Magazine Destelheide-Hanenbos #75

Redactie

Guy Uyttebroeck

Tina Deneyer

Liesbet Van Lil

Tamar Grdzelishvili

Veerle Vanbuel

Jaël Muls

Eindredactie

Tina Deneyer

Coverbeeld

© Toon Debraekeleer

Vormgeving

Nine O’Clock Somewhere

INHOUD

Intro

Expo

Expo: ‘Algoritme’: waar kunst beweegt, verandert en verrast

Inside

• Alle slaapblokken in Destelheide klaar voor de toekomst

Internationaal

• De toolbox van Codename Seedling: voor wie creatief wil werken rond klimaat met jongeren

• Words between the lines

Onderwijs

• “We leren onszelf kennen en ook mekaar”

Artiest in Huis

• Jan Heirman: de wereld in een trom

Groep in de kijker

• Gezond groeien met JOETZ

Terugblik

• Kleine vogel Robin spreidt zijn vleugels in Hanenbos

Binnenkort

• Masterclass Flore Deman: ‘De kracht van illustreren: grootse ideeën in beeld’

Telex

• Nieuwe directeur gezocht voor Destelheide en Hanenbos

• De wereld op je bord

2025 loopt stilaan op zijn einde, en opnieuw kijk ik met veel waardering terug op een jaar waarin Destelheide en Hanenbos groeiden als plekken van ontmoeting, verbeelding en verdieping. Het zijn onze jongeren, kunstenaars, partners en andere bezoekers die dat telkens opnieuw mogelijk maken.

In Destelheide brengt Gert De Clercq met ‘Algoritme’ een expo die voortdurend in verandering is — een mooie metafoor voor hoe wij zelf blijven evolueren: door nieuwsgierigheid, door interactie, door kleine en grote keuzes die samen een nieuw verhaal schrijven. Intussen zijn ook onze vernieuwde slaapblokken I en J in Destelheide klaar voor de toekomst. De volledige site kan nu opnieuw groepen in alle comfort ontvangen.

Ook in Hanenbos bruist het meer dan ooit. JOETZ was er op bezoek met z’n warme en inspirerende Healthie-werking, en tijdens de Kunstendag voor Kinderen spreidde kleine vogel Robin zijn kleurrijke vleugels uit. Het zijn momenten die tonen hoe kunst en jeugdwerk elkaar vinden, telkens opnieuw.

Steeds meer scholen uit Brussel en Wallonië vinden de weg naar Dworp. Het recente verblijf van Sainte-Ursule uit Vorst bevestigt hoe waardevol het is wanneer jongeren even kunnen loskomen van de dagelijkse context om na te denken over wie ze zijn en wie ze willen worden. Dat wij daarin een rol mogen spelen, beschouw ik als een voorrecht.

2026 wordt een bijzonder jaar, ook voor mij persoonlijk. Na meer dan drie decennia geef ik volgend jaar de fakkel door aan een nieuwe directeur. Iemand die, net als wij allemaal, gelooft in de kracht van jongeren, kunst, natuur en verbinding. Tot het zover is, blijf ik elke dag met evenveel enthousiasme meebouwen aan deze twee unieke centra.

Dank aan iedereen die dit jaar heeft meegewerkt, meegedacht of simpelweg mee genoten. Samen maken we van Destelheide en Hanenbos plekken waar jongeren kunnen groeien en waar verhalen blijven ontstaan.

Guy Uyttebroeck

Directeur Destelheide & Hanenbos

EXPO

Expo ‘Algoritme’: waar kunst beweegt, verandert en verrast

In de expo Algoritme nodigt kunstenaar

Gert De Clercq bezoekers uit in een wereld waar kunst niet stilstaat, maar voortdurend verandert. Met installaties, video’s, objecten en subtiele ingrepen van het publiek, wordt de expo in Destelheide een levende ruimte. Tot eind januari ontdek je er hoe handelingen, toevalligheden en keuzes samen een nieuw verhaal vormen.

Je combineert een artistieke praktijk met een job als vormgever. Hoe zag jouw traject er tot nu toe uit?

Gert De Clercq: “Ik ben in 2006 afgestudeerd als grafisch vormgever aan de PXL in Hasselt, toen nog PHL. Daarna ben ik naar de academie in Tongeren gegaan, waar ik monumentale kunst volgde bij Peter De Cupere. Tijdens mijn studies kreeg ik vaak te horen dat mijn ideeën conceptueel sterk waren. Dat gaf me goesting om dat verder te onderzoeken binnen de vrije kunsten. Ik heb een tijd lesgegeven in het beroepsonderwijs, maar na een paar jaar begon het weer te kriebelen. Ik miste het ruimtelijke, het onderzoekende. Toen hoorde ik dat Peter De Cupere het Open Senses Lab gaf aan de PXL, en dat sprak me enorm aan omdat het niet mediumgebonden is. Ik heb me opnieuw ingeschreven en in 2023 mijn master in de vrije kunst behaald. En nu sta ik hier in Destelheide.”

De titel van je expo is ‘Algoritme’. Waarom koos je daarvoor?

Gert De Clercq: “Een algoritme is eigenlijk niets meer dan een reeks instructies of handelingen die leiden tot een bepaald resultaat. Dat idee sluit goed aan bij hoe ik werk. Mijn kunst ontstaat uit opeenvolgende ingrepen, soms gepland, soms toevallig. En ik betrek daar ook het publiek in: bezoekers kunnen kleine handelingen doen die de compositie of de opstelling veranderen. Dat zijn acties die ik niet meer controleer en net dat maakt het interessant. Ik zie mijn werk zelf als een algoritme: een proces dat ik in gang zet, maar dat verdergaat zonder dat ik het volledig kan sturen.”

