Bijloke Magazine maart - mei 2026

Maart - mei 2026

‘Blijft mijn werk overeind naast Vivaldi?’

Anna Meredith herwerkt ‘De vier seizoenen’

Dit magazine gratis bij je thuis?

Schrijf je in of pas je voorkeuren aan via debijloke.be/inschrijven

Honger naar meer verhalen en video’s?

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en kijk op www.bijloke.be/verhalen

Tickets & info bijloke.be | 09 323 61 00 | Godshuizenlaan 2, 9000 Gent

Ticketbalie Di tot en met vr 13:00-17:00 | Bij concerten: 1 uur voor het concert Colofon Coördinatie & eindredactie Maarten Byttebier Vormgeving Sam Corijn Tekst Maarten Byttebier, Jasmijn Lootens, Sven Sabbe, Bart T’Jampens, Bram Van Haelter Beeld Gem Harris (cover), Björn Comhaire, Christ Coquyt, Sungchan Kim,

Maruszak, Evy Van

Druk Graphius Adverteren? maarten.byttebier@debijloke.be Verantwoordelijke uitgever Geert Riem

Bach goes punk

Voor het eerst in de geschiedenis van Muziekcentrum De Bijloke ronden we de kaap van 20% jongerentickets. Dat cijfer is des te opmerkelijker omdat ook de totale ticketverkoop historisch hoog is: die steeg met bijna 20% van 70.544 (2024) naar 84.335 bezoekers (2025). Verhoudingsgewijs steeg het aandeel jongerentickets dus nog meer: met ruim 24% naar 17.317 bezoekers onder de 26 jaar.

Onze doorgedreven inspanningen om jongeren te bereiken lonen dus, en daar zijn we best trots op. We zetten kleuters op het podium tussen een symfonieorkest (‘Samen Groter’ ontging ook VRT NWS niet), we selecteerden een Gentse lagere school om ‘Project Paradijs’ te spelen met het Vlaams Radiokoor (op 4 maart) en natuurlijk zijn er onze vele familie- en schoolvoorstellingen.

Maar hoe bereik je tieners, die hun eyeroll sneller klaar hebben dan je ‘Bach’ kan zeggen? Door out of the box te denken. Wat als je Bach, met zijn bijna goddelijke status en mathematisch perfecte klassieke muziek, samenzet met een slam poet die improviseert met verzen die tieners in klasworkshops bijeen schreven? Gingen de uitdaging aan: Liza Ferschtman, die de Bach-partita’s bracht op haar viool, en spoken word-artieste Loeke Vanhoutteghem, die als gitariste met haar punkband Maria Iskariot Humo’s Rock Rally won. Natuurlijk maakte de school vijftienjarigen in de zaal het soms bont. Maar even goed zag je aandachtige blikken en verwonderde reacties. (blz. 14) Soms moet je gewoon durven: tegengestelden bij elkaar brengen, je vijand omarmen, en zien wat ervan komt.

Voor eenzelfde dilemma stond Anna Meredith toen ze de opdracht kreeg om iets met Vivaldi te doen. Wat moet een hippe vogel, performer en componiste van conceptuele elektronica met

de grijsgedraaide ‘Vier seizoenen’, zo alomtegenwoordig dat je ze als wachttoon aan de telefoon hoort? In eerste instantie schrikte het haar af: “Kan ik iets schrijven dat naast Vivaldi overeind blijft?” Maar ook zij omarmde de vijand. Resultaat? “Het was alsof Vivaldi en ik aan een nieuw stuk schreven.” (blz. 6)

Jazztrompettist Marquis Hill heeft (nog) niet de status van concullega’s als Makaya McCraven, maar is niet te beroerd om hem en andere musici te vragen om werk voor hem te componeren – en er vervolgens volledig zijn eigen ding mee te doen op het album ‘Composers Collective: Beyond the Jukebox’. Ook hier weer: ‘We zijn een team.’ (blz. 10)

Onze Gangmaker technologie Jasmijn Lootens gaat zelfs nog verder. In een jaar waarin de sector met de handen in het haar zit omdat streamingdiensten overspoeld worden door AI-muziek, ziet zij in die ‘vijand’ net ongebreidelde mogelijkheden. ‘Als je artificiële intelligentie niet inzet als shortcut naar snel resultaat, opent ze een wereld aan nieuwe artistieke ideeën.’ (blz. 20)

Maar het mooiste voorbeeld komt misschien wel van een trouwe bezoeker van ons Muziekcentrum. Paul De Loore leerde in zijn tienerjaren cello spelen en moest Benjamin Britten brengen op een concert. “Ik heb er niets van gebakken. Ik mag er echt niet aan terugdenken of het angstzweet breekt mij uit.” (blz. 19) Wat blijkt? Nu hij met pensioen is, is hij Brittens grootste ambassadeur. Hij geeft lezingen over de componist en sliep zelfs in Brittens tot b&b omgeturnde huis. Zei daar iemand ‘omarm je vijand’?

Het Bijloke-team

Dokwerk Saxophone Quartet wint

Big Little Music Competition

“Na een fantastische tweedaagse met acht prachtige ensembles zijn we blij met Dokwerk Saxophone Quartet als winnaar van deze derde Big Little Music Competition. Ze overtuigden met een heldere stem en identiteit, en een sterk muzikaal verhaal.” Met die woorden prees Anneleen Lenaerts het internationale kwartet Dokwerk, dat in 2019 opgericht werd in Amsterdam. In 2027 krijgen ze een plekje op Big Little Music, het kamermuziekfestival van De Bijloke en curator Lenaerts. Het Belgische kwartet Les 4 Sens ging naar huis met de VDK Bank Publieksprijs van 2.500 euro. Ze brachten een recital in blauwe kostuums waarbij ze zich al zingend door de ruimte begaven.

24 % meer jongerentickets verkocht

We tekenden in 2025 een historisch hoge ticketverkoop op. We ontvingen 84.335 concertbezoekers. Dat zijn er 19,5% meer dan in 2024. 17.317 (of 20,5%) van die concertbezoekers waren jonger dan 26 jaar. Dat is een stijging van meer dan 24% ten opzichte van 2024. Het aandeel jongeren rondt daarmee voor het eerst de kaap van 20% van het totale aantal concertbezoekers.

Aantal tickets Aantal jongeren (-26 jaar)

19,76% 20,53%

‘Als je rondloopt in Gent, is het alsof je een sprookje binnenstapt’

Volgens de Noorse violiste Vilde Frang voegt dat een extra laag toe aan haar concert met Bach, Mendelssohn en Grieg. Nog meer redenen waarom ze uitkijkt naar zondag 24 mei? Bekijk het video-interview op onze website

Gratis

Vlaamse pianotrio’s op Erfgoeddag

Vanaf nu gratis te reserveren: tickets voor de unieke showcase met enkel Vlaamse muziek op Erfgoeddag. Het Ryelandt Trio, dat al menig romantisch pareltje van de vergetelheid redde, ging op zoek naar de mooiste pianotrio’s van eigen bodem. Drie ervan haalden hun strenge maar rechtvaardige selectie. Wie wil, kan dit concert (om 15 uur) combineren met een rondleiding vooraf of achteraf door ons historische gebouw. Alle info op www.debijloke.be/ erfgoeddag

Zo 26.04 | 15:00 | Concertzaal | Gratis met reservering

op Soiree Elpee #3

Een gezellige babbel over de platen die hun leven veranderden: dat kan je verwachten op Soiree Elpee. Op woensdag 6 mei legt klarinettiste Annelien Van Wauwe haar eigen opname van Wim Henderickx’ klarinetconcerto ‘Sutra’ op de draaitafel. Beniamino Paganini van het jonge barokensemble Musica Gloria kiest voor de ‘Rappresentazione di Anima e Corpo’ van Emilio de’ Cavalieri uitgevoerd door L’Arpeggiata. Drankje inbegrepen in de ticketprijs!

