DIER maart 2022

DIER MAGAZINE VAN DE DIERENBESCHERMING

OPHOKKEN EN DOODMAKEN

Aanpak vogelgriep achterhaald ACHTERGROND

Lobbyen voor dieren in alle windstreken IN BEELD

Magische lichteffecten

De natuur in

Aftellen tot de lente

NUMMER 1 JAARGANG 102 VOORJAAR 2022

ACHTER DE SCHERMEN

Op elk moment is er wel iemand namens de Dierenbescherming voor de dieren in de weer. 24 uur per dag, 7 dagen per week.

BEELD ROBIN UTRECHT

‘De egels bleven maar binnen­ stromen, vaak wel vijfentwintig per dag’

Ferry van Jaarsveld Locatiebeheerder Egelopvang Papendrecht datum

Maandag 31 januari, 13.30 uur

locatie

Onderzoeksruimte ­ Egelopvang

2 | DIER VOORJAAR 2022

“Voorheen vingen we zo’n zeshon­ derd egels per jaar op, in 2021 waren dat er twaalfhonderd. De dieren bleven maar binnen­ stromen, vaak wel vijfentwintig per dag, terwijl er door de corona­ maat­regelen minder verzorgers op de werkvloer aanwezig mochten zijn. Ik vond het mooi dat we zo veel dieren konden redden, maar het was wel écht een gekkenhuis. De toename in aantallen hangt samen met de relatief zachte win­ ters. Egels weten niet meer óf en hoelang ze in winterslaap moeten

gaan, of worden tussentijds vaak wakker. Daarnaast zijn mensen eerder geneigd om egels die ze in de natuur of tuin tegen­komen direct naar de opvang te brengen, terwijl er niets mis is. In de zomer gaan moederegels bijvoorbeeld op zoek naar voedsel. Als zij wordt meegenomen, blijven haar jonkies alleen achter. We adviseren men­ sen daarom bij twijfel altijd even te bellen. We weten snel genoeg of er iets mis is. De egels die we opvan­ gen, hebben een paar weken, soms maanden nodig om weer op kracht

te komen. Ze worden allemaal geregistreerd en onderzocht op conditie, huid en stekels, gebit, gewicht, parasieten en geslacht. Daarna zetten we ze in een hokje met eten en drinken en eventueel een warmtematje. Aangesterkte dieren mogen op de buitenveldjes wennen aan de temperatuur, waar­ na ze klaar zijn om vrijgelaten te worden. Om deze dieren aan het einde van het traject hun vrijheid terug te geven en in de natuur te zien dartelen, vind ik misschien wel het allermooiste van dit werk.”

INHOUD

20

22

‘Ik bezorg de honden een fijne tijd, maar ik heb er zelf ook plezier in’

Lobbyen voor dieren in alle windstreken

Marion is dierenbuddy in Haarlem

27. Dierenbeschermers

6

Pieter en Will laten na aan de Dierenbescherming

Aanpak vogelgriep achterhaald

Hoe nu verder?

Waarom blijven reptielen zo roerloos zitten?

Antwoord op deze en andere prangende dierenvragen

26

29. In Beeld

Schitterend en glitterend

En verder

34

Jonge dierenbeschermers

Bewust en vol vertrouwen

• Actueel • Onze webwinkel • Lezersfoto’s • Portretten • Hersteld • Vraag maar raak • Inspirerende initiatieven • Achtergrond: Plaagdierbestrijding • Service • Ik heb baas

4 5 12 14 18 26 32 36 38 39

VOORJAAR 2022 DIER | 3

ACTUEEL

VRIJWILLIGERSWERK

Help ook padden oversteken Na hun winterrust keren padden, kikkers en andere amfibieën elk jaar terug naar het water waar ze als paddenvisje leefden. Dat water is de plaats waar ze zullen paren en eiersnoeren afzetten. Tijdens hun reis moe­ ten de dieren vaak drukke verkeerswegen oversteken en om te voorkomen dat ze wor­ den doodgereden, zijn vrijwilligers in het hele land actief om ze veilig naar de over­ kant te loodsen. Lijkt het u leuk om daarbij te helpen? Kijk op dierenbescherming.nl/ paddentrek voor informatie. CAMPAGNE

Strijd tegen ­misstanden bij transport

Jaarlijks worden miljoenen dieren binnen en buiten de Europese Unie vervoerd om te worden geslacht, vetge­ mest of gefokt. Hun welzijn zou onderweg gewaarborgd moeten zijn, maar de regels blijken niet te worden geres­ pecteerd. Onze koepel­ organisatie Eurogroup for

Animals pleit voor ingrijpen­ de veranderingen. Zo roepen we Europarlementariërs onder meer op om te stem­ men voor een verbod van export van vee buiten de EU en een verbod op transport van landbouwdieren jonger dan 35 dagen. Meer op ­dierenbescherming.nl.

INSTAGRAM

Pechvogel Dierenambulance Zuidoost ­ renthe kreeg een melding van D een wandelaar die deze onfortuin­ lijke vogel had zien wankelen op een oude stronk. Toen onze medewerkers hem ophaalden, ­ontdekten ze een flinke hoofd­ wond, vermoedelijk veroorzaakt door een roofvogel. De uil is over­ gebracht naar de vogelopvang. Zodra hij is aangesterkt, mag ’ie terug naar ‘huis’.

Eindelijk! Stroomhals­banden verboden Sinds 1 januari van dit jaar zijn stroomhals­ banden voor honden verboden. We zijn blij dat dit eindelijk bij wet is bepaald, omdat de banden honden fysiek en men­ taal pijn doen en zelfs voor verwondingen kunnen zorgen. We adviseren eigenaren om met hun hond op cursus te gaan bij een goede hondenschool. Dat is een bete­ re manier om honden ‘op te voeden’ en draagt bovendien bij aan een sterkere band tussen baas en hond. 4 | DIER VOORJAAR 2022

UIT DE OUDE DOOS

De grote televisiewervingsactie ‘Deadline voor D ­ ieren’ op 4 oktober 1994 levert de Dierenbescherming 32.000 ­nieuwe leden op.

BEELD DIERENBESCHERMING, DEBORAH VAN DER SCHAAF, ROBIN UTRECHT

CAMPAGNE

SHOP & STEUN

Onze webwinkel Bij ons kunt u terecht voor hoogwaardige diervoeding, speeltjes, boeken, cadeauartikelen en meer. Met uw aankoop steunt u het werk van de Dierenbescherming.

NIEUW

NIEUW

Speciaal voor de kleintjes

Kleine vogels kunnen met deze voedersilo inclusief beschermkooi rustig eten, zonder gestoord te worden door grote vogels.

€ 22,99

ARTIKELNUMMER 35174

Praktisch vogels voeren

Deze voedersilo is eenvoudig bij te vullen en schoon te maken. Hang hem op waar u maar wilt met het handige k­ littenbandsysteem of schroeven.

€ 14,99

Speciaal voor uw tuinvogels Vul uw voedersilo’s met deze onweerstaanbare voedermix vol met olierijke zaden. HI-ENERGY MIX 4 LITER

€ 9,99

ARTIKELNUMMER 37003

ARTIKELNUMMER 11028

ACTIE

NIEUW

Haal de natuur naar binnen Haal de natuur in huis met deze leuke vogelmokken van natuurtekenaar Myrte: boomklever, ijsvogel, koolmees, ­kuifmees en staartmees.

€ 24,99

Versier uw tuin

Hang deze metalen vlinder op aan een boom, bij uw tuin of aan de schutting en vrolijk zo uw tuin op!

€ 24,99

€ 19,99

Help de vlinders Maak samen met uw (klein)kinderen dit vlinderhuis. Geef het een zonnig plaatsje in uw tuin, liefst in de buurt van bloeiende planten.

€ 14,99

ARTIKELNUMMER 97950

ARTIKELNUMMER 92093

ARTIKELNUMMER 97970

BESTEL VIA DIERENBESCHERMINGSHOP.NL OF BEL 0478 517 574

Steun de Dierenbescherming

Producten ontwikkeld met specialisten

Producten afgestemd op uw dier

VOORJAAR 2022 DIER | 5

HOOFDVERHAAL

6 | DIER VOORJAAR 2022

Aanpak vogelgriep

Ophokken en dood­maken ­achterhaald Stel dat slimme dierenartsen het pluimvee in ons land ook een soort ‘boosterprik’ konden geven, zodat de dieren niet meer maandenlang in ‘lockdown’ hoeven. Nog maar kort geleden zouden ­dergelijke uitspraken voor de gemiddelde Neder­ lander als koeterwaals zijn betiteld, maar sinds we zélf de gevolgen van een epidemie ondervinden en weten wat virussen kunnen aanrichten, snappen we maar al te goed dat kippen, en dan vooral die met een vrije uitloop, standaard de klos zijn. Jaarlijks, als het vogelgriepspook opdoemt.

VOORJAAR 2022 DIER | 7

HOOFDVERHAAL

RUURD JELLE VAN DER LEIJ

Comeback #1: de bever

Brandgans met duidelijke symptomen van vogelgriep

V

erplicht binnenblijven moet je dan als kip, terwijl je snakt naar geschar­ rel in de buitenlucht. Intussen staat je ongeruste baas, de pluimveehouder, te duimen dat je niet gezond en wel wordt ­vergast. ‘Preventief ruimen’ heet dat dan eufemistisch in het vogelgriepseizoen. Een seizoen, als ware het een vast jaargetijde. Ja, want sinds een jaar of zeven kun je er bijna zeker van zijn dat ons land wordt getroffen door de vogelgriep. Het is niet lan­ ger de vraag of, maar wanneer in het najaar de eerste uitbraak wordt gemeld en het ­systeem van maandenlang ophokken en doodmaken van besmette, maar soms ook gezonde vogels weer in werking wordt gesteld. Om de gezondheid van mens en dier, maar ook handelsbelangen, te beschermen. WRANG

Hoe wrang dit kan uitpakken, werd in ­oktober vorig jaar maar weer eens ­duidelijk, toen alle kippen van zorgboerde­ rij ’t Paradijs in Barneveld dood moesten. Prachtige dieren die biologisch werden gehouden, voor een deel zelfs een dubbel doel dienden, en dus niet alleen werden 8 | DIER VOORJAAR 2022

De uitbraak van vogelgriep waar we nu mee te maken hebben is de grootste in Europa ooit

gefokt om eitjes te leggen óf te eindigen als snelgroeiend vleeskuiken. Een diervriende­ lijker opgezet voorbeeldbedrijf en uniek in z’n soort. De kippen werden er met liefde verzorgd door onder meer mensen met een verstandelijke beperking, ouderen met dementie en kinderen met een vorm van autisme. Tot die dag dat de dierenarts een kopje koffie kwam drinken en bleek dat hij ook op een bedrijf was geweest waarvan later duidelijk werd dat er vogelgriep heers­ te. Hij kon er niets aan doen, iedereen vond het verschrikkelijk, ook de instanties, maar het oordeel was onverbiddelijk.

