bezoekers. Er ligt dan ook een pittige klus op ons te wachten. We willen de interactieve presentatie verder uitbreiden en deze ook in meerdere talen aanbieden. Maar met de inzet waarmee onze vrijwilligers hieraan
STI C HTI NG MAASTRICHT V ESTIN GSTAD D E N IE U W E S TE R
werken, zie ik ook dit project vol vertrouwen tegemoet.” Vestingmuseum Koos Consten heeft in zijn twintig jaar als voorzitter de Stichting Maastricht Vestingstad stevig op de kaart gezet. “Ons doel is om de vestingwerken als cultureel en historisch erfgoed van Maastricht breed onder de aandacht te brengen en daarmee bij te dragen aan het behoud van de vestingstad Maastricht. Zo hebben we in 2017 in de dertiende-eeuwse Helpoort, de oudste nog bestaande stadspoort van Nederland, het Vestingmuseum Maastricht gehuisvest. Daarmee willen we bezoekers een breed beeld geven van de militaire geschiedenis van de stad.” Wie het museum wil bezoeken, moet niet slecht ter been zijn. De entree vergt enige inspanning: lage, uitgesleten treden en lage plafonds van dit ruim 700 jaar oude, sfeervolle gebouw contrasteren met de moderne en aansprekende manier waarop het museum zich over drie verdiepingen presenteert. Aan de hand van mooie artefacten, maar ook via interactieve schermen krijgt de bezoeker een goed beeld van de geschiedenis van Maastricht. Sponsoren Koos vervolgt: “Onze doelstelling verwezenlijken is niet altijd even gemakkelijk, zeker omdat we zonder subsidie werken. Dat laat meteen zien hoe belangrijk onze vrijwilligers voor de stichting zijn. Voor onze inkomsten zijn we voor een groot deel afhankelijk van sponsoren, de opbrengsten van de rondleidingen en de donaties van de Vrienden van de Vesting voor wie we daarvoor zeer erkentelijk zijn. Maar we hebben ook te maken met externe partijen, zoals de gemeente, Monumentenzorg en andere ondersteunende landelijke of gemeentelijke instanties die zich bezighouden met het in stand houden van cultureel erfgoed. De afgelopen vijftig jaar is echter wel gebleken dat we daarin onze weg hebben gevonden.” Lachend voegt hij eraan toe: “Linksom of rechtsom. Immers samen kom je verder.” Maastrichts erfgoed Over de activiteiten van de SMV zegt Koos: “Onze vrijwilligers verzorgen niet alleen de rondleidingen door het Vestingmuseum, maar zijn ook te vinden in het Frontenpark, de kazematten, bij Fort Willem I en in het gebied rond de Helpoort. Vrijwilligers kunnen bij ons een opleiding volgen tot museumhost en gids.
Wat we ook belangrijk vinden, is educatie. Zo hebben we schoolprojecten opgezet voor groepen 7 en 8. We willen kinderen op een aansprekende manier kennis laten maken met het Maastrichts erfgoed. Je kunt niet vroeg genoeg beginnen om kinderen duidelijk te maken hoe belangrijk de geschiedenis van de vestingwerken is voor Maastricht. Een andere doelstelling van de stichting is het bewaken van het behoud van de historische vestingwerken en het adviseren over restauratie en reconstructie. De Vief Köp is daar een mooi voorbeeld van.” Koos Consten ziet het 50-jarig jubileum van ganser harte als een ‘reden voor een feestje’. “We hebben in die periode toch veel bereikt, gezien het aantal bezoekers en de ontwikkelingen rondom de vestingwerken. En zoals gezegd: ook de komende jaren doen we er alles aan om onze bezoekers te blijven boeien en de vestingwerken onder de aandacht te brengen.” En om nogmaals het belang van de vrijwilligers te onderstrepen, benadrukt hij: “Met onze enthousiaste vrijwilligers gaat dat zeker lukken.”
Vestingstad Maastricht Begonnen als Romeinse verdedigingswerken en vervolgens uitgegroeid van steeds verder uitbreidende middeleeuwse stadsmuren tot een uitgebreid stelsel van bastions, grachten, kazematten en forten. Maastricht werd hierdoor eeuwenlang gezien als een van de belangrijkste militaire bolwerken van Nederland. Hoewel er in de loop der tijd veel is verdwenen, zijn er ook nu nog veel zichtbare en ondergrondse resten die de geschiedenis van Maastricht als vestingstad laten zien.