Wo 06.05 | 20:00 | Café | €8 (drankje inbegrepen)

blikvanger

MartijnDendievel,30jaaren de(nietzo)nieuwechefvan SymfonieorkestVlaanderen

“Dertigisinde dirigentenwereldnog piepjong,maarhijheeft aleenongelofelijke maturiteit,zonderhet jeugdigeenthousiasme teverliezen” KorneelAlsteens HoboïstSymfonieorkestVlaanderen WieisMartijnDendievel,deinternationaalveelgevraagdedirigentdievanafdezezaterdagdenieuwe chef-dirigentisvanSymfonieorkestVlaanderen?“Dat hijeenVlaamsedirigentaanhethoofdvaneenVlaams orkestis,isnatuurlijkdekersopdetaart.”

SymfonieorkestVlaanderenheefteennieuwechef-dirigent.Nuja,nieuw.Wiehetorkestenigszinsvolgt,kentMartijnDendievel(30)ondertussenalwel.Sinds2018is deveelbelovendemaestro–in2025nog winnaarvandeUltimavoormuziek–verbondenaanSymfonieorkestVlaanderen. Hijdirigeerdeeralvroeghetjeugdorkest, wasassistent-dirigentvanvoormalighoofd KristiinaPoskaenkreegnadienalsassociateconductormeereigenartistiekzeggenschap.Vanafzaterdagneemthijmetzijn inauguratieconcertennuhelemaalhet stokjeover.“Martijnkwamalnaaronsluisterenals kleinmanneke”,vertelthoboïstKorneel Alsteens.“Ennuishijzo’ngroterijzige mangeworden.Ikhebhemenormzien groeien,muzikaaldan.Hijheeftopkorte tijdveelervaringopgedaan.Dertigisinde dirigentenwereldnogpiepjong,maarhij heeftaleenongelofelijkematuriteit,zonderhetjeugdigeenthousiasmeteverliezen.”“Martijnisalseenkindvanhetorkest”, beaamtookconcertmeesterJanOrawiec. “Hetheeftietsfamiliairsommethemsamentewerken.Hijkentdemuzikantenal zolang.Vooronsalsuitvoerdersisdateen absolutemeerwaarde.Webegevenonsniet oponbekendterrein,wemoetenelkaar nietmeerlerenkennenenkunnenalsorkestdevluchtvooruitnemen.” Bandofbrothers Alsiemandvaneenmuzikalefamilieband kanspreken,danwelJappeDendievel.Zelf professioneelfagottist,heefthijdeopmars vanzijnbroervandichtbijkunnenvolgen. Alopjongeleeftijdmusiceerdenzesamen –dekerstfilmpjesvanIfratelliDendievel zijnberucht–enondertussenspeeldeJappebijSOVYoungeninBolognaalmetzijn broeropdebok.uitgesproken“Vandevijfbroersheefthijalsenigedie ambitiegehadomtedirigeren”,zegtJappe.“Onzemamaheeftooit eenkinderorkestopgericht.Hetwasbijna eenevidentiedathijdatzougaanleiden. Zoishijnadienindelokaleharmonieingestroomdendan,viahetconservatorium vanBrusselendeHochschulefürMusikin Weimar,aanzijntrajectbijSymfonieorkest Vlaanderenbegonnen.” broerWanneerhijnuprofessioneelmetzijn ressantesamenwerkt,noemthijdat“eeninteleidinggevende.ervaring”.Jappe:“PlotsishijjeDatkanwelwatraarvoelen,omdatwesomsvlakdaarvoornogaan hetgrappenwaren.Terwijlhijalsdirigent tochwatserieuzeris.Maarhethelptop zo’nmomentnatuurlijkenormdatweelkaarmuzikaalbijnainstinctiefaanvoelen.” Dankbaarheid DatSymfonieorkestVlaanderenerinslaagt debandmetDendievelverdertezetten,is lovenswaardig.Hijstond(enstaat)immers opdespringplanknaareeninternationale carrière.Parallelmetzijnwerkhierleidt hijookhetstadsorkestvanhetDuitseHof, enDendievelkreegookeenaanbodomin Zuid-Koreaaandeslagtegaan.Voorhetorkestishetdusongetwijfeldeengoedezaak dathetdedirigentnogwatlangeraanzich heeftkunnenbinden.

MartijnDendievelstaatopdespringplanknaareeninternationalecarrière.

hoofd“DathijeenVlaamsedirigentaanhet vaneenVlaamsorkestis,isnatuurlijkdekersopdetaart”,zegtOrawiec. “Maarindefondisditvooraleenliefdesverklaring,zowelopmenselijkalsopartistiekvlak.”

enkeleAlklinktookbijMartijnDendievelgeen twijfeloverzijnnieuwepositie.“Iedereeninhetorkestwilvooruit,wildathet orkestbeterwordt,enbeseftdathardwerkenloont.Datisvoormijenormmotiverend.Bovendienisheteenvormvandankbaarheidvoordekansendieikgekregen heb.NietalleenbijSymfonieorkestVlaanderen,maarinBelgiëtoutcourt.Ikben eenkindvanditlandenikhebhetgevoel datikopdezemanierwatkanteruggeven aandezalenwaarikveelgeluisterdheb.Ik denkdatikmehiersterkermethetpubliekkanverbinden.”

MedewerkerkringwinkelredtafgedanktwerkvanDalívanafvalcontainer

nenvaakvanmensendieeenhuis leegmakenofhunzolderopruimen.Daterweleenskunstbij it, hoeftvolgensNicoasBrack i t everbazen.IndeGentsekringwinkelAteljeeishijverantwoordelijkvoor Uwk ngding,het online eilingplatformwaarhethelejaa doorbizonderevondstenaangeHetglaswasstuk hetkaduk kad eunde ltegende fvacontainer.To eenmedewerke van kringwinkelAteljeehetwerkvan di htbij nspecteerd eneree afgedankteSalvadorDalíinzag ‘Lafemme heval’wodtn samenmetanderekunstgeveild.

geeftaandathetomhet78stevan 250exemparengaat.Enverderonderzoek wees naar gelijkaardig erken,metdezelfdeafmetingen.” RaveelenDeBruycker Brack was rzichva bewustdat erveelvalseDalí’sinomloopzijn, maardeedzijnhuiswerk.“Pastoen ik op veilingstes lles afgevi kt hadwaarikopmoestletten,wasik ekervanmijnzaak”,zeg hij In eenreportage nhetVRT-journaal gfeenexpertvanhetGentseveilinghuisJuleshemdaaringelijk. Volgende week donder wordt d i k l omgetoverd eentijdelijkekunstgalerij.Devei linginAteljeewiltonenhoebreed

‘Nee, ik ben er niet klaar voor. Maar dat is net positief’

De nieuwe chef-dirigent van ons huisorkest Symfonieorkest Vlaanderen, Martijn Dendievel, stond bij zijn aantreden in De Standaard en op VRT NWS, maar de opvallendste quote was voor De Tijd (16.01.2026). “Zodra je het gevoel hebt dat je ‘er bent’, gaat volgens mij de kwaliteit van je werk achteruit”, verklaart Dendievel zijn uitspraak nog.

Anna Meredith herwerkt de ‘Le quattro stagioni’

‘Het was alsof Vivaldi en ik aan een nieuw

stuk schreven’

Van Tiny Desk Concert tot klassieke concertzaal, van popfestival tot elektronischemuziekinstallatie: Anna Meredith kan het allemaal. In De Bijloke waagt ze zich samen met B’Rock Orchestra aan een dialoog met de ‘Vier seizoenen’. ‘Mijn doel? Kan ik iets schrijven dat naast Vivaldi overeind blijft?’

Bram Van Haelter

Dat Anna Meredith niet in hokjes denkt, is een understatement. Als componist, producer en performer voert ze een radicaal opengrenzenbeleid. Haar oeuvre telt evenveel orkestrale en elektronische werken als experimentele installaties, popachtige studioalbums en film- en televisiescores. En de Britse bedient er zowel klassieke concertzalen als popfestivals mee. Haar werk wordt omschreven als ongrijpbaar en genre‑defying, en smeedt klassieke, elektronische en populaire invloeden om tot een pulserend geheel, waarmee ze keer op keer weet te verrassen. Merediths pad is niet dat van een enfant terrible dat louter provocatie zoekt, maar van een kunstenaar die met onbevangen nieuwsgierigheid de conventies van haar vak uitdaagt: met werk dat even enthousiast wordt ontvangen door klassiekemuziekliefhebbers als door een breder publiek dat niet wil kiezen tussen hoofd en hart. Haar Tiny Desk Concert koppelt verfijnde compositie aan extatische intensiteit – een YouTube-tip! – en is inmiddels legendarisch. NPR’s Bob Boilen noemde het zelfs “de meest opwindende van alle zevenhonderd edities waar hij getuige van was”.

