BESPREEKBUREAU MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT J. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent Di - vr 10:00 - 12:00 & 13:00 - 17:00, za 13:00 - 17:00 t. 09 269 92 92 e. tickets@debijloke.be w. www.debijloke.be DE BIJLOKE BISTRO Ma - vr 12:00 - 18:00 Op concertdagen ook 2 uur voor en 2 uur na het concert t. 09 277 07 04 e. info@debijlokebistro.be w. www.debijlokebistro.be OP ZOEK NAAR EEN GESCHENK? Doe een concert cadeau in de vorm van een geschenkbon of een ticket naar uw keuze. Te verkrijgen aan onze balie. OP ZOEK NAAR KWALITEITSVOLLE OPNAMES? In de foyer vindt u een selectie opnames u aangeboden door ‘t KLAverVIER, Kasteeldreef 6, 2970 Schilde t. 03-384 29 70 e. info@tklavervier.be AANDACHT! Gelieve uw mobiele telefoon uit te schakelen. Muziekcentrum De Bijloke is mobiel dankzij het partnership met Gent Motors (www.gentmotors.be) COLOFON Tekst programmaboekje | Frank Pauwels Coverafbeelding | Ludwig van Beethoven Coördinatie programmaboekje | Sophie Cocquyt Verantwoordelijke uitgever | Yves Rosseel © Muziekcentrum De Bijloke Gent
BEETHOVEN Ronald Brautigam
WO | 17.03.10 | 20:00
09 269 92 92 - tickets@debijloke.be
3
4
BEETHOVEN Programma
Ludwig van Beethoven (1770-1827): Sonate nr. 22 in F, opus 54 (1804) 1. In Tempo d’un Menuetto 2. Allegretto Fantasie, opus 77 (1809) Sonate nr. 26 in Es, opus 81a (1809/10), ‘Les Adieux’ 1. Das Lebewohl: Adagio 2. Abwesenheit: Andante espressivo 3. Das Wiedersehen: Vivacissimamente Pauze Sonate nr. 24 in Fis, opus 78 (1809) 1. Adagio cantabile - Allegro ma non troppo 2. Allegro vivace Sonate nr. 25 in G, opus 79 (1809) 1. Presto alla Tedesca 2. Andante 3. Vivace Sonate nr. 23 in f, opus 57 (1804/05), ‘Appassionata’ 1. Allegro assai 2. Andante con moto 3. Allegro ma non troppo Ronald Brautigam | pianoforte - gebouwd door Paul McNulty (Divisov, 2004) naar een instrument van Conrad Graf (Wenen, 1819) WWW.DEBIJLOKE.BE
TOELICHTING BEETHOVEN Frank Pauwels
In de negentiende eeuw zien we een Beethoven die met twee voeten in de romantiek belandt, weg van het classicisme. Prachtige pianosolowerken, zoals de ‘Appassionata’, wisselen af met eerder triviale pianosonates. Stond eens de heroïek op de voorgrond, dan zijn vanaf de tweede helft van het eerste decennium het uitgesproken melodische karakter en de verfijnde lyrische intimiteit onmiskenbaar. Beethovens ‘Sonate opus 54’ zit geprangd en wat verloren tussen de ‘Waldsteinsonate’ en de ‘Appassionata’, beide ook vandaag nog erg populair. Vaak wordt zijn opus 54 als een van zijn zwakste sonates beschouwd. De Allgemeine Musikalische Zeitung in april 1806 had het over ‘twee delen die op krekelgezang leken’. Niet erg vleiend. Nochtans behoort deze zeer uitgewerkte en gevoelige partituur tot zijn origineelste sonates uit zijn tweede periode. ‘Sonate opus 57, Appassionata’ is opgedragen aan graaf Franz von Brunswick. De bijnaam ‘Appassionata’ is, zoals bij de meeste werken van Beethoven, niet van de componist zelf. Deze pianosonate wordt samen met de ‘Waldsteinsonate’ en ‘Les Adieux’ tot de grote pianosonates van Beethovens middelste periode gerekend. Beethoven vond het zijn beste sonate, tot aan de compositie van de ‘Hammerklaviersonate’ waar hij dan de voorkeur aan gaf. Hij begon al in de zomer van 1804 met deze compositie en gaf de sonate pas in 1807 uit. Pichler, geen afgestudeerde musicoloog maar wel zeer deskundig wat betreft Beethoven, heeft het over ‘een wilde steppenmelodie tegen de jongste dag’ en ervaart de sonate als ‘troostend’. In elk geval is het de sonate die het best overeenstemt met het psychologische portret dat de geschiedenis van Beethoven heeft gevormd: ontkenning van passionele oerkrachten en dui09 269 92 92 - tickets@debijloke.be