“Mijn werken ontstaan uit opeenvolgende ingrepen — soms gepland, soms toevallig.”

Je gebruikt uiteenlopende media: installaties, video’s, foto’s, objecten … Vertrek je altijd vanuit een concept?

Gert De Clercq: “Soms wel, soms niet. Ik observeer graag wat er rond mij gebeurt – fenomenen, uitspraken, situaties – en noteer wat me triggert. Dat kan een tekst zijn, een beeld, een toevallig gesprek. Daar groeit iets uit, maar zonder dat ik meteen weet in welk medium het zal eindigen. Tegelijk blijf ik ook grafisch denken: ik werk met vorm, kleur, ritme en compositie. Ik wil niet zomaar een beeld tonen, maar iets waarin een extra laag zit, iets dat vragen oproept of een gedachte verbeeldt. De vormgeving is voor mij de brug tussen idee en beleving.”

Voor veel mensen is conceptuele kunst per definitie ‘moeilijk’. Vind je dat terecht?

Gert De Clercq: “Gedeeltelijk wel. Ik hou zelf niet van kunst waar een hele uitleg bij nodig is om ze te begrijpen. Daarom besteed ik veel aandacht aan de vorm: als die klopt, kan iemand het werk ook intuïtief ervaren. De uitleg of context is een meerwaarde, geen voorwaarde. Ik vind het mooi als iemand puur op gevoel kan kijken en daar iets uithaalt.”

“Als de vorm klopt, kan iemand het werk ook intuïtief ervaren. De uitleg is een meerwaarde, geen voorwaarde.”

Je werk nodigt bezoekers uit om in te grijpen. Is dat moeilijk, die controle loslaten?

Gert De Clercq: “Aanvankelijk wel. Het voelde intiem om anderen letterlijk mijn werk te laten aanraken of verplaatsen. Maar al snel merkte ik dat die interactie iets toevoegt: mensen geven hun eigen interpretatie, spelen, proberen uit. Dat maakt het werk levend. Die interactie is ook een manier om een deel van het proces van mijn kunstpraktijk mee te geven en ‘tastbaar’ te maken. Dat proces is een belangrijk aspect aan mijn werk, zeker omdat de resultaten nooit definitief zijn.

Ik vind het interessant om te onderzoeken waar de grens ligt tussen wat ik bepaal en wat de bezoeker doet. Dat spanningsveld zoek ik bewust op, het moment waarop ik het loslaat en iets onverwachts kan gebeuren.”

In je werk komen vaak dualiteiten terug: fictie en werkelijkheid, controle en toeval, frontstage en backstage. Wat betekent dat voor jou?

Gert De Clercq: “Ik ben gefascineerd door tweeledigheid. Veel dingen hebben een zichtbare en een onzichtbare kant. In’ Algoritme’ zie ik achteraf ook dialogen ontstaan tussen werken die ik aanvankelijk niet zo had gepland – en die dialogen creëren weer nieuwe tegenstellingen. Een werk als ‘Dyptyque’ toont dat letterlijk: aan de voorkant zie je een strakke witte lijn op een blauwe plaat, maar wie rondloopt ziet aan de achterkant de ruwe, onafgewerkte zijde. Die achterkant is minder gepolijst, maar even belangrijk. Ik toon ze bewust, al is ze niet het eerste wat je ziet.”

De titel ‘Algoritme’ verwijst ook naar de digitale wereld. Hoe kijk jij naar de algoritmes die ons online gedrag beïnvloeden?

Curator Willem Elias noemt je een ‘experimenteel wetenschapper’. Herken je jezelf daarin?

Gert De Clercq: “Eigenlijk wel. Ik gebruik in mijn werk vaak verschijnselen die te maken hebben met natuurwetten of filosofische begrippen. Dat doe ik niet bewust wetenschappelijk, maar er zit wel een onderzoekende houding achter. Ik experimenteer veel, zonder te weten waar het toe leidt. Zo ontstond het werk ‘Page Turner’ hier in Destelheide: ik wilde panelen traag laten kantelen, en pas bij het bekijken van de opnames zag ik de gelijkenis met het omslaan van een pagina. De titel kwam pas nadien. Het leuke is dat ‘Page Turner’ het tegenovergestelde doet van wat zijn naam suggereert: het is geen snel te verslinden boek, maar een oefening in traagheid.”

Je betrekt het publiek actief bij je installaties. Waarom is dat zo belangrijk voor je?

Gert De Clercq: “Ik denk dat het niet de algoritmes zelf zijn die problematisch zijn, maar wat ermee gebeurt. Het vervelende is de reclame die erop gebouwd is. Algoritmes tonen ons dingen op basis van onze interesses, maar beperken ook wat we te zien krijgen. Tegelijk kunnen ze ons net kritischer maken, omdat we beseffen dat we in een bubbel zitten. Het gaat erom dat je je daarvan bewust blijft.”

In Destelheide komen veel jongeren over de vloer. Hoe reageren zij op je werk?

Gert De Clercq: “Jongeren zijn vaak direct: tof of niet tof. Maar ze stappen sneller in de interactie, zonder schroom. Dat vind ik mooi: ze denken minder na over wat ‘mag’ of ‘hoort’ en durven gewoon te doen. In zekere zin wil ik verduidelijken en benadrukken dat conceptuele kunst ook simpel, herkenbaar en ontwapenend kan zijn. Kunst is meer dan enkel een beeld en esthetiek. Het is ook een communicatiemiddel en een manier om zich vanuit een ander perspectief bewust te zijn van de alledaagse werkelijkheid.”

