Issuu

2020 JAARVERSLAG

JAARVERSLAG 2020

INHOUD Voorwoord directie

Onze droom in vogelvlucht

Resultaten die tellen

Nieuwe strategische koers

Dossiers Gezelschapsdieren 12 Veehouderij 16 Beter Leven keurmerk 24 Lobby 32 In het wild levende dieren 36 Opvang, vervoer en preventie 44 Landelijke Inspectiedienst 60 Beïnvloeding en voorlichting 70 Verbreding fondsenwerving 78 Krachtige organisatie 86

Wij zijn Dierenbeschermers

Bedrijfsvoering en governance

110

Verantwoording Raad van Toezicht

116

Financiële visie, strategie en beleid

120

Bestuursverslag 122 Risicomanagement 128 Vooruitblik financiële cijfers 134

Jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december 2020 Enkelvoudige jaarrekening 2020 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

138 142 169 188

JAARVERSLAG 2020

Een redding om nooit te vergeten De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming kreeg een melding via de dierenpolitie over een paar pony’s die er niet best aan toe zouden zijn. Onze inspecteur trof de dieren daarop in erbarmelijke omstandigheden aan. Ze hadden slechte hoeven, waren mager, zaten onder de blub ber en de vacht vol klitten. “Ze stonden daar maar voor zich uit te staren, met een lege blik in hun ogen,” aldus de inspecteur. “Er was niets dat ze nog prikkelde of uit hun isolement kon halen. Ik vond het hartverscheurend.” Voor de pony’s werd een nieuwe plek gevonden op een zorgboerde rij, waar ze nu van hun oude dag mogen genieten. Glanzende vacht, manen geborsteld, gezond gewicht en hoeven bekapt. Voorheen stonden ze in dat vieze, donkere hok. Hadden ze geen aflei ding en konden geen kant op. Op deze plek krijgen ze aandacht, liefde, beweging, worden ze omringd door soortgenoten en mogen ze het bos in. Dit is zoals het altijd zou moeten zijn.

Flexibel en veerkrachtig Als het coronajaar 2020 iets heeft duidelijk gemaakt, dan is het wel dat we als mens heid kwetsbaar zijn. Wij zijn typisch een organisatie die opkomt voor vaak weerloze wezens, omdat ze dat zelf niet kunnen. De confrontatie met onze eigen kwetsbaar heid is dan op zijn minst verwarrend, maar heeft wat mij betreft ook laten zien hoe flexibel en veerkrachtig mensen kunnen zijn. En dat geldt zeker voor de organisatie Dierenbescherming en de mensen die daar werken. Ik ben oprecht enorm trots. We gingen ‘zoomen’ of ‘skypen’ in plaats van vergaderen op kantoor, maar bovenal ging onze hulp aan dieren in nood gewoon door. Gewoon? Nee, natuurlijk niet; met inachtneming van alle coronaprotocollen bleven onze ambulances weliswaar rijden, ging de opvang van dieren door en waren de inspecteurs van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming onverminderd op pad, maar anders was het wel. Het zal voor velen een jaar van reflectie en bezinning zijn geweest. Ook de Dierenbescherming heeft in 2020 een proces doorlopen en afgerond waarbij we onze missie hebben herijkt. Met z’n allen kunnen wij onze droom waarmaken: een vanzelfsprekend diervriendelijk Nederland. Dankzij de bezieling van onze medewer kers, betaald en onbetaald, werken we hier keihard aan. Dat is natuurlijk niet nieuw, maar de manier waarop verandert wel. Lokaal, regionaal en landelijk realiseren en ondersteunen wij impactvolle beïnvloeding en voorlichting en zorgen we voor hoogwaardige dierenhulp. Ook dragen we met slimme oplossingen bij aan het totaalpakket van diervriendelijk leven, ondernemen, besturen en omgaan met de openbare ruimte. Vanuit die basis zijn we flink aan de slag gegaan. Al blade rend door ons nieuwe jaarverslag zie ik nu al de mooie resultaten: opvallende campagnes, een belangrijke gesprekspartner voor overheid en bedrijfsleven en de immer groeiende motor achter het grootste keurmerk van Nederland, het Beter Leven keurmerk. Ondanks de beperkingen op velerlei gebied heeft de Dieren bescherming wederom laten zien dat we het ver schil wel degelijk kunnen maken!

Co’tje Admiraal

Bestuurder Dierenbescherming

JAARVERSLAG 2020

Dit kregen we in 2020 voor elkaar

Onze droom

Ooit leven we in een wereld waarin de belangen van dieren vanzelfsprekend worden meegenomen in het denken en handelen van mensen.

We beschermen dieren in Nederland in de ruimste zin van het woord. We erkennen hun waarde en behartigen hun belangen.

Zo realiseren we dit Inspirerende voorbeelden en concrete oplossingen voor

Diervriendelijk Concrete doelstellingen 2025 leven

Diervriendelijk ondernemen

Diervriendelijk besturen

Concrete doelstellingen 2025 Diervriendelijk

Concrete doelstellingen 2025

Impact door

Merendeel gemeenten en provincies draagt meer bij aan dierenwelzijn dan wat wettelijk verplicht is Krachtige media-uitingen

Diervriendelijk overheidsbeleid diervriendelijk door Voorlopers stem burgers ondernemen stimuleren en helpen Toename aandeel Beter Leven keurmerk

Voorwaarden scheppen met € € €

Voldoende middelen beschikbaar

Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend voor handhaving

Visserij en zijn Dierenwelzijnsnota bij aquacultuur veel diervriendelijker gemeenten

Impactvolle beïnvloeding en voorlichting

Ontwikkeling nieuwe innovatieve ondernemersconcepten

Ontwikkeling nieuwe innovatieve Fokken gezelschapsdieren niet langer op ondernemersconcepten uiterlijke kenmerken maar op gezondheid, Voldoende middelen beschikbaar Dierenwelzijnsnota bij veel sociaal gedrag en stressbestendigheid gemeenten voor handhaving

Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend

Hoogwaardige dierenhulp

Visserij en aquacultuur zijn diervriendelijker

Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend

Verbreding fondsenwerving

Voorlichting en educatie zijn modern en Lobbyorganisator verder Verhoging in waarde van Verhoging aantal erflaters Crowdfunding vast onderdeel van toegankelijk voor een breed publiek geprofessionaliseerd Enkele Dierenbeschermingscentra de in achterban Binnen vervoersorganisatie centraal (nalatenschappen) Samenwerking met partijen fondsenwerving de ‘nieuwe stijl’ operationeel vastgesteld beleid, protocollen en meldproces die kunnen bijdragen

Verhoging in waarde van Dé autoriteit voor de achterban dierenwelzijnsadvies met constructieve en pragmatische oplossingen, voor overheid en

5,2 miljoen mensen bezochten

112.250

mensen steunden ons als lid of als donateur.

dieren kregen een beter leven dankzij ons Beter Leven keurmerk.

24.000

dieren werden opgevangen in onze asielen.

onze websites.

Uitbreiding impact en omvang van het Beter Leven keurmerk

Meer bevoegdheden voor Verbetering harmonie tussen mens Meer acceptatie van dieren die als plaag Uitvoeringvoor Deltaplan Uitbreiding impact en omvang provincies en gemeenten en in het wild levende dieren worden ervaren en meer alternatieve Merendeel gemeenten en provincies Meer bevoegdheden voor Diervriendelijk overheidsbeleid Veehouderij van het Beter Leven keurmerk toetsing dierenwelzijn middelen draagt meer bij aan dierenwelzijn dan provincies en gemeenten voor om dieren te weren door stem burgers wat wettelijk verplicht is toetsing dierenwelzijn

€ € €

name aandeel Leven keurmerk

Uitvoering Deltaplan Veehouderij

74.500

dieren werden vervoerd door onze dierenambulances.

Dierenwelzijn

Voorlopers diervriendelijk ondernemen stimuleren en helpen

37,9 miljoen

Concrete doelstellingen 2025

omgaan met de openbare ruimte

Dierenwelzijn

inspecteurs gingen dagelijks op pad om dierenleed te bestrijden.

Meer ondernemers, gemeenten, provincies en woningcorporaties Verbetering harmonie tussen mens bouwen en handelen natuurinclusief en in het wild levende dieren

Meer acceptatie van dieren die als plaag worden ervaren en meer alternatieve middelen om dieren te weren

Meer ondernemers, gemeenten, provincies en woningcorporaties bouwen en handelen natuurinclusief

Fokken gezelschapsdieren niet langer op uiterlijke kenmerken maar op gezondheid, sociaal gedrag en stressbestendigheid

Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend

Krachtige organisatie

Verhoging aantal erflaters Crowdfunding vast onderdeel van Enkele Dierenbeschermingscentra in Medewerkers werken met plezier, (nalatenschappen)Vertaling strategische visie fondsenwerving de ‘nieuwe stijl’ operationeel naar organisatie zijn vitaal en duurzaam inzetbaar

€ 904.814

Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend

werd opgehaald met de jaarlijks collecte.

visie met partijen Binnen vervoersorganisatie centraal Vertaling strategische Samenwerking Centrale regie beheer van vastgesteld beleid, protocollen en meldproces naar organisatie die kunnen bijdragen vastgoed en facilitair management aan het realiseren van de hoogwaardige dierenhulp

€ 110.000

Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend

leverde crowdfunding op voor de hulp aan dieren in nood.

Medewerkers werken met plezier, zijn vitaal en duurzaam inzetbaar

Centrale regie beheer van vastgoed en facilitair management

gemeenten boden het project Dierenbuddy succesvol aan.

JAARVERSLAG 2020

Nieuwe strategische koers

SAMEN MAKEN WE DIERENWELZIJN VANZELFSPREKEND De Dierenbescherming droomt van een wereld waarin de belangen van dieren vanzelfsprekend worden meegenomen in het denken en handelen van mensen. De koers die we daarbij varen is helder en recht door zee, maar altijd met oog voor de snel veranderende wereld om ons heen. We zullen ons bijvoorbeeld nóg meer inzetten op het voorkomen van dierenleed en willen alle Nederlanders verleiden om ons daarbij te helpen. Een ambitieus doel, dat zeker. Maar we gaan er vol vertrouwen voor.

JAARVERSLAG 2020

Waarom nu? “Er was al langer behoefte om te komen tot een h eldere visie met een duidelijke koers, zowel binnen als buiten de organisatie,” aldus Co’tje Admiraal, bestuurder van de Dieren bescherming. “De samenleving is constant in bewe ging; we vinden het belangrijk dat dierenwelzijn daarin de plek krijgt die het verdient. Bovendien is de Dierenbescherming nu één landelijke organisatie, wat nieuwe mogelijkheden geeft om ambitieus en krach tig aan de slag te gaan. Met z’n allen kunnen wij onze droom waarmaken: een vanzelfsprekend diervriende lijk Nederland. Dankzij de bezieling van onze medewer kers, betaald en onbetaald, werken we hier hard aan en maken we écht het verschil voor dieren. Dat is natuurlijk niet nieuw, maar de manier waarop verandert wel. Logisch ook, want of je nu een vergelijking maakt met 156, 36 of 6 jaar geleden: de wereld om ons heen ontwikkelt zich doorlopend. De uitdaging is dan om als organisatie mee te bewegen en kansen te benutten.” De Dierenbescherming is de grootste en oudste dierenwelzijnsorganisatie van Nederland. Lokaal, regionaal en landelijk realiseren en ondersteunen wij impactvolle beïnvloeding en voorlichting en zorgen we voor hoogwaardige dierenhulp. Ook dragen we met slimme oplossingen bij aan het totaalpakket van diervriendelijk leven, ondernemen, besturen en

omgaan met de openbare ruimte. Co’tje: “Vanuit die basis zijn we gekomen tot een nieuwe strategische koers: samen naar een vanzelfsprekend diervriendelijk Nederland. Dieren en mensen zijn tenslotte onderdeel van dezelfde samenleving. Omdat dieren geen stem hebben, komen wij voor ze op. We zorgen dat zoveel mogelijk mensen dat ook gaan doen. Zodat diervrien delijke keuzes de norm worden. En het welzijn van die ren net zo vanzelfsprekend wordt als dat van mensen.” Op de volgende pagina’s vertellen leden van het managementteam van de Dierenbescherming, die samen met Co’tje Admiraal aan de basis stonden van de nieuwe strategische koers, hoe deze wordt gerealiseerd en wat dat betekent voor het welzijn van dieren. >>

‘De samenleving is in beweging; we vinden het belangrijk dat dierenwelzijn daarin de plek krijgt die het verdient.’ Bestuurder Co’tje Admiraal

JAARVERSLAG 2020

Nieuwe strategische koers

ZO WILLEN WE DAT BEREIKEN

We realiseren als Dierenbescherming inspirerende voorbeelden en concrete oplossingen zodat mensen uiteindelijk volledig:

Om nog meer impact te kunnen maken, gaan we voor:

HOOGWAARDIGE DIERENHULP

‘Ingrijpen voordat dieren in nood raken’

Voorwaarden voor het bereiken van onze doelen:

“We bieden mensen op uiteenlopende manieren handvatten om hun leven diervriendelijker in te vullen. Voor een goede inrichting van de tuin geven we tips, we helpen gemeenten om diervriendelijker te worden, ons advies over goede, socia le huisvesting voor konijnen wordt al veelvuldig toegepast en als mensen kiezen voor dieren op hun bord, laten wij zien wat de sterren van ons Beter Leven keurmerk voor het dier heb ben betekend. Verder hebben we regels opgesteld voor paar denmarkten, zodat ze niet meer worden gebruikt voor puur vermaak. Op termijn gaan we kijken of we onze inzet kunnen uitbreiden naar alternatieven voor dierlijke producten, of een diervriendelijkere variant, denk aan dons en leer, proefdiervrije schoonmaakpro ducten en meer. We moedigen eenie der aan om dierenbeschermer te zijn. Zodat mensen hun leven positiever kunt laten uitpakken voor dieren.’ Gemma Willemsen, Manager Programma’s & Lobby

“Als dierenwelzijn geborgd is in weten regelgeving heeft dat gevolgen voor heel veel (soorten) dieren. De Dieren bescherming kan overheden hierbij helpen met o.a. de inzet van gemeenten en dierenwelzijnsnota’s. Denk ook aan landelijke of Europese wetgeving die het leven van dieren in de intensieve veehouderij verbetert, de handel in dieren aan banden legt en aan onze inzet om voldoende middelen beschikbaar te krijgen voor handhaving bij dierenleed. Waar we als organisatie over vijf jaar hopen te staan? Ons streven is dat dan in nationale en Europese wetgeving de belangen van dieren zo goed mogelijk zijn opgenomen. Gemeenten hebben oog voor dierenwel zijn en dragen eraan bij. De politiek is gemotiveerd om de belangen van dieren volop mee te wegen, omdat de kiezer diervriendelijk stemt.” Fleur van Leeuwen, Bestuurssecretaris

“Wij zijn er voor dieren die het zonder ons niet zouden redden. Maar wat nou als we dieren niet meer hoeven te redden, ingrijpen vóórdat ze in nood raken en op straat belanden of erger nog: aan een boom worden gebonden? De Dierenbescherming verschuift haar focus steeds meer naar de preventieve kant van dierenhulp. Neem het project Dierenbuddy, waarmee we mensen ondersteunen die de zorg voor hun dieren niet meer zelf kunnen dragen. Ook binnen het sociale domein spelen we een grotere rol en onze opvangcentra hebben de expertise en faciliteiten om aan te sluiten bij het natuurlijke gedrag van dieren. Maar hoe goed we ook voor ze zorgen, een asiel kan een veilige thuissituatie nooit evenaren. Juist daarom doen we er alles aan om hulp te bieden vóórdat het te laat is. Dat komt het leven van dieren én mensen ten goede.” Kitty van der Linden, Regio manager Noordoost & Kees de Groot, Regiomanager Zuid a.i.

DIERVRIENDELIJK ONDERNEMEN

DIERVRIENDELIJK OMGAAN MET DE OPENBARE RUIMTE

IMPACTVOLLE BEÏNVLOEDING EN VOORLICHTING

KRACHTIGE ORGANISATIE

“De Dierenbescherming wil een organisatie zijn waar mensen graag gaan werken, met plezier werken en ook blijven werken. Een organisatie die zorgt voor gezondheid en vitaliteit van medewerkers in alle levensfases. Wat wij in 2025 concreet hebben bereikt? Er staat dan een financieel gezonde organisatie die de ambities van de Dierenbescher ming optimaal ondersteunt, met leidinggevenden die inspire rend, betrokken en verbindend zijn. Ook zetten wij fors in op leren en ontwikkelen, met trainingen, online cursussen, leertips, kennisbijeenkomsten en nog veel meer. De kern daarbij is dat we het samen doen en iedereen zich onge acht zijn of haar achtergrond, leeftijd, overtuiging of persoonlijkheid fijn voelt in de organisatie.” Diana Tisseur, HRM Manager

DIERVRIENDELIJK LEVEN

‘Iedereen kan een dierenbeschermer zijn’

DIERVRIENDELIJK BESTUREN

‘De belangen van dieren in weten regelgeving’

‘Ondernemers overtuigen hun bedrijf diervriendelijker te maken’

‘Mens en dier leven in harmonie met elkaar’

‘Ook kinderen leren we hoe ze diervriendelijke keuzes kunnen maken’

“Hoe mooi zou het zijn als we steeds meer ondernemers kunnen overtuigen hun bedrijf diervriendelijker in te richten? Denk aan de veehouderij waarin we laten zien hoe het ook kan: winst maken, met aandacht voor dierenwelzijn. Of de ontwikkeling van diervriendelijke cosmetica, kleding en andere producten waar nu nog dieren voor de productie bij betrokken zijn. Hoe waardevol zou het ook zijn als mensen steeds meer ruimte krijgen om diervriendelijk te consumeren? Hiertoe moeten concepten, alternatieven en s limme oplossingen worden uitgedacht, waar de Dierenbescherming ondernemers graag bij helpt. Een kleine stap kan al een groot verschil maken. Denk aan bedrijfskantines waar gebruik van vlees wordt ontmoedigd of alleen nog v erkrijgbaar is met 3 sterren van het Beter Leven keurmerk.” Eva de Ridder, Regiomanager Noordwest

“Nu de aandacht voor een groene leefomgeving in steden en dorpen toeneemt, worden ze een nog belangrijker toevluchts oord voor diverse diersoorten. Steden ontwikkelen hun eigen vegetatie. Dit voegt waarde toe voor mensen; ze worden er blij van om ‘hun’ vogel ’s ochtends te horen zingen en ze hel pen hun favoriete dieren op een concrete manier door het aanleggen van geveltuintjes, groene speelplekken en parken. Ook gemeenten spelen steeds vaker een wezenlijke rol als het gaat om de bescherming van de dieren die er leven. Gemeenten die nog niet zo ver zijn, wijzen we op hun verant woordelijkheden en adviseren we op uit eenlopende dossiers binnen het dierenwelzijnsbeleid. Alles om ervoor te zorgen dat mens en dier in harmo nie met elkaar kunnen leven.” William van de Wetering, Regiomanager Zuidwest

“De Dierenbescherming wil iedereen de kans bieden om dier vriendelijk door het leven te gaan. We wijzen daarbij niet met een belerend vingertje, maar zetten juist aan tot nadenken, ver groten het bewustzijn. Voorlichting geven we ook heel gericht aan kinderen. Als ze op jonge leeftijd leren hoe ze diervriende lijke keuzes kunnen maken, hebben ze daar een leven lang plezier van. Ons imago is sterk; we staan te boek als een betrouwbare organisatie, al mogen we wel wat beter laten zien wat we allemaal doen. Dat het Beter Leven keurmerk uit onze koker komt weet lang niet iedereen, en dat we een stevige lobby voeren in politiek Den Haag evenmin. Met z’n allen werken we hard aan het realiseren van onze droom; een vanzelfsprekend diervriendelijk Neder land, tot de dag dat we volmondig kun nen zeggen dat onze taak erop zit.” Monique Rutgers, Manager Marketing, Communicatie & Fondsenwerving

VERBREDING FONDSENWERVING

‘Nog meer mensen aanspreken ons te steunen’ “De Dierenbescherming heeft een loyale achterban. Indruk wekkende verhalen uit de praktijk van dierenhulp zijn een belangrijke reden om ons werk te steunen. Ook crowdfunding, nalatenschappen, de collecte en aanvragen bij vermogens fondsen en stichtingen helpen daarbij. Tegelijkertijd zien we kansen om nóg meer mensen aan te spreken ons te steunen. Door met gerichte onderwerpen de doelgroep te benaderen en met moderne technieken in te spelen op interesses en behoeften. Zoals onze petitie om het belang van een landelijke chipen registratieplicht voor katten te onderstrepen. Hiermee combineerden we een campagne voor het verbeteren van het dierenwelzijn met een fondsenwervende actie die ook nog eens een nieuwe doelgroep bereikte. Win-win-win voor de dieren!” Mario Willemsen, Manager Financiën & Bedrijfsvoering

‘Medewerkers halen het beste uit zichzelf’

JAARVERSLAG 2020

Diervriendelijk leven

Gezelschaps dieren Inhoud programma De Dierenbescherming streeft ernaar dat mensen op de juiste manier met huisdieren omgaan. We helpen daar graag bij en bieden praktische handvatten om goede keuzes te maken. Ook willen we dat de bedrijfsmatige gezelschaps dierensector transparanter gaat werken, zodat duidelijk is waar en op welke manier dieren gefokt en verhandeld worden. Dierenwelzijn hoort niet onder geschikt te worden gemaakt aan financiële of andere belangen in de sector. We zoeken daarom samenwerking met brancheorganisaties en retailers.

Stip op de horizon

De meeste dieren zijn niet geschikt om te houden als gezelschapsdier. Simpel weg omdat ze van nature complexe behoeftes hebben die wij mensen hen niet kunnen bieden. Niet iedereen is geschikt en niet iedere situatie is gepast om dieren te houden. Dat kan alleen met de juiste kennis en kunde en de mogelijk heden om dieren te bieden wat ze nodig hebben.

Droom

In onze ideale wereld begrijpen mensen écht wat dieren nodig hebben voor een goed welzijn en goede gezondheid. En dat alleen de dieren die we kunnen bieden wat ze nodig hebben nog samenleven met mensen. Dat betekent een korte huis dierenlijst. De intrinsieke waarde van de dieren wordt gerespecteerd; er wordt dus niet gefokt op uiterlijke kenmerken en dieren worden niet vermenselijkt.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

Teckel Marney is doof, wordt blind en epileptische aanvallen liggen op de loer. Oud gaat ze waarschijnlijk niet worden. Dit alles veroorzaakt door een genetisch defect als gevolg van foute fok. Fairdog, een initiatief van onder meer de Dierenbescherming, moet ervoor zorgen dat hondjes zoals Marney in de toekomst niet meer worden gefokt.

Welzijn vogels

Paardrijbewijs

Fairdog

Fokken op uiterlijk

Ons onderzoek naar de sociale huisvesting van verschillende typen gezelschapsdieren eind 2019 gaf een eerste indicatie dat het met vogels droe vig is gesteld. 81,8% van de vogels die van nature in groepen of paartjes leven, wordt alleen gehuis vest. Om zicht te krijgen op de omvang van dit probleem en andere misstanden met vogels, heb ben we een onderzoek uitgezet onder bezitters van drie veel gehouden vogels; kanaries, graspar kieten en papegaaien. Werd de klant bij aankoop goed geïnformeerd? Waar kwam de vogel van daan? Zijn er indicaties die duiden op illegale handopfok? En wat zijn de mogelijke gevolgen voor gedrag en welzijn van de vogels? De resul taten worden begin 2021 opgeleverd. Ook de vogelhandel namen we onder de loep. Vanwege onze vermoedens van slecht dierenwelzijn, ontwik kelden we een welzijnschecklist om vogels te beoordelen die op vogelbeurzen tentoongesteld en verhandeld worden. We hebben deze checklist vanwege de coronacrisis nog niet in de praktijk kunnen brengen; vogelbeurzen werden afgelast. Zodra het mogelijk is, gaan we hiermee door.

In 2020 is veel tijd gestopt in de doorontwikke ling van het ruiterbewijs, met een leerlijn ‘Recrea tief Buitenrijden’. Deze leerlijn, eigendom van de Koninklijke Nederlandse Hippische Sport federatie (KNHS), zal naar verwachting goed in de markt vallen. Het betekent namelijk op diverse facetten een meerwaarde voor de ruiter. Ener zijds biedt het kennis en kunde over fysiologie, gedrag en welzijn van het paard, anderzijds over de natuur, veiligheid en het eigen lichaam. Naast de Dierenbescherming en de KNHS zitten er meer invloedrijke partners achter dit concept op het gebied van sport, natuur, gezondheid en recreatie. Al deze partners bieden voordelen, waardoor het nog aantrekkelijker is voor de ruiter én uiteindelijk het paard er het meest bij gebaat is. De Dierenbescherming heeft de leerdoelen voor het gehele concept aangeleverd én experts aangewezen om de inhoud te vormen. Dit geeft ons veel vertrouwen in het effect van de leerlijn op het welzijn van het paard.

De Dierenbescherming is een van de initiatief nemers van Fairdog, een unieke samenwerking van partijen uit de hondensector, onderwijs en wetenschap en dierenwelzijnsorganisaties om tot een betrouwbaar aanbod van gezonde honden te komen. Het streven van Fairdog is een praktisch antwoord op de vraag: ‘Waar kan ik een gezon de, sociale hond aanschaffen?’ In Nederland is meer vraag dan aanbod als het gaat om betrouw bare, gezonde honden. Dat werkt malafide prak tijken en handel in de hand. Fairdog werkt aan criteria voor het fokken van gezonde honden, zonder overdreven uiterlijke kenmerken voor de import van buitenlandse honden. Naast het frus treren van de malafide handel en het stimuleren van bonafide fokkerij, is het de bedoeling dat er voor toekomstige hondenbezitters een website wordt opgezet waar uitsluitend goedgekeurde ‘Fairdog’ honden op te vinden zijn. Bij de lance ring mocht Fairdog op veel media-aandacht rekenen. Om zoveel mogelijk partijen de kans te bieden zich aan te sluiten, werd een project website opgezet.

Konijnen met extreem korte snuiten, katten met te korte poten, vissen met uitpuilende ogen, schu bloze reptielen; er wordt wat ‘gesleuteld’ aan die ren. In het algemeen geldt: hoe extremer de uiterlijke kenmerken, hoe meer risico op gezond heids- en welzijnsproblemen. De Dierenbescher ming wil niet dat dieren nog langer aangepast worden aan de voorkeuren van de mens. We maakten een knelpuntenanalyse van afwijkingen bij het doorfokken op uiterlijk bij verschillende dieren die in dierenwinkels worden verhandeld en vonden ernstige welzijnsaantastingen. Om het probleem inzichtelijk te maken, voerden we via Facebook een ‘schattigheidstest’ uit. Een kleine 4.800 mensen kregen negen konijntjes te zien om erachter te komen dat het dier van hun keuze een te korte snuit had en daarmee kans op ernstige gebitsproblemen. In 2021 bouwen we de test uit tot voorlichtingscampagne.

81,8%

van de vogels die van nature in groepen of paartjes leven, wordt alleen gehuisvest.

De Dierenbescherming heeft de leerdoelen aangeleverd én experts aangewezen om de inhoud te vormen.

Het streven is een praktisch antwoord op de vraag: ‘Waar kan ik een gezonde, sociale hond aanschaffen?’

4.800

mensen deden mee aan een test, om erachter te komen dat het het konijn van hun keuze een te korte snuit had.

JAARVERSLAG 2020

Diervriendelijk leven

Veehouderij Inhoud programma Het welzijn van dieren in de veehouderij is een van onze speerpunten. Belangrijk uit gangspunt is dat we handelingsperspectief willen bieden aan stakeholders – zoals veehouders en consumenten – om zo het dierenwelzijn te verbeteren. We gaan in gesprek met veehouders, maar ook met politici, supermarkten, stallenbouwers, die renartsen, enzovoorts. Veel veehouders zouden graag meer investeren in dierenwel zijn, maar lopen tegen problemen aan. Ze krijgen bijvoorbeeld geen lening om hun stal te verbouwen, geen vergunning van de gemeente, geen langetermijncontract voor de afzet van hun producten of de extra kosten die ze maken voor het verbeteren van het dierenwelzijn worden niet gecompenseerd. We proberen in eerste instantie stakehol ders te overtuigen en te stimuleren om verbeteringen door te voeren, en dit mogelijk te maken. Bovendien kijken we welke andere maatregelen, zoals wetgeving, ingezet kun nen worden om een beter welzijn voor de dieren in de veehouderij te realiseren.

Stip op de horizon

Onze visie op de veehouderij staat beschreven in het ‘Deltaplan Veehouderij’. Kort gezegd streven wij voor 2050 naar een integraal duurzame veehouderij, goed voor dier, boer, burger en milieu. Voor de dieren betekent dit dat de houderij systemen voldoen aan hun behoeften. Voor boeren dat zij een goed inkomen verdie nen met duurzamere productie en plezier houden in hun werk. Voor burgers dat er goed, duurzaam voedsel wordt geproduceerd en dat de transitie naar meer plantaar dig en minder dierlijk eiwit gemaakt kan worden. Voor het milieu en klimaat moeten we naar een veehouderij die geen schade veroorzaakt, maar bijdraagt aan betere biodiversiteit. In het ‘Deltaplan’ beschrijven we vier transitiepaden: van het diervrien delijker maken van stallen tot het sluiten van kringlopen op Noordwest-Europese schaal. Op alle paden is het nodig dat stakeholders in en rondom de veehouderij stappen zetten. Uiteraard draagt de Dierenbescherming ook haar steentje bij, door met stakeholders in gesprek te gaan en hen waar mogelijk te ondersteunen.

Droom

Het gebruik van dieren is, ondanks een groeiend aanbod van vlees-, zuivel- en ei-vervangers, in 2020 een gegeven. Wij verwachten niet dat dit in 2050 volledig verdwenen zal zijn, maar wel significant beter en kleiner. Beter, door de veehouderij diergericht te ontwerpen en er aan de behoeften van dieren wordt voldaan. Dat vraagt aanpassingen in de huisvesting en een transitie naar weerbare rassen, betere dodingsmethoden en minimaliseren van transport van levende dieren. Kleiner, omdat we dieren meer ruimte willen geven en een kleinere veehouderij veel andere voordelen met zich meebrengt, zoals voor milieu en klimaat.

JAARVERSLAG 2020

1,6 miljoen

Jumbo breidde in 2020 het assortiment dagverse zuivel met 1 ster van het Beter Leven keurmerk uit.

De Nederlandse veestapel telde in 2020 ca. 1,6 miljoen melkkoeien.

83,7%

Het aantal melkveebedrijven dat koeien weidegang geeft lag in 2020 op 83,7%. Op het dieptepunt in 2014 was dit 76%.

74%

van de koeien krijgt weidegang. Op het dieptepunt in 2014 was dit 69%.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

‘Wij kijken in ons Deltaplan Veehouderij vooruit tot 2050. Zo kan je enerzijds ambitieus zijn op het gebied van dierenwelzijn, maar ook zorgen dat de context verandert en er een betere situatie ontstaat voor dier, boer, natuur en milieu.’ Gemma Willemsen, Manager Programma’s & Lobby

Einde nertsenfok en verrijkte kooien

Betere regels voor veetransport

Bescherming dieren in slachthuizen

Nieuwe Europese voedselstrategie

Toen duidelijk werd dat nertsenfarms een reser voir voor het coronavirus vormden en de besmet ting van dier op mens overging, was dat reden om alle farms in Nederland versneld te sluiten. Al eerder werd besloten dat het houden van nert sen voor de productie van bont ethisch onaan vaardbaar was en dat de 155 houderijen op 1 januari 2024 moesten stoppen. Door corona werd dit eind 2020 al realiteit. Ondanks de tries te aanleiding is dat geweldig nieuws, waar de Dierenbescherming hard voor heeft gestreden. Nertsen zijn namelijk volkomen ongeschikt om in de veehouderij te houden. Deze dieren horen thuis in de natuur en niet in draadgazen kooitjes. Dit was tevens het laatste jaar waarin legkippen in verrijkte kooien mochten worden gehouden. Met het verbod zijn we er nog niet. Er worden namelijk nog steeds legkippen in koloniekooien gehouden met een fractie meer ruimte dan ver rijkte kooien. Eind 2020 nam de Tweede Kamer een motie aan om ook de deze te verbieden.

Transporten van levende dieren zijn een bron van stress, uitputting, uitdroging, verwondingen, ziek te en zelfs sterfte. De EU heeft wel wetgeving om dieren tijdens transport te beschermen, maar de eisen zijn minimaal en vaak voor meerdere uitleg vatbaar. De interpretatie van de regels en de mate van handhaving verschillen per land. Gevolg is dat er bij veetransport dikwijls sprake is van ernstige misstanden. Eindelijk, na lang aandringen door onze Europese koepelorganisa tie Eurogroup for Animals en haar leden – waar onder de Dierenbescherming, gaat de wetgeving voor diertransport geëvalueerd en herzien worden. In de tweede helft van 2020 startte een onderzoekscommissie uit het Europees Parlement. Daarnaast werd in 2020 een verbod ingesteld op veetransporten binnen Nederland bij temperaturen van 35 °C of meer. Wij vinden dat die grens bij 30 °C ligt en dat er andere maat regelen nodig zijn om dieren op warme dagen te beschermen, maar het is wel een begin. Wij houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en pleiten voor strengere regels, waaronder een eind aan langeafstandstransporten.

Een andere zwakte van de veehouderij is de pro blematiek in slachthuizen. Nadat er eerder beel den naar buiten kwamen van varkens die werden geslagen of levend gekookt, bleken slachthuizen ook nog eens coronabrandhaarden. Dit alles heeft te maken met de focus op zo goedkoop mogelijk vlees, en de daaruit voortkomende hoge werkdruk en slechte werken leefomstan digheden van het personeel. We lobbyden voor een lagere bandsnelheid en betere educatie van werknemers. Het is namelijk bekend dat bij vrij wel alle risicofactoren voor dierenwelzijn in het slachthuis het slecht functioneren van personeel een belangrijke oorzaak is. Jaarlijks worden in ons land zo’n 18 miljoen runderen, kalveren, schapen en varkens en meer dan 600 miljoen stuks pluimvee voor het vlees geslacht. Eind 2020 nam de Tweede Kamer een motie aan om de positie van werknemers in de slacht industrie te verbeteren en daarbij een link te leggen naar dierenwelzijn.

Het Europese landbouw- en milieubeleid lijkt voor de meeste Nederlanders een ver-van-hunbed-show. Maar de stikstofcrisis die wegen waterbouw, woningbouw en bedrijfsontwikkelin gen in ons land stillegde en tot een heuse boe renopstand leidde, laat zien dat dit beleid enorme impact op ons land kan hebben. In het voorjaar van 2020 presenteerde de Europese Commissie een voorstel voor een nieuwe voed selstrategie. Gelukkig zien we in deze ‘Boer-totBord-strategie’ tekenen die erop duiden dat de Europese Commissie het dierenwelzijn niet ver geet en wil verbeteren. Zo wil de Commissie bestaande dierenwelzijnswetgeving evalueren, herzien en uitbreiden, zodat de huidige welzijns normen verhoogd kunnen worden. Verder wil de Commissie dat ten minste 25% (t.o.v. 10% nu) van alle landbouwgrond in de EU in 2030 gebruikt wordt voor biologische landbouw. Ook de eiwittransitie (de verschuiving van dierlijk naar meer plantaardig voedsel) is onderdeel van de strategie. Deze thema’s sluiten goed aan bij ons eigen ‘Deltaplan Veehouderij’.

155

30 °C

600

25%

nertsenfarms moesten op 1 januari 2024 hun poorten sluiten. Door corona werd dit eind 2020 al realiteit.

De Dierenbescherming vindt dat er vanaf 30 °C geen transporten meer moeten plaatsvinden.

miljoen stuks pluimvee en 18 miljoen runderen, kalveren, schapen en varkens worden jaarlijks geslacht voor het vlees.

van alle landbouwgrond in de EU moet 2030 gebruikt wordt voor biologische landbouw.

JAARVERSLAG 2020

Diervriendelijk ondernemen

De vier paden van het Deltaplan Veehouderij Om het Deltaplan Veehouderij te realiseren, zijn vier verschillende transitiepaden benoemd. Voorwaarde voor succes is volgens de Dierenbescherming dat op deze paden door alle betrokkenen gelijktijdig actie wordt ondernomen.

Diergericht en toekomstbestendig

DELTAPLAN VEEHOUDERIJ De Dierenbescherming presenteerde op 14 mei haar ‘Deltaplan Veehouderij’. De vele crises en affaires zoals stalbranden, vogelgriep en de stikstof problematiek zijn symptomen van een failliet systeem. Aanleiding voor ons om met een integraal plan te komen. Toen het water de Nederlanders in 1953 letterlijk aan de lippen stond werd duidelijk: zo kan het niet verder. Mens én dier werden slachtoffer van de ongekende overstroming van delen van ons land. Er kwam een Deltaplan om een soortgelijke ramp in de toekomst te voorkomen. Rechtvaar digen varkenspest, vogelgriep, mond- en klauw zeer, Q-koorts, de stikstofcrisis en dierenleed tijdens veetransport, in slachthuizen en bij stal branden opnieuw een Deltaplan, een visie waar we met de veehouderij naartoe moeten? De Dierenbescherming vindt van wel. Met de lance ring van ons ‘Deltaplan Veehouderij’ staan we in de startblokken om samen met alle stakeholders te werken aan een diergerichte, toekomstbesten dige veehouderij. Het dier staat in dit plan weliswaar centraal, maar uitgangspunt is dat ook rekening wordt gehouden met de belangen van

boer, burger en milieu, want anders krijgen we geen integraal duurzamere landbouw en lukt verbeteren van het dierenwelzijn niet of onvol doende. Het ‘Deltaplan Veehouderij’ bestaat uit vier ‘transitiepaden’ die leiden naar een realis tisch, haalbaar perspectief voor de veehouderij in Nederland. “We zijn niet over één nacht ijs gegaan,” aldus Gemma Willemsen. Zij geeft bij de Dierenbescherming leiding aan de groep specialisten die zich bezighoudt met dieren welzijn. “Onze ideeën zijn uitvoerig getoetst in het veld; bij wetenschappers, financiers van de veehouderij en natuurlijk bij overheidsvertegen woordigers en de sector zelf.” Het resultaat is een visie waarin het dier centraal staat, maar waaruit duidelijk wordt dat óók met andere belangen rekening wordt gehouden.

PAD 1

Diervriendelijkere veehouderij als onderdeel van totale verduurzaming Dieren zijn sterk en weerbaar, en kunnen hun natuurlijke gedrag vertonen. Ze gaan zo min mogelijk op transport en ieder dier krijgt toegang tot een uitloop of wei.

PAD 3

Samenwerking in korte vaste ketens In korte vaste ketens tussen producent en supermarkt krijgt de boer een eerlijke prijs en worden heldere afspraken gemaakt over dierenwelzijn en andere aspecten van duurzaamheid.

PAD 2

Van verspillende carnivoren naar waarderende omnivoren Consumenten verminderen hun consumptie van dierlijke producten fors en ze betalen de echte en eerlijke prijs voor vlees, zuivel en eieren. Voedsel wordt meer gewaardeerd en minder verspild.

PAD 4

Kwaliteitsproductie voor een zelfvoorzienende regio De veehouderij produceert integraal duurzame meerwaardeproducten voor de Noordwest-Europese markt. Per dier is er meer ruimte en tijd nodig. Als gevolg daarvan worden er minder dieren g ehouden in Nederland.

JAARVERSLAG 2020

Diervriendelijk leven

Beter Leven keurmerk Inhoud programma Het Beter Leven keurmerk is in veertien jaar uitgegroeid tot het grootste en bekendste k eurmerk op voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong. Het doel van het keurmerk is om steeds meer dieren een beter leven te geven en consumenten die vlees, eieren en zuivel willen kopen een diervriendelijkere keuze te bieden.

Stip op de horizon

Het Beter Leven keurmerk blijft het grootste, bekendste keurmerk op dierlijke producten, waarbij het welzijn van dieren stapsgewijs wordt verbeterd door aan passing van de criteria voor verschillende bedrijfstypen zoals veehouderijen en slachterijen. Ook worden er de komende jaren criteria voor diergebonden metin gen toegevoegd om het welzijn aan dieren af te kunnen lezen. Daarnaast werken we mee aan aan de ontwikkeling van een internationaal kader voor een inter nationale ‘Method of Production labelling’; een voor de consument herkenbare aanduiding op dierlijke producten voor meerdere niveaus van dierenwelzijn, te vergelijken met de eiercodes. Hiermee vindt het Beter Leven keurmerk aansluiting bij andere Europese dierenwelzijnskeurmerken. Inmiddels hebben landbouw ministers ingestemd met de ontwikkeling van een Europees dierenwelzijnslabel. De Europese Commissie gaat dit plan verder uitwerken.

Droom

Met het Beter Leven keurmerk willen we in 2021 een nog betere basis leggen in het aanbod van supermarkten en een start maken in foodservice en horeca. Consumenten moeten bij al hun eetmomenten diervriendelijkere keuzes kunnen maken. Ons streven is een toename van het marktaandeel Beter Leven keurmerk en stijging van het aantal dieren dat een beter leven heeft gehad. In 2021 worden de criteria voor varkens en leghennen aangepast en voor melkvee en kalveren vastgesteld. Innovatieve projecten helpen om het leven voor dieren in de vee houderij te verbeteren. Zo wordt slimme software voor cameratoezicht in slachte rijen verder ontwikkeld om toe te kunnen passen in de praktijk en werken we samen met melkveehouders om criteria te ontwikkelen om in de melkveehouderij kalfjes gedurende drie maanden bij de koe te houden.

JAARVERSLAG 2020

79%

Het aandeel in supermarkten van Beter Leven keurmerk varkensvlees is 90%, van kippenvlees 21,5%, van rundvlees 13% en van eieren 79%.

JAARVERSLAG 2020

94%

Het Beter Leven keurmerk blijft het bekendste, grootste keurmerk op dierlijke producten. 94% van de consumenten kent het Beter Leven keurmerk.

6.000

In meer dan 6.000 samengestelde producten zoals soepen, ragouts en vleeswaren, zijn Beter Leven grondstoffen verwerkt.

616

Het keurmerk telt 616 secundaire deelnemers in de keten. Hieronder vallen onder meer slachterijen, eierpakstations, verwerkers en supermarkten.

6,7

Onder het 3 sterren Beter Leven keurmerk hebben de kippen in de stal een grote, lichte overdekte buitenruimte van maximaal 6,7 hennen per m2.

JAARVERSLAG 2020

25%

Onder het 3 sterren Beter Leven keurmerk blijven biggen gemiddeld 42 dagen bij de moeder en geen enkele big korter dan 39 dagen. Dat is bijna twee keer zo lang als in de gangbare varkenshouderij.

In 2020 was de omzet in supermarkten (excl. Aldi en Lidl) 2,3 miljard euro, een stijging van 25% ten opzichte van 2019.

37,9 miljoen In 2020 kregen 37,9 miljoen dieren een beter leven.