DOODVONNIS

Want omdat de boerderij in een gebied ligt met veel andere pluimveebedrijven, was het vonnis dat er ‘geruimd’ moest worden. Het werd uitgesproken en uitgevoerd door mannen in witte pakken die de stal hermetisch afsloten, kieren vulden met ­purschuim om vervolgens het dodelijke gas zijn werk te laten doen. Na de nodige tests in laboratoria bleek er achteraf niets aan de hand te zijn geweest. Het bedrijf was schoon, de kippen niet besmet. Risico’s dat de dode­ lijke ziekte zou overspringen naar andere bedrijven in ‘het kippendorp van Nederland’ waren vermeden, dat dan weer wel. GROOTSTE NATUURSCHADE

Inmiddels is duidelijk dat de uitbraak van vogelgriep waar we nu mee te maken heb­ ben de grootste in Europa ooit is. Andere lan­ den worden ook getroffen en buiten Europa is de ellende eveneens voelbaar. Neem Israël, waar wordt gesproken over ‘de grootste natuurschade ooit’; duizenden overvliegende kraanvogels ­stierven door besmetting met het virus. Ook daar werden uit voorzorg honderd­duizenden kippen gedood.

Loopt onze ­gezondheid ­gevaar?

Amerikaanse onderzoeksgroepen publi­ ceerden in 2005 een onderzoek in het wetenschappelijk tijdschrift Nature waar­ uit bleek dat de Spaanse griep, die in 1918-1919 aan veertig miljoen mensen het leven kostte, zelfs volledig uit vogels afkomstig was. Zo’n vaart zal het nu niet lopen, maar hoewel Stegeman het ‘zoönotisch potentieel’ van het virus dat rondgaat onder vogels niet heel hoog inschat, blijft waakzaamheid geboden. Een commissie waarin hij zitting had, wees vorig jaar de overheid nog op het gevaar van grote concentraties pluimvee­ bedrijven. “Dat kan een groot risico voor de volksgezondheid zijn op het moment dat een virus toch van bedrijf op bedrijf overspringt en je dus een enorme ­amplificatie (vermenigvuldiging, red.) van virus krijgt.” In Azië zijn meer dan duizend mensen besmet, alleen is niet duidelijk hoe dat precies is gelopen. De omgang met pluimvee is daar niet te vergelijken met hier. Stegeman: “Boeren mogen hun zieke dieren in Indonesië bijvoorbeeld op ‘sick bird markets’ aanbieden, waar ze gekocht worden door de allerarmsten.” Zeehonden, vossen en hermelijnen raak­ ten al wel besmet in Nederland omdat ze dode vogels oppeuzelden. Daarmee zijn zoogdieren gevoelig gebleken voor het virus. Sommige wetenschappers wijzen in dit verband op het gevaar van een mogelijke mutatie. Virussen veranderen voortdurend; als een mens besmet zou raken en het virus past zich aan waar­ door besmetting van mens op mens kan plaatsvinden, dan zijn de gevolgen niet te overzien. Een troost is dat het griep­ virus waar vogels slachtoffer van worden nog een lange weg moet gaan van een indringer die zich vooral lekker voelt in de warmere darmen van een vogel naar eentje die de koelere longen van een mens verkiest.

ROB ENGELAAR

Dat is moeilijk te voorspellen, maar één, bijna terloopse opmerking van Arjan Stegeman in het gesprek met DIER is wellicht toch veelzeggend: “Griepvirussen bij de mens zijn in oorsprong ook vogelgriepvirussen”.

UITZICHTLOOS

DIER sprak erover met veterinair epidemio­ loog Arjan Stegeman van de faculteit dier­ geneeskunde aan de Universiteit Utrecht. Hij is naast hoogleraar Gezondheidszorg Landbouwhuisdieren onder meer vicevoor­ zitter van het inmiddels welbekende ­Outbreak Management Team (OMT) met zoönosen (van dier op mens overdraagbare ­ziekten, red.) in zijn portefeuille. Als hem gevraagd wordt de huidige situatie rond vogelgriep te schetsen, antwoordt hij gede­ cideerd: “uitzichtloos”. Uitermate confron­ terend en treurig, maar een begrijpelijke conclusie als je je realiseert dat de afgelo­ pen maanden meer dan een miljoen kip­ pen, eenden en kalkoenen werden vergast. En hoewel S ­ tegeman van mening is dat een dergelijke aanpak om vogelgriep te bestrij­ den vroeger nog te verdedigen was, noemt hij het nu niet meer van deze tijd. “Het is een heilloze weg,” die ook vanuit een ethisch perspectief niet langer te volgen is. STEEKHOUDEND

“In de vorige eeuw had je het over dertig tot veertig gedocumenteerde introducties van vogelgriep die tot hoogpathogene uitbraken leidden,” aldus S ­ tegeman. “Een bestrijdings­ strategie is dan nog steekhoudend. Want ga je in dat geval besmette bedrijven ruimen, dan ben je de infectie kwijt en is het klaar.” Alleen is de dynamiek van de infectie de laatste jaren sterk veranderd. “Toen ik voor het eerst met vogelgriep te maken kreeg in 2003, tijdens de grote epidemie, was het

Kippen moeten binnenblijven, pluimveehouders duimen ondertussen dat hun gezonde dieren niet worden vergast. ‘Preventief ruimen’ wordt dat eufemistisch genoemd.

nog een milde variant die op een bedrijf was begonnen, maar muteerde tot een hoogpathogene variant die daarna sterk is gaan verspreiden met een desastreus effect. Wilde vogels waren tot dat moment altijd drager geweest van een mild, niet zo besmettelijk, ofwel laag pathogeen vogel­ griepvirus. Maar dat veranderde toen in een gevaarlijke en zeer besmette­lijke vorm en deze mutatie bleek extreem dodelijk. Er was nog weinig ervaring met verspreiding, waar­ door er veel besmettingen tussen bedrijven optraden. Uiteindelijk zijn er dat jaar dertig miljoen dieren slachtoffer geworden van een crisis van ongekende proporties.” NIET TERECHT

Zelfs een dierenarts overleed in 2003 aan de gevolgen van een besmetting. Hoewel het een soort reflex leek om wilde vogels aan te wijzen als het ging om de introductie van vogelgriep, is dat niet helemaal terecht. Immers, de gevaarlijke variant van toen ontstond in dichtbevolkte Nederlandse ­kippenstallen en niet op de toendra’s in het VOORJAAR 2022 DIER | 9

HOOFDVERHAAL

staan. Stegeman benadrukt dat hij het belangrijk vindt dat de Dierenbescherming de druk houdt op het dossier Vogelgriep. “Belanghebbenden hebben elkaar op dit moment in een houdgreep,” stelt hij. Bedrij­ ven in de pluimvee-industrie, farmaceuten en de politiek zijn aan zet. Hij onderstreept in het gesprek vaker dat de vragen die hij krijgt veel beter aan de politiek kunnen ­worden gesteld.

35.000 kippen worden geruimd op een pluimveebedrijf in het Brabantse Sint-Oedenrode nadat er vogelgriep is vastgesteld

oosten. Het grote verschil met nu is dat de wilde trekvogels inmiddels wél zelf drager zijn geworden van de gevreesde hoog­ pathogene griepvirussen, die ze over de hele wereld verspreiden. Er is overeen­ stemming over de conclusie dat de meeste van deze vormen van vogelgriep in de pluimveehouderij zijn ontstaan. “Nu de ­wilde fauna endemisch is geïnfecteerd, word je continu blootgesteld,” aldus de wetenschapper, die vindt dat de huidige bestrijdings­methode van vogelgriep niet meer past bij de huidige situatie. Voort­ durende besmetting ligt nu op de loer en dat gevaar dooft niet uit. SNEL VACCINEREN

Als de aanpak van dit moment achterhaald is en ethisch op bezwaren stuit, moet er snel gevaccineerd worden. Zoveel is duide­ lijk, ook in het betoog van de hoogleraar. Waarom gebeurt het dan niet? Er zijn voorbeelden die laten zien dan het mogelijk is. Stegeman trekt een vergelijking met de aanpak van de pseudovogelpest, de ­zogeheten Newcastle Disease. Tegen deze gevreesde ziekte bij pluimvee wordt ieder kuikentje direct na de geboorte beschermd met een betrouwbaar, effectief vaccin. “Het probleem bij vogelgriep is dat bij buiten­landse afnemers de angst bestaat dat een vaccinatie verdere verspreiding niet kan voorkomen, zoals dat ook met mutaties van COVID-19 het geval blijkt te zijn. Dat zal eerst 10 | DIER VOORJAAR 2022

‘De Dierenbescherming heeft eerder al aangegeven te willen meedenken over de aanpak van vogelgriep en dat zullen we blijven doen. In het belang van het dieren­ welzijn, want dat staat bij ons nu eenmaal voorop’

aangetoond moeten worden.” Daardoor kan het nog lastig worden om draagvlak te krijgen voor vaccinatie in de EU en andere landen waarnaar wordt geëxporteerd. HOOPVOLLE ONTWIKKELINGEN

Gelukkig zijn er ook hoopvolle ontwikke­ lingen. Arjan is ervan overtuigd dat er snel een werkbaar vaccin komt dat dan in de praktijk getest gaat worden. Daar moet ­blijken of het ook buiten het laboratorium verspreiding van het virus voldoende tegen­ houdt. Anders loop je het risico dat landen de poorten dichthouden voor Nederlands pluimvee en eieren, ook na vaccinatie. Het is tenslotte tevens de volksgezondheid die hierbij een rol speelt. Het virus is in poten­ tie zoönotisch; als het onderduikt en blijft verspreiden zal het doormuteren en kan een voor de mens gevaarlijke variant ont­

Dat is dan ook precies wat dr. Lisanne Stadig van de Dierenbescherming van plan is. Vragen stellen, maar vooral concrete voorstellen doen. Als beleidsmedewerker veehouderij kent zij het dossier Vogelgriep van voor tot achter. “We hebben al eerder aangegeven dat we willen meedenken en dat zullen we absoluut blijven doen. In het belang van het dierenwelzijn, want dat staat bij ons nu eenmaal voorop.” Vaccinatie staat dan ook centraal in de aanpak die de Dierenbescher­ ming voorstelt. “We snappen dat er getest moet worden en vooral in de praktijk in veldproeven moet blijken dat vaccins ­werken, maar het mag niet te lang duren. Dit jaar gaan we niet meer redden, maar er moet wel haast mee worden gemaakt. Het is nog een heel traject van een eerste proef in een lab tot aan daadwerkelijk vaccineren op bedrijven.” DIERWAARDIGE VEEHOUDERIJ

Naast vaccinatie zijn er nog een paar speer­ punten voor de Dierenbescherming. Lisanne: “Het mag duidelijk zijn dat je met de vesti­ ging van pluimveehouderijen in waterrijke gebieden onverantwoorde risico’s loopt. Juist daar wordt het virus geïntroduceerd door wilde vogels en zoals Arjan uitlegde, gaat het tegenwoordig vaak om de ernstige, ziekmakende variant.” De Dierenbescher­ ming is bereid om met het kabinet te ­praten over een convenant zoals genoemd in het regeerakkoord. Uitgangspunt is een ‘dierwaardige veehouderij’, het staat zwart op wit. Het biedt meteen een kans om het te hebben over een pluimveehouderij die niet langer dieren houdt in de buurt van water, niet meer geconcentreerd is in bedrijven die elkaars directe buren zijn én niet meer zo veel dieren in een kleine ruimte zet. Deze situatie van intensieve ­veehouderij is onhoudbaar, daar kunnen we niet meer omheen. De dichtheid moet omlaag, overigens niet alleen voor vogel­ griep. Uiteindelijk is iedere besmetting waarbij dieren gedood worden er één te veel, zowel voor de dieren, de pluim­ veehouders als de volksgezondheid.