Gem Harris

Binnenkort staat Meredith in De Bijloke met ‘Anno’, haar eigenzinnige dialoog met Vivaldi’s ‘Vier seizoenen’. Geen bewerking in de klassieke zin, wel een werk waarin het lijkt alsof beiden samen aan een muzikaal jaar hebben geschreven – een compositie uit een tureluurs gedraaide tijdmachine.

“Het idee om rond Vivaldi te werken kwam van violist Jonathan Morton, artistiek directeur van het Schotse strijkorkest Scottish Ensemble. Hij hoorde een verband in de manier waarop Vivaldi en ik componeren. Eerst schrok ik daarvan. Maar nu begrijp ik beter wat hij bedoelde: korte bogen met een heel eigen identiteit, veel ritmische energie, veel drive.”

“Toen ik de opdracht kreeg, wist ik meteen dat ik Vivaldi’s partituur niet zomaar wou herwerken. Uiteindelijk heb ik het benaderd alsof Vivaldi en ik samen aan een nieuw stuk schreven. Niet elk apart ‘een stukje’, maar echt als samenwerkende partners.”

Dat stuk behoort tot het collectieve geheugen. Het is zó bekend dat het bijna banaal aandoet: lift- of wachttoonmuziek. Hoe werk je met muziek die zo alomtegenwoordig is?

bouwde ik daarnaartoe. Of als ik een extra uitbarsting wilde, dan schreef ik een beweging die die geest oppikt.”

Je zei eerder dat je Vivaldi niet hebt herschreven of bewerkt, maar “gehercontextualiseerd”. Wat betekent dat concreet?

“Ik selecteerde één of twee delen uit elk seizoen, en schreef zelf aanvullingen: soms eigen seizoensdelen, soms overgangen. Bij Vivaldi gaat het vaak sneltraag-snel, maar ik kan dat patroon doorbreken, zodat je ineens energie op energie krijgt, of net een andere ademruimte. Op die manier plaats je die beroemde muziek in een andere context: je hoort dezelfde noten, maar je ervaart ze anders omdat ze tegendraads gepresenteerd wordt.”

“Belangrijk was ook: het materiaal dat ik schrijf moet op zichzelf sterk zijn, met een duidelijke identiteit. Ik wou vermijden dat het voelt als ‘een stukje Meredith’ dat passief wordt voortgetrokken, gevolgd door ‘een sterk stukje Vivaldi’. Het moest gelijkwaardig aanvoelen. In zekere zin was dat een benchmark voor mezelf: kan ik iets schrijven dat naast Vivaldi overeind blijft?”

‘Toen

ik met B’Rock begon te werken, ontdekte ik: het geluid van barokinstrumenten heeft een ruwheid en energie die fantastisch zijn’

Anna Meredith

“Daar zat wel een stukje angst in: hoe ga je om met iets wat we allemaal kennen, en tegelijk – op een soort gekke manier –niet écht kennen? Ik merkte bijvoorbeeld dat veel langzame delen eigenlijk nieuw voor mij waren. Er zijn passages die veel mensen niet zomaar in het hoofd hebben, terwijl die voor mij juist heel waardevol bleken. Ik heb daarom die herkenbaarheid als centraal thema gekozen. Ik selecteerde delen van Vivaldi die ik wilde gebruiken, en schreef mijn eigen muziek zó dat ze aan beide kanten goed kon passen. Als ik stilte wilde na Vivaldi’s energie, dan

Stel dat een toekomstige componist jouw muziek zou ‘hercontextualiseren’, zoals jij met Vivaldi deed: welke aspecten hoop je dat die zou uitlichten?

“Dat is een lastige vraag, want een deel van de fun schuilt net in het loslaten. Je hebt niet altijd controle over hoe je werk wordt uitgevoerd, met welke instrumenten, in welke context, met welke tempi. Als iemand het hercontextualiseert, hoop ik dat die er met hetzelfde respect mee omgaat als ik met Vivaldi. Misschien

maakt iemand ooit een derde partnerstuk: een extra stem in het gesprek, zeg maar. Dat zou heerlijk zijn.”

In dit werk breng je barokke strijkers en elektronica samen. Dat lijkt me een delicate evenwichtsoefening.

“Dat was interessant omdat ‘Anno’ meestal met moderne strijkers wordt uitgevoerd. Maar toen ik vorig jaar intens met het Gentse barokensemble B’Rock begon te werken, merkte ik hoeveel er mogelijk is. Er zitten een ruwheid en energie in het geluid van historische instrumenten die fantastisch zijn. Tegelijk moesten we de elektronica daaraan aanpassen: andere toonhoogte, andere volumes. Maar ik denk dat dat prima gelukt is. De B’Rock-muzikanten zijn overigens briljant, ze gingen die uitdaging met veel plezier aan.”

Jouw muziek wordt weleens ‘maximalistisch’ genoemd. Wat maakt maximalisme voor jou emotioneel boeiend, en niet alleen sonisch indrukwekkend?

“Zelfs als luisteraar ben ik op zoek naar dingen die eruit springen. We leven in zoveel lawaai, zoveel afleiding, dat het soms een groots opgezette ervaring vraagt om écht impact te hebben. ‘Maximaal’ betekent voor mij trouwens niet noodzakelijk luid. Voor mij gaat het om een soort moed: durven kiezen, durven doorduwen, iets onmiskenbaar laten zíjn. Lef vraagt aandacht, en net daardoor kan ik er makkelijker in opgaan dan bij muziek waar ik heel hard moet werken om mijn weg te vinden.”

In jouw werk vervagen identiteiten, genres, tijdslagen. Is dat een bewuste tactiek, of gewoon jouw persoonlijke esthetiek?

“Ik denk eigenlijk nooit in genres als ik muziek schrijf. Ik probeer ook niet te veel aan referentiepunten te denken, zeker niet aan de muziek van anderen. Bij ‘Anno’ móést ik natuurlijk rekening houden met Vivaldi, maar in mijn eigen werk denk ik eerder: wat wil ik dat de muziek doet? Welke vorm moet ze aannemen? Welke energie moet ze hebben? Ik begin vaak met iets kleins, een miniem muzikaal idee, vanwaaruit ik een soort spanning probeer op te bouwen die toewerkt naar een volgend idee.”

Je bent niet de enige die genres en tijdsvakken door elkaar weeft: de Spaanse popster Rosalía topte er zowat alle eindejaarslijstjes mee. Jij volgt dat pad eigenlijk al je hele carrière.

“Ja, maar ik zie dat niet als een groot statement. Ik ga gewoon graag naar muziek in verschillende contexten. Ik heb me nooit alleen een ‘concertzaalcomponist’ gevoeld. Ik werk met film, ik heb een groep, ik treed op, ik maak albums.”

“Voor mij is de muziek in essentie dezelfde. Ze wordt alleen in andere contexten gespeeld. Sommige stukken voeren anderen uit in concertzalen; andere speel ik met mijn band op popfestivals. Dat helpt je ook. Je concentreert je op het materiaal, niet op de franje: niet op de codes van de zaal, het klappen, het zitten, de verlichting. Die dingen kunnen mensen heel erg bepalen in hun concertervaring, maar voor mij zijn ze minder belangrijk dan de muziek zelf.”

Tot slot: je werkte al samen met modehuizen en zelfs met een ziekenhuis-scaneenheid. Heb je nog dromen op dat gebied?

“Ik hou enorm van installaties: werken die om één groot idee draaien. Ik maakte bijvoorbeeld muziek voor liften, en voor botsauto’s. Daar vertrekt alles vanuit de fysieke ervaring. Het lijkt dan wel alsof het muzikale idee zichzelf schrijft, omdat het zo duidelijk is wat de ervaring kan versterken. Ik denk dat er nog veel van dat soort ideeën zullen komen. Uitdagingen zijn vaak verrassend als ze opduiken, maar ik ga ze heel graag aan.”