Het is fantastisch om na ruim 13 jaar te zien dat we al 227 miljoen dieren een beter leven hebben gegeven.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

‘Er is voortdurend nieuwe techniek en innovatie mogelijk. Als dat goed is voor je dieren, moet je het doen. Wij zijn van harte bereid om onze koeien het best mogelijke te geven. Echte levensgenieters zijn het.’ Melkveehouders Zandt, pioniers Beter Leven keurmerk zuivel

Aangepaste criteria, verschept toezicht

Beoordeeld als Topkeurmerk

Virtual reality vergroot bewustzijn

Bekendheid Beter Leven keurmerk

Het Beter Leven keurmerk blijft de criteria voor dierenwelzijn binnen het keurmerk aanscherpen en verbreden met natuur- en milieuaspecten. Er zijn aangepaste criteria vastgesteld waarbij de elektrische waterbadmethode voor het bedwel men en doden van kippen en kalkoenen volledig uit wordt gefaseerd en vervangen door gasbe dwelming in meer fasen. Deze methode is voor dieren veel minder ingrijpend. Door het verplicht stellen van cameratoezicht in varkensslachterijen is verscherpt toezicht mogelijk. In samenwerking met een supermarkt en ketenpartijen is gestart met een herziening van de huisvestingseisen voor varkens, waarbij ook natuur- en milieu criteria worden toegevoegd. De criteria voor het Beter Leven keurmerk voor 2 en 3 sterren zijn in de raadpleging gegaan. Met de zuivelketen met het Beter Leven keurmerk 1 ster werken we aan een doorontwikkeling.

Uit onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) blijkt dat plofkippen nagenoeg uit de schappen zijn verdwenen. Supermarkten hebben echter naast kip met het Beter Leven keurmerk eigen ‘kipconcepten’ ontwikkeld met langzamer groeiende rassen, maar waarbij het welzijnsniveau voor vleesuikens onder het Beter Leven keurmerk met 1 ster ligt. De ACM concludeert dat onafhankelijke keurmerken zoals het Beter Leven keurmerk een belangrijke rol hebben gespeeld als voorloper in de markt. Ons keurmerk werkt als katalysator voor bovenwettelijke stappen op het gebied van dierenwelzijn en is met 2 en 3 sterren voor alle diercategorieën en voor zuivel met 1 ster door de Keurmerkenwijzer beoordeeld als Topkeurmerk, op basis van mate van verduur zaming, transparantie en betrouwbaarheid.

De Dierenbescherming heeft in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedsel kwaliteit Virtual Reality video’s laten maken van De Zeeuwse kip, een 1 ster vleeskuikenbedrijf, en van Livar, een 3 sterren varkensboerderij. Virtual Reality is een nieuwe manier om consu menten en bedrijven kennis te laten maken met de leefomstandigheden van kippen en varkens die onder het Beter Leven keurmerk gehouden worden. We gebruikten deze Virtual Reality video’s op de internationale beurs, de ‘Grüne Woche’, die plaatsvond in januari. In de video’s is het verschil tussen een reguliere en Beter Leven stal te zien. Ze helpen om consumenten, veehouders, slachterijen en supermarkten bewus ter te maken van het Beter Leven keurmerk.

Uit een rapport van de Algemene Rekenkamer blijkt dat het consumentenvertrouwen in Neder land in het EU-biologisch keurmerk relatief laag is. In het rapport wordt het Beter Leven keurmerk als voorbeeld genoemd van een privaat keurmerk dat meer herkend en vertrouwd wordt dan het EU-biologisch keurmerk. Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit verwijst geregeld naar het Beter Leven keurmerk als goed werkend voorbeeld in de praktijk. Zij steunt het idee van een verplicht EU-breed dierenwel zijnslabel, waarmee verschillendeniveaus van dierenwelzijn zichtbaar worden. Uit de ‘Smart Food Monitor’ van Multiscope blijkt dat negen miljoen mensen in Nederland letten op een keurmerk, waarbij 42% keurmerken voor dieren welzijn het belangrijkste vindt. Dierenwelzijn staat bovenaan en hoger dan bijvoorbeeld eer lijke handel en natuur en milieu. In dit onderzoek is 72% van de consumenten bekend met het Beter Leven keurmerk, dit is na Max Havelaar het hoogste aandeel.

227 miljoen Het is fantastisch om na ruim 13 jaar te zien dat we al 227 miljoen dieren een beter leven hebben gegeven.

Slechts 10 van de ruim 100 beoordeelde voedingskeurmerken en bedrijfslogo’s kregen het predicaat Topkeurmerk.

In de video’s is het verschil tussen een reguliere en Beter Leven stal te zien.

72% van de consumenten kent het Beter Leven keurmerk.

JAARVERSLAG 2020

Diervriendelijk besturen

Lobby Inhoud programma De Dierenbescherming werkt aan diervriendelijker weten regelgeving en zet zich bij de Eerste en Tweede Kamer en met koepelorganisatie Eurogroup for Animals bij het Europees Parlement en de Europese Commissie in voor de bescherming van dieren. Via onze regio’s richten we ons evenzogoed op verbetering van regels en beleid op provinciaal en gemeentelijk niveau. We werken per dossier met andere organisaties als we samen sterker zijn dan alleen.

Stip op de horizon

De Dierenbescherming wil op alle niveaus lobbyinspanningen verbinden, met een strategie die ingaat op de public affairs van de organisatie, en waarbij politieke lobby één van de tools is. Binnen deze strategie wordt verbinding gezocht met andere instrumenten die we tot onze beschikking hebben om weten regelgeving en beleid zo goed mogelijk te beïnvloeden. Overigens is weten regelgeving geen doel op zich, wél het benutten van bestaande wetgeving ten behoeve van meer dierenwelzijn. Ook willen we de totstandkoming van nieuwe of betere weten regelgeving stimuleren waar deze mogelijkheden er onvoldoende zijn. We handelen hierbij zoveel mogelijk met respect voor ieders positie, maar vanuit de overtuiging dat uiteindelijk nagenoeg niemand ‘tegen’ dierenwelzijn is. De discussie spitst zich vooral toe op hoe verbeteringen moeten worden gerealiseerd, en in welk tempo.

Droom

Wij dromen van een wereld waarin mensen in harmonie leven met dieren en de belangen van dieren volwaardig worden meegewogen in regelgeving en beleid. Van onverklaarbare verschillen in beschermingsniveau tussen dieren is geen sprake meer. Normen zijn helder gedefinieerd en regels handhaafbaar. Geldende regels zijn ‘verinnerlijkt’; het is normaal geworden om het zo te doen. De politiek is intrinsiek gemotiveerd om de belangen van dieren mee te wegen. Zo dragen pro vincies en gemeenten meer bij aan dierenwelzijn dan waartoe ze wettelijk verplicht zijn. Indien overheden niet genoeg ambitie tonen op dierenwelzijn of zich niet houden aan regels of beleid, is het vanzelfsprekend dat zij daarop worden aange sproken. Door collega-bestuurders, volksvertegenwoordigers, burgers en kiezers.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

JAARVERSLAG 2020

‘Het zelfstandig houdverbod, waar de Dierenbescherming al jaren voor pleit, is een verrijking voor het welzijn van dieren in ons land. De grootste frustratie die wij namelijk ervaren is dat je jaar in jaar uit op dezelfde adressen komt, en wéét dat je de problemen kan aanpakken, maar dat ze altijd terugkomen.’ Eduard Opperman is districtsinspecteur voor de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming

EU en handelsverdragen

Evaluatie van de ‘Wet dieren’

Tweede Kamerverkiezingen

Houdverbod in aantocht?

Als onderdeel van het ‘Trade & Animal Welfare Programme’ van onze koepelorganisatie Euro group for Animals hebben we ons met succes ingezet om dierenwelzijn hoger op de Brexitagenda te krijgen. Ook schreven we minister Kaag van Buitenlandse Handel & Ontwikkelings samenwerking een brief waarin we betoogden waarom ons land het conceptakkoord met Mercosur (groep van Zuid-Amerikaanse landen) niet moet goedkeuren. Dit handelsverdrag roept veel weerstand op vanwege effecten op dieren, milieu en klimaat. Denk aan grootschalige productie van soja en kappen en platbranden van regenwoud. Inmiddels is het verdrag wat op de lange baan geschoven. Een aantal landen, waaronder Nederland, heeft aangegeven dat het echt anders moet voordat het goedgekeurd kan worden.

Dit jaar is in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit ook de evaluatie van de ‘Wet dieren’ (2013) uitgevoerd; met afstand de belangrijkste Nederlandse wet geving als het gaat om gezelschaps-, hobby- en landbouwdieren. De Dierenbescherming is op meerdere momenten betrokken geweest bij de evaluatie, waarbij we véél en belangrijke verbeter punten hebben benoemd. Want het kan en moét beter. Deze kritiek werd breder gedeeld, en is duidelijk terug te lezen in het eindrapport. Bijvoor beeld het niet altijd verklaarbare verschil in beschermingsniveau tussen dieren, het werken met ‘open normen’ (lees: weinig concreet, moeilijk handhaafbaar) en vaak is het onduidelijk of en hoe het belang van dieren volwaardig wordt mee gewogen. Na de verkiezingen bespreekt de Twee de Kamer de evaluatie met de minister van LNV. Wij blijven ons er natuurlijk voor inzetten dat daad werkelijk werk wordt gemaakt van verbeteringen in de wettelijke bescherming van gehouden dieren.

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 leverden wij drie ‘one-pagers’ met onze speerpunten: het ‘Deltaplan Veehouderij’, de wettelijke plicht om katten te chippen – en daar mee de zwerfkattenproblematiek aan te pakken – én het afschaffen van de zogeheten ‘wildlijst’ die jagen voor het plezier nog steeds mogelijk maakt. Ook maakten we een ‘Prinsjesdagpamflet’, waarin we lieten zien dat aan tenminste drie belangrijke beloften de afgelopen vier jaar geen uitvoering is gegeven; de invoering van het houd verbod, aanpak van slachthuisproblematiek en de invoering van een positieflijst van – om te begin nen – zoogdieren die mogen worden gehouden als huisdier. Deze aanpak bleek te werken. Zo’n beetje kamerbreed spraken Tweede Kamerleden hun ongenoegen uit over het uitblijven van voort gang op het onderwerp dierenwelzijn. Er is wat dat betreft duidelijk hernieuwde energie gegene reerd om meer aandacht te besteden aan dieren welzijn in de Tweede Kamer.

De Dierenbescherming heeft er jaren voor geknokt, vaak aandacht voor gevraagd, zelfs enquêtes georganiseerd om de politiek te over tuigen dat er brede steun is voor een zelfstandig houdverbod voor dierenmishandelaars. Als dit wetsvoorstel straks echt wet is, biedt het niet alleen een rechter de mogelijkheid om dieren mishandelaars strenger te straffen en dierenleed te voorkomen, maar geeft de overheid ook een duidelijk signaal af dat zij mishandeling en ver waarlozing van dieren onacceptabel vindt. Een voorstel werd in het najaar van 2018 via internet opengesteld voor een publieksconsultatie, maar daarna bleef het oorverdovend stil. Mede dankzij de oproep in het ‘Prinsjesdagpamflet’ is het wetsvoorstel inmiddels eindelijk weer boven tafel, en voor advies doorgestuurd aan de Raad van State. Dat is nu de eerstvolgende stap in het wetgevingsproces. Naar verwachting gaat het dan in 2021 naar de Tweede Kamer voor verdere behandeling en vaststelling.

We hebben ons succesvol ingezet om dierenwelzijn hoger op de Brexit-agenda te krijgen.

De Dierenbescherming heeft veel en belangrijke verbeterpunten benoemd. Want het kan en moet beter.

Tweede Kamerleden spraken hun ongenoegen uit over het uitblijven van voortgang op het gebied van dierenwelzijn.

De Dierenbescherming pleit al jaren voor een zelfstandig houdverbod.

JAARVERSLAG 2020

Diervriendelijk omgaan met de openbare ruimte

In het wild levende dieren Inhoud programma Onze ambitie is een groter maatschappelijk bewustzijn creëren voor dieren in het wild. We komen op voor de belangen van deze dieren en willen hun welzijn verbeteren. Focus ligt vooral op veelvoorkomende diersoorten waarvan vaak wordt gezegd dat ze overlast veroorzaken. Dit is nodig omdat het welzijn van onder meer ganzen, ratten, kraaien en vossen in het geding is sinds ze veelvuldig bestreden worden. Andere bedreigingen zijn inperkingen van leefomgeving door verstedelij king, infrastructuur en intensieve landbouw. Vissenwelzijn is ook een speerpunt, want er zijn weinig tot geen welzijnsregels als het gaat om vissen.

Stip op de horizon

We bieden diverse stakeholders, van agrariër tot consument, handelings perspectief om het welzijn van in het wild levende dieren te verbeteren. Of, als dat niet voldoende mogelijk is, diervriendelijke verjagings- of weringsmiddelen in te zetten. We gaan in gesprek over kansen en mogelijkheden met verschillende partijen, zoals de visserijsector, dierplaagbestrijders, natuurorganisaties en politici en zoeken naar oplossingen en verbinding. Daarnaast lobbyen we bij de politiek voor betere weten regelgeving voor dieren in het wild.

Droom

Mensen leven in harmonie met dieren in het wild. Hun intrinsieke waarde wordt erkend en de behoefte om dieren te doden is sterk afgenomen. De inzet van dier vriendelijke middelen om overlast te verminderen is voor iedereen logisch. Met pro fessionele ondersteuning in diervriendelijk faunabeheer is in buitengebieden een balans tussen landbouwbelang, natuurbelang en het belang van wilde dieren ont staan. Jacht voor de lol of consumptie vindt niet meer plaats. In de visserij bestaan alleen nog maar diervriendelijkere manieren om vissen te vangen en te doden en is het lijden sterk teruggedrongen. Van overbevissing is geen sprake meer.

JAARVERSLAG 2020

69%

80%

van de Nederlanders vindt dat het welzijn van vissen beter beschermd moet worden. Toch is dat nu niet het geval en wordt het overgrote deel onverdoofd geslacht, waardoor ze vaak pijnlijk en langzaam sterven.

Rond de 80% van het volume aan vis dat in ons land wordt geconsumeerd, komt uit de supermarkt.

Kabeljauw staat in Nederland op de derde plaats van meest gegeten vissoorten. Zalm staat op één en tonijn op twee.

842.391

We hebben video’s verspreid via social media om publiek bewust te maken van de condities waaronder consumptievissen opgroeien, gevangen, getransporteerd en gedood worden. Deze zijn 842.391 bekeken.

20,5

Wereldwijd neemt de vraag naar vis, schelp- en schaaldieren al jaren toe. In 1961 werd gemiddeld 9 kilo vis per persoon gegeten, in 2016 was dit al 20,5 kilo. Voor 2030 wordt verwacht dat de consumptie van vis met zo’n 20% groeit ten opzichte van 2016.

JAARVERSLAG 2020

250.000

3,5 miljoen

wilde dieren worden jaarlijks door jagers in ons land zonder reden gedood.

De inzet van gif, klemmen en verdrinkingsvallen bij de bestrijding van muizen, ratten, mollen en muskus- en beverratten kost naar schatting 3,5 miljoen dieren jaarlijks het leven.

We nemen deel aan 8 faunabeheereenheden zodat het welzijn van dieren serieuzer wordt meegewogen in de faunabeheerplannen.

50%

Sinds 1990 is het aantal wilde dieren in Nederland gehalveerd.

700.000

Ten behoeve van schadebestrijding doden jagers minstens 700.000 wilde dieren per jaar, met name ganzen, reeën en wilde zwijnen, maar ook knobbelzwanen, meerkoeten, damherten en bruine ratten.

We nemen deel aan 2 overlegstructuren gericht op het verbeteren van muizen- en rattenbestrijding door toepassing van geïntegreerde plaagdierbestrijding; ofwel plagen voorkomen door habitatverbeteringen te realiseren.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020 Het resultaat was veel belovend: 16 nesten op de 3 locaties met 83 eieren, ofwel geen extra aanwas van 83 ganzen.

De inzet van de gemeente op publieksvoorlichting over een schone stad kan veel leed voorkomen.

Zelfs in een kleine gemeente kan een paar duizend euro op jaarbasis een aanzienlijk verschil maken.

JAARVERSLAG 2020

De conclusie is dat met de huidige inzet natuurdoelen niet worden gehaald en meer inspanning nodig is om de natuur te beschermen.

7 natuurbeleidsthema’s

We hebben vijf filmpjes verspreid via social media die laten zien met hoeveel stress en leed vissen opgroeien en worden gedood.

Aandacht vissenwelzijn

Dankzij Kamervragen van D66 kregen wij eindelijk antwoord van minister Schouten; de EKO1000-val en bijbehorende vloeistof, een niet-toegelaten gif, worden nader onderzocht.

Lijmplanken en vallen

Pilot nestbeheer ganzen De gemeente Amersfoort heeft de hulp ingeroepen van de Dierenbescherming om te kijken naar een diervriendelijke manier om in een aantal woonwijken de ‘ganzenoverlast’ aan te pakken. Hiervoor is een pilot gestart, gefinancierd door Faunabeheereenheid Utrecht, waarbij ganzeneieren worden doorgeprikt zodat er geen kuikens worden geboren. De gemeente heeft laten weten dat als deze pilot succesvol is ze er de komende jaren mee doorgaan. Dit is nodig om een structurele daling van de aanwas van ganzen te realiseren.

Geen rat in de stad In 2020 heeft de gemeente Utrecht de voorlichtingscam pagne ‘Rat in de stad, zo voorkom je dat’ gelanceerd. De campagne werd ontwikkeld in samenspraak met de Dieren bescherming, maar ook met woningcorporaties, Universiteit Utrecht, GGD en Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD). Samen met inwoners, ondernemers en belangheb bende partners wil de gemeente overlast van ratten in de stad voorkomen. Via social media, internet en op locaties geven ze tips over hoe ‘overlast’ van ratten in de openbare ruimte en in en rond het huis te voorkomen. De Dieren bescherming is trots op de gemeente Utrecht. Ratten zijn intelligente, sociale dieren. Ze zonder pardon opruimen, is onnodig wreed.

Hulp aan wilde dieren Een aantal gemeenten in ons land heeft zich bereid getoond bij te dragen in de kosten voor het beschermen van in het wild levende dieren in nood. Gemeente Nieuwkoop bijvoorbeeld was stellig in de overtuiging dat de kosten niet alleen voor rekening mogen komen van de uitvoerder en voegde de daad bij het woord; boven de wettelijke verplichte vergoeding voor zwervend aangetroffen (gedomesticeerde) dieren betalen zij een extra bedrag van € 0,20 per inwoner om gewonde in het wild levende dieren te vervoeren en eerste hulp te bieden. Gemeente Alphen aan de Rijn lijkt in 2021 het voorbeeld te volgen. Ook provincie Zuid-Holland is ervan doordrongen dat niets doen geen optie is. Volgend jaar zullen een of meer bijeenkomsten volgen waarbij hulp aan in het wild levende dieren op de agenda komt.

De Dierenbescherming heeft samen met andere natuuror ganisaties in kaart laten brengen hoe provincies hun taken en bevoegdheden uitvoeren sinds de inwerkingtreding van de ‘Wet natuurbescherming’ op 1 januari 2017. Het geeft een beeld van de ambities in provinciale visies en beschrijft de inzet van de provincies op zeven natuurbeleidsthema’s. De organisaties roepen provincies op om behoud en herstel van natuur en biodiversiteit daadkrachtiger aan te pakken. Het Rijk heeft een grote bijdrage te leveren door randvoor waarden te scheppen, waaronder een natuur-inclusievere economie en samenleving. In een Kamerbrief heeft de minister dit onderschreven.

Het onderzoeksrapport ‘Troebel zicht op vissenwelzijn’, opgesteld door bureau Questionmark in opdracht van de Dierenbescherming, toont aan dat vissenwelzijn niet of nau welijks onderdeel is van het inkoopbeleid van supermarkten. Een aantal heeft aangegeven dat het wél meer aandacht verdient en wil hierover in gesprek met de Dierenbescher ming. Een ander deel gaf aan achter de schermen al te werken aan vissenwelzijn en wil met ons nieuwe kansen ver kennen. Om mensen bewust te maken van de condities waarin consumptievissen opgroeien, gevangen, getranspor teerd en gedood worden, hebben we vijf filmpjes verspreid via social media die laten zien met hoeveel stress en leed dit gepaard gaat. Later riepen we met Compassion in World Farming (CIWF), Vissenbescherming, Wakker Dier en andere dierenwelzijnsorganisaties Tweede Kamerleden op om vissenwelzijn centraal te stellen in het visserijbeleid. Dit naar aanleiding van het Algemeen Overleg Visserij waar vissenwelzijn wederom niet op de agenda stond.

Onze dierenambulancerijders treffen regelmatig dieren die vastzitten aan een plakstrip of lijmplank. Het gebruik hiervan is wreed en daarom verboden, maar gek genoeg mogen ze wel worden verkocht. Om ernstig dierenleed te voor komen, vroegen wij bedrijven en mensen om de strips en lijmplanken niet meer te gebruiken en zich te verdiepen in preventieve maatregelen. Verder hebben wij de overheid gevraagd om onderzoek te doen naar de EKO-1000 val en bijbehorende vloeistof (EKO-FIX 100); een niet toegelaten biocide (gif) in ons land. Zorgelijk voor het milieu en bovendien is niet duidelijk wat de impact hiervan kan zijn op muizen en ratten en dierenleed dat de val veroorzaakt. Dankzij Kamervragen van D66 kregen wij eindelijk antwoord van minister Schouten; ze geeft aan de WUR (Wageningen University & Research) opdracht te hebben gegeven de EKO1000-val nader te onderzoeken.

JAARVERSLAG 2020

Hoogwaardige dierenhulp

Opvang, vervoer en preventie Inhoud programma We staan voor het beschermen van dieren in Nederland. We doen dit door het verlenen van (nood)hulp en kwalitatief goede opvang met optimale zorg door dierenambulancerijders, dierenartsen, gedragsdeskundigen en geschoolde dier verzorgers. Het accent ligt op het voorkómen dat dieren leed wordt aangedaan, onder meer met onze preventie-activiteiten, zodat we uiteindelijk minder dieren hoeven te redden. En als redden toch nodig is, dan doen we dat zo goed en kort mogelijk. Op de gebieden waarin we zelf niet voldoende thuis zijn, zoeken we samenwerking en afstemming met andere organisaties om er samen voor te zorgen dat de dieren de best mogelijke zorg krijgen.

Stip op de horizon

In de samenleving die de Dierenbescherming nastreeft, geeft de mens duurzame invulling aan welzijn, gezondheid en integriteit van ieder dier. Met de inzet van onze preventieteams voorkomen we dat een situatie escaleert. Is (nood)hulp toch nodig, dan werken onze dierenambulances en opvangcentra op een uniforme werkwijze aan de bescherming van dieren. Wij zorgen dat ze zo kort mogelijk in de opvang verblijven op een verantwoorde manier en het liefst door directe bemiddeling bij een nieuw baasje komen.

Droom

We leven in een wereld waarin de belangen van dieren vanzelfsprekend worden meegenomen in ons denken en handelen en waarbij de dierenambulances en opvangcentra steeds minder dieren hoeven te redden en op te vangen door men sen te leren zelf dieren te beschermen en nieuwe vormen van maatschappelijke dienstverlening in te zetten.

JAARVERSLAG 2020

Het aantal opvangcentra met een ‘Keurmerk Opvang’ werd verder uitgebreid naar 15. Het keurmerk toont aan dat er sprake is van professionele bedrijfsvoering en opvang.

2.496

In 2020 vingen we 2.496 honden, 10.741 katten en 2.993 konijnen en knaagdieren op. Jeffrey van Jaarsveld, hondenverzorger in Dierenopvang Haarlemmermeer: “Bijzonder om te ervaren hoe buigzaam we zijn in tijden van een pandemie, hoe snel we ons aanpassen aan deze onwerkelijke situatie en dat de zorg voor dieren àltijd doorgaat, wat er ook gebeurt.”

592.231 Aantal verzorgingsdagen gehouden dieren.

54%

Voor 71% van de katten die we in 2020 opvingen, vonden we een thuis. Voor honden was dit 54%, en voor konijnen en knaagdieren 86%.

JAARVERSLAG 2020

Opvang: ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

‘We moeten alle zeilen bijzetten om de vele jonge dieren die we opvangen te voeren. Ze hebben elke vijftien tot dertig minuten eten nodig hebben. De écht hecti sche periode start in april, al is het jaarrond een drukte van jewelste.’ Nina Schouten is beheerder van de Wildopvang in Krommenie

Veerkracht ten tijde van crisis

Welzijnsassessment voor opvanghonden

Sturen op bedrijfsvoering

Samenwerking dierenartsen

De coronacrisis domineerde ook in onze opvangcentra alle handelingen in bedrijfsvoering. Dit vroeg om veerkracht van de medewerkers. Van het opstellen van noodprotocollen, taken prioritering tot de uitvoering in de praktijk. Er werd direct overgestapt op werken in ploegen diensten, met desinfectiemiddelen, mondkapjes, minder stagiaires en vrijwilligers en gereguleerd klantencontact. Ondanks de onzekere tijden met voortdurend veranderende werkomstandig heden, hebben de dieren er niet onder geleden. Ook het noodgedwongen anders organiseren van bezoek, focus op prioriteiten, alternatieven voor kennisoverdracht tijdens bijeenkomsten, trainingen en coachsessies boden de opvang oplossingen in tijden van nood, die ook na de crisis een efficiënt alternatief blijven.

Om het welzijn van opvanghonden en de veilig heid van onze mensen die met ze werken te ver beteren, hebben we een welzijnsassessment geïmplementeerd. In 2020 werd de eerste ope rationele stap voor uniforme werkprocessen op de hondenafdelingen gezet. Het leertraject om bij alle opvanglocaties volgens uniforme metho diek te werken – vanaf binnenkomst en verblijf tot plaatsing van de honden – bevatte meerdere onderdelen. Dierverzorgers leerden op eenzelf de wijze te observeren, signalen te registreren en een profiel te maken met een ontwikkelplan. Hiermee wordt zowel tegemoetgekomen aan de behoeften van de dieren tijdens hun verblijf in de opvang als bij de uiteindelijke plaatsing. Sinds 1 maart is het assessment bij alle opvang locaties volledig in gebruik. En ondanks de uitdagingen van de coronacrisis, hebben ze allemaal het traject succesvol afgerond.

Binnen de opvangcentra werd in 2020 een ver volg gegeven aan het bewuster gebruikmaken van de managementinformatie uit het interne asielregistratiesysteem en een dashboard met relevante sturingscijfers, waaronder dierenwel zijnsparameters. Zo wordt de bedrijfsvoering ver der geoptimaliseerd en dierenwelzijn verhoogd door kortere gemiddelde verblijfsduur, vergrootte plaatsingskansen, beter inzicht in benodigde diercapaciteit, meer zicht op effectieve interven ties in de bedrijfsvoering en daarmee betere gezondheid van de dieren in de opvang. Zo wer den bijvoorbeeld dieren sneller geplaatst door beter gebruik van social media, verkorten en veranderen van plaatsingsprocedures, extra inlassen van speciale plaatsingsmomenten etc.

Ook voor dierenartsen werkzaam bij de Dieren bescherming is verbetering van dierenwelzijn prioriteit. In 2020 stonden daarom samenwer king, kennisoverdracht, uniformering en optimali satie van veterinaire werkprocessen centraal. Zo is het minimaal diergeneeskundig niveau vastge steld, zijn kwaliteitsnormen voor dierenartsen bepaald en werd het vaccinatiebeleid geünifor meerd. Op deze manier wordt het dierenwelzijn naar een hoger niveau getild. In februari was er een landelijke bijeenkomst ‘Liever geen pil, omdat geen dier dat wil’ voor alle beheerders, dierenartsen, ic-managers en regiomanagers in het land. Diverse experts informeerden de aanwezigen over wetgeving op het gebied van antibiotica en wat je kan doen om dieren in een opvangcentrum gezond te houden. Als vervolg hierop is het protocol infectiepreventie opge steld. Deze wordt in 2021 in gebruik genomen.

Ondanks de onzekere tijden hebben de dieren er niet onder geleden.

Dierenverzorgers leren op eenzelfde wijze te observeren, signaleren en registreren.

Dieren werden sneller geplaatst door beter gebruik van social media.

Dierenwelzijn naar een hoger niveau getild.

JAARVERSLAG 2020

75.613 De meldkamer nam 75.613 telefoontjes aan.

JAARVERSLAG 2020

nieuwe dierenambulances konden we in 2020 laten rijden.

31.000 gezelschapsdieren werden vervoerd.

180

We hebben de beschikking over 180 dierenambulances, Animal Rescue Vehicles en dierentransporters.

2.264 Dierenambulancevrijwilligers Henk Molenaar en Nicole Terlouw: “Nadat we een herstelde vaderzwaan hadden losgelaten, wandelde hij richting de waterkant, waar zijn vrouwtje en kinderen op hem wachtten. Samen gleden ze het water in en zwommen weg. Dat was zo’n magisch moment, we hadden allebei kippenvel.”

De dierenambulances reden dankzij de inzet van 2.264 vrijwilligers.

43.500 in het wild levende dieren werden vervoerd.

JAARVERSLAG 2020

Opvang: vervoer

BEREIKT IN 2020

‘Wij helpen dieren, maar ook het humane aspect maakt dit werk zo mooi. Ik doe het met hart en ziel. We komen veel leed tegen, maar daartegenover staat de euforie als we een dier redden. Soms tegen alle verwachtingen in.’ Ruud van Ast is vrijwilliger op de dierenambulance

Rijden ten tijde van een pandemie

Trots op nieuwe wagens

Dierenambulance op school

Mooie samen werkingsverbanden

2020 was een jaar waarin we ons – nood gedwongen – voortdurend aanpasten om het belang van de dieren op de eerste plaats te zetten én te houden, zonder de veiligheid van onze mensen in gevaar te brengen. Zo werkten al onze ambulancemedewerkers volgens de richtlijnen van een uitgebreid handboek. Tevens was er een proef met plexiglasplaten tussen de chauffeur en de bijrijder zodat ambulance medewerkers in tweetallen konden blijven rijden. En tijdens de vogelgriep, waarbij het aantal meldingen van zieke wilde vogels drastisch toe nam op onze meldkamer, werden er protocollen direct aangescherpt.

Onze dierenambulances zijn 24/7 bereikbaar om dieren in nood te redden. Dat vraagt veel van de auto’s. Begin 2020 was een groot deel van het wagenpark aan vervanging toe. Om veilig en met de juiste uitrusting op pad te blijven gaan, gin gen er dit jaar maar liefst 27 nieuwe dierenambu lances de weg op. Van Haarlem tot Almelo en van Groningen tot Zeeland. Met dank aan fond senwervende activiteiten en nalatenschappen konden we nóg meer dieren hulp bieden. Alle aangeschafte wagens zijn uitgerust met de nieuwste technologie en middelen om dieren de juiste (medische) zorg te geven en naar een dierenarts of opvanglocatie te vervoeren.

Met onze kidsdierenambulance geven we demonstraties op basisscholen. Kinderen kunnen zichzelf uitleven als dierenambulance medewerker, want er zit een complete ambulance-uitrusting in de wagen inclusief pluche demonstratiedieren. De ambulance vormt een aanschouwelijke en daarmee aantrekkelijke manier van voorlichting geven over ons werk. Waar we bovendien allerlei relevante thema’s aan kunnen hangen: over het belang van het chippen van je huisdier tot aan de dramatische gevolgen van zwerfafval voor dieren.

We pasten ons voortdurend aan om het belang van dieren op de eerste plaats te zetten.

Onze mensen op de dierenambulances hebben veel kennis van de specifieke hulp aan dieren in nood, maar zijn ook geregeld afhankelijk van andere hulpdiensten, waarbij we elkaar kunnen ondersteunen met onze expertise. Denk hierbij aan de brandweer bij brandgevaarlijke situaties of werken op grote hoogtes of dieptes, de politie die bijspringt als een situatie uit de hand dreigt te lopen, de reddingsbrigade bij risicovolle situaties op het water of Rijkswaterstaat die het verkeer kan vertragen als er een dier langs een snelweg is gesignaleerd. Zo slaan we de handen ineen om toe te werken naar de droom van een wereld waarin de belangen van dieren vanzelf sprekend worden meegenomen in het denken en handelen van mensen.

Er gingen 27 nieuwe dierenambulances de weg op.

Het is een aantrekkelijke manier van voorlichting geven over ons werk.

Hulpdiensten werken nauw samen om dieren te redden.

JAARVERSLAG 2020

Redden en samenwerken

MOOIE MOMENTEN IN 2020

‘We zijn er voor dieren, maar bieden mensen ook troost. We staan voor ze klaar, luisteren naar hun verhaal. Dat is sinds de coronacrisis niet meer zo vanzelf sprekend, omdat de afstand groter is. Dat doet soms pijn. Desondanks is het nobel werk en is dit wat ik het liefste doe.’ Sean en zijn collega Karlijn werken als vrijwilligers op de dierenambulance

Hoopje ellende

Twee gewonde dassen

Als oud vuil achtergelaten

Kitten in plastic zak

Operatie zieke kat

Vastgebonden aan een paal

Keesje werd in een weiland gevonden. Haar ogen en neus zaten dicht door snot, en haar lijfje was bezaaid met vlooien. Keesje bleek drie maanden oud en woog slechts 820 gram, een gewicht dat nor maal is voor een kitten van acht weken. Met man en macht zijn de verzorgers gaan vechten voor het poesje. Iedere dag zagen ze haar opknappen, maar haar prognose bleef gereserveerd en de toekomst onze ker. Eén van onze medewerkers besloot de zorg voor Keesje thuis voort te zetten. Een paar maanden later was ze uitgegroeid tot een schitterende dame en het allermooi ste; ze vond een fantastisch nieuw thuis.

Dierenambulancevrijwilliger Rai mocht twee herstelde dassen vrijlaten in de ZuidLimburgse heuvels. De dieren waren eer der opgehaald door de dierenambulance. De ene met wonden aan de achterpoten, de andere met flinke bijtwonden. Drie weken later waren ze voldoende aange sterkt om weer de natuur in te gaan, terug naar de plek waar ze vandaan kwamen. En omdat het nachtdieren zijn, vond de vrijla ting ’s avonds plaats. Rai: “Toen ik de dek sel van de kist haalde, waren ze nog wat afwachtend. Maar algauw gingen ze alle bei hun eigen weg. Een prachtig moment. Dit is waar we het voor doen.”

Het was hartje winter toen vrijwilligers van de dierenambulance een graatmagere pup aantroffen in de tuin bij een woning, weg gekropen in een hoekje. Hij was zó ver zwakt dat hij telkens door zijn poten zakte. De eigenaren waren verhuisd, Bono had den ze als oud vuil achtergelaten. Hij was zo mager dat hij zijn temperatuur niet meer kon vasthouden. Bono ging met spoed naar de dierenarts. Daar werd hij onder de warmtelamp gelegd en kreeg hij een infuus. Daarna heeft een pleeggezin hem maandenlang verzorgd. Langzaam krabbel de Bono op. De intensieve zorg en bege leiding hadden effect. Van een hoopje ellende veranderde hij in een blije, ondeu gende hond met een gezond gewicht.

Vrijwilligers van de dierenambulance deden een schokkende ontdekking; in een plastic zak zat een zielig miauwende kitten van nog maar vijf weken oud. Hij kreeg de naam Appie. Toevallig waren via een van onze opvangcentra net drie weesjes in dezelfde leeftijd bij een ervaren gastgezin ondergebracht. Kleine Appie kon daarbij aansluiten en zo kreeg hij alsnog alle aan dacht en liefde die hij in de eerste weken van zijn leven overduidelijk had gemist.

Kat Osha werd opgevangen in het asiel nadat een voorbijganger haar onder de motorkap van een auto had zien zitten. De dierenarts constateerde dat ze een vorm van huidkanker had. Om Osha te verlossen van de pijn werden haar oortjes geampu teerd. De operatie doorstond ze goed, maar helaas bleek uit een röntgenfoto dat ze uitzaaiingen in haar longen had. Ze werd daarom opgevangen door een oudvrijwilliger van de Dierenbescherming die haar thuis overlaadde met knuffels en aan dacht. Via crowdfunding werd in korte tijd € 1.400 bijeengebracht, waarmee haar operatie en (medische) zorg konden wor den bekostigd.

De dierenambulance haalde twee gedump te honden op. Ze zaten vastgebonden aan een paal. Er lag een handgeschreven brief je bij met hun namen en het verzoek ze samen te laten blijven. Om het verwaar loosde tweetal er bovenop te helpen was geld nodig. Het asiel startte daarom een crowdfunding. Toen bleek hoeveel mensen met het lot van de honden begaan waren, want de donaties stroomden binnen. Niet lang daarna was er nóg meer goed nieuws te melden, want er werd een nieuw thuis voor ze gevonden.

JAARVERSLAG 2020

2.522

In 2020 werden 2.522 zwerfkatten gevangen, waarvan er 1.293 zijn geneutraliseerd, 153 om medische redenen moesten worden ingeslapen, 932 werden teruggezet op locatie en 1.437 konden worden geplaatst bij een nieuwe eigenaar.

Paméla Zaat is coördinator preventie: “Wij behandelen hulpvragen van mensen die hun dier niet de juiste zorg geven, vaak omdat ze kampen met sociale of maatschappelijke problemen. Hierbij staat het sociale aspect voorop en zoeken we altijd naar een situatie die voor mens en dier acceptabel is.”

JAARVERSLAG 2020

195

33%

1/3 van de hulpvragen kwam direct vanuit de eigenaar, 1/3 via een sociale hulpverlener en de overige 1/3 via andere betrokkenen.

In 2020 waren er 195 hulpvragen. In de cijfers van de Hulptrajecten en Helpdesk Hulpverleners zien we in 2020 een afname vanaf het tweede kwartaal, waarschijnlijk veroorzaakt door de coronacrisis. Vanaf het vierde kwartaal lopen het aantal contactverzoeken en hulpvragen weer langzaam op.

384

In totaal werden 384 hulptrajecten opgepakt in de regio’s.

JAARVERSLAG 2020

Preventie: ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

‘Dierenbuddy biedt hulp aan ouderen en chronisch zieken bij de zorg voor hun huisdieren. Het baasje van Diego op de foto is aan huis gebonden. Ik maak lange wandeling met hem. De band die je met een dier opbouwt is speciaal, het biedt ons allemaal troost in deze onzekere tijd.’ Marjolein is als vrijwilliger verbonden aan het project Dierenbuddy in Utrecht.

Dierenbuddy uitgebreid

Bijeenkomst diersociaal medewerkers

Hondentraining op maat

Aanpak zwerfkatten problematiek

Met het project Dierenbuddy bieden we structu rele hulp aan ouderen en chronisch zieken bij de zorg voor hun huisdier, opdat ze zo lang mogelijk van elkaars gezelschap kunnen genieten. Begin 2020 liep het project in tien gemeenten. Juist voor deze kwetsbare mensen had de pandemie grote gevolgen. Met veel improvisatievermogen en inachtneming van alle RIVM-maatregelen kon de hulp in nagenoeg alle gemeenten worden voortgezet. Hulde aan de betrokken vrijwilligers en coördinatoren die dit bewerkstelligd hebben. In 2020 werd Haarlem als elfde gemeente toege voegd. De opstart was gepland in februari maar werd on hold gezet vanwege de lockdown. In het najaar werd alsnog een start gemaakt: vrijwilli gers zijn geworven, lokale publiciteit gegene reerd en de eerste cliënten dienden zich aan. Stap voor stap wordt de uitbouw van Dieren buddy in Haarlem nu gerealiseerd. Het duur zaam opschalen van Dierenbuddy moet in 2025 leiden tot een dekking van 100 gemeenten in Nederland.

In oktober vond de eerste landelijke bijeenkomst voor dier-sociaal medewerkers digitaal plaats. Deze groep vrijwilligers helpt en begeleidt mensen die hun dieren niet de juiste zorg kunnen geven, vaak omdat ze kampen met sociale of maatschappelijke problemen. Ook de coördinatoren preventie, medewerkers van de Helpdesk Hulpverleners en de Intake & Coördinatie Managers waren bij de bijeenkomst aanwezig. De avond stond in het teken van afspraken maken. De vernieuwde Hulpverklaring, het formulier waar afspraken in worden vast gelegd tijdens een hulptraject, werd gelanceerd. Ook waren er twee gastsprekers van LFB, een organisatie van én voor mensen met een verstan delijke beperking. Zij zijn ervaringsdeskundigen LVB (Licht Verstandelijke Beperking). We komen regelmatig via hulpvragen in aanraking met LVB’ers. Om met zowel tips van ervarings deskundigen als de nieuwe Hulpverklaring aan de slag te gaan, werd er in kleinere groepjes succesvol gewerkt aan een casus.

De Gehoorzame Huishond scholen van de Dierenbescherming bevorderen dierenwelzijn met een trainingsmethode waarbij cursisten leren herkennen wat hun dier nodig heeft. Per baas-hond combinatie bekijken we welke oefen methode het beste werkt. De Dierenbescher ming leidt haar eigen hondentrainers op. Ze worden geschoold volgens de laatste inzichten op het gebied van trainingsmethoden. 2020 vroeg vanwege de coronacrisis om een heleboel aanpassingen. Voor onze hondenscholen bete kende het dat de groepsgrootte uit slechts twee of drie honden mocht bestaan. Een tijdlang kon er zelfs helemaal geen les gegeven worden. Wat zijn wij trots op onze vrijwillige trainers die de lessen mogelijk hebben gemaakt voor de hon den die begeleiding in de opvoeding écht nodig hadden. Denk aan het socialiseren van pups en het begeleiden van honden met probleemge drag. Ook via een nieuwsbericht hebben we aan dacht geschonken aan het socialiseren van pups in coronatijd.

De Dierenbescherming zet zich in om het zwerf kattenprobleem op een diervriendelijke manier beheersbaar te maken. In bebouwd gebied kan de Trap, Neuter, Return-methode (TNR) worden ingezet. Hierbij worden zwerfkatten gevangen (Trap), gecastreerd of gesteriliseerd (Neuter) en teruggezet (Return) – bij voorkeur – in hun oude leefomgeving. Teruggeplaatste dieren veroor zaken minder overlast en de populatie groeit niet meer. In 2020 lag onze focus op het herijken en optimaliseren van beleid rondom de uitvoering van TNR. Dit behelsde onder meer dat alle zwerfkatten uit de vangacties vóór terugplaatsing worden gechipt, geregistreerd en gevaccineerd. Zo kunnen we de voortgang van de dieren beter monitoren en over langere termijn data verzame len. De vaccinatie beschermt gedurende drie jaar tegen kattenziekte.

We bieden structurele hulp aan ouderen en chronisch zieken bij de zorg voor hun huisdier.

De Dierenbescherming heeft een loket voor sociaal hulpverleners.

589

De Dierenbescherming heeft 8 Gehoorzame Huishond-scholen, verspreid over 4 regio’s. Hier krijgen 589 cursisten les van in totaal 48 trainers.

Alle katten uit de vangacties worden voor terugplaatsing gechipt, geregistreerd, gevaccineerd en gecas treerd of gesteriliseerd.

JAARVERSLAG 2020

Hoogwaardige dierenhulp

Landelijke Inspectiedienst Inhoud programma De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) heeft ten doel het welzijn van dieren in Nederland in de ruimste zin van het woord te bewaken en hun belangen te behartigen. We gaan hierbij uit van de eigenwaarde van het dier, onafhankelijk van de nutswaarde die het voor mensen bezit, waarbij gezondheid en welzijn altijd centraal staan. De LID wordt gezien als een betrouwbare, profes sionele speler in het handhavingsveld.