5
6
TOELICHTING delijke verwijzing naar het zo romantische fatum. De geconcentreerde, bijna meedogenloze intensiteit van de emotie die hier blijkt is zonder precedent, zelfs bij Beethoven. In de compositie ruilt Beethoven gedateerde vormtradities in voor een meer soepele, én geschakeerde structuur. Ondanks scherpe contrasten en verschillen – Beethoven voert alsmaar de expressie op – is er een verbluffende eenheid. De recensent van de Allgemeine musikalische Zeitung lag in 1807 wel met het eerste deel overhoop: ‘…gesuchte Wunderlichkeiten, Bizarrerien...’, terwijl hij enthousiast was over de beide andere delen: ‘...schöne, edle Thema...’ (tweede deel) en ‘...herrlich ausgeführte, charakteristische Finale...’ (derde deel). In zijn ‘Sonate opus 81a, Les Adieux’ verlegt Beethoven zijn grenzen om zijn diepste gevoelens uit te drukken. De sonate werd gecomponeerd naar aanleiding van het snelle vertrek in 1809 van alle Habsburgers uit Wenen, omdat Napoleon de stad in bezit dreigde te nemen. Vrijwel de gehele adel blies overhaast de aftocht toen de Franse keizer in een onwaarschijnlijk hoog tempo richting Wenen optrok, onderweg alle legermacht mobiliserend die hij maar kon vinden, zodat hij binnen drie weken na zijn besluit Wenen aan te vallen zich met een volledig leger voor de poorten van de stad bevond. Ook de rijke burgers waren gevlucht. Beethoven kon niet weg. In zijn brieven uit deze tijd lezen we hoe hij vol woede was over de oorlog. Hij leerde zijn idool nu wat beter kennen! Ondanks dit alles componeerde hij de ‘Pianosonate opus 81a’, één van de zeldzame sonates die hij zelf een naam gaf, met name ‘Das Lebewohl’. Maar de uitgever vertaalde de naam, tot grote ergernis van Beethoven. De delen kregen de namen: ‘Les Adieux’, ‘l’Absence’, ‘Le Retour’. Volgens de componist betekent ‘adieu’ iets anders dan ‘lebewohl’, want hij vond dat men ‘lebewohl’ tegen een individu zegt, ‘adieu’ desnoods tegen een hele stad, aldus een brief van 9 oktober 1811 aan de uitgever. Dat dit stuk muziek een onvervalst stuk programmamuziek is, wordt bewezen door het feit dat Beethoven niet alleen de titels bij de delen gedrukt wilde zien, maar ook de bijpassende data. Deze prachtige, buitengewoon geslaagde sonate hoort zeker tot zijn beste sonates. Beethovens sonate deed het heel goed in 1812 in de Allgemeine WWW.DEBIJLOKE.BE
TOELICHTING musikalische Zeitung: ‘Ein Gelegenheits-Stück, aber wie es ein geistreicher Meister macht!’. ‘Pianofantasie opus 77’ en ‘Pianosonate opus 78’ zijn aardige muziek te noemen, maar geen hemelbestormers. Opus 77 klinkt als een improvisatie. Opus 78 is een intiem, teder en poëtisch werk. ‘Opus 79’ werd door Beethoven als een sonatine (gemakkelijke sonate) gepubliceerd. Gemakkelijk is relatief, natuurlijk. Onder de oppervlakte zit een kunstzinnig netwerk van muzikale ideeën waarmee de uitvoerder heel omzichtig te werk moet gaan. Het enigmatische, geraffineerde centrale andante is puur romantisch. De partituur wordt gekenmerkt door de moeilijke ritmische overgangen, vooral in de finale.