Zo 19.04 | 15:00 | Concertzaal

Anno (Four Seasons)

Anna Meredith & B’Rock Orchestra

KLAAR VOOR SEIZOEN

26 | 27?

Seizoenspresentatie

- Kom naar onze feestelijke seizoenspresentatie op wo 13 mei om 20u.

- Zet op debijloke.be het online verlanglijstje klaar met je favoriete concerten.

Vriend van De Bijloke?

- Vanaf di 28 april: word Vriend voor seizoen 26 | 27 op debijloke.be/vriend

- Vanaf za 16 mei: koop je tickets online vanaf 11u. Exclusief één week vroeger dan abonnees.

- Vanaf di 19 mei: koop je tickets op afspraak via telefoon of aan de balie. Opgelet: boek je afspraak hiervoor online of telefonisch vanaf di 28 april.

Abonnee?

- Vanaf za 23 mei: koop je tickets online vanaf 11u.

- Vanaf di 26 mei: koop je tickets op afspraak via telefoon of aan de balie. Opgelet: boek je afspraak hiervoor op voorhand online of telefonisch vanaf di 28 april.

Geen abonnee?

- Vanaf za 30 mei: koop je losse tickets online vanaf 11u.

- Vanaf di 2 juni: koop je losse tickets via telefoon of aan de balie (geen afspraak nodig).

Ontdek al onze voordelen en formules op debijloke.be/nieuwseizoen

‘Mijn instrument moet klinken als een zangstem’

Saxofoniste Melissa Aldana en trompettist Marquis Hill veroveren in sneltempo de internationale podia. En er is wel meer wat ze gemeen hebben. ‘We voegen iets nieuws toe aan de smeltkroes die jazz is.’

“It takes courage to go into the unknown.” Met die quote van Wayne Shorter opent ‘Composers Collective: Behind the Jukebox’, het recentste album van trompettist Marquis Hill. Het is een zin die even goed past bij saxofoniste Melissa Aldana. Diep geworteld in de jazztraditie maar met een eigen frisse stijl veroveren deze twee jonge krachten de internationale concertpodia.

Het verhaal achter elke noot

‘Ik ging op tournee met Jakob Bro en Yannick Peeters van GingerBlackGinger. Op het podium vonden we elkaar meteen’

Melissa Aldana

Melissa Aldana

Melissa Aldana werd geboren in Chili, maar verkaste op haar zeventiende naar de VS. Ze spreekt ons toe vanuit haar flat in New York. “Muziek was als een toevluchtsoord voor me. Ik kan me goed herinneren dat ik samen met mijn vader urenlang naar zijn Blue Note-collectie luisterde. Hij was zelf saxofonist, net als mijn grootvader, dus het is niet vreemd dat Sonny Rollins of John Coltrane vaak de revue passeerde. Het is me altijd bijgebleven hoe de muziek een verhaal vertelde, en dat de muzikant de verteller was. Mijn vader maakte er een sport van om bij elke luisterbeurt een nieuw verhaal te verzinnen, om me zo beter te doen beseffen waar de muziek over ging. Toen ik genoeg centen had gespaard om een vlucht naar de VS te betalen, nam ik de sprong. Ik wist niet of ik het ging redden, maar ik voelde me er wel meteen thuis.”

Spoiler alert: ze zou het redden. Meer nog: vandaag brengt ze haar platen uit op datzelfde iconische Blue Note-label. Na een opleiding aan de beroemde Berklee School of Music in Boston, waar ze les kreeg van Joe Lovano en George Garzone, kwam in 2010 debuutplaat ‘Free Fall’ uit. Een paar jaar later won ze als allereerste vrouw de

Thelonious Monk Jazz Competition (nu de Herbie Hancock Jazz Competition). Al die tijd bleef ze doen wat ze altijd al deed: luisteren naar muziek.

“Ik probeer mijn eigen stem te vinden door naar die van anderen te luisteren. Wayne Shorter, Mark Turner, Chris Potter … Uren legde ik hun muziek op, transcri beerde elke lick, zocht naar het verhaal achter elke noot. Ik probeer nooit te kopiëren, maar meer de essentie te vinden van wat en hoe ze hun verhaal vertellen. Het is echt een manier om mezelf beter te leren kennen. Veel luisteren, om daarna los te laten, alles te vergeten, en gewoon keihard te spélen.”

Teamwork makes the dream work

Ook Marquis Hill, born and raised Chicago, brengt tegenwoordig veel tijd door in New York. Hij won net als Aldana de Thelonious Monk Jazz Competition, zij het een jaartje later. De trompettist speelde afgelopen zomer nog op Gent Jazz, en maakte daarna tijd voor een babbel: “Het idee van mijn album ‘Composers Collective’ gaat over collectiveness. Vroeger speelden jazzmuzikanten elkaars muziek. Je ging kijken naar Freddie Hubbard die een compositie van Duke Pearson speelde, of naar Horace Silver die muziek van Art Farmer bracht. Waarom zijn we daar in godsnaam mee gestopt? Dus vroeg ik aan bevriende muzikanten zoals Joel Ross en Makaya McCraven om nummers voor mij te schrijven. Ze kregen de absolute vrijheid in hun compositie, maar wel in de wetenschap dat ik ze daarna naar mijn hand zou zetten. We zijn een team, en we voegen samen iets nieuws toe aan the melting pot that is jazz music.”

Marquis Hill

Die smeltkroes mag je letterlijk nemen. Van jongs af aan werd Hill geconfronteerd met allerlei soorten muziek: “Door gewoon in Chicago rond te hangen krijg je zoveel invloeden. De ene week speel je jazz, de week erna blues. Je wordt gevraagd voor een trouwfeest, om een misviering te begeleiden of om op café te jammen. Het vloeit allemaal heel natuurlijk uit de stad, en al die verschillende invloeden hebben bijgedragen aan mijn sound en de manier waarop ik muziek benader.”

‘Ik vroeg aan bevriende muzikanten als Joel Ross en Makaya McCraven om nummers voor mij te schrijven. We zijn een team’

Marquis Hill

Wat die sound is? “Ik probeer mijn trompet te laten klinken als een zangstem: warm, rond, met veel adem. Als Ella Fitzgerald of Sarah Vaughan zingen, hoor je een zachtheid die je in andere instrumenten niet snel vindt. Zó wil ik klinken.”

Melissa Aldana heeft hetzelfde doel voor ogen. “Net zoals ik saxofonisten ontleed, wil ik elk detail van de menselijke stem begrijpen. Hoe je naar een noot glijdt, hoe je subtiel emoties kan toevoegen aan een lange noot, hoe een vreemde melodie een song harmonisch sterker kan maken. Zangers hebben het voordeel dat ze ook tekst hebben om zich uit te drukken, maar ik geloof dat elke emotie al in de muziek zit. Het is ook menselijk: voor we als mensheid het schrift uitvonden, leerden we alles door het elkaar gewoon te vertellen.

Je vindt je eigen stem door naar die van anderen te luisteren.”

Net daarom is jazz voor haar een universele taal: “Vorig jaar was ik op tournee met Jakob Bro, met onder andere Yannick Peeters (GingerBlackGinger) in de band. We kenden elkaar op voorhand niet, maar vonden elkaar op het podium. Met een open hart bereik je zoveel meer, zeker als je beiden de taal van de muziek spreekt. Net daarom speel ik in mijn kwartet al jaren samen met bassist Pablo Menares en drummer Kush Abadey. Ik vertrouw hen blindelings. Ik weet niet of ik mijn eigen unieke stem ooit helemaal zal vinden, maar ik weet wel dat ik die zoektocht nooit alleen zal moeten doen.”

Di 17.03 | 20:00 | Concertzaal

Melissa Aldana

Double bill met GingerBlackGinger feat. Tim Berne

Vr 17.04 | 20:00 | Concertzaal

Marquis Hill

Double bill met Sonic Hug

Terugblik

Whisky proeven met Brewaeys

Op het openingsconcert van onze reeks die Luc Brewaeys viert, de componist die tien jaar geleden overleed, trakteerden I SOLISTI en HIIIT met een concert dat ook onze Foyer inpalmde.