Stip op de horizon

Om de missie te verwezenlijken, richt de LID zich op het efficiënt opsporen, con troleren en toezicht houden op naleving van weten regelgeving gericht op dieren welzijn. Daarnaast dragen we bij aan de kwaliteit van straf- en bestuursrechtelijke trajecten, lokken we jurisprudentie uit en bevorderen we totstandkoming en wijziging van wetgeving. Ook maakt de LID samenwerkingsafspraken met keten partners, zodat een effectieve keten gevormd kan worden waarin beschermen en verbeteren van het welzijn van het individuele dier voorop staat. Uitgangspunt is een duurzaam samenwerkingsverband waarbij inzet op de opsporing van en toe zicht op dierenwelzijn is gebaseerd op ieders expertise. De LID zal blijven zoeken naar samenwerking, ondersteuning bieden en zelfstandig optreden bij het afhande len van meldingen om te voorkomen dat het welzijn van dieren in het geding komt.

Droom

In een utopische wereld behoren dierenverwaarlozing en -mishandeling tot het ver leden en is de LID niet langer nodig. Tot het zover is, streven we naar een optimale synergie tussen ketenpartners, zodat elke organisatie efficiënt kan optreden tegen misstanden op het gebied van dierenwelzijn. Wanneer wij elkaar versterken met ieders expertise, kunnen we het meeste betekenen voor dierenwelzijn.

JAARVERSLAG 2020

inspecteurs komen dagelijks in actie om dierenleed te bestrijden.

6.194

In 2020 werden 6.194 nieuwe dossiers aangemaakt en zijn in 1.163 dossiers uit voorgaande jaren inspecties verricht; de ‘doorlopende dossiers’. Totaal zijn er dit jaar in 6.194 unieke dossiers één of meer inspecties verricht.

30%

De conditie van de dieren waarover melding werd gedaan, ging in 30% van de gevallen over vermagering, 27% had vachtproblemen, 11% wonden of ontstekingen en 10% te lange hoeven/nagels.

13.575

inspecties werden dit jaar verricht. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen inspecties ter plaatse (8.191) en administratieve inspecties (5.384).

vrijwilligers bieden extra oren en ogen om meldingen te behandelen.

JAARVERSLAG 2020

Districtsinspecteur Jan Verkuijl: “Het lijkt zo vanzelfsprekend dat er hulp is voor dieren die in de knel zijn geraakt, maar feit is dat ze zonder een instantie als de Dierenbescherming aan hun lot zouden worden overgelaten. En het leed niet te overzien zou zijn.”

75%

van de dossiers betrof een hond, kat of paard.

405

Dit jaar heeft de LID in 36 bestuursrechtelijke dossiers 405 dieren in bewaring genomen. Er werden 367 dieren strafrechtelijk in beslag genomen in 32 afzonderlijke dossiers.

52%

1.014

Er zijn in totaal 1.014 bestuursen strafrechtelijke acties genomen; 846 waren bestuursrechtelijk en 168 strafrechtelijk.

De meldingen gingen in 52% van de gevallen over onvoldoende verzorging, in 26% over ongeschikte of vervuilde huisvesting, in 26% over het onthouden van veterinaire zorg en in 20% over het ontbreken van voer en/of water.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

‘Achter dierenleed schuilt vaak menselijk leed. Het is niet altijd met opzet dat mensen slecht voor hun dieren zorgen, soms zijn ze de grip op hun leven kwijt, omdat ze financiële problemen hebben of een dierbare zijn kwijtgeraakt. Daar kan ik mijn ogen niet voor sluiten.‘ Districtsinspecteur bij de LID Ed Webers

Nieuwe collega’s aan de slag

Lancering e-learning

Evaluatie ‘Wet dieren’

Zelfstandig houdverbod

Tot het laatste kwartaal van 2018 werden alle meldingen over gezelschapsdieren bij het lande lijke meldpunt 144 uitgezet bij politie. Wanneer de politie vervolgens vaststelde dat het welzijn van dieren verbeterd kon en moest worden, kwa men inspecteurs van de Landelijke Inspectie dienst Dierenbescherming in actie. Sinds het laatste kwartaal van 2018 is daar verandering in gekomen en worden nagenoeg alle meldingen die bij 144 binnenkomen over verwaarlozing van gezelschapsdieren rechtstreeks bij de LID uitge zet. In navolging van deze werklastverschuiving is in 2020 de subsidie die de LID van de over heid ontvangt verhoogd en hebben we negen nieuwe collega’s verwelkomd. Het inwerktraject vond door de coronacrisis noodgedwongen voornamelijk op afstand plaats, maar inmiddels zijn ze volledig inzetbaar.

De COVID-19 pandemie heeft het belang van de mogelijkheid om kennis op afstand met elkaar te delen benadrukt. In 2020 heeft de LID daarom hard gewerkt aan het samenstellen van een basisopleiding voor inspecteurs in de vorm van e-learning. Eind 2020 is de eerste module, met daarin de benodigde juridische kennis, live gegaan. Nadat deze is geëvalueerd en waar nodig bijgesteld, zal het pakket uitgebreid wor den met dierinhoudelijke basismodules en diep gaandere modules ten behoeve van bijscholing. Deze e-learning vormt – zodra compleet – een mooie aanvulling op onder andere de benodigde opleiding tot BOA (Buitengewoon Opsporings ambtenaar) en sociale vaardigheden die de inspecteurs moeten bezitten.

De ‘Wet dieren’ is op 1 januari 2013 in werking getreden. Hierin is een bepaling opgenomen die aangeeft dat de wet vijf jaar na inwerkingtreding geëvalueerd moet worden (Artikel 10.11). In 2020 heeft deze evaluatie plaatsgevonden, waarbij de LID input heeft gegeven. Het doel van de ‘Wet dieren’ was om een kaderwet te bieden, waarin maatschappelijke ontwikkelingen passen. In het rapport wordt geconcludeerd dat dit doel is gehaald, maar er zijn ook knelpunten naar voren gekomen. Zo zijn er situaties waarin de zogeheten open normen lastig of zelfs niet kunnen worden gehandhaafd als er geen nadere duiding of invul ling beschikbaar is. Daarnaast zijn er een aantal diercategorieën waar nog vrijwel geen regels voor zijn gesteld, zoals de hulp- of interventiedieren en voederdieren. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit werkt aan een proces om open normen nader in te vullen en de genoem de diergroepen beter te beschermen.

In december 2020 is het wetsvoorstel voor de ‘Wet aanpak diermishandeling en dier verwaarlozing’ voor advies aan de Raad van State gezonden. Deze wet zal het mogelijk maken om een houdverbod als zelfstandige maatregel op te leggen. Daarnaast kan een bedrijf worden stilgelegd omwille van dieren welzijn, kan er een bestuurlijke boete worden opgelegd voor het tentoonstellen van dieren die verboden ingrepen hebben ondergaan, kan een educatieve maatregel worden opgelegd bij dierenwelzijns-overtredingen en wordt het aanhit sen van een dier als misdrijf aangemerkt. Tot slot zal ook Artikel 1.4 van de ‘Wet dieren’ in werking treden, waarin de algemene zorgplicht voor dieren is vastgelegd. Deze bepalingen zullen in praktijk een stevig extra handvat bieden om het beschermingsniveau van dieren te borgen.

Belang van kennis delen op afstand werd tijdens de coronacrisis benadrukt.

Doel is gehaald, maar er zijn ook knelpunten.

Stevig extra handvat om dieren te beschermen.

Nagenoeg alle meldingen bij 144 over verwaarlozing van dieren worden nu recht streeks bij de LID uitgezet.

JAARVERSLAG 2020

Inspectiedienst in 2020

UIT DE PRAKTIJK

Zwaar vermagerde dieren

Honden in smerig pand

Inspecteurs van onze Landelijke Inspectiedienst Dierenbescher ming haalden drie ernstig verwaarloosde honden en een kat weg bij hun eigenaar. De dieren hadden al lange tijd niet voldoende of heel slecht eten en drinken gekregen. “Twee van de honden en de kat waren wandelende skeletten,” aldus de inspecteur. De derde hond was ook te mager en had hartproblemen. Alle dieren werden overgebracht naar een opvangadres waar ze de juiste zorg kregen om in alle rust te herstellen.

Een inspecteur van de LID heeft zeven honden uit een smerig pand gered. De dieren zaten in de leegstaande ruimte zonder woonbestemming. Ze kwamen waarschijnlijk niet of nauwelijks buiten en deden al hun behoeften binnen. “Ze zaten in een centimeters dikke laag stront, er hing een verschrikkelijke ammoniaklucht,” aldus de inspecteur. De honden zijn na overleg met de Officier van Justitie en in samenwerking met de wijkagent en hondenbrigade overgebracht naar een opvangadres. Tegen de eigenaar wordt proces-verbaal opgemaakt.

Vogels in veiligheid

Hond met overgewicht

In samenwerking met politie nam de LID dertien uilen en roof vogels in beslag. De manier waarop de dieren werden gehouden was totaal ongeschikt. Ze hadden geen drinkwater, zaten in veel te kleine kooien of aan een koord op een roofvogelstandaard en konden amper hun vleugels strekken. Uilen zijn territoriale dieren, dus de leefsituatie was enorm stressvol. De eigenaar is een bekende van de LID en politie. Er liep al een strafzaak in hoger beroep tegen hem waarbij er roofvogels in beslag waren genomen. De man heeft zich moeten verantwoorden op het politiebureau en tegen hem is ook nu weer proces-verbaal opgemaakt.

De LID kwam in actie na een melding van een hond met overge wicht. De 12-jarige labrador kon nauwelijks op haar poten staan en had ademhalingsproblemen. De eigenaar kreeg opdracht om met zijn hond naar de dierenarts te gaan en het behandelplan strikt op te volgen. Hij weigerde echter mee te werken en dus bleef er geen andere optie over dan de labrador over te brengen naar een opvangadres waar ze wel de juiste zorg kreeg. Ze kon hier op een verantwoorde manier afvallen met de juiste medicatie, zodat ze eindelijk kon genieten van haar oude dag.

Pony met extreme pijn Op een van de warmste dagen van 2020 kreeg de LID een mel ding van een pony die niet meer wilde lopen en dus ook niet meer bij zijn drinkwater kon komen. Onze inspecteur constateerde dat het dier te lange hoeven had en waarschijnlijk hoefbevangen was, een ontsteking die kan optreden als de hoeven niet op tijd worden bekapt. Voor iedereen was het duidelijk dat het dier zo niet verder kon. “Ik ga hier niet weg voordat het dier van zijn pijn verlost is,” stelde de inspecteur. Diezelfde avond werd de pony geëuthana seerd, de enige juiste keuze in het belang van dit dier.

Inspectie schrikt van situatie Bij een inspectie naar aanleiding van verschillende meldingen bij 144 en de politie troffen de LID en dierenpolitie een woning met in elke kamer katten, overal uitwerpselen en zó’n sterke ammoniak lucht dat ademen moeilijk was. Er bleken in totaal 25 katten, waar onder minimaal drie nestjes kittens, te zitten. Ondanks de sterk vervuilde huisvesting was de conditie van de dieren gelukkig wel in orde. De bewoonster voldeed echter niet aan de wettelijke eisen om op deze schaal katten te fokken en kreeg een proces-verbaal. Daarnaast start de LID een onderzoek naar de fokster om een beter beeld te krijgen van de duur, omvang en kwaliteit van haar activiteiten. Ook wordt er een bestuursrechtelijk traject gestart.

JAARVERSLAG 2020

Impactvolle beïnvloeding en voorlichting

Beïnvloeding en voorlichting Inhoud programma Steeds meer mensen willen hun leven bewuster inrichten, met oog voor dierenwelzijn. Wij bieden de handvatten om dit te realiseren en inspireren met voorbeelden en initiatieven waar iedereen aan mee kan doen. Creatieve en slimme ideeën zetten we om in werkende oplossingen. Ook zijn we een inspirerende, verbindende autoriteit op het gebied van dierenwelzijn en invloedrijk bij actuele maatschappelijke discussies. Als proactieve dierenwelzijnsadviseur voor politieke partijen, bedrijven en overheden vervullen we een belangrijke rol. Onze dieren beschermingscentra zijn de thuisbasis voor voorlichting en educatie en de broed plaats voor lokale, regionale en landelijke initiatieven.

Stip op de horizon

Concreet zetten we de komende jaren in op onze positie als de autoriteit als het gaat om dierenwelzijnsadvies. Daarnaast realiseren we voorlichting en educatie voor een breed publiek en betrekken we kinderen bij ons werk vanuit de overtuiging dat jong geleerd oud gedaan is; als wij de jongere generatie laten zien hoe ze goed voor dieren kunnen zorgen, is de kans groot dat ze daar de rest van hun leven naar zullen handelen. We organiseren ook voorlichtingscampagnes, acties, petities en betrekken en informeren onze achterban via zowel traditionele als nieuwe media. Met als doel dat de belangen van dieren àltijd meetellen in het denken en doen van ons allemaal.

Droom

Vanaf het moment dat het welzijn van dieren vanzelfsprekend wordt meegenomen in ons denken en handelen en diervriendelijke keuzes de norm zijn, zit onze taak erop.

JAARVERSLAG 2020

Voorlichting en educatie

BEREIKT IN 2020

‘Ik kijk altijd op de verpakking van eten of er sterren van het Beter Leven keurmerk op staan en wil alleen nog vlees met drie sterren. Als mama iets anders meebrengt, wat ze gelukkig nooit doet, dan eet ik wel een broodje.’ Niels (11) is bewust met dierenwelzijn bezig en eet alleen nog vlees met drie sterren van het Beter Leven keurmerk

Lesprogramma ‘Dieren op je bord’

Speciale Donald Duck

Voorlichting online

Online open dag druk ‘bezocht’

Onze samenwerking met de Raad van Kinderen leidde tot een nieuw lesprogramma over vlees consumptie: ‘Dieren op je bord’. Het geeft inzicht in de vee-industrie en laat kinderen in groep 7 en 8 van het basisonderwijs nadenken over hun consumptiegedrag. Bijzonder is dat het thema niet tot de klas beperkt blijft, maar ook handvatten biedt om er thuis over te praten. Het hele gezin wordt zo betrokken bij bewuste, dier vriendelijke keuzes als het om vlees gaat. Het programma – met werkboekjes, online oefen materiaal, filmpjes, posters en placemats – kon gratis worden besteld door scholen. In het laatste kwartaal bestelden 66 scholen voor 118 klassen de lesmaterialen. Hiermee zijn 3.570 leerlingen bereikt.

Een andere mijlpaal vormde de uitgave van een heuse Dierenbescherming Donald Duck, die uit kwam rondom dierendag. Donald Duck staat op eenzame hoogte als populairste weekblad onder kinderen. Een prachtig medium om via de strips en andere verhalen een goede omgang met die ren onder de aandacht te brengen en het werk van de Dierenbescherming te belichten. Er wer den een half miljoen exemplaren van het blad gedrukt, die werden meegestuurd aan de 190.000 abonnees van Donald Duck, 150.000 bladen kwamen terecht bij onze leden en dona teurs en basisscholen bestelden 19.500 exem plaren voor leerlingen. De rest wordt de komende twee jaar verspreid.

Naast een groot aantal nieuwsberichten en blogs, werd op onze social media-kanalen ingezet op voorlichting aan huisdiereigenaren, (corona)wandelaars, stadsbewoners, (hobby) vissers en consumenten. Thema’s als het chip pen van je kat, socialiseren van pups en het verstoren van dieren in de natuur kwamen voor bij. Onze ‘recordposts’ op Facebook informeer den over de nadelen van vissersafval (en de dieren die daarvan de dupe waren) en de schrij nende gevolgen van lijmplankjes en plakstrips. Daarnaast gaven we in het hele land workshops om asielen dierenambulancemedewerkers op weg te helpen met kwalitatief goede social berichten, waarin ook voorlichting een belangrijke rol speelde.

De traditionele open dag van onze opvangloca ties kon dit jaar helaas niet plaatsvinden wegens corona, maar dankzij de virtuele open dag ‘#Dierendagvierjethuis’ konden mensen vanuit huis genieten van een evenement boordevol inspirerende verhalen, praktische tips voor huis dieren en leuke workshops. 16 locaties van de Dierenbescherming uit heel Nederland deden mee aan deze virtuele open dag. Medewerkers uit heel het land gaven een kijkje in de keuken van o.a. de dierenambulance, een asiel of opvang. Zo gingen we op pad met een honden wandelaar, leerden we in een workshop hoe je snacks maakt voor knaagdieren en waren er bij zondere beelden van dierenambulancerijders die herstelde wilde dieren hun vrijheid teruggaven.

3.750

500.000

leerlingen werden bereikt met het lesprogramma.

exemplaren was de oplage van de speciale Donald Duck die uitkwam rond dierendag.

Thema’s als het chippen van je kat en socialiseren van pups kwamen voorbij.

asiellocaties namen deel aan de virtuele open dag.

JAARVERSLAG 2020

Campagnes

BEREIKT IN 2020

keer werd onze petitie voor een landelijke chipen registratieplicht voor katten ondertekend.

Jaarlijks raken meer dan 38.000 katten zoek. Ruim 83% van de gevonden dieren blijkt niet gechipt of is niet goed gere gistreerd en kan zodoende niet worden thuisgebracht. In 2020 voerden we daarom de publiekscampagne ‘voorkom verdriet, chip je kat’ en startten we een petitie om een lande lijke chipen registratieplicht voor katten te bewerkstelligen. De teller is op 57.156 handtekeningen geëindigd. Geheel passend in deze coronatijd werd de petitie digitaal overhan digd door Nelleke Hijmans (Public Affairs Manager Dieren bescherming) aan Martijn Helvert (voorzitter Tweede Kamercommissie Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit).

4,2 miljoen

Beter Leven week

kijkers zagen de spots gemiddeld bijna 3 keer op landelijke televisie.

Tijdens de achtste editie van onze Beter Leven week riepen we de consument in een tweetal televisiecommercials op met de boodschap; ‘Iedereen een sterrenchef’. Ruim 4,2 miljoen kijkers zagen de spots gemiddeld bijna 3 keer op landelijke televisie. Online verschenen dezelfde spots op YouTube en AdAlliance 3 miljoen keer en 1 miljoen keer werd de video volledig afgekeken. Verdiepende content was er op het groot ste nieuwsplatform Nu.nl met een advertorial en de inzet van influencers. Retailers, aanbieders en producenten vertaalden de campagneboodschap door in folders, magazines en op de online en social media kanalen. Het campagnelogo op vleesverpakkingen in supermarkten en inserts in eierdoosjes van Blije Kip zorgden voor extra attentiewaarde.

keer werden de online video’s vertoond.

T/m

25 oktober

Dierenwelzijn op het boodschappenlijstje De communicatiestrategie van het Beter Leven keurmerk focuste zich in 2020 op de dagelijkse eetmomenten en terugkerende rituelen zoals de feestdagen. Mensen nutti gen dan bovengemiddeld meer dierlijke producten en zijn ontvankelijker voor de boodschap. Inzet van online video’s op 24Kitchen, YouTube en NPO tijdens Pasen, het winteren BBQ-seizoen motiveerde om het boodschappenlijstje te ‘checken’ op dierenwelzijn. De online video’s werden meer dan 1 miljoen keer vertoond.

€ 40.000

Help ons redden

haalden we op voor de hulp aan dieren in nood dankzij meer dan 3.000 mensen die een tikkie stuurden.

Alleen al afgelopen jaar kreeg de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming ruim 1.300 meldingen binnen van paar den in nood. En dat is het topje van de ijsberg. Met trots kijken we terug op onze dierendagcampagne ‘Help ons Red den’, waarin we aandacht voor deze dieren vroegen. We waren op televisie, radio, in kranten en dierenmagazines, op Nu.nl en social media. Met onze tv-spot ‘Was het maar elke dag dierendag’ bereikten we maar liefst 8.873.880 perso nen (van 25 jaar en ouder) en ook de online knuffelactie, waarbij mensen een virtuele knuffel konden geven aan een dier in het asiel met een donatie, was een groot succes. Meer dan 3.000 mensen stuurden een tikkie, waarmee we ruim € 40.000 ophaalden voor hulp aan dieren in nood.

44.802

Stop de plezierjacht

protestkaartjes werden via de Dierenbescherming verstuurd naar de politiek.

Veel mensen realiseren zich niet dat in Nederland voor het plezier gejaagd wordt. Dieren die door de overheid op de zogenaamde wildlijst zijn gezet, mogen zonder reden gescho ten worden. Het gaat om de haas, fazant, wilde eend, houtduif en het konijn. Wij maken ons grote zorgen over deze dieren. Zo is inmiddels bekend dat het met de fazant en wilde eend in Nederland helemaal niet goed gaat. En haas en konijn zijn dit jaar zelfs op de Rode Lijst geplaatst. We hebben een brand brief gestuurd aan minister Schouten van LNV en zijn een publieksactie gestart tegen de plezierjacht. Dit heeft geresul teerd in 44.802 protestkaartjes gericht aan de politiek.

249.677

#Helpdevis

mensen werden bereikt met de video’s die 842.391 keer werden bekeken.

Consumptievissen worden verdrukt in netten, raken gewond en voeren vaak een lange, pijnlijke doodstrijd. Helaas betekent een keurmerk als ASC en MSC niet dat vissen beschermd worden. Om dit onder de aandacht te brengen hebben we een vijftal filmpjes verspreid via social media die laten zien onder welke condities consumptie vissen opgroeien, gevangen, getransporteerd en gedood worden. De video’s werden 842.391 bekeken en we heb ben hiermee 249.677 mensen bereikt.

974.910

‘Hey sterrenchef!’

Petitie chipen registratieplicht katten

57.156

1 miljoen

JAARVERSLAG 2020

vertoningen vloeiden voort uit de inzet van online banners in het umfeld ‘koken en eten’.

Met de boodschap: ‘Hey sterrenchef! Ga deze kerst voor vlees met sterren. Van bijvoorbeeld kippen die wel gewoon daglicht zien’ waren we met het Beter Leven keurmerk hoorbaar op landelijke radio. In de aanloop naar Kerst (14 t/m 26 december) werd 63% (3.005.000 personen) in de leeftijd 35-55 jaar bereikt met de radiospots, met een gemiddelde contactfrequentie van 9,4. Met de aanvullende inzet van 832 digitale abri’s in winkelcentra met supermark ten zijn landelijk 800.000 unieke passanten bereikt. De inzet van online banners in het umfeld ‘koken en eten’ zorgde voor in totaal 974.910 vertoningen.

JAARVERSLAG 2020

Onze websites in 2020 Alle sites van de Dierenbescherming bij elkaar opgeteld, inclusief campagnepagina’s en Beter Leven keurmerk, hadden 5,2 miljoen bezoekers in 2020. Een stijging van 30% ten opzichte van het jaar ervoor. ook op het gebied van SEO scoren we uitstekend.

Volgers op social media Facebook

169.659 +2,2%

Instagram

38.613 +27,5%

5.200.000 alle sites bij elkaar

+30%

3.200.000 dierenbescherming.nl

+14%

Twitter

32.233 +3,6%

8.601 +42,2%

2.500.000

245.000

ikzoekbaas.nl

mijndieriszoek.nl

+56%

+19%

Magazine DIER In 2020 is een loyaliteitsonderzoek gehouden waarbij sinds vier jaar ook het magazine DIER wordt meegenomen. Op alle key performance indicators presteert de uitgave beter dan de benchmark. DIER had een gemiddelde oplage van 125.000 exemplaren. Het kwartaalblad beleefde in 2020 zijn 100ste jaargang.

bekendheid

gebruik

leesfequentie

94% 88% 85%

benchmark: 81%

benchmark: 71%

benchmark: 79%

waardering

8,3

benchmark: 7,7

JAARVERSLAG 2020

Scholen voorlichting Vanwege de coronamaatregelen en tijdelijke sluiting van scholen konden we zeer beperkt gastlessen geven.

Gastlessen in 2020

217.073

Abonnees Dierenm@il

+5,5%

Eind 2020 werd de tab ‘ex-proefdieren’ toegevoegd aan onze zoeksite Ik Zoek Baas. Op deze plek staan alle honden, ratten, muizen en katten die als proefdier werden gebruikt en nu klaar zijn om te ervaren hoe het is om in vrijheid te leven.

JAARVERSLAG 2020

€

€ €

Verbreding fondsenwerving

Verbreding fondsenwerving Inhoud programma De Dierenbescherming streeft ernaar om voldoende inkomsten te genereren uit onze achterban om op die manier het welzijn van dieren, in de breedste zin van het woord, in Nederland te kunnen verbeteren.

Stip op de horizon

We gebruiken moderne technieken om zoveel mogelijk mensen aan ons te binden en om (nieuwe) leden en donateurs aan te trekken. We breiden onze achterban uit door meer en andere doelgroepen gerichter aan te spreken en creëren een 360 graden klantbeeld van onze huidige achterban. Hiermee verhogen we de waarde (zowel financieel als qua data) van onze achterban.

Droom

We verbreden onze doelgroep en verleiden iedereen in Nederland om op zijn of haar eigen manier bij te dragen aan een beter dierenwelzijn.

€ 904.814

Ondanks de coronacrisis gingen duizenden collectanten langs de deuren om op anderhalve meter te collecteren voor de Dierenbescherming, waarbij een geweldig bedrag van € 904.814 werd opgehaald, € 82.495 meer dan in 2019.

JAARVERSLAG 2020

957

JAARVERSLAG 2020

€ 110.000 brachten de crowdfundingsacties gezamelijk op in 2020.

€ 14.000

Er werden 957 nieuwe digitale collectebussen aangemaakt waarin vervolgens door vele vrienden, familie en collega’s online werd gedoneerd.

werd opgehaald voor David en Goliath. Het was de succesvolste actie van het jaar.

1.352

wijkhoofden bestelden dit jaar materialen om de collecte in hun wijk te organiseren.

€ 18,05 was het gemiddelde donatiebedrag.

crowdfundingacties werden opgestart in 2020.

JAARVERSLAG 2020

Ontwikkelingen en successen

BEREIKT IN 2020

Loyaliteit opnieuw gestegen Eind december deden we voor de zesde keer onderzoek naar de loyaliteit onder leden en donateurs. Dit keer niet alleen online, maar ook met een papieren vragenlijst onder de groep leden/donateurs waarvan we een emailadres hebben. De loyaliteitsscore bleek met 91 in 2020 opnieuw gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar (in 2019: 89), wat duidelijk aan geeft dat we een gezonde, trouwe achterban hebben en de juiste mensen aan ons binden. Ter vergelijking: binnen de benchmark ligt de Charity Support Score (CSS) op 68 (enigszins gestegen t.o.v. 2019, toen was de benchmark CSS 63).

Ledenwerving en ledenbehoud Mede dankzij de trouwe steun van onze leden kunnen we ons belangrijke werk voor dieren blijven doen. Het opbouwen en behouden van duurzame relaties stond ook in 2020 centraal. In 2020 werden er 5.841 nieuwe leden geworven. De werving lag enkele maanden stil vanwege de implementatie van ons nieuwe CRM systeem Fenix. Hierna is deze opnieuw opgestart. In 2020 telde de Dierenbescherming gemiddeld 112.250 leden. In 2020 continueerden we met het Project Fenix en hebben we begin van het jaar ons relatiesysteem (CRM) vervangen. In 2020 is het oude systeem uitgefaseerd en gemi greerd naar een nieuw CRM, waarmee we een belangrijke randvoorwaarde hebben ingevuld voor een modern relatiebeheer.

Doneren via Tikkie

Crowdfunding

Meer en meer mensen gebruiken hun smart phone voor het lezen en schrijven van e-mails, monitoren van social media en regelen van bank zaken. Zo ontstaat er steeds meer behoefte aan doneren met enkele drukken op een knop. We hebben in 2020 op deze behoefte ingespeeld door online giftenwervende campagnes te organiseren waarbij gedoneerd kon worden via Tikkie. Door aan te sluiten op een actualiteit zoals dierendag of kerst hebben we een aantal zeer succesvolle campagnes georganiseerd. De donateurs hebben we vervolgens gebeld met de vraag of ze lid willen worden en ook deze campagnes waren succesvol.

We hebben in 2020 87 projecten voor de dierenopvangcentra en -ambulances kunnen crowdfunden met een totaalbedrag van ruim € 110.000. Het meest succesvol waren acties voor projecten met een actuele en urgente geefvraag, zoals de crowdfunding voor de verwaarloosde honden David en Goliath, die ruim € 14.000 opleverde voor Dierentehuis Kennemerland. In 2020 is het platform verder geüpgraded qua tekst, beeld, mogelijkheden en vormgeving. We blijven kijken naar hoe we kunnen optimaliseren en ook het onderdeel ‘Kom in actie’ in 2021 uit kunnen bouwen.

Upgrade acties Om de gemiddelde jaarwaarde van onze achter ban te verhogen hebben we in 2020 verschillen de upgrade acties uitgevoerd. Hierbij werden leden bijvoorbeeld gevraagd de contributiebij drage te verhogen. Daarnaast is een selecte groep leden en donateurs actief gevraagd om te steunen met een periodieke schenking. Deze acties zijn succesvol gebleken.

Succesvol fondsenwervingsjaar 2020 was een goed jaar, waarbij de financiële doelstelling werd gehaald. Dit is te danken aan inkomsten uit nalatenschappen en particuliere fondsenwerving (zowel giften als contributie), die boven begroting uitkwam. Verder konden we van de Nationale Postcode Loterij, net als voorgaan de jaren, een belangrijke bijdrage tegemoet zien.

Innovatieve ontwikkelingen collecte In 2020 hebben we sterk ingezet op innoveren de technologische ontwikkelingen die de opbrengst van de collecte konden stimuleren. Via social media was er veel aandacht voor het aanmaken van een digitale collectebus en doneren via QR-codes. Dit heeft geleid tot een groot aantal nieuwe digitale collectebussen en een opbrengst die bijna vijf keer zo groot is als de opbrengst van de digitale collectebussen en QR-codes in 2019. Ook kreeg iedere collectant voor het eerst een persoonlijke QR-code die met een grote sticker op de collectebus kon worden geplakt en goed op anderhalve meter aan de deur te scannen was. De collectant kreeg hier mee direct inzicht in de donaties die via deze QR-code werden gedaan en werd gemotiveerd om zoveel mogelijk geld in de bus te genereren. Al deze innovaties hebben er mede voor gezorgd dat de opbrengst van de jaarlijkse collecte is gestegen ten opzichte van 2019.

Duitse Herder David en Schapen does Goliath kwamen in slechte toestand het opvangcentrum binnen. David bleek een graten pakhuis en ook Goliath woog veel te weinig. Bij beide honden kwam daar nog een waslijst aan klachten bij. Om ze er weer bovenop te helpen, moesten ze een flink aan tal kostbare behandelingen onder gaan. Om die te kunnen betalen, werd een crowdfundactie gestart, die maar liefst € 14.439 opbracht. Helaas heeft David het, alle zorg en aandacht ten spijt, uiteindelijk niet gered. Met Goliath gaat het wel goed. Toen hij weer was opgeknapt, vonden we een heel fijn nieuw thuis voor hem.

JAARVERSLAG 2020

€ 50

Onze partners

BEREIKT IN 2020

investeert Greenchoice in zonnepanelen op de daken van de dierenopvangcentra in Nederland voor elke nieuwe klant die kiest voor het 100%DIERZAAM-pakket.

Om dieren in ons land een beter leven te geven, moet er veel gedaan en bereikt worden. Meer dan de Dierenbescherming in haar eentje kan bewerkstelligen. Daarom zoeken wij samenwerking met uiteenlopende partners om onze doelstellingen te realiseren.

Nationale Postcode Loterij De Nationale Postcode Loterij is sinds 1995 partner van de Dierenbescherming. Dankzij de deelnemers van de Postcode Loterij kunnen we dieren opvangen, dierenambulances inzetten en dierenleed bestrijden. Daarnaast ondersteunt de Postcode Loterij ons via haar eigen communica tiekanalen zoals televisieprogramma’s en sociale media. In 2020 hebben wij evenals voorgaande jaren een cheque ter waarde van € 1,8 miljoen in ontvangst mogen nemen. Daarnaast zijn we meerdere malen in de studio van het programma ‘Koffietijd’ aanwezig geweest om ons werk onder de aandacht te brengen.

Fondsen •S tichting Het Waardige Dier financierde voor bijna € 225.000 aan projecten. •S tichting Dinamo Fonds financierde drie projecten voor ruim € 7.500. •S tichting Edwin Bouw Fonds financierde een groot project bij Wildopvang Krommenie voor een bedrag van € 97.000. •E en op eigen verzoek anonieme stichting maakte tien projecten financieel mogelijk. •M aar liefst 38 projecten werden gefinancierd door verschillende vermogensfondsen.

Zakelijke markt Wij werken samen met uiteenlopende bedrijven om dieren een beter leven te geven. De Dieren bescherming ontvangt donaties van bedrijven en ook zichtbaarheid voor onze campagnes. Naast donaties die we in 2020 van verschillende bedrijven ontvingen, doneerde ook de Bissell Pet Foundation om bij te dragen aan kosten voor onze TNR werkzaamheden om de zwerfkatten populatie in ons land beheersbaar te maken. We bouwen graag aan duurzame relaties en zijn verheugd dat we in 2020 de samenwerking met een aantal sponsorpartners konden voortzetten, waaronder Yarrah, YourGiftcard, Pet QR, 7Digits, Booking.com en Vivara. Ook dit jaar voerden energieleverancier Green choice en de Dierenbescherming samen actie om de daken van de asielen zinvol te benutten. Greenchoice heeft hiervoor het energiepakket 100%DIERZAAM ontwikkeld, dat voorziet in de levering van 100% duurzame zonne-energie uit Nederland. Voor elke nieuwe klant doneerde Greenchoice een bedrag voor de aanschaf van zonnepanelen op de daken van onze asielen. Dankzij deze samenwerking liggen er inmiddels veertig zonnepanelen op het dak van Dieren opvangcentrum Vlaardingen, waar na één jaar al meer dan € 3.000 aan energie is opgewekt. Het bespaarde geld kan direct worden ingezet voor de verzorging van de asieldieren. Met behulp van deze samenwerking hopen we komend jaar een volgende locatie te mogen voorzien van zonnepanelen.

zonnepanelen liggen er inmiddels op het dak van Dierenopvangcentrum Vlaardingen.

€ 3.000 aan energie werd er na één jaar opgewekt.

JAARVERSLAG 2020

Krachtige organisatie

Krachtige organisatie Inhoud programma Onze medewerkers, betaald en onbetaald, werken met passie aan het realiseren van onze strategische koers. Iedere dag weer zetten zij zich met bevlogenheid en bezieling in om onze gemeenschappelijke droom ‘Samen naar een vanzelf sprekend diervriendelijk Nederland’ te vervullen. Daarom is het onze missie om ervoor te zorgen dat wij de juiste mensen op de juiste functies op het juiste moment kunnen plaatsen. Dat wij de talenten van onze medewerkers koesteren en ontwikkelen en dat wij medewerkers in hun kracht zetten. En dat onze mede werkers gezond, veilig én met veel plezier voor de Dierenbescherming werken.

Stip op de horizon

Wij geloven dat onze mensen écht het verschil maken. Om onze strategische doelen te realiseren, is daarom een krachtige organisatie nodig. Met medewerkers die wezenlijk gemotiveerd zijn om, met passie voor de dieren, te werken aan het verwezenlijken van onze ambities. De ontwikkeling van competenties en talenten van medewerkers ondersteunen wij door middel van passende trainingen, leer programma’s en begeleiding. De cultuur is ondernemend en samenwerkend om zo optimale resultaten te halen. We werken projectmatig en zijn daarin daad krachtig en handelen vlot. Daarbij zorgen wij ervoor dat onze medewerkers goed gefaciliteerd hun werk kunnen doen binnen een veilige, prettige en inspirerende werkomgeving. Daarnaast zijn wij verbindend: we staan open voor en gaan actief op zoek naar samenwerking met andere (dieren)welzijnsorganisaties. Om in te kunnen spelen op veranderingen zijn wij wendbaar, en we accepteren dan ook dat er soms lastige keuzes gemaakt moeten worden. Financieel zorgen we voor een gezonde bedrijfsvoering met een sluitende begroting: we hanteren een veilige reserve om continuïteit te kunnen borgen.

Droom

Mensen binnen de Dierenbescherming werken met plezier samen aan het realise ren van onze gedeelde droom. En dit doen wij niet alleen binnen de organisatie, maar juist samen met andere organisaties en mensen. Vanuit de overtuiging dat je samen verder komt: samen kunnen wij diervriendelijk vanzelfsprekend maken. Een organisatie waarin wij met trots stilstaan bij de resultaten die zijn bereikt en waarin met passie wordt gewerkt aan de nog te realiseren resultaten in de toekomst. Een financieel gezonde organisatie waarin iedereen zich erkend en gewaardeerd voelt en waarin diversiteit (in alle opzichten) verrijking biedt.

JAARVERSLAG 2020

24/7

Extra aandacht Psychosociale Arbeidsbelasting • 24/7 hulplijn voor medewerkers.

168

Sinds maart 2020 werken 168 medewerkers vanuit huis.

Thuiswerken tijdens corona • Voor de verschillende organisatieonderdelen werden coronaprotocollen en bijbehorende Q&A’s opgesteld om gezond en veilig werken te waarborgen en medewerkers te informeren. Deze zijn goed opgevolgd. • Medewerkers zijn ondersteund in het inrichten van een veilige en gezonde thuiswerkplek.

• Een checklist voor leidinggevenden hoe oog te hebben voor de vitaliteit van hun medewerkers en hierover in gesprek te blijven. • Alle medewerkers ontvingen een corona-attentie.

JAARVERSLAG 2020

Betaalde medewerkers Aantal medewerkers

Gemiddeld aantal dienstjaren

411

340,85 FTE (bezetting in fte) exclusief 15 externen

Onbetaalde medewerkers

Arbeidscontract

jaar en 9 maanden

3.916

excl. collectanten en wijkhoofden

108

2.123

Contract voor bepaalde tijd

vrijwilligers dierenopvangcentra

303

Contract voor onbepaalde tijd

22.981

Gemiddelde leeftijd

collectanten

vrijwilligers dierenambulance

jaar

342 vrouwen

69 mannen

18+82+I 82+18+I 83%

17%

In dienst

Uit dienst

Gemiddeld verzuim percentage

4,93%

Betrokken betaald en onbetaalde medewerkers door:

corona-updates aan alle medewerkers

Kattebelletjes; maandelijkse regionale vrijwilligersnieuwsbrief

talloze

Kwispelquizzen

blogs van de bestuurder

zoom-bingo’s en andere online teamactiviteiten

600

maandelijkse bezoekers op MijnDB (intranet)

#Dierenfrontberichten; blogs over hoe c ollega’s de coronatijd ervaren

brochure over de nieuwe strategische koers voor alle medewerkers (per post)

3.044 vrouwen

872 mannen

78%

22%

950

23+77+I 77+23+I

1.928 wijkhoofden

383

vrijwilligers Dierenbuddy

Online opleidingen/trainingen/workshops van DB Academy

leiderschaps programma

medewerkers

44x

nieuwe beoordelingssystematiek

235 62

medewerkers

leidinggevenden

Skillslabs

medewerkers

diergerichte trainingen

medewerkers

32x divers

126

medewerkers

JAARVERSLAG 2020

Organisatiestructuur

BEREIKT IN 2020 Vertaling strategische visie naar inrichting krachtige organisatie

Duurzame inzetbaarheid medewerkers; vitaliteit en tevredenheid

1. In 2019 en 2020 konden medewerkers van de Dieren bescherming input leveren voor een nieuwe strategische koers via een participatief traject. Dit heeft geleid tot de strategische koers ‘Samen naar een vanzelfsprekend dier vriendelijk Nederland’. In 2020 is deze strategische koers kenbaar gemaakt aan alle medewerkers en leden. De volgende activiteiten hebben hiervoor plaatsgevonden: - Januari: Ledenpanel consultatie. - Maart: Toetsing sessies met medewerkers. - Juni: Goedkeuring van de strategische koers door de Raad van Toezicht en de Ledenraad. - Juli: medewerkers ontvangen thuis de brochure Samen maken we diervriendelijk vanzelfsprekend, waarin de nieuwe strategische koers (bestaande uit strategie, branding en kernwaarden) wordt uitgelegd. - September: Live Q&A voor medewerkers naar aanleiding van de brochure. - December: Leden zijn geïnformeerd over de nieuwe strategische koers. 2. In de nieuwe strategische koers is een van de randvoor waarden de ‘krachtige organisatie’. Het managementteam (MT) heeft gekeken wat hiervoor nodig is: zij werkten in 9 sessies toe naar een nieuw organisatieontwerp. Ook hierbij is input gevraagd van medewerkers. In 2020 hebben hiervoor de volgende activiteiten plaatsgevonden: - December: via een online tool (de Online Ontwerp Dialoog) peilt het MT de mening van medewerkers met betrekking tot inrichtingsvraagstukken rondom de krachtige organisatie. - December: diverse spiegelsessies met medewerkers over de krachtige organisatie en het bijbehorende organisatie ontwerp fungeerden als reflectiemoment voor MT. 3. In 2020 is de toekomstschets vastgoed vormgegeven, uiter aard gekoppeld aan de strategische koers.

• De Risico Inventarisatie & Evaluatie is op alle locaties en voor alle ambulante functies uitgevoerd. • 158 medewerkers maakten gebruik van hun Duurzaam Inzetbaarheidsbudget. • De personeelsbezetting wijzigt mogelijk als gevolg van de inrichting van de krachtige organisatie.

Betrokken en competente betaalde en onbetaalde medewerkers • De Kwispel quizzen over de organisatiestandpunten zijn onderdeel geworden van het werving- en selectieproces. • 163 medewerkers oefenden met de nieuwe beoordelings systematiek middels planningsgesprekken. • In de plannings- en beoordelingscyclus is extra aandacht besteed aan het thema ‘lerende organisatie’. • 28 medewerkers kregen een ‘boven verwachting’ beoordeling. • Ten behoeve van de inrichting van de krachtige organisatie zal bekeken worden welke capaciteiten en competenties moeten worden ontwikkeld binnen de organisatie voor de realisatie van de strategische koers.

Samenwerkingsverbanden in 2020 Vaak bereik je meer als je de handen ineen slaat. Om onze doelen te bereiken trekt de Dierenbescherming regelmatig op met organisaties als: • Stichting AAP • Landelijk Informatie Centrum Gezelschapsdieren • Natuurmonumenten • 12 Landschappen • Zoogdiervereniging • Fauna4life • Vissenbescherming • Federatie Dierenambulances Nederland • Vogelbescherming • RAVON • Natuur en Milieu • Eyes on Animals • Stichting Natuurbeelden • Milieufederatie • Dibevo • Fairdog partners waaronder Dibevo, Dier&Recht, Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD), Stray Animal Foundation Platform, Universiteit Utrecht, Vereniging van Beroepsmatige Kennelhouders (VBK) en meer. We werken met de provincies en gemeenten aan dier vriendelijker alternatieven voor het doden van dieren t.b.v. schadebestrijding. Met RVO.nl (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) werken we samen om honden die in beslag of bewaring zijn genomen over te nemen en te herplaatsen nadat ze door justitie zijn vrijgegeven. En met koepelorganisatie Eurogroup for Animals is er een (formeel) samenwerkingsverband. In de regio’s wordt daarnaast veel samengewerkt met opvangen ambulanceorganisaties die geen onderdeel zijn van de Dierenbescherming, en met gemeentes. De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming trekt regel matig op met de politie en stemt af met de NVWA (Neder landse Voedsel- en Warenautoriteit) en RVO.nl. Verder nemen we deel aan breed samengestelde verbanden met overheid,

bedrijfsleven, NGO’s en kennisorganisaties. Bijzonder is een samenwerking met Deloitte, Vion, Eyes on Animals die in 2020 heeft geleid tot een module voor video content analyse in het slachthuis. Tevens gebruiken we kennis van hogescholen en universiteiten voor specifiek onderzoek, met name Universiteit Utrecht (Facul teit Diergeneeskunde) en Livestock Sciences van Wageningen University & Research, en nemen we regelmatig zitting in begeleidingscommissies van wetenschappelijke onderzoeken.

