2021 DIER 2

DIER MAGAZINE VAN DE DIERENBESCHERMING

ZIEKTEN EN VIRUSSEN OP DE LOER

Dierenbescherming ­vaccineert 10.500 dieren LEZERSFOTO’S

Leve de lente BETER LEVEN KEURMERK

Sterrenkip verovert supermarkten

Na maanden in een laboratorium

Nieuwe toekomst voor ex-proefdieren

NUMMER 2 JAARGANG 101 ZOMER 2021

24/7 DIEREN REDDEN

10 maart, 11.07 uur Arie en Wilma zijn eenenveertig jaar samen, waarvan tweeëntwintig jaar getrouwd. Ze zetten zich als vrijwilligers in bij de dierenambulance in het Gelderse Klarenbeek. Het was Wilma die haar man wist te porren voor het werk. Wilma reed al een tijdje op de dierenambulance, toen ze een kat moest ophalen en Arie opperde om mee te gaan, voor de gezelligheid. “Voordat ik het wist, werkte ik zelf ook op de ambu2 | DIER ZOMER 2021

lance,” zegt hij lachend. Al werd hij in het begin nogal eens met zijn neus op de feiten gedrukt: “Tijdens een van mijn eerste diensten kregen we een melding van een dier dat in het kanaal zou liggen. Het bleek om een hond te gaan. We haalden hem met stenen aan zijn poten gebonden uit het water. Afschuwelijk.” Die ­eerste maanden kon hij het werk moeilijk los­l­aten, later leerde hij een knop om te zetten zodra hij thuiskwam. “Ergens moet je jezelf beschermen,” aldus Arie. “In dat opzicht hebben we veel steun aan elkaar.” Wilma heeft drie diensten per week, Arie neemt wekelijks

een dag en avond voor zijn rekening. Eens per maand draaien ze met z’n tweeën de nacht­ nige keer dat we dienst. “Het is eigenlijk de e samenwerken. Maar dat is prima. We zien elkaar al de hele dag, het is fijn om ook je eigen dingen te doen.” Tot een paar jaar geleden had Arie nog een drukke baan en werkte hij keihard, maar na een hartstilstand, longbloeding, pacemaker, nieuwe hartklep en twee omleidingen werd hij deels afgekeurd. “Thuiszitten wilde ik niet, ik moét iets omhanden hebben. Mijn vrijwilligerswerk voor de ­dierenambulance had een tijdlang op een laag pitje gestaan, dat heb ik toen weer opgepakt.” Volgens Wilma geeft het werk veel voldoening: “Het is mooi als we verdwaalde dieren kunnen terugbrengen naar hun eigenaren, die vaak al in de deuropening staan te wachten zodra we de straat in rijden. Maar ook als we over­ leden dieren ophalen, geeft het mensen troost om afscheid te kunnen nemen.” In al die jaren maakten ze veel mooie herinneringen. “De herstelde zwaan die ik mocht uitzetten, zal ik nooit vergeten,” aldus Arie. “Twee dagen later zag ik hem met een andere zwaan in het water ­dobberen. En nog steeds als ik ga kijken, zijn ze onafscheidelijk. Niet iedereen begrijpt het, maar dat is waar we het voor doen.”

BEELD ERIK BUIS

Op elk moment is er wel iemand namens de Dierenbescherming voor de dieren in de weer. 24 uur per dag, 7 dagen per week.

INHOUD

14

6

26

‘In deze functie kan ik mijn liefde voor ­dieren kwijt, hulp bieden en tegelijkertijd iets voor mensen betekenen’

Meer begrip voor vissen

Vrijwilligster Selma Weber begeleidt mensen om het leven van hun dier én henzelf terug op de rit te krijgen

6 feiten verklaard

Besmettelijke ziekten liggen op de loer

10.500 asieldieren worden gevaccineerd

29. Dierenbeschermer Bas van Tongeren over het nut van biologische diervoeding

28

Welke huisdieren hebben last van de hitte? Antwoord op deze en andere prangende dierenvragen

16. Mooi initiatief Nieuw leven voor ex-proefdieren

En verder

32

In beeld

Samenwerken is geven en nemen

• Actueel • Interview • Lezersfoto’s • Achtergrond: houdverbod • Achtergrond: sterrenkip • Inspirerende initiatieven • Service • Onze webwinkel

4 18 20 22 30 36 38 39

ZOMER 2021 DIER | 3

ACTUEEL

NATIONALE POSTCODE LOTERIJ

‘Dankbaar, trots en blij’

GRATIS DIGITAAL RECEPTENBOEKJE

Doet u mee aan de VisBlij Challenge? Steeds meer mensen vinden het heel normaal om minder vlees te eten. Maar hoe zit het met vis? Daarvan neemt de consumptie alleen maar toe. Het lijkt wel of vissen een beetje vergeten worden. Door te letten op keurmerken als ASC en MSC denken mensen zorgeloos vis te kunnen eten. Maar deze keurmerken zeggen vooral iets over de ecologische impact en amper iets over vissenwelzijn. Om een alternatief te bieden voor vis, introdu-

ceren we 10 visblije recepten, plus 1 bonusrecept van The Dutch Weed Burger. Kookboekenschrijfsters ­Maartje Borst en Lisette Kreischer (van Man.Eat.Plant. en Groente uit zee) schreven voor de Dierenbescherming lekkere en gezonde recepten die eenvoudig te bereiden zijn. Wilt u het digitale receptenboekje ontvangen? Kijk dan op dierenbescherming.nl/visvrijerecepten.

Het zijn de woorden van Co’tje Admiraal, directeur van de Dierenbescherming, bij het mooie nieuws van de Nationale Postcode Loterij dat we opnieuw vijf jaar steun krijgen bij de hulp aan dieren. De Nationale Postcode Loterij is sinds 1996 partner van de Dierenbescherming en steunt onze strijd tegen dierenleed. “In tijden van grote onzekerheid is zo’n commitment van de Postcode Loterij van extra waarde,” aldus Co’tje. “Daarbij wil ik ook de deelnemers aan de loterij bedanken, want deze steun is alleen dankzij hen mogelijk. De verlenging van onze samenwerking en de toekenning van het fantastische bedrag van € 1,8 miljoen voor dit jaar geeft ons het vertrouwen dat we ons kunnen blijven inzetten voor dieren en een diervriendelijke maatschappij.”

In 1982 kwamen we al op voor kippen, bijvoorbeeld met de actie ‘Het ei of de kip’. In kooien met nepkippen informeerden we het publiek over de situatie van ­kippen in de veeindustrie.

4 | DIER ZOMER 2021

BEELD DIERENBESCHERMING, NATURE IN STOCK, DEBORAH VAN DER SCHAAF

UIT DE OUDE DOOS

26

nieuwe dierenambulances, mede dankzij u

BIODIVERSITEITSWIJZER

Natuurbehoud: maak grijs groener Uit onderzoek blijkt dat de helft van de Nederlanders iets wil doen om onze biodiversiteit te beschermen, maar dat slechts een kwart weet hoe. Wilt u klein beginnen met aanpassingen in de tuin of op het balkon? Of pakt u het liever groter aan en gaat u aan de slag in de straat of de buurt? Het kan allemaal. Ook bedrijven, scholen en gemeenten kunnen een bijdrage leveren. De Biodiversiteitswijzer geeft op basis van zes korte vragen tips die bij uw situatie en persoonlijkheid

26 dierenambulances waren drin­ gend aan vervanging toe. We riepen mensen op om ons te ­helpen. Dit leverde ontzettend veel leuke reac­ ties en giften op. En het allermooi­ ste was dat het streefbedrag werd gehaald en we nu 26 nieuwe dieren­ ambulances kunnen laten rijden. Dank voor uw niet aflatende steun!

passen. Ook is te zien welke groene ­projecten er in de buurt zijn, waarbij u kan aansluiten. Meer weten over wat biodiversiteit precies is en waarom meer groen zo belangrijk is? U leest er alles over op maakgrijsgroener.nl.

Slechts een kwart van de ­Nederlanders weet hoe ze kunnen bijdragen aan biodiversiteit

GERED

Geen vraag, geen aanbod Na jarenlang ‘productie’ te hebben gedraaid in de broodfok, kwam buldog Babs in ons opvangcentrum in Almelo terecht. In één oogopslag waren we verliefd, maar ook geschokt. Zo benauwd als ze was. Na een stukje wandelen viel ze letterlijk om. Babs werd geopereerd en opgevangen door een gastgezin waar ze mocht herstellen. Een hond met een platte neus zoals Babs wordt nog steeds als ‘schattig’ bestempeld, maar is in werkelijkheid ongezond en ethisch niet te verantwoorden. Hopelijk kan Babs nu een léven leiden in plaats van lijden, maar

wel alleen door medisch ingrijpen. En dat zou niet zo moeten zijn. Er ligt een fokverbod voor te korte snuiten, maar de handhaving blijkt lastig én de vraag is er nog steeds. Tot een fokverbod realiteit wordt, kunnen we het niet vaak genoeg herhalen; zodra de vraag stopt, stopt ook het aanbod. Want zo simpel is.

‘Ik bewaar alle edities van DIER. Mijn dochter Lucy-Mae is er dol op. Dankzij het blad kent ze al veel dieren, die ze allemaal kan aanwijzen.’ Nadine Koch-Zorbag ZOMER 2021 DIER | 5

HOOFDVERHAAL

Ziekte 1: Myxomatose

Myxomatose is een ernstige, vaak dodelijke ziekte bij konijnen. Het wordt overgebracht door stekende insecten, vooral muggen en steekvliegen, maar ook vlooien. Er bestaat een vorm die door direct contact wordt overgebracht. In ons land komen onder wilde konijnen regelmatig uitbraken voor. Ook huiskonijnen kunnen het virus krijgen, het is daarom zaak om uw konijn tegen deze ziekte te vaccineren.

Steun onze zomercampagne en vaccineer een asieldier Omdat de Dierenbescherming wil dat dieren het asiel gezond verlaten, krijgen ze allemaal een medische check, worden ze gevaccineerd, gesteriliseerd of gecastreerd en gechipt. De kosten om onze asieldieren naar een nieuwe eigenaar te begeleiden zijn hoog. Ga maar na; alleen het inenten van een hond of kat inclusief consult kost al zo’n € 45, voor een konijn is dat € 40. Het vaccineren van al onze asieldieren komt op zo’n € 600.000 per jaar. Kosten die de Dierenbescherming zelf draagt. Helpt u ons daarbij? Kijk op dierenbescherming.nl/zomeractie voor meer informatie.

6 | DIER ZOMER 2021

Dierenbescherming vaccineert jaarlijks ruim 10.000 dieren

Virussen en ziekten gevaar voor huisdieren De Dierenbescherming vangt jaarlijks zo’n 16.500 honden, katten, konijnen en andere dieren op die zijn gedumpt, verwaarloosd of afgestaan. We doen er alles aan om deze dieren weer gezond te krijgen, zodat ze snel een geschikt thuis vinden. Maar om dieren te ­begeleiden naar een nieuwe start, is vaccineren van levensbelang. We weten inmiddels allemaal hoe groot de gevolgen kunnen zijn als besmettelijke ziekten en virussen niet worden ­ingedamd. Voor dieren is dat niet anders dan voor mensen.

ZOMER 2021 DIER | 7

HOOFDVERHAAL

T

ijdens de coronacrisis schaften bedui­ dend meer mensen een dier aan dan in de periode daarvoor. Maar weten zij ook dat hun dier jaarlijks gevaccineerd moet worden tegen ziekten en virussen? En kittens en pups zelfs meerdere keren? Op dit moment is 55% van de honden, 25% van de katten en 16% van de konijnen in ons land gevaccineerd. Vooral de beschermings­graad van katten en konijnen is laag. Ook is het zorgelijk dat de vele jonge hondjes die vanuit het buitenland naar Nederland komen vaak niet zijn ingeënt, waardoor veel eigenaren achterblijven met een doodziek dier. Het aantal vaccinaties dat wordt gezet neemt sowieso af en we zien ziekten bij honden

8 | DIER ZOMER 2021

terugkomen die er lang niet zijn geweest. Hoe komt het dat zo veel mensen ervoor ­kiezen hun dieren niet te laten inenten? VERSTREKKENDE GEVOLGEN

Uit onderzoek blijkt dat het vooral te maken heeft met angst voor bijwerkingen, onwetendheid en de kosten van vaccinaties, die niet iedereen kan opbrengen. Terwijl de gevolgen verstrekkend kunnen zijn. Dieren worden ziek, sommige virussen hebben een dodelijke afloop. “Terwijl ook hier het principe van groepsimmuniteit geldt,” aldus dierenarts Claire Laane. “Zijn er in een omgeving weinig dieren gevaccineerd, dan komen besmettelijke aandoeningen

‘Zijn er in een omgeving weinig dieren gevaccineerd, dan komen besmettelijke aandoeningen veel vaker voor’ Claire Laane, dierenarts in Dierenopvangcentrum Enschede

Er zaten 34 katten in het asiel. 5 zijn overleden en 9 kittens moesten we laten inslapen.

overleden en negen kittens moesten we laten inslapen. Dit heeft kunnen gebeuren omdat eigenaren hun dieren niet vaccine­ ren. Terwijl ze zich moeten realiseren dat ze het niet alleen voor zichzelf en hun eigen dier doen, maar ook voor kwetsbare andere dieren die op deze manier gevaar lopen.”