BEELD DIERENBESCHERMING, ROBIN UTRECHT

ROB ENGELAAR

CONCRETE VOORSTELLEN

UIT DE PRAKTIJK

Onze mensen in witte pakken Wilde vogels beschermen tegen vogelgriep is een utopie. Wel is het zaak risico’s te beperken, dat dieren niet onnodig lijden of blijven liggen na sterfte. Mensen in witte pakken lopen dus tegen­ woordig vaker dan je zou willen rond bij de ambulances van de Dierenbescherming als ze overleden dieren op een veilige, dus zo hygiënisch mogelijke manier uit de natuur ruimen.

M

edewerkers van de dierenambulan­ ces hebben te maken met strikte voorschriften en regels. Als ze moe­ ten uitrukken na de zoveelste melding, zijn de vogels meestal al gestorven aan de gevolgen van vogelgriep. Nog levende vogels zijn vaak niet meer te redden en de aanblik van een dier dat vecht tegen het naderende einde is ver­ schrikkelijk, zo weten ze maar al te goed.

ALARMBELLEN RINKELEN

Zo kreeg Dierenambulance Maasland een ­melding van een eenzame passieve gans die ziek leek en al een tijdje op een vaste plek bleef zitten. Dan beginnen de alarmbellen te rinkelen, dus de ambulancerijders gingen met­ een poolshoogte nemen. De gans was aan het trillen en zijn kop draaide. Dat zijn neurologi­ sche tekenen die op vogelgriep kunnen wijzen. De ambulancerijders trokken hun beschermen­ de kleding aan; uiteindelijk is de kans groot dat zij tijdens hun dienst nog andere dieren hante­ ren die ze onder geen beding wilden besmet­ ten. De gans werd in een speciale vervoersbak gezet en naar de dierenarts gebracht. Daar werd duidelijk dat er geen andere mogelijkheid was dan de vogel te laten inslapen. Het moest in de ambulance gebeuren, omdat het virus niet in de praktijkruimte van de dierenarts mocht komen. Honden en katten zijn namelijk ook gevoelig voor vogelgriep. WEES ALERT

“Houd dus uw hond altijd aan de lijn als u dode watervogels ziet liggen,” waarschuwen de medewerkers. Wees ook alert op waar­ schuwingen van beheerders van natuurgebie­ den. Zo vraagt Staatsbosbeheer viervoeters niet meer los te laten lopen in de Oostvaar­ dersplassen omdat daar ook talloze aan vogel­ griep gestorven vogels werden aangetroffen.

De gans was aan het trillen en zijn kop draaide. Dat zijn neurologische tekenen die op vogelgriep kunnen wijzen.

WAT ZIJN DE ­VERSCHIJNSELEN VAN VOGELGRIEP? • algehele duidelijke ­sloomheid • de dieren maken geen geluid meer • ademhalingsproblemen

• plotselinge sterfte • daling water- en voer­ opname • legdaling • windeieren en bleke schalen • diarree • zwelling en blauwkleuring van kam, lellen en poten

• oogontstekingen • zenuwverschijnselen Op de website nvwa.nl/ vogelgriep van de ­Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit leest u meer over vogelgriep en wat u moet doen als u meerdere dode watervogels vindt.

VOORJAAR 2022 DIER | 11

LEZERSFOTO’S

Naar buiten Op de redactie van DIER tellen we vol verlangen af naar de lente. Niets zo mooi als de ontluikende natuur, dieren die ontwaken, nieuw leven dat zich aandient. Met deze foto’s nemen we alvast een voorproefje op al het fijns dat komen gaat. Zoals u ziet, genieten ook deze dieren volop van de aangename temperatuur en de zon.

In alle rust

Dit roodborstje geniet in alle rust aan het water. Af en toe pikt het een zaadje of nootje mee. Ik zit op veilige en gepaste afstand in de mooie vogelhut in Mierlo. Frank Ubachs, Geleen

Op de boerderij

Deze rode rakker genoot van een heerlijk zonnetje op de boerderij van boer Bas in Krimpen aan den IJssel. Sylvia Vogels, Krimpen aan den IJssel

Ochtendzon

Deze foto maakte ik om halfzeven in de vroege ochtendzon. Een ­prachtige zwaan die vlak bij mijn huis in de sloot dobbert. Bianca De Haan, Nieuw Weerdinge 12 | DIER VOORJAAR 2022

Geduld

Deze ijsvogel zit te wachten totdat ’ie een visje uit het water kan halen. Anita Ketel, Den Haag

Vogels fotograferen

Een van mijn hobby’s is foto’s maken van de natuur. Veelal vogels in mijn tuin. Roelie Arts, Wanssum

Kiekeboe

Dit jonge reetje stond in een weiland in Den Haag, recht tegenover een bushalte. Bijna niemand zag ‘m bij het inen uitstappen. Linda Steentjes, Leidschendam

Not impressed

Deze jonge eekhoorn zag me met mijn camera, maar bleef rustig zitten tot ik de foto had genomen. Désiree Buttolo, Heerlen

Uren genieten

Dit is Buddy, die bijna zestien jaar mocht worden. Een ­fantastische hond waar wij enorm veel plezier mee hebben gehad. Uren kon ze genieten van de zon. Esther Jongerden, Nieuwendijk

VOLGENDE KEER: VIESPEUKEN

Favoriete plek

Een paar ganzenkuikens die ik fotografeerde bij natuurgebied Het Kristalbad tus­ sen Enschede en Hengelo. Mijn favoriete plek. Als het even kan, ga ik er een paar keer per week heen, heerlijk na het werk ontspannen en genieten van de natuur. Rob Streep, Hengelo

Doodgemoedereerd in de modder rollen, wandelen terwijl het buiten hard regent, galopperen door het rulle zand; veel dieren nemen het niet zo nauw met hun persoonlijke hygiëne. Hebt u een foto van zo’n smeerpoets? Mail deze vóór 30 april naar foto@dierenbescherming.nl, o.v.v. naam, woonplaats en een begeleidend tekstje en wie weet ziet u uw foto dan op deze plek terug.

VOORJAAR 2022 DIER | 13

‘Het zijn de misstanden die me kracht en energie ­geven om als voorvechter op de barricades te staan voor dierenwelzijn’

14 | DIER VOORJAAR 2022

PORTRETTEN

De Ledenraad

Uw stem vertegenwoordigd Een vereniging als de Dierenbescherming kan niet bestaan zonder leden. Binnen de structuur van de organisatie vormt de Ledenraad het hoogste orgaan dat invloed biedt en de mogelijkheid om zeggenschap uit te oefenen op de koers die we varen. De 25 democratisch gekozen leden vormen samen een toegewijde groep die vanuit betrokkenheid en expertise een actieve bijdrage levert aan de doelstelling van de Dierenbescherming, en dierenwelzijn in het bijzonder. Op deze pagina’s maakt u kennis met drie bevlogen Ledenraadsleden. Ze vertellen over hun motivatie om de Dierenbescherming op deze wijze te steunen.

Wendy van Vliet is kwartier­ maker en projectmanager op het gebied van voedsel­ verspilling en duurzaamheid. Ook staat ze aan de basis van een aantal internationale scholen in ons land. Ze doet al bijna dertig jaar vrijwilligerswerk voor onder meer de Dieren­bescherming. Sinds januari 2021 is ze voorzitter van de Ledenraad. “Het maakt me intens verdrietig als ik zie wat mensen dieren ­kunnen aandoen. Neem de veeindustrie. Kalfjes die als rest­

product worden weggehaald bij hun moeder omdat zij melk moet produceren voor ons. Dat we überhaupt een systeem hebben weten op te tuigen waarin we dagelijks 1,7 miljoen dieren slach­ ten en in 2021 zelfs de grootste vleesexporteur van Europa waren, blijf ik onwerkelijk vinden. Toch zijn het de mis­standen die me kracht en energie geven om als voorvechter op de barricades te staan voor dieren­welzijn. Dat heb ik altijd zo gevoeld. Mijn intrinsieke motivatie om het juiste te doen is groot. Niet alleen om een goede burger te zijn, maar me ook in te

zetten voor de wereld om me heen. Op mijn zestiende was ik al vrijwilliger voor de Dierenbescher­ ming. Zat ik ’s avonds bij de tele­ foon, nog zo’n toestel met een draaischijf, om voor de dieren­ ambulance meldingen aan te nemen. Ik was ook onder meer ­collectant en wijkhoofd, deed ­fondsenwerving voor een nieuw dierentehuis en zat in het bestuur van de afdeling Haarlem. De stra­ tegische rol die ik nu binnen de Ledenraad vervul, past me goed. Ik ben bevlogen in wat ik doe; als voorzitter hoop ik mensen te inspi­ ­ oti­veren en ze in hun reren, te m

kracht te zetten. Want ook als indi­ vidu kan je zo veel impact hebben. Zoals de vleugelslag van een vlin­ der die duizenden kilometers ver­ derop een orkaan veroorzaakt. Deze functie geeft invulling aan mijn wens om als vrijwilliger iets te betekenen en met de expertise en ervaring vanuit mijn eigen leven de Dierenbescherming bij te staan in het realiseren van haar doelstellingen. Dit is net even een andere manier van vrijwilligers­ werk, maar evenzo mooi.”

VOORJAAR 2022 DIER | 15

Elles de Jong werkt als riskmanager bij een bank. Ze adopteerde vorig jaar hond Blue en nam zitting in de Ledenraad, waar ze haar expertise en ervaring inzet voor een beter dierenwelzijn. “Ruim tien jaar geleden liep ik stage bij Dierentehuis Alkmaar. Ik had het daar zo naar mijn zin, dat ik de rest van de zomer bleef. Het was vooral mooi om te zien hoe vrijwilligers en vaste krachten zich elke dag opnieuw

‘Ik hou zo van het vuur en de passie waarmee mensen bij de Dierenbescher­ ming werken. Ik blijf terugkomen, elke keer in een andere functie.’

16 | DIER VOORJAAR 2022

vol energie en passie inzetten voor de dieren, die vervolgens werden geadopteerd, en zo weer een hoopvolle toekomst kregen. Sindsdien ligt de ­Dierenbescherming mij nauw aan het hart en heb ik met plezier verschillende functies binnen de organisatie vervuld. De liefde voor dieren is er altijd geweest. Ik herinner me dat ik als klein meisje zo verdrietig kon worden van de vele zwerfdieren die we op vakantie tegenkwa­ men. Waarom zorgde niemand

voor ze? Toen al was ik vastbe­ sloten om later zelf hulp te gaan bieden aan dieren die het zon­ der ons niet redden. Weet je, ik geniet volop van mijn reguliere baan, maar hou ook zo van de passie waarmee de mensen bij de Dieren­bescherming werken. Ik blijf dan ook terugkomen, telkens in een andere functie. Nu als lid van de Ledenraad. Mooi aan deze groep mensen is dat er nogal wat verscheiden­ heid is qua leeftijd, kennis en ervaring. We hebben allemaal

onze eigen inbreng, waarmee we een goede afspiegeling vormen van de achterban van de Dierenbescherming. En hoewel je als Ledenraad natuurlijk een klankbordfunctie vervult, kan je wel degelijk een bijdrage leveren aan de verbetering van dierenwelzijn en continuïteit van de organisatie. Ik vind het dan ook een voorrecht om als ver­ tegenwoordiger van een grote groep leden te mogen optreden, die lang niet altijd weten dat ook zij inspraak hebben.”