En wij trakteerden het publiek met een whisky, de favoriete drank van dit te vroeg gestorven talent. Christ Coquyt

Met Giltburg en Gale de nacht in

‘Met Beethoven en Bruckner de nacht in’, zo titelden we het concert van Brussels Philharmonic in november. Maar wie erbij was, wou met evenveel plezier met het duo op de foto de bloemetjes buiten zetten: pianist Boris Giltburg en dirigent Joolz Gale kwamen, zagen en overwonnen. Christ Coquyt

26.11.25

16.11.25

Feesten op het BIG BANG Festival

Honderden kinderen en hun (groot)ouders in alle hoekjes van ons gebouw: BIG BANG was er weer knal op. ‘FEST’ (foto) dropte een bom vol anarchie in regenponcho, het publiek - ook in poncho – kreeg er maar niet genoeg van. Karolina

Jazz Meets Symphonic XL

Gitarist Jakob Bro haalde er niet alleen Mark Turner, Midori Takada en Brussels Philharmonic bij, maar trommelde ook het Vlaams Radiokoor op én projecteerde beelden van kunstenaar Tal R. op groot scherm. En zo groeide zijn symfonie ‘A Trail of Sonic Sparks’ uit tot onze grootste Jazz Meets Symphonic-editie tot nog toe. Indrukwekkend. Björn Comhaire

16.11.25

Nieuwjaarsconcert van Muziekcentrum De Bijloke

Ons eerste nieuwjaarsconcert was een schot in de roos. Uitverkochte zaal, Symfonieorkest

Vlaanderen met Tsjajkovski en Mendelssohn, veel lachende gezichten en achteraf een glaasje bubbels op onze kosten. Bekijk de aftermovie op onze website. Evy Van Houcke

Badenhorst en Downes in de Karmelietenkerk

De Karmelietenkerk was het schilderachtige decor voor een magische concertavond. Kit Downes bewees eerst dat je ook op een kerkorgel kan improviseren als een jazzartiest. Aansluitend wandelden de muzikanten van Youran al spelend rond en tussen het publiek naar het podium. Japanse percussie, toetsen, electronics, trompet, Joachim Badenhorst op klarinet en uiteindelijk ook Kit Downes die van achter het kerkorgel meespeelde: Youran liet de kerk betoverd achter. Björn Comhaire ↑ 18.01.26

19.12.25

Scholierenschrijvenzelfpoëzie

voorvoorstellingmetBach

‘Hetwasalsof ikkreegkippenvel of zo’

Een klassiek recept is het niet, viool met spoken word, maar misschien kunnen tieners het wel smaken?

Loeke Vanhoutteghem, punkgitariste bij Maria Iskariot, brouwt samen met jongeren in de klas een kommetje spraakwater. In De Bijloke dient ze het op bij Bach.

Bart T’Jampens Björn Comhaire

Vandaag spelen de rappers Foxy Brown en Coely en de arabpop-superster DYSTINCT in De Bijloke. Enfin, ze klinken toch door de speakers van de tieners die op een grauwe donderdagmiddag met zo’n honderd tegelijk de anders zo serene site bestormen. “Yo, bro”, groeten twee jongens elkaar binnen met een vlotte handshake, terwijl buiten een groep meisjes zich nog even tegoed doet aan snelle suikers en de beats van nu.

Zoals zij niet de typische bezoekers van deze plek zijn, wacht hen binnen, in het Kraakhuis, nog een ongewone combinatie: die van een viool met spoken word. Matchmaker achter die ontmoeting

‘Leerlingen geven zoveel ideeën, dat zijn precies allemaal kleine cadeautjes’

Spoken word-artieste Loeke Vanhoutteghem

is Loeke Vanhoutteghem, gitariste bij punkband Maria Iskariot – alle stijlen welkom, vandaag. Zij trekt geregeld naar scholen en laat de leerlingen luisteren naar klassieke muziek. De tieners proberen er iets bij te verzinnen dat in de buurt komt van poëzie, brokjes die Vanhoutteghem ten slotte omsmelt tot een vlotte spoken word-performance.

Fee, Elodie en Tierra volgen alle drie les aan de steinerschool in de Kasteellaan. Ze zitten in het derde en vierde jaar hout-bouw en maatschappij & welzijn, en hebben meegedaan aan de sessies van Vanhoutteghem. Stukjes van hun teksten zullen straks te horen zijn. Ze vonden het “wel leuk”, “het was creatief”, zelfs al zijn ze naar eigen zeggen niet allemaal even goed in schrijven. En, uiteraard: “Het was leuk dat we niet zelf les moesten volgen.”

Hoe waren we zelf

Met haar viool in de hand en ‘klassiek’ uitgedost komt violiste Liza Ferschtman woordeloos het podium op, Vanhoutteghem volgt in haar voetsporen. Ferschtman begint meteen Bach te spelen, de ‘Prelude’ uit ‘Partita nr. 3’. Veel leerlingen weten zich niet meteen een houding te geven – je hoort ze bijna denken: cringe. Vanhoutteghem haakt wat later in en vuurt een eerste verbaal salvo af. Met haar armen dirigeert ze haar woorden.

Het wordt al snel rumoerig in de zaal. Er weerklinkt gefezel, geroezemoes, gegniffel, gegiechel. Ferschtmans viool trekt even de aandacht terug naar zich, maar 50 minuten duren lang als je 15 bent – of dat nu in een klaslokaal of in een concertzaal is. Leerkrachten zwaaien met vermanende vingers en boze blikken, maar oogsten hoogstens tijdelijk stilte. Hier en daar ziet iemand zijn kans schoon voor een welgekomen middagdutje, ware

Liza Ferschtman.

het niet dat er om de tien minuten wel in een of andere hoek een dreun of een knal of een kwak weerklinkt – en alle hoofden half geamuseerd in dezelfde richting gaan, op zoek naar de ‘dader’. We moeten er eens meewarig om glimlachen – of is het nostalgie. Hoe waren we zelf op die leeftijd?

Voor een violiste is zo’n publiek natuurlijk niet evident. “Oei, dacht ik, en die hele chaconne moet nog komen”, zal Liza Ferschtman zeggen na het concert. “En die is al lastig voor geoefende luisteraars.” Ze begrijpt het ook wel. “En er zijn er altijd die wel luisteren natuurlijk. Maar soms steken ze elkaar een beetje aan. Je zit ook met een groepsdynamiek.” De vorige keer was er minder tumult, vertelt Vanhoutteghem, “misschien nodigde de donkere Concertzaal toen meer uit om te focussen.”

L O V E

Niet dat die focus er nu níét was. Zien we rechts van ons een meisje met haar vingers in de lucht ‘L O V E’ naar een vriendin schrijven, dan vallen links enkele luisterende blikken op. Een tekst over gebroken vriendschap “de scháár die dáár snijdt” landt midden in de leefwereld van het publiek, en als Vanhoutteghem begint te samplen wordt het even stil. Hé, dit is herkenbaar. Als een mantra laat ze “in volle rust verdwaald” door de ruimte zweven, de teenage angst voelbaar in woorden omgezet.

‘Of viool spelen leuk werk is? Jazeker. Maar ook moeilijk, en dodelijk vermoeiend soms. Maar je krijgt er veel voor terug’

Violiste Liza Ferschtman

Het concert is afgelopen, tijd voor een vragenronde. Vanhoutteghem trapt zelf af: “Wat vonden jullie ervan?”, en de microfoon wordt doorgegeven als een hete aardappel met wormen erin. De schrik om iets schaamtelijks te zeggen is te groot. Geleidelijk aan vindt hier en daar een leerling wat moed. Een don juan in de dop wil weten “hoeveel zomers jong u bent, mevrouw”, Ferschtman antwoordt schoorvoetend.

Sommige vragen zijn schattig in hun onschuld, andere verfrissend omdat geen volwassene ze nog durft te stellen. Loeke Vanhoutteghem kennen ze al, een violiste is dan snel interessanter. “Waarom koos u voor viool?” Ferschtman is ontwapenend eerlijk: als ze kon kiezen, was ze gaan zingen, maar haar stem is

niet goed genoeg. “Is het leuk werk? Is het moeilijk om te leren?” Jazeker, zegt Ferschtman, “en zeker in het begin lijkt het nergens naar. Je moet veel oefenen, al vanaf mijn vijfde ben ik ermee bezig. Elke dag speel ik een uur toonladders, dodelijk vermoeiend soms. Ja, het is moeilijk, maar je krijgt er ook veel voor terug.”