Ziekte 2: Niesziekte

FOOTPRINTS ACHTERHALEN

Om virusuitbraken te voorkomen of onder controle te krijgen, werken de opvang­ centra met vaste protocollen. Komt er een besmet dier binnen, dan wordt het hele gebouw direct als geïnfecteerd aangemerkt. Claire: “We plaatsen vanaf dat moment geen dieren meer uit en vangen ook geen nieuwe op. Vervolgens gaan we na waar het slecht gebit, huidontsteking, obesitas of juist dier is geweest en achterhalen de zogeheten footprints. Je kan het vergelijken met het ondergewicht, met alle gevolgen van dien.” Het asiel in Enschede vangt jaarlijks zo’n tien bron- en contactonderzoek tijdens de honden en veertig katten op die een besmet­ corona­crisis. In zo’n situatie werk ik ­desnoods de hele nacht door om in kaart telijke ziekte onder de leden blijken te heb­ te brengen waar het dier vandaan komt, ben. Het leidde in het huidige onderkomen nog niet tot een uitbraak, bij Dierenbescher­ met wie het in contact was; kortom alle momenten die van belang zijn om de ver­ mingscentrum Limburg gebeurde dit wel. spreiding een halt toe te roepen. Het is de enige manier om een virus in te dammen. DODELIJKE AFLOOP Neem onze gastgezinnen die kittens opvan­ In oktober brak hier parvo uit op de katten­ gen. Als een van de kleintjes ziek blijkt te afdeling. Dit virus is niet alleen extreem zijn, mag zo’n gezin voorlopig onder geen besmettelijk, maar in veel gevallen ook beding nieuwe dieren in huis nemen.” dodelijk. Zo’n 90% van de ongevaccineerde besmette katten en 99% van alle kittens overlijdt eraan. Symptomen zijn braken, HET GING ZO SNEL diarree en hoge koorts. De dieren drogen Het overkwam Heidi Ossen. Zij ontfermde uit en hebben bloedarmoede. “Het zijn net zich over kittens Coco en Erwtje, beide zakken die in elkaar vallen, een vreselijke ­dieren overleden kort na elkaar aan het dood,” aldus Jessica Wetzler, beheerder in ­parvovirus. “Erwtje kwam bij mij toen hij het opvangcentrum. Parvo verspreidt zich drie dagen oud was. Een ontzettend lief, door de lucht en kan aan kleding en schoe­ aanhankelijk en sociaal katje,” vertelt ze. nen hechten. Jessica: “Hoe de kittens in onze “Maar toen hij zes weken was, ging het mis. opvang zijn besmet, zullen we nooit zeker Hij had koorts en was slap. Na overleg met weten. Waarschijnlijk was de dierenarts de dierenarts heb ik hem medicatie gegeven waar de kleintjes wekelijks voor controle en knapte hij op. Helaas werd hij ’s morgens naartoe gaan de brandhaard. Er zaten op nog zieker, had stuipen, hoge koorts en dat moment 34 katten in het asiel. Vijf zijn kreeg nauwelijks lucht. De dierenarts heeft

Voorkomen is beter dan genezen. Dat geldt zeker voor niesziekte. Katten lopen het virus makkelijk op doordat het enorm besmettelijk is. Als een kat het virus eenmaal te pakken heeft, houdt hij het levenslang vast. Zo’n 50% van de katten die niesziekte heeft gehad blijft besmettelijk voor soortgenoten.

veel vaker voor. Niesziekte bijvoorbeeld, een makkelijk overdraagbaar virus, oogt onschuldig en dat is het meestal ook, maar zodra het een chronische aandoe­ ning wordt, heeft het enorme gevolgen voor de mens-dierrelatie. Een snotterende kat is prima voor een half jaar, maar als dat blijft voortduren, merken we dat ­eigenaren er genoeg van krijgen en dat is sneu. Het zijn de dieren die wij vaak opvangen in het asiel.” MEDISCHE CHECK

Claire is al ruim 25 jaar nauw betrokken bij Dierenopvangcentrum Enschede, sinds 2013 werkt ze er in vaste dienst. “Jaren­ lang was ik hier een of twee keer per week om medische handelingen uit te voeren. Het maakte de afstand tot de dieren groot, té groot wat mij betreft,” aldus Claire. “Sinds ik in dienst van de Dierenbescher­ ming werk en een praktijk en operatie­ ruimte in het asiel heb, staan de dieren weer centraal. Ze krijgen allemaal direct na binnenkomst een medische check. Ik geef ze hun entingen en vaccinaties, en behandel gezondheidsproblemen. Ze kam­ pen regelmatig met oorontsteking, een

ZOMER 2021 DIER | 9

HOOFDVERHAAL

NEGENTIEN BESMET

Niet alleen katten, ook honden zijn gevoe­ lig voor ziekten en virussen. In september 2019 was er een uitbraak van kennelhoest in een van de asielen. Honden met dit virus zijn kortademig, hoesten, kokhalzen, heb­ ben koorts, zijn sloom en eten slecht. Ken­ nelhoest verspreidt zich razendsnel. Van de tweeëntwintig honden die op dat moment in het asiel verbleven, raakten er negentien besmet. Twee dagen voor de uitbraak was er een hondje van veertien binnengebracht. Zwaar verwaarloosd, kaal, rotte tanden, blind aan het rechteroogje, een hartpro­ bleem en mamatumoren. Het hondje had kennelhoest zeker niet overleefd. Beheerder ­Jessica besloot hem meteen mee naar huis te nemen, waar hij in alle rust van zijn oude dag kon genieten. IN AFZONDERING

Ziekte 3: Giardia

Giardia is een van de meest voorkomende darmparasieten bij honden en katten. Bij ­sommige dieren veroorzaakt de infectie een hardnekkige, terugkerende diarree. In de omgeving kan de parasiet langdurig aanwezig blijven. Ook de gedumpte pup op de foto en zijn vier broertjes hadden een ernstige vorm van giardia. Ze werden overgebracht naar een externe opvanglocatie. De eerste dagen waren kritiek. De kleintjes waren apathisch, ­wilden niet eten en bleven afvallen. Dankzij de 24-uurs zorg van onze medewerkers en behandeling met medicatie zijn ze erbovenop gekomen.

hem moeten laten inslapen. Het was ver­ schrikkelijk en het ging zo snel. De lijdens­ weg van dat katje, ik kom er niet overheen. Ook bij zijn vriendinnetje Coco ging het mis. Ze viel om, had zware ataxie en kon niet meer lopen. Even leek het beter te gaan, maar toen ze niet meer wilde eten en Erwtje overleed, is haar ontlasting direct getest op parvo. De uitslag was drie keer positief. Om haar verdere ellende te besparen heeft de dierenarts ook haar laten inslapen.”

10 | DIER ZOMER 2021

Waarom moeten dieren dit meemaken? Als hun eigenaren ze op tijd hadden laten vaccineren, was het nooit zover gekomen.

Ook konijnen kunnen ziekten overdragen. In 2018 zaten er vierentwintig dieren in een van de opvangcentra, toen bij een herten­ kamp in de buurt vier konijntjes over het hek werden gegooid. De dierenambulance bracht ze naar het asiel, waar ze werden nagekeken, gechipt, ingeënt en in quaran­ taine geplaatst. De volgende dag lag een van de konijntjes dood in zijn hok. De verzor­ gers dachten dat het was overleden aan stress. Maar toen de volgende dag nog een konijn dood werd aangetroffen, gingen alle alarmbellen af. Konijnen die besmet zijn met RHD2 vertonen vaak geen symptomen, omdat het virus interne bloedingen veroor­ zaakt en pas wordt herkend als een konijn van het ene op het andere moment sterft. Van de vierentwintig konijnen zijn er uiteindelijk drie overleden. RHD2 is ontzettend besmettelijk. Dankzij zorgvuldig handelen van de verzor­ gers in het asiel overleefden bijna alle konij­ nen. Waren ze niet bij aankomst gevaccineerd, zouden er veel meer zijn gestorven.

BEELD ERIK BUIS, DIEREBESCHERMING, ROBIN UTRECHT

EXTREEM BESMETTELIJK

HEEL AKELIG

Ook Claire vertelt over kittens met katten­ ziekte, die doodziek op haar behandeltafel belanden: “Hartverscheurend is dat om te zien, heel akelig. En het ergste is; we kun­ nen ze maar zelden redden. Of katten met niesziekte die de blaren op hun tong heb­ ben staan en zodoende amper nog kunnen eten. Deze dieren krijgen hun voedings­ sonde onder narcose ingebracht omdat anders de pijn te hevig is. De intensieve zorg die zieke dieren nodig hebben om ze er doorheen te slepen, is pittig. In deze geval­ len vraag ik me dan ook oprecht af waarom ze dit moeten meemaken. Het is zo onnodig. Had de eigenaar zijn dier op tijd laten vac­ cineren, dan was het nooit zover gekomen.”

De wet schrijft voor dat dieren die het asiel opvangt binnen vijf werkdagen ingeënt worden. Ook moeten ze tot zeven dagen na vaccinatie in quarantaine blijven. Dieren waarvan de vaccinatiestatus niet bekend is, worden bij binnenkomst direct in afzonde­ ring geplaatst om de overige dieren te beschermen. Claire: “Bijkomend voordeel van snel inenten is dat we niet tegen een stresspiek oplopen. Het asiel is een vreemde omgeving, waar dieren angstig kunnen raken. Bij hoge mate van stress vermindert de weerstand en maakt het lichaam minder antistoffen aan, waardoor een vaccinatie aan effectiviteit verliest.”

Malafide puppyhandel is big business De puppyhandel is big business. Jaarlijks worden zo’n 150.000 hondjes verkocht, maar sinds corona is de vraag explosief gestegen. Malafide handelaren spelen daar slim op in. Ze fokken en importeren op grote schaal honden om aan de groeiende vraag te voldoen.

‘Er wordt gelogen over leeftijd en herkomst’ Steeds vaker treft dierenarts Jacob van Nijhuis in zijn ­Delftse praktijk dieren die voor hoge bedragen via een handelaar of Marktplaats zijn gekocht. Jacob: “De vraag naar pups in ons land is vele malen groter dan het aanbod. Broodfokkers spelen daar handig op in. Ze halen hondjes vanuit het voormalig Oostblok en verkopen ze hier voor veel geld. We zien pups van amper tien weken oud, terwijl het wettelijk verboden is om ze jonger dan vijftien weken de grens over te laten gaan. Dit heeft te maken met de inenting tegen rabiës die ze bij drie maanden krijgen. Er wordt niet alleen gelogen over leeftijd, maar ook over de herkomst van dieren. Ze zijn amper ­gesocialiseerd, te vroeg bij de moeder weggehaald en krijgen geen liefde. Handelaren zijn buitengewoon creatief. Ze plaatsen nestjes pups tegen betaling bij mensen thuis en organiseren de bezichtigingen

daar. Vraag je naar de moederhond, dan is ze net even wandelen. Eenmaal thuis blijkt zo’n pup een buitenlands of vals paspoort te hebben en is niet gevaccineerd of heeft de prik op veel te jonge leeftijd gekregen, wat invloed heeft op de werkzaamheid ervan. Na een paar dagen wordt zo’n hondje dan ziek. Onlangs nog hadden we twee pups in de praktijk met parvo, een virus dat ik jaren niet ben tegengekomen. Doodziek waren ze. Eentje heeft het gered, de andere overleed kort daarna. Erg verdrietig, want dit hoeft niet te gebeuren, als dieren maar de juiste medische zorg en ­vaccinaties krijgen. Mensen die overwegen om een huisdier aan te schaffen, zou ik willen aanraden om kritisch te blijven. Een dier is een verrijking voor je leven, ik spreek uit ervaring, maar achterhaal wat de herkomst is, of het zijn entingen heeft gehad, lang genoeg bij de ­ moeder is gebleven én of de zorg financieel haalbaar is.”