Corrie van Schaik werkt al drie decennia op een groente­veredelingsbedrijf. In haar vrije tijd zet ze zich als vrijwilliger onvermoeibaar in voor dieren. Dit is haar tweede termijn in de Ledenraad. “Eind jaren vijftig was mijn ­moeder al lid van de Dierenbe­ scherming. In ons dorp ging zij, boerendochter, bij notabelen aan de deur om ze te vragen ook lid te worden. Dat vond ik stoer, zeker in die tijd, toen het welzijn van dieren nauwelijks op de kaart stond. Ik was een jaar of

tweeën­twintig toen ik op kamers ging wonen en zelf lid werd van de Dierenbescherming. In 1981 begon ik met collecteren en kalenders verkopen, dat doe ik nog steeds. Ik kwam toen ook in contact met Lekker Dier, een groep die fel protesteerde tegen de bio-industrie. Ik heb veel actie gevoerd, ook tegen dieren­ tuinen en circussen waar nog wilde dieren waren toegestaan, gaf voorlichting, verzorgde gast­ lessen op school en organiseer­ de tentoonstellingen over het ­dragen van bont, dierproeven en de vee-industrie. Daarnaast

schrijf ik al jaren ingezonden brieven over uiteenlopende ­dierenwelzijnsthema’s, waar­ onder stalbranden. In 2015 nam ik zitting in de eerste Leden­ raad, omdat ik het belangrijk vond dat een afvaardiging van leden direct in contact stond met het bestuur. Ik vind het heerlijk om praktisch met dieren­welzijn bezig te zijn, maar heb ook ervaren hoe f­ unctioneel de Ledenraad kan zijn, waarin je optreedt als intermediair tussen de leden en beleidsmakers. De Dieren­bescherming heeft ruim 112.000 leden, die allemaal

compassie hebben met dieren. Ik hoop dat ik namens deze mensen mag spreken. Nu ik voor de tweede keer in de Ledenraad zit, richt ik me op de ‘verborgen’ dieren. In de veeindustrie bestaat zó veel leed. Mijn drijfveer is dat er structu­ reel aandacht is voor de mis­ standen die helaas nog veel te veel voorkomen en dat dieren in nood worden geholpen, op een verantwoorde manier en altijd vanuit ideële overtuiging.”

‘De Dierenbescherming heeft ruim 112.000 leden, die allemaal compassie hebben met dieren. Ik hoop dat ik namens deze mensen mag spreken.’

VOORJAAR 2022 DIER | 17

HERSTELD

TOEN

‘Haar gebit was slecht en haar vacht dun. Ze had in haar eigen ­viezigheid gelegen.’ 18 | DIER VOORJAAR 2022

DECEMBER 2021 Op een schoolplein in Rotterdam werd een verwaarloosde hond aan­ getroffen, vermoedelijk een krui­ sing Old English Bulldog. Ze had vergroeiingen aan haar poten, was mager en had dikke tepels en tumoren. De arts van de spoed­ kliniek vermoedde dat ze een leven in een kleine ruimte als fokteef ach­ ter de rug had. In het opvangcen­ trum gaven we haar een warm

nestje, goede voeding en pijnstil­ ling en kreeg ze de naam Vida, wat ‘leven’ betekent. Ze had tenslotte een zware periode doorstaan, we konden alleen maar hopen dat ze nu van het leven mocht gaan genie­ ten. Tegelijkertijd konden we onze ogen niet sluiten voor de lijst aan gebreken. Door ernstige spondylose in haar rug zal Vida levenslang pijn­ stillers moeten slikken. Ze had geen bespiering, omdat er nooit

met haar is gewandeld. Haar gebit was vies en haar vacht dun. Ook had ze ligplekken en wondjes op haar lijf. Haar vacht was gelig, mogelijk omdat ze lang in haar eigen viezigheid heeft gelegen. Om Vida in alle rust te laten aansterken, werd ze ondergebracht bij een gast­ gezin van de Dieren­bescherming. Daar leefde ze op, maar kwamen ook al snel andere lichamelijke gebreken aan het licht.

BEELD ROBIN UTRECHT

De Dierenbescherming ontfermt zich over dieren die hulp nodig hebben en begeleidt ze naar een nieuwe start.

NU

‘We zijn dol op Vida en gunnen haar de wereld’

FEBRUARI 2022 Ondanks een reeks onverklaar­ bare kwalen, zoals aanhoudende diarree en een verstoorde hor­ moonspiegel, groeide het vertrou­ wen van Vida. Bij het gastgezin van Lisa, haar man Iwan en doch­ ter Ruby kwam ze tot rust en laat ze nu steeds meer van zichzelf zien. “Laatst kroop ze op de bank achter Iwan en duwde hem met haar pootjes naar voren. Zo bij­ zonder om te merken dat ze zich hier op haar gemak voelt en haar

plekje durft op te eisen,” aldus Lisa. Toch blijven de zorgen om haar gezondheid bestaan. Nader onderzoek heeft aan het licht gebracht dat een beunhaas uit het illegale circuit Vida heeft getracht te steriliseren. Zo eentje die ook vechthonden steeds oplapt, zodat ze er weer ‘tegen­ aan kunnen’. Door die mislukte ingreep verkeert Vida’s lichaam in een continue staat van loopsheid. Het moeilijke besluit is gevallen om haar niet te opereren aan

haar tumoren. Volgens de dieren­ arts zou dat water naar de zee dragen zijn. Maar er is ook goed nieuws, want Lisa en haar gezin hebben besloten om Vida offi­ cieel te adopteren. Lisa: “We zijn dol op haar en gunnen Vida de wereld. Ze zal nooit meer volledig herstellen, daar heb ik wel even een flink potje om moeten janken, maar nu is er de berusting. Samen gaan we er nog een mooie tijd van maken.”

VOORJAAR 2022 DIER | 19

ONZE MENSEN, ONS WERK

Marion Beishuizen, dierenbuddy

‘Je bouwt een band op met de honden en hun baasjes’ Marion is campagnemanager bij de overheid. Een hectische baan, maar dat weer­ houdt haar er niet van om twee keer per week als dierenbuddy met honden te wande­ len. Het project, een initiatief van de Dierenbescherming, werd opgestart om hulp te bieden aan ouderen en chronisch zieken die niet de volledige zorg voor hun dier kun­ nen dragen. Opdat ze zolang mogelijk van elkaars gezelschap kunnen genieten.

Voor anderen

Nog meer doen

“Ik heb een leuke baan, verdien een aardig salaris en woon in een mooi huis. Maar het voelt allemaal zo voor mezelf, terwijl ik juist graag iets voor anderen wil betekenen. Veel dieren hebben een ellendig bestaan. Kijk naar de veestapel, slachtdieren, trans­ porten; afschuwelijk. Ik wil me voor al deze dieren inzetten, zorgen dat ze een beter leven krijgen.”

“Ik zou graag nog meer willen doen voor dieren. Daar zit echt een missie, merk ik. In 2020 heb ik een maand in een shelter in Griekenland geholpen. De mensen die er werkten moesten maar zien hoe ze hun hoofd boven water hielden, veel steun was er niet. Alleen al de wens om honden en katten in iéder geval te steriliseren en castreren, zodat de populaties hanteerbaar worden, was een strijd.”

Fanatiek

Band opbouwen “Het mooie aan Dierenbuddy vind ik dat je een band opbouwt met de dieren, maar ook met hun eigenaren. Ik laat twee honden uit; Flo en Spike. Bij Britt, het baasje van Flo, blijf ik vaak even aan de deur kletsen. Er zijn dagen dat het haar niet lukt om met Flo naar buiten te gaan. Ze weet dat ze op die momenten altijd kan bellen, dan haal ik Flo op voor een extra wandeling.”

Als dank “Tine, het baasje van Spike, is slecht ter been. Een ontzettend leuke vrouw, die houdt van gezelligheid. Zij heeft vijf ­dierenbuddy’s die ieder een of meerdere dagen voor hun rekening nemen. Een tijdje geleden hebben we met z’n allen bij haar thuis een borrel georganiseerd. Zij vond dat geweldig, en wij ook.”

20 | DIER VOORJAAR 2022

Andere status

‘We zijn allemaal vrij­ willigers, maar mijn zorg voor de dieren neem ik serieus’

Niet vrijblijvend “Dierenbuddy past bij mij. Het dwingt me om in de hectiek van de dag naar buiten te gaan, alles even los te laten. Af en toe betrap ik mezelf erop dat ik nog aan het bellen ben terwijl ik met de honden loop. Maar dat wil ik niet. Voor Flo en Spike is het een uitje, ze verdienen mijn volle aan­ dacht. Dierenbuddy’s zijn vrijwilligers, maar vrijblijvend is het natuurlijk niet. Mijn verantwoordelijkheid voor de dieren neem ik serieus.”

“Wat me raakte in Griekenland was dat veel dieren er een andere status hebben dan in ons land. Honden bijvoorbeeld worden hele dagen in een veld aan een ketting gelegd. Ze kwijnen weg en zijn niet meer dan een gebruiksvoorwerp. Dat vinden wij nu ­onbegrijpelijk, terwijl de situatie in ons land nog helemaal niet zolang geleden ­vergelijkbaar was. Wat dat betreft is het bewustzijn hier groter geworden en hebben we aandacht voor het welzijn van dieren. We zijn er alleen nog lang niet.”

Voorlichting geven “Het lijkt me heerlijk om met mijn voeten in de klei te staan. Dieren verzorgen, ­hokken schoonmaken, zoals ik deed in Griekenland. Tegelijkertijd merk ik dat ik altijd teruggrijp op mijn comfortzone. Communicatie en voorlichting; mensen leren hoe je met dieren omgaat, wat ze nodig hebben om een goed leven te leiden en wat mijn rol hierin kan zijn. Daar denk ik veel over na. Zou mooi zijn als ik in de toekomst ook mijn werkervaring kan inzet­ ten om dieren te helpen.”

BEELD ROBIN UTRECHT

“Als kind al was ik lid van de Dierenbescher­ ming. Ging ik langs de deuren met petities tegen dierenleed. Ik was reuze fanatiek en sprak ook mensen op straat aan die niet goed voor hun hond waren.”

1. Bij Britt Marion haalt Flo in het ­centrum van Haarlem op voor een ­wandeling.

2. Spelen Ze is jong en speels. Flo doet niets liever dan stoeien en spelen met Marion in het gras.

3. Wandelen Flo houdt van lange ­wandelingen, Marion ook. Ze gaan regelmatig naar een natuurgebied. Even uitrazen.

4. Naar Tine Dan is het de beurt aan Spike. Zijn baasje Tine is slecht ter been en blij met de hulp die ze krijgt van haar dierenbuddy’s, die allemaal een of meerdere dagen voor hun rekening nemen.

5. Klein rondje Spike loopt het liefst een klein rondje en wandelt dan weer regelrecht naar huis. “Maar eenmaal op gang, vindt hij het helemaal leuk,” lacht Marion.

6. Thuis Spike is weer thuis. Nog een laatste knuffel en de wande­ lingen voor vandaag zitten erop.

OOK DIERENBUDDY WORDEN? Het gaat goed met Dierenbuddy. Het project loopt inmiddels al in twaalf gemeenten, maar de ambitie is om het landelijk verder uit te rollen. Dierenbuddy draait op vrijwilligers, en daar hebben we er eigenlijk altijd te weinig van. Lijkt het u leuk om dierenbuddy te worden? Kijk op dierenbescherming.nl/dierenbuddy voor informatie.