Wat hoop je dat ze meenemen na hun bezoek aan ‘Algoritme’?

Gert De Clercq: “Ik hoop dat ze zien dat kunst ook deze vorm kan aannemen: onderzoekend, veranderlijk, speels. Ze hoeven het niet per se ‘mooi’ te vinden, maar als ze vertrekken met het gevoel dat kunst meer kan zijn dan wat ze gewend zijn, dan is dat voor mij genoeg.”

Gert De Clercq: “Omdat niets ooit definitief is. Een werk blijft voor mij in beweging, net als een gedachte of een gesprek. Sommige installaties die ik hier toon, zijn herwerkingen van oudere werken die ik bij Peter De Cupere maakte, maar ze hebben een update gekregen. Het publiek kan kleine dingen doen – iets verplaatsen, aanraken, observeren – waardoor het geheel subtiel verandert. Zo wordt de tentoonstelling zelf een levend organisme, geen statische presentatie.”

“Ik hoop dat jongeren zien dat kunst ook onderzoekend, veranderlijk en speels kan zijn.”

Gert De Clercq, een artistieke koorddanser

“Mocht Heraclitus de gedachte dat alles vloeit (panta rhei) niet in voege gebracht hebben, ik zou ze hier uitvinden om het werk van Gert De Clercq te duiden. Gert, die tweemaal in de Maas stapt en zichtbaar maakt dat het niet dezelfde rivier is, zou goed passen in de lijst van performances die hij op zijn palmares heeft staan.

Het veranderlijke, de wankelbaarheid, de disharmonieuze beweging, het toeval van de vallende inval … het zijn allemaal kernbegrippen om zijn werkmethode te kenschetsen. Gert De Clercq onderzoekt als een experimenteel wetenschapper – weliswaar buiten elke discipline, tenzij het visualiseren van filosofische vraagstellingen daar één is. Dat lijkt mij een manier om het begrip ‘conceptuele kunst’ te omschrijven.”

Willem Elias, curator expo ‘Algoritme’

INSIDE

Alle slaapblokken in Destelheide klaar voor de toekomst

De realisatie van het masterplan van Destelheide zet gestaag verder. Na de grondige vernieuwing van de eerste twee slaapblokken, G en H, in 2023, zijn nu ook blokken I en J volledig gerenoveerd en opnieuw in gebruik genomen. Daarmee zijn alle vier de blokken klaar voor de toekomst en voldoen ze aan de hedendaagse normen van comfort, toegankelijkheid en duurzaamheid.

Net als in de eerdere fase werden de kamers omgevormd van zes naar vier bedden, elk met een eigen douche, toilet en dubbele wastafel. Op elke verdieping is er een polyvalente ruimte waar deelnemers kunnen samenkomen, en in elke blok is minstens één kamer volledig rolstoeltoegankelijk. De karakteristieke architectuur van Paul Felix bleef behouden: het sobere, functionele beton kreeg een frisse invulling met warme accenten en natuurlijke materialen die zorgen voor rust en huiselijkheid.

Het resultaat is een geslaagde balans tussen oud en nieuw. Wat behouden moest blijven, werd zorgvuldig gerestaureerd; wat verouderd was, kreeg een hedendaagse update zonder het oorspronkelijke ontwerp te verloochenen. Zo ademen de vernieuwde slaapblokken opnieuw de typische sfeer van Destelheide: herkenbaar, maar helemaal klaar voor nieuwe generaties bezoekers.

Met de voltooiing van deze fase richt Destelheide zich nu op de volgende stap in het masterplan: de renovatie van De Slekke.

De toolbox van Codename Seedling:

voor wie creatief wil werken rond klimaat met jongeren

Een vat vol concrete inspiratie. Dat is de toolbox van Codename Seedling.

Ben je een jeugdwerker of kunstenaar die met jongeren via de kunsten rond klimaat wil werken? Sprokkel dan hier volop ideeën.

3 betrokkenen die mee aan de wieg van de toolbox staan, vertellen er meer over.

Rone Fillet is de kunsteducator. Ze werkte voor De Veerman als projectcoördinator tijdens Codename Seedling. Helena Cnockaert is als beeldend kunstenaar bij het project betrokken, terwijl Elvira Crois het project coördineert vanuit diens rol als VUBonderzoeker en prof rond educatie, innovatie en kunsteducatie.

INTERNATIONAAL

Wat vinden kunstenaars of jeugdwerkers precies in de toolbox?

Elvira Crois: “De toolbox bevat spellen, reflectie-oefeningen en heel gedetailleerd uitgeschreven workshops. Mensen die via de kunsten rond klimaat willen werken met jongeren vinden er inspiratie in. Ben je een jeugdwerker of kunstenaar die niet thuis is in het digitale, dan kies je misschien voor collages knippen. Ligt de interesse van je doelgroep eerder bij muziek en geluid? Dat vind je ook daar ideeën rond. Er zijn dus zijn verschillende ingangen. Steel wat je interessant vindt en steek er wat van jezelf in.”

Welk onderdeel van de toolbox licht je graag uit als voorbeeld van wat mogelijk is?

Helena Cnockaert: “Ik heb de beeldende workshops uit de toolbox uitgetest in mijn klas met jonge kinderen. In de eerste les speelden we een spelletje waarbij ze vanuit hun eigen emotie een landschap tekenden en het vervolgens aan een ander kind omschreven. Die tekende het dan weer met de ogen gesloten. Dat vonden ze heel tof, want je moet de woorden zoeken om het te omschrijven, en wat je tekent moet niet mooi zijn, want je tekent blind.”