Klachtenregistratie • In 2020 zijn er 182 klachten binnengekomen over (onderdelen van) de Dierenbescherming. • 20,9% van de klachten is gegrond. • Er zijn 3 klachtencöordinatoren die de klachten afhandelen.

Communicatie medewerkers De Dierenbescherming zet diverse communicatiemiddelen in om medewerkers betrokken te houden, waaronder intranet, maandelijkse (regionale) nieuwsbrief ‘het Kattebelletje’, blog van de bestuurder, kennisspel ‘Kwispel’, dat stimuleert meer te leren over onze standpunten, doorgeefblog ‘#dierenfrontberichten’ en berichten van de bestuurder over de coronacrisis. Ook is er een nieuwsbrievenmodule, waar mee medewerkers eenvoudig een professionele nieuwsbrief in de stijl van de Dierenbescherming kunnen maken.

Gedragscodes We zijn verplicht een gedragscode te hebben, met een expliciete beschrijving van de normen en waar den van de organisatie en die ingaat op (seksueel) ongewenst gedrag. We hebben een gedragscode waarin de Dierenbescherming afspraken maakt met haar medewerkers rondom gewenst en ongewenst gedrag. Voor betaalde medewerkers is deze gedragscode onderdeel van het AVR1DB in het ‘Beleid ongewenst gedrag’, voor vrijwilligers maakt de gedragscode onderdeel uit van de ‘Voorwaarden en Voorzieningen voor vrijwilligers van de Dierenbescherming’.

Inzicht te verstrekken in de wijze waarop de Dieren bescherming integer gedrag bij medewerkers en ande ren die bij de organisatie betrokken zijn bevordert. Om ook op lange termijn aandacht te houden voor integriteit en om bewustwording en bewustzijn rond dit onderwerp in te bedden in de organisatie is het goed om er doorlopend aandacht

aan te besteden. Er is een aparte intranetpagina met het thema ‘integriteit’ en er wordt gewerkt aan ‘integriteit’ als terugke rend item op de a genda bij verschillende overlegvergaderingen.

Het hebben van een integriteitsbeleid en het geven van inzicht in de wijze waarop de verantwoordelijk heid voor het integriteitsbeleid is belegd. Leidinggevenden hebben een hele belangrijke rol in het fungeren als rolmodel als het op integriteit aankomt. Dat betekent niet alleen dat zij de integriteit kennen, erkennen en strikt naleven, maar ook dat zij anderen aanspreken op schendingen of niet integer gedrag. Daarnaast heeft de Dierenbescherming een externe vertrouwenspersoon onge wenst gedrag aangesteld. Indien nodig kan elke medewerker hiervan gebruik maken om in vertrouwen integriteits schendingen te bespreken. Tenslotte is vanuit HRM en juridische zaken een tweetal integriteitsfunctionarissen aangewezen, die intern het laatste v angnet verzorgen ten aanzien van integriteitsvraagstukken.

Het hebben van een meldpunt waar schendingen veilig en vertrouwelijk, op laagdrempelige wijze, door iedereen kunnen worden gemeld. De Dierenbescherming heeft een externe vertrouwens persoon ongewenst gedrag aangesteld. Indien nodig kan elke medewerker in vertrouwen integriteitsschendingen bespre ken. De vertrouwenspersoon is er in de eerste plaats om de werknemer emotioneel op te vangen, te begeleiden en te ondersteunen. De vertrouwenspersoon heeft daarbij uitslui tend een ondersteunende en informerende rol, houdt enkel rekening met het belang van de werknemer en doet niets zonder dat de werknemer dat wil. Daarnaast kunnen melders van integriteitschendingen, waaronder melders van inter persoonlijke schendingen, telefonisch en per mail contact opnemen met het klokkenluiderspunt van het Gimd; een extern punt waar een schending kan worden gemeld als er vertrouwen ontbreekt in het management of integriteits orgaan. Dit is ingeregeld door het Gimd.

Het inzicht geven in de wijze waarop wij borgen dat meldingen worden onderzocht en adequate maatregelen worden genomen. De Dierenbescherming heeft een drieledig meldprotocol, dit staat beschreven in het beleid ‘Ongewenst gedrag’ binnen de Dierenbescherming. In beginsel zien de drie lagen van het protocol er als volgt uit: 1. Het management; dit kan de eigen manager/leidinggeven de betreffen maar ook de volgende laag in lijn. Het melden bij het management kan nooit anoniem. 2. Het integriteitsorgaan; de Dierenbescherming heeft een tweetal integriteitsfunctionarissen aangesteld, waar

rechtstreeks kan worden gemeld, zodat de identiteit van de melder wordt beschermd. 3. Het klokkenluiderspunt; een extern punt waar een schending kan worden gemeld als er vertrouwen ontbreekt in het management of integriteitsorgaan, dit punt is belegd bij het Gimd als voorportaal voor externe meldingen. Het voorportaal van het meldsysteem is de vertrouwenspersoon. Deze biedt de medewerker een eerstelijns opvang en gaat in gesprek over de mogelijkheden tot eventuele v ervolgstappen.

De wijze waarop wij grensoverschrijdend gedrag trachten te voorkomen. De Dierenbescherming heeft een breed scala aan ‘integri teitsinstrumenten’ die ingezet kunnen worden voor de ver dere invulling en naleving van het integriteitsbeleid. Maar vooral door steeds met elkaar de dialoog aan te gaan, te begrijpen wat gewenst en ongewenst gedrag is en elkaar te helpen om dit bespreekbaar te maken en op te lossen. Daar bij mogen wij leren om het steeds beter te doen, maar wel binnen kaders. Gedrag waarbij bewust schade wordt toege bracht aan de organisatie of medewerkers (betaald of onbetaald) binnen de organisatie wordt niet getolereerd. Zo maken wij ons hard om de v eiligheid en het werkplezier van iedereen bij de Dierenbescherming te waarborgen.

Het aantal en de aard van meldingen van schendin gen en de afhandeling daarvan. In 2020 zijn er 0 meldingen van schendingen gedaan, wel is er bij 1 melding onderzocht of dit een schending betrof. Dit was een melding van financiële aard maar hierover is geoordeeld dat dit geen schending betrof.

Een reflectie op het eigen integriteitsbeleid. We werken er met ons integriteitsbeleid naartoe dat onze regelingen en voorzieningen voor alle medewerkers van de Dierenbescherming duidelijk zijn én worden nageleefd. Deze duidelijkheid moet op positieve wijze bij gaan dragen aan de zekerheid van onze mensen. Als goede doelen organisatie willen wij realiseren dat het handelen van alle medewerkers op alle niveaus in overeenstemming is met de maatschappe lijk geaccepteerde waarden en normen in het algemeen en de specifieke waarden en normen die verbonden zijn aan het werken binnen de goede doelen sector en de Dierenbescher ming. Aandachtspunt voor het integriteitsbeleid is dus, dat het een levend en doorleefd document wordt. Niet een nieuw stuk voor op de plank.

Gezonde bedrijfsvoering In 2020 wist de Dierenbescherming in uitdagende omstandigheden door COVID-19 een positief financieel resultaat te behalen, de begroting ging uit van een negatief resultaat De inkomsten, met name uit fondsenwerving, kwamen boven begroting uit, en de personele en materiële kosten b leven bin nen begroting. Met voortgangsrapportages wordt gedurende het jaar het management geïnformeerd over de financiële

JAARVERSLAG 2020

stand van zaken en het realiseren van de doelstellingen. De rapportage wordt ook besproken met de Raad van Toezicht. In 2020 werd het financieel beleid op onderdelen herzien. Dit beleid is gericht op: • Realiseren van een gezonde (financiële) bedrijfsvoering, waarbij op termijn (begrote) inkomsten en uitgaven van de Dierenbescherming met elkaar in evenwicht zijn. • Behoud van een solide financiële basis waarmee de Dieren bescherming in staat is financiële risico’s op te vangen. • Realiseren van de doelen in het nieuwe s trategische meer jarenbeleidsplan. Er is gekozen voor een risico-georiënteerde benadering voor het bepalen van normen ten aanzien van de reserves en liquiditeit. In 2021 zetten we een volgende stap naar een begroting in evenwicht. Tegelijkertijd wordt extra geld uitgetrokken voor het realiseren van enkele aansprekende projecten uit de nieuwe strategie. De Dierenbescherming beschikt over een solide financiële positie. Dat stelt ons in staat om financiële tegenvallers op te vangen. Daarnaast is er ruimte om de komende jaren op een verantwoorde manier een deel van de reserves in te zetten voor het realiseren van de doelstellingen uit het nieuwe stra tegische meerjarenbeleid. Met name de realisatie van enkele hoogwaardige regionale dierenbeschermingscentra (DBC) zullen een groot beslag leggen op de beschikbare middelen. De administratieve organisatie van de Dierenbescherming is vereenvoudigd door het fuseren van meerdere stichtingen en vormen van een fiscale eenheid. Steeds meer administratieve taken worden centraal uitgevoerd en voor alle stichtingen van de Dierenbescherming op dezelfde wijze uitgevoerd. Dat vergroot de kwaliteit en efficiency.

Nieuwbouw opvangcentrum De Hof van Ede In 2020 is hard gewerkt om te komen tot een definitief ontwerp voor nieuwbouw op de bestaande locatie van ons Dierentehuis De Hof van Ede. Daarbij zijn verschillende varianten uitgebreid beoordeeld en tegen elkaar afgewogen. Het definitief ontwerp gaat uit van (circulaire) nieuwbouw van een hoogwaardig hondencentrum met een minimale nachtopvang van katten. Circulair betekent dat bij de nieuw bouw zo veel mogelijk elementen van het bestaande gebouw worden hergebruikt. Zo zal een groot deel van de fundering kunnen worden ingezet voor de nieuwbouw en wordt de bui tengevel gemaakt van het hekwerk van de huidige honden verblijven en de vermalen stenen (puin) uit het huidige te slopen gebouw. In de buitengevel worden op diverse plekken vogelhuisjes, insectenhotels en beplanting aangebracht. Hier door zal er naar verloop van tijd een ‘levende muur’ om het gebouw heen ontstaan. Het gebouw krijgt verder zonnepane len en een sedumdak, waaronder zich een waterberging bevindt. Hierin wordt regenwater o pgevangen en bewaard voor het doorspoelen van de toiletten en als extra isolatielaag om het gebouw in de zomer zo koel mogelijk te houden.

JAARVERSLAG 2020

Programma van eisen Bij het ontwerp is gebruik gemaakt van het door de Dieren bescherming zelf ontwikkelde Programma van Eisen. De dierverblijven in het nieuwe gebouw worden dus volgens de laatste inzichten op het gebied van dierenwelzijn gereali seerd. Zo zullen ze worden voorzien van vloerverwarming en -koeling, zodat er altijd een optimaal klimaat is voor de dieren. Tevens is extra aandacht besteed aan de ventilatie van zowel de dierverblijven als de kantoren, kantine en overige binnenruimten om te voorkomen dat eventuele besmettelij ke dierziekten via de lucht kunnen worden overgedragen.

Centrale regie op vastgoed en facilitair beheer In 2020 is gestart met het realiseren van een sterkere centra le regie op het beheer van de D ierenbeschermingscentra en het facilitair management. Met een meerjarenprogramma laat de vastgoedmanager groot onderhoud uitvoeren op de locaties. Het doel is dat het onderhoud op orde is en de loca ties veilig zijn voor onze mensen om te werken en voor die ren om te verblijven. Extra aandacht was er in 2020 voor het uitvoeren van de aandachtspunten uit de risico inventarisatie en -evaluatie (RI&E).

één leverancier en de facilitair medewerker heeft centraal inzicht in het energieverbruik op de locaties. Voor 2021 staat de realisatie van een raamcontract voor afvalinzameling, kantoorartikelen en centrale inkoop van schoonmaakmidde len op de planning.

ICT ondersteunt de Dierenbescherming over de volle breedte Door de COVID-19 maatregelen werkt een groot deel van de medewerkers sinds maart 2020 vanuit huis. Dat wordt zo goed mogelijk ondersteund vanuit de ICT-afdeling door de medewerkers te helpen in het online vergaderen en het beschikbaar stellen van apparatuur voor de thuiswerkplek. In 2020 is na een jaar voorbereiding met succes een nieuw ‘customer relation management systeem’ ingevoerd. Dat stelt de organisatie in staat om goed inzicht te hebben in onze leden en donateurs en gericht nieuwe doelgroepen te interes seren en te binden aan de Dierenbescherming. Er is in 2020 bovendien veel aandacht besteed aan het voldoen aan de privacy wetgeving en informatiebeveiliging.

Ontwikkelingen op facilitair gebied Op facilitair gebied zijn in 2020 verschillende onderwerpen centraal georganiseerd. Er is een vaste leverancier geselec teerd voor de koffievoorziening op alle locaties. Beschermen de middelen, zoals mondkapjes en handschoenen, worden centraal ingekocht. De levering van e nergie is overgezet naar

DB Academy

De DB Academy biedt medewerkers (betaald en niet-betaald) een diversiteit aan opleidingen aan. Het aanbod varieert van vakinhoude lijke opleidingen, tot vaardigheidstrainingen en workshops. Daarnaast adviseert de DB Academy leidinggevenden en medewerkers over individuele opleidingsmogelijkheden. Ondanks de coronacrisis werden deze trainingen online door DB Academy aangeboden: Soort opleiding/ training/ workshop •Leiderschapsprogramma De nieuwe beoordelingssystematiek: • ‘Gesprek voorbereiden? Ik moet toch alleen luisteren’ • ‘Wat doe je dat goed!’ Skillslabs: • Feedback • Luisteren • Schakelen • Hondentraining module 1 • Hondentraining module 2 • Kattencampus • Konijn van kop tot staart • Multidisciplinair symposium kattengedrag • BHV • Introductiebijeenkomst nieuwe medewerkers • Excel; slim en snel • Excel, Outlook en Word; slim en snel • Notuleren; efficiënt en resultaatgericht • Lach- en mopperworkshop • Privé en werk in balans houden

Aantal keer 5

Aantal medewerkers 28

37 7

235 medewerkers 62 leidinggevenden

1 1 1 1 1 1 1 1 24 1 2 2 1 1 1

6 5 6 14 7 24 15 10 57 14 14 14 7 11 9

JAARVERSLAG 2020

50 jaar vrijwilliger

Wij zijn Dieren beschermers Een vanzelfsprekend diervriendelijk Nederland, dat is waar we als Dierenbescherming naar streven. Wie weten beter dan onze eigen vrijwilligers en medewerkers hoe we dat kunnen realiseren? Hun verhalen bewijzen dat werken aan dierenwelzijn leerzaam, betekenisvol en leuk is en dat zij daadwerkelijk een verschil maken voor dieren in ons land.

‘Ik heb het met liefde gedaan’ Eefje Algra (92) is vijftig jaar lid van de Dieren bescherming en heeft haar sporen als vrijwilliger meer dan verdiend.

“Voor mij is het altijd vanzelfsprekend geweest dat ik me inzette voor dieren. Toen de kinderen klein waren, ging ik als collectant met een groot vel papier langs de deuren. Ook heb ik jarenlang voor de dierenambulance gewerkt en haalde in mijn eigen auto

gewonde en verdwaalde dieren op. Verder hielp ik bij de padden trek, beschermde vogelnesten en wandelde met ezeltjes. Op mijn 86ste ging ik aan de slag als buuf, de voorloper van het project Dierenbuddy. Vorig jaar werd ik getroffen door een TIA, mijn actieve hulp aan dieren ligt nu stil, hoe erg is dat? Maar alle herinneringen zijn me zó dierbaar. Ik heb het met liefde gedaan.”

JAARVERSLAG 2020

Vrijwillige scholenvoorlichter & dierenambulancechauffeur

Assistent beheerder dierenopvang centrum

‘Bijna altijd een goed thuis’ ‘Kinderen respect voor dieren bijbrengen’ Mart Keesmekers is scholenvoorlichter en dierenambulancechauffeur.

“Als je kinderen bewustwording en respect voor dieren bijbrengt, dan gaan ze daar later naar handelen, dat weet ik zeker. Ik bezoek scholen met de voorlichtingsambulance en laat kinderen zien

hoe wij te werk gaan. Ook geef ik ze tips en voorlichting over de Dierenbescherming en goede zorg voor dieren. Mijn baan als dierenambulancechauffeur mag dan misschien avontuurlijker zijn, het werk als voorlichter geeft zoveel voldoening. De combina tie is geweldig.”

Anneloes van Ardenne is assistent beheerder in het asiel.

“De uitdaging om de opvang van dieren in goede banen te leiden is sinds de coronacrisis nog groter dan normaal en ons werk is absoluut veranderd. We staan met minder mensen op de werkvloer en adoptanten mogen alleen op afspraak langskomen. Dat maakt de plaatsing van dieren lastiger. Desondanks lukt het nog steeds bijna altijd om een goed thuis voor ze te vinden.”

100

‘Dieren zijn zo dankbaar’ Jos en zijn zus Meggie zijn hondenuitlaters voor het asiel.

“We helpen honden met gedragsproblemen om hun overmatige energie kwijt te raken en hun rust te hervinden waarna ze makke lijker plaatsbaar zijn. In principe werken we halve dagen, maar meestal trekken we pas aan het eind van de middag de deur achter ons dicht. We gaan net zo lang door tot alle honden twee keer buiten zijn geweest. Het is mooi werk, omdat dieren dankbaar zijn. Je bouwt een band met ze op, ziet ze groeien, dat blijft bijzonder.”

JAARVERSLAG 2020

101

Vrijwillige hondenuitlaters

Beter Leven kippen houder

‘Respect voor dier, mens en milieu’ David Janssen is kippenhouder in het Limburgse Veulen. Zijn vrije uitloophennen krijgen 3 sterren van het Beter Leven keurmerk.

“De kippen hebben een uitgestrekt buitenverblijf met bomen en planten en een overdekte uitloop met daglicht, veel groen en speeltjes. Het Deltaplan Veehouderij van de Dierenbescherming

strookt met onze visie, omdat het uitgaat van respect voor mens, dier en milieu. Het is nu vooral zaak dat iedereen meewerkt. Ik ken geen enkele boer die niet goed voor zijn dieren zorgt; iedereen wil iets extra’s doen. Maar dat kost wel geld. Daarom is het belangrijk dat er r uimte komt in regelgeving, en dat de retail zorgt dat de boer een eerlijke prijs krijgt.”

102

JAARVERSLAG 2020

Jonge dieren beschermer

Dierenarts opvangcentrum

‘Na een uur al een zak vol afval’ ‘Ik straal zo veel mogelijk rust uit’ Saskia van de Vorst werkt als dierenarts in het opvangcentrum.

“Voor dieren is het stressvol om onderzocht te worden. Omdat er in het asiel geen baasje is om ze gerust te stellen, probeer ik dat te doen. Tijdens de behandeling praat ik tegen ze en straal ik zoveel

103

mogelijk rust uit. Dat helpt vrijwel altijd. De band die je met dieren opbouwt, is speciaal. Soms komt er een ziek dier binnen dat wei nig kans op overleven heeft. Als het dan tegen alle verwachtingen in tóch opknapt, is dat de mooiste beloning die we kunnen krijgen.”

Morris Habraken ruimt zwerfafval op.

“Sommige mensen gooien hun afval niet in de vuilnisbak, maar op straat. Blikjes, lege verpakkingen, flessen en tassen. Dieren kun nen dat in hun buik krijgen en worden dan ziek. Of ze stikken in het plastic. Ik ruim de troep op, zodat de dieren er geen last meer van hebben. Met een grijpstok haal ik zoveel mogelijk van de straten, het strand en uit het park. Na een uurtje heb ik vaak al een zak vol.”

104

JAARVERSLAG 2020

Vrijwillige trainer Gehoorzame Huishondschool

Vrijwillig dier-sociaal medewerker

‘Hondentraining op maat’ Paul Driessen is trainer bij de Gehoorzame Huishond van de Dierenbescherming.

“Onze trainingsmethode is gericht op positief gedrag. Iedereen krijgt de ruimte om in zijn of haar tempo te groeien. We leren cur sisten om te signaleren wat hun dier nodig heeft en per hond-baas

105

combinatie kijken we welke oefenmethode werkt. Het zien groeien van de relatie tussen mens en dier is mooi. Om als vrijwilliger iets voor anderen te betekenen, voelt goed. Met name voor dieren uit het asiel, die er zelf ook niet voor hebben gekozen om in zo’n situa tie terecht te komen.”

‘Een wereld van verschil’ Vera Tempelaars is dier-sociaal medewerker. Zij helpt mensen om het leven van de dieren én henzelf weer ten goede te keren. “Ik ga het gesprek aan met mensen die

een hulpvraag hebben. Samen zoeken we naar een manier om het

welzijn van hun dieren te verbeteren. Ik merk dat er nog veel onwe tendheid is over de zorg die dieren nodig hebben. Met voorlichting kunnen we dus al een wereld van verschil maken.”

106

JAARVERSLAG 2020

Beheerder Egelopvang

107

Vrijwillige kittenopvang

‘Dankbaar, maar intensief’ ‘In alle rust aansterken’ Ferry van Jaarsveld is beheerder van de Egelopvang.

“Jaarlijks vangen we zo’n zeshonderd egeltjes op. Sommige zijn nog maar net geboren en moeten elke twee tot drie uur met de fles worden gevoed. Bij ons kunnen dieren die het in de natuur niet

meer redden in alle rust groeien en aansterken. Dat kan een paar weken duren, maar soms ook maanden. Om deze dieren dan aan het einde van het traject hun vrijheid terug te geven en in de natuur te zien dartelen is prachtig.”

Kathinka van Dijk vangt kittens op voor de Dierenbescherming. Ze bracht vierennegentig katjes groot. Drie opvangkatten adopteerde ze zelf.

“Het werk is dankbaar, maar intensief. Die hele kleintjes hebben elke twee uur een flesje melk nodig, ook ’s nachts. Die eerste peri ode kan je de deur bijna niet uit, maar na een paar weken wordt

het makkelijker. De dag dat de kittens klaar zijn om geplaatst te worden, komen de tranen meestal vanzelf. Maar als ik weet dat ze goed terechtkomen, kan ik het daarna vrij snel loslaten. Tijd om er lang bij stil te staan is er ook niet. Het volgende nestje is dan meestal alweer onderweg.”

108

JAARVERSLAG 2020

Hoofd dierverzorger Het Knaaghof

JAARVERSLAG 2020

109

Wethouder dierenwelzijn

‘Dierenwelzijn op de agenda’ Bert Wijbenga is locoburgemeester en wethouder in Rotterdam.

‘Verzwakte dieren knappen op’ Jill den Oude is hoofd dierenverzorger bij Het Knaaghof. Daar worden jaarlijks zo’n zevenhonderd konijnen en knaagdieren opgevangen.

“Het mooiste van dit werk is om te zien hoe verzwakte dieren opknappen, zich weer prettig gaan voelen en uiteindelijk een nieuw

thuis vinden. Zo vingen we een groep van twaalf konijntjes op. Ze waren op een stikhete dag in een doos afgedekt met een vuilniszak op een parkeerterrein neergezet. Uiteindelijk hebben we voor alle maal een nieuw plekje gevonden.”

“Dieren stemmen niet, maar in de Rotterdamse cultuur horen ze er helemaal bij. Ik ben er dan ook trots op dat het welzijn van dieren op de agenda staat en er initiatieven lopen waarmee we het leven van dieren in de stad verbeteren. Neem de chipacties, waarmee verdwaalde katten makkelijker worden thuisgebracht, onze aanpak van de zwerfkattenproblematiek, particuliere voorzieningen voor mensen die door omstandigheden niet meer zelf hun dier kunnen uitlaten en de duiventillen in de stad, waarmee we balans brengen in de populatie.”

110

JAARVERSLAG 2020

111

Bedrijfsvoering en governance Statuten De Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren is statutair gevestigd in Den Haag en ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder num mer 40407319. De Vereniging is opgericht op 25 augustus 1864. De statuten zijn voor het laatst gedeeltelijk gewijzigd op 5 november 2020. De Dierenbescherming heeft geen winstoogmerk. Ons doel is dieren te beschermen in de ruimste zin van het woord en hun belangen te behartigen. De Dierenbescherming kent drie belangrijke organen: • Bestuurder aan wie op grond van de wet bepaalde bevoegdheden zijn toegekend en die de dagelijkse leiding heeft over de algemene gang van zaken van de Dieren bescherming en de bedrijfsvoering. De Bestuurder wordt ondersteund door het managementteam (MT). • Ledenraad aan wie op grond van de wet bepaalde bevoegd heden zijn toegekend. • Raad van Toezicht aan wie op grond van de ANBI-status en CBF-Erkenning bepaalde bevoegdheden en verantwoorde lijkheden zijn toegekend. Deze bevoegdheden zijn in de statuten en reglementen vastgelegd en zijn in zekere mate overlappend, waardoor goede samenwerking tussen de organen van belang is.

Toezichtmodel Binnen de Dierenbescherming wordt voldaan aan het principe van scheiding van bestuur en toezicht. De Vereni ging kent een Ledenraad, Raad van Toezicht, Bestuur en Ondernemingsraad (OR).

Erkende instelling De Dierenbescherming is door het Centraal Bureau Fondsen werving (CBF) aangemerkt als erkende instelling. Daarnaast onderschrijft zij als lid van Goede Doelen Nederland de SBFCode Goed Bestuur en de daarin opgenomen kernwaarden, principes en normen. De organisatie moet: • een scheiding aanbrengen tussen besturen, uitvoeren en toezicht houden; • Beschikbare middelen zo efficiënt en effectief mogelijk besteden; • Rekening houden met de verschillende groepen die belang hebben bij haar werk.

De Vereniging kwalificeert zich als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI; nummer RSIN 002709399), waardoor schen kingen en nalatenschappen zijn vrijgesteld van erf- en schenkbelasting en een gever onder bepaalde voorwaarden belastingvoordeel heeft bij het doen van de schenkingen.

Consolidatiekring Naast de landelijke Vereniging bestaat de structuur van de Dierenbescherming uit ruim 35 verbonden en/of gelieerde instellingen. Dit zijn stichtingen waarin onder andere opvan gen, dierenambulanceactiviteiten en in een aantal gevallen vermogensbeheer zijn ondergebracht. De gelieerde organisa ties behoren tot de Consolidatiekring van de Dierenbescher ming; op grond van de statuten van deze organisaties is in meer of mindere mate sprake van zeggenschap van de Dierenbescherming. Voor nagenoeg alle stichtingen geldt dat de door de Dierenbescherming voorgeschreven model statuten en -reglementen zijn ingevoerd en dat de Nederland se Vereniging tot Bescherming van Dieren het bestuur vormt. Activiteiten van deze stichtingen worden uitgevoerd in over eenstemming met de doelstellingen, de visie en het beleid van de Dierenbescherming. Voor de gelieerde stichtingen zijn de modelstatuten per 1 juli 2017 opnieuw vastgesteld. Bij een enkele stichting geldt er een (schriftelijk) samenwerkingsverband met afwijkende statuten. De Consolidatiekring van de Dierenbescherming bestaat uit rechtspersonen die door middel van consolidatie organisato risch direct of indirect zijn verbonden met de organisatie en samen één economische eenheid vormen. De stichtingen die tot de Consolidatiekring van de Dierenbescherming behoren, zijn in de geconsolideerde jaarrekening weergegeven.

Leden De Dierenbescherming heeft gewone leden, gezinsleden, ereleden en leden van verdienste. Toelating van leden vindt plaats volgens de bepalingen zoals opgenomen in het huishoudelijk reglement.

Ledenraad De Ledenraad is zodanig samengesteld dat de leden ten opzichte van elkaar, het Bestuur, de Raad van Toezicht en welk deelbelang ook, onafhankelijk en kritisch kunnen opereren. De Ledenraad van de Dierenbescherming bestaat

112

uit 25 mensen, die een zittingstermijn van ten hoogste drie jaar heeft. De Ledenraad was in functie van 1 januari 2018 tot 31 december 2020. In de loop 2020 zijn er verkiezingen georganiseerd; de nieuwe Ledenraad is per 1 januari 2021 in functie.

Benoeming Door leden van de Dierenbescherming worden 24 leden gekozen. Alleen een meerderjarige natuurlijke persoon die in beginsel voldoet aan de profielschets kan tot lid worden gekozen. Leden van de Ledenraad mogen niet in enig dienst verband staan tot de Dierenbescherming of aan de Dieren bescherming gelieerde organisaties. Zij mogen ook geen commerciële banden hebben met de organisaties. Twaalf leden worden provinciaal geworven en twaalf l andelijk. Voor alle benoemingen geldt dat kandidaten dienen te voldoen aan de in de algemene profielschets beschreven expertise.

Samenstelling De 24 leden kiezen op basis van kwaliteiten beschreven in een algemene profielschets gezamenlijk een dagelijkse voor zitter die eveneens lid van de Ledenraad is. Als een vacature niet kan worden vervuld op de wijze als hiervoor beschreven, wordt het lidmaatschap door de eerstvolgende niet gekozen landelijke kandidaat met de meeste stemmen ingevuld en indien dat niet mogelijk is, neemt de Ledenraad maatregelen die nodig zijn om in vacatures te voorzien. Deze situatie heeft zich voorgedaan in 2020; de vacatures zijn toen met inacht neming van de benodigde formaliteiten ingevuld door verkozen provinciale kandidaten in volgorde van de meeste stemmen.

Vergaderingen Statutair worden er ieder verenigingsjaar ten minste twee vergaderingen gehouden, maar in de praktijk komt de Ledenraad vaker bijeen en staan buiten de reguliere vergaderpunten ook dierinhoudelijke thema’s centraal. In 2020 waren er vier audiovisuele vergaderingen en een dialoogsessie. Hierbij zijn Ledenraad, Raad van Toezicht en werkorganisatie vertegenwoordigd en is er gelegenheid om een inhoudelijke d ialoog te voeren met de organisatie over dierinhoudelijke onderwerpen aan de hand van de vast gestelde afwegingskaders. Op basis van deze sessie kan de Ledenraad input leveren voor bijvoorbeeld het jaarplan en andere dierinhoudelijke thema’s nader bespreken. De voorjaarsvergadering wordt gehouden vóór 1 juli en de najaarsvergadering na 1 juli, maar voor het einde van het kalenderjaar. In de voorjaarsvergadering komen onder meer aan de orde: • jaarverslag en jaarrekening inclusief de controleverklaring accountant; • voorzien in eventuele vacatures van Bestuur of Raad van Toezicht; • andere voorstellen van Bestuur, mits opgenomen in oproeping ter vergadering; • besluit tot verlenen van decharge van Bestuur over gevoerd beleid en Raad van Toezicht over gehouden toezicht.

JAARVERSLAG 2020

In de najaarsvergadering komen onder meer aan de orde: • j aarplan en begroting voor volgend verenigingsjaar, alsmede jaarplanning; •v oorzien in eventuele vacatures van Bestuur of Raad van Toezicht; • a ndere voorstellen van Bestuur, mits opgenomen in oproeping ter vergadering. De Ledenraad kent een voorzitterschap bestaande uit: • t echnisch voorzitter (ten tijde van de Ledenraadsvergade ring), zijnde de voorzitter van de Raad van Toezicht; •d agelijks voorzitter zijnde een lid van de Ledenraad dat daartoe door en uit de leden van de Ledenraad is gekozen.

Community Binnen de digitale omgeving van de Dierenbescherming is een eigen community ingericht waar leden van de Ledenraad relevante informatie en documenten kunnen vinden.

Bestuurssecretaris Er is een bestuurssecretaris die zich onder andere richt op good governance en het organiseren van verbinding tussen werkorganisatie van de Dierenbescherming, Raad van Toezicht en Ledenraad, alsmede adequaat communiceren met en ondersteunen van de Ledenraad in algemene zin. In 2019 zijn de eerste voorbereidingen getroffen voor een reguliere evaluatie van de samenwerking tussen Bestuur, Raad van Toezicht en Ledenraad die in 2020 heeft plaats gevonden onder begeleiding van een extern bureau. De Ledenraad kende in 2020 de volgende commissies: Een aantal commissies heeft een statutaire basis en een aantal is door de Ledenraad zelf ingesteld omdat dat nuttig of noodzakelijk werd geacht. • Commissie voorbereiding – heeft een statutaire basis en wordt gevormd door de (dagelijks) voorzitter van de Leden raad en twee door de Ledenraad aan te wijzen leden. Deze commissie stelt in overleg met de Bestuurder, voorzitter Raad van Toezicht – en bestuurssecretaris – de definitieve agenda voor de Ledenraadvergadering vast. • Commissie communicatie – is gericht op het betrekken bij en informeren van de leden over de werkzaamheden van de Ledenraad. • Commissie vrijwilligers – richt zich op vrijwilligers en de wijze waarop de Dierenbescherming hen optimaal in staat stelt werkzaamheden uit te voeren. In 2020 heeft de commissie geconstateerd dat de Dierenbescherming het vrijwilligersbeleid verder professionaliseert en de vrijwilligers goed faciliteert. Dit heeft ertoe geleid dat deze commissie bij besluit van de Ledenraad eind 2020 is opgeheven. A fgesproken is dat de plenaire Ledenraad over dit thema jaarlijks door de organisatie geïnformeerd zal worden. •C ommissie verbetering – richt zich op het optimaal laten functioneren van de Ledenraad, en hoe een actieve inzet van de leden gestimuleerd kan worden. In 2020 heeft de commissie zich gericht op mogelijke verbetervoorstellen in relatie tot de evaluatie van de onderlinge samenwerking.

JAARVERSLAG 2020

• Commissie Governance – richt zich vooral op de vorm van samenwerking tussen Bestuurder, Raad van Toezicht en Ledenraad binnen de complexe organisatie en de organisa tiestructuur zoals vastgelegd in statuten en reglementen. • Commissie jaarstukken – is vroegtijdig aangesloten op het proces van de jaarstukken en heeft extra gelegenheid tot het stellen van vragen. Zij doet een eerste beoordeling van de jaarstukken en geeft een advies aan de Ledenraad met betrekking tot de besluitvorming hierover. • Kiescommissie – heeft een statutaire basis en is belast met het organiseren van de verkiezingen van de Ledenraad. De commissie wordt actief op het moment dat de verkiezingen aan de orde zijn of er tussentijds in vacatures moet worden voorzien. De Ledenraad heeft in 2020 besloten tot benoe ming van Monique Visser, Jolanda Brus en Annemarie Smolders-Simonse tot lid van de kiescommissie met ingang van 1 april 2020. • Dialoog dag-commissie – wordt elke keer opnieuw gevormd ter voorbereiding op een jaarlijkse dialoogsessie. De com missie heeft ten doel het met de organisatie delen welke onderwerpen de Ledenraad belangrijk vindt. Dit wordt gedaan door met elkaar vijf onderwerpen – die de LR graag terugziet in het jaarplan voor het opvolgend jaar voor te bereiden en presenteren. Er worden korte p resentaties over de aangedragen onderwerpen voorbereid aan de hand van een afwegingskader en een bepaald f ormat op de Dialoogdag.

Dialoogdag Op 8 februari 2020 was er opnieuw een dialoogsessie tussen Ledenraad, Bestuur en een aantal leden van de Raad van Toezicht. Tijdens deze sessie kwamen onder meer de volgen de onderwerpen aan bod: meer aandacht voor dieren in de wei; duurzaam dierlijk voedsel produceren; meer aandacht voor ouderen e.a.; fokken van gezelschapsdieren; amfibieën: straat- en trottoirkolken en dieren in het wild. Deze thema’s worden in vervolg op de Dialoogdag ofwel verwerkt in het jaarplan voor het volgende jaar, of nader onderzocht, waaruit moet blijken dat het haalbaar en passend is om het betreffen de onderwerp in een volgend jaarplan te verwerken óf dat er een feitelijke onderbouwing volgt waaruit blijkt dat daar redelijkerwijs van moet worden afgezien. De onderwerpen die zijn aangedragen door de Ledenraad op de Dialoogdag in 2020 hebben allemaal op enige wijze een vervolg gekregen m.b.t. het beleidsplan 2020-2025 en/of jaarplan 2021.

Excursie Jaarlijks wordt er een excursie georganiseerd voor de Leden raad naar een samenwerkingspartner en opvanglocatie van de Dierenbescherming. Vanwege de coronacrisis is deze in 2020 helaas niet doorgegaan. We hopen op een herkansing in 2021. Voorwaarde is uiteraard dat dit veilig voor mens en dier kan plaatsvinden.

Geen bezoldiging Het lidmaatschap van de Ledenraad is onbezoldigd.

113

Accountant De Ledenraad benoemt, in beginsel op bindende voordracht van de Raad van Toezicht, de accountant.

De Ledenraad in 2020 Dit was het derde jaar van de zittingstermijn van de Ledenraad van de Dierenbescherming die in 2020 vijf keer bijeenkwam. Een keer fysiek in februari daarna in verband met de COVID situatie helaas enkel nog audiovisueel. Er waren, naast de Dialoogdag, vier reguliere Ledenraad vergaderingen waarbij onder meer de volgende onderwerpen werden besproken: • Corona en de impact op de organisatie • Nieuwe strategische koers en meerjarenbeleidsplan • Inzet Tweede Kamer 2021 over: Huisdieren; Inclusief natuurbeleid; de Dierenbescherming ‘Naar een veehouderij passend bij Nederland’ • Diertransporten • Veehouderij • Beter Leven keurmerk • Campagnes en fondsenwervende activiteiten Dierenbescherming • Bijzondere uitgave van Donald Duck & De Dierenbescherming • Dierendag vier ik thuis • In het wild levende dieren • TNR Zwerfkatten • Werken met honden en daarbij komende problematiek • Actualiteiten Dierenbescherming en Beter Leven keurmerk • Jaarplan en begroting 2021 • Verkiezingen Ledenraad 2021 t/m 2023 • Samenstelling en werkcommissies • Jaarverslag en jaarrekening 2019 • Dierenbescherming in de media • Deelname Faunabeheereenheden • Eurogroup for Animals en het belang van Lobby • Onverdoofd slachten • Reguliere evaluatie samenwerking Ledenraad, Raad van Toezicht en Bestuurder • Dierenbuddy • Positionering merken Dierenbescherming en de website

Raad van Toezicht Samenstelling De Dierenbescherming kent een Raad van Toezicht, bestaan de uit een door de Raad van Toezicht te bepalen aantal van tenminste vijf en ten hoogste zeven natuurlijke personen. Vanaf september is sprake van belet van één van de RvT leden. Er zijn voorzieningen getroffen zodat continuïteit en verantwoordelijkheden goed geborgd blijven. De Raad van Toezicht bestaat uit zes natuurlijke personen. In 2020 is besloten een zevende lid te werven vanwege het voor uitzicht dat belet van het hierboven benoemde lid langdurig zal zijn. Bij benoeming zal het aantal leden van de Raad van Toezicht worden vastgesteld op zeven.

114

JAARVERSLAG 2020

Benoeming

Bestuur

De benoeming van de leden geschiedt met inachtneming van een door de Raad van Toezicht, na overleg met het Bestuur, vast te stellen functieprofiel waarin de competenties en selectieprocedure zijn bepaald. De leden mogen niet in enig dienstverband staan tot de Dierenbescherming, of aan de Dierenbescherming gelieerde organisaties. De Raad van Toezicht benoemt uit zijn midden een voorzitter en een vicevoorzitter en kan eventuele taken onderling verdelen bij reglement. Aftredende leden kunnen ten hoogste eenmaal worden herbenoemd voor een periode van ten hoogste vijf jaar. Er gelden dan dezelfde regels als bij de initiële benoeming.

Met ingang van 22 mei 2018 heeft de Raad van Toezicht con form artikel 10.5 van de statuten van de NVBD en artikel 7.4 van de statuten van de LID mevrouw J.F. Admiraal tot statu tair Bestuurder benoemd. Mevrouw Admiraal was aldus het gehele jaar 2020 (vanaf dat moment tot heden) Bestuurder van de Dierenbescherming.

Taken De Raad van Toezicht houdt integraal toezicht op Bestuur, Consolidatiekring, beleid en algemene gang van zaken bin nen de Dierenbescherming en daarmee verbonden organisa ties. De Raad van Toezicht is belast met de taken die bij de statuten zijn toegekend. De Raad van Toezicht hanteert de Code Goed Bestuur bij het uitoefenen van toezichthoudende en ondersteunende taken bij voortduring als leidend principe.

Besluiten De volgende besluiten van het Bestuur zijn onder andere onderworpen aan de schriftelijke goedkeuring van de Raad van Toezicht en de Ledenraad: • vaststelling of wijziging van meerjarenbeleidsplan en meerjarenraming; • vaststelling of wijziging van begroting en jaarplan; • vaststelling of wijziging van jaarverslag jaarrekening; • aanvragen van faillissement of surseance van de Dierenbescherming; • vaststelling of wijziging van contributies van leden. Leden van de Raad van Toezicht handelen zonder last en ruggenspraak.

Vergaderingen De Raad van Toezicht vergadert ten minste vier maal per jaar. Doorgaans komt de Raad vaker bijeen, dit doet zij wanneer tussentijdse besluitvorming gewenst is. De voorzitter van de Raad van Toezicht neemt deel aan het regulier driehoeks overleg met het Bestuur en de voorzitter van de Ledenraad. Daarnaast functioneert de voorzitter van de Raad als tech nisch voorzitter van de Ledenraadsvergaderingen en neemt er daarnaast tenminste één ander lid deel aan de vergaderin gen van de Ledenraad. Alle leden van de Raad hebben deel genomen aan de evaluatie van de onderlinge samenwerking tussen Bestuur, Raad van Toezicht en Ledenraad die in 2020 onder leiding van een extern bureau heeft plaatsgevonden. Daarnaast heeft de Raad onderling een reguliere zelfevaluatie gedaan m.b.t. functioneren.

Geen bezoldiging Het lidmaatschap van de Raad van Toezicht is onbezoldigd. De leden van de Raad van Toezicht ontvangen ook geen onkostenvergoeding.

Taak Het Bestuur is belast met het besturen van de NVBD en algemene gang van zaken binnen de Dierenbescherming en daarmee verbonden organisaties. Het Bestuur bepaalt het strategisch beleid, stelt financiële richtlijnen vast, voert management, is eindverantwoordelijk voor de dagelijkse leiding en vertegenwoordigt de Dierenbescherming. Een nadere uitwerking van de taken van het Bestuur is onder andere opgenomen in het Bestuursreglement en het regle ment Governance Gelieerde Stichtingen. De NVBD vormt tevens het Bestuur van ruim dertig gelieerde stichtingen met modelstatuten voor gelieerde stichtingen. Deze zijn opgeno men in de Consolidatiekring van de Dierenbescherming. Daarnaast zijn er twee bijzondere aan de Dierenbescherming gelieerde stichtingen; de Landelijke Inspectiedienst Dieren bescherming (LID) en Stichting Beter Leven keurmerk (SBLk) en is er in 2020 nog één stichting die deel uitmaakt van de Consolidatiekring met een afzonderlijk bestuur.

