www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
......................................................................................................................
Ơ
H
......................................................................................................................
N
......................................................................................................................
N
......................................................................................................................
U Y
......................................................................................................................
TP
.Q
......................................................................................................................
ẠO
...................................................................................................................... ......................................................................................................................
G
Đ
......................................................................................................................
H Ư
N
...................................................................................................................... ......................................................................................................................
TR ẦN
...................................................................................................................... ......................................................................................................................
10 00
B
...................................................................................................................... ......................................................................................................................
Ó
A
......................................................................................................................
H
......................................................................................................................
-L
Í-
......................................................................................................................
Ngày 31 tháng 5 năm 2017 Giảng viên hướng dẫn
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
......................................................................................................................
Phan Trung Nghĩa 1 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Ơ
N
LỜI CẢM ƠN
N
H
Đối với sinh viên nói chung và đối với sinh viên ngành Kỹ thuật nói riêng thì song song
U Y
với những tiết học lý thuyết trên lớp, những tiết thực hành, tham quan, ứng dụng cũng vô
.Q
cùng quan trọng, nó giúp cho sinh viên có được những trải nghiệm thực tế, để có thể tiếp
TP
thêm năng lượng, tiếp thêm sức mạnh, ý chí phấn đấu cho sinh viên. Dường như nắm bắt
ẠO
được điều đó, nên viện, bộ môn cùng thầy giáo Phan Trung Nghĩa – giảng viên môn Hóa học
Đ
Vật liệu Tiên tiến đã tạo điều kiện cho sinh viên chúng em được tham quan khu công nghiệp
N
G
Tiên Du – Bắc Ninh. Đây là một cơ hội thiết thực và bổ ích để sinh viên làm quen với môi
TR ẦN
đúng đắn để mở ra những cơ hội trong tương lai.
H Ư
trường làm việc chuyên nghiệp, từ đó có những mục tiêu, kế hoạch rõ ràng, động cơ học tập
Với sự hướng dẫn nhiệt tình của các thầy giáo cũng như sự chỉ bảo tận tình của các anh
B
chị nhân viên trong công ty, chúng em đã thu được những kinh nghiệm quý giá, hiểu biết về
10 00
nghề nghiệp, công việc và những kĩ năng cần phải trang bị trong thời gian còn ngồi trên ghế nhà trường. Qua đợt thăm quan này, chúng em thấy cần phải cố gắng nhiều hơn trong việc
Ó
A
tiếp thu kiến thức trên lớp, giao lưu học hỏi cũng như hoàn thiện những kĩ năng cần thiết cho
Í-
H
bản thân. Em xin cảm ơn viện Kỹ thuật Hóa học, bộ môn Hóa Lý, thầy Phan Trung Nghĩa đã
-L
tạo điều kiện cho chúng em tham gia đợt tham quan bổ ích này.
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thảo Nguyên Linh
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
Em xin chân thành cảm ơn!
2 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................................................................... 2 MỞ ĐẦU............................................................................................................................................................. 7
Ơ
N
NỘI DUNG ......................................................................................................................................................... 9
H
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PVC ................................................................................................................ 9 Lịch sử phát triển PVC .................................................................................................................... 9
1.2
PVC trên thế giới............................................................................................................................. 9
1.3
PVC ở Việt Nam ........................................................................................................................... 12
2.1
Phản ứng trùng hợp ....................................................................................................................... 15
2.2
Các bước của quá trình trùng hợp ................................................................................................. 15
ẠO
TP
.Q
U Y
N
1.1
Đ
2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình trùng hợp: ................................................................................. 17
N
G
2.4 Các phương pháp sản xuất PVC.......................................................................................................... 18
H Ư
III. ỨNG DỤNG CỦA PVC ............................................................................................................................... 26 3.1. PVC trong ngành xây dựng. ............................................................................................................... 26
TR ẦN
3.2. PVC trong kỹ thuật điện và điện tử .................................................................................................... 28 3.3. PVC trong sản xuất ôtô, xe máy ......................................................................................................... 29
B
3.4. PVC trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ con người .................................................................. 29
10 00
CHƯƠNG II: CÔNG NGHỆ TẠO HẠT PVC ................................................................................................. 31 I. Tác nhân tạo hạt ........................................................................................................................................ 31 Gran A ................................................................................................................................................. 31
Ó
A
1.1.