Rone Fillet: “Ik heb samen met een muzikante en met Chiro-jongeren uit Schaarbeek audiobarsten in het landschap gezocht. Dat zijn geluiden die er niet horen. We hebben die opgenomen met smartphones. Ze waren echt bezig met wat er rondom hen gebeurde. Nooit eerder hadden ze alle hoekjes en kantjes zo nauwkeurig bekeken, zeiden ze. Aanschouw de wereld, het is echt stap één.”

Elvira Crois: “Er zit een workshop in de toolbox waarin je nieuwe woorden creëert om emoties en fenomenen rond de klimaatcrisis te benoemen. Het woord ‘we-wilding’ dat daaruit groeide, blijft bij mij hangen: rewilding van de natuur rondom je, maar ook het besef dat wij zelf deel uitmaken van dat geheel, van die wildernis. En als ik een tweede voorbeeld mag noemen: de climate activism comics van de Denen zijn echt bijzonder. Zij hebben een workshop gemaakt waarin ze vragen van jongeren verzamelen die ze nadien aan klimaatactivisten voorleggen. Op basis daarvan zijn de comics gecreëerd. Die geven zo veel aanzetten voor nieuwe ideeën dat ze op hun beurt het beginpunt werden van een tool in de toolbox: lees ze met de deelnemers en vraag je af hoe jij naar klimaat kijkt.”

De toolbox is ontwikkeld binnen het internationaal project Codename Seedling. Elvira Crois: “Klopt. Het is een Erasmus+-project dat kunsteducatie, kunst, jeugd en klimaat combineert. 5 praktijkpartners uit 5 landen werkten eraan mee. De ‘seedling’ verwijst naar het klimaat, naar dingen die groeien, maar ook naar jonge mensen die groeien. ‘Codename’ verwijst naar het activisme, want we willen een positieve bijdrage aan de wereld leveren. Omdat de focus lag op het ontwikkelen van de vaardigheden van kunsteducatoren en jeugdwerkers, stelden we een toolbox samen.”

Hoe past die activistische component in het verhaal?

Rone Fillet: “Als je rond klimaat bezig bent, wordt het automatisch activistisch. Toch bieden de kunsten een andere manier van denken, aanpakken, vormgeven en storytelling. Zonder de agressieve ondertoon die het klimaatdiscours vaak kenmerkt en jongeren afschrikt. Coney, de Engelse partner in het project, gebruikt de term ‘playful activism’. Daar hebben we ons helemaal achter geschaard.”

Hoe verliep het internationale project waaruit de toolbox groeide?

Elvira Crois: “In een internationale community of practice leerden kunstenaars en kunsteducatoren uit 5 verschillende landen en van verschillende artistieke disciplines van elkaar. Tussendoor waren er nog lokale projecten zoals BARST, waarbij een team van 4 kunstenaars en kunsteducatoren aan de slag ging om workshops te creëren met 1 of meerdere groepen kinderen en jongeren. Zij testten de methodes uit die uiteindelijk in de toolbox zijn opgenomen. Omdat de kernexpertise van deze mensen niet bij klimaat ligt, was er ook een climate justice mentor. Bij specifieke vragen, kon zij mee opzoeken en ondersteunen.”

Welk ‘gouden moment’ uit het hele project zit in jullie hart gesloten?

Helena Cnockaert: “Het samenkomen met alle betrokkenen in Destelheide, het samen denken, het collectief onderzoeken, was heel waardevol voor mij als kunstenaar. Ook in de workshop maakte niet iedereen zijn eigen werkje, maar creëerden we samen een reuzelandschap dat je niet mee naar huis kan nemen. Het klimaat is immers iets waar we samen zorg voor moeten dragen.”

Rone Fillet: “Op het symposium dat we organiseerden, vroeg iemand me: is dit niet te zweverig? Er schuilt inderdaad gevaar in een louter filosofisch discours, maar de Britten toonden meteen hoe je dat countert. Ze werkten samen met inwoners van Vanuatu, een eiland dat langzaam zinkt. Hun voorstelling stopt bruusk omdat een overstroming verder werken onmogelijk maakt. Maak het concreet, toegankelijk, en dan drukt de urgentie je meteen met de neus op de feiten.”

Codename Seedling is een verwezenlijking van Vrije Universiteit Brussel (BILD), De Veerman en Destelheide (België), Coney en Bath Spa University (UK), Villette Makerz (Frankrijk), Nyskaben (Denemarken) en AND Lab (Portugal).

Dit artikel van Veerle Vanbuel kwam tot stand in het kader van de kenniswerking cultuureducatie van publiq vzw. Via artikels, studiedagen en lerende netwerken deelt publiq kennis en inspiratie over cultuureducatie, over beleidsdomeinen en sectoren heen.

INTERNATIONAAL

WORDS BETWEEN THE LINES

We hebben het allemaal al meegemaakt: dat moment waarop iets in ons hoofd helemaal juist klonk, maar er nét iets anders uitkwam. Of wanneer goedbedoelde woorden verkeerd werden begrepen. Words between the Lines gaat over precies die kleine, ongemakkelijke, maar ook mooie momenten waarop betekenis schuilt tussen de regels – in een blik, een stilte of een zucht.