VOORJAAR 2022 DIER | 21

ACHTERGROND

Gemeenteraadsverkiezingen

Lobbyen voor dieren in alle windstreken De stembussen gaan open voor de gemeenteraads­ verkiezingen. Op 16 maart liggen de rode potloden weer klaar in het stemhokje in onze eigen ­woonplaats. En juist in die woonplaats zijn namens de Dierenbescherming regiolobbyisten actief die dieren­ welzijn op de agenda proberen te krijgen. Wie zijn deze mensen, wat doen ze en hoe werken ze?

‘Aan tafel, met een kopje ­koffie en twee ambtenaren van de gemeente, was ‘Chip je Kat’ binnen een uur bedacht.’ In het dichtbevolkte westen houdt Peter Boertje zich bezig met van alles en nog wat, maar vooral zijn actie om katten ‘gratis’ te laten chippen werd een groot succes en is uit te rollen over heel het land. Wordt het de opmaat naar een landelijke chipplicht?

22 | DIER VOORJAAR 2022

‘Als lobbyist kan je in één klap voor een ­heleboel dieren iets betekenen. Maar je moet soms wel een lange adem hebben.’ In het gebied noord-midden maakt Marije Smeenk zich sterk voor dieren en natuur in een gebied met bot­ sende belangen. De Oostvaardersplassen en ganzen rond Schiphol; hoe krijg je het Dieren­beschermingswerk daar op de agenda?

‘Je staat soms lijnrecht ­tegenover elkaar, maar ­emotie is minder relevant.’ In het noorden neemt ­Annebrecht van Oven actief deel aan de discussie over nut en noodzaak van het doodschieten van reeën. Er wordt nu niet meer gescho­ ten, omdat de aanname dat daarmee aanrijdingen voor­ komen worden, onterecht is. Haar werk bestaat uit het maken van compromissen, die soms pijn kunnen doen.

‘Je kan hard op de inhoud zijn, maar zacht op de persoon. Dan kan je in gesprek blijven over oplossingen.’ In het zuiden vinden we niet alleen de meest vee-rijke provincie van Europa, maar ook Michiel de Wit, die namens de Dierenbescherming een vinger aan de pols houdt bij dierenwelzijn in stallen, maar ook de wolf en de bever bijvoorbeeld niet uit het oog verliest.

VOORJAAR 2022 DIER | 23

‘Sommige thema’s roepen veel emoties op. Maar dat mag geen rol spelen.’

‘Ik ben erg hands-on. Er moet een kop en een staart aan zitten.’

“Het nadeel van onze positie is dat je soms compro­ missen sluit,” stelt Annebrecht van Oven. “Dan krijg je op één vlak iets voor elkaar waarmee ontzettend veel dieren zijn geholpen, maar moet je ook akkoord gaan met iets wat je liever anders had gezien.”

Dat er in grote steden andere dierenwelzijnsproble­ men spelen dan in de dunner bevolkte gebieden, weet Peter Boertje maar al te goed. “We kunnen niet bewe­ ren dat we in Zuid-Holland veel last hebben van wilde zwijnen,” stelt hij. Al is er in de Randstad natuurlijk ook veel te doen rondom ganzen en meeuwen.

Onlangs werd een besluit geno­ men in de Faunabeheereenheid in Groningen. Daar werd veron­ dersteld dat méér schieten op reeën zou leiden tot mínder aan­ rijdingen. “Maar dat verband kon niet hard worden gemaakt en niet wetenschappelijk onderbouwd. Het beheer op reeën is daar nu stil­gelegd.” De manier om suc­ cessen te vieren zit hem volgens Annebrecht voornamelijk in ‘pro­ fessionaliteit’. “Als het om dieren­ welzijn en het afschieten van dieren gaat, komt daar veel emo­ tie bij kijken. Maar emotie mag geen rol spelen. Het gaat om technische vraagstukken, waarbij belangen en meningen soms lijn­ recht tegenover elkaar staan. De voornaamste vraag is dan ‘hoe voorkom je dierenleed en het doden van dieren?’.” Ook zij merkt een kentering in hoe belangheb­ bers omgaan met dierenwelzijn. “Voorheen waren het boeren en jagers die als probleemeigenaren én -oplossers werden gezien. Nu 24 | DIER VOORJAAR 2022

worden wij betrokken en zien we resultaat. Je gaat in gesprek, en houdt vol door kleine successen te boeken.” Successen waar ­mensen in hun stemgedrag ­tijdens de gemeenteraadsver­ kiezingen aan bij kunnen dragen, benadrukt Annebrecht. “Zorg dat je gemeente leefbaar is voor jezelf en daarmee ook voor dieren. En als je toch in conflict komt met dieren, bijna onvermijdelijk als je op zo’n kleine ruimte samenleeft, neem diervriendelijke maatrege­ len. Daarin speelt de gemeente een belangrijke rol. Die is ver­ antwoordelijk voor ruimte­ lijke inrichting, en dáár begint het systeem waar dieren in wonen.”

“Sommige onderwerpen zijn regio-overstijgend. Maar de wolf hebben we hier bijvoorbeeld nog niet gezien. Waar wél een wereld valt te winnen, is het chippen van huiskatten,” legt Peter uit. “Sinds 2013 is er een landelijke chip­ plicht voor honden. In asielen zag je de aantallen daarna snel afne­ men, terwijl de katten bleven bin­ nenstromen.” Toen begon het ‘filosoferen’, vertelt de geboren Rotterdammer. “Aan tafel, met een kopje koffie en twee ambtenaren van de gemeente. Binnen een uur was ‘Chip je Kat’ bedacht, waar in het eerste jaar tien dierenartsen aan deelnamen; de kostprijs van een chip zou ver­ goed worden en mensen konden gratis hun kat laten chippen. Dat werd een enorm succes.” Een succes dat breder uit te rollen was, zo bleek. De gemeentes Nissewaard, Albrandswaard en Alphen aan den Rijn haakten ook aan. Peter: ”Je ziet dat de animo

groot is. Gemeenten kunnen niet eeuwig opdraaien voor de kos­ ten, en de Dierenbescherming kan niet structureel zorg dragen voor voorbereiding en uitvoering van de werkzaamheden, maar het is een opmaat naar een landelijke chipplicht.” Het project is een voorbeeld van Peters werkwijze. “Ik ben erg hands-on. Er moet een kop en een staart aan zitten.” Natuurlijk gaat niet alles even makkelijk. In Faunabeheereen­ heden praten maatschappelijke organisaties en jachthouders over faunabeheer. Het werk is vaak stroperiger en trager. “Dan krijg je niet altijd wat je wilt. Zeker omdat wij een halve zetel hebben. Maar ook op dat niveau is het fijn om compromissen uit te onderhandelen waarin er kei­ hard wordt afgespro­ ken om minder dieren af te schieten.”

BEELD ERIK BUIS, DEBORAH VAN DER SCHAAF

ACHTERGROND

‘Als je de belangen van andere partijen begrijpt, bereik je meer’ “De pluimveehouderij zit in de tang in Brabant,” vertelt Michiel de Wit. Het is een onderwerp dat erg actueel is, omdat in 2023 alle supermarkten over­ stappen naar kip met minstens 1 ster van het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming. “Dat is goed nieuws,” stelt hij. “Maar je wilt wel dat die kip is geproduceerd door Nederlandse pluimveehouders. En de overstap is in Brabant, de meest vee-rijke en vee-intensieve provincie van Nederland, en misschien wel Europa, lastig.” Voor de transitie naar die ene ster is namelijk een overdekte uitloop nodig, en ­stallen uitbreiden mag in NoordBrabant niet meer. “Begrijpelijk vanwege de milieubelasting van intensieve veehouderij, weer­ stand bij omwonenden en ­ervaring met zoönosen uit het ver­ leden. Maar het alternatief is dat er nog evenveel miljoenen gang­ bare, snelgroeiende kippen gefokt worden voor het buiten­ land, en wij onze kip met Beter Leven keurmerk uit het buiten­ land halen. Terwijl met de over­ gang naar 1 ster Beter Leven het aantal kippen in een stal hal­ veert!” Omdat dit in het belang is van milieu, pluimveehouders én het welzijn van vleeskuikens

­vonden provincie, boeren­ belangorganisatie ZLTO en de Dierenbescherming elkaar hierin. In overleggen als de Faunabeheereenheden staan de belangen van de Dierenbescher­ ming soms lijnrecht tegenover die van boeren en jagers. “Dan kan je hard op de inhoud zijn, maar zacht op de persoon. Als je probeert hun belangen of dilemma’s te begrijpen, kan je in gesprek blijven, om tot oplos­ singen te komen die voor ­niemand perfect, maar voor ­iedereen acceptabel zijn en bereik je meer.”

‘Ik vier de kleine successen, maar verlies de lange ­termijn nooit uit het oog’ Marije Smeenk heeft meer dan genoeg narigheid met dieren gezien vanuit haar achtergrond als coördinator Dierennoodhulp. Ze stuurde een ­dierenambulance aan en deed inspectiewerk. In plaats van individuele dieren redden, probeert ze nu een diervriendelijker beleid op de agenda te ­krijgen in provincies en gemeenten. “En dat duurt soms wat langer, of misschien wel veel langer,” zegt ze. “Maar als lobbyist kan je uit­ eindelijk wel in één klap voor veel dieren iets betekenen. Ik vier de kleine successen, maar verlies de lange termijn nooit uit het oog. Gelukkig ben ik geduldig, een onmisbare eigenschap om dit werk te kunnen doen.” Dossiers als ganzen rondom Schiphol of de Oostvaardersplassen zijn wel eens drama,” vertelt ze. “Maar in andere Faunabeheerplannen hebben we een dierenwelzijns­ paragraaf kunnen laten opnemen, dat is positief.” Het thema dieren­ welzijn heeft de laatste jaren meer ‘body’ gekregen, merkt Marije. “Nog niet eens zolang geleden werd soms lacherig gedaan over onderwerpen die wij belangrijk vinden. Je hoefde

niet aan te komen met het feit dat krabben en kreeften pijn ervaren als ze levend worden gekookt. Nu wordt het verbieden van levend koken in twee gemeenten in mijn regio besproken omdat wij dat op de kaart hebben gezet.” Haar advies voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen? “Ga stemmen! Mensen denken: de gemeente gaat hier niet over, maar juist partijen binnen een gemeente kunnen op dieren­ welzijnsgebied echt het verschil maken. Van natuurinclusief ­bouwen tot hondenveldjes en van voorlichting over dieren tot veehouderij.”

VOORJAAR 2022 DIER | 25

VRAAG MAAR RAAK

Vragen over dieren, hun welzijn en het werk van de Dierenbescherming worden hier beantwoord. Hebt u ook een vraag? Mail deze dan naar vraag@dierenbescherming.nl.

Door wie worden dierenambulances betaald? Het vervoer van dieren in nood is niet overal goed geregeld. De Dierenbescherming ziet het als wettelijke taak van gemeenten om dit in ieder geval voor gezelschaps­ dieren te ondervangen. Omdat wil­ de dieren geen eigenaar hebben, zouden provincies, gemeenten of de Rijksoverheid hierin verantwoor­ delijkheid moeten nemen. In beide gevallen gebeurt dat incidenteel, maar niet structureel en draait de Dieren­bescherming op voor de kosten. Donaties zijn dus hard nodig om onze dierenambulances te laten rijden.