H
1.1.1. Vài nét về chất tạo hạt A ..................................................................................................................... 31
Í-
1.1.2. Chức năng ............................................................................................................................................ 31
-L
1.1.3. Mô tả hệ thống chất tạo hạt A. ............................................................................................................ 32
ÁN
1.1.4. Sơ đồ vận chuyển Gran A ................................................................................................................... 32
TO
1.1.5. Quá trình nạp Gran A .......................................................................................................................... 33
1.1.6. Trọng tâm hoạt động ........................................................................................................................... 33
D
IỄ N
Đ
ÀN
1.1.7. Quá trình nạp ....................................................................................................................................... 33
1.2
1.1.8. Điểm chung ......................................................................................................................................... 34 GRAN B .............................................................................................................................................. 34 1.2.1 Giới thiệu về Gran B ........................................................................................................................... 34 1.2.2 Chức năng của hệ thống ...................................................................................................................... 35 1.2.3 Mô tả sơ đồ hệ thống Gran B .............................................................................................................. 35 3
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
1.2.4 Trọng tâm hoạt động ........................................................................................................................... 35 II.
SƠ ĐỒ QUY TRÌNH TẠO HẠT ...................................................................................................... 36
III.
QUY TRÌNH XỬ LÝ NƯỚC THẢI, KHÍ THẢI ............................................................................. 39
N
CHƯƠNG III: GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT VÀ THƯƠNG MẠI TRỌNG THÀNH .... 41 GIỚI THIỆU CHUNG ........................................................................................................................ 41
II.
SƠ ĐỒ NHÀ MÁY ............................................................................................................................. 41
N
H
Ơ
I.
U Y
CHƯƠNG IV: GIỚI THIỆU CÔNG TY TNHH CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM CHÂU Á (MICOEM) ......... 43 GIỚI THIỆU CHUNG ........................................................................................................................ 43
II.
SƠ ĐỒ SẢN XUẤT MÌ ĂN LIỀN .................................................................................................... 43
III.
SƠ ĐỒ NHÀ MÁY.............................................................................................................................45
ẠO
TP
.Q
I.
Đ
KẾT LUẬN..........................................................................................................................................................47
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
DANH MỤC THAM KHẢO..................................................................................................................................48
4 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
N
Hình 1: Nhu cầu chất dẻo 2007 của thế giới...................................................................... 7
N
H
Ơ
Hình 2: Lượng tiêu thụ PVC trên đầu người của 1 số nước trên Thế Giới giai đoạn
U Y
2010-2015.......................................................................................................................... 12