‘Al op de terugweg begon Buddy te braken’ Slinkse hondenhandelaren misleiden achteloze kopers met leugens en valse paspoorten. Het overkwam ook Lily, die met een doodzieke pup thuiskwam. Hondjes die worden verhandeld zijn veelal afkomstig uit Oost-Europa, waar fokteven zoveel mogelijk jongen op de wereld moeten zetten. De pups worden op bestelling naar ons land gebracht. Vaak veel te jong, zonder vaccinaties. Het risico bestaat dat gevaarlijke ziekten zoals rabiës in ons land gaan opduiken. Ook Lily en haar man kochten een pup van een handelaar: “Op Marktplaats kwamen we een berner sennen tegen. We mochten hem bij mensen thuis ophalen. Toen dat huis een grote schuur bleek te zijn, wisten we dat er iets niet klopte. Maar het zag er netjes uit en de ruimte was schoon. We waren op slag verliefd toen we het hondje zagen en we schoven onze twijfels ­terzijde. Maar al op de terug-

weg ging het mis. Buddy braakte en had dunne ontlasting. In zijn paspoort stond dat hij uit Hongarije kwam, dat had niemand ons verteld. Toen hij na drie dagen bloed begon op te hoesten, was de maat vol. Bij de dieren­arts bleek dat hij parvo had, een vaak dodelijke hondenziekte. Ook was Buddy ­jonger dan in zijn paspoort stond vermeld. Zes weken, hooguit. Met een bloedtrans­ fusie en veel geluk kwam hij erbovenop. De handelaar waar hij vandaan komt, biedt nog steeds pups aan op Marktplaats, vaak wel tien rassen tegelijk. Dat hij niet is gepakt, steekt enorm, maar ingrijpen durven we niet. Hij dreigt met opnamen die van onze auto zouden zijn gemaakt, en hoe hij daarmee kan sjoemelen om ons zwart te maken. Omwille van onze veiligheid en die van de kinderen spannen we geen rechtszaak aan. Maar ik wil mensen wél waarschuwen, ik dacht ook dat dit me nooit zou overkomen.”

ZOMER 2021 DIER | 11

‘Mensen moeten openstaan voor hulp, bijna letterlijk de voordeur openzetten’

ZORGVULDIGE BENADERING

Een hulpvraag hoeft niet via een zorg­ instantie te worden geïnitieerd, maar kan ook van dierenbezitters zelf komen. Bijvoorbeeld omdat ze niet weten hoe ze het welzijn van hun dieren kunnen ­verbeteren of hun leven door financiële moeilijkheden niet meer overzien. We staan regelmatig versteld van de armoede achter voordeuren. Mensen die moeten rondkomen van een tientje per week, bij wie gas, water en licht is afgesloten omdat ze dat niet kunnen betalen. Als je niks meer hebt, behalve je dieren, wil je die niet missen. Ook wanneer je er eigenlijk niet meer voor kan zorgen. Aan ons de taak om daar zorgvuldig mee om te gaan en het leven voor de dieren en daarmee hun eigenaren ten goede te keren.

12 | DIER ZOMER 2021

PORTRETTEN

Preventieteams schieten te hulp

Als de zorg voor dieren in de knel komt Achter gesloten deuren gaat veel leed schuil. De preventieteams van de Dierenbescherming weten daar alles van. Zij komen in actie als dieren in een thuis­ situatie niet de juiste zorg krijgen, zodat escalatie kan worden voorkomen. Dagelijks komen zorgprofessionals over de vloer bij mensen die hulp nodig hebben. Door tijdig te signaleren wat er mis is, kunnen zij voorkomen dat een thuissituatie uit de hand loopt, óók voor dieren. Sociale-hulpverleners doen in dat kader steeds vaker een beroep op de Dierenbescherming. Problemen staan tenslotte zelden op zichzelf. Vaak gaat er iets anders achter schuil, zoals het verlies van een dierbare, een echt­ scheiding of geldzorgen. Met vroegtijdige inmenging kan het leven voor zowel dier als mens ­worden verbeterd. Het preventiewerk is dan ook geen soloactiviteit, er wordt integraal samengewerkt met andere hulpverleningsinstanties.

Paméla Zaat is coördinator preventie in de regio Zuid-­ Holland. Zij behandelt hulp­ vragen van mensen die hun dier niet de juiste zorg geven, vaak omdat ze kampen met sociale of maatschappelijke problemen. Paméla: “Binnen het preventiewerk staat het sociale aspect voorop en zoeken we altijd naar een situatie die voor mens en dier acceptabel is. We worden

benaderd via zorginstanties, maar bijvoorbeeld ook via een kraamhulp die zorgwekkende dingen ziet, wijkteams en woningbouw­ organisaties. Daarnaast liggen er hulpvragen van dierenbezitters zelf. Onze voorwaarde is dat mensen openstaan voor hulp, bijna letterlijk de voordeur openzetten. Zo werd ik gebeld door een man. Zijn vader was opgenomen in het ziekenhuis, waarna hij de katten besloot te gaan voeren. Toen hij de woning van zijn vader betrad,

schok hij zich rot. De dieren zaten opgesloten in de hal, de vloer bezaaid met ontlasting. In goed overleg hebben we twee katten voor herplaatsing naar het asiel gebracht, de andere twee lieten we castreren en steriliseren. Later kreeg ik van de vader een bedankje, zo blij was hij dat zijn leven na thuiskomst uit het ziekenhuis weer op orde was. Ons doel is om ­standaard deel uit te maken van de cirkel van hulpverlening. ­Hiertoe benader ik proactief

­ rganisaties die bij mensen over o de vloer komen. Zij hebben een voorname rol in het vroegtijdig ­signaleren van dierenleed. Ik werk al lang voor de Dierenbescherming, maar ben ervan geschrokken hoeveel mensen echt wel de juiste intentie hebben, maar het financieel niet meer kunnen bolwerken. Het contact met andere instanties is daarom zo belangrijk. Samen kunnen we klaarstaan voor mens en dier.”

ZOMER 2021 DIER | 13

HULP NODIG?

Bent u of kent u iemand die hulp nodig heeft van onze preventieafdeling of wordt u binnen uw werk als hulpverlener geconfronteerd met verstoord dierenwelzijn? Neem dan contact op. Op dierenbescherming.nl/preventie vindt u onze gegevens en die van de regiokantoren. Loopt u tegen een acute situatie aan en heeft een dier direct hulp nodig? Bel dan het landelijk meldnummer voor ­dieren in nood 144 (24/7 bereikbaar).

‘Samen met de eigenaren zoek ik naar een passende ­manier om het welzijn van hun dieren en daarmee dat van henzelf te verbeteren’

Selma: “In deze functie kan ik mijn liefde voor dieren kwijt, hulp bieden en tegelijkertijd iets voor mensen betekenen. Een mooie 14 | DIER ZOMER 2021

combinatie, vind ik. Het biedt me ook de kans om in een wereld te stappen die normaal gesproken ver van me af staat. Met mensen die niet per definitie een vaste baan en genoeg geld op de bank hebben. Terwijl ik het juist belangrijk vind om mijn blikveld te verbreden, niet te blijven hangen in de veilige omgeving die ik ken. Als dier-sociaal medewerker ga ik het gesprek aan met mensen die hulp zoeken voor hun dieren. Mijn eerste casus was meteen een hefti-

ge, van een man met ruim dertig honden, katten en schapen, maar ze niet de juiste zorg gaf. De woning was vervallen en smerig, in de puinhoop lagen dode dieren. Voorwaarde bij onze hulp is dat mensen het wíllen, er zelf om vragen. Bij deze meneer was dat twijfelachtig, desondanks bleek hij bereid afstand te doen van een deel van zijn dieren. We haalden ze op en brachten ze naar een veilige plek. Een aantal heeft het niet gered, voor de rest werd een

nieuw thuis gevonden. Mijn streven is altijd om samen met eigenaren te zoeken naar een passende manier om het welzijn van hun ­dieren en daarmee dat van henzelf te verbeteren. Er zullen altijd ­mensen blijven die hun dieren op straat gooien als het ze te veel wordt, maar er zijn er óók die van hun dieren houden en de verantwoordelijkheid serieus nemen. Voor die mensen staan wij klaar.” BEELD ERIK BUIS

Selma Weber werkt als onboarding specialist bij een bank. Daarnaast is ze sinds ruim een jaar actief als vrijwillig dier-sociaal medewerker voor de Dierenbescherming. Ze helpt mensen om het leven van de dieren én henzelf op de rit te krijgen.

Ellen Steens werkt sinds zes jaar voor het WOT, het wijkondersteuningsteam, in Schiedam. Hier kunnen buurtbewoners terecht met hulpvragen. Is het welzijn van hun dieren in het geding, dan schakelt Ellen het ­preventieteam van de ­Dierenbescherming in. Ellen: “Samen met de Dieren­ bescherming en de gemeente ­wilden we een pilot opzetten om katten in de wijk te laten steriliseren, castreren en chippen, om de

populatie in toom te houden en meer verdwaalde katten met hun eigenaar te herenigen. Zo leerde ik Paméla (zie vorige pagina) ­kennen, die me vertelde dat de Dierenbescherming ook preventieve hulp biedt aan mensen bij de zorg voor hun dieren. Ik wist meteen dat we hiermee aan de slag moesten. Onze medewerkers komen achter de voordeur bij ­cliënten. Zij kunnen voorkomen dat een situatie voor mensen en hun dieren uit de hand loopt. Tot voor kort stonden we behoorlijk machteloos als het om de dieren

ging. Voor mensen met geldproblemen konden we de Voedselbank inschakelen, maar dan wisten we nog niet of ze hun ­dieren ook wat meer te eten gaven. Nu wel. Ik ben blij met onze samenwerking, juist omdat ik de liefde die mensen voor hun dieren voelen begrijp. Vaak hebben ze al zoveel ellende meegemaakt, hun dier geeft ze houvast en de liefde die ze zo hard nodig hebben. Dat wil je ze niet ontnemen, en daarin speelt de Dierenbescherming een grote rol. Er is nog veel onwetendheid over

de zorg die dieren nodig hebben, merk ik. Met goede voorlichting door de preventieteams is er een wereld te winnen. Ook nazorg is belangrijk. Pas als we zeker weten dat het goed gaat en onze hulp niet meer nodig is, laten we het los.” Vanwege corona staat de pilot om katten te laten steriliseren, castreren en chippen momenteel nood­ gedwongen on hold. De hoop is dat deze snel kan worden hervat.

‘Dieren geven houvast en liefde aan ­mensen die het hard nodig hebben. Dat wil je ze niet ontnemen, en daarin speelt de Dierenbescherming een grote rol.’

ZOMER 2021 DIER | 15

GERED

Slof

Eind vorig jaar werd de tab ‘ex-proefdieren’ toegevoegd aan onze zoeksite Ik Zoek Baas. Op deze plek staan alle honden, ratten, muizen en katten die als proefdier werden gebruikt en nu klaar zijn om te ervaren hoe het is om in vrijheid te leven. Zoals de ex-labkatten Slof en Escape die bij ­Caroline van Heijningen en haar man Moos hun thuis vonden. 16 | DIER ZOMER 2021

H

BEELD ROBIN UTRECHT

Nieuw leven voor ex-proefdieren

oe mooi is het dat mensen zoals Caroline en Moos hun hart en huis openstellen om ex-proefdieren een nieuw leven te geven? Slof en Escape, die als proef­dieren werden gebruikt bij de ontwik­ ­ attenvaccin, waren keling van een nieuw k zes maanden oud toen ze door het stel wer­ den geadopteerd. Caroline: “Ze kwamen uit een testgroep van vijftien katten. Ik had direct een klik met de eigenzinnige Escape, die al in de eerste week van de proef uit haar verblijf in het lab had weten te ont­ snappen. Maar de verlegen Slof hing zó aan haar, dat we ter plekke besloten om ze allebei mee naar huis te nemen.”