Waarom hebben schapen ­horizontale pupillen? De horizontale strepen geven panoramisch zicht, waarmee ze hun omgeving in de gaten kunnen houden. Prooidieren zoals schapen hebben hier baat bij, omdat ze roofdieren zo op tijd aan zien komen. Als deze dieren hun kop naar beneden buigen om te grazen, roteren de ogen, waarmee de pupillen in lijn met de grond blijven. De horizontale streep ziet minder scherp, maar geeft wel een weidse blik.

Hoe kunnen vleermuizen ondersteboven hangen? De spieren die vleermuizen gebruiken om te hangen gaan op slot. Het kost ze dus geen moeite om onderste­ boven te bungelen. Deze houding helpt om op te stijgen. Ze laten zich vallen en klappen de vleugels razend­ snel uit, waarna ze voldoende vaart hebben om weg te vliegen. Er is nog een voordeel; door ondersteboven te hangen kunnen ze in de gaten houden wat er om ze heen gebeurt.

In tegenstelling tot zoogdieren, zijn reptielen meesters in luieren. Dat moeten ze ook wel, want alleen zo voorkomen ze dat hun koudbloedige lijf te snel opwarmt. Mensen ­kunnen ook wel roerloos blijven zitten, maar nooit te lang. Al die rust geeft ons juist een opgejaagd gevoel, omdat we van nature druktemakers zijn en beweging nodig hebben om ons lichaam op temperatuur te houden.

Heeft mijn kind baat bij een huisdier? Opgroeien in de nabijheid van dieren lijkt grote invloed te hebben op het leven en de ontwikkeling van kinderen. Bijna iedereen die als kind een dier had, zal erkennen dat de relatie bijzonder was. Vaak zelfs sterker dan de band met broers en zussen. Dieren prikkelen de fantasie, bieden gezelschap en kinderen nemen dieren graag in vertrouwen. Ook de verzorging kan, mits goed begeleid, zinvolle vaardigheden bijbrengen, zoals verantwoordelijkheidsgevoel en zelfdiscipline. Meer info op LICG.nl. 26 | DIER VOORJAAR 2022

BEELD DEBORAH VAN DER SCHAAF, NATURE IN STIOCK, STOCKSY, ROBIN UTRECHT,

Waarom blijven reptielen zo roerloos zitten?

WIJ ZIJN DIERENBESCHERMERS

Meer weten over nalaten?

Blader door naar pagina 38 of kijk op dierenbescherming.nl/ nalaten.

‘Dieren geven onvoorwaar­ delijke liefde, ze zijn puur en loyaal. Als Pieter die liefde niet had g ­ edeeld, was het nooit iets ­geworden tussen ons.’

De nalatenschap van Pieter en Will

BEELD ERIK BUIS

Pieter (75) en Will (68) Hoornstra zijn veertig jaar samen en wonen met hun hond en vier katten in een bosrijke omgeving in Zuid-Drenthe. Ze wandelen als vrijwilligers met asielhonden en hebben de Dierenbescherming aangewezen als erfgenaam. Ook lieten ze vastleggen dat de organisatie hun dieren opvangt als zij er op een dag niet meer zijn. Pieter: “De liefde voor dieren heeft bij Will altijd diep gezeten. Ik had dat minder, maar toen ik haar leerde kennen veranderde dat.” Will: “Ik durf te zeggen dat ik meer van dieren houd dan van mensen. Als jong meisje droomde ik al van mijn eigen dieren in en om het huis. Dus toen ik op mezelf ging wonen, kwam er direct een asielkat. Later ook konijnen en, toen ik meer tijd had, honden. Het mooie aan dieren vind ik de onvoor­ waardelijke liefde die ze geven, ze zijn zo puur. Hun loyaliteit en trouw ont­ roeren me elke dag opnieuw. Als Pieter die liefde niet had gedeeld, was het nooit iets tussen ons geworden (lacht).” ­Pieter: “Ik ben dankbaar dat zij me heeft laten zien hoe bijzonder dat is. Dieren lezen mij, ik lees hen; dat gaat dieper dan kameraadschap. Omdat we graag iets willen beteke­

nen voor dieren die hulp nodig hebben, lopen we al jaren met asiel­ honden. We hebben dat een tijdlang zelfs bijna dagelijks gedaan. De honden nemen we mee naar het bos. T ­ ijdens de wandelingen zie je ze opfleuren, weer vertrouwen in het leven krijgen. Dat is waar we het voor doen.” Will: “Een paar jaar geleden stierven onze katten en hond kort na elkaar van ouderdom en hadden we voor het eerst geen dieren. Er was veel verdriet, maar nu konden we wel de reis naar Australië maken waar we al zo lang over spraken. Het huis voelde alleen zó leeg, ik kon daar helemaal niet mee omgaan. Die reis is er dus nooit gekomen.” Pieter: “Lang geleden al bespraken we wat er met onze d ­ ieren en bezit­ tingen moet gebeuren als wij er op een dag niet meer zijn. De keuze om na te laten aan de Dierenbescherming was eigenlijk een hele logische. We hebben ook vastgelegd dat de Dierenbescherming de zorg voor onze dieren dan op zich neemt en een nieuwe plek voor ze zoekt.” Will: “Dat dàt goed geregeld is, geeft rust. En ook al zullen we het zelf niet meer weten, het is een ontzettend fijne gedachte dat er met ons geld straks mooie dingen kunnen worden gedaan, en onze liefde voor dieren op deze manier voortleeft.” VOORJAAR 2022 DIER | 27

IN BEELD

Magische lichteffecten De meeste dieren in de natuur hebben camouflagekleuren om aan het oog van vijanden te ontsnappen. Maar er zijn ook diersoorten die hun oogverblindende kleurenpracht vol trots tentoonspreiden. Ze glitteren en glinsteren door te iriseren. Zoals een zeepbel die in het juiste licht alle kleuren van de regenboog krijgt of het watermerk in briefgeld. En dat levert beeldschone plaatjes als deze op.

Oogverblindende lichtshow

Veel onderwaterdieren kunnen licht geven om zich te camoufleren, te verdedigen, een partner te v­ inden of om prooien te lokken. Ze moeten wel, want hoe dieper in zee, hoe donkerder het is. Op achthonderd meter is enkel nog een vaag blauwig schijnsel over. Ondanks de duisternis is het onder water dus vaak één grote licht­ show. Iedereen die weleens boven een rif heeft gedoken zal het herkennen; nergens anders zie je zo’n diversiteit van kleuren bij vissen, zeesterren en anemonen. En ook hier geldt; hoe dieper je komt, hoe feller en opvallender de kleuren worden. 28 | DIER VOORJAAR 2022

Hoe dieper je komt, hoe feller en opvallender de kleuren worden

Lichtgevende cellen

Ons land telt drie soorten vuur­ vliegjes, ofwel glimwormen. In hun achterlijf hebben ze orga­ nen die zijn opgebouwd uit lichtgevende cellen. In die cel­ len vindt een chemisch proces plaats waarbij licht ontstaat; bioluminescentie. Vuurvliegjes kunnen zelf de lampjes aanen uitzetten en iedere soort heeft een eigen signaal. Op die manier vinden de manne­

tjes en de vrouwtjes van dezelfde soort elkaar in het donker. Het zijn overigens de mannelijke kleine glimwormen die de naam ‘vuur­ vliegje’ het meest eer aan doen. Zij creëren een fel licht, vlak na zonsondergang. Een sprookjes­ achtig schouwspel dat vaak slechts een half uur duurt. Daarna doven de groene lampjes één voor één. De meeste vuurvliegjes worden in de zomer gespot in Zuid-Limburg en Nijmegen.

Wonderlijk fenomeen

Tijdens warme zomeravonden kunnen we aan het strand een bijzonder fenomeen waar­ nemen; zeevonk. Een eencellig organisme dat zich explosief uitbreidt aan de oppervlakte van het zeewater. De beste omstandigheden zijn als enkele warme dagen elkaar opvolgen, de zon uitbundig schijnt en het water rustig kabbelt. Zodra er voldoende zeevonk is, ontstaat door bewegend water een ­chemische reactie waarbij een fluorescerende blauwige gloed over het water schijnt. Zo kan het organisme oplichten door golfslag of wanneer we door het ondiepe water lopen. Een spectaculair gezicht, elke keer opnieuw.

VOORJAAR 2022 DIER | 29

IN BEELD

Optische illusie

Het eerste wat opvalt aan de ijsvogel is z’n helderblauwe kleur. Het diertje wordt niet voor niets ook wel de vliegende edelsteen genoemd. Alleen is hij dat niet echt; in werkelijk­ heid zijn de veren op de rug van dit vogeltje kleurloos. Door de structuur van zijn veren resulteert de weerkaat­ sing van licht in een blauwe gloed. Een optische illusie dus. Dankzij iriseren kunnen dieren camoufleren. Voor de ijsvogel geldt dat ook. In de schaduw zie je hem met zijn oranje borst bijna niet meer.

De veren op de rug van de ijsvogel zijn in werkelijkheid kleurloos

Iriserende kleuren kunnen opmerkelijk genoeg ook dienst doen als camouflage. Tot die conclusie kwamen wetenschap­ pers op basis van experimenten met hommels, die ervan in de war raakten en niet meer goed in staat waren om hun iriserende prooi te detecteren. Datzelfde doet de metaalglans van pracht­ kevers. Dat lijkt tegenstrijdig; ­felle kleuren trekken toch juist de aandacht? Maar feit is dat vogels tot drie keer minder glan­ zende kevers weten te vinden dan gewone. Het idee is dat ze zoeken naar de vorm van een prooidier. Met een kever die onder elke hoek andere kleuren tentoonspreidt, kan dat knap ­lastig zijn.

30 | DIER VOORJAAR 2022

BEELD NATURE IN STOCK, CORNÉ OUWEHAND , SHUTTERSTOCK,

Eigen lichtknop

Imposante staartveren

Vijanden afschrikken, communiceren met soortgenoten, een maaltijd scoren of coördinatie van bewegingen in groepsverband; ook in de natuur kan een lichtje van pas komen. De pauw maakt er bijvoorbeeld gebruik van als hij zijn imposante staartveren uitvouwt. Iriserende kleuren ontstaan simpel gezegd door de interactie van licht met de structuur van een voorwerp. Er zijn ook dieren die hun lichaamskleuren zelf kunnen beïnvloeden. Zoals de octopus, die net zo makkelijk de kleur van zijn omgeving aanneemt als blauwe waar­ schuwingsringen over zijn lijf laat schie­ ten wanneer dat nodig is.

VOORJAAR 2022 DIER | 31

INSPIRERENDE INITIATIEVEN

Er zijn veel manieren om bij te dragen aan een beter dierenwelzijn. Op deze pagina’s een selectie van initiatieven die ons hebben geraakt en waarvan we vinden dat ze een verschil maken voor de dieren die afhankelijk zijn van onze hulp.

Kostbare operatie

Veilig naar huis Elke dag haalt Dierenambulance De Meren zo’n twaalf tot twintig katten op. Om te achterhalen of ze gechipt zijn, maken we gebruik van chipreaders. Helaas lieten deze het de laatste tijd nogal eens afweten. Dankzij diverse donaties kon de dieren­ ambulance onlangs drie chipreaders aanschaffen, voor iedere ambulance eentje. Ze werken ook op afstand, zodat er geen stress voor de dieren ­ontstaat tijdens het uitlezen.

?