Tijdens deze internationale training georganiseerd door Destelheide, Hanenbos en de Hoge Rielen, in samenwerking met Pangeya Ultima DC (Oekraïne) verkennen 25 jeugdwerkers hoe ze niet enkel correct, maar ook betekenisvol kunnen communiceren – met empathie, emotioneel bewustzijn en respect voor eigen en andermans grenzen. Verwacht een paar dagen vol theater, kunst, reflectie, humor en een gezonde dosis creatieve chaos.

Words between the Lines is bedoeld voor jeugdwerkers die niet alleen met jongeren wíllen praten, maar écht verbinding willen maken. Want soms kan één eerlijk gesprek meer veranderen dan tien projecten samen.

Words between the Lines

Waar? Destelheide

Wanneer? 16 - 19 maart 2026

Voor wie? jeugdwerkers

Prijs? gratis

Interesse? Neem contact op met jael.muls @destelheide.be

ONDERWIJS

“We leren onszelf kennen en ook mekaar”

In september mocht Destelheide opnieuw een groep leerlingen uit Brussel verwelkomen. Steeds meer Franstalige scholen uit Brussel en Wallonië vinden de weg naar Dworp. De leerlingen van het vijfde middelbaar van Sainte-Ursule uit Vorst kwamen op tweedaagse om stil te staan bij hun toekomst en ook bij zichzelf. We spraken met een van hun leerkrachten.

Met welke groep jongeren en begeleiders strijken jullie neer in Destelheide?

Olivia Declercq: “Dit jaar zijn we vanuit SainteUrsule gekomen met 65 leerlingen van het vijfde middelbaar en vijf leerkrachten. Het is de bedoeling om samen na te denken over wat de leerlingen later willen doen op het vlak van studies. Deze tweedaagse is eigenlijk de eerste stap in een heel traject. Vandaag stond bijvoorbeeld vooral in het teken van ‘Wie ben ik?’ en wie zijn mijn medeleerlingen. Zo leren ze zichzelf en elkaar beter kennen. Dat is belangrijk om een hechte groep te vormen.”

De leerlingen hebben in de loop van het middelbaar ook een studiekeuze moeten maken. Bepaalt dat al veel?

Olivia Declercq: “Ja, ze hebben intussen al gekozen voor richtingen als wiskunde, wetenschappen, economie... Maar het is niet zo dat ze al perfect weten wat ze later willen worden. Die studiekeuze is voor veel jongeren niet makkelijk. We zetten samen met hen de eerste stappen: ontdekken waar je goed in bent, wat je minder ligt, wat je graag doet. We werken ook rond emoties. Vanmorgen deden we een oefening rond zelfreflectie en daarna een teambuildingsspel buiten — de groene omgeving hier leent zich daar perfect toe.”

Je merkt vaak dat jongeren vandaag veel keuzemogelijkheden hebben. Maakt dat het makkelijker of juist moeilijker voor hen?

Olivia Declercq: “Er zijn leerlingen die heel goed weten wat ze willen, maar ook sommigen die beseffen dat hun keuze eigenlijk die van hun ouders of familie is. Daarom vinden wij het belangrijk dat ze echt nadenken: Wat wil ik zelf? Er is zóveel keuze tegenwoordig. Daarom is die begeleiding zo belangrijk. De ‘verkeerde’ richting kiezen is misschien niet per definitie verloren tijd, maar wel een omweg. Dat willen we onze leerlingen besparen. We begeleiden hen twee jaar lang: in het vijfde zetten ze de eerste stappen, in het zesde presenteren ze wat ze willen doen. Zo groeien ze naar een bewuste A-keuze én een plan B.”

Jullie komen hier niet voor het eerst, toch?

Olivia Declercq: “Nee, dit is al de vierde keer dat we in Destelheide verblijven. We hebben vroeger andere plekken uitgeprobeerd, maar hier werkt het voor ons perfect. Het is goed bereikbaar vanuit Vorst — de leerlingen kunnen met het openbaar vervoer komen, zonder grote kosten. En telkens weer hoor je van hen: “Wauw, dit is echt anders dan in Brussel.” De natuur, de rust, de infrastructuur … alles zit goed.”

ARTIEST IN HUIS

De wereld in een trom

In november verbleef drummer Jan Heirman in Destelheide als Artiest in Huis. Jan is muzikant, docent en avontuurlijke ontdekker van percussieculturen wereldwijd. Hij vertelt over zijn zoektocht naar nieuwe muzikale universums, de kracht van mystieke tradities en het project met Tromklub hij in Destelheide voorbereidde.

Jan, stel jezelf eens kort voor. Wat doe je allemaal?

Jan Heirman: “Ik ben drummer en leerkracht. Ik ben klassiek jazzgeschoold, maar ik had al snel zin om andere muzikale werelden te verkennen: elektronische muziek, hiphop, afrobeat, Iraanse muziek, Indiase ritmes … Door reizen, vrienden en toevallige ontmoetingen ben ik heel veel verschillende stijlen beginnen ontdekken.”

Je hebt het vaak over percussie als een soort ‘eigen universum’. Wat bedoel je daarmee?

Jan Heirman: “Elk instrument heeft zijn eigen wereld, zijn eigen logica. In de regio’s waar ik rondreisde, India, Pakistan, Iran en Marokko zit zoveel rijkdom. Het mystieke, vaak gelinkt aan islamitische poëzie, vind ik ongelooflijk krachtig. Dat hoor je in de muziek: het ritme als een vorm van spiritualiteit. Dat mis ik soms een beetje in de muziek hier.”

Hoe ben je met muzikanten uit die tradities in contact gekomen?