GERED

Er ging een wereld voor de ­jonge ­katjes open, eentje die ze anders nooit ­hadden leren ­kennen

Escape

BANG VOOR ALLES

Eenmaal thuis bij Caroline en Moos ging er voor de twee jonge katjes een wereld open, eentje waar ze eerder nog totaal geen weet van hadden. “Waar Escape direct op onder­ zoek uitging, heeft Slof een week lang bib­ berend onder de kast gezeten,” aldus Moos. “Ze was bang voor àlles, wilde niet worden opgepakt en aaien konden we haar niet. ­Wellicht dat ze na haar geboorte te vroeg uit het nest is gehaald, en hebben de tests in het lab, het vele bloedprikken, een trauma bij haar aangewakkerd.” In het lab worden absoluut inspanningen geleverd om goed voor de dieren te zorgen. De verzorgers zijn deskundig in de omgang met dieren, er is aandacht en tijd voor ze. Maar hoe ze ook hun best doen, dierproeven zijn natuurlijk nooit in het belang van de dieren die ervoor gebruikt worden. VERTROUWEN GEVEN

Met veel geduld wisten Caroline en Moos ­uiteindelijk het vertrouwen van Slof te ­winnen. “We leren haar dat ze niet bang hoeft te zijn. Dat we haar oppakken, maar ook altijd weer loslaten als ze dat wil. Ze heeft zich echt ontwikkeld, heel dapper is ze geworden. Waar Escape ogenschijnlijk de meeste bravoure heeft, is het Slof die nu vaak de eerste stap zet. Ook in hun onderlinge verhouding is er nogal wat ver­ anderd. Voorheen was Slof de onderdanige, maar inmiddels daagt ze Escape net zolang uit tot ze krijgt wat ze wil. Dan rennen ze samen in een noodvaart het huis door. Wij genieten daar enorm van. Zeker als je je bedenkt waar ze vandaan komen en hoe anders hun leven had kunnen lopen.” WILT U EEN EX-PROEFDIER ADOPTEREN?

Op ikzoekbaas.nl vindt u onder de button ‘ex-proefdieren’ alle dieren die op dit moment plaatsbaar zijn.

Steun voor initiatief De Dierenbescherming steunt het initiatief van Universiteit Utrecht om ex-proefdieren een toekomst te bieden. We zijn tegen ­dierproeven, maar er zijn ook positieve ontwikkelingen, waarbij gezocht wordt naar alternatieven en hoe het zonder kan. We blijven daarvoor pleiten in de EU, bij eigen ministeries en onderzoekers. Tegelijkertijd

moeten we ons realiseren dat dierproeven ons allemaal aangaan. Iedereen wil veilige vaccins en pillen en de zekerheid dat ­wasmiddelen niet schadelijk zijn voor onze kinderen of huisdieren. Door initiatieven zoals de herplaatsing van ex-proefdieren kunnen we zelf iets voor ze betekenen. En nog steeds tegen dierproeven zijn.

ZOMER 2021 DIER | 17

INTERVIEW

Chantal Vergouw, nieuwe voorzitter Raad van Toezicht

‘Kan niet, zal je van mij niet snel horen’ Een brok energie met een gedrevenheid om jaloers op te zijn; een topvrouw. Zo zou je Chantal Vergouw (44) kunnen typeren. Sinds 10 mei is zij de kersverse voorzitter van de Raad van Toezicht van de Dierenbescherming.

H

et voorzitterschap van de Raad van Toezicht is vrijwilligerswerk, want in het dagelijks leven is Chantal directie­ voorzitter van verzekeraar Interpolis. Ze was ‘Manager of the Year’, was met Stichting SPOTS intensief betrokken bij de bescher­ ming van wilde katachtigen, collecteert al jaren voor de Dierenbescherming, liet op zondag asielhonden uit en begeleidde als ‘buddy’ in haar woonplaats Utrecht gezinnen met financiële problemen. Haar twee zoons van zes en zeven, een partner en kat Boris vragen uiteraard ook de nodige tijd van deze duizendpoot.

asielhonden. Ik heb dat ruim tien jaar gedaan en nog altijd ben ik een zogeheten ‘adoptieouder’. Vanaf m’n twintigste collec­ teer ik voor de Dierenbescherming, twee jaar geleden voor het eerst met m’n zoons. Ik vind het niet alleen leuk om te doen, het is ook een levensles voor ze: als je iets belangrijk vindt, dan moet je er wat voor over hebben.”

beschermen tegen de cheeta’s. Het werk voor SPOTS heeft mijn dierenhart echt gevoed!” WAT GA JE DOEN ALS VOORZITTER VAN ONZE RAAD VAN TOEZICHT?

“Ik weet me omringd door deskundigheid op het gebied van vastgoed, juridische zaken en diergeneeskunde, om maar wat te noemen. Belangrijk, want naast het geven van advies aan en sparren met het bestuur, moet je onder meer toezicht kunnen hou­ EN HOE KWAMEN DIE GROTE KATTEN den op de continuïteit van de vereniging. DAN OP JE PAD? Dan gaat het om de doelmatige besteding “Ik heb een keer de hoogste opbrengst van inkomsten, maar ook om bewaking van opgehaald bij de collecte in mijn regio en beleid en strategie om onze doelen te halen. een deel daarvan ging naar de The Borneo Wat dat betreft voel ik me thuis bij de ZO’N DRUK LEVEN, DAT HOUDT TOCH GEEN Orangutan Survival Foundation (BOS), die stuk­ ­Dierenbescherming, met een strategie jes regenwoud op Kalimantan in Indonesië NORMAAL MENS VOL? die accent legt op het gebied van “Ik ben gezegend met veel energie preventieve dierenhulp. Ik geloof en dat is gewoon geluk. Aan de daar erg in. Preventie is ook bij andere kant vind ik het ook leuk ‘De belangstelling voor het welzijn van Interpolis een belangrijk credo; om verschillende dingen te doen, dieren heb ik vooral zelf ontwikkeld mensen inzicht geven in hun eigen daar krijg ik juist energie van! ‘Kan gedrag, keuzes en oplossingen aan­ niet’, zal je van mij niet snel horen, door goed om me heen te kijken’ reiken en wat dat gedrag aanricht, maar je moet natuurlijk wel keu­ zonder betuttelend en belerend zes maken. Mijn ambitie is om een te zijn. Ik zie daarvan bij de Dieren­ wereld te creëren waarin het wel­ zijn van d ­ ieren volop meetelt en meeweegt opkocht om daar de bedreigde orang-oetans bescherming prachtige voorbeelden. Het Beter Leven keurmerk is er zo een. Je maakt in het handelen van mensen. Zo kies ik nu te laten overleven. Dit goede doel ben ik tastbaar dat er een keuze is. Niet activis­ heel bewust voor de Dierenbescherming toen blijven steunen door drie jaar lang op tisch, maar door overdracht van kennis.” en stop ik met mijn werk bij De Tussen­ zondagen in de Apenheul aapjes van kweek­ voorziening, een stichting die mensen hout te verkopen aan de bezoekers. Daar opvang, begeleid wonen en schuldhulp­ ­ontmoette ik Simone Eckhardt, die hetzelfde WAT ZIJN DE BELANGRIJKE ACTUELE verlening biedt.” deed. Simone was jarenlang reisleidster VRAAGSTUKKEN? geweest in Afrika en heeft een enorme liefde “Ik lees berichten dat er in Corona-tijd veel voor grote wilde katten. Samen met haar en dieren zijn aangeschaft of opgehaald uit de WAAR KOMT JE BETROKKENHEID BIJ nog een vriendin hebben we uiteindelijk ­DIERENWELZIJN VANDAAN? asielen. Fantastisch, maar ik vraag me wel Stichting SPOTS opgericht om in eerste af wat er gebeurt als we straks ons ‘normale’ “Nou, niet persé van huis uit; in ons gezin instantie de cheeta te beschermen, maar leven terugkrijgen en weer op vakantie waren er huisdieren, en daar zorgden we later ook andere katachtigen, zoals de mogen bijvoorbeeld. Wat me ook aan het natuurlijk goed voor, maar verder… De bedreigde leeuw. Elf jaar heb ik in het hart gaat, zijn dieren die op uiterlijk wor­ belangstelling voor het welzijn van dieren den doorgefokt. Neem honden met platte heb ik vooral zelf ontwikkeld door goed om bestuur gezeten en op sommige resultaten ben ik echt trots. Bijvoorbeeld een project snuiten die amper kunnen ademhalen; daar me heen te kijken. Toen ik in Hilversum om Turkse herdershonden het vee te laten kan ik me heel druk om maken.” woonde, ging ik op zondag wandelen met 18 | DIER ZOMER 2021

BEELD GREGOR SERVAIS

ZOMER 2021 DIER | 19

LEZERSFOTO’S

Bommels nest

Zodra Buurman Boer ons weiland heeft gemaaid, maakt Bommel een ‘nest’ van achtergebleven grassprieten en kan van daaruit uren liggen kijken naar vogels en de lucht. Niets mooiers dan buiten zijn! Als we hem roepen, krijgen we deze ietwat verstoorde blik. Linda van ’t Land, Epe

In de duinen

In de duinen bij Wassenaar kwamen we dit vosje tegen. We hadden onze camera gelukkig paraat. Mijn vriend is in de bosjes gekropen en kon een paar foto’s maken. Toen de vos ons in de gaten kreeg, ging hij er snel vandoor. Chantal Roessink, Oldenzaal

Leve de lente Niet alleen mensen, ook dieren genieten van de ontluikende natuur. Tijdens een wandeling in het park, hoog in de lucht of in de branding bij zee. Sommige luierend vanachter het raam, of in volle vaart ren­ nend door de bossen. Genietend van de onbezorgde dieren op deze pagina’s tellen we af naar een lange, zonnige zomer.

In de tuin

Een van mijn hobby’s is foto’s maken van de natuur. Veelal vogels in mijn tuin. Roelie Arts, Wanssum

Lekker los

Genietend

Deze wisent, of Europese bizon, geniet van het groen en het zonnetje in Natuurpark Lelystad. Daniël Mostertman, Lelystad 20 | DIER ZOMER 2021

Dit is Rex. Een jonge, energieke Duitse herder pup. Lekker los in het bos op een droog pad. Yvonne Hoey­ mans, Veldhoven

Samen ­onderweg

Natuur dicht bij huis! Hoe blij word je als je dit ziet wanneer je uit je raam kijkt? Mama met haar vier kindjes onderweg. Yvonne van Dormolen, Haarlem

VOLGENDE KEER: OP PAD

Voor het volgende nummer zijn we op zoek naar foto’s van dieren die er graag op uit trekken. Mee met de camper, in galop door de bossen, hoog door de bergen of luierend in de fietsmand. Inzendingen kunnen tot 15 juli worden gestuurd naar foto@­dierenbescherming.nl onder vermelding van uw naam, woonplaats en een begeleidend tekstje.

Dol op klimmen

Dit is onze knappe Mao, dol op klimmen, zoals in deze bloeiende Chinese Kers. Jeanette ten Haaf, Lage Zwaluwe

Gelukkig leven

Gezang

Regelmatig wandel ik bij natuurgebied Zwart Water in Venlo waar ik volop geniet van de vogels. Vooral het gezang van het roodborstje maakt me blij. Hanny Wijnans, Venlo

Dit is Roebroeks op het strand van Katwijk. Ik vind hem het mooiste en liefste hondje, hij heeft mijn leven verrijkt. Vorig jaar moest ik hem laten gaan en nu ben ik oneindig verdrietig. Ik zou liever nog één dag met hem hebben dan de rest van mijn leven zonder hem. Hij is vijftien jaar geworden en ik hoop dat ik hem een gelukkig leven gegeven heb; ik heb er in ieder geval alles voor gedaan. Katja Raczynski, Leiden ZOMER 2021 DIER | 21

ACHTERGROND

Districtsinpecteur Jan Verkuijl tijdens een controle

22 | DIER ZOMER 2021

Discussie vlamt weer hoog op

Pleidooi voor houdverbod Met vastgebonden poten en dichtgeplakte bek had hij de husky in zijn buik ­geschopt en tegen de schuur geslagen. De man was boos en gefrustreerd, maar wat de omstandigheden rondom een dergelijke daad ook mogen zijn, de Dierenbescherming vindt dat de straf nog altijd tekortschiet. Het wetsvoorstel om dierenbeulen aan te pakken, is na een jarenlange strijd gelukkig klaar, maar ligt nog steeds in een Haagse bureaulade.

D

e discussie over een verbod om ­dieren te houden als straf voor ­dierenverwaarlozers vlamde onlangs weer eens hoog op. Aanleiding was het nieuws dat een man die zijn hond gruwelijk had mishandeld en waarschijnlijk zelfs levend begraven er van de rechter tóch opnieuw een mocht aanschaffen. In zijn ‘proeftijd’ weliswaar, want dan kon de reclassering hem voorlopig in de smiezen houden. Geen husky, maar een herder wilde hij nu; die had ‘ie al eerder gehad. Het leid­ de tot w ­ oede en onbegrip én de vraag wan­ neer dat houdverbod er eindelijk komt.

rechtelijke mogelijkheden voor een dieren­ houdverbod en daar een masterscriptie Strafrecht aan de Vrije Universiteit Amster­ dam over schreef ? Het verhaal voert terug naar het jaar 2000. “Als lid van de Dieren­ bescherming zag ik dat er tijdens een ­ledenvergadering een toespraak zou worden gehouden door een inspecteur en die wilde ik graag horen. Ik ben er gewoon heen­ gegaan. Wist ik veel dat daar eigenlijk alleen maar bestuurders en vrijwilligers van de afdeling Den Bosch zouden zijn. Ik viel dus op als onbekende en werd uiter­ aard aangesproken.”