Diesel is een jonge labrador van krap ’n jaar; een stuiterbal met veel energie. Hij kwam in het asiel terecht omdat de eigenaar niet meer voor hem kon zor­ gen. Hier ontdekten we dat Diesel niet goed loopt. Uit een CT-scan bleek dat in de linkerelleboog een los stukje bot in het gewricht zat, waardoor hij pijn had bij het lopen. Het goede nieuws was dat dit ­prima valt te opereren. Het slechte nieuws dat zo’n operatie kostbaar is, zo’n € 3.900. De opvang organiseerde een crowdfundactie en veel lieve dierenvrienden deden een donatie. De operatie is gelukkig geslaagd. Diesel verblijft nu bij een gastgezin waar hij in alle rust kan ­revalideren. Als alles goed gaat, heeft hij nog vele pijnvrije jaren voor de boeg.

Nog vele pijnvrije jaren voor de boeg

Gulle gever

Dit konijntje werd gevonden onder een heg. IJskoud, vermagerd, met wonden aan de achterpootjes. De lieve vinder bel­ de de dieren­ambulance én schonk € 50 om ons werk te steunen. Het konijntje werd overgebracht naar een gespeciali­ seerde opvang, waar het een anti­ bioticakuur kreeg en in de couveuse op krachten mocht komen.

32 | DIER VOORJAAR 2022

Bijzondere vondst In een plantsoen werd hartje winter een eend met acht jonkies gevonden. Kuikentjes zijn op het land meestal goed te vangen, maar onze ambulancerijders wilden de moeder ook meenemen, en dat is lastiger. Maar het lukte, gelukkig! Het hele gezin zat niet lang daarna relaxt en blij te badderen in de vooropvang, waarna ze door mochten naar de echte opvang waar ze blijven tot de eendjes groot genoeg zijn om te vliegen.

BEELD DIERENBESSCHERMING, DEBORAH VAN DER SCHAAF

Bent u of kent u iemand die zich ook op bijzondere wijze heeft ­ingezet voor de Dieren­ bescherming? Meld het ons via redactie@ dieren­bescher­ ming.nl.

Omgekeerde wereld Bikkel werd vorige zomer ­geadopteerd. Zijn baasjes zijn zo blij met hem dat ze maar liefst vijf krabpalen doneerden voor de katten in de opvang. Ook wil­ den ze de dierverzorgers bedan­ ken en brachten voor iedereen een cadeaubon mee. Zó lief en eigenlijk de omgekeerde wereld, want wij zijn op onze beurt dank­ baar als mensen een dier uit het asiel halen.

Krabpalen en cadeaubonnen voor het asiel

Betrokken pleeggezin De eigenaar van Zara moest afstand van haar doen, waarna ze in Dierenopvangcentrum ­Vlaardingen belandde. Een van de kruisbanden in haar knieën was volledig afgescheurd en ook de andere zag er niet goed uit. De operatie waar­ bij haar kniegewrichten op elkaar werden vast­ gezet was succesvol, maar Zara heeft nog een lange weg te gaan. Eerst moet ze acht weken herstellen. Niet in het asiel, maar bij een betrok­ ken pleeggezin.

Ontroerend gebaar Deze meneer had samen met zijn overleden vrouw een aantal jaren kleingeld gespaard en dat kwam hij overhandigen aan Wilbert (rechts), locatiemanager van Dierenopvangcentrum De Doornakker in Eindhoven. Wat ontzettend lief!

Warm hart Wat een lieve gift. Maar liefst € 200 k­ regen we van Summer Qualm, een voor­ malig vrijwilligster van het Knaagspoor in Ridderkerk, die ons nog steeds een warm hart toedraagt. We hebben dit geld gebruikt voor de castratie van Emma, een voedster die door haar hormonale gedrag hopelijk nu een stuk rustiger wordt.

Aangeboren afwijking

Asielkat Miauwtje kampte met een aangeboren afwijking, waarbij zijn bloed niet werd gefilterd door de lever en hij zichzelf in feite aan het vergiftigen was. Zonder operatie zou Miauwtje het niet redden. Alleen hing aan die ingreep een prijskaartje van € 3.500. Een actie leverde ver­ volgens het overdonderende bedrag van ruim € 5.000 op. Miauwtje kon worden geopereerd, waarna hij bij een van de medewerkers thuis mocht herstellen. Verwachting is dat hij met aangepaste voeding een normaal leven kan leiden.

Een actie leverde het overdonderende bedrag van ruim € 5.000 op VOORJAAR 2022 DIER | 33

JONGE DIERENBESCHERMERS

De volgende generatie staat klaar om voor dieren, de natuur en onze aarde te zorgen. Op deze plek maakt u kennis met jonge dierenbeschermers die zich sterk maken voor een betere wereld.

34 | DIER VOORJAAR 2022

BEELD ERIK BUIS

‘We helpen ook met de collecte. ­Sommige mensen stoppen wel twintig euro in de bus’

‘De stranden liggen vol afval en plastic; wij ruimen het op’ Luuk (13) en Ivo (11) de Graaf zijn broers. Allebei dol op voetbal, gamen én dieren. Hun katten Lemon en Djooz in het bijzonder. Jullie doen veel goeds voor dieren hè? Luuk: “We hebben meegedaan aan de Beach Clean-up. Onze stranden liggen vol afval en plastic. Wij hebben dat opgeruimd, omdat dieren daarin verstrikt kunnen raken of stikken. We lopen ook de collecte voor de Dieren­bescherming en dit jaar mogen we mama helpen met de paddentrek, omdat de dieren anders overreden kunnen worden.” Ivo: “Als mensen afval op straat gooien, dan zeg ik er wat van. Ze reageren meestal aardig hoor, zeggen sorry en pakken het alsnog op. Of ik doe het voor ze in de prullenbak. De collecte vind ik heel leuk. Soms stoppen mensen wel twintig euro in onze bus.” Jullie hebben twee katten. Wat betekenen ze voor jullie? Ivo: “Lemon en Djooz zijn zo leuk. Ze komen allebei uit het asiel. Als ik op de bank ga z­ itten, kruipen ze er gezellig bij en ’s avonds voordat ik ga slapen, komt Lemon altijd even kopjes geven. En als ik online ­schoolles heb, wandelen ze gewoon over mijn toetsenbord.” Als jij het voor het zeggen had, dan… Ivo: “Zou ik ervoor zorgen dat er meer gastgezinnen voor huisdieren komen, zodat ze niet meer zolang in het asiel ­hoeven te zitten voordat ze naar een ­nieuwe baas mogen verhuizen.” Luuk: “Het belangrijkste vind ik dat dieren worden gered en er een thuis voor ze wordt gezocht. Zeker als ze zijn verwaarloosd of in de steek gelaten.” Vind jij dat we goed voor dieren zorgen? Luuk: “Niet iedereen doet dat. Toen we op vakantie in Sri Lanka waren, kwamen we overal zwerfhonden tegen. Dat was zo zielig. Gelukkig zorgt de Dieren­bescherming ervoor dat dat in Nederland niet gebeurt.”

?

GEZOCHT: JONGE DIERENBESCHERMERS Hebt u of kent u een jonge dierenbeschermer in de leeftijd tussen 4 en 16 jaar die het leuk vindt om daar op deze plek over te ver­ tellen? Laat het ons weten op redactie@dierenbescherming.nl.

Educatie en Voorlichting De Dierenbescherming helpt ­kinderen graag bij het vergroten van hun kennis over dieren via leuke activiteiten, voorlichting op scholen en spreekbeurten. Als wij ze kunnen laten zien hoe belangrijk het is om goed voor dieren te zorgen, is de kans groot dat ze daar later zelf ook naar gaan handelen. Onze scholenvoorlichters verzorgen op diverse plekken in het land leuke, leerzame lessen met het Dieren­ beschermersspel. Al jaren een ­succesformule in de klas. We doen dat in teamverband met quizvragen en filmpjes over thema’s als ‘in het wild levende dieren’ en ‘hulp aan dieren’. Het spel is geschikt voor groep 4 tot en met 8. Scholenvoorlichter: iets voor u? We zijn regelmatig op zoek naar scholenvoorlichters. Lijkt het u leuk om kinderen te leren over dierenwel­ zijn? Kijk op dierenbescherming.nl/ vacatures voor de mogelijkheden bij u in de buurt.

Word lid met het hele gezin Kinderen houden van dieren. Maak ze dierenbeschermers van de toe­ komst met een gezinslidmaatschap. U ontvangt dan onder meer het Samen op Stap-boekje boordevol korting voor leuke gezinsuitjes naar pretparken en musea en een ­activiteitenkalender met nieuwe uitjes per mail. Meer informatie op: dierenbescherming.nl/ word-lid-met-gezin. Hier leest u ook hoe een bestaand lidmaatschap kan worden omgezet voor het hele gezin.

VOORJAAR 2022 DIER | 35

ACHTERGROND

Simpel en doeltreffend

Biologische bestrijding bij overlast knaagdieren

1

Het gebruik van chemische bestrijdings­ middelen om knaagdieren als muizen en ratten te doden wordt vanaf volgend jaar mede op aandringen van de Dierenbescherming een stuk lastiger. Een zegen voor de miljoenen knagers die nu nog vaak een gruwelijke, lang­ durige doodstrijd voeren tegen de troep die ook in de maag van bijvoorbeeld roofvogels terecht kan komen.

BIOLOGISCH BESTRIJDINGSPLAN

Maar wat moet je dan? Boeren kun­ nen echt last hebben van ongenode gasten in hun stal vertelt Christian van Bommel van ‘Oma’s Kip’, een scharrelpluimveebedrijf met een

Het plan maakt de omgeving zo ­onaantrekkelijk ­mogelijk voor dieren die er niet gewenst zijn 36 | DIER VOORJAAR 2022

ster van het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming. Zo wil je geen salmonellabacteriën in een stal met kuikens. “En die worden vooral meegebracht door muizen en ratten,” vertelt hij. Christian schakelde het bedrijf Agro Pest Control (APC) in dat gespecialiseerd is in het maken van een compleet biologisch bestrijdings­ plan voor het weren en bestrijden van ongewenste dieren op en rond agrarische bedrijfsgebouwen. Zónder de zogeheten biociden, maar met een ‘BioProtect plan’ dat de boerderij zo onaantrekkelijk mogelijk maakte voor onder meer vliegen, ratten en muizen. Christian is enthousiast over de aanpak die APC met hem ­uitwerkte. “Simpel en doeltreffend,” vat hij de drie voornaamste stappen van het plan samen; barrières die hij heeft opgeworpen om overlast te voorkomen. Hij is content en de Dierenbescherming ook. Zijn voor­ beeld verdient navolging.

4 barrières tegen plaagdieren EERSTE BARRIÈRE

Natuurlijke vijanden Die heb je nodig op en rond je bedrijf, zo is het idee. Roofvogels zoals uilen weten wel weg met heerlijke hapjes in overvloed. Bij Christian woont tegenwoordig een toren­ valk in een s­ peciaal opgehangen nestkast. De pluimveehouder rekent voor dat dit ‘gratis hulpje’ per jaar zo’n tweeduizend knagertjes voor z’n rekening neemt. Om vogels een goede plek te geven om te jagen is het wel handig als je wat bomen plant; elzen, berken en knotwilgen v­ oldoen prima. Last van vliegen en andere insecten? Dan maakt Bioplan het erf interessant voor bijvoorbeeld zwaluwen. Die verorberen er namelijk zo’n vijftigduizend per week.