09 269 92 92 - tickets@debijloke.be
7
PIANOBOUWER CONRAD GRAF Lithografie van Josef Kriehuber, 1830
Ronald Brautigam bespeelt een pianoforte gebouwd door Paul McNulty naar een instrument van Conrad Graf
BIOGRAFIE Ronald Brautigam Ronald Brautigam werd in 1954 in Amsterdam geboren, waar hij aan het Sweelinck Conservatorium bij Jan Wijn studeerde. Hij zette zijn studies verder in Londen bij John Bingham en in de Verenigde Staten bij Rudolf Serkin. In 1984 werd hem de Nederlandse Muziekprijs uitgereikt. Sindsdien treedt hij overal ter wereld op met orkesten als het Koninklijk Concertgebouw Orkest, Orchestre National de France, Orchestre Symphonique de Montreal, Oslo Philharmonic Orchestra, Houston Symphonic Orchestra, English Chamber Orchestra, de orkesten van Nagoya, Osaka en Sapporo en de radio-orkesten van Madrid, München, Leipzig en Frankfurt, met dirigenten als Riccardo Chailly, Bernard Haitink, Charles Dutoit, Simon Rattle en Ivan Fischer. Ronald Brautigam heeft een grote passie ontwikkeld voor de pianoforte, waarop hij steeds vaker te beluisteren is met onder meer het Orkest van de 18de eeuw, het Orchestra of The Age of Enlightenment, de Hannover Band en het Orchestre des Champs-Elysées, met dirigenten Frank Brüggen, Roger Norrington, Christopher Hogwood en Philippe Herreweghe. In 1995 ging Brautigam een langdurige samenwerking aan met het Zweedse cd-label BIS. Dat resulteerde o.a. in 2 cd’s met Mendelssohns pianoconcerten, en 10 cd’s met Mozarts sonates en variaties op pianoforte, Haydns pianosonates en pianoconcerten; in 2005 nam hij alle Beethovensonates op. Met het Koninklijk Concertgebouworkest en Riccardo Chailly nam Brautigam voor Decca pianoconcerten van Sjostakovitsj, Hindemith en Frank Martin op.
09 269 92 92 - tickets@debijloke.be
9
Ronald Brautigam Š Marco borggreve
HUISMEDEDELINGEN Daan bauwens algemeen directeur muziekcentrum de bijloke
Daan Bauwens (55) wordt de nieuwe directeur van Muziekcentrum De Bijloke. Dat heeft de raad van bestuur beslist op 29 januari. Daan Bauwens volgt als algemeen directeur Yves Rosseel op, die tien jaar de leiding had over het Muziekcentrum. Daan Bauwens heeft zowat zijn hele loopbaan in de artistieke sector doorgebracht. De jongste jaren werkte hij met Gerard Mortier aan het Forumproject in Gent, zorgde hij voor de opstart van Operastudio Vlaanderen en was hij algemeen directeur van de Handelsbeurs Concertzaal. Tijdens zijn carrière deed hij heel wat ervaring op, zowel op het vlak van cultuurpolitiek, financieel beheer en artistieke profilering. Onder leiding van Yves Rosseel werd het Muziekcentrum een van de belangrijkste muzikale ontmoetingsplaatsen in Vlaanderen.