Samenstelling Het aantal Bestuurders wordt vastgesteld door de Raad van Toezicht, na schriftelijke goedkeuring van de Ledenraad en is momenteel vastgesteld op één.

Benoeming De benoeming van een bestuurslid geschiedt met inachtne ming van een door de Raad van Toezicht, na advies van de Remuneratiecommissie, vast te stellen functieprofiel waarin de noodzakelijke competenties van een Bestuurder worden omschreven. Het functieprofiel is voor de leden openbaar. Het Bestuur wordt benoemd door de Raad van Toezicht na advies van de Remuneratiecommissie en goedkeuring van de Ledenraad. De Ondernemingsraad (OR) heeft adviesrecht. Een Bestuurder wordt benoemd voor onbepaalde tijd of voor een periode zoals overeengekomen in de arbeidsovereenkomst.

Aanvaarden nevenfuncties Een Bestuurder dient elke nevenfunctie te melden aan de Raad van Toezicht. Voor het aanvaarden of continueren van een betaalde of onbetaalde nevenfunctie die een zodanige werkbelasting met zich meebrengt dat het afbreuk kan doen aan het functioneren voor de Dierenbescherming of anders zins strijdig kan zijn met de belangen van (de Consolidatie kring van) de Dierenbescherming, behoeft een Bestuurder schriftelijke goedkeuring van de Raad van Toezicht.

Beloning De beloning en overige arbeidsvoorwaarden van het Bestuur worden vastgesteld door de Raad van Toezicht na advies van

JAARVERSLAG 2020

de Remuneratiecommissie. Hierbij wordt de puntentelling op basis van de beloningsregeling ‘Bestuurder goede doelen orga nisaties’ (Goede Doelen Nederland /CBF) in acht genomen.

Beoordeling Het Bestuur wordt jaarlijks beoordeeld door de Raad van Toezicht na advies van de Remuneratiecommissie volgens een door de Raad van Toezicht, na advies van de Remuneratiecommissie, opgesteld beoordelingskader.

Commissies Naast de commissies van de Ledenraad die hiervoor zijn genoemd, kent de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren de volgende statutaire commissies: • Auditcommissie – vast onderdeel van de Raad van Toezicht en onder verantwoordelijkheid van de Raad van Toezicht belast met het houden van toezicht op de financiële gang van zaken binnen de Dierenbescherming en haar Consolidatiekring in het algemeen. Tevens toetst de com missie de werking van de administratieve organisatie en interne controle en in het bijzonder de betalingsorganisatie. • Remuneratiecommissie — vaste commissie van de Raad van Toezicht, bestaande uit leden van de Raad van Toezicht en heeft als taak te adviseren en besluitvorming door de Raad van Toezicht voor te bereiden met name op het gebied van Governance en werkgeverschap van het Bestuur. • Commissie van Beroep — vaste commissie van de Leden raad. De leden worden benoemd door de Ledenraad op voordracht van de Bestuurder, bestaande uit onpartijdige en onafhankelijke leden. Voordrachten van de Bestuurder behoeven schriftelijke goedkeuring van de Raad van Toezicht. De commissie heeft o.a. als taak het behandelen van en besluiten over klachten en het adviseren over en bemiddelen in geschillen.

Commissie van Beroep Er zijn in 2020 bij de Commissie van Beroep geen klachten en/of geschillen gemeld. De Commissie is niet bijeengekomen als gevolg van de coronasituatie.

Centrale Ondernemingsraad De Dierenbescherming kent een Ondernemingsraad (OR). Deze heeft negen zetels, waarvan er momenteel vijf zijn gevuld, en wordt ondersteund door een a mbtelijk secretaris.

115

116

JAARVERSLAG 2020

117

Verantwoording Raad van Toezicht Raad van Toezicht (RvT) De Raad van Toezicht vervult de statutair vastgelegde taak van toezichthouder en hanteert hierbij de Code Goed Bestuur bij het uitoefenen van toezichthoudende en ondersteunende taken bij voortduring als leidend principe. De RvT volgt de Vereniging en geconsolideerde stichtingen kritisch. Daarnaast is voor sommige plannen en voorstellen van het Bestuur goedkeuring van de Raad van Toezicht nodig. Verder houdt de RvT toezicht op de algemene gang van zaken binnen de Dierenbescherming en het beleid van de Bestuurder van de NVBD en het Bestuur door de NVBD van de geconsolideerde stichtingen. De RvT staat het Bestuur met advies en kennis terzijde. Verder toetst de Raad behaalde resultaten aan het voorgenomen beleid en beleidsvoornemens op haalbaarheid en realiteitsgehalte. De reglementen van de Raad van Toezicht en commissies zijn op de website van de Dierenbescherming opgenomen. Voor de leden zijn profielen opgesteld, zodat de noodzakelijke expertises worden vertegenwoordigd in de Raad. Het gaat om de volgende vakgebieden/achtergronden: • dierinhoudelijke kennis • financiële expertise • juridische expertise • vastgoed expertise • commerciële en marketing expertise • kennis van organisatie-inrichting/-ontwikkeling De leden van de Raad van Toezicht ontvangen geen bezoldiging. Zij kunnen reis - en verblijfskosten declareren. De Bestuurder ontvangt een salaris dat valt binnen de richtlijnen van Goede Doelen Nederland (branchevereniging van goede doelen). Nadere toelichting op de beloning van de Bestuurder is te vinden in de Jaarrekening.

Samenstelling Raad van Toezicht De Raad van Toezicht bestond in de vermelde perioden in 2020 uit de volgende leden: • Mirjam Sijmons*, vanaf 29 september 2018, voorzitter Raad van Toezicht vanaf 1 januari 2019, tevens sinds 1 januari 2019 lid van de Remuneratiecommissie. • Maurits Kuipers*, vanaf 4 december 2017, vicevoorzitter Raad van Toezicht, lid Auditcommissie vanaf 1 januari 2018. • Marije Eleveld*, vanaf 4 december 2017, voorzitter Audit commissie vanaf 1 januari 2018. • Franck Meijboom*, vanaf 23 juni 2018. • Jolling de Pree*, vanaf 29 september 2018 lid Raad van Toe zicht, tevens sinds 1 januari 2020 lid van de Auditcommissie.

•K arin Broekhuizen*, vanaf 1 januari 2019 en sinds 18 september 2019 tevens lid en voorzitter van de Remuneratiecommissie.

Werkzaamheden Raad van Toezicht

Vergaderingen Er hebben in 2020 vier reguliere vergaderingen van de Raad van Toezicht plaatsgevonden en één formele besluitvorming buiten vergadering waaraan alle leden hebben deelgenomen. Aan de vergaderingen heeft 88% van de zittende leden deelgenomen. Verder was ook bij de Ledenraadvergaderingen de voorzitter en/of een ander lid van de Raad van Toezicht aanwezig. De belangrijkste onderwerpen die in 2020 in de RvT-vergade ringen één of meerdere keren aan de orde geweest zijn, betreffen: • Proces om te komen tot en goedkeuring van een nieuwe strategische koers met bijbehorend meerjarenbeleidsplan 2020 – 2025. In 2020 is de nieuwe strategische koers ‘Samen naar een vanzelfsprekend diervriendelijk Nederland’ vast gesteld. Dit is een intensief proces geweest waarbij zowel (vrijwillige) medewerkers van de Dierenbescherming als externen breed betrokken waren. • Jaarverslag en jaarrekening 2019 • Kwartaalrapportages 2020 • Procuratiereglement en volmachten • Liëren en ontliëren van stichtingen • Vastgoedvraagstukken en vastgoedstrategie • Goedkeuren van investeringen en besluiten over o.a. ICT, vastgoed, wagenpark, ambulances • Het CRM systeem – tool om relatiebestand te managen – was verouderd en aan vervanging toe, omdat het niet meer van uit de huidige leverancier kon worden ondersteund. Begin 2020 is het nieuwe CRM systeem volgens planning en binnen de begrote kosten naar tevredenheid in gebruik genomen. • Jaarplan en begroting 2021 • Financieel beleid en Beleggingen • HRM beleid • Governance vraagstukken • Benoemingen • Dierinhoudelijke onderwerpen • Vaststelling puntentelling (obv GDN/CBF) en vaststelling salaris Bestuurder

Auditcommissie (AC) De Auditcommissie adviseert de Raad van Toezicht over financiële vraagstukken, waaronder rapportages en effectivi teit van interne controles. Deze commissie bestaat uit twee

118

Raad van Toezicht-leden met financiële expertise en een achtergrond met betrekking tot vastgoed. In 2020 is deze commissie uitgebreid met een derde lid uit de RvT met juridische achtergrond. In 2020 is de Auditcommissie vier keer in vergadering bijeengekomen. De Bestuurder, Manager Financiën & Control en Bestuurssecretaris woonden deze vergaderingen bij. Periodiek wordt de externe accountant uitgenodigd. Voor verantwoording van de financiële gang van zaken binnen de Dierenbescherming steunen de Raad van Toezicht en de AC met name op de kwartaalrapportages (forecasts) van het Bestuur. Daarnaast keren jaarverslag en jaarrekening (vol gens richtlijn RJ 650 voor fondsenwervende instellingen) en jaarplan en begroting (van de NVBD en geconsolideerde stichtingen onder bestuur van de Dierenbescherming) terug op de agenda. De financiële meerjarenraming, passend bij de strategische koers, werd in 2020 met een positief advies naar de RvT doorgeleid. Tevens is aandacht besteed aan risicomanagement en een aantal benodigde investeringen en beslissingen ten aanzien van ICT, wagenpark, ambulances en vastgoed.

Remuneratiecommissie (RC) De Remuneratiecommissie adviseert de Raad van Toezicht over profielschetsen voor de selectie en voordracht van het Bestuur en leden van de Raad van Toezicht. Daarnaast adviseert zij over algemene arbeidsrechtelijke en arbeids voorwaardelijke zaken betreffende het Bestuur. Tevens behoren evaluatie en beoordeling van het functioneren van de Bestuurder tot het takenpakket. De Remuneratiecommissie is in 2020 meermaals bij elkaar gekomen. Fysiek voor het jaarverslag 2019 met de Bestuur der, en virtueel vanwege het stellen van een vacature en voorbereiden van een wervingsproces voor een nieuw lid, die tevens de functie van voorzitter van de RvT zou gaan vervullen. In 2021 heeft dit geresulteerd in de benoeming van mevrouw Chantal Vergouw. In de Remuneratiecommissie zijn o.a. de beloning van de Bestuurder conform het puntentellingsregeling van het Centraal Bureau Fondsenwerving en Goede Doelen Neder land en de reguliere evaluatie van het functioneren van de Bestuurder aan de orde gekomen. Er is daarbij gebruik gemaakt van de systematiek waarbij feedback wordt gegeven vanuit verschillende invalshoeken van de organisatie (360 graden feedback). De leden van de Renumeratiecommis sie hebben gesprekken gevoerd met leden van het manage mentteam om een 360 graden beoordeling van de Bestuurder te kunnen opstellen.

Belangenverstrengeling Er zijn in 2020 geen meldingen geweest van mogelijke belan genverstrengeling bij een Bestuurder, noch van transacties waarbij tegenstrijdige belangen van Bestuurders, toezicht houders en/of externe accountants speelden of spelen die van materiële betekenis zijn voor de Dierenbescherming en/of Bestuurders, toezichthouders en/of externe accountant.

JAARVERSLAG 2020

Evaluatie Governance driehoek Eind 2020 heeft een evaluatie van de Governance driehoek Ledenraad-Bestuurder-Raad van Toezicht plaatsgevonden onder externe begeleiding. Veel gaat goed en er zijn moge lijkheden om de driehoek nog beter te laten functioneren. Dit wordt stapsgewijs opgepakt. Om een goede samen werking te bevorderen tussen Raad van Toezicht, Ledenraad en Bestuur van de Dierenbescherming heeft er in 2020 regelmatig overleg plaatsgevonden tussen de voorzitters van de RvT, Ledenraad en Bestuurder. Mede door dit intensieve driehoeksoverleg is aan de zeggenschap en het toezicht, dat zowel bij de Raad van Toezicht als de Ledenraad is belegd, op goede wijze invulling gegeven.

Dank en waardering De Dialoogdag en (onderlinge) dialoogsessies in 2020 (ook in verband met de nieuwe strategische koers) zijn door alle aanwezigen als positief enthousiasmerend ervaren. In 2019 en 2020 is intensief aan de herijking van het meerjaren beleidsplan en de -strategie gewerkt met betrokkenheid van binnen en buiten de organisatie. De Dierenbescherming staat voor het beschermen van dieren in Nederland, in de ruimste zin van het woord. Wij erkennen hun waarde en behartigen hun belangen. Want ondanks al onze inspanningen in de ruim 155 jaar dat we bestaan, moeten wij dagelijks concluderen dat dierenleed nog lang de wereld niet uit is. Onze samenleving is op allerlei gebie den in beweging en het is meer dan ooit van belang om dierenwelzijn daarin de plek te geven die dieren verdienen. Daarnaast heeft de Dierenbescherming zich in de voorgaan de jaren ontwikkeld tot één landelijke organisatie waardoor er allerlei nieuwe mogelijkheden zijn ontstaan om ons doel te bereiken. Dit biedt kansen en mogelijkheden om nu een duurzame strategische koers vast te stellen die aansluit bij de ontwikkelingen in de maatschappij. Bijbehorende meer jarenbeleidsplan met -raming is medio 2020 vastgesteld. Wij kijken ernaar uit om hiermee verder aan het werk te gaan en ons er samen de komende jaren opnieuw krachtig voor in te zetten om onze lange termijndoelen te bereiken. De Raad van Toezicht constateert tot haar genoegen dat de organisatie in 2020 met grote toewijding heeft gewerkt aan de verbetering van dierenwelzijn in Nederland. De voorbeel den hiervan worden in dit document alom geïllustreerd. De RvT is de leden van de Ledenraad erkentelijk voor hun sterke mate van betrokkenheid en inzet. Daarnaast dankt de Raad de Bestuurder, het managementteam en alle medewerkers en vrijwilligers voor het mooie werk dat in 2020 verzet is om het welzijn van dieren in Nederland te dienen.

JAARVERSLAG 2020

119

Functie en nevenfuncties bestuurders en leden van de Raad van Toezicht van NVBD 2020 Co’tje Admiraal Bestuurder

Franck Meijboom Lid RvT

Nevenfuncties: • Lid Raad van Toezicht Rivas, Gorinchem

Hoofdfunctie: • Universitair Hoofddocent Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht/Hoofd van CenSAS

Mirjam Sijmons Vanaf 1 januari 2019 Voorzitter RvT

Nevenfuncties: • Lid Raad voor Dieraangelegenheden • Voorzitter Commissie Ethiek van de Koninklijke Maatschappij voor Diergeneeskunde • Vice-president van EurSafe • Voorzitter Wetenschappelijke Advies Commissie Ritueel Slachten • Lid Commissie Ethiek CRV • Coördinator Thematic Group Ethics LERU| 87

Hoofdfunctie: • Lid Raad van Bestuur EY Nevenfunctie: • Lid Raad van Commissarissen Kampert en Helm

Maurits Kuijpers Vicevoorzitter RvT, lid Auditcommissie Hoofdfunctie: • Eigenaar MC Capital (vastgoedadvies) Nevenfunctie: • Voorzitter MSRE Alumni Association, vereniging gelieerd aan de Amsterdam School of Real Estate

Marije Eleveld Lid RvT, voorzitter Auditcommissie Hoofdfunctie: • Directeur-bestuurder Woningcorporatie Bo-Ex Nevenfuncties: • Lid Raad van Commissarissen Wijkontwikkelings maatschappij Lombok • Lid Bestuur Stichting Woonwagens Utrecht • Voorzitter Stichting Utrechtse Woningcorporaties (STUW) • Lid Dagelijks en Algemeen Bestuur Regioplatform Woningcorporaties Utrecht (RWU) • Lid Algemeen Bestuur Stichting Woonruimteverdeling Utrecht (SWRU) • Lid toetsingscommissie woningbouwimpuls BZK • Lid Informatie en communicatie Orgaan (ICO) aardwarmte provincie Utrecht

Jolling de Pree Lid RvT Hoofdfunctie: • Advocaat/Partner bij De Brauw Blackstone Westbroek NV Nevenfuncties: • Lid van de Adviescommissie Mededinging van de Nederlandse Orde van Advocaten

Karin Broekhuizen Lid RvT Hoofdfunctie: • Eigenaar L&BCC Nevenfuncties: • Lid Raad van Commissarissen Veenendaalse Woningstichting • Lid Raad van Commissarissen Woningstichting Leusden

120

JAARVERSLAG 2020

121

Financiële visie, strategie en beleid

122

JAARVERSLAG 2020

Bestuursverslag Financiële resultaten Verantwoording doelbesteding (x € 1.000)

Baten

Lasten

Exploitatieresultaat

Fondsen Geworven eigen baten Baten uit contributies Baten uit nalatenschappen Baten uit giften Baten uit collecte Overige baten eigen fondsen Overige opbrengsten

Geworven baten (fondsen)

5.635

De fondsen hebben in 2020 in totaal €25.424.000 aan baten opgeleverd. Hiervan is 90% afkomstig uit eigen fondsen en 10% is aangedragen uit overige fondsen. De eigen fondsen zijn voor het grootste deel afkomstig van particulieren, waaronder nalatenschappen, contributies van leden, giften en de jaarlijkse collecte. Tegenover de opbrengsten van de eigen fondsen staan €3.618.000 aan wervingskosten, waardoor de eigen fondsen per saldo €19.380.000 opleveren. Overige f ondsen dragen in totaal €2.426.000 bij. Er worden geen kosten gemaakt voor het verwerven van de overige fondsen. Per saldo, na verreke ning van wervingskosten, kwam uit de fondsen in het verslagjaar €21.806.000 beschikbaar.

12.710 2.839 905 27 882

(Verbreding) Fondsenwerving

3.618

22.998

3.618

19.380

Geworven baten derden Baten loterij organisaties Baten uit subsidies overheden Externe vermogensfondsen

1.819 99 508

(Verbreding) Fondsenwerving

In 2020 realiseerde de Dierenbescherming €38.646.000 aan baten. De lasten waren €37.385.000. Het resultaat uit de operatio nele bedrijfsvoering is €1.261.000 positief. Daarnaast is er een positief saldo van financiële baten en lasten van €1.060.000 positief. Het totale financiële resultaat bedraagt €2.321.000 positief. Van de totale baten is €29.185.000 rechtstreeks aan de doelstellingen besteed. Na mutatie van de bestemmingsfondsen en -reserves is het resterende deel van het resultaat toege voegd aan de continuïteitsreserve.

2.426

0 25.424

2.426 3.618

21.806

Om de fondsen te werven zet de Dierenbescherming verschillende activiteiten in. Ongeveer de helft van onze giften is afkomstig van onze leden en donateurs. Daarom is het belangrijk om leden te blijven werven en een actief programma toe te passen om leden te behouden. Daarnaast organiseert de Dierenbescherming jaarlijks haar collecteweek rondom Dierendag. Verder wordt er geworven voor een partnerschap met bedrijven. Er worden evenementen georganiseerd en wordt er geïnvesteerd in relatiebeheer met vermogensfondsen en de Nationale Postcode Loterij (NPL). Tot slot zijn we actief in het werven van nalatenschappen door mensen te wijzen op de mogelijkheden om de Dierenbescherming als goed doel op te nemen in hun testament. Dit alles doet de Dierenbescherming zowel op landelijk als op regionaal niveau en via on- en offline kanalen.

Doelstellingen In 2020 heeft de Dierenbescherming een nieuwe strategische koers vastgesteld. Daarin beschrijven vier externe doelstellin gen, twee interne doelstellingen en twee randvoorwaarden wat de organisatie in de komende jaren wil bereiken. De lasten van organisatie worden voor zover mogelijk met een nieuwe kostenverdeelstaat toegerekend aan de vier externe doelstel lingen en twee interne doelstellingen. In 2020 is er in totaal € 29.185.000 besteed aan de doelstellingen. Hiervan is 64% besteed aan de doelstelling Dierenhulp (€18.586.000). Dit gaat vooral om de kosten van de opvang van dieren in de asielen en het vervoer van dieren met de dierenambulance. Hier stonden €8.881.000 aan opbrengsten tegenover vanuit de gemeen telijke bijdragen voor de opvang van (zwerf)dieren, de ontvangsten voor afstand en adoptie van dieren in de asielen en de opbrengsten van ambulanceritten. Per saldo draagt de Dierenbescherming uit andere middelen €9.706.000 bij aan de uitge voerde dierenhulp in 2020. De overige 36% van de bestedingen aan de doelstellingen is bestemd voor de doelstellingen dier vriendelijk leven, ondernemen, besturen en omgaan met de openbare ruimte. De doelstelling diervriendelijk ondernemen heeft eigen baten, namelijk de opbrengst van de Stichting Beter Leven keurmerk. De baten van diervriendelijk besturen bestaan uit de subsidie-opbrengsten van het ministerie van LNV voor de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID). De Dierenbescherming bekostigt uit andere middelen de overige bestedingen aan deze doelstellingen, in totaal €6.073.000. Per saldo, na verrekening van baten die verbonden zijn aan de uitvoering van onze doelstellingen, werd er in 2020 een bedrag van €15.778.000 besteed uit fondsen en reserves bijgedragen aan de vier doelstellingen.

Doelstellingen 1. Diervriendelijk leven

659

-659

2. Diervriendelijk ondernemen

2.026

1.854

171

3. Diervriendelijk besturen

2.316

3.637

-1.322

219

-219

8.881

18.586

-9.706

4.228

-4.228

4. Diervriendelijk omgaan met de openbare ruimte 5. Hoogwaardige Dierenhulp Baten als tegenprestatie .. .. Vergoeding gemeenten .. Opbrengst ambulance .. Opbrengst opvang/pension

6.426 275 2.180

Lasten 6. Impactvolle beïnvloeding

18.586

Ter ondersteuning van de activiteiten van de Dierenbescherming worden er kosten gemaakt voor beheer en administratie. Dat valt onder de randvoorwaarde krachtige organisatie. Omdat de Dierenbescherming naast fondsenwerving ook een brede, uitvoerende taak heeft is er behoefte aan professionele ondersteuning op het gebied van HRM, vastgoed en facilitaire zaken, ICT en financiën.

en voorlichting

Kosten beheer en administratie

13.222

29.185

-15.963

4.582

-4.582

1.245

185

1.060

39.891

37.570

2.321

(krachtige organisatie) Financiële baten en lasten Totaal

123

124

JAARVERSLAG 2020

Vergelijking met begroting 2020 en realisatie 2019

JAARVERSLAG 2020

125

de Landelijke Inspectiedienst. De Stichting Beter Leven keurmerk (dat valt onder de doelstelling diervriendelijk ondernemen) heeft minder kosten gemaakt dan begroot. De kosten van beheer en administratie zijn binnen de begroting gebleven.

In onderstaande tabel worden de baten en lasten vergeleken met de begroting voor 2020 en de r ealisatie in 2019. Een verschil met een positief teken betekent hogere baten of lagere kosten in vergelijking met de begroting of vorig jaar; een negatief bedrag duidt op lagere baten of hogere kosten.

Tot slot was er een positief saldo van financiële baten en lasten van ruim €1 miljoen. De beleggingen vinden plaats conform het treasury-reglement van de Dierenbescherming. De portefeuille van de Dierenbescherming is ondergebracht bij de Rabobank waarbij afspraken zijn gemaakt over de verdeling tussen aandelen en obligaties en de fondsen die expliciet zijn uitgesloten, zoals beleggingen in producten die gerelateerd zijn aan bont of bedrijven die hun producten op dieren testen.

Toelichting verschil resultaat 2020 met resultaat 2019 Realisatie 2020

Begroot 2020

Verschil Realisatie begroting 2019 2020

22.116

20.089

2.027

418

186

232

Bijdrage van Loterijorganisaties

1.819

Baten van Subsidies van Overheden

2.415

1.717

697

1.781

634

508

270

238

316

192

(x € 1.000)

Verschil realisatie 2019

BATEN Baten van Particulieren Baten van Bedrijven

Baten van andere organisaties zonder winststreven Baten als tegenprestatie voor levering

11.003

11.187 -184

22.441 -325 202

216

2.054 -235

13.310 -2.307

van producten/diensten Overige Baten SOM VAN DE BATEN

366

165

202

640 -273

38.646

35.434

3.212

40.743 -2.097

Ten opzichte van vorig jaar is het financieel resultaat €126.000 hoger. De daling van de baten als tegenprestatie en de beste ding aan de hoogwaardige dierenhulp houdt vooral verband met de ontliëring van DOC Breda, Leerdam en Gorinchem. De opbrengsten en kosten van deze asielen zitten wel in de realisatie van 2019 maar zijn niet meer opgenomen in de cijfers over 2020. De subsidies van overheden zijn toegenomen door de extra subsidie voor het ministerie van LNV voor de Lande lijke Inspectiedienst. Hierdoor zijn ook de kosten voor diervriendelijk besturen toegenomen. Over het boekjaar 2020 zijn de volgende kengetallen van toepassing:

Kengetallen 2020 Werkelijk 2020

Begroot 2020

Werkelijk 2019

LASTEN

% kosten beheer en administratie ten opzichte van totale lasten

12,3%

13,0%

12,1%

Besteed aan doelstellingen

% besteed aan de doelstellingen ten opzichte van de totale baten

75,5%

80,9%

78,6%

Diervriendelijk leven

659

642 -17

Diervriendelijk ondernemen

1.854

2.203

Diervriendelijk besturen

3.637

2.879 -759

Diervriendelijk omgaan met de openbare ruimte Hoogwaardige Dierenhulp Impactvolle beïnvloeding en voorlichting (Verbreding) Fondsenwerving Kosten beheer en administratie (krachtige organisatie) SOM VAN DE LASTEN

348

664

% besteed aan de doelstellingen ten opzichte van de totale lasten

78,1%

77,3%

79,9%

1.973

118

% wervingskosten t.o.v. baten eigen fondsenwerving

15,7%

16,9%

15,1%

3.209 -429

219

206 -13

220

18.586

18.452 -135

21.448

2.861

4.495

267

29.185

28.667 -518

32.008

2.823

3.618

3.592 -26

4.228

4.582 37.385

4.286

4.804

3.204 -413

222

4.867

285

37.063 -322

40.080

2.695

Saldo financiële baten en lasten

1.060

354

706

SALDO VAN BATEN EN LASTEN

2.321 -1.275

3.596

1.532 -472 2.195

126

Toelichting verschil met begroting en realisatie vorig jaar De exploitatie 2020 sluit af met een positief financieel resultaat van €2.321.000. Er was een negatief financieel resultaat van €1.275.000 begroot. Het verschil met de begroting is €3.596.000 positief. Hieronder worden de belangrijkste verschillen met de begroting toegelicht. Aan de batenkant liggen de gerealiseerde baten €3,2 miljoen hoger dan begroot. Dat zit vooral in baten van particulieren. De inkomsten uit nalatenschappen, giften en contributies zijn €2,0 miljoen hoger dan begroot. De opbrengst uit collecten is uitge komen op €905.000 dat hoger is dan vorig jaar en ook hoger dan de begroting. Er zijn meer inkomsten gerealiseerd bij vermo gensfondsen als stichting Waardig Dier en de anonieme stichting. Ook was er een grote eenmalige zakelijke gift van €210.000 doordat twee (niet-gelieerde) stichtingen in het oosten van het land zijn ontbonden en het batig saldo aan de Dierenbescher ming hebben geschonken. In 2020 heeft de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming extra subsidie ontvangen van het ministerie van LNV voor een uitbreiding van de formatie. De baten met tegenprestaties zijn lager uitkomen dan begroot. Dit komt hoofdzakelijk doordat de pensions vrijwel leeg waren in de vakantieperiode door COVID-19. De overige opbrengsten liggen €202.000 hoger dan begroot doordat de Dierenbescherming het voormalig asiel in Alkmaar heeft verkocht. Aan de lastenkant is te zien dat er per saldo meer is besteed aan de vier externe en twee interne doelstellingen van de Dierenbescherming. Er is vooral meer besteed aan de doelstelling diervriendelijke besturen. Dat volgt uit de uitbreiding van

De kosten van beheer en administratie liggen ongeveer op het niveau van vorig jaar. Hieronder vallen de kosten voor de onder steuning op het gebied van HRM, financiën, vastgoed, ICT en de juridische staf ten behoeve van de vele dierenopvangcentra en dierenambulanceposten in het land. Door het hogere positieve resultaat en de ontliëringen van drie asielen is er in 2020 minder besteed aan de doelstellingen dan vorig jaar.

126

JAARVERSLAG 2020

Toelichting op de financiële positie In onderstaande tabel worden de baten en lasten vergeleken met de begroting voor 2020 en de r ealisatie in 2019. Een verschil met een positief teken betekent hogere baten of lagere kosten in vergelijking met de begroting of vorig jaar; een negatief bedrag duidt op lagere baten of hogere kosten.

Balans Dierenbescherming

Na resultaatbestemming

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019 Mutatie

ACTIVA Vaste activa

24.274

25.316 -1.042

Beleggingen

22.433

16.351

6.082

Vorderingen en overige activa

6.535

9.147 -2.612

Liquide middelen

19.863

21.239 -1.375

TOTAAL ACTIVA

73.106

72.053

1.053

Reserves en fondsen

64.915

62.594

2.321

- Continuïteitsreserve

25.263

24.638

625

- Bestemmingsreserves

33.751

32.279

1.472

5.678

223

PASSIVA

- Bestemmingsfondsen

5.902

Voorzieningen

243

Langlopende Schulden

2.008

2.143 -136

Kortlopende Schulden en overlopende passiva

5.940

7.040 -1.100

TOTAAL PASSIVA

73.106

275 -32

72.053

1.053

De vaste activa zijn per saldo afgenomen met €1,0 miljoen. De afschrijvingen en desinvesteringen waren groter dan de nieuwe investeringen. In 2020 is het laatste deel van de investeringen in het nieuwe CRM-pakket (Fenix) gedaan. Er zijn investeringen gedaan in het onderhoud en aanpassingen op de verschillende dierenopvanglocaties. In 2020 is een overeenkomst afgesloten met Dé Leasemaatschappij (DLM) voor het beheer van de dierenambulances en de overige voertuigen voor het vervoer van dieren. Alle voertuigen zijn in 2020 overgedragen aan DLM. De Dierenbescherming heeft vervolgens een leaseovereenkomst afgesloten met DLM. De overdracht van de voertuigen heeft geleid tot een desinvestering in vervoermiddelen. De verkoop van het voormalig asiel in A lkmaar heeft geleid tot desinvesteringen in vastgoed en inventaris. De beleggingen zijn toegenomen met ruim €6,1 miljoen door het rendement in 2020 en een extra inleg vanuit de liquide midde len. Om het effect van de negatieve rente op het banksaldo te beperken is begin 2020 een bedrag van €5 miljoen overgemaakt naar de beleggingsrekening. De vorderingen en overige activa zijn afgenomen doordat er minder vorderingen openstaan uit nalatenschappen en andere vor deringen zijn geïnd. In 2020 zijn de vorderingen van nalatenschappen uit voorgaande jaren afgewikkeld en is de nalatenschap op de bankrekening ontvangen. De liquide middelen zijn met €1,4 miljoen afgenomen. Het positieve exploitatieresultaat leidt tot een toename van de liquiditeit. Verder zijn de vorderingen afgenomen wat heeft geleid tot een toename van het banksaldo. Begin 2020 is een bedrag van €5 miljoen overgemaakt naar de beleggingsrekening.

Toelichting op de passiva Het positieve exploitatieresultaat leidt tot een toename van de reserves en fondsen van €2,3 miljoen. In totaal beschikt de Dieren bescherming over een vermogen van €65 miljoen. Hiervan heeft €39,7 miljoen een specifieke bestemming, vooral gerelateerd aan vastgoed. In de komende jaren zullen de reserves op een verantwoorde wijze worden gebruikt voor de realisatie van de toekomst van het vastgoed waarbij wordt toegewerkt naar hoogwaardige, regionale dierenopvangcentra. In 2020 heeft een stelselwijziging plaatsgevonden voor het groot onderhoud. Met ingang van 1 januari 2020 verwerkt de Dieren bescherming de kosten van groot onderhoud in de boekwaarde van het actief. Dat betekent dat de Dierenbescherming afstapt

van een voorziening groot onderhoud en voortaan het onderhoud als investering beschouwt dat wordt afgeschreven vanaf het moment van onderhoud voor de levensduur van het onderhoud. De voorzieningen op de balans bestaan daarom alleen uit de voorziening voor jubilea en enkele andere personeelsvoorzieningen. De langlopende schulden betreffen leningen die zijn opgenomen voor de bouw of verbouwing van enkele dieren opvangcentra. De overige kortlopende schulden betreffen voornamelijk de schulden aan leveranciers en de reservering voor verlof en vakantiegeld voor de medewerkers van de Dierenbescherming. De daling komt doordat er minder overlopende posten waren.

127

128

JAARVERSLAG 2020

129

Risicomanagement 2.

Organisatie

Onvoldoende of

• In samenwerking met andere partijen is binnen Ik Zoek

realiseren samen met de consument,

Baas de mogelijkheid gerealiseerd om kleine ex-proef

dierenwelzijn in overheids

producent, overheid en andere NGO’s

dieren bij het publiek onder de aandacht te brengen.

beleid (wetgeving en

De Dierenbescherming beheert met het risicomanagement op gestructureerde wijze de belangrijkste risico’s die de organi satie kunnen raken. Op deze manier is zij in staat om risico’s te signaleren en tijdig effectieve beheersmaatregelen te nemen om zo de continuïteit te waarborgen. In een vroeg stadium wordt nagedacht over de mogelijke risico’s, zodat we ervoor kunnen zorgen dat ze geen bedreiging worden en eventuele ernstige gevolgen worden beperkt. Het risicomanage ment vormt een onderdeel van de planning en control cyclus van de Dierenbescherming. In de P&C-cyclus wordt op een systematische manier inhoud gegeven aan het proces van richting geven (besturen, de planning in P&C) en het op koers houden (beheersen, de control in P&C) van de organisatie. Dat gebeurt onder andere door het maken van een jaarplan en begroting, het bespreken van de voortgangsrapportages met de Raad van Toezicht en het houden van voortgangsgesprek ken tussen de bestuurder en de managers. Daarin komen ook de voortgang van de inhoudelijke doelen aan de orde (behaalde successen en onderwerpen die bijsturing nodig hebben). In de plannen van de managers van de afdelingen op het servicecentrum en van de regiomanagers staan de maatregelen benoemd om de risico’s te beperken. Risico’s worden besproken tussen de Bestuurder en de Raad van Toezicht en komen aan de orde in het overleg van de Bestuurder met de regiomanagers en de managers op het servicecentrum. De coördinerende rol voor het risicomanagement ligt bij de Manager Financiën en Bedrijfsvoering en de Bestuurssecretaris. Zij adviseren de Bestuurder over de gevolgen van bepaalde besluiten of a ctuele risico’s die zich aandienen. De Bestuurder is eindverantwoordelijk.

• Maatschappelijke veranderingen

afnemende aandacht voor

handhaving) en in de samenleving

• Politieke beïnvloeding in Nederland en bij EU • Sterke communicatie- en beïnvloedings strategie Ontwikkeling ondernemers concepten t.b.v. zelfregulering • In het Beter Leven keurmerk worden naast dierenwelzijn als belangrijkste aandachtspunt, stapsgewijs natuur- en milieucriteria opgenomen

• In de werkgroep Diervizier brengt de Dierenbescher ming kennis en expertise in, die zal worden meegeno men in de ontwikkeling van een online learning community voor gemeenten. • Er was een succesvolle lobby voor uitbreiding capaciteit LID • Door onze lobby in Europa blijft het mogelijk om onverdoofd slachten te verbieden als een lidstaat daarvoor kiest. • De realisatie van EU-richtlijnen voor fok en transport van honden en katten is het resultaat van de Working Groups Cats & Dogs (waarin de DB participeert) • Mooie voorbeelden van geïntegreerde communicatie met de jachtcampagne en Deltaplan Veehouderij. • Happy Konijn als ondernemersconcept gedeeld met HBO onderwijs als voorbeeld. • Beter Leven keurmerk zuivel bevat criteria voor dierenwelzijn, natuur en milieu

Risicoanalyse en beheersing In deze risicoparagraaf meldt de Dierenbescherming de risico’s die in 2020 bijzondere aandacht hebben gekregen. In 2020 was het belangrijkste risico gelegen in de COVID-19 pandemie. De risico’s zijn geïnventariseerd vanuit vier perspectieven: 1. Dierenwelzijnsrisico’s: dat gaat om risico’s die zijn verbonden aan ontwikkelingen en gebeurtenissen in onder andere nationaal en internationaal overheidsbeleid en in de samenleving die een negatieve impact hebben op het dierenwelzijn. 2. Strategische risico’s: dit zijn risico’s die zijn verbonden aan trends en gebeurtenissen die de positie van de Dieren bescherming structureel kunnen bedreigen. 3. Financiële/administratieve risico’s: dit zijn risico’s die zijn verbonden aan het financieel en administratief management van de Dierenbescherming en risico’s op het gebied van het beheer van de financiële middelen. 4. Operationele risico’s: dit zijn de risico’s die direct zijn verbonden aan de uitvoering van de activiteiten binnen de Dierenbescherming, in het bijzonder in de dierenopvangcentra en dierenambulance.

Onvoldoende borging van

• Specialistische aandacht voor werken

het dierenwelzijn in onze

met het type honden in onze opvang

eigen dierenopvangcentra en diervervoer

implementeren voor monitoren en bevorderen dierenwelzijn • Kwaliteitskeurmerken voor asielen en dierenambulances • Aandacht voor dierenwelzijn vanuit het beheer van ons vastgoed

Toenemende concurrentie voor de Dierenbescherming

In onderstaande tabellen worden de geselecteerde risico’s beschreven die in 2020 bijzondere aandacht hebben gekregen. Per risico wordt de oorzaak benoemd, de genomen beheersmaatregelen en wat er in 2020 is bereikt.

• Tools en beleid ontwikkelen en/of

op gebied van dierenhulp en fondsenwerving (incl. werving nalatenschappen)

• Duidelijke positionering van de Dierenbescherming • Implementatie van een nieuw relatiebeheersysteem • Ontwikkeling van nieuwe instrumenten voor fondsenwerving • Scherpere doelgroepentargeting online

• Implementatie van dierenwelzijnsassessment Davalon • Handboek Dierenambulances ontwikkeld • Project “Bedrijfsvoering 2.0” voor verbetering van het dierenwelzijn, onder meer door te sturen op een kortere verblijfsduur • Toepassing van programma van eisen bij nieuwbouw en inrichting van onze toekomstige dierenopvangcentra • Succesvolle (her)keuringen van asielen en dierenambulances • Start van een positionerings-en brandingcampagne in 2020 • Succesvol gebruik van crowd funding. • Merkverhaal is geïmplementeerd • Duidelijke profilering via persvoorlichting • Met nieuwe acties (knuffelactie en kerstactie) extra inkomsten gerealiseerd • Nieuwe doelgroepen zijn aangeboord • In maart 2020 is het nieuwe relatiebeheersysteem in

Nr.

Oorzaak

Beheersmaatregel

Bereikt in 2020

gebruik genomen • Training van medewerkers in webcare is ontwikkeld en

COVID-19 pandemie

•C risis Beheers Team (CBT) ingesteld •C entrale ondersteuning voor wat betreft de continuïteit van organisatie •C OVID-19 protocollen opgesteld per bedrijfsonderdeel •H et organiseren van thuiswerken (waar mogelijk) •W erken in ploegendiensten om de uitval bij COVID-19 besmetting te reduceren • I nzet om medewerkers met kritische functies binnen de DB te kenmerken als vitaal beroep •S cenario’s om bij uitval continuïteit in kri tische processen te kunnen borgen

• Het werk in opvang en vervoer heeft op een veilige manier doorgang kunnen vinden • Er was een effectieve interne communicatie betreffende de COVID-19 maatregelen binnen de Dierenbescherming • Online vergaderen geïntroduceerd en extra ICT onder steuning voor thuiswerken • Medewerkers met kritische functies beschikten over een brief ten behoeve van grensovergang en kinderopvang • Er is geen uitval geweest van kritische processen • Ziekteverzuim niet beïnvloed door COVID-19 • COVID-19 protocollen zijn beschikbaar voor medewer kers van de Dierenbescherming en worden toegepast en gehandhaafd

gegeven • Fondsenwerving heeft met Tikkie succesvol nieuwe betalingsmethoden getest • Een social media strategie is ontwikkeld en is uitgerold

130

JAARVERSLAG 2020

131

Methodiek van risicobeoordeling 5.

Krimpende inkomstenbasis en stijgende uitgaven

•N ieuwe instrumenten inzetten bij fondsenwerving •R elatiebeheer met gemeenten •B etere contracten afsluiten met gemeen ten voor uitvoering wettelijke taak •M eer aandacht voor bedrijfsvoering in de asielen

• Opbrengsten uit fondsenwerving zijn door gerichte aan pak boven begroting uitgekomen • Door gerichte inzet op innovatie op het gebied van digitaal collecteren en persoonlijke QR-codes hogere collecte-opbrengst gerealiseerd • Vanwege COVID-19 zijn er minder collectanten langs de

Bij de beoordeling van de risico’s wordt gekeken naar de kans op het voordoen van een mogelijke gebeurtenis en de gevolgen voor de Dierenbescherming in de ruimste zin van het woord. De gevolgen kunnen onder andere bestaan uit reputatieschade voor de Dierenbescherming, een belemmering in het realiseren van de doelstellingen op het gebied van dierenwelzijn of een financieel verlies (minder inkomsten of extra kosten). De combinatie van kans en gevolg bepaalt of het risiconiveau als laag, medium of hoog wordt beoordeeld. De beoordeling is bepalend voor de beheersmaatregelen die worden genomen. De risico’s worden gevisualiseerd in onderstaande risicomatrix. Deze laat in één oogopslag zien waar de potentiële risico’s zitten. De nummers verwijzen naar de risico’s zoals in de tabellen in deze paragraaf zijn beschreven.

deur gegaan. Door het nemen van passende maatrege len is een mooi looppercentage (40% i.t.t. normaliter 50%) gerealiseerd en hogere (bus)opbrengst • Start werkgroep “Gemeentelijke contracten” om te

Risicomatrix

komen tot een verbeterd en uniform dienstenpakket voor gemeenten • Project “Bedrijfsvoering 2.0” voor verbetering van het dierenwelzijn, onder meer door te sturen op een kortere verblijfsduur, dat op termijn ook leidt tot lagere kosten 6.