DIER sprak hierover onder meer met Suzanne Merkx, werkzaam bij rechtbank Oost-­ Brabant. In januari nam ze na vijftien jaar afscheid als medewerker van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming. Een ­interessante carrière, die ze ooit begon als vrijwilliger en nu ook weer zo voortzet, omdat ze sinds kort deel uitmaakt van de Ledenraad van de Dierenbescherming. Een dergelijk curriculum rechtvaardigt niet alleen een ‘afscheidsinterview’ in dit blad, we maken ook van de gelegenheid gebruik om de stand van zaken rond het zelfstandi­ ge houdverbod voor notoire dierenkwellers tegen het licht te houden. Suzanne weet er alles van, en de discussie is nog immer actueel, zo blijkt uit het trieste verhaal van de vermoorde husky.

AFDELINGSINSPECTEUR

STRAFRECHTELIJKE MOGELIJKHEDEN

De Brabantse studeerde agrarische bedrijfs­ kunde en begon als twintiger bij het toen­ malige ‘Controlebureau voor Pluimvee, Eieren en Eiproducten’ als inspecteur. Hoe kwam het dan dat Suzanne uiteindelijk belangrijk onderzoek deed naar de straf­

Suzannes enthousiasme werkte toen al aan­ stekelijk, want haar interesse voor het inspectiewerk van de Dierenbescherming kon ze nauwelijks verbergen. “Voor ik het pand had verlaten, was ik vrijwilliger en ben ik uiteindelijk aan de slag gegaan als afdelingsinspecteur.” Zo heetten toen de mensen die de beroepsinspecteurs onder­ steunden bij het afwikkelen van meldingen. OP VRIJWILLIGE BASIS

Ze werd steeds meer ‘gepakt’ door het werk bij en voor de Dierenbescherming en zat ook nog een tijdje in het bestuur van de afdeling Den Bosch, allemaal op vrijwillige basis, naast haar werk in de pluimvee-industrie. Als bestuurslid ont­ moette ze toen een medewerker van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescher­ ming die haar wees op een vacature als professioneel beleidsmedewerker van de dienst. “Die is voor mij, dat ga ik doen,” klonk het gretig en met een tikkie bluf. Hetzelfde weekend werd de s­ ollicitatiebrief geschreven en verstuurd.

De onverbeterlijke ­dierenbeul ging liever de bak in dan dat hij zijn dieren zou kwijtraken TOMELOZE ENERGIE

“Denk jij meisje, dat die lastige inspecteurs naar jou zullen luisteren?” De vraag tijdens het sollicitatiegesprek staat haar nog altijd helder voor de geest, en Suzanne moet er nog steeds om lachen. Al snel wist ze met haar tomeloze energie en inzet het vertrou­ wen van de zogenaamde lastpakken, stuk voor stuk overtuigd handhavers dierenwel­ zijn, te winnen en werd ze niet alleen vraag­ baak, maar stuitte ze ook op zaken die haar vanuit de inspectiepraktijk werden voorge­ legd en die ‘knelden’. Bijvoorbeeld omdat ze tot een onbevredigend resultaat leidden. Vaak voor de dieren waar het uiteindelijk om gaat; zij moeten immers uit een benarde positie worden bevrijd. ONBEGONNEN WERK

Neem de zaak die speelde zo’n twee jaar nadat ze bij de LID was begonnen, in 2007. “Het ging erom dat iemand was veroordeeld omdat hij z’n twee honden ernstig verwaar­ loosde,” vertelt Suzanne. Zoals bijna altijd proberen de inspecteurs eerst om de situatie ter plekke te verbeteren. Dat is niet alleen beter voor de dieren, maar biedt uiteindelijk het meeste perspectief dat het ook op lange­ re termijn goed blijft gaan. Hier bleek dat echter onbegonnen werk; de honden bleven veel te mager door structurele ondervoeding. Nadat proces-verbaal was opgemaakt werd ZOMER 2021 DIER | 23

ACHTERGROND

ACHTER DE SCHERMEN

‘Denk jij meisje, dat die lastige inspecteurs naar jou zullen luisteren?’ de eigenaar gestraft: drie jaar geen dieren houden en een week voorwaardelijke gevangenisstraf. ONVERBETERLIJK

Terecht en mooi opgelost, zou je denken. Totdat Suzanne een telefoontje kreeg van de betrokken inspecteur dat de onverbeter­ lijke verwaarlozer liever de bak in ging dan dat hij zijn dieren zou kwijt­raken. “Ik begreep er niets van,” zegt ze nu. “Hij koos er dus voor om een week te zitten en mocht vervolgens z’n honden houden. Ik vond het juridisch zo ingewikkeld, dat dát ook echt het moment was waarop ik dacht ‘ik moet er meer van weten, ik heb meer juridische kennis nodig’.” Al snel bleek waar het om ging. Er is weliswaar een mogelijkheid om iemand een verbod tot het houden van die­ ren op te leggen, maar dat is altijd gekop­ peld aan een voorwaardelijke straf, een geldboete bijvoorbeeld, maar een gevange­ nisstraf kan ook. Als een veroordeelde toch weer dieren heeft, of er geen afstand van doet zoals in dit geval, moet hij de boete alsnog betalen, of de gevangenis in. De voorwaardelijke straf verandert dan immers in een onvoorwaardelijke. Het klinkt inge­ wikkeld, maar de essentie is dat er dus een houdverbod moet komen dat als zelfstandi­ ge maatregel (of straf) door de rechter kan worden opgelegd. 24 | DIER ZOMER 2021

HALFZACHT

Suzanne vond het maar moeilijk te verkrop­ pen: “Dat sommige mensen steeds opnieuw dieren mochten houden, terwijl ze toch echt hadden aangetoond dat ze het niet ver­ dienden. Dat halfzachte en niet-werkbare dierenhoudverbod vormde, naast allerlei andere intrigerende zaken, voor mij de belangrijkste aanleiding om in 2008 rech­ ten te gaan studeren.” Tijdens deze studie maakte ze de overstap naar juridisch mede­ werker en vanaf 2016 mocht ze zich, afge­ studeerd en wel, jurist van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming noe­ men. Suzanne heeft zich bij de LID onder meer beziggehouden met het juridisch ­duiden of oplossen van knelpunten bij handhaving van dierenwelzijn. RONDETAFELGESPREKKEN

Als je bent afgestudeerd op het dieren­ houdverbod is het niet vreemd dat leden van de Tweede Kamer meer van je willen weten. Dat gebeurt tijdens zogeheten ­‘Rondetafelgesprekken’. De eerste keer vond Suzanne het reuze spannend, te meer daar een collega benadrukte dat ze niet moest vergeten dat ze straks tegen haar ouders kon zeggen dat ze een steentje had bijgedragen aan een democratisch proces. “Stikzenuwachtig was ik,” zegt ze daar nu op terugkijkend.

RESULTAAT MAG ER ZIJN

Het resultaat mag er zijn: op Werelddieren­ dag, 4 oktober 2018, werd een wetsvoorstel voor een zelfstandig houdverbod met een maximum termijn van tien jaar aangekon­ digd. De Dierenbescherming is tevreden, want het gaat ervoor zorgen dat opgetreden kan worden vóórdat een dier in een slechte situatie terechtkomt met een eigenaar die er niet voor kan of wil zorgen. Dat het houdverbod ook geldig blijft als een dader in hoger beroep gaat, biedt een heel belang­ rijke bescherming. DEFINITIEF WETSVOORSTEL

Maar hoe kan het dat er alweer ruim twee jaar is verstreken sinds de aankondiging? Suzanne weet uit ervaring dat dit soort ­trajecten lang kan duren, maar voormalig collega Léon kan melden dat het wetsvoor­ stel recent door de Raad van State, voorzien van advies, teruggezonden is naar de rege­ ring. “Het is nu dus van belang dat die het voortvarend oppakt, en er zorg voor draagt dat het definitieve wetsvoorstel snel bij de Tweede Kamer wordt geagendeerd. Daarbij blijft het zaak dat we als Dierenbescherming het belang van het houdverbod onvermin­ derd verdedigen. Zoals we dat al jaren doen. Daarbij is Suzanne een bron van inspiratie en haar geschreven inbreng, scriptie en de boeiende gesprekken die we met haar hebben gehad een waardevolle ‘nalaten­ schap’. Suzannes directe betrokkenheid als (LID-)collega gaan we missen. Gelukkig blijft ze via de Ledenraad in beeld, en ik weet: uiterst betrokken,” aldus Léon.

BEELD DIERENBESCHERMING, ROBIN UTRECHT

Suzanne met Nilo

Het was niet de laatste keer dat ze werd uit­ genodigd om in de Tweede Kamer te spre­ ken over het gewenste houdverbod. Later gebeurde dat nog een keer en had ze haar afstudeerscriptie klaar. Het stuk heeft z’n waarde bewezen, net als de gesprekken die Suzanne voerde met ambtenaren achter de schermen. Natuurlijk deed ze dat niet alleen. Léon Ripmeester, jurist bij de Dieren­ bescherming, werkte nauw met haar samen en bevestigt dat Suzanne een grote rol heeft gespeeld rondom het uiteindelijke wetsvoor­ stel waarin het zelfstandig houdverbod is opgenomen. Suzanne heeft ook in het kader van het wetsvoorstel juridische oplossingen aangedragen met het oog op een effectief dierenhoudverbod. “Zij kon onder meer ­feiten aandragen die aantonen waarom dit houdverbod zo verschrikkelijk noodzakelijk is, nauwkeurig onderbouwd met de jaren­ lange ervaringen in het veld van de LID.”

UIT DE PRAKTIJK

‘Dit soort mensen leert het gewoon nooit’ De districtsinspecteurs van de Landelijke Inspectiedienst ­ ierenbescherming treden op tegen dierenmishandeling en D ­verwaarlozing van dieren. Zij worden regelmatig geconfronteerd met situaties waarin een zelfstandig houdverbod de enige juiste maatregel is om de veiligheid van dieren te garanderen.

Inspecteur Jan Smit

Inspecteur Astrid Verwaijen

Inspecteur Jan Verkuijl

‘Achter in een hok vond ik een ‘vergeten’ paard’

‘Overal lagen etensresten, troep en dooie vliegen’

‘Ze probeerde de hondjes in kasten te verstoppen’

Inspecteur Jan Smit weet wel een adres waar alleen een houdverbod zou helpen: “Al in 2013 bezocht ik een gezin – vader, moeder en zoon – in een piepklein plaatsje in Drenthe wegens slechte verzorging van paarden, konijnen en kippen. Het ging om een ‘rommelerf’ van een verzamelaar van oud ijzer met overal en nergens ­hokjes met konijnen, duiven en kippen. Ergens achter in een hok vond ik destijds een ­‘vergeten’ paard dat hunkerde naar voer en aandacht. Met hulp van de brandweer heb ik het dier uit de stal moeten graven. In de loop van de jaren met regelmaat op bezoek geweest en ingegrepen, want er is altijd wel wat. De vader is overleden, maar de zoon; zelfde laken een pak, zonder enig respect voor de dieren. Ook nu is er weer sprake van slechte huisvesting van bijvoorbeeld kippen en duiven. Dit is een adres waar men lak heeft aan regels en het gezag, structureel dieren neemt en ook weer kwijtraakt met huisvesting die niet meer van deze tijd is.”

Ook inspecteur Astrid Verwaijen hoeft niet lang na te denken; “Onlangs heb ik een zaak gedraaid waarbij voor de derde keer dieren zijn weggehaald. De mevrouw in kwestie had tien katten in een woning die zwaar vervuild was. Het stonk er verschrikkelijk naar urine en ontlasting van de ­dieren, overal lagen etensresten, troep en dooie vliegen. De woning was een bende, bezaaid met spullen, maar dat gold ook voor de verblijven van de twee konijnen die ze had. Deze dieren hadden veel te lange nagels en haar katten zaten onder de vlooien, hadden kale plekken en waren te mager. Het gaat hier om recidive, want al eerder is er strafrechtelijk opgetreden vanwege soortgelijke feiten. De voorlaatste keer kreeg ze zelfs een houdverbod voor meer dan vier dieren, maar dat was een bijkomende voorwaarde. Nu moet ze een boete ­betalen en dan vervalt dat houdverbod. Dus gaat ze weer nieuwe dieren nemen, dat weet ik zeker. Precies daarom is een zelfstandig houdverbod zo belangrijk.”