........................................................ 15
TP
Hình 4 : Khả năng cung – cầu PVC của Việt Nam
.Q
Hình 3 : Sơ đồ phát triển ngành hóa dầu ở Việt Nam........................................................ 13
ẠO
Hình 5: Sơ đồ khối quá trình sản xuất PVC bằng phương pháp huyền phù........................22
Đ
Hình 6: Sơ đồ tổng hợp PVC bằng phương pháp huyền phù...............................................24
N
G
Hình 7: Các lĩnh vực ứng dụng của PVC trên thế giới...................................................... 27
H Ư
Hình 8: Các lĩnh vực ứng dụng của PVC tại Việt Nam.......................................................27
TR ẦN
Hình 9:Quá trình trộn Chất tạo hạt A...............................................................................32 Hình 10 :Quá trình nạp chất tạo hạt A................................................................................33
10 00
B
Hình 11: Sự ảnh hưởng của GRAN A tới kích thước hạt.....................................................34 Hình 12:Hệ thống chất tạo hạt B.........................................................................................35
Ó
A
Hình 13:Ảnh hưởng của chất tạo hat B tới kích thước hạt và độ rỗng...............................36
Í-
H
Hình 14: Sơ đồ quy trình tạo hạt.........................................................................................36
-L
Hình 15:Máy tạo hạt nhựa PVC..........................................................................................37
ÁN
Hình 16 : Sơ đồ xử lý nước thải..........................................................................................39
TO
Hình 17 : Sơ đồ xử lý khí thải.............................................................................................40
ÀN
Hình 18. Sơ đồ nhà xưởng..................................................................................................42
D
IỄ N
Đ
Hình 19: Hệ thống cây xanh...............................................................................................42
5 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Bảng 1 : Diễn biến giá nhập khẩu một số loại nhựa thông dụng.....................................8
H
Ơ
Bảng 2 : Sản lượng PVC trên thế giới ...........................................................................10
N
DANH SÁCH CÁC BẢNG BIỂU
U Y
N
Bảng 3: Công suất nhựa PVC của Châu Á – Thái Bình Dương giai đoạn
2000-2007 ......................................................................................................................11
TP
.Q
Bảng 4 : Lượng tiêu thụ các loại nhựa và PVC ở Việt Nam..........................................14
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
Bảng 5 : So sánh giá lắp đặt tấm trang trí ngoại thất...................................................28
6 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
MỞ ĐẦU
N
H
Ơ
N
Cùng với việc phát triển công nghiệp dầu mỏ và khí thiên nhiên, các sản phẩm hóa chất hữu cơ cũng đạt được sự phát triển nhảy vọt nhờ sự kết hợp (danh từ thông dụng hiện nay là sự tích hợp – intergration) nhanh chóng với công nghệ lọc dầu. Sản phẩm hóa học từ dầu mỏ mở ra một ngành mới: ngành hóa dầu. Trong đó, Nhựa tổng hợp là sản phẩm có sản lượng lớn và giá trị nhất.
n CH2 = CHCl
→
(- CH2 – CHCl - ) n
TP
.Q
U Y
Polyvinylclorua (PVC) là một loại nhưạ tổng hợp được bằng cách trùng hợp vinylclorua monomer (MVC): (1)
Đ
ẠO
Hiện nay PVC là loại nhựa nhiệt dẻo được sản xuất và tiêu thụ nhiều thứ 3 trên thế giới (sau polyethylen – PE và Polypropylene - PP).
PC 2%
HDPE 17 %
TR ẦN
ABS 4%
LLDPE 11 %
B
PET 7%
PS 6%
H Ư
N
G
Hình 1 cho ta bức tranh tổng thể về nhu cầu các loại chất dẻo của thế giới năm 2007.
10 00
PVC 19 %
LDPE 10 %
H
Ó
A
PP 24 %
LLDPE
LDPE
PP
PVC
PET
PS
ABS
PC
-L
Í-
HDPE
ÁN
Hình 1: Nhu cầu chất dẻo năm 2007 của thế giới
Đ
ÀN
TO
Trong thời đại hiện nay,chúng ta hầu như sống trong một môi trường bị bao quanh bởi các loại nhựa tổng hợp. Điều đó làm cho nhiều người lầm tưởng là chúng ta đã tiêu thụ quá nhiều dầu mỏ để sản xuất chất dẻo. Ngoài ra, mỗi khi bàn luận vấn đề liên quan đến chất thải có nguồn gốc từ dầu mỏ, người ta hay đổ lỗi cho các loại chất dẻo.