Onveilige werksituaties voor onze medewerkers

•W erken aan vergroten van sociale en fysieke veiligheid voor onze medewerkers •T erugdringen ziekteverzuim •V erbeteren van technische veiligheid, instructies en kennis van medewerkers

Kans (%) (2)

Zeer groot Groot

(6)

Gematigd

(7) (3)

Klein

(5)

(8)

(4)

Redelijk groot

Groot

Zeer groot

• RI&E is gerealiseerd en belangrijkste punten worden projectmatig aangepakt. • Pilot in het opvangcentrum Spijkenisse voor alarmeringssystemen afgerond. • Duurzaam inzetbaarheidsbeleid gekozen als leidend thema voor beoordelingscyclus 2021.

(1)

Zeer klein

• Verzuim is ondanks COVID-19 laag. Het lage verzuim is mede bevorderd door strikte protocollen rond COVID-19

Zeer gering

Gering

• Aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting in aan Gevolg

bevelingen en tools voor leidinggevenden. • Medewerkers hebben een tegemoetkoming in de kosten voor thuiswerken ontvangen en een budget voor de aanschaf van middelen om gezond en veilig thuiswerken gerealiseerd. 7.

Afnemende binding van betaalde en onbetaalde medewerkers met de

•A andacht voor werving van vrijwilligers en betaalde krachten •U niformering van vrijwilligersbeleid

• Inzet op vergroting toepassing social media bij werving ambulancemedewerkers en aanbevelingen voor alterna tieve wijze van publicatie vacatures. • Opleidingsaanbod DB Academy vertaald naar een

organisatie

gedeeltelijk online aanbod. Naast noodzakelijke oplei dingen ook aandacht voor opleidingen gericht op bin ding en werkplezier. • In het nieuwe strategische meerjarenbeleid is expliciete aandacht voor onbetaalde medewerkers • Er is gestart met de vertaling van de strategie naar de

Risicobereidheid Het bestuur van de Dierenbescherming stelt de risicobereidheid vast. Voor een goede doelen organisatie is de impact van een probleem rondom reputatie altijd (zeer) groot. Imago en vertrouwen bij het publiek zijn immers essentieel voor de steun die wij ontvangen. De Dierenbescherming kan het zich niet veroorloven reputatieschade op te lopen. Dit zou zich direct kunnen vertalen in afnemende betrokkenheid van donateurs, vrijwilligers en stakeholders, met als gevolg minder inkomsten die beschikbaar komen voor het verbeteren van dierenwelzijn. Daarom is de risicobereidheid voor risico’s die de reputatie van de Dierenbescherming kunnen schaden laag. Tegelijkertijd zet de Dierenbescherming zich maximaal in voor een structureel beter welzijn voor dieren en is zij bereid weloverwogen risico’s te nemen om de doelstellingen te realiseren. Op het gebied van bedrijfsvoering en financiën is de Dierenbescherming juist r isicomijdend, omdat zij de continuïteit van de organisatie wil waarborgen. Om de financiële gevolgen van risico’s op te kunnen vangen, houdt de Dierenbescherming voldoende reserves aan.

inrichting van de organisatie 8.

Bedrijfsvoering is afhanke

•B eleid opgesteld op het gebied van

• Beveiligingsincidenten en datalekken worden

lijk van de continuïteit in

informatiebeveiliging en verwerken van

geregistreerd. Er wordt over gerapporteerd aan de

de beschikbaarheid van

persoonsgegevens

bestuurder en passende maatregelen genomen als

IT-systemen en kwetsbaar

•B edrijfscontinuïteitsplan opstellen

heden in de verwerking van

•B ewust maken van de organisatie in

persoonsgegevens

de risico’s van het werken met privacy gevoelige informatie •E r wordt jaarlijks een IT-audit uitgevoerd door de externe auditor

er zich een incident of datalek voordoet • De implementatie van het nieuwe CRM-systeem en de bijbehorende datamigratie zijn succesvol uitgevoerd.

Financieel beleid De Dierenbescherming staat voor een solide financieel beleid. In 2020 is het financieel beleid op onderdelen herzien. Het financiële beleid is gericht op (1) het realiseren van een gezonde (financiële) bedrijfsvoering, waarbij op termijn de (begrote) inkomsten en uitgaven van de D ierenbescherming met elkaar in evenwicht zijn, (2) het behoud van een solide financiële basis waarmee de Dierenbescherming in staat is financiële risico’s op te vangen en (3) het realiseren van de doelen in het nieuwe strategische meerjarenbeleidsplan.

• Verwerkingsregister wordt actueel gehouden • Er zijn bewustwordingscampagnes gehouden voor medewerkers over het veilig online werken

Er is gekozen voor een risico-georiënteerde benadering voor het bepalen van de reserves en de liquiditeit. Het gaat om de vraag welke (financiële) risico’s de Dierenbescherming loopt (het risicoprofiel) en of er voldoende buffers zijn om die risi co’s op te vangen (beschikbare weerstandscapaciteit). De Dierenbescherming is een goede doelen organisatie en is voor een groot deel afhankelijk van fondsen (giften, donaties en nalatenschappen). Daarnaast spelen de inkomsten uit gemeentelijke contracten voor de opvang en het vervoer van zwerfdieren een grote rol. De risico’s aan de inkomstenkant ontstaan bijvoor beeld doordat deze inkomsten voor een kortere of langere periode wegvallen. Te denken valt aan het inzakken van de inkomsten uit nalatenschappen, het aflopen van gemeentelijke contracten of een tegenvallende opbrengst van de jaarlijkse

132

JAARVERSLAG 2020

collecte. Door een risicoanalyse (kans, impact) kan bepaald worden wat de omvang is van het financiële risico en welke gewenste omvang van het weerstandsvermogen daarbij past. H etzelfde is toepasbaar op de omvang van de liquiditeit. Voor alle inkomstencategorieën is een (subjectieve) inschatting gemaakt van de kans op een bepaalde daling van die inkomsten in een bepaald jaar. De kansen lopen van 50% (redelijk waarschijnlijk) tot 5% (zeer kleine kans). Door de kansen te verme nigvuldigen met de verwachte daling van de inkomsten kunnen we de totale impact berekenen. In onderstaande tabel is het risicoprofiel van de Dierenbescherming weergegeven. In het risicoprofiel zijn de Stichting Beter Leven keurmerk en de entiteiten binnen de consolidatiekring met een eigen bestuur buiten beschouwing gelaten (Stichting De Ark). De besturen van deze stichtingen bepalen hun eigen financieel beleid.

Normering continuïteitsreserve

JAARVERSLAG 2020

133

Normering liquiditeitssaldo (x € 1.000)

Totale kosten op jaarbasis (ex. sBLK en entiteiten met eigen bestuur)

35.357

Af: afschrijvingen -1.691 Totale uitgaven

33.666

Gemiddelde uitgaven per maand

2.806

Aantal maanden zonder inkomsten kunnen overbruggen

Minimale liquiditeit (ex. sBLK en entiteiten met eigen bestuur)

16.833

Actuele liquiditeitssaldo per 31 december 2020 (ex. sBLK en entiteiten met eigen bestuur)

18.219

(x € 1.000) Opbrengsten Gewogen Impact

2020 risico Risicoprofiel van de baten (ex. sBLK en entiteiten met eigen bestuur) Nalatenschappen Contributies, giften particulieren en zakelijke markt

12.710 -25% -3.146 8.882 -25% -2.198

Gemeentelijke contracten

6.317 -17% -1.090

Nationale Postcodeloterij

1.800 -35% -630

Collecte

905 -31% -283

Subsidie LID

2.316 -17% -399

Overige baten

3.354 -8% -277

Totaal risicoprofiel

-8.023

Continuïteitsreserve (ex. sBLK en entiteiten met eigen bestuur)

24.464

Verhouding tussen continuïteitsreserve en risicoprofiel

3,0

Vrij beschikbare ruimte in de continuïteitsreserve (boven norm van 2,0)

8.419

Bij elkaar opgeteld is de totale financiële impact op het resultaat berekend op € 8,0 miljoen (het risicoprofiel). Dat is een (zeer) conservatieve inschatting omdat in de praktijk de kans kleiner is dat op de genoemde inkomstencategorieën zich tegelijkertijd een daling van deze omvang voordoet. Daarnaast is de Dierenbescherming in staat om bij wegvallende inkomsten voor een deel ook de uitgaven te verlagen. Jaarlijks wordt de verhouding vastgesteld tussen het risicoprofiel en de omvang de continuïteitsreserve. Op basis van de gegevens in de jaarrekening 2020 is deze verhouding 3,0. Dat betekent dat de Dierenbescherming in staat is om drie jaar achter elkaar de impact op te vangen van de genoemde risico’s in de bedrijfsvoering. Voor de hoogte van de continuïteits reserve worden de volgende normen gehanteerd: • Ratio lager dan 1: het weerstandsvermogen (continuïteitsreserve) is onvoldoende; er is een herstelplan nodig om het vermogen op niveau te brengen en/of de risico’s te verminderen. • Ratio tussen 1 en 2: het weerstandvermogen is voldoende om de financiële risico’s op te vangen. • Ratio boven 2: het weerstandsvermogen is meer dan voldoende. Er is ruimte om gericht investeringen te doen voor de doelen van de Dierenbescherming. De huidige omvang van de continuïteitsreserve maakt het mogelijk om in de komende jaren gericht middelen vrij te maken die een krachtige impuls geven aan het realiseren van de doelstellingen van de Dierenbescherming. In de begroting voor 2021 wordt met dat doel ruim €1 miljoen uit de reserves besteed. Voor de liquiditeit zijn ook normen opgesteld. Er wordt jaarlijks bepaald wat de totale kosten minus de afschrijvingen zijn. Hieruit zijn de gemiddelde uitgaven per maand te bepalen. De Dierenbescherming wil in staat zijn om een periode van 6 maanden te overbruggen waarin er (om welke reden dan ook) geen inkomsten zijn maar de uitgaven wel doorlopen. In de volgende tabel is deze berekening gemaakt.

Op basis van de cijfers jaarrekening is de minimum liquiditeit € 16,8 miljoen. Aan het einde van 2020 was het liquiditeitssaldo €18,2 miljoen. Jaarlijks in de begroting wordt er een liquiditeitsprognose opgesteld met een horizon van 2 jaar en wordt de ontwikkeling van de liquiditeit getoetst aan de minimale norm. Wanneer de verwachte liquiditeit (structureel) onder de minimale norm zakt, zijn aanvullende maatregelen nodig. Bij (langdurig) overtollige liquiditeit is er ruimte om dat te beleggen. In het treasury-reglement zijn de bepalingen vastgelegd ten aanzien van het beheer van de liquiditeit en het vermogens- en beleggingsbeleid. In 2021 zal het treasury-reglement worden geactualiseerd, mede onder invloed van de investeringsopgave voor de realisatie van de toekomst voor het vastgoed van de Dierenbescherming. Het treasury-reglement zal aansluiten bij de uitgangspunten ‘reserves en beleggingsbeleid’ die zijn ontleend aan de VFI-richtlijn ‘Financieel Beheer Goede Doelen’. Deze richtlijn is opgenomen in de eisen van het CBF-keur van het Centraal Bureau Fondsenwerving. Een deel van het vermogen wordt belegd. De omvang wordt bepaald de normering voor de (minimum) liquiditeit. Uitgangspunt is de instandhouding van de hoofdsom en bescherming tegen inflatie. De beleidskeuze is om risicomijdend te beleggen. De Dierenbescherming gebruikt geen derivaten of andere vormen van actieve hedging om financiële risico’s af te dekken. Er is ultimo 2020 geen sprake meer van het verstrekken van leningen aan derden. De opgenomen lening is een hypothecaire lening waarvan de rente voor langere tijd is vastgelegd. De Dierenbescherming loopt met de lening geen renterisico. Het renterisico is hier het risico dat de waarde van de lening fluctueert als gevolg van een verandering van de marktrente. Ook is er geen sprake van een kasstroomrisico. Dit is het risico dat de toekomstige rentebetalingen op de lening fluctueren in omvang. Tot slot is er door de solide liquiditeitspositie van de Dierenbescherming een zeer klein liquiditeitsrisico. Dit is het risico dat de organisatie over onvoldoende financiële middelen beschikt die nodig zijn om aan de verplichtingen te voldoen.

134

JAARVERSLAG 2020

Vooruitblik financiële cijfers

JAARVERSLAG 2020

Begroting 2020 en 2021 en realisatie 2020 w.v entiteiten w.v entiteiten Realisatie Begroting onder bestuur met een 2020 2021 NVBD eigen bestuur

(x € 1.000)

In 2021 wordt opnieuw een stap gezet naar een begroting in evenwicht. Tegelijkertijd wordt er extra geld uitgetrokken voor het realiseren van enkele aansprekende projecten uit de nieuwe strategie. Het begrote operationele resultaat van de Dierenbescherming, het saldo van baten en lasten uit de reguliere activiteiten, bedraagt €501.000 negatief. Daarbovenop wordt er bijna €1 miljoen uit de reserves besteed aan projecten die een impuls geven aan de nieuwe strategie. Stichting Beter Leven keurmerk (SBLk) heeft een begroot resultaat van €85K negatief. Ten opzichte van de begroting 2020 verwachten we de inkomsten uit fondsenwerving op niveau te kunnen houden in economisch onzekere tijden. Daarbinnen vindt wel een verschuiving plaats. We hielden rekening met een lagere bijdrage uit de Nationale Postcodeloterij. Inmiddels is bekend dat de Dierenbescherming beneficiënt blijft en ook de bijdrage op het niveau blijft van de afgelopen jaren. We verwachten daarentegen meer inkomsten uit contributies, giften en bijdragen van vermogensfondsen. Het budget voor fondsenwerving en ledenwerving en -behoud wordt voor een deel verlaagd met de afspraak dat als de financiële ruimte er is het budget alsnog kan worden ingezet in 2021. Dit geldt ook voor het budget voor voorlichting en de publiekscampagnes. Bij hoogwaardige dierenhulp zijn de belangrijkste ontwikkelingen dat enkele kleine asielen zijn gesloten (Kampen en Amstelveen), dat de dierenkliniek in Rotterdam voor mensen met een kleine beurs (Minimax) niet meer operationeel is en dat op verschillende locaties de personele bezetting in lijn wordt gebracht met het aantal dieren dat daar wordt opgevan gen. De effecten daarvan zijn zichtbaar in lagere opbrengsten (minder inkomsten van gemeenten en particulieren) en nog sterker in een daling van de personeelskosten in de regio’s en de kosten voor dierenhulp. Tegelijkertijd is er ruimte voor de investering in de nieuwbouw van het asiel in Ede en wordt het onderhoudsprogramma landelijk uitgevoerd in 2021. In 2021 vindt opnieuw het DB-festival plaats, mogelijk in aangepaste vorm als gevolg van de COVID-19 maatregelen. Voor enkele aansprekende projecten wordt vanuit de reserves extra budget beschikbaar gesteld. In 2021 gaan we Dierenbuddy naar meer gemeenten uitrollen. Daarvoor is een uitbreiding van de formatie voor een landelijke en enkele overkoepelende coördinatoren opgenomen en wordt er een landelijke campagne gevoerd om meer bekendheid te geven aan Dierenbuddy. Op termijn moet het concept Dierenbuddy zichzelf kunnen bekostigen. In 2021 financieren we de campagne en een beperkt deel van de opstartkosten uit de reserves. Met een campagne wordt duidelijk gemaakt waar de Dierenbescherming voor staat. In deze branding campagne brengen wij het merkverhaal en de nieuwe strategische visie van de Dierenbescherming onder de aandacht. Daarbij wordt met name aandacht besteed aan de submerken (de Landelijke Inspectiedienst van de Dierenbescherming, het Beter Leven keurmerk, Dierenbuddy, etc.) gepositioneerd onder het merk Dierenbescherming. Om de nieuwe strategie goed uit te kun nen dragen is een aanpassing van de website nodig. We zullen onze organisatie opnieuw moeten positioneren en dat doen we vooral met ons visitekaartje: de website. Daar bouwen we aan platforms om interactie te krijgen met het publiek om zo ons doel ‘samen naar een vanzelfsprekend diervriendelijk Nederland’ te vertellen en mensen aan te zetten tot actie. Daar vertellen we wat we doen op politiek en beleidsmatig gebied, bieden we voorlichtingsmaterialen en verdieping. Maar op de website doen we meer, daar bieden we ook de mogelijkheden en oplossingen hoe we dit kunnen doen met elkaar. Tot slot trekken we geld uit voor de doorontwikkeling van Fenix, ons relatiebeheersysteem. Dat is een belangrijke voor waarde om de doelstellingen uit verbreding fondsenwerving te kunnen realiseren en is ook ondersteunend aan de andere doelstellingen, bijvoorbeeld door beter zicht te hebben op de contacten met gemeenten en bedrijven en gerichter met onze vrijwilligers te kunnen communiceren.

135

Begroting 2020

BATEN Baten van Particulieren

20.089

20.079

22.116

186

418

150

Bijdrage van Loterijorganisaties

1.819

1.619

Baten van Subsidies van Overheden

1.717

2.415

2.565

270

508

355

11.187

10.885

302

11.003

10.919

845

821

366

163

36.114

35.778

336

38.646

35.980

Baten van Bedrijven

Baten van andere organisaties zonder winststreven Baten als tegenprestatie voor levering

20.209

van producten/diensten Overige Baten SOM VAN DE BATEN LASTEN Besteed aan doelstellingen Diervriendelijk leven

642

659

722

Diervriendelijk ondernemen

2.203

1.854

2.427

Diervriendelijk besturen

2.879

3.637

3.870

206

219

202

19.132

18.738

394

18.586

17.243

Diervriendelijk omgaan met openbare ruimte Hoogwaardige dierenhulp Impactvolle beïnvloeding en voorlichting

4.286

4.228

5.125

29.347

28.953

394

29.185

29.589

(Verbreding) Fondsenwerving

3.592

3.618

3.327

Kosten beheer en administratie (krachtige organisatie)

4.804

4.582

5.034

37.744

37.350

394

37.385

37.949

SOM VAN DE LASTEN

SALDO VOOR FINANCIËLE BATEN EN LASTEN -1.629 -1.572 -58

1.261 -1.969

Saldo financiële baten en lasten

1.060

354

355 -1

SALDO VAN BATEN EN LASTEN -1.275 -1.217 -59

387

2.321 -1.582

De begroting en de realisatie voor 2020 omvat de entiteiten onder bestuur van de NVBD en de entiteiten met een eigen bestuur. De begroting voor 2021 omvat alleen de begroting van de entiteiten onder bestuur van de NVBD.

Gevolgen van de coronapandemie voor de Dierenbescherming Ook 2021 blijft de coronapandemie en de maatregelen genomen door de overheid zorgen voor grote economische onzekerheid op tenminste de korte termijn en mogelijk ook de langere termijn. Vanaf december 2020 zit Nederland in een lockdown die tenminste tot april 2021 zal duren met het doel om het oplopende aantal besmettingen weer naar beneden te krijgen en de druk op de (reguliere) zorg te laten afnemen. Daarnaast is in januari 2021 het vaccinatieprogramma tegen COVID-19 gestart. Daarmee begint een perspectief te ontstaan op het beteugelen van de pandemie en het afbouwen van de maatregelen. In 2020 heeft de Dierenbescherming steeds adequate invulling gegeven aan de maatregelen die door de overheid zijn opgelegd. Vanaf het begin is er een coronabeleidsteam geformeerd dat iedere dag de ontwikkelingen rondom het corona virus binnen en buiten de Dierenbescherming scherp in de gaten heeft gehouden en daarop passende maatregelen heeft genomen. Voor alle werkzaamheden en activiteiten binnen de Dierenbescherming zijn uitgebreide protocollen opgesteld die de medewerkers in staat stellen op een veilige manier te blijven werken. Ondanks de beperkingen heeft het werk van de Dierenbescherming grotendeels doorgang kunnen vinden en is er hard gewerkt aan het dierenwelzijn in Nederland. De verwachting is dat de Dierenbescherming ook in 2021 in staat zal zijn om met inachtneming van de algemene regels en de protocollen het werk uit te voeren.

136

JAARVERSLAG 2020

Op financieel gebied is de Dierenbescherming in 2020 bespaard gebleven van tegenvallers. Aanvankelijk hielden we er rekening mee dat in 2020 het financieel resultaat lager zou uitvallen dan begroot door onder andere het wegvallen van opbrengsten uit pension en minder betaalde ambulanceritten. De inkomsten uit fondsenwerving zijn echter op peil gebleven, mede door nieuwe, innovatieve manieren in te zetten. Het is op dit moment niet in te schatten wat op langere termijn het effect zal zijn op de fondsenwerving en de andere opbrengsten van de Dierenbescherming. Aangezien deze situatie niet kon worden voorzien op balansdatum is de eventuele impact hiervan op de Dierenbescherming niet verwerkt in de cijfers van de jaarrekening per 31 december 2020. De Dierenbescherming beschikt over een gunstige financiële uitgangspositie. De reserves en de liquiditeit zijn ruim voldoende om voor een langere periode tegenvallende inkomsten of hogere kosten op te vangen. Daarnaast komen de inkomsten van de Dierenbescherming uit een brede basis. Dat beperkt het risico dat de inkomsten over de volle breedte sterk zullen afnemen. De Dierenbescherming blijft vol inzetten op de steun van leden, donateurs en bedrijven middels innovatieve fondsenwerving voor het (financieel) ondersteunen van ons werk op het gebied van dierenwelzijn.

JAARVERSLAG 2020

137

138

JAARREKENING 2020

139

2020 JAARREKENING

140

JAARREKENING 2020

141

Inhoud 1.1

Geconsolideerde jaarrekening 2020

142

2.1

Enkelvoudige jaarrekening 2020

171

Overige gegevens

192

1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 1.1.5 1.1.6

2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5

3.1

Geconsolideerde balans per 31 december 2020 Geconsolideerde staat van baten en lasten Geconsolideerd kasstroomoverzicht Toelichting op de Geconsolideerde jaarrekening Toelichting op de Geconsolideerde balans Toelichting op de Geconsolideerde staat van baten en lasten

Enkelvoudige balans per 31 december 2020 Enkelvoudige staat van baten en lasten Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening Toegepaste standaarden Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige staat van baten en lasten

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

142 143 144 145 153 164

171 172 173 174 183

192

142

JAARREKENING 2020

143

1.1 Geconsolideerde jaarrekening 2020 1.1.1 GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2020

Na resultaatbestemming

1.1.2 GECONSOLIDEERDE STAAT VAN BATEN EN LASTEN

(x € 1.000) 31 december 2020 31 december 2019

(x € 1.000)

ACTIVA

BATEN

Immateriële Vaste Activa

1.600

1.349

Materiële Vaste Activa

22.645

23.934

Financiële Vaste Activa

Beleggingen

22.433

16.351

Totaal Vaste Activa

46.707

41.667

Realisatie Begroting 2020 2020 Baten van Particulieren

12 22.116

20.089

Baten van Bedrijven

13 418

186

202

Bijdrage van Loterijorganisaties

14 1.819

1.819

2.054

206

216

Vorderingen en overlopende activa

6.329

8.931

Liquide middelen

19.863

21.239

22.441

Baten van Subisidies van Overheden

15 2.415

1.717

1.781

Baten van Verbonden Organisaties

16 0

Baten van andere organisaties zonder winststreven

17 508

270

316

27.276

24.082

26.793

Baten als tegenprestatie voor levering van producten/diensten

18 11.003

11.187

13.310

Overige Baten

19 366

845

640

36.114

40.743

Voorraden

Realisatie 2019

Totaal Vlottende Activa

26.398

30.386

SOM VAN DE BATEN

TOTAAL ACTIVA

73.106

72.053

LASTEN

38.646

Besteed aan doelstellingen Diervriendelijk leven

659

642

664

PASSIVA

Diervriendelijk ondernemen

1.854

2.203

1.973

Diervriendelijk besturen

3.637

2.879

3.209

Reserves en fondsen

Diervriendelijk omgaan met de openbare ruimte

219

206

220

18.586

19.132

21.448

Reserves

- Continuïteitsreserve

25.263

22.855

- Bestemmingsreserves

33.751

32.279

59.014

55.134

5.902

5.678

64.915

60.812

243

Langlopende Schulden

Kortlopende Schulden en overlopende passiva

Fondsen

- Bestemmingsfondsen

Voorzieningen

TOTAAL PASSIVA

Hoogwaardige dierenhulp

Impactvolle beïnvloeding en voorlichting

4.228

4.286

4.495

29.185

29.347

32.008

(Verbreding) Fondsenwerving

3.618

3.592

3.204

Kosten beheer en administratie (krachtige organisatie)

4.582

4.804

4.867

SOM VAN DE LASTEN

37.385

37.744

40.080

2.057

SALDO VOOR FINANCIËLE BATEN EN LASTEN

1.261 -1.629

663

2.008

2.143

Saldo financiële baten en lasten

5.940

7.040

SALDO VAN BATEN EN LASTEN

73.106

72.053

21 1.060

354

1.532

2.321 -1.275

2.195

Bestemming saldo van baten en lasten Toevoeging/onttrekking aan: Continuïteitsreserve

625

1.496

Bestemmingsreserves

1.472

635

Bestemmingsfondsen

223

Totaal

2.321

2.195

144

JAARREKENING 2020

1.1.4 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

1.1.3 GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT

Algemeen

(x € 1.000) 2020 2019

2.338

Exploitatieresultaat vóór financiële baten en lasten (dividend en interest)

2.093

Aanpassingen voor: Afschrijvingen

1.873

2.073

Mutatie voorzieningen (inclusief voorziening financiële vaste activa) -32

Ongerealiseerde koersresultaten -1.077

-1.430

Mutatie voorraad

-25

Mutatie vorderingen

2.602

-1.221

Mutatie kortlopende schulden -1.100

-29

Totaal:

JAARREKENING 2020

De jaarrekening van de Dierenbescherming bestaat uit de Geconsolideerde jaarrekening en de enkelvoudige jaarrekening van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (hierna: ‘NVBD’, KVK-nummer 40407319 ). De Geconsolideerde jaarrekening is samengesteld op basis van RJ650. Een groot aantal stichtingen is bestuurlijk verbonden aan de Dieren bescherming. Bij de meeste stichtingen wordt het bestuur van deze stichtingen per 31 december 2020 gevormd door één of meer werknemers van de NVBD. Eén stichting is op andere wijze verbonden.

Verslaggevingsperiode Deze jaarrekening heeft betrekking op het boekjaar 2020, dat is geëindigd op balansdatum 31 december 2020.

Toegepaste standaarden

2.276

-539

De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties geldend voor boekjaar 2020.

Continuïteit

Kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen interest

181

Ontvangen dividend

171

132

Bank- en beleggingskosten -139

-105

Betaalde interest -84

-88

Aankoop van beleggingen -6.845

-2.168

Verkoop van beleggingen/gerealiseerd koersresultaat

1.336

Totaal:

Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling.

167

1.693

Mutaties in de consolidatiekring 2020

-5.023

-726

Kasstroom uit operationele activiteiten Investeringen in (im)materiële vaste activa -1.932 Desinvesteringen materiële vaste activa

-2.189

1.097

Totaal:

243

-835

-1.946

Kasstroom uit financieringsactiviteiten Aflossingen langlopende schulden -136 Ontvangen aflossingen leningen u/g

-286

Totaal:

-132

-276

Toename / afname geldmiddelen

-1.375

-1.394

Mutatie liquide middelen Beginsaldo 1 januari

21.239

24.255

Eindsaldo 31 december

19.863

22.862

Mutatie boekjaar

-1.375

-1.394

Noot: Het kasstroomoverzicht 2019 is overgenomen uit de jaarrekening 2019. De cijfers zijn niet aangepast aan de ontliëring van drie stichtingen. Hierdoor wijkt het eindsaldo van de liquide middelen op 31 december 2019 af van het beginsaldo op 1 januari 2020. In paragraaf 11.1.4 onder de kop ‘Mutaties in de consolidatiekring 2020’ wordt het verschil toegelicht.

De stichtingen DOC Breda, Leerdam en Gorinchem zijn meegenomen in de jaarrekening 2019 maar deze zullen niet meer in de jaarrekening 2020 worden meegenomen. Deze drie stichtingen maken per 1 januari 2020 geen deel meer uit van de consolidatiekring. De Dierenbescherming kiest ervoor om de cijfers over 2019 aan te passen voor de uittreding van de drie stichtingen per 1 januari 2020 om daarmee de vergelijkbaarheid van de cijfers te vergroten. In de tabel op de volgende pagina wordt het effect op de balans per 31 december 2019 weergegeven. In 2020 is de Sirlach Bartholomeus Criellaertstichting ontbonden. De activa en passiva zijn overgegaan naar de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren. Dit heeft een effect op de enkelvoudige jaarrekening. In de tabellen “Aansluiting reserves en fondsen” in de geconsolideerde jaarrekening en “Reserves” in de enkelvoudige jaarrekening wordt het effect op de samenstelling van de reserves en fondsen weergegeven. Er hebben in 2020 meerdere fusies plaatsgevonden. Het doel is om te komen tot een vereenvouding van de juridische structuur van de Dierenbescherming. De fusies hebben geen financieel effect op de enkelvoudige en de geconsolideerde jaarrekening. Als eerste zijn de volgende steunstichtingen gefuseerd: - Stichting Het Gerhard Beauveser Steunfonds van de Dierenbescherming (KvK 41089819) - Stichting Dierenwelzijn Rijnmond en omstreken van de Dierenbescherming (KvK 24360977) - Stichting Steunfonds Dierenbescherming Zuidoost Brabant (17171411) - Stichting Financiering Dierentehuis “Nieuwe Waterweg” (24413264) - Stichting Vrienden van Dierenopvangcentrum Enschede (61629766) - Stichting Vrienden van Dierenasielen en Dierenambulances OverGelder (41244645) - Stichting Dierennoodhulp en Faunaopvang van de Dierenbescherming (58490892) De nieuwe naam van de gefuseerde stichting is Steunfonds van de Dierenbescherming (KvK 41089819). Daarnaast zijn enkele stichtingen waarin één of meerdere panden worden beheerd gefuseerd. Het betreft de volgende stichtingen: - De Dierenbescherming Beheer Onroerende Zaken (KvK 50151193) - Dierentehuis Oost-Groningen (KvK 41014786) - Stichting Laetitia-Hoeve (KvK 41013077) - Gebouwen Dierenasiel De Kuipershoek (KvK 41042589) - Dierenopvangcentrum Waterland (KvK 41234622) Deze stichtingen zijn gefuseerd tot de Stichting De Dierenbescherming Beheer Onroerende Zaken (KvK 50151193).

145

146

JAARREKENING 2020

Samenstelling 2020 van de in deze jaarrekening opgenomen entiteiten

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Met de ontliëringen, ontbinding van stichting S.B. Criellaart en de bovengenoemde fusies zijn in deze jaarrekening de volgende entiteiten opgenomen (de vetgedrukte entiteit heeft per 31 december 2020 een eigen bestuur). Tussen haakjes staan de KVK-nummers:

Gevolgen coronapandemie voor de Dierenbescherming

Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (40407319) Stg. Steunfonds van de Dierenbescherming (voorheen Stg. Het Gerhard Beauveser Steunfonds) (41089819) Stg. De Dierenbescherming Beheer Onroerende Zaken (50151193) Stg. Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (41193523) Stg. Beterleven Keurmerk (54937388) Stg. Dierenasiel Alkmaar (41238303) Stg. Knaagdierencentrum IJmuiden (voorheen in Heiloo) (37109686) Stg. Dierenopvangcentrum ’t Noordbroek (41031584) Stg. Dierenambulance Midden Nederland (41246694) Stg. Asiel “De Kuipershoek” (41042590) Stg. Dierentehuis Hof van Ede (09152530) Stg. Steunfonds OverGelder van de Dierenbescherming (09119568) Stg. DOC Enschede (41028317) Stg. Reg. DVC ‘De Ark’ (41035230) Stg. Dierentehuis “Midden Holland” (41172289) Stg. Beheer Dierentehuizen in Kennemerland (41222022) Stg. Steunfonds Dierentehuis Edo Hammers (41023819) Stg. Dierenopvang Rijnmond (52149455) Stg. Dierenambulance Zuid-Holland Zuid (41136097) Stg. DOC “Doornakker” (41088869) Stg. tot Exploitatie van het Dierenbeschermingscentrum te Amersfoort (31023984) Stg. Dierentehuis Nieuwe Waterweg (41141192) Stg. Dierenopvangcentrum Waterland Stg. tot Exploitatie Dierenopvangcentrum Kerbertasyl (41224625) Stg. Dierenasiel de Swinge (01134344) Stg. Dierenambulance Dierenbescherming OverGelder (08178692) Stg. Dierenbescherming Dierenambulance Twente (08218211) Stg. Dierenbescherming Limburg (14131945) Stg. Dierenambulance Noord-Kennemerland (41241365) Stg. Dierentehuis Amstelveen (55067689) Stg. Dierenambulance Noord-Holland Zuid (55263607) Stg. Dierenopvang Haarlemmermeer (34105007) Stg. Dierenhulp Noord-Overijssel (05068776) Stg. Dierenhulp Nijmegen-Den Bosch (09128866) Stg. Dierenambulance de Meren (01080735) Stg. Dierenambulance De Heuvelrug (41265945) Stg. Wildopvang Krommenie (41231354)

Ook in 2021 blijven de COVID-19 pandemie en de maatregelen genomen door de overheid zorgen voor grote economische onzekerheid op tenminste de korte termijn en mogelijk ook de langere termijn. Vanaf december 2020 zit Nederland in een lockdown die tenminste tot april 2021 zal duren met het doel om het oplopende aantal besmettingen weer naar beneden te krijgen en de druk op de (reguliere) zorg te laten afnemen. Daarnaast is in januari 2021 het vaccinatieprogramma tegen COVID-19 gestart. Daarmee begint een perspectief te ontstaan op het beteugelen van de pandemie en het afbouwen van de maatregelen. In 2020 heeft de Dierenbescherming steeds adequate invulling gegeven aan de maatregelen die door de overheid zijn opgelegd. Vanaf het begin is er een coronabeleidsteam geformeerd dat iedere dag de ontwikkelingen rondom het COVID-19 virus binnen en buiten de Dierenbescherming scherp in de gaten heeft gehouden en daarop passende maatregelen heeft genomen. Voor alle werkzaamheden en activiteiten binnen de Dierenbescherming zijn uitgebreide protocollen opgesteld die de medewerkers in staat stellen op een veilige manier te blijven werken. Ondanks de beperkingen heeft het werk van de Dierenbescherming grotendeels doorgang kunnen vinden en is er hard gewerkt aan het dierenwelzijn in Nederland. De verwachting is dat de Dierenbescherming ook in 2021 in staat zal zijn om met inachtneming van de algemene regels en de protocollen het werk uit te voeren. Op financieel gebied is de Dierenbescherming in 2020 gespaard gebleven van grote tegenvallers. Aanvankelijk hielden we er rekening mee dat in 2020 het financieel resultaat lager zou uitvallen dan begroot door onder andere het wegvallen van opbrengsten uit pension en minder betaalde ambulanceritten. De inkomsten uit fondsenwerving zijn echter op peil geble ven, mede door nieuwe, innovatieve manieren in te zetten. Het is op dit moment niet in te schatten wat op langere termijn het effect zal zijn op de fondsenwerving en de andere opbrengsten van de Dierenbescherming. Aangezien deze situatie niet kon worden voorzien op balansdatum is de eventuele impact hiervan op de Dierenbescherming niet verwerkt in de cijfers van de jaarrekening per 31 december 2020. De Dierenbescherming beschikt over een gunstige financiële uitgangspositie. De reserves en de liquiditeit zijn ruim voldoende om voor een langere periode tegenvallende inkomsten of hogere kosten op te vangen. Daarnaast komen de inkomsten van de Dierenbescherming uit een brede basis. Dat beperkt het risico dat de inkomsten over de volle breedte sterk zullen afnemen. De Dierenbescherming blijft vol inzetten op de steun van leden, donateurs en bedrijven middels innovatieve fondsenwerving voor het (financieel) ondersteunen van ons werk op het gebied van dierenwelzijn.

Algemeen De activa en passiva zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde, tenzij hierna anders vermeld. Alle genoemde bedragen luiden in duizenden euro’s, tenzij anders vermeld. Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen ervan naar de organisatie zullen toevloeien en dat de waarde ervan betrouw baar kan worden vastgesteld. Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikke ling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen die economische voordelen in zich bergen en dat de omvang van het bedrag daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Baten worden in de staat van baten en lasten opgenomen wanneer een vermeerdering van het economisch potentieel, samen hangend met een vermeerdering van een actief of een vermindering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering van het economisch poten tieel, samenhangend met een vermindering van een actief of een vermeerdering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Indien een transactie ertoe leidt dat nagenoeg alle of alle toekomsti ge economische voordelen en alle – of nagenoeg alle – risico’s met betrekking tot een actief of verplichting aan een derde zijn overgedragen, wordt het actief of de verplichting niet langer in de balans opgenomen. Verder worden activa en verplichtingen niet meer in de balans opgenomen vanaf het tijdstip waarop niet meer wordt voldaan aan de voorwaarden van waarschijnlijk heid van de toekomstige economische voordelen en/of betrouwbaarheid van de bepaling van de waarde. De opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben. Opbrengsten worden verantwoord indien alle belangrijke risico’s met betrekking tot de transactie zijn overgedragen aan de gebruiker van de dienst.

Het gebruik van schattingen De opstelling van de jaarrekening vereist dat de bestuurder oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen, en van baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waar in de schatting wordt herzien en in toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft. In 2020 hebben geen

147

148

JAARREKENING 2020

schattingswijzigingen plaatsgevonden. Wel is er een stelselwijziging doorgevoerd voor de wijze waarop de kosten van groot onderhoud worden verwerkt in de jaarrekening (zie paragraaf stelselwijziging groot onderhoud).

Financiële instrumenten Financiële instrumenten omvatten investeringen in aandelen en obligaties, handels- en overige vorderingen, geldmiddelen, leningen en overige financieringsverplichtingen, handelsschulden en overige te betalen posten. Financiële instrumenten worden bij de eerste opname verwerkt tegen reële waarde. Indien instrumenten niet zijn gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening, maken eventuele direct toerekenbare transactie kosten deel uit van de eerste waardering. De Dierenbescherming maakt geen gebruik van afgeleide instrumenten.

Langlopende en kortlopende schulden en overige financiële verplichtingen Langlopende en kortlopende schulden en overige financiële verplichtingen worden na eerste opname gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve-rentemethode. De eerste waardering is tegen reële waarde. De aflossingsverplichtingen voor het komend jaar van de langlopende schulden worden opgenomen onder kortlopende schulden.

Stelselwijziging groot onderhoud Met ingang van 1 januari 2020 verwerkt de Dierenbescherming de kosten van groot onderhoud in de boekwaarde van het actief. Dat betekent dat de Dierenbescherming afstapt van een voorziening groot onderhoud en voortaan het onderhoud als investering beschouwt dat wordt afgeschreven vanaf het moment van onderhoud voor de levensduur van het onderhoud. In de oude systematiek heeft de Dierenbescherming een voorziening voor groot onderhoud getroffen. De voorziening was bedoeld om de toekomstige kosten van onderhoud voor de panden in eigendom te dekken. Jaarlijks werd er een dotatie gedaan aan de voorziening om deze op peil te houden voor de toekomstige onderhoudskosten. De jaarlijkse kosten voor groot onderhoud werden ten laste gebracht van de voorziening. Het onderhoud volgde uit een meerjarenonderhouds planning (MJOP) die in 2019 is herijkt. De hoogte van de voorziening en de jaarlijkse dotatie werden getoetst aan deze MJOP en verwerkt in de jaarrekening. In de nieuwe systematiek worden de kosten voor het onderhoud verwerkt in de boekwaarde van het actief. Dat houdt in dat op het moment dat er onderhoud wordt gepleegd de kosten van het onderhoud worden geactiveerd op de balans en voor de levensduur van het actief (d.w.z. de onderhoudsperiode) worden afgeschreven. Er is in deze systematiek geen onderhouds voorziening meer. In plaats van een jaarlijkse dotatie aan de onderhoudsvoorziening zijn er jaarlijks afschrijvingen over de geactiveerde onderhoudskosten. In lijn met de overgangsbepalingen in de RJ-uiting 2019-13/14 kiest de Dierenbescherming ervoor om de overgang te verwerken op “prospectieve wijze vanaf het boekjaar 2020, in afwijking van alinea 208 van hoofdstuk 140 stelselwijzigin gen”. Dat houdt in dat er geen aanpassing plaatsvindt van de vergelijkende cijfers over 2019. De stelselwijziging wordt verwerkt door in de balans per 31 december 2019 de voorziening groot onderhoud te laten vervallen en toe te voegen aan de continuïteitsreserve.

JAARREKENING 2020

149

Aanpassing vergelijkende cijfers 2019 In de onderstaande tabel wordt het effect weergegeven van de ontliëringen voor de balans per 31 december 2019 in de geconsolideerde jaarrekening.

1.1.4 Mutatie geconsolideerde balans per 31 december 2019 door ontliëringen (x € 1.000)

31 december 2019 in JR2019

ACTIVA Immateriële Vaste Activa Materiële Vaste Activa Financiële Vaste Activa Beleggingen

Voorraden Liquide middelen

Ontliëring Leerdam

Ontliëring Gorinchem

31 december 2019 in JR2020

1.349

27.844

-3.179

-140

-592

23.934

16.351

Totaal Vaste Activa

Vorderingen en overlopende activa

Ontliëring DOC Breda

0 45.577

0 -3.179

0 -140

16.351 -592

41.667

222

-6

216

9.756

-725

-82

-18

8.931

22.862

-1.359

-240

-24

21.239

Totaal Vlottende Activa

32.840

-2.090

-323

-42

30.386

TOTAAL ACTIVA

78.417

-5.268

-462

-633

72.053

PASSIVA Reserves en fondsen Reserves - Continuïteitsreserve

24.189

-1.374

-51

- Bestemmingsreserves

35.861

-3.179

-283

-120

22.855 32.279

60.050

-4.552

-334

-29

55.134

6.263

-585

5.678

66.313

-5.138

-334

-29

60.812

Voorzieningen

2.169

-112

2.057

Langlopende Schulden

2.720

-577

2.143

Kortlopende Schulden

7.214

-131

-16

-27

7.040

78.417

-5.268

-462

-633

72.053

Fondsen - Bestemmingsfondsen

en overlopende passiva TOTAAL PASSIVA

150

JAARREKENING 2020

Grondslagen voor de balans

Liquide middelen Liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Indien liquide middelen niet ter vrije beschikking staan, wordt hiermee rekening gehouden bij de waardering.

Immateriële vaste activa De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of vervaardigingsprijs, verminderd met cumulatieve afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen. De uitgaven na eerste verwerking van een gekocht of zelf vervaardigd immaterieel vast actief worden toegevoegd aan de verkrijgings- of vervaardigingsprijs als het waarschijnlijk is dat de uit gaven zullen leiden tot een toename van de verwachte toekomstige economische voordelen en de uitgaven en de toe rekening aan het actief op betrouwbare wijze kan worden vastgesteld. Als niet wordt voldaan aan de voorwaarden voor activering worden de uitgaven verantwoord als kosten in de staat van baten en lasten. Aan het einde van ieder boekjaar wordt de realiseerbare waarde bepaald van de immateriële vaste activa die ‘nog niet in gebruik zijn genomen en/of worden afgeschreven over een levensduur van meer dan twintig jaar’, ook als er geen aanwijzing is voor een bijzondere waarde vermindering. Op software wordt 20 procent per jaar afgeschreven.