Mensen verzamelen hobbymatig van alles en nog wat, maar inspecteur Jan Verkuijl zag zich samen met de dierenpolitie ­Twente in februari genoodzaakt in te ­grijpen bij een mevrouw die maar liefst 61 hondjes in haar huis had. “Veel van de dieren hadden een erg vervuilde vacht, zaten in donkere ruimtes, kattenbenches of zelfs kastjes. De vloer van vrijwel de hele woning lag bezaaid met uitwerpselen en was doordrenkt met urine. De hondjes waren in verschillende kamers in de woning ondergebracht. De eigenaresse probeerde zelfs tijdens de controle nog tevergeefs een deel van de hondjes in kastjes en benches te verstoppen. De Officier van Justitie gaf toestemming om alle dieren in beslag te nemen. Voor deze mevrouw geldt ook dat een houd­ verbod op z’n plaats is. Het was namelijk niet de eerste keer dat tegen haar is ­opgetreden; eerder werden er al honden weggehaald. Dit soort mensen leert het gewoon nooit.”

ZOMER 2021 DIER | 25

ACHTERGROND

6 feiten verklaard

Meer begrip voor de vis Seaspiracy laat de kijker achter met de onthutsende reali­ satie dat minder dan één procent van onze wereldzeeën wordt beschermd tegen commerciële visserij, terwijl we ondertussen nog steeds elk jaar drie biljoen vissen uit de zee halen voor onze consumptie. Hoe is dat vanuit ethisch en milieuoogpunt te verantwoorden? Als je alleen al kijkt naar de fabelachtige hoeveelheid vissen die nu nog leeft in onze wateren. Slimme dieren met een sociale dynamiek, die veel meer zijn dan hun instinct. Op deze pagina’s duiken we in de mysterieuze onderwaterwereld van vissen en nemen een aantal feiten onder de loep.

1. Vissen kunnen op weinig s ­ ympathie rekenen

2. Vissen ervaren pijn

3. Vissen hebben een geheugen

Het feit dat er zo’n 35.000 verschillende soorten bestaan, betekent dat ze een grote veerkracht hebben. Desondanks praten wij over vissen alsof het om één soort gaat, ­terwijl een forel toch echt wat anders is dan een paling of zeebaars. Ook in de discussie over dierenwelzijn bungelt de vis ergens onderaan. Op geen enkele wijze wordt ­rekening met deze dieren gehouden. Niet in onze wetgeving, niet in de manier waarop ze worden gevangen en al helemaal niet in hoe ze w ­ orden gedood. Daar moet ­verandering in komen, vinden wij.

Er werd lange tijd gedacht dat vissen geen gevoel hebben. Een idee dat waarschijnlijk is ingegeven door het feit dat vissen, in tegenstelling tot mensen, koudbloedig zijn. Alleen heeft lichaamstemperatuur niets met het ­vermogen tot voelen te maken. Onderzoek heeft aangetoond dat vissen wel degelijk pijnprikkels waarnemen. Ze reageren daar niet alleen reflexmatig op, maar passen ook hun gedrag aan. Alleen al om die reden moeten we niet willen dat vissen op het dek van een boot liggen te spartelen, een doodsstrijd die minuten tot uren kan duren, of levend in een fileermachine worden gegooid, zoals bij haring gebeurt.

Dat goudvissen het niet erg vinden om de hele dag rondjes te zwemmen in een kom, is een fabeltje. Het is voor vissen juist van levensbelang om dingen te onthouden. Neem Gobi-vissen. Ze leven in rotspoeltjes en weten hoe ze precies op tijd naar het ­volgende poeltje kunnen springen om roofvogels te ontwijken. Ze hebben dus het vermogen om een denkbeeldige kaart van al die poeltjes te maken. Ze leren van wat er is gebeurd en passen dat vervolgens toe. Dit zijn flexibele leerprocessen die we associëren met bewustzijn. Ook weten we dat ­vissen graag spelen, vriendschappen onderhouden en gereedschap gebruiken.

26 | DIER ZOMER 2021

ILLUSTRATIE DEBORAH VAN DER SCHAAF

De veelbesproken Netflix-documentaire Seaspiracy schetst een rauw beeld van de ­destructieve effecten van visserij op onze oceanen en de dieren die erin leven. We leren dat duur­ zame viscertificaten niet altijd zijn wat ze lijken, plastic vervuiling vooral het gevolg is van visnet­ ten en er door overbevissing binnen dertig jaar misschien wel geen leven meer in de zee zal zijn.

4. Vissen zijn in staat tot leren

5. Vissen communiceren met elkaar

6. Vissen vertonen stressreacties

“Als je dat twintig jaar geleden durfde te beweren, werd je hard uitgelachen,” aldus Gert Flik, hoogleraar dierfysiologie. “Nu weten we dat dat wel degelijk mogelijk is en laten dat ook met het grootste gemak zien. Veerkracht door verandering is bij vissen aantoonbaar. Wat inhoudt dat het dieren zijn die hun omgeving waarnemen, zich er bewust van zijn. Ben je daartoe in staat, dan heb je een geheugen en kan je dingen leren. Zo bekeken we hoe vissen reageren op het aanbieden van voer in combinatie met een lichtflits. Zwemt de vis op een later moment terug naar die plek zodra hij de flits weer ziet? Het antwoord is ‘ja’. Geef je maanden later weer een flits, dan nóg zwemt de vis naar de plek waar hij ooit voer kreeg. Ik kan je vertellen, dat getuigt van een beter geheugen dan de meeste van mijn studenten.”

Ze grommen, piepen en kwetteren. Sommige laten hun zwemblazen trillen of botten ­galmen, andere maken gebruik van spieren die tot wel tweehonderd keer per seconde heen en weer bewegen. Onderling zijn er grote verschillen. Ponen zijn ‘praatgrage’ vissen. Ze maken onderscheidende grommende geluiden en kletsen de hele dag door. De kabeljauw is stiller en maakt alleen geluid als er kuit geschoten wordt, zodat het mannetje en vrouwtje de eieren op hetzelfde moment kunnen loslaten voor bevruchting. De geluiden die vissen maken lijken sowieso verband te houden met de situatie waar ze zich in bevinden. Enkele laten alleen van zich horen tijdens het paarseizoen, terwijl andere soorten vooral geluiden produceren als er gevaar dreigt. Zo’n geheime taal is handig, maar kan gevaarlijk zijn. Wetenschappers vermoeden dat roofdieren de taal van vissen ook kunnen horen.

Als er te weinig zuurstof in het water zit, happen vissen naar lucht. Wanneer het te warm of te koud wordt, springen ze eruit. In theorie zijn er situaties denkbaar waarbinnen ze een stressvrij leven kunnen leiden. In zuiver water bijvoorbeeld, met ruimte om te zwemmen en voldoende eten. Het probleem is alleen dat wanneer zo’n dier onverhoopt een predator tegenkomt hij zich letterlijk doodschrikt. Omgekeerd, wanneer je als vis voortdurend in angst leeft, heb je maar een klein duwtje nodig om ook het loodje te leggen. Daar­ tussen zit een groot gebied van leren en omgaan met prikkels. Negatieve, maar zeker ook positieve. Overigens zijn er aanzienlijke soortverschillen. Forellen en zalmen raken snel gestrest, terwijl karpers juist sterke ­vissen zijn en ook platvissen verrassend stressongevoelig kunnen zijn.

VISSENMANIFEST: 10 PUNTEN VOOR BETER VISSENWELZIJN

De Dierenbescherming wil dat er meer begrip en aandacht komt voor de verwoestende impact die visserij heeft op het welzijn van zeedieren en de oceanen waarin ze leven. In samenwerking met de Vissenbescherming, Compassion in World Farming, Sea First en Dierencoalitie ontwikkelden we daarom een Vissenmanifest met tien punten voor een beter vissenwelzijn. Sinds april sturen we elke vrijdag, tien weken lang, een kaart naar de Tweede Kamercommissie voor ­Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) in Den Haag met een misstand en de oproep om hier verbetering in te brengen.

ZOMER 2021 DIER | 27

VRAAG MAAR RAAK

Vragen over dieren, hun welzijn en het werk van de Dierenbescherming worden hier beantwoord. Hebt u ook een vraag? Mail deze dan naar vraag@dierenbescherming.nl.

Welke huisdieren hebben last van de hitte?

Microbiologen van Universiteit Utrecht namen bacteriemonsters van de voet­ kussens van honden én van de schoenzolen van hun baasjes. Wat bleek? Onder 28% van de hondenpoten ­werden darmbacteriën aangetroffen, tegenover 58% van de schoenzolen. De besmette poten telden 3.400 bacteriën, de zolen zo’n 107.000. Hoe honden hun poten schoonhouden? Door te likken, wel negen tot twaalf keer per uur. Het speeksel bevat relatief veel enzymen waar bacteriën niet tegen kunnen.

Waar let ik op bij de aanschaf van een konijn? In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn lekker voer, vers drinkwater en een fijne slaapplek niet voldoende. Nog vaak slijten konijnen hun leven in een ren die te klein is om hun natuurlijke gedrag te vertonen. De dieren moeten kunnen r­ ennen, knagen, graven, luchtsprongen maken en wegkruipen als ze zich onveilig v­ oelen. Daarnaast zijn het sociale dieren die het gezelschap van een soortgenoot nodig hebben om gelukkig te zijn. Op licg.nl leest u waar u op moet letten bij de ­aanschaf van een konijn en andere huisdieren.

Waarom slingeren veel ­insecten in de lucht? Kunnen pasgeboren zeeotters zwemmen? Zeeotters brengen het grootste deel van hun leven door op zee. Ook hun jongen krijgen ze in het water. Toch kunnen z­ eeotterpups niet direct na de geboorte goed zwemmen. Ze mogen daarom mee op de buik van hun moeder. Als zij even op jacht gaat, bindt ze haar kleintje vast met zeewier. De jonge otter blijft dan veilig drijven. 28 | DIER ZOMER 2021

Het zou een heleboel energie bespraken als ze recht op hun doel af zouden vliegen. Alleen kunnen ze dat niet, omdat ze erg slecht zien en hun weg vinden door te ruiken. De antennes op hun kop vangen geur­pluimen op. Aan de hand van wat ze ruiken, stellen ze onderweg regelmatig hun route bij. Pas als ze op een bloem zijn geland, kunnen ze de vormen en strepen zien die ze helpen om bij de nectar te komen.

BEELD DEBORAH VAN DER SCHAAF, NATURE IN STOCK, SHUTTERSTOCK

Hoe vies zijn hondenpoten?

Kort gezegd: allemaal! Al kan het ene dier er wat beter tegen dan het andere. In luierstand kunnen honden over het algemeen best tegen de zon, maar zorg dan wel voor voldoende drinkwater en de mogelijkheid om een koel plekje op te zoeken. Om uw hond op te frissen kunt u de pootjes afkoelen met water. Geen ijswater, want dat vernauwt de bloed­vaten juist. Ook hondenmatten met koelelementen vinden ze erg fijn. Meer tips om uw dier te helpen bij hoge temperaturen op dierenbescherming.nl/ hittetips.

IK BEN DIERENBESCHERMER

‘De kiloknaller is niet meer van deze tijd. Hoe kan het dan dat onze huisdieren nog steeds voer krijgen ­waarin ­plofkippen zijn verwerkt?’