Katjes en konijntjes

We spreken Fee en Elodie nog eens. Ze zijn enthousiast, hun tekst over katjes en konijntjes heeft het tot in de performance geschopt. “Het was leuk om dingen terug te horen die we in de klas hadden bedacht”, klinkt het. Het concert heeft indruk gemaakt op Fee. “Toen Loeke sneller begon te gaan met haar woorden, kreeg ik rillingen. Alsof ik kippenvel kreeg of zo.” Al is ze ook kritisch voor het stukje met de samples. “Voor mij was het te veel herhaling. Het leek wel alsof het niet goed lukte, omdat alles door elkaar liep. Allez, niet slecht bedoeld hé.” Ook Elodie is enthousiast. “Het is eens iets helemaal anders dan normaal op school.” En het rumoerige publiek? “Ach, jongens zijn sneller afgeleid en beginnen sneller te lachen. Ze zijn niet echt subtiel.”

Ook Loeke Vanhoutteghem laat het niet aan haar hart komen. “Met jongeren samenwerken is eigenlijk heel leuk. Ze

hebben het niet altijd door van zichzelf, maar ze zijn heel grappig door hoe ze gewoon zichzelf zijn.”

Ze schrijft veel teksten gewoon op zichzelf, zegt ze, “maar groepen geven zoveel ideeën, dat zijn precies allemaal kleine cadeautjes. Alsof ze een pralientje geven en zeggen: proef maar, en zie of je er iets mee doet.”

“Ik dacht op voorhand dat ze de muziek heel moeilijk zouden vinden”, zegt Vanhoutteghem, “maar dat viel wel mee. De ‘Chaconne’ van Bach bijvoorbeeld is heel overweldigend als je er de eerste keer naar luistert. Het is moeilijk om aanknopingspunten te vinden omdat het zo bijzonder is. Maar de leerlingen waren er snel mee weg, ook al ligt het niet zo dicht bij hun leefwereld. Toen we het stuk net live hoorden, dacht ik: dit roept eigenlijk dezelfde gevoelens op als muziek met een vette beat onder. En dat kennen ze wél. Ik hoop dat we bij een paar jongeren toch een vlammetje hebben kunnen laten opflakkeren.”

Voor ‘Listen to This’ brengen we elk seizoen een spoken word artiest en een muzikant samen met een school. Volgend jaar meedoen met je klas? Kijk op www.debijloke.be/ scholen . Wil je graag onze educatieve projecten steunen met een donatie? Kijk op www.debijloke.be/steun

Een gespecialiseerd team van restaurateurs heeft er maandenlang aan gewerkt. Nu is het zover: ons Anatomisch Theater is volledig vernieuwd.

Nu ontdek je er al eens avontuurlijke gitaren of poëtische voorstellingen op festivals als Ear to the Ground of BIG BANG. Maar oorspronkelijk konden studenten anatomie dissecties meemaken in het 19e-eeuwse auditorium van de

Anatomisch Theater in het nieuw

Universiteit Gent. Het halfronde Anatomisch Theater, dat deel uitmaakt van ons gebouw, werd zopas volledig gerestaureerd. Meestal kregen de originele stukken een serieuze opknapbeurt, soms moesten ze worden vervangen door nieuw hout.

“In de Boekentoren van de universiteit gingen we op zoek naar een foto van hoe het er oorspronkelijk uitzag”, zegt Kamiej De Prez van Profiel, gespecialiseerd in monumentenzorg. “Daarop zagen we eindelijk in detail hoe bepaalde gekrulde ornamenten er moeten hebben uitgezien.

Schatten uit het Anatomisch Theater

Ze waren in de loop van de tijd verloren gegaan. Nu zijn ze dus terug.”

Bij de werken doken er ook onverwacht schatten op tussen en onder de studentenbanken. Een krantje uit lang vervlogen tijden, een half vergane studentenpet, een inktpot… Of hoe ons gebouw op alle mogelijke manieren de verbeelding blijft prikkelen.

Piano’s Maene & De Bijloke Sinds decennia samen partners in Cultuur !

Alle A-merken in het aanbod, nieuw en tweedehands. Kopen, huren of huurkopen. Van digitale piano’s van 349,- Euro tot de Steinway concertvleugel.

Hét adres voor de Gentenaar : Pieter Van Reysschootlaan 1, 9051 Sint-Denijs-Westrem Liever een citytrip? We hebben ook showrooms in Ruiselede (hoofdzetel), Antwerpen, Brussel, Oud-Rekem (Lanaken) of Alkmaar, Amsterdam, en Utrecht in Nederland.

Online shoppen kan 24/24 - 7/7 : www.maene.be

gebrevetteerd hofleverancier van België

De Bijloke‑bezoeker Paul De Loore over het Benjamin Britten Festival

‘De cellosuites van Britten zijn de beste naast die van Bach’

In mei vieren we Benjamin Britten met een driedaags festival. Waarom je daarnaartoe zou komen? We vroegen het aan Paul De Loore, al vele jaren vaste bezoeker van ons muziekcentrum en zo mogelijk nog langer fan van de Britse componist.

Maarten Byttebier

“Mijn leven lang al heb ik een passie voor klassieke muziek. Ik zing renaissancepolyfonie in het kamerkoor El Grillo. En als leerkracht esthetica nam ik vaak leerlingen mee naar concerten in De Bijloke – meer dan tien keer per schooljaar. Omdat ik altijd geloofd heb dat livemuziek de beste kennismaking is met klassiek.”

Is het gelukt om je passie door te geven aan de jongere generatie?

“Ik kom hier vrij vaak oud-leerlingen tegen en daar ben ik blij om. Klara-presentator

Sander De Keere zat ook bij mij in de klas. En nu ik met pensioen ben, geef ik graag lezingen: over schilderkunst, polyfonie, Benjamin Britten… Tot de sluiting was ik gids in de Gentse opera. Ik kan het niet laten.”

Hoe vaak kom je hier en van welk soort concerten hou je?

“Ik bezoek minstens tien concerten per seizoen. Mijn interesse gaat breed, van middeleeuws tot modern. Wel eerder kamermuziek dan romantische concerto’s en symfonieën – enkel voor Mahler maak

ik een uitzondering. Voor de rest vind ik het historische gebouw een enorme troef.”

Wanneer ben je voor het eerst in aanraking gekomen met Benjamin Britten?

“Dat is een apart verhaal. Rond mijn achttiende begon ik cello te spelen. Met het strijkorkest van de muziekschool gaven we een concert in een Brusselse kerk en ik moest de cellopartij aanvoeren. Dat was niet bepaald een succes: Brittens ‘Simple Symphony’ bleek toch niet zo simpel.. Ik heb er niets van gebakken. Ik mag er echt niet aan terugdenken of het angstzweet breekt mij uit.”

geprogrammeerd wordt. Volledig ten onrechte. Hij schreef moderne muziek die toch niet breekt met de traditie. Daarom werd hij in zijn tijd (hij leefde van 1913 tot 1976, red.) niet ten volle geapprecieerd door de avant-garde. Zijn muziek blijft altijd toegankelijk en begrijpelijk, en vooral: ze ontroert. Dat is essentieel.”

“In Engeland heerst een cultus rond Britten, maar hier is zijn werk toch te weinig bekend. Noem zijn ‘War Requiem’ gerust de ‘Mattheuspassie’ van de twintigste eeuw! Daarin meezingen was het meest beklijvende wat ik als zanger heb meegemaakt. Zijn liedcyclus ‘Winter Words’ bewijst hoe uitzonderlijk hij was in het schrijven van muziek op tekst. Zijn strijkkwartetten zijn buitengewoon origineel en intrigerend, en zijn cellosuites zijn gewoon het beste voor cello solo naast die van Bach. Zonde dat mensen dat niet kennen.”