jazz & sounds
Muziekcentrum De Bijloke Gent, Kunstencentrum Vooruit, Gent Jazz, Hogeschool Gent Conservatorium en KASK houden een nieuw festival boven de doopvont: Jazz & Sounds. Het festival gaat door op verschillende locaties van 22 tot en met 28 maart 2010. Kom op zaterdag 27 en zondag 28 maart naar Muziekcentrum De Bijloke Gent voor jazz en hedendaagse muziek. Kom luisteren en kijken naar o.a. een performanceparcours met Francoise Vanhecke en de klas van Mireille Capelle met muziek van Cage en Berio, een installatieparcours door de studenten van het KASK, documentaires over Charlie Haden en Leonard Herman, improvisatieworkshops, proza en poĂŤzie van Paul van Ostaijen gebracht door Ben Sluijs en Tom Van Bauwel... De muzikale vertolkers zijn o.a. Jozef Dumoulin en Dre Pallemaerts, Ernst Reijseger & Mitoslav Vitous. Dagpassen, meerdaagse passen en losse tickets zijn vanaf heden te verkrijgen in het bespreekbureau van Muziekcentrum De Bijloke Gent. Ontdek dit en nog veel meer op www.jazzandsounds.com
09 269 92 92 - tickets@debijloke.be
11
12
BiNNENKORT DO | 18.03.10 20:00 | Jazz +
VR | 02.04.10 20:00 | Miry
(in Kunstencentrum Vooruit)
ARSIS4, Ronald Brautigam (piano)
Louis Clavis
Dvorák, Sjostakovitsj, Brahms
Lost on the way ZA | 03.04.10 20:00 | Symfonisch 1 + VR | 19.03.10 20:00 | Musica Antiqua 1
Isabelle van Keulen (viool), Ronald
Academy of Ancient Music, Pavlo
Brautigam (piano)
Beznosiuk (muzikale leiding)
Beethoven, Brahms
Stabat Mater (uitverkocht) WO | 21.04.10 20:00 | East of Eden / + ZO | 21.03.10 15:00 | Symfonisch 1 / 1+
Daan Vandewalle (piano), Geoffrey
deFilharmonie, Ronald Brautigam
Madge (piano), Bert Cornelis (sitar),
(piano), Jaap van Zweden (dirigent)
NN (tabla)
Beethoven, Tsjaikovski
Olivier Messiaen tussen India en het Westen (KT)
MA | 22.03.10 10:30 & 13:30 Collegium Vocale Gent, Philippe
DO| 22.04.10 20:00 | Exploration
Herreweghe (dirigent)
Trio Parnassus
OPEN REPETITIE Mattheuspassie van
Mozart, Schumann, Korngold
J. S. Bach (reservering: www.debijloke. be of 09 269 92 92)
VR | 23.04.10 20:00 | Musica Antiqua 2
MA | 22.03.10 - ZO 28.03.10
L’Arpeggiata, Christina Pluhar
Jazz & Sounds (diverse locaties)
(muzikale leiding) Mariavespers, 1610
WO | 24.03.10 20:15 | Miry + Quatuor Danel
ZA | 24.04.10 20:00 | Jazz+
Beethoven, Goebaidoelina, Weinberg
(theaterzaal Vooruit)
(in de Handelsbeurs)
Fabrizio Cassol + Ensemble
WO | 31.03.10 20:00 | Voix Gras
Pitié
Compagnie Bischoff Tenebrae
VR | 30.04.10 20:00 | MA.XS B’Rock, Frank Agsteribbe (muzikale
DO | 01.04.10 20:00 |
leiding), Eric Hoeprich (chalumeau)
Musica Antiqua 2
Graupner, Telemann, Moorer
Collegium Vocale Gent, Philippe Herreweghe (dirigent) Mattheuspassie (uitverkocht)
WWW.DEBIJLOKE.BE