De diervoeding van Bas van Tongeren

BEELD ERIK BUIS

Hoe komt het dat de kwaliteitsgarantie die wij voor ons voedsel zo belangrijk vinden nauwelijks is doorgedrongen tot de ­dier­voedingsindustrie? Het is een vraag die Bas van Tongeren, CEO van Yarrah, een van de pioniers in biologische diervoeding, zichzelf geregeld stelt. “De kiloknaller is niet meer van deze tijd, maar toch krijgen onze huisdieren nog steeds voer waarin plofkippen zijn verwerkt. Ergens gaat daar iets mis.” Bas: “Toen Yarrah begin jaren negentig op de markt kwam, zagen we dat vooral naar Duitsland gaan. Nog steeds zijn landen om ons heen verder als het gaat om biologische keuzes. Dat komt deels omdat Nederlanders minder geld uitgeven aan biologische voeding dan bijvoorbeeld de Fransen en Zwitsers. Tegelijkertijd is het een mentale stap; als ik bewuste keuzes maak voor mijzelf en mijn gezondheid, waarom dan voor mijn dier niet? De honden- en kattenvoeding van Yarrah, en sinds kort ook DANO, is b ­ iologisch en proefdiervrij. Alle schakels in het productieproces hebben we duurzaam ingericht. Grondstoffen kopen we zelf in, zodat we exact weten waar ze vandaan komen. Voor dierlijke ingrediën-

ten houden we vast aan het principe dat àls een dier dan toch moet worden geslacht voor humane consumptie, het wel zo respectvol is om alles van dat dier te gebruiken. Nu verdwijnen resten soms nog in de afvalbak, terwijl dat helemaal niet nodig is. Deze zijn juist heel geschikt om volwaardige diervoeding van te maken. Ik heb zes jaar geleden bewust voor Yarrah gekozen. Sindsdien is het aantal honden en katten dat biologisch eet verdubbeld. Bijkomend voordeel is dat biologische boeren de volledige waarde voor hun producten ontvangen. Voorheen kregen ze voor de reststromen conven­tioneel geld, maar wij betalen de biologische prijs. Waarmee de transitie naar biologisch automatisch makkelijker wordt. Ik vind het mooi om deel uit te maken van een bedrijf dat daadwerkelijk impact heeft en bijdraagt aan een betere wereld. Ik maak zelf ook duurzame keuzes en wil weten waar ons voedsel vandaan komt. Datzelfde geldt voor onze hond Nala. Zij eet biologisch en blaakt van gezondheid. Logisch, want veel aan­doeningen bij honden en katten zijn een gevolg van de synthetische r­ ommel die aan reguliere diervoeding is toegevoegd. Haal je die eruit, dan verdwijnen de klachten in de meeste gevallen vanzelf.” ZOMER 2021 DIER | 29

ACHTERGROND

De historie van de sterrenkip in vogelvlucht

Sterrenkip verovert supermarkt

W

oordvoerder Niels Dorland van de Dierenbescherming zat in 2007 de persconferentie voor in Nieuwspoort waarbij landbouwminister Cees Veerman de eerste kip kreeg met het nieuwe Beter Leven keurmerk. “Het was dezelfde kip die nu eindelijk de supermarkt verovert: een dier dat meer ruimte had, langzamer groeide dan de plofkip die ­vrijwel iedereen kocht en bovendien de

30 | DIER ZOMER 2021

beschikking had over een overdekte uit­ loop naar buiten.” ARGUSOGEN

“Het was toen nog plofkip óf biologisch. Daartussen zat niets. Wij wilden consu­ menten de mogelijkheid bieden om dier­ vriendelijker kip te kiezen dan die destijds in de supermarkten werd aangeboden.” Het Beter Leven keurmerk, dat gelijktijdig met

de nieuwe kip werd geïntroduceerd, moest de consument wegwijs maken. “Het initiatief werd met argusogen bekeken. Door ­collega-dierenbeschermers, politici en de media,” herinnert Niels zich. “In een televisie­programma als Radar heb ik onze strategie om minder en betere vleescon­ sumptie te promoten fel moeten verdedigen, maar ik ben blij dat we doorgegaan zijn, want de geschiedenis bewijst nu ons gelijk.”

BEELD ERIK BUIS

Als dierenbeschermer weet je dat je geduld moet hebben, dat je een strijd van lange adem voert. Maar soms is het zover; dan is het moment daar dat successen kunnen worden bijgeschreven. Het akkoord over het verbod om kalveren in kisten te houden dat de Dierenbescherming in 1996 met de sector en de overheid sloot bijvoorbeeld, of het einde van de legbatterij in 2012. Het voorjaar van 2021 zal ook de geschiedenisboeken ingaan als zo’n ‘kantelmoment’; de vier grootste supermarkten maakten bekend over twee jaar alleen nog maar kip te verkopen met minimaal één ster van het Beter Leven keurmerk.

2001: Gezondere kip

1999: Commissie Alders

De commissie Alders beschrijft de toekomst van de pluimveehouderij en wil dat in 2010 de helft van de kippen scharrelt. Ook signaleert de commissie ernstige welzijnsproblemen bij vleeskuikens en vleeskuikenouderdieren als gevolg van de snelle groei van deze dieren.

2010: Gestage opmars

Het Beter Leven keurmerk is met een gestage opmars bezig. Per jaar hebben in 2010 al ruim 3,3 miljoen vleeskippen met een ster een beter welzijn, zes keer zoveel in drie jaar tijd! Er is niet alleen kip met het Beter Leven keurmerk beschikbaar, maar ook vleeswaren en maaltijden met Beter Leven kip.

Terwijl de Dierenbescherming met de sector praat over een sterkere en gezondere kip, introduceert culinair journalist Wouter Klootwijk de benaming ‘plofkip’ voor het zielige dier dat in zes weken van kuiken tot vleesklomp van twee kilogram groeit.

Wie volgt?

We hebben mooie ­stappen gezet, en die mijlpalen vieren we. Maar we zijn er nog lang niet. Met uw steun maken wij de veehouderij de komende jaren steeds diervriendelijker.

Nederland wordt getroffen door een grote vogelgriepcrisis en de Dierenbescherming schetst in een advies de contouren van de pluimveehouderij in 2030. Kern: Als de pluimveehouderij wil over­ leven, met gezonde dieren en gezonde bedrijven, moet de sector omschakelen van m ­ assaproductie naar kwaliteitsproductie.

2007: Introductie Volwaard-kip

De Volwaard-kip wordt geïntroduceerd; een langzamer groeiend vleeskuiken, dat voortkomt uit een onderzoeksproject. De Dierenbescherming werkte hierbij samen met bedrijven en supermarkten. Om zichtbaar te maken dat het om een diervriendelijker kip gaat, ontwikkelt de dierenwelzijns­ organisatie het Beter Leven keurmerk. De Volwaard-kip krijgt als eerste een ster van het nieuwe keurmerk. Het gaat om een pilot en de kip is beperkt verkrijgbaar.

2012: Wakker Dier

Wakker Dier begint haar ‘plofkipcampagne’ en noemt de kip met het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming als alternatief.

2003: Contourschets

2016: Huismerkkip 2015: Lidl stapt over

Supermarkt Lidl meldt de Dieren­ bescherming in fases geheel te willen overstappen op de verkoop van vlees met het Beter Leven keurmerk.

Albert Heijn, Jumbo en Lidl stoppen met de verkoop van plofkip. Belangrijk omslagpunt, maar de nieuwe huismerkkip die in de schappen komt verdient nog geen ster.

2021: Alleen nog diervriendelijker geproduceerde kip

Albert Heijn kondigt in maart aan in 2023 alleen nog kip te verkopen met het Beter Leven keurmerk van de ­Dierenbescherming. Lidl en Jumbo komen kort daarna met diezelfde mededeling en supermarkt Plus volgt in april. Bij de vier grootste supermarkten van Nederland, met een marktaandeel van zo’n 75%, ligt dus over twee jaar alleen nog diervriendelijker geproduceerde kip.

2019: Marktaandeel

Het marktaandeel kip met ster in de schappen van de supermarkt is gestegen tot ongeveer 20%.

ZOMER 2021 DIER | 31

De poetsvis is niet te beroerd om de openstaande bek van zijn klanten in te zwemmen om hier onregelmatigheden te verwijderen

Wederzijds vertrouwen

Belangrijke voorwaarden voor samenwerking zijn functionaliteit, een gezamenlijk doel en vertrouwen. Een mooi voorbeeld zijn de poetsvis en haar klanten. Het visje runt onder water een heus poetsstation, waar het zeedieren ontdoet van parasieten en dode huidcellen. De poetsvis is ook niet te beroerd om de open32 | DIER ZOMER 2021

staande kieuwen en bek van zijn klanten in te zwemmen om hier ­onregelmatigheden te verwijderen. Het visje blijkt over stalen zenuwen te beschikken als het onverhoopt bezoek krijgt van een haai of andere roofvis. Door direct ijverig aan het poetsen te slaan, laat het zien dat het een nuttige rol vervult en geen prooi is om op te eten.

IN BEELD

Vruchtbare samenwerking Van mieren die een plekje vrijhouden voor de eieren van vogels tot konij­ nen die elkaar verwarmen in een koude nacht; dieren werken regelmatig samen om een taak te volbrengen. Het is zelfs een van de belangrijkste vaardigheden om te overleven. Ze beschermen elkaar, zoeken samen naar eten, houden vijanden in de gaten en voeden jongen samen op. In sommige gevallen kan dat leiden tot wonderlijke combinaties.

Samen onderweg

Ganzen leven net als veel andere vogelsoorten in gezinsverband. Als het tijd is voor de jaarlijkse vogeltrek verzamelen ze zich in grote groepen, waarmee ze ­duizenden kilometers afleggen. Om energie te sparen, vliegen ze

in V-vorm. De gans die voorop vliegt, doet het zwaarste werk. Daar achter zweeft de rest in de luchtstroom mee. Onderweg snateren ze naar hun leider om hem aan te moedigen op snelheid te blijven. Ze wisselen die zware taak af en vliegen om beurten

voorop. Zo kunnen ze maar liefst 70% meer afstand overbruggen dan ze alleen zouden doen. De routes die ganzen vliegen blijven altijd gelijk. Jonge vogels leren de route van hun ouders en in het voorjaar brengt hun instinct ze weer terug naar de plek waar ze

zijn geboren. Ook op de grond is er sprake van een h ­ armonieuze samenwerking; ­terwijl de rest aan het grazen is, blijft er altijd één gans op de uitkijk staan. En ook die taak vervullen ze heel keurig om beurten.

ZOMER 2021 DIER | 33

IN BEELD

Ieder z’n eigen taak

Honingbijen leven als een grote familie met één koningin. Allemaal hebben ze een taak die ze bij de geboorte krijgen. Afhankelijk van de omstandigheden in het nest veranderen hun werkzaamheden daarna. Mannetjesbijen, of darren, maken zo’n tien procent uit van 34 | DIER ZOMER 2021

een volk. Hun hele leven doen ze niets anders dan honing eten en wachten op de mogelijkheid om te paren. Zodra een koningin aan haar bruidsvlucht begint, strijden de darren uit andere volken om de eer. Ze vliegen achter haar aan en proberen in de lucht met haar te paren. Als ze daarin slagen, vallen

ze dood neer. Vrouwtjesbijen, of werksters, vormen de meerderheid en doen alles wat nodig is om de boel draaiende te houden. Het geslacht van een bij wordt overigens bepaald door de koningin, en alle bijen doen precies wat er van ze wordt verwacht. Onderling werken ze goed samen. Als

ze naar honing zoeken, doen ze soms de bijendans. Daarmee vertellen ze met speciale vlieg­ bewegingen aan de rest dat ze voedsel hebben gevonden. Die vliegbewegingen zijn als een route­beschrijving naar de honing.

BEELD NATURE IN STOCK

Als bijen naar honing ­zoeken, doen ze soms de bijendans. Daarmee ­vertellen ze met speciale vliegbewegingen aan de rest dat ze voedsel ­hebben gevonden.

Geoliede machine

Ook mieren werken graag samen. Ze doen dat uitermate gestructureerd met een duidelijke taakverdeling. De werksters zorgen ­bijvoorbeeld dat er eten wordt gezocht, ­larven worden gevoed en het nest opgeruimd is. De jonge werksters hebben het druk met het verzorgen van de jongen, terwijl de ­zogeheten soldaten het nest verder uitbouwen en de opruimers het afval wegwerken. Werksters op leeftijd gaan op zoek naar voedsel; mochten zij het nest niet terug­ vinden of onderweg ten prooi vallen aan een vijand, zijn de verliezen voor de kolonie minder groot. In de krioelende mierenhoop weet iedereen wat zijn of haar taak is en ­functioneren de kleine diertjes als een geoliede machine zonder duidelijke leider. Mieren die hier niet in meegaan, of een gevaar vormen voor het volk, verraden zich door de aan- of afwezigheid van ­chemische stoffen en worden pardoes uit het nest gegooid.

ZOMER 2021 DIER | 35

INSPIRERENDE INITIATIEVEN

Er zijn veel manieren om bij te dragen aan een beter dierenwelzijn. Op deze pagina’s een selectie van initiatieven die ons hebben geraakt en waarvan we vinden dat ze een verschil maken voor de dieren die afhankelijk zijn van onze hulp.

Lieve kippenvrienden

Lekker eten De laatste drie maanden van 2020 was Dierenasiel Zuidwolde het goede doel van de statiegeldactie van supermarkt Coop in Groningen. Asielhond Bikkel en medewerker Marianne namen de cheque van € 1317,40 in ontvangst. Met een deel van de donatie zijn jachtlijnen voor de asielhonden aangeschaft. Het resterende bedrag wordt gebruikt voor kauwsnacks voor de honden en voer voor zieke en moeilijk etende katten.