Jan Heirman: “Dat was niet gemakkelijk. In het begin was het echt zoeken. Ik kwam terug van reizen met de gedachte: “Hier moet ik iets mee doen in Brussel.” Maar veel muzikanten blijven in hun eigen bubbel. Dus ging ik zelf op zoek: kijken wie waar speelt, adressen opvragen, naar concerten gaan, praten met mensen. Zo ontmoette ik bijvoorbeeld een fantastische daf-speler, en later een tablaspeler. Langzaam is zo een groep ontstaan.”

Hoelang spelen jullie met Tromklub al samen?

Jan Heirman: “Ongeveer een jaar. In het begin was dat zoeken: wat speel je samen? Wie brengt welke muziek mee? Ik componeer zelf, maar ook de anderen brengen eigen stukken mee, vaak geïnspireerd door hun culturele achtergrond. Het is een mix van invloeden: ritmes uit Mozambique, melodieën uit Iran, percussietradities uit het Midden-Oosten.”

“Elk ritme is een eigen universum. Hoe dieper je duikt in een traditie, hoe meer poëzie en mystiek je ontdekt.”

“Een residentie zoals hier in Destelheide is goud waard: even weg uit de drukte, samen focussen en muziek laten ontstaan.”

Zijn er al opnames of optredens?

We repeteerden twee nummers en gingen dan

Jan Heirman: “Er is één opname, heel spontaan. We repeteerden twee nummers en gingen dan naar een klein Pakistaans restaurant waar ik graag kom. Daar hebben we opgenomen, tussen de neonlichten, met superlief personeel en heel veel eten. Dat is voorlopig het enige dat bestaat.”

Waar ben je tijdens je verblijf in Destelheide precies aan aan het werken?

Jan Heirman: “Op 14 november hebben we een eerste dansgerichte jam. Dat past binnen een nieuw parcours: ik heb samen met een vriend een vzw opgericht. We willen alternatieve jams organiseren—sessies die vertrekken vanuit dans, ritme en participatie. Niet de klassieke jazzjam, maar iets dat openstaat voor andere communities en andere stijlen. Deze residentie in Destelheide is echt de voorbereiding daarop.

Je zei dat het in het begin moeilijk was om de juiste groep te vinden. Waarom?

Jan Heirman: “Omdat sommige muzikanten heel diep in hun traditie zitten. Dat is prachtig, maar niet altijd makkelijk om open te breken richting iets nieuws. We hebben verschillende bezettingen gehad. Uiteindelijk blijven de mensen over die echt willen zoeken, experimenteren, proberen. Nu zijn we met drie vaste leden, en een Braziliaanse percussionist die aansluit.”

Hoe ben je hier terechtgekomen?

Jan Heirman: “Via een paar mensen die hier al geweest waren. Ze vertelden hoe goed de omgeving is om gefocust te kunnen werken: slapen, eten, natuur… en weg van Brussel. Dat helpt om iedereen samen te krijgen, want iedereen heeft zijn realiteit: jobs, kinderen, agenda’s. Een weekend samen in residentie maakt echt het verschil.”

GROEP IN DE KIJKER

Gezond groeien met JOETZ

In ons laatste magazine van 2025 zetten we met plezier JOETZ in de kijker. JOETZ vzw is een erkende landelijke jeugdvereniging die optreedt als gezondheidspromotor voor, door, met en bij kinderen en jongeren van 3 tot 30 jaar, via projecten, activiteiten, vakanties en vormingen. Onlangs vond in Hanenbos een opleiding plaats voor nieuwe vrijwilligers, zodat zij gezondheidsworkshops kunnen geven op scholen. Wij spraken er met educatief medewerker Amber Claeys.

Wat is JOETZ precies?

Amber: “JOETZ is een gezondheidsorganisatie binnen Solidaris, de socialistische mutualiteit. We organiseren vakanties en kampen voor kinderen en jongeren, zowel in binnen- als buitenland. Daarnaast hebben we ook een internationale werking waarvoor we geaccrediteerd zijn: we organiseren eigen trainingen en sturen vrijwilligers naar projecten in het buitenland. We ontwikkelen gezondheidsprojecten en workshops voor scholen en jeugdwerkingen. Ook zetten we sterk in op de vorming en begeleiding van onze vrijwilligers.”

De vakantiewerking is behoorlijk uitgebreid. Wat voor vakanties biedt JOETZ aan?

Amber: Naast de klassieke vakanties hebben we ook een sterke focus op gezondheid. Zo organiseren we kookkampen, fiets- en zwemvakanties … In de toekomst willen we dit graag nog verder uitbreiden.”

Jullie organiseren ook inclusieve vakanties. Wat betekent dat precies?

Amber: Klopt. De Lumowerking is nieuw: dat is onze vernieuwde werking voor kinderen met een beperking. Vroeger heette dat VFG Jong. Lumo staat voor inclusieve vakanties: geen aparte kampen, maar versterkte begeleiding binnen de reguliere vakanties. Animatoren van bij ons kunnen een specifieke Lumo-opleiding volgen.”

Vandaag zijn jullie in Hanenbos voor een opleiding tot Healthie. Wat doen Healthies precies?

Amber: “De Healthie-werking omvat onze workshops rond gezondheid, die we in scholen geven. Healthies zijn vrijwilligers tussen 16 en 30 jaar die gezondheidsworkshops geven in lagere en secundaire scholen rond thema’s als veilig online gedrag, piekeren, kinderrechten, het lichaam en seksualiteit. Onze workshopaanpak is heel interactief, met veel spel en actieve werkvormen.