48
MA A STRI CHT GAL L E RY WE E KE N D D E N IE U W E S TE R
Maastricht Gallery Weekend 2026 Van 16 t/m 18 oktober 2026 viert Maastricht Gallery Weekend zijn vijfde editie. Tijdens dit jubileum openen de deelnemende galeries hun deuren voor kunstliefhebbers uit binnen- en buitenland.
H
et weekend start op vrijdag 16 oktober van 18.00 tot 22.00 uur met een feestelijke openingsavond vol vernissages, artist talks, workshops & live muziek. Op zaterdag 17 en zondag 18 oktober zijn alle deelnemende galeries geopend van 12.00 tot 18.00 uur. Bezoekers kunnen verspreid door de stad kennismaken met een verrassend en veelzijdig aanbod van kunst en design.
49
De jubileum editie
Van hedendaagse schilderkunst en fotografie tot sculpturen, toegepaste kunst en design: iedere galerie biedt een eigen perspectief en programma. In één weekend kunnen bezoekers de verschillende galeries ontdekken, kunstenaars ontmoeten en de veelzijdigheid van de Maastrichtse kunstscene ervaren. Juist die diversiteit maakt Maastricht Gallery Weekend bijzonder.
F ESTI VAL VOOR M IJN DOOD D E N IE U W E S TE R
De dood, onderdeel van het leven - Over het ‘Festival Voor Mijn Dood’ Op zaterdag 26 september 2026 wordt in de binnenstad van Maastricht voor de derde keer het tweejaarlijkse gratis toegankelijk evenement ‘Festival Voor Mijn Dood’ georganiseerd door Netwerk Sterven en Rouw Zuid-Limburg, met bijdragen van onder andere kunstenaars, musici, schrijvers, ervaringsdeskundigen, zorgprofessionals en een geestelijke. Marianne Lubrecht sprak met Cathelijne Theunissen, voorzitter van het festival, en met Theo Bovens, ambassadeur van deze editie. DOOR: MARIANNE LUBRECHT BEELD: REMCO VAN VLIET EN MARIANNE LUBRECHT
50
F ESTI VAL VOOR M IJN DOOD D E N IE U W E S TE R
‘H
et leven is te mooi om onvoorbereid te sterven, zei majoor Bosshardt van het Leger des Heils eens. Dat vind ik mooi verwoord,’ zegt Cathelijne Theunissen, uitvaartverzorger bij Sassen Dielemans Dickhaut. ‘Die voorbereiding waarover wordt gesproken kan op heel veel facetten wijzen: op geestelijke en emotionele voorbereiding maar ook op praktische zaken. Dit festival wil de dood op een laagdrempelige manier bespreekbaar maken door het thema vanuit verschillende invalshoeken te benaderen door middel van lezingen, een toneelvoorstelling, workshops, film, gesprekken, muziek. En allemaal gratis toegankelijk op zes locaties in de binnenstad,’ zegt Cathelijne Theunissen. ‘Vooral dat laagdrempelige is belangrijk, want de dood, die vinden we vaak zo confronterend dat we er het liefst met een grote boog omheen lopen.’ ‘We openen in de SintJanskerk om 10.00 uur met een lezing door filosoof en arts Bert Keizer. “Ik ben arts en ik ben tegen de dood,” schreef Keizer. “Maar mijn ervaring is dat je hem maar beter binnen kunt laten als hij aanklopt, want al moet hij de hele gevel eruit tillen, naar binnen zal-ie.” Dit is misschien wel een heel adequate en op mild-humoristische wijze geformuleerde samenvatting van het doel van dit festival: ‘Laten we onze ogen niet sluiten voor de dood, laten we ons er sterker bewust van zijn. Met elkaar,’ zegt Theo Bovens. ‘Heel bijzonder aan deze editie is de extra aandacht voor de dood van een kind,’ merkt Theo Bovens op. ‘Het is een van de ergste en tegennatuurlijkste dingen waar je als ouder mee te maken kunt krijgen. Een kind hoort zijn ouder te overleven, niet andersom.’ ‘Ook goed is de aandacht voor de rol van de Kerk bij een overlijden. De vanzelfsprekendheid van een kerkelijke uitvaart verdwijnt in onze sterk geseculariseerde maatschappij, en ook de kennis (en troost) van de rituele
handelingen waarmee de overledene wordt omringd. Deken Dautzenberg van de Sint-Servaasbasiliek zal uitleg geven aan de rituelen en gebruiken waarmee de overledene eer wordt betoond.’ ‘Omgaan met alle facetten van de dood is mijn werk,’ zegt Cathelijne. ‘Werk dat ik heel graag doe omdat het zo bijzonder en diepgaand is. Mensen schenken mij in hun kwetsbaarste momenten een enorm vertrouwen, laten mij heel dichtbij komen. Verdriet, zo heb ik van hen geleerd, kent vele schakeringen. Het kan rauw maar ook gedragen zijn, een zekere zachtheid en mildheid kennen. In de lezingen en workshops die worden aangeboden, wordt dat niet uit de weg gegaan. Denk aan een moeder die vertelt over haar overleden zoon; aan Nadja Ensink-Teich die spreekt over hoe het haar is gelukt om na een ondenkbaar verlies – haar man wordt doodgestoken als hij de geboortekaartjes van hun pasgeboren
dochter wil gaan posten – haar leven te omarmen.’ ‘Bij de vorige edities van dit festival hebben we een lege met bloemen versierde doodskist op een bakfiets gezet, en mochten we in het voetgangersgebied tussen Vrijthof en Markt fietsen. Dat doen we dit jaar weer. Belangstellenden kunnen met onze vrijwilligers een gesprekje voeren. Of ze kunnen een briefje schrijven aan een dierbare, een wens, een gedichtje of tekening, en dat in het deksel van de kist aangebrachte brievenbus deponeren. Aan het einde van de dag keert de kist terug in de Sint-Janskerk, geheel beschreven en voorzien van talloze briefjes en wordt er om 17.00 uur samen met alle aanwezigen op het leven geproost. Na afloop van het festival wordt de kist met alle ‘hemelpost’ gecremeerd bij crematorium La Grande Suisse. Confronterend, maar tegelijkertijd ook heel troostrijk,’ meent Cathelijne Theunissen.
Het hele programma van zaterdag 26 september 2026 kunt u bekijken op: https://www.stervenrouwlimburg-agenda.nl/agenda/festival-voor-mijn-dood/ Reserveren is niet nodig, en alles is gratis. U bent meer dan welkom.
51
BE RGSTE YN D E N IE U W E S TE R
52
BE RGSTE YN D E N IE U W E S TE R
Sam Bergsteyn maakt meteen furore bij rallyrijden Racen in karts, in rally-auto’s en heel stiekem dromen van de formule-1. De droom van elke jongen. Maar je talent goed kunnen laten zien in de autosport is ook een kwestie van veel geld kunnen besteden. Het is voor rijkeluiszoontjes makkelijker winnen met het beste materiaal. Hoe mooi is het dan dat er ook rally-cups zijn waar iedereen met exact dezelfde auto moet strijden? Als het niet aankomt op papa’s beurs, maar op papa’s en zelfs opa’s genen. Dan is daar ineens Sam Bergsteyn.