Een paar kippen werden bij hun eigenaar weggehaald omdat ze er niet goed werden verzorgd. Ze waren mager, vies en in erbarmelijke conditie. Wildopvang Krommenie ontfermde zich over de dieren. Maar ze hadden een l­ange weg te gaan en het zou ten minste een maand duren voor ze geschikt waren voor herplaatsing. En dan was er nog Stien met een ontstoken pootje dat moest worden behandeld. Dagelijks kreeg ze een nieuw v­ erbandje, pijnstilling en antibiotica. De medische kosten voor Stien en haar ­kippenvriendinnen liepen hoog op. Dankzij 45 lieve dierenvrienden bracht een crowdfundactie het benodigde bedrag van € 500 bij elkaar.

De medische kosten ­liepen hoog op. Met een crowd­fund­actie werd € 500 ingezameld.

? Bent u of kent u iemand die zich ook op bijzondere wijze heeft ­ingezet voor de Dieren­ bescherming? Meld het ons via redactie@ dieren­bescher­ ming.nl.

Zonder aarzelen Deze twee agenten zagen hondje Mila in paniek op straat ­rondrennen, bedachten zich geen moment en zetten de achtervolging in. Die eindigde onder de politiebus, waarna de twee agenten haar konden pakken. Het arme beestje was bekaf en haar voetzooltjes kapot. Ze brachten Mila bij onze opvang waar we via de chip haar ongeruste baasjes konden bellen. Respect voor deze agenten, die er zijn voor mens en dier! 36 | DIER ZOMER 2021

Dierenambulancechauffeurs Chris en Joyce kunnen maar moeilijk stilzitten. Op momenten dat de telefoon niet roodgloeiend staat, zagen ze tijd om iets anders op te pakken. Er lag een lading sleutelhangers te verstoffen in het magazijn en dat was ze een doorn in het oog. Na wat bezoekjes aan en telefoontjes naar lokale winkeliers hebben ze de hele lading verkocht voor maar liefst € 1.067,50.

BEELD DIERENBESSCHERMING, SHUTTERSTOCK

Nooit stilzitten

Hopeloos verstrikt Nietsvermoedend vloog deze meeuw over de vijver toen hij verstrikt raakte in visdraad. Maar hij had geluk, want iemand zag ’m heen en weer fladderen boven het water en belde de brandweer. Die schakelde ons in en met vereende krachten en een u ­ itschuifbaar net kon de meeuw naar land worden gehaald. De draad werd verwijderd, maar de v­ ishaak zat te diep in het lijf. De dierenambulance­rijders besloten dat door de dierenarts te laten doen. Vervolgens werd de meeuw naar de opvang gebracht om er zeker van te zijn dat de v­ erwonding écht meeviel. Een paar dagen kon hij eindelijk zijn vlucht hervatten.

Met vereende ­krachten en een ­uitschuifbaar net werd de meeuw gered

Vliegen in vrijheid Een mooi voorbeeld van hoe toevallige voorbijgangers te hulp schieten voor een dier in nood. In alle vroegte kreeg onze meld­ kamer een melding van een gestrande jonge havik langs een weg. Medewerkers van een nabijgelegen hotel waren graag bereid om de vogel op te vangen, waarna onze dierenambulancevrijwilligers een flink aantal gebroken en missende veren in beide vleugels en de staart constateerden. Ook zat de havik in een starre houding en liet zich makkelijk oppakken. Een ongeluk, verkeerde landing of gevecht? Wat de oorzaak ook is geweest; de vogel mocht in alle rust revalideren voordat hij zijn vleugels weer in vrijheid uitsloeg.

Gezond en gelukkig

Nieuwe weegschalen

120 kilo hondenkoekjes Dierenopvangcentrum Enschede kreeg deze mooie donatie van Intratuin. Dat wordt smullen!

Met een inzamelingsactie haalde Carin Scheurs, ­verkoopster bij dierenspeciaalzaak Discus Kyno, € 150 op voor Egelopvang Papendrecht, een heel mooi bedrag dat ze overhandigde aan beheerder ­Ferry van Jaarsveld. Het geld wordt gebruikt voor nieuwe weegschalen, aangezien de oude hun beste tijd wel hebben gehad. De opgevangen egels worden dagelijks gewogen om te kunnen bepalen hoeveel medicatie ze nodig hebben en of ze goed aansterken.

Het jonge charmant gestreepte straatkatje Bingo werd mank, ziek, met een slecht gebit en afgebroken hoektand binnengebracht bij Dierenbeschermingscentrum Amersfoort. Een inzamelingsactie leverde ­voldoende geld op om hem op te lappen. Al is een goed herstel niet het enige dat zijn verblijf in het asiel Bingo opleverde. De dikke witte kat die hij zo enthousiast een kopje geeft, is zijn nieuwe vriend Monkey. Ze spelen, eten en slapen samen en we zullen dan ook voor ze samen een nieuw thuis zoeken.

Ze spelen, eten en slapen samen

ZOMER 2021 DIER | 37

SERVICE

Voor al uw vragen en opmerkingen kunt u onze klantenservice bereiken via 088 81 13 000 van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur. facebook.com/deDierenbescherming

twitter.com/Dierbescherming

instagram.com/Dierenbescherming

Dierenleed melden? Neem dan contact op met het lande­ lijke meldnummer van de politie: 144 Website dierenbescherming.nl Service & Informatie Postbus 85980, 2508 CR Den Haag T 088 81 13 000 dierenbescherming.nl/klantenservice

Word vrijwilliger Zonder de inzet van onze duizenden vrijwilligers zou de Dieren­ bescherming niet kunnen bestaan. Werken bij de Dierenbescherming is leuk, betekenisvol en leerzaam bovendien. Lijkt het u ook leuk om te werken met dieren? Wij zijn blij met iedereen die ons wil helpen. Zo zijn we regelmatig op zoek naar asielmedewerkers, scholenvoorlichters en dierenambulancemedewerkers. U bekijkt alle vacatures bij u in de regio op dierenbescherming.nl onder het kopje ‘Vacatures’.

WEBWINKEL

Biologisch honden- en kattenvoer De diervoeding van Yarrah is biologisch, van de allerbeste kwaliteit, zonder de natuur onnodig te belasten. De gezondheid van de ­dieren staat voorop. En daarmee de hoge kwaliteit van recepturen, ingrediënten en duurzame producten. Yarrah draagt verantwoordelijkheid voor het welzijn van mens, dier en natuur. Het merk is transparant en oprecht, zonder compromissen. Goede voeding heeft een positief effect op dieren. Dat merkt u aan een mooiere vacht, betere stoelgang en energiebalans. Ook minder jeuk en allergieklachten zijn veelgehoorde verbeteringen. De honden- en kattenvoeding van Yarrah is verkrijgbaar op dierenbeschermingshop.nl. Waar u ook terechtkunt voor speeltjes, boeken, cadeauartikelen en meer. Met uw aankoop steunt u het werk van de Dierenbescherming. Meer over Yarrah, en de nieuwe diervoedingslijn DANO, op pagina 29.

Nalaten aan de Dierenbescherming

Mensen die ervoor kiezen om de Dierenbescherming op te nemen in hun testament laten hun liefdevolle zorg voor dieren

voortleven en dragen ook in de toekomst bij aan een verbetering van dierenwelzijn. Omdat wij volledig afhankelijk zijn van giften en

donaties is elk bedrag, groot of klein, bijzonder waardevol. Wilt u meer weten over de mogelijk­ heden om na te laten aan de ­Dierenbescherming? Dan komt een van onze relatie­beheerders graag bij u langs. Jana van Muijden, Agnes van Veen T 088 81 13 066 E nalaten@dierenbescherming.nl I dierenbescherming.nl/nalaten

Raad van Toezicht C. Vergouw (voorzitter), M.C. Kuipers (vicevoorzitter), M. Eleveld, F.L.B. Meijboom, J.K. de Pree, M. Sijmons, K. Broekhuizen Directie Co’tje Admiraal (directeur/bestuurder) Ledenraad dierenbescherming.nl/ledenraad Lidmaatschappen • Vanaf € 28 per jaar • Lidmaatschap Gezin: € 58 per jaar (bent u lid en wilt u dit omzetten naar een gezinslidmaatschap? Neem contact op met Service & Informatie) • Bedrijfslidmaatschap: € 100 per jaar Meer informatie op dierenbescherming.nl De Dierenbescherming voert incasso’s einde maand uit. Rekeningnummer (IBAN): NL05INGB0003963156 Incassant ID Dierenbescherming: NL56ZZZ404073190000

De Dierenbescherming wordt gesteund door:

De Dierenbescherming voert het CBF-keurmerk van het Centraal Bureau Fondsenwerving. Dit houdt in dat de ­Dierenbescherming voldoet aan de strenge eisen op het gebied van financieel beheer, organisatie, bestuur en fondsenwerving.

Hebt u ons opgenomen in uw testament? Laat het ons weten; wij bedanken u graag.

COLOFON Coördinatie en eindredactie: Annelie Verhagen Teksten: Niels Dorland, Annelie Verhagen Correcties: Jan van de Staaij Art direction & vormgeving: Martin Raven Lithografie: Studio Boon Drukwerk: Senefelder Misset, Doetinchem Coverfoto: Robin Utrecht Oplage: 120.000 Advertenties: Informatie via redactiesecretariaat, T 088 81 13 259 DIER voor blinden en slechtzienden: DIER in braille bij CBB, Ermelo, T 0341 56 54 77 De Dierenbescherming noch de redactie draagt op enigerlei wijze verantwoordelijkheid voor de strekking en inhoud van geplaatste advertenties. Artikelen mogen met bronvermelding ­worden overgenomen na toestemming van de Dierenbescherming. Door lezers i­ngezonden fotomateriaal wordt automatisch eigendom van de Dierenbescherming. 38 | DIER ZOMER 2021 2021

SHOP & STEUN

Onze webwinkel Bij ons kunt u terecht voor hoogwaardige diervoeding, speeltjes, boeken, cadeauartikelen en meer. Met uw aankoop steunt u het werk van de Dierenbescherming.

Verkoeling!

GROOT: 90X6O CM

Geef jouw hond een aangename en verfrissende ­koeling op hete zomerdagen. De mat wordt ­geactiveerd door druk en beweging en is 10-15 graden koeler dan de omgevingstemperatuur.

€ 34,49

€ 27,99

ARTIKELNUMMER 51055 MEDIUM: 50X40 CM

€ 17,69

€ 13,99

ARTIKELNUMMER 510570193

Decoratieve zwaluw in je tuin Versier jouw tuin met deze metalen Boerenzwaluw. Hang hem op aan een boom, bij je deur of aan de schutting.

diverse formaten

€ 24,99

ARTIKELNUMMER 97952

Vlinders in de keuken Deze set mokken bevat drie mokken met illustraties van vlinders, getekend door Myrte.

€ 14,97

€ 12,99

ARTIKELNUMMER 99975

Samen eropuit

Tijd voor een ijsje

Lekker samen eropuit in de buitenlucht; deze werpstok zorgt voor de nodige extra beweging voor je hond.

Een heerlijke verkoeling voor je huisdier deze ijslolly. Vul hem met water en leg hem in de vriezer.

€ 4,99

ARTIKELNUMMER 51010

€ 9,99

ARTIKELNUMMER 54036

BESTEL VIA DIERENBESCHERMINGSHOP.NL OF BEL 0478 517 574

Steun de Dierenbescherming

Producten ontwikkeld met specialisten

Producten afgestemd op uw dier

ZOMER 2021 DIER | 39

Achter elke postcode zit een verhaal.

De Dierenbescherming maakt zich hard voor de verbetering van dierenwelzijn in ons land en begeleidt ontheemde dieren naar een liefdevol thuis. Vaak komen zij uit een situatie waarin ze ernstig verwaarloosd of mishandeld zijn. Er is nog veel werk te doen, maar gelukkig hebben we ook goed nieuws: jaarlijks biedt de Dierenbescherming onderdak aan zo’n 20.000 asieldieren en dierenambulances rijden meer dan 76.000 keer uit voor dieren in nood.

De Dierenbescherming ontving sinds 1996 een bijdrage van € 44,8 miljoen. Deelnemers van de Postcode Loterij: bedankt! Dankzij u kunnen wij de Dierenbescherming en meer dan 100 andere organisaties financieel ondersteunen. En dankzij u heeft de Postcode Loterij sinds 1989 al ruim € 6,2 miljard aan goede doelen geschonken. Samen voor een betere wereld: postcodeloterij.nl

U een kans, zij een kans!