Materiële vaste activa De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs verminderd met de cumulatieve afschrijvingen. De afschrijvingen worden berekend als een percentage over de aanschafprijs volgens de lineaire methode op basis van de economische levensduur. Op bedrijfsterreinen en op materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa wordt niet afgeschreven. De volgende afschrijvingspercentages worden gehanteerd: Gebouwen Verbouwing Installaties, machines en projecten Onderhoud met een levensduur van 10 jaar Inventaris Vervoersmiddelen Onderhoud met een levensduur van 5 jaar Automatisering

JAARREKENING 2020

2,5% 10% 10% 10% 20% 20% 20% 33%

Financiële instrumenten Financiële instrumenten omvatten investeringen in aandelen en obligaties, vorderingen, geldmiddelen, leningen en overige financieringsverplichtingen, handelsschulden en overige te betalen posten. Financiële instrumenten (activa en verplichtingen) die worden aangehouden voor handelsdoeleinden worden gewaardeerd tegen reële waarde en wijzigingen in die reële waarde worden verantwoord in de staat van baten en lasten. In de eerste periode van waardering worden toerekenbare transactie kosten als last in de staat van baten en lasten verwerkt. Voor de waardering van overige financiële vaste activa, vorderingen en schulden wordt verwezen naar de desbetreffende toelichtingen hiernavolgend.

Financiële vaste activa

Leningen in het kader van de doelstelling De leningen verstrekt in het kader van de doelstelling worden tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerd, zo nodig onder aftrek van een voorziening voor oninbaarheid. Op 31 december 2020 zijn er geen uitstaande leningen meer. Beleggingen De effecten worden gewaardeerd op de beurskoers per balansdatum. De gerealiseerde en ongerealiseerde koersverschillen worden in de staat van baten en lasten verantwoord onder ‘resultaat beleggingen’. Effecten die worden aangehouden tot einde looptijd worden eveneens gewaardeerd tegen beurskoers per ultimo boekjaar. Voorraden De voorraden worden gewaardeerd op verkrijgingprijs, zo nodig onder aftrek van een voorziening voor incourante voor raden. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en bijkomende kosten. Vorderingen en overlopende activa Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde, inclusief de transactiekosten. De reële waarde op het moment van de transactie is gelijk aan de kostprijs. Na eerste verwerking worden de vorderingen gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zo nodig onder aftrek van een voorziening voor mogelijke oninbaarheid. De hoogte van de voorziening wordt door middel van individuele beoordeling bepaald.

Reserves en fondsen • De continuïteitsreserve dient ter dekking van de kortetermijnrisico’s. • Bestemde reserve is dat deel van het vermogen waarbij het bestuur een bestemming heeft aangegeven. • Bestemde fondsen is dat deel van het vermogen waarbij derden een bestemming hebben aangegeven. Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd tegen hetzij nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om verplichtingen en verliezen af te wikkelen, hetzij de contante waarde van die uitgaven. Een voorziening wordt in de balans opgenomen wanneer er sprake is van: • een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting die het gevolg is van een gebeurtenis in het verleden; en • waarvan een betrouwbare schatting kan worden gemaakt; en • het waarschijnlijk is dat voor afwikkeling van die verplichting een uitstroom van middelen nodig is. Indien (een deel van) de uitgaven die noodzakelijk zijn om een voorziening af te wikkelen waarschijnlijk geheel of gedeeltelijk door een derde worden vergoed bij afwikkeling van de voorziening, wordt de vergoeding als afzonderlijk actief gepresenteerd. Voorziening groot onderhoud Zoals hiervoor aangegeven is per 1 januari 2020 de voorziening groot onderhoud komen te vervallen. De kosten van het onderhoud worden verwerkt in de boekwaarde van het actief.

Nederlandse Pensioenregelingen Uitgangspunt is dat de in de verslagperiode te verwerken pensioenlast gelijk is aan de over die periode aan het pensioen fonds verschuldigde pensioenpremies. Voor zover de verschuldigde premies op balansdatum nog niet zijn voldaan, wordt hiervoor een verplichting opgenomen. Als de op de balansdatum reeds betaalde premies de verschuldigde premies over treffen, wordt een overlopende actiefpost opgenomen voor zover sprake zal zijn van terugbetaling door het fonds of van verrekening met in de toekomst verschuldigde premies. Verder wordt op balansdatum een voorziening opgenomen voor bestaande additionele verplichtingen ten opzichte van het fonds en de werknemers, indien het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling van die verplichtingen een uitstroom van middelen zal plaatsvinden en de omvang van de verplichtingen betrouwbaar kan worden geschat. Het al dan niet bestaan van additionele verplichtingen wordt beoordeeld aan de hand van de uitvoeringsovereenkomst met het fonds, de pensioenovereenkomst met de werknemers en andere (expliciete of impliciete) toezeggingen aan de werknemers. De voorziening wordt gewaardeerd tegen de beste schatting van de contante waarde van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen op de balansdatum af te wikkelen. Voor een op de balansdatum bestaand overschot bij het pensioenfonds wordt een vordering opgenomen als de organisatie de beschikkingsmacht heeft over dit overschot, het waarschijnlijk is dat het overschot naar de onderneming zal toevloeien, en als de vordering betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Grondslagen voor de bepaling van het resultaat Algemeen Het saldo (resultaat) wordt bepaald als het verschil tussen het totaal der baten en het totaal der lasten. De baten worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd, lasten reeds zodra zij voorzienbaar zijn. Baten waarvoor een bijzondere bestemming is aangewezen, worden in de staat van baten en lasten verwerkt; indien deze baten in het verslagjaar niet volledig zijn besteed, worden nog niet bestede gelden opgenomen in de desbetreffende bestemmingsreserve, respectievelijk bestemmingsfonds. Een onttrekking aan bestemmingsreserve, respectievelijk fonds, wordt als besteding verwerkt.

Baten Contributies, baten uit acties derden en gezamenlijk, en opbrengst dierenhulp worden als baten toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Giften, donaties en collecten worden verantwoord in het jaar waarin deze zijn ontvangen. De baten uit nalatenschappen worden verantwoord in het jaar waarin de omvang ervan betrouwbaar kan worden vastgesteld.

151

152

JAARREKENING 2020

Voorlopige uitbetalingen op nalatenschappen in de vorm van voorschotten worden in het boekjaar waarin ze worden ontvangen verantwoord als baten uit nalatenschappen, voor zover deze niet eerder als baten zijn verantwoord. Voor een deel van de baten is een specifieke bestemming aangewezen door de geldgever. In die situaties wordt een bestem mingsfonds gecreëerd om aan deze wens tegemoet te kunnen komen. De kosten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Giften van een zaak in natura worden gewaardeerd tegen de reële waarde. Giften bestaande uit diensten worden in het algemeen niet financieel verantwoord, tenzij dit op geld waardeerbare diensten van bedrijven betreft. De niet financiële bijdrage die door vrijwilligers wordt geleverd, wordt conform de richtlijn niet in de staat van baten en lasten verantwoord. Subsidies die door de verstrekker afhankelijk zijn gesteld van projectkosten worden ten gunste van de staat van baten en lasten gebracht in het jaar dat de gesubsidieerde bestedingen hebben plaatsgevonden, danwel contractueel zijn vastgelegd. De overige subsidies worden verwerkt als bate in het jaar waarvoor de subsidiegever deze bestemd heeft.

Lasten De lasten worden toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben.

Toerekening van lasten aan doelstellingen, fondsenwering en beheer en administratie In 2020 is een nieuw strategisch beleidsplan vastgesteld. Daarbij zijn vier externe en twee interne doelstellingen geformu leerd en twee randvoorwaarden die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen. Hiervoor is de kostenverdeelstaat aangepast. Bij de verdeling van de lasten worden zo veel mogelijk kosten rechtstreeks toegerekend aan de doelstellingen, fondsenwerving en kosten van beheer en administratie. De kosten binnen de stichtingen voor dierenhulp en de kosten plaatsen binnen de NVBD voor dierenhulpactiviteiten worden op deze wijze direct toegerekend aan de doelstellng dieren hulp. De kosten van de stichting Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming en Stichting Beter Leven keurmerk worden toegerekend aan de doelstelling diervriendelijke besturen respectievelijk diervriendelijk ondernemen. De indirecte kosten voor directie, regiomanagement en de afdelingen op het servicecentrum binnen de NVBD worden volgens een vaste ver deelsleutel toegerekend aan de doelstellingen, fondsenwerving en kosten van beheer en administratie. Voor de vergelijk baarheid zijn de cijfers over 2019 toegerekend aan de nieuwe doelstellingen.

Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld conform de indirecte methode. Voor een toelichting op de mutaties in het kasstroomoverzicht wordt verwezen naar de toelichting bij de staat van baten en lasten of de toelichting in de balans.

JAARREKENING 2020

153

1.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS

1. Immateriële vaste activa (x € 1.000) Immateriële Nog in gebruik Totaal Totaal activa te nemen 2020 2019

Aanschafwaarde per 1 januari

611

Af: afschrijving per 1 januari -124 Boekwaarde per 1 januari

863

1.473

0 -124 -89

486

863

1.349

Aanschafwaarde 0

0 -14

Af: afschrijving 0

Mutatie presentatiecorrectie 0

Aanschafwaarde 0

Af: afschrijving 0

Boekwaarde liëring/ontliëring 0

486

863

1.349

498

1.396

1.429 -1.361

Presentatiecorrectie

Mutatie door liëring/ontliëring

Totale boekwaarde per 1 januari Investeringen Overige mutaties

Afschrijvingen -316

0 -316 -49

Desinvesteringen aanschafwaarde 0

Desinvesteringen cumulatieve afschrijvingen

Mutatie boekjaar

1.113 -863

250

1.347

Aanschafwaarde per 31 december

2.040

1.473

Af: afschrijving per 31 december -440

0 -440 -124

Boekwaarde per 31 december

1.600

In maart 2020 is een nieuw relatiebeheersysteem voor de NVBD in gebruik genomen. De investeringen in 2020 hebben betrekking op de laatste fase van het project. Daarnaast heeft Stichting BLK in 2020 een nieuw relatiebeheersysteem in gebruik genomen. Alle immateriële vaste activa worden gebruikt voor de bedrijfsvoering.

1.349

154

JAARREKENING 2020

2. Materiële vaste activa

JAARREKENING 2020

155

3. Financiële vaste activa

Gebouwen en grond

(x € 1.000)

Nog in Inventaris gebruik te nemen

Vervoer middelen

Totaal 2020

Totaal 2019

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

3.639

47.194

51.238

Stand begin boekjaar

0 -1.656 -2.864 -19.350 -20.886

Bij: verstrekte leningen

Af: Overige mutaties

Af: Ontvangen aflossingen -5

-8

Af: Voorziening

Totaal leningen

Waarborgsommen

Saldo financiële vaste activa

Leningen in het kader van de doelstelling: Aanschafwaarde per 1 januari

41.130

Af: Afschrijving per 1 januari -14.831 Boekwaarde per 1 januari

26.299

452 452

1.973 317

775

27.844

30.352

Presentatiecorrectie Aanschafwaarde

0 -1.282

Af: Afschrijving

1.282

Mutatie boekwaarde door

presentatiecorrectie Liëring/ontliëring Aanschafwaarde -5.314 -6 -166 -11 -5.497 -1.896 Af: Afschrijving

1.428

147

Mutatie boekwaarde door -3.885 -6 -19

1.587

862

0 -3.910 -1.034

liëring/ontliëring Totale boekwaarde per 1 januari Investeringen Overige mutaties

22.414

447

298

1.343

717 -1.579

152

775

23.934

29.318

1.441

845

590 -120 -52

Afschrijvingen -1.086

0 -153 -319 -1.558 -2.024

Overige mutaties afschrijvingen

Desinvesteringen aanschafwaarde -216

0 -11 -4.241 -4.468 -1.659

Desinvesteringen cumulatieve afschrijvingen

204

Mutatie boekjaar -284 -236 Aanschafwaarde per 31 december

36.412

Af: Afschrijving per 31 december -14.281 Boekwaarde per 31 december

22.130

210

4. Beleggingen (x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

1.416

Obligaties

14.066

9.740

2 -771 -1.289 -1.474

Aandelen

7.872

6.084

3.156

1.952 -24

0 -1.652 210

Leningen in het kader van de doelstelling Dit betreft enkele leningen die door de Dierenbescherming aan een aantal externe opvangcentra zijn verstrekt. In 2020 is de laatste lening volledig afgelost. Op 31 december 2020 zijn er geen uitstaande leningen meer.

300

3.371

38.550

47.194

Langlopende deposito’s

495

526

Saldo beleggingen

22.433

16.351

29 -15.904 -19.350 4

22.645

27.844

Overzicht van de effectenportefeuille Met ingang van 1 januari 2020 worden de kosten van onderhoud verwerkt in de boekwaarde van het actief. Dat betekent dat de Dierenbescherming afstapt van een voorziening groot onderhoud en voortaan het onderhoud als investering beschouwt, dat wordt afgeschreven vanaf het moment van onderhoud voor de levensduur van het onderhoud. Deze investeringen in onderhoud zijn opgenomen onder de kop “gebouwen en grond”. In totaal bedragen de investeringen in 2020 €1.441.000. In 2020 is een overeenkomst afgesloten met Dé Leasemaatschappij (DLM) voor het beheer van de dierenambulances en de overige voertuigen voor het vervoer van dieren. Alle voertuigen zijn in 2020 overgedragen aan DLM. De Dierenbescherming heeft vervolgens een een leaseovereenkomst afgesloten met DLM. De overdracht van de voertuigen heeft geleid tot een desinvestering in vervoermiddelen van €1.085.000. In 2020 is het pand van het voormalig asiel in Alkmaar verkocht. Alle activa van deze locatie zijn afgeboekt als desinvestering.

Obligaties 2020

Aandelen 2020

Deposito’s 2020

Totaal 2020

Totaal 2019

Beurswaarde per 1 januari

9.740

6.084

526

16.351

14.093

Bij: Aankopen

4.712

2.133

6.845

2.168

(x € 1.000)

Af: Verkopen/aflossingen -517 -1.292 -31 -1.840 -1.340 Bij/af: Koersresultaten

130

947

1.077

Beurswaarde per 31 december 14.066 7.872 495

22.433

16.351

Bij/af: Saldo mutaties

1.430

De beleggingen vinden plaats conform het treasury-reglement van de Dierenbescherming. De portefeuille van de Dierenbescherming is ondergebracht bij de Rabobank waarbij afspraken zijn gemaakt over de verdeling tussen aandelen en obligaties en de fondsen die expliciet zijn uitgesloten, zoals beleggingen in producten die gerelateerd zijn aan bont of bedrijven die hun producten op dieren testen. Het rendement op de portefeuille in 2020 komt netto uit op 6,6% positief (het koersresultaat in 2020 gerelateerd aan de waarde per 1 januari 2020 van de portefeuille van de Dierenbescherming).

156

JAARREKENING 2020

157

5. Vorderingen en overlopende activa

7. Reserves

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

(x € 1.000) Continuïteits- Bestemmings- Totaal Totaal reserve reserves 2019 2018

Te vorderen uit hoofde van nalatenschappen

2.812

3.874

Stand per 1 januari

Bijdrage Nationale Postcode Loterij

1.800

Mutatie consolidatiekring -1.334 -3.582 -4.916 -3.036 Nieuwe stand per 1 januari

22.855

Stelselwijziging groot onderhoud

Debiteuren

358

1.186

Vooruit betaalde bedragen/nog te factureren

459

810

Overige vorderingen en overlopende activa

892

1.259

Voorschot aanslag VpB

Vooruitbetaalde pensioenpremie

Saldo vorderingen en overlopende passiva

6.329

8.931

De vorderingen hebben een resterende looptijd korter dan 1 jaar, met uitzondering van vorderingen uit nalatenschappen die, afhankelijk van afwikkeling, langer dan 12 maanden kunnen blijven staan. De vorderingen zijn beoordeeld op volwaardigheid en indien van toepassing is een voorziening voor oninbaarheid getroffen. Te vorderen uit hoofde van nalatenschappen De vordering uit hoofde van nalatenschappen ontstaat op het moment dat een nalatenschap de status erfbelasting of rekening en verantwoording heeft gekregen. Daarna vindt doorgaans binnen een jaar de uitbetaling plaats van de nalatenschappen. Aan het einde van 2020 bedroeg de post te vorderen uit hoofde van nalatenschappen €2.812.000. Hierin is rekening gehouden met een voorziening van € 4.200 in verband met een mogelijke claim vanuit een legitieme portie/kindsdeel. Vordering Nationale Postcode Loterij (NPL) De Dierenbescherming ontvangt de jaarlijkse bijdrage van de Nationale Postcode Loterij achteraf. Debiteuren De vordering op debiteuren is in totaal € 358.000. Hierin is rekening gehouden met een voorziening voor mogelijke oninbaarheid van €79.000. In de vordering zit een bedrag van €44.000 van deelnemers van (stichting) Beter Leven keurmerk, facturen aan gemeenten en het restant aan particulieren voor onder andere pensionreserveringen in de asielen en afgeno men dierenambulancediensten. In 2020 is veel aandacht besteed aan het debiteurenbeheer. Dat heeft geleid tot een grote daling van de openstaande posten ten opzichte van het vorige jaar. Overige vorderingen en overlopende activa De post overige vorderingen omvat het resterende nog te ontvangen deel van de subsidie voor de LID over 2020, de resterende termijnen over 2020 van de bijdrage van de gemeente Rotterdam aan de asielen in de regio Rijnmond en de nog te factureren bijdragen van de gemeenten over de laatste maanden van 2020 voor de opvang van dieren.

24.189

35.861

60.050

60.955

32.279

55.134

1.782

Resultaatverdeling 625

1.472

2.097

2.131

33.751

59.014

60.050

Stand per 31 december

25.263

57.919

Continuïteitsreserve Het saldo van het resultaat dat resteert na verwerking van de mutaties in de bestemmingsfondsen en bestemmingsreserves, wordt toegevoegd aan de continuïteitsreserve. Deze reserve is bedoeld om financiële risico’s op te vangen in de bedrijfs voering. In 2020 is het financieel beleid op onderdelen herzien. Het financiële beleid is gericht op (1) het realiseren van een gezonde (financiële) bedrijfsvoering, waarbij op termijn de (begrote) inkomsten en uitgaven van de Dierenbescherming met elkaar in evenwicht zijn, (2) het behoud van een solide financiële basis waarmee de Dierenbescherming in staat is financiële risico’s op te vangen en (3) het realiseren van de doelen in het nieuwe strategische meerjarenbeleidsplan. Er is gekozen voor een meer risico-georiënteerde benadering voor het bepalen van de reserves en de liquiditeit. Het gaat om de vraag welke (financiële) risico’s de Dierenbescherming loopt (het risicoprofiel) en of er voldoende buffers zijn om die risico’s op te vangen (beschikbare weerstandscapaciteit). De Dierenbescherming is een goede doelen organisatie en is voor een groot deel afhankelijk van fondsen (giften, donaties en nalatenschappen). Daarnaast spelen de inkomsten uit gemeentelijke contracten voor de opvang en het vervoer van zwerfdieren een grote rol. De risico’s aan de inkomstenkant ontstaan bij voorbeeld doordat deze inkomsten voor een kortere of langere periode wegvallen. Te denken valt aan het inzakken van de inkomsten uit nalatenschappen, het aflopen van gemeentelijke contracten of een tegenvallende opbrengst van de jaar lijkse collecte. Door een risicoanalyse (kans, impact) kan bepaald worden wat de omvang is van het financiële risico en welke gewenste omvang van het weerstandsvermogen daarbij past. Het risicoprofiel voor 2020 is berekend op €8 miljoen. De verhouding tussen de continuïteitsreserve en het risicoprofiel is 3,0 waarmee de gestelde norm van 2 ruimschoots wordt behaald. Hierdoor ontstaat ruimte om in de komende jaren extra te investeren in de doelstellingen van de Dieren bescherming. De berekeningen worden toegelicht in de risicoparagraaf. Op basis van de normering van het CBF mag de continuïteitsreserve maximaal 1,5 maal de kosten van de werkorganisatie bedragen. Ultimo 2020 bedraagt deze verhouding 0,71. Bij het hanteren van de maximale norm van 1,5 zou de continuïteits reserve ten hoogste €53.747.000 mogen bedragen. De Dierenbescherming blijft daar ruim onder. Bestemmingsreserves In onderstaand overzicht zijn de bestemmingsreserves nader toegelicht.

6. Liquide middelen

Bestemmingsreserve

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

(x € 1.000) Stand per Dotaties Onttrekkingen Stand per 1 jan (+) (-) 31 dec

Tegoeden bij banken

19.829

21.198

Reservering vaste activa t.b.v. doelstelling

22.103

Kasgeld 30

Reservering vaste activa t.b.v. bedrijfsvoering

945

Realisatie toekomst vastgoed Dierenbescherming

Gelden onderwerg

Saldo liquide middelen

19.863

21.239

De tegoeden bij banken omvatten de saldi op de betaalrekeningen, spaarrekeningen en de beleggingsrekening. Het kasgeld wordt aangehouden voor de bedrijfsvoering in de dierenopvangcentra.

357 -2.338

20.122

1.987

6.940

8.814 -5.306

10.448

Minimax 150

0 -150

Groot onderhoud

460

0 -460

Overig 1.681

0 -488

1.194

10.214 -8.742

33.751

Saldo bestemmingsreserve

32.279

1.043

158

JAARREKENING 2020

159

Fonds Asielen (Dierenbeleid, hulp en toezicht) Ultimo 2011 is het Fonds Asielen gevormd ter grootte van € 486.000. Uit dit fonds worden uitgaven gedaan ter ondersteuning van het asielwerk.

Realisatie toekomst vastgoed Dierenbescherming In 2020 heeft de Dierenbescherming een toekomstschets voor het vastgoed laten opstellen. In de komende jaren wordt toegewerkt naar verschillende hoogwaardige regionale dierenopvangcentra in Nederland. Dat betekent dat op verschillende locaties nieuwbouw zal plaatsvinden of een bestaand pand zal worden aangepast aan de nieuwe standaard uit het programma van eisen. Dat zal tot grote investeringen leiden. De bestaande bestemmingsreserves voor vastgoed en groot onderhoud zijn daarom herschikt in één nieuwe bestemmingsreserve voor de realisatie van de toekomst voor het vastgoed. De omvang van de bestemmingsreserve is €10,4 miljoen.

Fonds dierenwelzijn regio Schoorl De gelden die ontvangen zijn, mogen alleen besteed worden aan dierenwelzijnsprojecten in de regio Schoorl (nu onderdeel van gemeente Bergen).

Fonds dierenasiel Zuidwolde De gelden die opgenomen zijn in dit fonds dienen besteed te worden aan het dierenasiel in Zuidwolde. Er zijn geen gelden onttrokken uit dit fonds in verband met een mogelijke nieuwbouw voor dit asiel.

Fonds asiel regio Rijnland Dit fonds is specifiek voor het asiel in de regio Rijnland. Fonds nieuwbouw knaagdierenopvang Dit fonds is specifiek bestemd voor de nieuwbouw van het knaagdierencentrum. Deze nieuwbouw heeft nog niet plaatsgevonden.

Overige bestemmingsreserves De overige bestemmingsreserves betreffen meerdere bestemmingsreserves van stichting Beterleven Keurmerk en Dieren tehuis De Ark. Daarnaast is een bestemmingsreserve voor het realiseren van de doelstellingen uit het nieuwe strategische beleidsplan.

Fonds exploitatie Kerbertasyl Dit fonds is specifiek bestemd voor het dekken van verliezen van het Kerbertasyl. In het boekjaar 2020 heeft het asiel een negatief exploitatiesaldo, waardoor de resterende €10.000 onttrokken is aan het bestemmingsfonds.

8. Bestemmingsfondsen Onder de bestemmingsfondsen wordt dat deel van de reserves opgenomen, dat een beperkte bestedingsmogelijkheid heeft. Deze beperkte bestedingsmogelijkheid wordt veroorzaakt doordat een derde (de gever) deze beperking heeft aangegeven of doordat het geld werd ingezameld voor een specifiek doel. Voor wat betreft de dotatie in de bestemmingsfondsen is de mutatie in het toegezegde erfdeel verantwoord. Deze kan als gevolg van aanpassingen ook negatief zijn. Onder onttrekkin gen zijn de uitgaven verantwoord, die ten laste van deze fondsen zijn gedaan. Van de stand per 31 december is € 5.495.000 daadwerkelijk ontvangen. Het resterend saldo is onderdeel van de vorderingen uit nalatenschappen.

Fonds verbouwing DOC Doornakker Dit fonds is bestemd voor de verbouwing van het dierenopvangcentrum in Eindhoven. Fonds verbouwing Hargahoeve en Krimpen a.d. IJssel Deze fondsen zijn gecreëerd voor asielen in Schiedam en Krimpen a.d. IJssel. Overige bestemmingsfondsen De overige bestemmingsfondsen omvatten fondsen voor verschillende locaties.

8. Bestemmingsfondsen

Fondsen uit nalatenschappen In onderstaande tabel is een nadere specificatie opgenomen van de fondsen uit nalatenschappen:

(x € 1.000) Stand per Dotaties Onttrekkingen Stand per 1 jan (+) (-) 31 dec

Fondsen uit nalatenschappen

2.682

Dierenambulance regio Groningen

432

541 -87 0

3.136 432

Fonds Asielen (Dierenbeleid, hulp en toezicht)

486

Dierenasiel Zuidwolde

378

Dierenwelzijn regio Schoorl

346

Exploitatie asiel regio Rijnland

Werkzaamheden voormalige afdelingen en regio’s

379

0 -1

Nieuwbouw knaagdierenopvang

264

Werkzaamheden dierenopvang en dierenambulance

607

0 -37

570

Exploitatie Kerbertasyl

0 -10

Zwerfdieren 261

0 -3

258

0 -46

686

Fondsen uit nalatenschappen (x € 1.000) Stand per Dotaties Onttrekkingen Stand per 1 jan (+) (-) 31 dec

378

Verbouwing DOC Doornakker

Fonds Yvonne Uitenbosch

732

Asiel Hargahoeve

Nieuwbouw Rijnmond

380

Asiel Krimpen

113

Overige 323

529

852

Overige bestemmingsfondsen

735

0 -222

513

Saldo fondsen uit nalatenschappen

541 -87

3.136

Saldo bestemmingsfondsen

5.678

541 -318

5.902

Fondsen uit nalatenschappen Dit betreft het deel van de nalatenschappen waarvoor door de erflater een specifieke bestemming is gegeven. In 2020 zijn twee nieuwe nalatenschappen ontvangen met een specifieke bestemming. Er is €87.000 onttrokken omdat er bestedingen hebben plaatsgevonden in lijn met de bestemming van de nalatenschap. Fonds Dierenambulance regio Groningen De ontvangen gelden dienen besteed te worden aan de dierenambulances in de regio Groningen.

2.682

392

160

JAARREKENING 2020

161

Personeel en harmonisatie In het kader van de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden is in 2018 een voorziening getroffen. Medio 2019 is deze voorziening grotendeels afgewikkeld doordat ten laste van de voorziening afkoopsommen zijn uitgekeerd aan de betrokken medewerkers.

In onderstaande tabel is de aansluiting gegeven tussen de reserves en fondsen in de geconsolideerde jaarrekening en de enkelvoudige jaarrekening. Daarbij worden de reserves en fondsen uitgesplitst in het deel van de NVBD (enkelvoudige jaarrekening), de stichtingen waarbij het bestuur wordt gevormd door één of meerdere medewerkers van de NVBD en de stichtingen die op andere wijze zijn verbonden.

Voorziening groot onderhoud Door de stelselwijziging is de voorziening groot onderhoud in 2020 komen te vervallen. Aansluiting reserves en fondsen (x € 1.000)

Stand per 1 jan

Ontliëring

Nieuwe stand per 1 jan

Dotaties (+)

Onttrek kingen (-)

Reserves

Stelsel wijziging groot onderhoud

Stand per 31 dec

Ontbinding Stichting van Sirlach Bartholomeus Criellaert

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

Continuïteitsreserve

24.189 -1.334

22.855

2.162 -1.537

- w.v. NVBD

1.187

1.782

25.263

Hypothecaire lening BNG Bank

1.675

1.759

252

20.607

Hypothecaire lening Stichting Het Waardige Dier

150

162

1.497 -91

4.531

Lening Stichting Het Waardige Dier aan Noordbroek

Achtergestelde lening gemeente Gouda

19.077

- w.v. entiteiten onder bestuur NVBD

3.580

976 -1.431

- w.v.. entiteiten met een eigen bestuur

1.532 -1.334

198

0 -106

125

35.861 -3.582

32.279

10.214 -8.742

33.751

Bestemmingsreserves - w.v. NVBD - w.v. entiteiten onder bestuur NVBD - w.v.. entiteiten met een eigen bestuur

9.336

877 -5.303

4.910

22.474

9.290 -3.439

28.324

516

12.376 -10.279

1.782

59.014

4.051 -3.582

469

60.050 -4.916

55.134

Bestemmingsfondsen

6.263 -585

5.678

541 -318

5.902

- w.v. NVBD

4.674

529 -317

177

5.063

- w.v. entiteiten onder bestuur NVBD

1.004

838

Totaal reserves

Fondsen

- w.v.. entiteiten met een eigen bestuur Totaal reserves en fondsen

10. Langlopende schulden

1.004

0 -177

585 -585

66.313 -5.501

60.812

12.917 -10.596

1.782

64.915

Lening gemeente Vlaardingen

120

180

Saldo langlopende schulden

2.008

2.143

Hypothecaire lening BNG Bank Dit betreft een lening die verstrekt is ter financiering van het pand in Haarlemmermeer. Met ingang van 2018 is er een aflossingsverplichting van € 21.000 per kwartaal. De rente bedraagt 4,6% per jaar en is vast tot en met 31 oktober 2023. Ter zekerheid van de aflossingsverplichting en rentebetalingen heeft de gemeente Haarlemmermeer zich borg gesteld. Hypothecaire lening Stichting Het Waardige Dier Het betreft een lening die in 20 jaar afgelost dient te worden. Het bedrag dient echter niet terugbetaald te worden, maar wordt als gift van Stichting Het Waardige Dier verantwoord in de staat van baten en lasten. De rente bedraagt 0,5% per jaar. Ter zekerheid van de verstrekte lening is de navolgende zekerheid verstrekt: hypotheekstelling op de onroerende zaak te Born. Achtergestelde lening gemeente Gouda Dit betreft een achtergestelde lening die de gemeente Gouda heeft verstrekt aan het Dierentehuis Midden-Holland. Er hoeft niet afgelost te worden en er zijn geen zekerheden verstrekt. Over het uitstaand saldo hoeft geen rente betaald te worden.

9. Voorzieningen Stelsel- wijziging groot onderhoud (x € 1.000)

Voorziening groot onderhoud Jubilea

Stand per 1 januari

1.782 177

Dotaties (+)

Onttrekkingen (-)

Stand per 31december

0 -1.782

89 -37

n.v.t.

0 229

Wachtgeld

0 -61

n.v.t.

Personeel en harmonisatie

0 -23

n.v.t.

Saldo voorzieningen 2.057 89 -122 -1.782

243

Voorziening jubilea Voor de verwachte toekomstige uitkeringen uit hoofde van jubilea is een voorziening gevormd voor de NVBD en de LID. Conform de geharmoniseerde arbeidsvoorwaarden wordt bij 10 en 20 jaar dienstverband een bedrag uitgekeerd. Bij het bepalen van de hoogte van de voorziening is rekening gehouden met een blijfkans. Voorziening wachtgeld De voorziening wachtgeld betreft de afwikkeling van een wachtgeldregeling voor drie (ex-)medewerkers.

Lening gemeente Vlaardingen Dit is een langlopende lening van de gemeente Vlaardingen voor het dierentehuis Nieuwe-Waterweg. Met de gemeente is afgesproken dat de lening in 5 jaar wordt afgelost.

11. Kortlopende schulden en overlopende passiva (x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

Schulden aan leveranciers

1.110

1.779

Reservering voor verlof en vakantiegeld

1.855

1.692

Vooruit ontvangen bedragen

1.353

1.550

Pensioen

Belastingen en premies sociale verzekeringen

1.092

1.099

Kortlopend deel langlopende schulden

128

Overige schulden en overlopende passiva

334

783

Saldo kortlopende schulden en overlopende passiva

5.940

7.040

162

JAARREKENING 2020

Vooruit ontvangen bedragen De vooruitontvangen bedragen betreffen grotendeels de contributies 2021 die in het 4e kwartaal van 2020 worden geïnd bij leden. Daarnaast zijn er vooruitbetaalde reserveringen voor de pensionnen. Overige schulden en overlopende passiva Deze post bestaat vooral uit inkoopfacturen die betrekking hebben op 2020 en in 2021 zijn ontvangen.

JAARREKENING 2020

163

Leaseverplichtingen De leaseverplichtingen betreffen de lease van dierenambulances en overige voertuigen voor het vervoer van dieren bij DLM. De leaseovereenkomst met DLM staat op naam van NVBD. Daarnaast worden er 26 personenauto’s geleased voor de buitendienstinspecteurs van de Landelijke Inspectiedienst en enkele andere medewerkers van de Dierenbescherming. Deze contracten hebben een einddatum variërend van 2021 tot en met 2028. De jaarlijkse leaseverplichting (exclusief voorschot voor brandstofkosten) bedraagt:

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen

Rechten uit nalatenschappen Met ingang van het boekjaar 2018 is de wijze waarop de baten uit nalatenschappen worden verantwoord, veranderd. Dat betekent dat de Dierenbescherming rechten heeft op nalatenschappen die voor een deel nog niet zijn verantwoord in de jaarrekening. Het gaat dan om de nalatenschappen die nog niet de status erfbelasting of rekening en verantwoording hebben bereikt maar al wel door de Dierenbescherming (benificiair) zijn aanvaard. Onderhoudsverplichtingen Met ingang van 1 januari 2020 verantwoordt de Dierenbescherming de kosten van groot onderhoud in de boekwaarde van het actief op het moment dat het onderhoud is uitgevoerd. In de oude systematiek werden de verwachte onderhoudskosten opgenomen op de balans in de voorziening groot onderhoud. In de onderstaande tabel staan de verwachte investeringen in onderhoud in de periode van 2021 tot en met 2025. Deze verwachtingen zijn gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan.

Investeringen in groot onderhoud

Leaseverplichtingen (x € 1.000)

Leasekosten 2021

1.241

Leasekosten 2022

965

Leasekosten 2023

832

Leasekosten 2024

516

Leasekosten 2025

232

Totale leaseverplichting per 31 december 2020

3.786

Resultaatverdeling 2020

(x € 1.000)

Groot onderhoud 2021

205

Groot onderhoud 2022

261

Groot onderhoud 2023

126

Groot onderhoud 2024

296

Groot onderhoud 2025

227

Totale verwachte investeringen in onderhoud per 31 december 2020

1.115

Baten waarvoor het bestuur of de Raad van Toezicht een specifieke bestemming heeft gegeven, worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve en bestedingen worden ten laste van de bestemmingsreserve gebracht. Baten waarvoor een derde een beperkte bestedingsmogelijkheid heeft aangegeven, worden toegevoegd aan een bestemmingsfonds en bestedingen van deze gelden worden aan dit fonds onttrokken. Het saldo dat resteert na verwerking van de mutaties in de bestemmings fondsen en bestemmingsreserves, wordt toegevoegd of onttrokken aan de continuïteitsreserve. De bestuurder vraagt de leden van de Ledenraad en de Raad van Toezicht als volgt in te stemmen met het verdelen van het resultaat op grond van de geconsolideerde jaarrekening over 2020:

Resultaatverdeling 2020 (x € 1.000)

Toevoeging aan de continuïteitsreserve

625

Dotatie aan de reserve financiering vaste activa

1.399

Onttrekking aan de reserve financiering vaste activa -2.338 Dotatie aan de overige bestemmingsreserves

8.814

Onttrekking aan de overige bestemmingreserves -6.404 Dotatie aan de bestemmingsfondsen

541

Onttrekking aan de bestemmingsfondsen -318 Exploitatieresultaat 2020

2.321

164

JAARREKENING 2020

1.1.6 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE STAAT VAN BATEN EN LASTEN

165

15. Baten van Subsidies van Overheden (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

12. Baten van Particulieren (x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019 Nalatenschappen en legaten

JAARREKENING 2020

12.710

11.500

Contributies 5.635

5.200

5.459

Giften 2.839

2.355

2.595

Collecten 905

900

849

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

2.316

1.600

Projectbijdragen 99

117

181

1.717

1.781

Totaal Baten van Subsidies van Overheden

2.415

1.600

13.494

Overige baten van particulieren

134

Totaal Baten van Particulieren

22.116

20.089

22.441

Subsidie ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ten behoeve van inspectiewerk) De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) ontvangt jaarlijks een bijdrage van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (voorheen: Econcomische Zaken) voor het inspectiewerk. Deze subsidie wordt verstrekt op basis van het Convenant Samenwerking Dierhandhaving. In 2020 is de bijdrage structureel verhoogd om daarmee extra buiten dienstinspecteurs aan te stellen.

16. Baten van verbonden organisaties

Nalatenschappen en legaten De baten uit nalatenschappen en legaten zijn conform de interne richtlijnen van de Dierenbescherming conservatief begroot. De Dierenbescherming heeft veel activiteiten verricht om het nalaten aan de organisatie onder de aandacht te brengen onder mensen die willen nalaten aan goede doelen.

Geen baten in 2020.

17. Baten van andere organisaties zonder winststreven

Contributies Het aantal leden in 2020 bedroeg gemiddeld 112.000 ten opzichte van 114.000 in 2019. De gemiddelde geefwaarde per lid is licht gestegen.

(x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

13. Baten van Bedrijven (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Zakelijke giften

370

Giften in natura

116 6

Sponsoring 25

69 10

Opbrengst aandeel in acties van derden

Overige baten van bedrijven

Totaal Baten van Bedrijven

418

186

202

Opbrengst Externe Vermogensfondsen

508

270

316

Totaal Baten van andere organisaties zonder winststreven

508

270

316

Jaarlijks wordt via projectaanvragen gelden ontvangen van de Anonieme Stichting en Stichting Waardig Dier. Met deze gelden wordt het dierenwelzijn vergroot in de dierenopvangcentra door onder andere de verbetering van de kwaliteit van de dierverblijven of de aanleg van speelweides voor honden.

18. Baten als tegenprestatie voor levering van producten/diensten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

14. Bijdrage van Loterijorganisaties (x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019 Bijdrage Nationale Postcode Loterij

1.800

2.012

Overige bijdragen van loterijorganisaties

Totaal Bijdrage van Loterijorganisaties

1.819

2.054

Overeenkomst Nationale Postcode Loterij Met de Stichting Nationale Postcodeloterij heeft de Dierenbescherming een overeenkomst gesloten met een looptijd tot en met 31 december 2020, waarin de Dierenbescherming als beneficiant wordt aangemerkt. De afgelopen jaren heeft de Dierenbescherming uitkeringen ontvangen van € 1.800.000 per jaar. Voor de periode 2021-2025 is de Dierenbescherming opnieuw als beneficiant aangemerkt. Voor 2021 is bijdrage aan de Dierenbescherming opnieuw €1,8 miljoen.

Opbrengst dienstverlening gemeenten

6.426

6.338

7.386

Baten asielactiviteiten

1.469

1.252

1.923

Baten stichting Beterleven Keurmerk

2.026

1.830

1.921

Baten ambulanceactiviteiten

275

261

313

Baten pensionactiviteiten

503

879

1.206

Opbrengst verkoop artikelen

131

137

Veterinaire diensten en medicatie

208

478

422

Overig 0 Totaal Baten als tegenprestatie voor levering van producten/diensten

11.003

11.187

13.310

166

JAARREKENING 2020

Baten asielactiviteiten De baten asielactiviteiten bestaan uit opbrengsten vanwege de adoptie van dieren of de afstand van dieren en gefactureerde medische handelingen.

JAARREKENING 2020

167

Kengetallen (x € 1.000)

Baten ambulanceactiviteiten De ambulanceactiviteiten genereren opbrengsten door het uitvoeren van ambulanceritten op verzoek van particulieren en bedrijven. Baten pensionactiviteiten Dit betreft de baten voor de tijdelijk opvang van dieren in de asielen. Door de COVID-19 maatregelen hebben deze actitviteiten gedurende een periode in 2020 niet kunnen plaatsvinden. De baten in 2020 zijn daarom lager dan vorig jaar en de begroting. Veterinaire diensten en medicatie Dit betreft vooral de opbrengsten van de dierenkliniek in Rotterdam voor mensen met een kleine beurs. Een groot deel van 2020 was deze kliniek niet operationeel.

Werkelijk 2020

Werkelijk 2019

% kosten beheer en administratie ten opzichte van totale lasten

12,3%

12,1%

% besteed aan de doelstellingen ten opzichte van de totale baten

75,5%

78,6%

% besteed aan de doelstellingen ten opzichte van de totale lasten

78,1%

79,9%

% wervingskosten t.o.v. baten eigen fondsenwerving

15,7%

15,1%

Directe kosten dierenhulp (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

19. Overige Baten (x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019 Verkoop resultaat activa

318

0 -40

Cursusopbrengsten 33

Overige opbrengsten

795

633

Totaal overige baten

366

845

640

20. Lastenverdeling Dier vriendelijk onder nemen

Dier vriendelijk besturen

Dier vriendelijk omgaan met de openbare ruimte

Hoog waardige Dierenhulp

Impact volle beïn vloeding en voor lichting

(Ver breding) Fondsen werving

Kosten beheer en admini stratie (krachtige organisatie

Totaal realisatie 2020

Totaal begroting 2020

Totaal realisatie 2019

Directe kosten

160

621

191

5.129

1.852

1.951

836

10.748

11.147

11.438

Personeelskosten

444

940

3.023

156

9.947

2.159

1.532

3.182

21.383

21.066

22.601

Autokosten

236

333

338

427

Huisvestingskosten

1.480

1.766

1.984

2.444 2.073

Totale lasten

1.964

657

706

Kosten asielen

201

203

229

Giften aan derde partijen

239

794

209

Overige kosten dierenhulp

1.646

1.473

1.599

Totaal directe kosten dierenhulp

4.623

4.715

4.707

Kosten toezicht

Totaal directe kosten dierenwelzijn

Directe kosten voorlichting

Dier vriendelijk leven

Afschrijvingskosten

1.588

982

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Cursussen De opbrengsten cursussen betreffen de opbrengsten van hondentrainingen op diverse locaties in het land.

Overige indirecte kosten

1.555

Kosten ambulances

Directe kosten toezicht dierenwelzijn

Verkoop resultaat activa Deze opbrengst betreft het verkoopresultaat van het voormalig asiel in Alkmaar onder aftrek van de desinvestering van de activa van het asiel. De bruto verkoopopbrengst bedraagt €411.000. De verkoopprijs is marktconform en is tot stand gekomen in een openbare procedure. De opbrengsten zijn bestemd voor nieuwbouw in de toekomst.

(x € 1.000)

Medische kosten

136

1.398

313

1.873

2.239

132

609

100

152

1.282

969

1.098

659

1.854

3.637

219

18.586

4.228

3.618

4.582

37.385

37.744

40.080

Kostentoerekening Voor de uitgangspunten van de lastenverdeling wordt verwezen naar de grondslagen voor de bepaling van het resultaat.