‘Brittens

muziek blijft altijd toegankelijk en begrijpelijk, en vooral: ze ontroert. Dat is essentieel’

Paul De Loore

Blijkbaar is het toch nog goedgekomen tussen Britten en jou? “Zeker. In Snape, Suffolk, logeerden mijn vrouw en ik zelfs in The Old Mill, de molen waar Britten woonde en waar hij ‘Peter Grimes’ componeerde. We bezochten ook The Red House in Aldeburgh, waar hij de laatste twintig jaar van zijn leven woonde met Peter Pears. Met een groep jongeren op taalcursus brachten wij in Woodbridge, niet ver daarvandaan, een theateradaptatie van ‘Peter Grimes’. Die opera verwijst trouwens naar zijn eigen positie als outsider: hij was pacifist, gay en had een voorliefde voor knapenstemmen. Tegelijk hoorde hij tot het establishment en had hij banden met het Britse koningshuis.”

Waarom kijk je zo uit naar het

Benjamin Britten Festival?

“Ik kom zeker naar alle drie de concerten, want het is uitzonderlijk dat Britten

Britten is vijftig jaar geleden gestorven. Heb je hem ooit live gezien? “Nee. Hij moet gestorven zijn zo ongeveer in de periode dat ik op zijn ‘Simple Symphony’ zat te vloeken. (lacht)”

Do 28.05 | 20:00 | Concertzaal

Drie maal vier

Doric String Quartet

Vr 29.05 | 20:00 | Kraakhuis

De bromance die cellogeschiedenis werd

Ildikó Szabó & István Lajkó

Za 30.05 | 20:00 | Kraakhuis

Poëzie en nostalgie: de liedjessmid in Benjamin Britten

Nicky Spence & Dylan Perez

Gangmaker Jasmijn Lootens over de ongebreidelde mogelijkheden van artificiële intelligentie

AI killed the internet star

Door artificiële intelligentie verandert de rol van componist en artiest drastisch. En dat kan best waardevol zijn, ook voor jou als luisteraar. De geschiedenis bewijst het, schrijft onze Gangmaker technologie Jasmijn Lootens.

Tot diep in de negentiende eeuw bestond muziek slechts op één manier: live, hier en nu. Wie muziek wilde horen, moest aanwezig zijn. De technologische mogelijkheid om geluid vast te leggen en later opnieuw af te spelen veranderde dat fundamenteel. De fonograaf van Thomas Edison (1877) en de grammofoon van Emile Berliner (1887) maakten klank los van zijn moment.

Met de doorbraak van magnetische tape aan het einde van de jaren 1940

werd muziek pas echt draagbaar, manipuleerbaar, verplaatsbaar. Geluid kon worden geknipt, vertraagd, omgekeerd. Wat fotografie en film deden voor de zichtbare wereld, deden geluidsopnames voor de klinkende werkelijkheid.

Net als bij film zien we hoe nieuwe technologie een creatief potentieel opende. In ‘Imaginary Landscape No. 1’ (1939) gebruikte John Cage platenspelers met verschillende draaisnelheden als volwaardige instrumenten. In Caïro maakte

Halim El-Dabh ‘The Expression of Zaar’ (1944), een bewerkte opname van een ritueel, waarin klankmanipulatie niet vertrok van abstracte notatie maar van concreet geluid. Eliane Radigue en Pierre Schaeffer zouden dit later musique concrète noemen: een beweging van concreet naar abstract. Waar Schaeffer montage, object en abstractie benadrukte, zocht Radigue juist naar duur, resonantie en minimale verschuiving.

Tegelijk ontwikkelde zich in Keulen een andere logica. Componisten als Karlheinz Stockhausen en Karel Goeyvaerts bouwden muziek op uit strikt gecontroleerde, synthetische klanken. Elektronische muziek werd hier een verlengstuk van het seriële denken: technologie als garantie op precisie en controle.

In 1958 kwamen verschillende werelden spectaculair samen in het Philipspaviljoen op de Wereldtentoon-

‘Als je AI niet inzet als shortcut naar snel resultaat, opent ze een wereld aan nieuwe artistieke ideeën’

stelling in Brussel. Edgard Varèses ‘Poème électronique’ klonk over 350 luidsprekers in een architectuur van Le Corbusier en Iannis Xenakis. Muziek werd ruimte. De luisteraar zat niet meer tegenover het werk, maar erin.

Ook Mary Bauermeister beïnvloedde het denken over ruimte, performativiteit en intermedialiteit sterk. Haar atelier in Keulen was begin jaren 1960 een ontmoetingsplek voor Stockhausen, Cage, Tudor en Fluxus-kunstenaars. De studio-esthetiek sijpelde ook door in de akoestische muziek. Luciano Berio’s ‘Sinfonia’ (1968) monteert citaten, stemmen en stijlen tot een muzikale assemblage. Dat dit werk voor orkest geschreven is, toont hoe technologische denkmodellen ook het akoestische domein herstructureerden.

Plunderphonics

Met de digitalisering kwam een nieuwe versnelling. De sampler, vanaf het einde van de jaren 1970, maakte opgenomen geluid flexibel. Dankzij MIDI, live processing en sensoren werd de interactie tussen muzikant en elektronica verfijnd. Steeds meer muzikanten bewegen zich tussen akoestiek en elektronica, tussen controle en openheid en maken ruimte voor het onverwachte. Virtuositeit zit niet langer uitsluitend in de akoestische uitvoering, maar in de wisselwerking tussen alle klanken die gegenereerd worden. Het vergt nieuwe vaardigheden om de elektronisch bewerkte klanken vorm en richting te geven. In ‘Petals’ (1988) van Kaija Saariaho versmelten cello en live electronics tot één fragiel organisme. In dat verruimde landschap verschuift langzaam maar zeker de rol van de uitvoerder.

‘Sampling’ leidde ook tot een esthetiek van hergebruik. John Oswalds ‘Plunderphonics’ knipt iconische muziek uiteen en monteert ze opnieuw. Originaliteit verschuift van het bedenken van nieuw materiaal naar het herorganiseren van bestaand materiaal. Die logica wordt in de jaren 1990 structureel met de komst van het internet: een oneindig archief én een creatieve ruimte. Steeds meer hedendaagse muziek vertrekt van het internet. Niet alleen als bron maar als materiaal, werkomgeving en onderwerp, zoals bij Jennifer Walshe, Holly Herndon, Jules LaPlace, Brigitta Muntendorf en Johannes Kreidler. Vaak proberen deze werken te vatten

hoe het is om vandaag te leven in een digitale overdaad – ongemakkelijk, soms problematisch, maar onmiskenbaar urgent.

Nieuwe fase

Vandaag duwt artificiële intelligentie die vragen verder open. Net zoals uitvoerders zich bij de eerste grammofoonplaten mogelijk overbodig voelden, roept ook AI vragen op over de rol van de muzikant. MIDI was ooit een beperkte representatie van muziek, maar opende tegelijk nieuwe artistieke vrijheden. Op dezelfde manier kan AI ons muzikale denken verruimen. Niet als shortcut naar snel resultaat, om muziek sneller, goedkoper en voorspelbaarder te maken, maar als kritisch instrument. Het is pas wanneer je er dieper in duikt, experimenteert en écht in dialoog gaat, dat technologie nieuwe ideeën ontsluit die waardevol zijn voor de componist,de uitvoerder én de luisteraar.

Waar vroege elektronische muziek droomde van het loskoppelen van klank en bron, groeit vandaag net een hernieuwde aandacht voor oorsprong: voor trainingsdata, auteurschap en context. Tussen abstractie en herkomst tekent zich een nieuwe fase af waarin technologie niet verdwijnt op de achtergrond, maar opnieuw onderwerp van het muzikale gesprek wordt. Als technologie al deze mogelijkheden opent: welke nieuwe vormen van muziek wachten ons dan wel nóg allemaal?