BEELD DEBORAH VAN DER SCHAAF

N

ieuwe wetgeving zorgt ervoor dat alleen in uiterste gevallen mag worden besloten gif in te zetten als knaagdieren voor aantoon­ bare overlast zorgen. En dan alleen door speciaal opgeleide mensen. Dus niet meer door de particulier of de bedrijfsleider die gaat voor de ‘makkelijkste weg’.

2

3

4

Wat kunt u doen? Muizen en ratten horen erbij; ze zijn onderdeel van het ecosysteem. Schade die deze dieren veroorza­ ken en het risico op ziekte­ overdracht moet wel zoveel mogelijk voorkomen worden. Voor bestrijding van deze overlast is pre­ ventie de beste oplossing. Het inzetten van middelen die onnodig leed veroorza­ ken, zoals gif en lijmplaten, is niet acceptabel. • Ratten en muizen komen af op voedsel. Zorg dat er geen etensresten rond­ slingeren en maak goed schoon. • Muizen en ratten knagen makkelijk door plastic of ­karton. Verpak voedsel daarom in afsluitbare bak­ jes en bewaar het in afge­ sloten kasten. • Voorkom dat muizen en ratten binnenkomen (mui­ zen kunnen al door een gat van 0,5 cm het huis in komen!). Dicht gaten en sluit ventilatieroostertjes af met zogenaamde bijen­ bekjes.

Beplanting

Stank en schelpen

DERDE BARRIÈRE

VIERDE BARRIÈRE

Maak het erf onaantrekkelijk voor de i­ndringers die je niet wilt zien door hun zin­ tuigen te overprikkelen en slim in te spelen op hun instinct. Op strategische locaties komen ­stroken met beplanting die bestaat uit een unieke mix van inheemse planten en kruiden waar knaagdieren of vliegen een hekel aan hebben. De Beter Levenboer heeft onder meer speciaal gras gezaaid. “Ratten lopen daar niet graag doorheen omdat het scherp is.” Ook is hij blij met de brede strook kruiden, bloemen en struiken om zijn bedrijf die “niet alleen muizen en ratten weghoudt, maar ook goed is voor de bijen en de vlinders.”

Het bedrijf APC dat de boeren a­ dviseert bij ‘plaagdierbestrijding’, plaatst verder speciale paaltjes die een geur verspreiden waar dieren gevoelig voor zijn. Kippenboer ­Christian: “Die paaltjes zijn de laatste wering op mijn bedrijf en geven een brandgeur af. De ratten slaan dan op de vlucht en gaan niet de stal in.” Naast geur gebruikt APC ook ‘tast’ om plaagdieren te weren, zoals ­stroken van gemalen oester en ­mosselschelpen rondom de stallen. Knaagdieren lopen daar nu eenmaal niet graag overheen.

De paar ‘diehards’ die alle voorgaande hindernissen desondanks weten te nemen, zijn uiteindelijk toch de pineut. Maar dan wel op een meer verant­ woorde manier. Niet met gebruikmaking van gif, maar met behulp van ­speciale vallen met een lokstof als het gaat om knaagdieren, of door ­bijvoorbeeld roofinsecten in te zetten als je vliegen wilt vangen.

TWEEDE BARRIÈRE

Vangen

• Houd het groen direct aangrenzend aan je huis kort: muizen en ratten vin­ den het niet prettig als ze door roofdieren kunnen ­worden gezien. Mocht de overlast aanhou­ den, ga dan niet zelf aan de slag met allerlei (niet toegestane) middelen, maar maak gebruik van een professioneel, gecerti­ ficeerd plaagdiermanage­ mentbedrijf en vraag om nog meer preventietips te geven en in uiterste geval­ len sneldodende middelen in te zetten, zoals goed werkende klapvallen.

VOORJAAR 2022 DIER | 37

SERVICE

Voor al uw vragen en opmerkingen kunt u onze klantenservice bereiken via 088 81 13 000 van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur. facebook.com/deDierenbescherming

twitter.com/Dierbescherming

instagram.com/Dierenbescherming

Dierenleed melden? Neem dan contact op met het lande­ lijke meldnummer van de politie: 144 Website dierenbescherming.nl Service & Informatie Postbus 85980, 2508 CR Den Haag T 088 81 13 000 dierenbescherming.nl/klantenservice Raad van Toezicht C. Vergouw (voorzitter), M.C. Kuipers (vicevoorzitter), M. Eleveld, F.L.B. Meijboom, J.K. de Pree, K. Broekhuizen

Word vrijwilliger Zonder de inzet van onze duizen­ den vrijwilligers zou de Dieren­ bescherming niet kunnen bestaan. Werken bij de Dierenbescherming is leuk, betekenisvol en leerzaam bovendien. Lijkt het u ook leuk om te werken met dieren? Wij zijn blij met iedereen die ons wil helpen. Zo zijn we regelmatig op zoek naar asielmedewerkers, scholen­ voorlichters en dierenambulance­ medewerkers. U bekijkt alle vacatures bij u in de regio op dierenbescherming.nl onder het kopje ‘Vacatures’.

Directie Co’tje Admiraal (bestuurder)

WEBWINKEL

Verantwoord shoppen

Ledenraad dierenbescherming.nl/ledenraad

Deze juten eco-shopper is met de hand bedrukt en voorzien van gewatteerde handvatten. Na katoen is jute de belangrijkste plantaardige vezel waar grove, sterke draden uit gesponnen ­kunnen worden. Jute is bovendien 100% biologisch afbreekbaar en recyclebaar; dus goed voor het milieu. U bestelt de tas met afbeelding van honden of slapende kat voor € 5,99 op ­dierenbeschermingshop.nl, waar u ook terechtkunt voor speeltjes, boeken, cadeauartikelen en meer. Met uw aankoop steunt u het werk van de Dierenbescherming.

Lidmaatschappen • Vanaf € 36 per jaar • Lidmaatschap Gezin: € 58 per jaar (bent u lid en wilt u dit omzetten naar een gezinslidmaatschap? Neem ­contact op met Service & Informatie) • Bedrijfslidmaatschap: € 100 per jaar Meer informatie op dierenbescherming.nl

Nalaten aan de Dierenbescherming

Mensen die ervoor kiezen om de Dierenbescherming op te nemen in hun testament laten hun liefdevolle zorg voor dieren

voortleven en dragen ook in de toekomst bij aan een verbetering van dierenwelzijn. Omdat wij vol­ ledig afhankelijk zijn van giften en

donaties is elk bedrag, groot of klein, bijzonder waardevol. Wilt u meer weten over de mogelijk­ heden om na te laten aan de ­Dierenbescherming? Dan komt een van onze relatie­beheerders graag bij u langs. Jana van Muijden, Agnes van Veen T 088 81 13 066 E nalaten@dierenbescherming.nl I dierenbescherming.nl/nalaten

De Dierenbescherming voert incas­ so’s einde maand uit. Rekeningnum­ mer (IBAN): NL05INGB0003963156 Incassant ID Dierenbescherming: NL56ZZZ404073190000

De Dierenbescherming wordt gesteund door:

De Dierenbescherming voert het CBF-keurmerk van het Centraal Bureau Fondsenwerving. Dit houdt in dat de ­Dierenbescherming voldoet aan de strenge eisen op het gebied van financieel beheer, organisatie, bestuur en fondsenwerving.

Hebt u ons opgenomen in uw testament? Laat het ons weten; wij bedanken u graag.

COLOFON Coördinatie en eindredactie: Annelie Verhagen Teksten: Niels Dorland, Niels Kalkman, Annelie Verhagen Correcties: Jan van de Staaij Art direction & vormgeving: Martin Raven Lithografie: Studio Boon Drukwerk: Senefelder Misset, Doetinchem Coverfoto: Stocksy Oplage: 120.000 Advertenties: Informatie via redactiesecretariaat, T 088 81 13 259 DIER voor blinden en slechtzienden: DIER in braille bij CBB, Ermelo, T 0341 56 54 77 De Dierenbescherming noch de redactie draagt op enigerlei wijze verantwoordelijkheid voor de strekking en inhoud van geplaatste advertenties. Artikelen mogen met bronvermelding ­worden overgenomen na toestemming van de Dierenbescherming. Door lezers i­ngezonden fotomateriaal wordt automatisch eigendom van de Dierenbescherming. 38 | DIER VOORJAAR VOORJAAR 2022 2022

IK HEB BAAS

De Dierenbescherming vangt jaarlijks tienduizenden honden, katten, konijnen en knaagdieren op. Ze krijgen liefdevolle zorg in het asiel of bij een gastgezin en als ze er klaar voor zijn, zoeken we een thuis voor ze.

Speelse Luuk

Luuk was nog geen drie maanden oud toen hij werd gevonden op straat. Het jonge katje had twee ernstig beschadigde oogjes en was nagenoeg blind. Hoe dat is veroorzaakt, zullen we waarschijn­ lijk nooit weten. Maar het feit dat de ogen geperforeerd waren, beloofde weinig goeds. Een inten­ sief dierenartstraject volgde. Het ene oogje kon niet worden gered, met het andere is hij weer een beetje gaan zien. Ondanks zijn slechte start, heeft Luuk zijn ver­ trouwen in de mens niet verloren en is hij dol op aandacht en knuf­ felen. Al is een voorzichtige bena­ dering geboden. Omdat hij weinig ziet, schrikt hij van onverwachte of te snelle bewegingen, helemaal wanneer hij iemand niet kent.

BEELD ROBIN UTRECHT

Baasje over Luuk

Lisanne: “Mijn moeder wees me op het verhaal van Luuk. Ik zag zijn foto en kon hem niet meer uit mijn hoofd zetten. Hij bleek de langst­ zittende kitten in de opvang te zijn, zó zielig. Toen ik hem opzocht, was hij nieuwsgierig, maar nog wel terughoudend. Logisch ook, na wat hij had meegemaakt. Luuk ziet overigens beter dan ik had verwacht. Als ik van een afstand naar hem zwaai, volgt hij mijn hand. Hij heeft alleen moeite met het inschatten van diepte. Dan springt hij per ongeluk naast de bank of botst tijdens het spelen tegen de muur. Ik schrik daarvan, en wil hem knuffelen, maar hij is niet onder de indruk en raast vro­ lijk verder. De eerste paar dagen zat Luuk nog een beetje angstig onder de bank, maar na een week begon hij te knuffelen, te spelen en kroop hij bij me in bed. Heel gezellig, ik ben zo blij met hem.”

Hij had twee ernstig ­beschadigde ­oogjes en was nagenoeg blind. Maar zijn levenslust werd er niet minder om.

VOORJAAR 2022 DIER | 39

Achter elke postcode zit een verhaal.

De Dierenbescherming maakt zich hard voor de verbetering van dierenwelzijn in ons land en begeleidt ontheemde dieren naar een liefdevol thuis. Vaak komen zij uit een situatie waarin ze ernstig verwaarloosd of mishandeld zijn. Er is nog veel werk te doen, maar gelukkig hebben we ook goed nieuws: jaarlijks biedt de Dierenbescherming onderdak aan zo’n 20.000 asieldieren en dierenambulances rijden meer dan 76.000 keer uit voor dieren in nood.

De Dierenbescherming ontving sinds 1996 een bijdrage van € 44,8 miljoen. Deelnemers van de Postcode Loterij: bedankt! Dankzij u kunnen wij de Dierenbescherming en meer dan 100 andere organisaties financieel ondersteunen. En dankzij u heeft de Postcode Loterij sinds 1989 al ruim € 6,2 miljard aan goede doelen geschonken. Samen voor een betere wereld: postcodeloterij.nl

U een kans, zij een kans!