D
e derde race-generatie Bergsteyn (21) maakte indruk tijdens zijn debuut in de Nacht van Achtmaal in Brabant. Nog nooit in het donker een rally gereden, nog nooit op hele zanderige wegen geraced. Hij nam deel in de Ford Fiesta Rally Cup. Als navigator zat de 71-jarige Chris van Waardenburg naast hem. Iemand die alle rally-proeven op zijn duimpje kent. Bergsteyn komt uit de kartsport. Het is te danken aan zijn talent en aan de adviezen en hulp van pa Maurice dat hij menig coureur achter zich wist te laten. Maurice, op zijn beurt de zoon van Man Bergsteyn, die landelijk furore maakte als rallyrijder in een Opel. Bergsteyn is een naam in de rallywereld. Maurice: Sam klopte vriendjes in het karten en die jongens zie je nu vooraan rijden in de DTM. Daar moet je serieus geld voor hebben. Als je met een Porsche een boom knuffelt, moet je morgen weer een nieuwe hebben. Dat geld hebben we niet. Zo realistisch moet je zijn. We hebben steeds alles zelf gedaan met karten. Sleutelen, afstellen, materiaal, altijd low budget.” Sam heeft een studie Automotive Engineering afgerond met als specialisatie Motorsport Engineering. Het zijn van die studiekeuzes die onvermijdelijk lijken als je opgroeit bij Bergsteyn
53
in Berg en Terblijt, al 91 jaar een vertrouwde garage langs de Rijksweg tussen Valkenburg en Maastricht. Met de leeftijd en door de studie heeft Sam de kart aan de kant gezet. Hij merkte dat hij beter was in de kwalificatie dan in ‘close racing’. Het spoor leidde zo vanzelf naar het rallyrijden. Hij volgde een race-cursus en nam voor de Nacht van Achtmaal deel aan het Ardenne Rally Festival. Sams eerste zorg was wederom om het materiaal, de Ford, heel te houden. En de eerste ambitie was om elke proef weer sneller te worden. Beide is gelukt. Voor Sam een veelbelovende start in de rallywereld. In de bandensporen van opa Man en van zijn vader Maurice. De verhalen van opa Man die Maurice en ook Sam inspireerden, kunnen de twee later wellicht ooit doorgeven aan een volgende generatie. Bergsteyn, een rallydynastie. Waarbij elke generatie al op de meest jeugdige leeftijd weer begint met het aanvegen van de garagevloer. Om de eerste centjes te verdienen.
BET ROU WBA AR
UW SPECIALIST IN MAASTRICHT EN HEUVELLAND WWW.BERGSTEYN.NL R I J K S W E G 61 , B E RG E N T E R B L I J T
043 - 608 80 81
Hotel Inkelshoes
ZA 03.10
MICHAEL JACKSON BY JARED GRANT TRIBUTE
VR 16.10
RONDÉ POP
VR 31.10
WALTER TROUT CLASSIC ROCK / BLUESROCK
VR 06.11
VAN DIK HOUT NEDERPOP
VR 13.11
ROLF SANCHEZ
ZO 06.12
DAVINA MICHELLE AFTERPARTY TOUR NEDERPOP
NEDERPOP
ZO 20.12 VR /ZA 20+21.11
ZOEPER DIALECT
TRIBUTE FEST 2026 ABBA, COLDPLAY, DOE MAAR, CCR, U2, BON JOVI, THE CURE, RED HOT CHILIPEPPERS
ZA 21.11
THE DOORS BY ALEX AGNEW TRIBUTE
VR 29.01 2027
NITS
POPMUZIEK
In het beschermde dorpsgezicht en stiltegebied midden in het Geuldal.
Een natuurterras waar u de vogels hoort fluiten.
TERZIETERWEG 12, EPEN
WWW.INKELSHOES.NL
PUZZE L D E N IE U W E S TE R
Sudoku
Letterbox
Vul de lege cellen in met de cijfers 1 tot 9, zodat elk cijfer slechts éénmaal voorkomt in een kolom, in een rij en in elk blok van 3x3 cellen.
Streep alle letters door die meer dan éénmaal voorkomen. Met de overblijvende letters vorm je het antwoord.
8 5
7 6
3
4 4
9
1
6 7
1 8
7 9
3 8
5
7
7
6
3
1
4
5
4 7
9 1
8 1 6
9
3
6
5 7
D
V
R
O
L
F
N
K
E
M
A
Z
P
S
M
J
P W Z
D
K
T
H
E
I
F
H
G
U
J
L
V
U
A
Oplossing:
Zweeds raadsel BEHOEFTIG PERSOON
W B
SOLO VEEL
GAST BEROEMD
JEUK
1
2
3
4
5
6
7
ROTSACHTIG
METAALBEWERKER
NOBEL
ERBIJ RUBRIEK MASSAMOORD
ZACHT GELUID
RADIOLAMP HEMELWEZENS DANSTENT
SNEEUWLAT
GROEP DIEREN
OUDE MAAT
KNOOP IN HAAR
VERMOGEN RECENT DRIE ZUCHT
HANGAR
TAPIJT
DEEL GEBOUW
PLUS
REEDS
KERNEN
ANTIAANBAK
DUIVENHOK
55
8
JAMIN BRUSSELSE POORT