Debatteer mee op de Gangmakers-gesprekken

De Gangmakers krijgen de opdracht ons Muziekcentrum een kritische spiegel voor te houden. In elk Bijloke Magazine krijgt één Gangmaker vrij spel. Op zondag 31 mei kan je zelf vragen stellen op de Gangmakers-panelgesprekken in ons Café. Gangmaker Jasper Gheysen gaat in gesprek over het thema netwerk met topambtenaar Peter De Wilde (ex-Toerisme Vlaanderen), Marc Verneirt (Golf Vlaanderen) en dirigent Erwin Scheltjens. Gangmaker Seppe Gebruers debatteert over meerstemmigheid met kunstenares Myriam Van Imschoot. En Jasmijn Lootens nodigt onder meer componiste Maya Verlaak en professor Jozefien Vanherpe uit met een uitgesproken mening over technologie. Volledig programma op www.debijloke.be/gangmakers

Zo 31.05 | 14:00 & 17:00 & 20:00 | Café | Gratis met reservering

04 MRT | 16:00 FAMILIE

Project Paradijs (8+)

Grootse voorstelling van Zingend Schip en het Vlaams Radiokoor

06 MRT | 20:00 GRANDIOOS SYMFONISCH

Helmchen speelt Brahms Antwerp Symphony Orchestra & Marc Albrecht

Zijlijn

22 MRT | 14:00

Historische rondleiding

Met een gids door het oudste concertgebouw ter wereld

26 MRT | 20:00 BIJLOKE JAZZ CLUB BXLxLDN Interplay Showcase van Belgisch en Brits jazztalent

26 MRT | 15:00 OUDE MUZIEK

Open repetities Mattheuspassie

Collegium Vocale Gent & Philippe Herreweghe

24 APR | 20:00 NIEUWE MUZIEK

Onwereldse klanken Trio Malatya

25 APR | 16:00 FAMILIE WASCO! (6+) Wilde performance van hetpaleis & Voetvolk

27 MRT | 10:30 OUDE MUZIEK

Open repetities Mattheuspassie Collegium Vocale Gent & Philippe Herreweghe

27 MRT | 19:00 OUDE MUZIEK

06.03 - 04.04 EXPO

Zijlijn

Klaninstallatie van diep onder de zee Kraakhuis

12 MRT | 20:00 NIEUWE MUZIEK

Don’t Leave the Room

Nadar Ensemble & Elena Evstratova

13 MRT | 20:00 JAZZ

South African Night

Tutu Puoane Quintet / Lebo Mashile / Thandi Ntuli Trio UITVERKOCHT

14 MRT | 16:00 FAMILIE

De fantastische symfonie (6+) KIDconcert van Antwerp Symphony Orchestra

14 MRT | 20:00 GRENZELOOS

Griottradities uit Mali

Trio Da Kali

De Centrale

15 MRT | 11:00 & 14:00 & 16:00 FAMILIE Lucy in de lucht (4+) Muzikale meditatie voor kinderen en ouders

17 MRT | 20:00 JAZZ

Melissa Aldana

Double bill met GingerBlackGinger feat. Tim Berne

Leçons de ténèbres Il Caravaggio & Camille Delaforge

19 MRT | 20:00

Hoofd vol klanken: Mark Applebaum Buitengewoon concert met en voor kinderen

22 MRT | 11:00 ZALIGE ZONDAG Toccata & tango Théo Ould UITVERKOCHT

Mattheuspassie

Collegium Vocale Gent & Philippe Herreweghe

28 MRT | 20:00 SYMFONIEORKEST VLAANDEREN

A New Generation Anastasia Kobekina & Symfonieorkest Vlaanderen

29 MRT | 20:00 JAZZ

A Time for Love Stacey Kent LAATSTE PLAATSEN

26 APR | 11:00 ZALIGE ZONDAG Origins

Lucie Horsch, Plinio Fernandes & Emmy Storms

26 APR | 14:00 ERFGOEDDAG

Erfgoeddag: historische rondleiding

Met een gids door het oudste concertgebouw ter wereld

26 APR | 15:00 KAMERMUZIEK

Erfgoeddag: Vlaamse pianotrio’s Ryelandt Trio

APRIL

01 APR | 20:00 PIANO

Epische klanklandschappen

Benjamin Grosvenor

04 APR | 20:00 360° BREWAEYS Verhalen van Duizend.en.een.kleur SPECTRA & Katharina Smets

17 APR | 20:00 JAZZ

Marquis Hill

Double bill met Sonic Hug

18 APR | 20:00 GRANDIOOS SYMFONISCH

Beethoven & Tsjajkovski

Antwerp Symphony Orchestra & Jaap van Zweden

19 APR | 15:00 ZONDAGMATINEE

Anno (Four Seasons)

Anna Meredith & B’Rock Orchestra

23 APR | 20:00 OUDE MUZIEK

Telemann in Parijs pseudonym

LAATSTE PLAATSEN

30 APR | 20:00 GRENZELOOS

Bailes, tonadas & cachuas

Música Temprana MEI

01 MEI | 20:00 PIANO

Maanlicht en nachtblauw

Isata Kanneh.Mason

03 MEI | 20:00 FAMILIE

Ear to Sea (12+)

Fascinerend muziektheater van het Cusk Collectief

03 MEI | 09:30 & 11:00 & 15:30 FAMILIE

ARK symfonisch (4-24 maand) Klankennest voor baby’s & peuters

UITVERKOCHT

04 MEI | 09:30 & 11:00 & 14:30 FAMILIE ARK symfonisch (4-24 maand)

Klankennest voor baby’s & peuters

06 MEI | 20:00 IN GESPREK

Soiree Elpee #3

Annelien Van Wauwe, Beniamino Paganini & Tom Janssens

07 MEI | 20:00 OUDE MUZIEK

Ladder naar het paradijs

Collegium Vocale Gent & Philippe Herreweghe

09 MEI | 20:00 GRANDIOOS SYMFONISCH

Het Celloconcerto van Elgar

Sol Gabetta & Antwerp Symphony Orchestra

10 MEI | 11:00 ZALIGE ZONDAG

Ontmoetingen

Two Systems

10 MEI | 14:00

Historische rondleiding

Met een gids door het oudste concertgebouw ter wereld

13 MEI | 20:00

Seizoenspresentatie

Ontdek seizoen 26 | 27 van Muziekcentrum De Bijloke

15 MEI | 20:00 SYMFONIEORKEST VLAANDEREN

Brahms & Schumann

Renaud Capuçon & Symfonieorkest Vlaanderen

16 MEI | 20:00 SYMFONIEORKEST VLAANDEREN

Brahms & Schumann

Renaud Capuçon & Symfonieorkest Vlaanderen

21 MEI | 20:00 OUDE MUZIEK

De Brandenburgse

Le Caravansérail & Bertrand Cuiller

22 MEI | 20:00 BIJLOKE JAZZ CLUB

Sylvain Rifflet

We Want Stars

23 MEI | 20:00 NIEUWE MUZIEK Wastories

HYOID & Eva Reiter

24 MEI | 15:00 ZONDAGMATINEE

Vintage barok

Vilde Frang & Kammerorchester Basel

26 MEI | 20:00

Da Pacem

B’Rock Vocal Consort Sint-Pauluskerk

31 MEI | 14:00 & 17:00 & 20:00 LEZING & DEBAT

Gangmakers-gesprekken

Onze Gangmakers nodigen gasten uit

Benjamin Britten Festival

28 MEI | 20:00 BRITTEN FESTIVAL Drie maal vier Doric String Quartet

29 MEI | 20:00

FESTIVAL De bromance die cellogeschiedenis werd

Ildikó Szabó & István Lajkó

30 MEI | 20:00 BRITTEN FESTIVAL

Poëzie en nostalgie: de liedjessmid in Benjamin Britten Nicky Spence & Dylan Perez

JUNI

04 JUN | 20:00 JAZZ

Benjamin Koppel Quartet

Jacob Karlzon, Scott Colley, Magnus Öström

07 JUN | 14:00

Historische rondleiding

Met een gids door het oudste concertgebouw ter wereld

Zondag 14 juni

Côté Jardin

Zondag 14 juni De grootste muzikale

Boho Strings feat. Gwen Cresens

Pavel Kolesnikov, Samson Tsoy & Symfonieorkest Vlaanderen

Petites Histoires met B’Rock, leerlingen & senioren

Eric Vloeimans

Momi Maiga

Myrddin & Helena Casella

Gratis festival

Vanaf 11:00

Bijlokesite