Tijdens de opleiding zorgen we ervoor dat deze nieuwe groep Healthies straks helemaal klaar is om de workshops zelfstandig te begeleiden.”

“Onze Healthies maken écht een verschil: ze staan voor de klas, groeien in zelfvertrouwen en bouwen mee aan een warme samenleving.”

Schakelen jullie ook stagiairs in om het team van Healthies te versterken?

Amber: “Ja, want vrijwilligers vinden blijft een uitdaging, zeker omdat we in heel Vlaanderen actief zijn. Daarom werken we ook nauw samen met hogescholen. Zo kunnen bijvoorbeeld studenten uit de lerarenopleiding een alternatieve stage van 30 uur lopen als healthie. Daarbij stappen ze soms echt uit hun comfortzone: zo geven toekomstige secundaire leerkrachten plots workshops in het lager onderwijs. Dat levert fijne wisselwerkingen op. Voor elke workshop ontvangen healthies ook een vrijwilligersvergoeding. Dat maakt het extra aantrekkelijk., maar het blijft een uitdaging om voldoende lesgevers te vinden.”

Waarom zou een jongere volgens jou Healthie moeten worden?

Jullie werken ook aan gezondheidsthema’s met eigen educatieve materialen. Wat houden die projecten in?

Amber: “ JOETZ ontwikkelt jaarlijks educatieve projecten rond gezondheidsthema’s. Zo maakten we al projecten over emoties, slaap, piekeren, het lichaam, vriendschap, … We willen kinderen en jongeren iets bijleren op een leuke en toegankelijke manier met tools zoals een podcast, een spel, een verhaal, een lied … Alles vind je terug op www.healthies.be . Leerkrachten en jeugdwerkers kunnen daar ook gratis lesfiches downloaden om zelf aan de slag te gaan.”

Waarom kiezen jullie voor Hanenbos als locatie voor jullie trainingen?

Amber: “Het is gewoon heel fijn werk én het staat sterk op je cv. Je werkt met kinderen, je leert voor een groep staan, je krijgt verantwoordelijkheid en je groeit er enorm door. Daarnaast is het flexibel: je kiest zelf waar en hoeveel workshops je geeft. Je krijgt een opleiding, je wordt begeleid, en je vertrekt met een kant-en-klare vormingstas richting school. En je komt terecht in een warme, kleinschalige maar heel hechte groep.

sterk op je cv. Je werkt met kinderen, je leert voor

Amber: “Het is een superleuke en centraal gelegen locatie, ideaal omdat we met deelnemers uit heel Vlaanderen werken. De omgeving is prachtig en de samenwerking verloopt altijd vlot. Vandaag gebruiken we Hanenbos niet alleen voor de Healthie-opleiding maar ook voor onze internationale werking. Het is fijn dat verschillende JOETZ-groepen hier samenkomen. Dat zorgt altijd voor extra ontmoeting en uitwisseling.

“We willen kinderen en jongeren op een speelse en veilige manier laten ontdekken hoe gezondheid werkt.”

TERUGBLIK

EEN BETOVERENDE START

Kleine vogel Robin spreidt zijn vleugels in Hanenbos

Op zondag 16 november werd Hanenbos helemaal ondergedompeld in de kleurrijke wereld van kleine vogel Robin. Tijdens de jaarlijkse Kunstendag voor Kinderen stonden muziek, verbeelding en creativiteit centraal, allemaal rond het prachtige kinderboek Het grote avontuur van kleine vogel Robin van Martine de Kok. De expo bij het boek, die nog tot november te bezoeken is in de bar van Hanenbos, vormde de warme omlijsting van een heerlijke namiddag vol ontdekkingen.

waren meteen wild van het verhaal en vonden

Valerie Bronckers. “Naar mijn gevoel was mijn

De Kunstendag startte met een voorleessessie met livemuziek door Martine en haar band. De kinderen luisterden en werden helemaal meegevoerd door Robins avonturen. Ook Martine genoot van het optreden. “De voorstelling was heel fijn om te doen,” vertelt ze. “De reacties waren positief, en van ouders kreeg ik het compliment dat er in mijn kinderboek een mooie dubbele laag zit die wat filosofisch is.” Ook Robin Schelstraete, die met zijn gezin en twee kinderen van vier en zeven aanwezig was, kijkt met veel warmte terug op muzikale voorleessessie. “De kinderen waren meteen wild van het verhaal en vonden het geweldig dat er zoveel interactie was en dat ze zo dicht bij de muzikanten konden zitten”, vertelt Robin. “De liedjes hebben hier thuis al heel vaak opgestaan. Zelfs Urbanus is moeten wijken”, lacht hij. “De voorstelling zat goed in elkaar met een leuke afwisseling tussen voorleesmomentjes en muziek”, beaamt Valerie Bronckers. “Naar mijn gevoel was mijn zoontje van 6 nog net wat te jong om echt de verhaallijn te volgen. Door af te wisselen met stukjes muziek werd zijn aandacht weer geprikkeld. Hij en wij hebben ervan genoten.”