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Kosten voorlichting

1.990

2.036

2.090

Totaal directe kosten voorlichting

1.990

2.036

2.090

Directe kosten beleidsbeïnvloeding (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Beïnvloeding en lobby diversen

306

290

206

Totaal directe kosten beleidsbeïnvloeding

306

290

206

168

JAARREKENING 2020

169

Directe kosten eigen fondsenwerving

Overige personeelskosten

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Ledenwerving en -behoud

746

935

640

Uitzendkrachten en interim-management

853

Collectekosten 226

285

200

Dotatie voorziening

774

2.089

0 -20

Overige fondsenwervende acties

766

813

706

Kosten vrijwilligers

244

219

233

Totaal directe kosten eigen fondsenwerving

1.737

2.033

1.545

Kosten salarisadministratie

Ziekteverzuimverzekering 56

Deskundigheidsbevordering 265

450

410

Overige personeelskosten

466

618

606

Totaal overige personeelskosten

2.039

2.186

3.429

Directe kosten beheer en administratie (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

188

181

260

Advieskosten 722

Accountants- en administratiekosten

750

1.311

Telefoon- en internetkosten

358

282

329

Juridische kosten

127

Verzekeringskosten 145

152

150

Overige kosten beheer en administratie

597

624

709

Totale directe kosten beheer en administratie

2.088

2.068

2.887

Uitzendkracht en interim-management De kosten voor uitzendkrachten en interim-management liggen hoger dan de begroting maar veel lager dan in 2019. Kosten vrijwilligers Dit betreft verstrekte vergoedingen aan vrijwilligers, die voor het overgrote deel bestaan uit reiskosten- en telefoonvergoedingen.

Autokosten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Advieskosten De advieskosten omvatten met name de kosten voor het voorbereiden van het strategisch plan voor de periode 2020-2025 en advies over de vastgoedportefeuille. Overige kosten beheer en administratie Onder deze post zijn onder andere kantoorartikelen, verzendkosten en dotatie aan voorzieningen opgenomen

Leasekosten 279

246

317

Brandstofkosten 45

Overige autokosten

Totaal autokosten

333

338

427

Personeelskosten

Huisvestingskosten

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Salarissen 15.008

14.558

14.642

Huurkosten 301

305

304

2.654

2.556

2.610

Gas, water & licht

293

498

465

Pensioenpremies 1.126

Onderhoudskosten 345

420

864

Zakelijke lasten

273

266 206

Sociale lasten

1.065

1.147

Doorberekende personeelskosten

Onkostenvergoedingen personeel

500

630

676

Schoonmaakkosten 233

165

Wervingskosten personeel

Overige huisvestingskosten

345

323

339

Overige personeelskosten

2.039

2.186

3.429

Totaal huisvestingskosten

1.766

1.984

2.444

Totaal personeelskosten

21.383

21.066

22.601

347

374

332

Gemiddeld aantal FTE

De personeelskosten zijn in 2020 hoger dan begroting. Aan de ene kant heeft de uitbreiding van de Landelijke Inspectie dienst geleid tot een verhoging van de personeelskosten. Aan de andere kant was de personele bezetting lager dan de formatie en zijn enkele kleinere asielen in Kampen en Amstelveen gesloten.

249

170

JAARREKENING 2020

171

2.1 Enkelvoudige jaarrekening 2020

Overige indirecte kosten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Afschrijvingskosten 1.873

2.239

2.073

Automatiseringskosten 1.282

969

1.098

3.208

3.171

Totaal overige indirecte kosten

JAARREKENING 2020

3.155

2.1.1 ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2020

Na resultaatbestemming

(x € 1.000) 31 december 2020 31 december 2019

ACTIVA

Honorarium accountant Het volgende honorarium van Mazars is ten laste gebracht van de Dierenbescherming en de gelieerde partijen die de Dierenbescherming consolideert, een en ander zoals bedoeld in artikel 2:382a lid 1 en 2 BW. Het bedrag is exclusief BTW. De opdracht is uitgebreid met een accountantsverklaring bij de enkelvoudige jaarrekening van de stichting Dierenopvang Rijnmond en stichting Dierenambulance Zuid-Holland-Zuid ten behoeve van de gemeente Rotterdam.

Immateriële Vaste Activa

1.023

924

Materiële Vaste Activa

3.417

3.856

Financiële Vaste Activa

Beleggingen

22.433

16.351

Totaal Vaste Activa

26.896

Voorraden

Honorarium accountant (x € 1.000) Realisatie Realisatie 2020 2019

Onderzoek van de jaarrekening

171

266

Andere controleopdrachten

Adviesdiensten op fiscaal terrein

Andere niet-controlediensten

Totaal honorarium accountant

198

276

Vorderingen en overlopende activa

5.141

6.294

Liquide middelen

18.192 23.353

19.625

TOTAAL ACTIVA

50.249

40.783

PASSIVA Reserves en fondsen Reserves

7 20.607

- Bestemmingsreserves

19.077

4.910

9.336 25.516

28.413

5.063

4.674

30.580

33.087

124

434

Langlopende Schulden

Kortlopende Schulden en overlopende passiva

19.545

7.262

50.249

40.783

Fondsen

- Bestemmingsfondsen

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

13.312

Totaal Vlottende Activa

- Continuïteitsreserve

21. Saldo financiële baten en lasten

21.159

(x € 1.000)

Voorzieningen

Bank Bankkosten -101 -68 -77 Rente opbrengsten

Leningen Betaalde rente ontvangen gelden -84 -93 -88 Ontvangen rente uitgeleende gelden

Beleggingen Overige kosten effecten en beleggingen -38 -25 -28 Resultaat aan- en verkoop beleggingen -146

270 -4

Mutatie ongerealiseerd koersresultaat beleggingen

1.077

1.430

Ontvangen dividend

171

108

132

Ontvang couponrente

161

135

129

Ontvangen rente langlopende deposito’s

Totaal saldo financiële baten en lasten

1.060

354

1.532

Voor de toelichting op het resultaat uit beleggingen wordt verwezen naar de toelichting in de balans.

TOTAAL PASSIVA

172

JAARREKENING 2020

2.1.2 ENKELVOUDIGE STAAT VAN BATEN EN LASTEN

2.1.3 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE JAARREKENING

Realisatie Begroting 2020 2020 (x € 1.000)

Realisatie 2019

BATEN Baten van Particulieren

12 20.426

19.656

20.926

Baten van Bedrijven

13 163

175

157

Bijdrage van Loterijorganisaties

14 1.806

1.808

2.037

Baten van Subsidies van Overheden

15 69

117

197

Baten van Verbonden Organisaties

16 0

Baten van andere organisaties zonder winststreven

17 65

255

22.529

22.011

23.398

Baten als tegenprestatie voor levering van producten/diensten

18 815

861

966

Overige Baten

19 42

107

597

22.979

24.961

SOM VAN DE BATEN

23.385

Diervriendelijk leven

659

642

664

Diervriendelijk ondernemen

219

206

220

Diervriendelijk besturen

653

638

695

Diervriendelijk omgaan met de openbare ruimte

219

206

220

Hoogwaardige Dierenhulp

13.408

5.496

11.559

Impactvolle beïnvloeding en voorlichting

4.227

4.211

4.345

19.386

11.399

17.703

LASTEN

Besteed aan doelstellingen

(Verbreding) Fondsenwerving

3.618

3.592

3.204

Kosten beheer en administratie (krachtige organisatie)

4.582

4.804

4.852

SOM VAN DE LASTEN

27.586

19.796

25.759

SALDO VOOR FINANCIËLE BATEN EN LASTEN

-4.201

Saldo financiële baten en lasten SALDO VAN BATEN EN LASTEN

JAARREKENING 2020

3.183 -799

21 1.173

465

1.631

-3.027

3.648

833

Bestemming saldo van baten en lasten Toevoeging/onttrekking aan: Continuïteitsreserve

1.187

Bestemmingsreserves

-4.426

946

Bestemmingsfondsen

212

-204

Totaal

-3.027

833

Toegepaste standaarden De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de ‘Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties’.

Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingen De activa en passiva zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde, tenzij hierna anders vermeld. Alle genoemde bedragen luiden in duizenden euro’s, tenzij anders vermeld. Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen ervan naar de organisatie zullen toevloeien en dat de waarde ervan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikkeling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen die economische voordelen in zich bergen en dat de omvang van het bedrag daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Baten worden in de staat van baten en lasten opgenomen wanneer een vermeerdering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermeerdering van een actief of een vermindering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermindering van een actief of een vermeerdering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Indien een transactie ertoe leidt dat nagenoeg alle of alle toekomstige economische voordelen en alle of nagenoeg alle risico’s met betrekking tot een actief of verplichting aan een derde zijn overgedragen, wordt het actief of de verplichting niet langer in de balans opgenomen. Verder worden activa en verplichtingen niet meer in de balans opgenomen vanaf het tijdstip waarop niet meer wordt voldaan aan de voorwaarden van waarschijnlijkheid van de toekomstige economische voordelen en/of betrouwbaarheid van de bepaling van de waarde. De opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben. Opbrengsten worden verant woord indien alle belangrijke risico’s met betrekking tot de transactie zijn overgedragen aan de gebruiker van de dienst. De grondslagen van de enkelvoudige jaarrekening zijn verder gelijk aan de Geconsolideerde jaarrekening.

173

174

JAARREKENING 2020

175

2.1.4 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS

1. Immateriële vaste activa

2. Materiële vaste activa

(x € 1.000) Immateriële Nog in gebruik Totaal Totaal activa te nemen 2020 2019

(x € 1.000)

Aanschafwaarde per 1 januari

159

Af: afschrijving per 1 januari -84 Boekwaarde per 1 januari

849

1.008 924

Nog in Inventaris gebruik te nemen

Vervoer middelen

Totaal 2020

Totaal 2019

1.401

9.033

10.526

0 -84 -89 849

Gebouwen en grond

Aanschafwaarde per 1 januari

6.360

Af: Afschrijving per 1 januari -2.962 Boekwaarde per 1 januari

1.190

0 -1.050 -1.164 -5.177 -6.231

3.398

139

236

3.856

4.295

Presentatiecorrectie Aanschafwaarde 0

0 -14

Presentatiecorrectie

Af: afschrijving 0

Aanschafwaarde

0 -1.102

Mutatie presentatiecorrectie 0

Af: Afschrijving

1.102

Mutatie boekwaarde

3.398

139

236

3.856

4.295

227

154

47 -276

169 -32

Totale boekwaarde per 1 januari

849

924

283

931

1.132 -1.132

Investeringen Overige mutaties

door presentatiecorrectie Totale boekwaarde per 1 januari

Afschrijvingen -185

0 -185 -9

Investeringen

Desinvesteringen aanschafwaarde 0

Overige mutaties

Desinvesteringen cumulatieve afschrijvingen

Afschrijvingen -147

0 -81 -122 -350 -489

947 -849

922

Overige mutaties afschrijvingen

Desinvesteringen aanschafwaarde

0 -1.613 -1.613 -546

Desinvesteringen cumulatieve afschrijvingen

Mutatie boekjaar Aanschafwaarde per 31 december

1.292

1.009

Af: afschrijvingen per 31 december -269

0 -269 -84

Boekwaarde per 31 december

1.023

1.330

0 1.330

0 442

Mutatie boekjaar -100 -49 -54 -236 -439 -439

924 Aanschafwaarde per 31 december

6.407

Af: Afschrijving per 31 december -3.110

In maart 2020 is een nieuw relatiebeheersysteem voor de NVBD in gebruik genomen. De investeringen in 2020 hebben betrekking op de laatste fase van het project. Alle immateriële vaste activa worden gebruikt voor de bedrijfsvoering.

Boekwaarde per 31 december

3.298

1.218 -43

0 -1.132 33

7.615

9.033

43 -4.198 -5.177 0

3.417

3.856

De NVBD heeft enkele panden in eigendom. Deze zijn verantwoord onder post gebouwen en grond. In 2020 is een overeen komst afgesloten met Dé Leasemaatschappij (DLM) voor het beheer van de dierenambulances en de overige voertuigen voor het vervoer van dieren. Alle voertuigen in eigendom van NVBD zijn in 2020 overgedragen aan DLM. De Dierenbescherming heeft vervolgens een een leaseovereenkomst afgesloten met DLM. De overdracht van de voertuigen heeft geleid tot een desinvestering in vervoermiddelen bij de NVBD van ca. €284.000.

176

JAARREKENING 2020

177

3. Financiële vaste activa

5. Vorderingen en overlopende activa

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

Leningen in het kader van de doelstelling:

Te vorderen uit hoofde van nalatenschappen

2.409

3.433

Stand begin boekjaar

Bijdrage Nationale Postcode Loterij

1.800

Bij: verstrekte leningen

Debiteuren

343

277

Af: Overige mutaties

Vooruit betaalde bedragen

209

350

Af: Ontvangen aflossingen -5 -8

Terug te vorderen belastingen

224

Af: Voorziening

Overige vorderingen en overlopende activa

155

433

Totaal leningen

Saldo vorderingen en overlopende passiva

5.141

6.294

Waarborgsommen

Saldo financiële vaste activa

4. Beleggingen

Vordering Nationale Postcode Loterij (NPL) De Dierenbescherming ontvangt de jaarlijkse bijdrage van de Nationale Postcode Loterij achteraf.

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

Obligaties

14.066

9.740

Aandelen

7.872

6.084

Langlopende deposito’s

495

526

Saldo beleggingen

22.433

16.351

Debiteuren De vordering op debiteuren is in totaal € 343.000. Hierin in rekening gehouden met een voorziening voor mogelijke oninbaarheid van € 5.000.

6. Liquide middelen Overzicht van de effectenportefeuille

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

Obligaties 2020

Aandelen 2020

Deposito’s 2020

Totaal 2020

Totaal 2019

Tegoeden bij banken

18.187

13.304

Kasgeld

Beurswaarde per 1 januari

9.740

6.084

526

16.351

14.093

Gelden onderwerg

0 -3

Bij: Aankopen

4.712

2.133

6.845

2.168

Saldo liquide middelen

(x € 1.000)

18.192

13.312

Af: Verkopen/aflossingen -517 -1.292 -31 -1.840 -1.340 Bij/af: Koersresultaten Bij/af: Saldo mutaties Beurswaarde per 31 december

130

947

1.077

14.066

7.872

495

22.433

16.351

Voor een toelichting op de portefeuille wordt verwezen naar de toelichting in de geconsolideerde balans.

1.430

De tegoeden bij banken omvatten de saldi op de betaalrekeningen, spaarrekeningen en de beleggingsrekening. Het kasgeld wordt aangehouden voor de bedrijfsvoering in de dierenopvangcentra. Er zijn geen bankgaranties verstrekt. De overige tegoeden staan ter vrije beschikking aan de organisatie.

178

JAARREKENING 2020

179

8. Bestemmingsfondsen

7. Reserves (x € 1.000) Continuïteits- Bestemmings- Totaal Totaal reserve reserves 2019 2018

Stand per 1 januari

19.077

9.336

28.413

27.376

Stelselwijziging groot onderhoud Ontbinding Stichting van Sirlach Bartholomeus Criellaert

252

Resultaatverdeling 1.187 -4.426 -3.239

1.037

Stand per 31 december

JAARREKENING 2020

20.607

4.910

25.516

28.413

Onder de bestemmingsfondsen wordt dat deel van de reserves opgenomen, dat een beperkte bestedingsmogelijkheid heeft. Deze beperkte bestedingsmogelijkheid wordt veroorzaakt doordat een derde (de gever) deze beperking heeft aangegeven of doordat het geld werd ingezameld voor een specifiek doel. Voor wat betreft de dotatie in de bestemmingsfondsen is de mutatie in het toegezegde erfdeel verantwoord. Deze kan als gevolg van aanpassingen ook negatief zijn. Onder onttrekkin gen zijn de uitgaven verantwoord, die ten laste van deze fondsen zijn gedaan. Van de stand per 31 december is € 5.049.000 daadwerkelijk ontvangen. Het resterend saldo is onderdeel van de vorderingen uit nalatenschappen.

8. Bestemmingsfondsen (x € 1.000)

Stand per 1 jan

Dotaties (+)

Onttrekkingen (-)

O Ontbinding (-) Stichting van Sirlach Bartholomeus Criellaert

Stand per 31 dec

529 -87

In de geconsolideerde jaarrekening wordt een aansluiting gegeven tussen de reserves van de NVBD en de reserves van alle entiteiten in de geconsolideerde jaarrekening. Fondsen uit nalatenschappen

Bestemmingsreserves In onderstaand overzicht zijn de bestemmingsreserves nader toegelicht.

432

Fonds Asielen (dierenbeleid, hulp en toezicht)

486

Dierenasiel Zuidwolde

378

Dierenwelzijn regio Schoorl

346

264

368

0 -231

177

315

4.674

529 -317

177

5.063

Nieuwbouw knaagdierenopvang

(x € 1.000)

Stand per Dotaties Onttrekkingen Stand per 1 jan (+) (-) 31 dec Reservering vaste activa t.b.v. bedrijfsvoering

534

1.410

Reservering vaste activa t.b.v. doelstelling

4.251

0 -1.221

3.029

Nieuwbouw/verbouw 3.541

0 -3.541

877

460

0 -460

Overig 550

0 -80

470

877 -5.303

4.910

Saldo bestemmingsreserve

2.745

432

Exploitatie asiel regio Rijnland

Bestemmingsreserve

Groot onderhoud

Dierenambulance regio Groningen

9.336

Overige bestemmingsfondsen Saldo bestemmingsfondsen

2.302

Reservering vaste activa ten behoeve van doelstelling en bedrijfsvoering De reserve financiering activa t.b.v. doelstelling en reserve financiering activa t.b.v. bedrijfsvoering zijn conform de ‘Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties’ onder de bestemmingsreserves verantwoord. De hoogte van de reserves financiering activa zijn gelijk aan de vaste activa voor de doelstelling of bedrijfsvoering, verminderd met de leningen die opgenomen zijn in het kader van de doelstelling of de bedrijfsvoering. Indien en voor zover eigen middelen zijn aangewend ten behoeve van vaste activa benodigd voor de bedrijfsvoering of activa ter realisering van de doelstelling, wordt er een reserve financiering activa ten behoeve van doelstelling en bedrijfsvoering aangehouden. Reserves voor nieuwbouw/verbouw en groot onderhoud In 2020 heeft de Dierenbescherming een toekomstschets voor het vastgoed laten opstellen. In de komende jaren wordt toegewerkt naar verschillende hoogwaardige regionale dierenopvangcentra in Nederland. Dat betekent dat op verschillen de locaties nieuwbouw zal plaatsvinden of een bestaand pand zal worden aangepast aan de nieuwe standaard uit het programma van eisen. Dat zal tot grote investeringen leiden. De bestaande bestemmingsreserves voor vastgoed en groot onderhoud zijn daarom herschikt in één nieuwe bestemmingsreserve voor de realisatie van de toekomst voor het vastgoed. De omvang van de bestemmingsreserve is €10,4 miljoen. Deze bestemmingsreserves zijn ondergebracht in de Stichting Steunfonds Dierenbescherming. Dat leidt tot een onttrekking van de reserves in de NVBD. Overige bestemmingsreserves De overige bestemmingsreserves betreffen bestemmingsreserves voor het realiseren van de doelstellingen uit het nieuwe strategische beleidsplan.

Fonds Asielen (Dierenbeleid, hulp en toezicht) Ultimo 2011 is het Fonds Asielen gevormd ter grootte van € 486.000. Uit dit fonds worden uitgaven gedaan ter ondersteuning van het asielwerk. Fonds dierenasiel Zuidwolde De gelden die opgenomen zijn in dit fonds dienen besteed te worden aan het dierenasiel in Zuidwolde. Er zijn geen gelden onttrokken uit dit fonds in verband met een mogelijke nieuwbouw voor dit asiel. Fonds dierenwelzijn regio Schoorl De gelden die ontvangen zijn, mogen alleen besteed worden aan dierenwelzijnsprojecten in de regio Schoorl (nu onderdeel van gemeente Bergen). Fonds asiel regio Rijnland Dit fonds is specifiek voor het asiel in de regio Rijnland. Fonds nieuwbouw knaagdierenopvang Dit fonds is specifiek bestemd voor de nieuwbouw van het knaagdierencentrum. Deze nieuwbouw heeft nog niet plaats gevonden. Overige bestemmingsfondsen De overige bestemmingsfondsen omvatten fondsen voor verschillende locaties.

180

JAARREKENING 2020

Fondsen uit nalatenschappen In onderstaande tabel is een nadere specificatie opgenomen van de fondsen uit nalatenschappen:

JAARREKENING 2020

181

Voorziening jubilea Voor de verwachte toekomstige uitkeringen uit hoofde van jubilea is een voorziening gevormd voor de NVBD. Conform de geharmoniseerde arbeidsvoorwaarden wordt bij 10 en 20 jaar dienstverband een bedrag uitgekeerd. Bij het bepalen van de hoogte van de voorziening is rekening gehouden met een blijfkans.

Fondsen uit nalatenschappen

Voorziening wachtgeld De voorziening wachtgeld betreft de afwikkeling van een wachtgeldregeling voor drie (ex-)medewerkers.

(x € 1.000) Stand per Dotaties Onttrekkingen Stand per 1 jan (+) (-) 31 dec

Werkzaamheden voormalige afdelingen en regio’s

379

0 -1

Werkzaamheden dierenopvang en dierenambulance

607

0 -37

378 570

Zwerfdieren, algemene en inspectiewerkzaamheden

261

0 -3

258

Fonds Yvonne Uitenbosch

732

0 -46

686

Overige 323

529

852

Saldo fondsen uit nalatenschappen

529 -87

2.745

2.302

Personeel en harmonisatie In het kader van de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden is in 2018 een voorziening getroffen. Medio 2019 is deze voor ziening grotendeels afgewikkeld doordat ten laste van de voorziening afkoopsommen zijn uitgekeerd aan de betrokken medewerkers. Voorziening groot onderhoud Door de stelselwijziging is de voorziening groot onderhoud in 2020 komen te vervallen.

10. Langlopende schulden Er zijn geen langlopende schulden binnen de NVBD. Werkzaamheden voormalig afdelingen en regio’s Hieronder zijn verschillende fondsen opgenomen die zijn toegewezen aan de diverse voormalige afdelingen of huidige regio’s van de Dierenbescherming. Het bestedingsdoel varieert van specifieke doelen binnen een regio (bijvoorbeeld de opvang van thuisloze honden en katten in Groningen) tot een vrij besteedsbaar fonds binnen een bepaalde regio.

11. Kortlopende schulden en overlopende passiva

Werkzaamheden dierenopvang en dierenambulances Hieronder zijn verschillende opgenomen die specifiek zijn toegewezen aan de werkzaamheden van een dierenopvang of dierenambulance van de Dierenbescherming.

(x € 1.000) 31 dec 2020 31 dec 2019

Fonds zwerfdieren, algemene en inspectiewerkzaamheden De erflater heeft de Dierenbescherming verzocht de nalatenschap te besteden aan zwerfdieren, algemene en inspectie werkzaamheden. Fonds Yvonne Uitenbosch Het Fonds Yvonne Uitenbosch betreft een nalatenschap die ten goede komt aan mensen in de samenleving met een beperkt inkomen. Het gaat om de financiering van buitengewone medische kosten en/of operaties van hun huisdieren (in de breed ste zin van het woord). In overeenstemming met de opdracht van de erflater is besloten dat dit fonds jaarlijks maximaal € 50.000 ter beschikking stelt. Een maximale bestaansduur van 25 jaar is als wenselijk aangegeven. Overige fondsen uit nalatenschappen De overige fondsen zijn gevormd uit baten van nalatenschappen waarbij erflaters specifieke bestemmingen hebben benoemd. De gelden dienen met name besteed te worden aan asielen en dierenopvangcentra in het hele land alsmede aan dierenambulances.

Schulden aan leveranciers

861

1.864

Vooruitontvangen contributies

1.246

1.275

Reservering voor verlof en vakantiegeld

972

867

Vooruit ontvangen bedragen

209

115

Pensioen

Belastingen en premies sociale verzekeringen

516

568

Rekening courant gelieerde instellingen

15.753

2.574

Overige schulden en overlopende passiva -13 -3 Saldo kortlopende schulden en overlopende passiva

19.545

7.262

Rekening courant St. Steunfonds Dierenbescherming

10.937

Rekening Courant De rekening-courantpositie bestaat uit de volgende saldi:

Rekening courant gelieerde instellingen

9. Voorzieningen

(x € 1.000)

Stelsel- wijziging groot onderhoud (x € 1.000)

Voorziening groot onderhoud

Stand per 1 januari

Rekening courant St. Beheer Onroerende Zaken

914

Rekening courant St. De Doornakker

693 302

Rekening courant St. Kerbertasyl

45 -20

n.v.t.

110

Rekening courant St. Dierenasiel Overgelder

325

Wachtgeld

0 -61

n.v.t.

Rekening courant overige stichtingen

2.584

0 -23

n.v.t.

Totaal rekening courant gelieerde instellingen

15.753

45 -104 -252

124

37 434

0 -252

Stand per 31december

Personeel en harmonisatie

Onttrekkingen (-)

Jubilea

Saldo voorzieningen

252

Dotaties (+)

182

JAARREKENING 2020

183

2.1.5 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE STAAT VAN BATEN EN LASTEN

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen Rechten uit nalatenschappen Met ingang van het boekjaar 2018 is de wijze waarop de baten uit nalatenschappen worden verantwoord, veranderd. Dat betekent dat de Dierenbescherming rechten heeft op nalatenschappen die voor een deel nog niet zijn verantwoord in de jaarrekening. Het gaat dan om de nalatenschappen die nog niet de status erfbelasting of rekening en verantwoording hebben bereikt maar al wel door de Dierenbescherming (benificiair) zijn aanvaard.

12. Baten van Particulieren (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Onderhoudsverplichtingen Met ingang van 1 januari 2020 verantwoordt de Dierenbescherming de kosten van groot onderhoud in de boekwaarde van het actief op het moment dat het onderhoud is uitgevoerd. In de oude systematiek werden de verwachte onderhoudskosten opgenomen op de balans in de voorziening groot onderhoud. In de onderstaande tabel staan de verwachte investeringen in onderhoud voor panden in eigendom van NVBD in de periode van 2021 tot en met 2025. Deze verwachtingen zijn gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan.

Investeringen in groot onderhoud

Nalatenschappen en legaten

11.576

11.495

12.547

Contributies 5.635

5.200

5.459

Giften 2.308

1.946

2.101

Collecten 905

900

819

Overige baten van particulieren

115

Totaal Baten van Particulieren

20.426

19.656

20.926

(x € 1.000)

Groot onderhoud 2021

111

Groot onderhoud 2022

Groot onderhoud 2023

Groot onderhoud 2024

Groot onderhoud 2025

Totale verwachte investeringen in onderhoud per 31 december 2020

250

Huurverplichtingen De Dierenbescherming heeft meerdere panden gehuurd voor het gebruik van kantoorlocaties en Dierenbeschermingscen tra. De grootste huurverplichting betreft de huur van het kantoorpand aan de Regulusweg in Den Haag. De totale huurver plichting per 31 december 2019 voor het jaar 2020 bedraagt €247.000. De huurcontracten lopen maximaal tot het jaar 2021, met de optie tot verlenging. Aan verhuurders van de panden is in totaal een bankgarantie verstrekt ter waarde van € 1.500 (Oss). Ter zekerheid voor de bank zijn de tegoeden op een spaarrekening verpand. Leaseverplichtingen De leaseverplichtingen betreffen de lease van dierenambulances en overige voertuigen voor het vervoer van dieren bij DLM. De leaseovereenkomst met DLM staat op naam van NVBD. Daarnaast worden er 26 personenauto’s geleased voor de buitendienstinspecteurs van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) en enkele medewerkers van de Dierenbescherming. Deze contracten hebben een einddatum variërend van 2021 tot en met 2028. De jaarlijkse lease verplichting (exclusief voorschot voor brandstofkosten) bedraagt:

Contributies Het aantal leden in 2020 bedroeg gemiddeld 112.000 ten opzichte van 114.000 in 2019. De gemiddelde geefwaarde per lid is licht gestegen.

Contributies (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Contributies leden

5.635

5.200

5.459

Totaal Contributies

5.635

5.200

5.459

112

114

Gemiddelde aantal leden (x€1.000) Totaal volwassen leden

13. Baten van Bedrijven (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Leaseverplichtingen (x € 1.000)

Leasekosten 2021

1.070

Leasekosten 2022

818

Leasekosten 2023

732

Leasekosten 2024

463

Leasekosten 2025

225

Totale leaseverplichting per 31 december 2020

3.307

Zakelijke giften

118

Giften in natura

83 0

Sponsoring 22

Opbrengst aandeel in acties van derden

Overige baten van bedrijven

Totaal Baten van Bedrijven

163

175

157

184

JAARREKENING 2020

14. Bijdrage van Loterijorganisaties (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Bijdrage Nationale Postcode Loterij

1.800

2.012

Overige bijdragen van loterijorganisaties

Totaal Bijdrage van Loterijorganisaties

1.806

1.808

2.037

JAARREKENING 2020

185

Opbrengst dienstverlening gemeenten De opbrengst dienstverlening gemeenten betreffen de vergoedingen voor de uitvoering voor de wettelijke taken waarvoor de gemeenten verantwoordelijk zijn, zoals opvang en vervoer van gevonden dieren met een vermoedelijke eigenaar. De Dierenbescherming verricht deze activiteiten voor de gemeenten op grond van gesloten overeenkomsten. Baten asielactiviteiten De baten asielactiviteiten bestaan uit opbrengsten vanwege de adoptie van dieren of de afstand van dieren en gefactureerde medische handelingen. Baten ambulanceactiviteiten De ambulanceactiviteiten genereren opbrengsten door het uitvoeren van ambulanceritten op verzoek van particulieren en bedrijven.

Overeenkomst Nationale Postcode Loterij Met de Stichting Nationale Postcodeloterij heeft de Dierenbescherming een overeenkomst gesloten met een looptijd tot en met 31 december 2020, waarin de Dierenbescherming als beneficiant wordt aangemerkt. De afgelopen jaren heeft de Dierenbescherming uitkeringen ontvangen van € 1.800.000 per jaar. Voor de periode 2021-2025 is de Dierenbescherming opnieuw als beneficiant aangemerkt. In 2021 is de bijdrage aan de Dierenbescherming opnieuw €1,8 miljoen.

19. Overige Baten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

15. Baten van Subsidies van Overheden

Verkoop resultaat activa

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Projectbijdragen 69

117

197

Totaal Baten van Subsidies van Overheden

117

197

16. Baten van verbonden organisaties

Cursusopbrengsten 33

497

107

597

Overige opbrengsten -35 Totaal overige baten

20. Lastenverdeling

Geen baten in 2020. Dier vriendelijk leven

Dier vriendelijk onder nemen

Dier vriendelijk besturen

Dier vriendelijk omgaan met de openbare ruimte

Hoog waardige Dierenhulp

Impact volle beïn vloeding en voor lichting

(Ver breding) Fondsen werving

Kosten beheer en admini stratie (krachtige organisatie

Totaal realisatie 2020

Totaal begroting 2020

Totaal realisatie 2019

Directe kosten

160

10.130

1.850

1.951

836

14.953

7.145

12.761

Personeelskosten

11.088

(x € 1.000)

17. Baten van andere organisaties zonder winststreven (x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019 Opbrengst Externe Vermogensfondsen

255

Totaal Baten van andere organisaties zonder winststreven

255

444

156

560

156

2.392

2.159

1.532

3.182

10.582

10.384

Autokosten

158

Huisvestingskosten

161

363

461

322

Afschrijvingskosten Overige indirecte kosten Totale lasten

18. Baten als tegenprestatie voor levering van producten/diensten

193

313

535

879

498

509

100

152

1.061

840

932

659

219

653

219

13.408

4.227

3.618

4.582

27.586

19.796

25.759

Kostentoerekening Voor de uitgangspunten van de lastenverdeling verwijzen we naar de grondslagen voor de bepaling van het resultaat.

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Opbrengst dienstverlening gemeenten

584

661

728

Baten asielactiviteiten

142

139

Baten ambulanceactiviteiten

Baten pensionactiviteiten

0 -7

Opbrengst verkoop artikelen

Veterinaire diensten en medicatie

Overig 0

861

966

Totaal Baten als tegenprestatie voor levering van producten/diensten

4 50

815

186

JAARREKENING 2020

187

Directe kosten dierenhulp

Directe kosten eigen fondsenwerving

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Medische kosten

311

295

346

Ledenwerving 341

435

376

Kosten ambulances

282

174

202

Ledenbehoud 405

500

264

Kosten asielen

Werving giften particulieren en zakelijk

303

435

349

Giften aan gelieerde entiteiten

8.372

681

6.396

Werving nalatenschappen

463

378

355

Giften aan niet-gelieerde entiteiten

239

108

204

Kosten sponsorwerving

Overige kosten dierenhulp

858

713

784

Collectekosten 226

285

200

Totaal directe kosten dierenhulp

10.108

1.997

7.962

2.033

1.544

Totaal directe kosten eigen fondsenwerving

1.737

Directe kosten toezicht dierenwelzijn

Directe kosten beheer en administratie

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Kosten toezicht

Accountants- en administratiekosten

137

163

Totaal directe kosten dierenwelzijn

Advieskosten 518

607

852

Telefoon- en internetkosten

171

129

160

Juridische kosten

114

Verzekeringskosten 125

135

131

Overige kosten beheer en administratie -11 -46 -147 Totale directe kosten beheer en administratie

Directe kosten voorlichting

983

973

1.274

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Kosten voorlichting

1.818

1.851

1.776

Totaal directe kosten voorlichting

1.818

1.851

1.776

Personeelskosten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Directe kosten beleidsbeïnvloeding (x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Salarissen 7.455

7.116

7.158

Sociale lasten

1.294

1.286

1.257

Pensioenpremies 659

616

642

Doorberekende personeelskosten -12

263

346

Onkostenvergoedingen personeel

175

Wervingskosten personeel

Beïnvloeding en lobby diversen

306

290

206

Overige personeelskosten

994

1.050

1.542

Totaal directe kosten beleidsbeïnvloeding

306

290

206

Totaal personeelskosten

10.582

10.384

11.088

Bezetting per jaareinde in FTE (Servicecentrum)

89,3

93,9

84,9

Bezetting per jaareinde in FTE (afdelingen/regio’s)

37,1

39,6

35,6

Bezetting per jaareinde in FTE (DOC en DA)

15,8

16,4

15,1

188

JAARREKENING 2020

Overige personeelskosten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Uitzendkrachten en interim-management

342

Dotatie voorziening

277

861

Kosten vrijwilligers

109

Kosten salarisadministratie

Ziekteverzuimverzekering 0

Deskundigheidsbevordering 191

340

334

Overige personeelskosten

234

289

221

Totaal overige personeelskosten

994

1.050

1.542

0 -17

Bezoldiging directie In onderstaande tabel is de bezoldiging van de bestuurder weergegeven. De pensioenlast betreft het werkgeversdeel van de aan de collectieve pensioenregeling verschuldigde premie. Voor J.F. Admiraal betrof het bedrag werkgeversbijdrage in 2020 over de periode 1 januari 2020 tot en met 31 december 2020 € 22.742. Er wordt geen eindejaarsuitkering uitbetaald aan de bestuurder.

Naam

J.F. Admiraal

Functie

Bestuurder

JAARREKENING 2020

189

Bij de bepaling van het bezoldigingsbeleid en de vaststelling van de beloning volgt de Dierenbescherming de Regeling beloning directeuren van goededoelenorganisaties (zie www.goededoelennederland.nl). De regeling geeft aan de hand van zwaartecriteria een maximumnorm voor het jaarinkomen die is gekoppeld aan de Wet Normering Topinkomens. De weging van de situatie bij de Dierenbescherming vond plaats door de verenigingsjurist, de HRM manager en de Manager Financiën en Bedrijfsvoering. Na advies van de remuneratiecommissie en de auditcommissie heeft de Raad van Toezicht de weging van de BSD punten formeel in haar vergadering op 8 april 2020 vastgesteld. Dit leidde tot een BSD-score van 530 punten voor 2020. Bij 530 BSD punten is er sprake van indeling in Functiegroep J. Bij Functiegroep J geldt per 1 januari 2020 een maximum jaarinkomen van € 162.397 (1 FTE/12 mnd). Naast de maximering van het bruto jaarinkomen geldt ook een maximum voor de beloning inclusief belaste vergoedingen/bijtellingen, werkgeversbijdrage pensioen en overige beloningen op termijn. Dit maximum bedraagt per 1 januari 2020 €201.000. Het voor de toetsing relevante werkelijke jaarinkomen van de bestuurder J.F. Admiraal bedroeg in 2020 € 137.619. De werk geversbijdrage pensioen stond in een redelijke verhouding tot het jaarinkomen en het jaarinkomen en de werkgevers bijdrage pensioen tezamen vallen ook ruim binnen het toegestane bedrag van € 201.000 gebleven (dit bedrag bestaat uit de maximering van het jaarinkomen en werkgeversbijdrage pensioen). Er was geen sprake van belaste vergoedingen en even tuele overige beloningen. De hoogte en samenstelling van de bezoldiging worden in de jaarrekening toegelicht in de toe lichting op de staat van baten en lasten. II Vermelding bezoldiging directie in de toelichting op de staat van baten en lasten in de jaarrekening Het jaarinkomen van de bestuurder (in loondienst) blijft binnen het maximum van € 162.397 (1 FTE/12 mnd.) v olgens de Regeling beloning directeuren van goededoelenorganisaties. Ook het jaarinkomen en de pensioenlasten blijven ruim binnen het in de regeling opgenomen maximum van € 201.000 per jaar. Voor een toelichting op het beleid en de uitgangs punten voor de directiebezoldiging verwijzen we naar het stuk over “Governance en bedrijfsvoering” in het jaarverslag.

Dienstverband Aard (looptijd)

Contract voor onbepaalde tijd

uren

part-time percentage

100%

periode

1 januari t/m 31 december 2020

1 januari t/m 31 december 2019

Bezoldiging

2020

2019

Jaarinkomen (€ x 1.000) bruto loon/salaris

128

126

Vakantietoeslag

eindejaarsuitkering, 13e

Autokosten (x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Leasekosten 92

114

Brandstofkosten -1

Overige autokosten

Totaal autokosten 92 88 158

variabel jaarinkomen Totaal

138

136

Huisvestingskosten

SV lasten (wg deel)

Belastbare vergoedingen/bijtellingen

Pensioenlasten (wg deel)

Overige beloningen op termijn - Uitkeringen beëindiging dienstverband - Totaal bezoldiging

160

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Huurkosten 172

193

183

Onderhoudskosten 44

Zakelijke lasten

Schoonmaakkosten 66

Overige huisvestingskosten -7

17 -86

Gas, water & licht

Totaal huisvestingskosten

Nevenfuncties van de Bestuurder zijn: • Lid Raad van Toezicht Rivas, Gorinchem I Informatie over bezoldiging directie in het jaarverslag De Raad van Toezicht stelt met inachtneming van het advies van de remuneratiecommissie het bezoldigingsbeleid, de hoogte van de directiebeloning en de hoogte van andere bezoldigingscomponenten vast. Het beleid wordt periodiek geactu aliseerd. De bespreking over het bezoldigingsbeleid en de directiebeloning over het jaar 2020 vond plaats op 8 april 2020.

363

461

322

190

JAARREKENING 2020

Overige indirecte kosten (x € 1.000)

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019 Afschrijvingskosten 535

879

498

Automatiseringskosten 1.061

840

932

1.718

1.430

Totaal overige indirecte kosten

1.596

Mevrouw C. Vergouw Voorzitter ____________________________

De heer M.C. Kuipers Vice-voorzitter ____________________________

Mevrouw M. Sijmons Lid

21. Saldo financiële baten en lasten

Mevrouw M. Eleveld Lid ____________________________

(x € 1.000) Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019

Bank Bankkosten -72 -50 -57 Rente opbrengsten

Leningen Betaalde rente ontvangen gelden

Ontvangen rente uitgeleende gelden

Beleggingen Overige kosten effecten en beleggingen -38 -25 -28 Resultaat aan- en verkoop beleggingen -146

De heer F.L.B. Meijboom Lid ____________________________

De heer J.K. de Pree Lid ____________________________

Mevrouw K. Broekhuizen Lid ____________________________

270 -4

Mutatie ongerealiseerd koersresultaat beleggingen

1.077

1.430

Ontvangen dividend

171

108

132

Ontvang couponrente

161

135

129

Ontvangen rente langlopende deposito’s

Totaal saldo financiële baten en lasten

1.173

465

1.631

De bestuurder, Mevrouw J.F. Admiraal Bestuurder ____________________________

191

Den Haag, 19 juni 2021

192

JAARREKENING 2020

3. Overige gegevens 3.1 CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan het bestuur en de Raad van Toezicht van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren VERKLARING OVER DE IN HET JAARVERSLAG OPGENOMEN JAARREKENING 2020 ONS OORDEEL Wij hebben de jaarrekening 2020 van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren te Den Haag gecontroleerd. Naar ons oordeel geeft de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren per 31 december 2020 en van het resultaat over 2020 in overeenstemming met de in Nederland geldende RJ-Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties. De jaarrekening bestaat uit: 1. de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2020; 2. de geconsolideerde en enkelvoudige staat van baten en lasten over 2020; en 3. de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. DE BASIS VOOR ONS OORDEEL Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'. Wij zijn onafhankelijk van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

VERKLARING OVER DE IN HET JAARVERSLAG OPGENOMEN ANDERE INFORMATIE Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit de hoofdstukken: voorwoord directie, in vogelvlucht, van maand tot maand, dit zijn wij, resultaten, de organisatie, communicatie met belanghebbenden, blik op 2021, financiële resultaten en verantwoording raad van toezicht. Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie: ! met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; ! alle informatie bevat die op grond van de in Nederland geldende RJ-Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties is vereist. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het bestuursverslag en de overige gegevens in overeenstemming met de in Nederland geldende RJ-Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties. BESCHRIJVING VAN VERANTWOORDELIJKHEDEN MET BETREKKING TOT DE JAARREKENING VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN HET BESTUUR EN DE RAAD VAN TOEZICHT VOOR DE JAARREKENING Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met in Nederland geldende RJ-Richtlijn 650 Fondsenwervende organisaties. In dit kader is het bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de organisatie in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemd verslaggevingsstelsel moet het bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur het voornemen heeft om de organisatie te liquideren of de activiteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vereniging haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening. De raad van toezicht is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de vereniging.

193

194

JAARREKENING 2020

ONZE VERANTWOORDELIJKHEDEN VOOR DE CONTROLE VAN DE JAARREKENING

JAARREKENING 2020

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: ! het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controleinformatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; ! het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de vereniging; ! het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;

! !

het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de organisatie haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een organisatie haar continuïteit niet langer kan handhaven; het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen. Bepalend hierbij zijn de omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten. Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de volledige financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was. Wij communiceren met de raad van toezicht onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Wij bevestigen aan de raad van toezicht dat wij de relevante ethische voorschriften over onafhankelijkheid hebben nageleefd. Wij communiceren ook met de raad over alle relaties en andere zaken die redelijkerwijs onze onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden en over de daarmee verband houdende maatregelen om onze onafhankelijkheid te waarborgen. Rotterdam, 19 juni 2021 MAZARS N.V.

drs. S. Boomman RA

195

Onze droom

Ooit leven we in een wereld waarin de belangen van dieren vanzelfsprekend worden meegenomen in het denken en handelen van mensen.