TERUGBLIK

TROTS OP WIE JE BENT

Na de voorstelling trokken de kinderen naar de creatieve ateliers. In de workshop ‘Vogel(t)huisje’ bouwden kinderen een kleurrijke, veilige plek voor hun eigen denkbeeldige vogel en tegelijk een stukje van zichzelf. In de workshop ‘Mijn vogelmasker’ ontdekten ze hoe ze hun dromen en passies konden verwerken in een uniek masker dat juist laat zien wie ze echt zijn. Martine was geraakt door de energie in de ateliers. “Voor mij is het altijd leuk om eens geen afstand te hebben met het publiek, op het podium is die er toch in zekere mate.” Ze genoot vooral van de fierheid van de jonge deelnemers. “Het was zo mooi om te zien dat de kinderen trots waren op het resultaat. Het plaatje klopt helemaal, want het boek gaat net daarover: trots zijn op jezelf en wat je maakt.” Lovende woorden waren er ook voor de opbouw van de workshops. “Eerst werd er actief materiaal verzameld, waarmee de kinderen dan aan de slag gingen”, vertelt Robin Schelstraete. “Daardoor was het niet gewoon een zit-en-knutselmoment. Het luisternestje in de bar maakt het helemaal af. Voor de kinderen is het een heerlijk plekje waar ze kunnen wegdromen in de wereld van kleine vogel Robin.”

ALLES IS ROND

Voor Martine de Kok was de dag symbolisch. “Het geheel voelde voor mij als een ‘full circle moment’”, vertelt ze. “Twintig jaar geleden zette ik mijn eerste schuchtere stapjes in het vak tijdens het songwritingatelier met Bram Vermeulen op de Zomeracademie. Daarna kwam ik zo vaak op residentie in Destelheide en nu staat mijn eerste boek hier in Hanenbos in the picture tijdens Kunstendag en nog het hele jaar tijdens de expo.” Ze blikt dankbaar terug: “Ik voelde me heel erg ondersteund door het team van Hanenbos en Destelheide. Het verhaal van Robin landde echt dankzij de expo en het luisternestje. Het was een heel fijne, warme dag.”

De expo rond Het grote avontuur van kleine vogel Robin blijft nog tot november 2026 open in de bar van Hanenbos.

nog tot november 2026 open in de bar van Hanenbos.

BINNENKORT

Masterclass ‘De kracht van illustreren: grootse ideeën in beeld’

Na twee succesvolle edities keert illustrator Flore Deman in januari 2026 terug naar Destelheide met haar meesterlijke masterclass ‘De kracht van illustreren: grootse ideeën in beeld’. Twee dagen lang dompelt ze deelnemers onder in de kunst van het conceptueel tekenen: beelden die ideeën helder, gelaagd en emotioneel krachtig maken.

Als illustrator voor tal van kranten en tijdschriften, in binnen- én buitenland, weet Flore als geen ander hoe je complexe thema’s kunt vertalen naar visuele verhalen. Tijdens de masterclass deelt ze haar manier van kijken, denken en maken, en laat ze zien hoe illustratie een vorm van reflectie kan worden.

Je gaat aan de slag met uiteenlopende technieken – van potlood, houtskool en druktechnieken tot pastel, verf en digitale tools. Analoge en digitale werelden vloeien in elkaar over, zodat je vrij kunt experimenteren met vorm en stijl.

Het vertrekpunt is telkens persoonlijk: eigen ervaringen en observaties vormen de basis voor je werk. Zo groeit je illustratie niet enkel uit tot een sterk beeld, maar ook tot een eerlijk en betekenisvol verhaal. Aan het eind van het weekend heb je niet alleen nieuwe technische vaardigheden opgedaan, maar ook een eigen, herkenbare beeldtaal ontwikkeld.

De Masterclass ‘De kracht van illustreren: grootse ideeën in beeld’ met Flore Deman vindt plaats van vrijdag 23 januari (start: 19u00) tot en met zondag 25 januari (einde: 16u00).

Meer info op www.destelheide.be.

Nieuwe directeur gezocht voor Destelheide en Hanenbos

Na maar liefst 31 jaar neemt directeur Guy Uyttebroeck in 2026 afscheid van Destelheide en Hanenbos om te genieten van een meer dan welverdiend pensioen. Onder zijn vleugels groeiden de centra uit tot bruisende plekken waar jongeren, kunstenaars en begeleiders elkaar vinden in een omgeving die creativiteit, ontmoeting en natuur ademt.

Vanaf september 2026 zoekt vzw Algemene Dienst voor Jeugdtoerisme (ADJ) een nieuwe directeur die deze lijn verder wil trekken – iemand die visie koppelt aan verbinding, en even vlot beweegt tussen cultuur en natuur.

Als directeur van Destelheide en Hanenbos geef je richting aan twee unieke jeugdverblijfcentra waar kunst, educatie en duurzaamheid samenkomen. Je leidt de werking van beide sites, coacht een team van coördinatoren, bouwt aan een gedragen visie en vertegenwoordigt Destelheide–Hanenbos in Vlaanderen en daarbuiten.

Wie houdt van inspirerend leiderschap, teamwork en betekenisvolle samenwerking, vindt hier een uitdaging met impact. Lees de volledige vacature op www.destelheide.be. Solliciteren kan tot en met 10 januari 2026.

De wereld op je bord

Tijdens de personeelsvergadering van 3 november stond in Destelheide niet alleen ontmoeting, maar ook smaak centraal. Onder de titel ‘De wereld op je bord’ maakten collega’s gerechten klaar die voor hen iets bijzonders betekenen – uit hun jeugd, hun cultuur of gewoon hun eigen keuken.

In de keuken ontstond al snel een gezellige drukte van snijdende messen, pruttelende potten en heerlijke geuren. Elk gerecht had zijn eigen verhaal, en samen vormden ze een kleurrijk buffet van smaken en herinneringen.

Het werd een namiddag van samen koken, proeven en verbinden. Precies wat ons team typeert: divers, creatief en met een warm hart.

RETOURADRES