D
IỄ N
Thành phần PVC có đặc thù mà các loại nhưạ khác không có: Trong phân tử monomer VMC (CH2=CHCl) có tới gần 60% khối lượng là từ clo (Cl), clo được hình thành qua quá trình điện phân muối ăn (NaCl). Do đó có thể nói rằng, PVC được hình thành từ 60% muối ăn. Với sản lượng nhựa hiện nay, để sản xuất PVC chỉ cần 0,5% tổng sản lượng dầu tiêu thụ. Điều này rất quan trọng, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi dầu mỏ đang là một vấn đề 7 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Ơ
N
nóng trên thế giới. Với giá cao ngất ngưỡng, dầu mỏ và các sản phẩm từ dầu mỏ không chỉ còn đơn thuần là vấn đề kinh tế. Trong khi đó, nhờ đặc tính trên, PVC ít phụ thuộc vào sự biến đổi của dầu mỏ hơn so với những loại polyme được tổng hợp từ 100% dầu mỏ. Tại mọi thời điểm, giá của PVC bao giờ cũng thấp hơn khoảng từ 20 - 30% so với các loại chất dẻo cùng được ứng dụng rộng rãi khác như PE, PP và PS, (xem minh họa tại Bảng 1):
N U Y
PVC
HDPE
LDPE
PP
PS
1089-1120
1030-1180
1050-1195
Tuần từ:
713-760
1080
ẠO
02-6/5/06
TP
.Q
Nhập khẩu
H
Đơn giá, USD/tấn
Thời gian
Đ
Tuần từ:
G
1.030 - 1.040 1.290 - 1.590 1.317 - 1.790 1.315 - 1.540 1.550 - 1.600
1.363-1.450
1.337-1.750
1.370-1.440
-
TR ẦN
Tuần từ: 1.000-1.100 2/11-10/11/07
H Ư
N
21/9-28/9/07
Bảng 1 : Diễn biến giá nhập khẩu một số loại nhựa thông dụng
10 00
B
Ưu điểm thứ hai là do Clo đem lại cho PVC. Đó là tính kìm hãm sự cháy. Cũng chính vì đặc điểm này mà PVC gần như chiếm vị trí độc tôn trong lĩnh vực xây dựng dân dụng.
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
Về mặt ứng dụng, PVC là loại nhựa đa năng nhất. Giá thành rẻ, đa dạng trong ứng dụng, nhiều tính năng vượt trội là những yếu tố giúp cho PVC trở thành vật liệu lý tưởng cho hàng loạt ngành công nghiệp khác nhau: Xây dựng dân dụng, kỹ thuật điện, vô tuyến viễn thông, dệt may, nông nghiệp, sản xuất ôtô, xe máy, giao thông vận tải, hàng không, y tế...Ở bất kỳ đâu chúng ta đều bắt gặp sự hiện diện của PVC.
8 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
NỘI DUNG
N
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PVC
N
H
Ơ
I. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN 1.1 Lịch sử phát triển PVC
.Q
U Y
Từ xa xưa người ta đã biết sử dụng vật liệu polyme tự nhiên như sợi, tơ, sợi len,sợi gai làm quần áo, dày, giấy để viết ….
TP
Năm 1833 Gay Lusac tổng hợp được polyme đầu tiên là polylactic, Braconnot điều chế được trinitroxenlulozơ, J.Berzliusđưa ra khái niệm về hợp chất polymer.
ẠO
Năm 1925 Saudinger đưa ra kết luận về cấu trúc của phân tử polyme, cho rằng phân
N
G
Đ
tử polyme dạng sợi và đầu tiên dùng danh từ “cao phân tử” được thừa nhận và dùng làm cơ sở cho đến ngày nay.
TR ẦN
H Ư
Lịch sử của vật liệu PVC có từ thế kỉ XIX. Nó được tình cờ khám phá bởi Henri Victor Regnault (1835), Eugen Baumann (1872). Polyme được điều chế ra là một dung dịch màu trắng, đựng trong bình thót cổ chứa vinylclorua- một chất dễ bay hơi bởi ánh sáng .
10 00
B
Đến năm 1912 nhà hóa học người Đức, Fritz Klatte đã thử tiến hành phản ứng: cho etylen tác dụng với HCl và đã cố gắng đưa PVC thành sản phẩm thương mại.
-L
Í-
H
Ó
A
Năm 1926, nhà hóa học người Mĩ, Waldo Semon làm việc cho B.F.Goodrich đã phát triển phương pháp sản xuất hạt nhựa PVC bằng việc trộn lẫn PVC với những phụ gia khác thêm vào. Hiện nay phương pháp sản suất PVC đã được cải tiến và nâng cao hiệu suất & có nhiều phương pháp sản xuất nhựa PVC được sử dụng rộng rãi ở nhiều nơi.
ÁN
1.2 PVC trên thế giới
TO
Trong phần lớn thời gian của thập niên 1990, sản xuất PVC là một lĩnh vực sản xuất không đạt lợi nhuận cao. Điều này đã khiến nhiều công ty đóng cửa nhà máy, rút khỏi sản
ÀN
xuất PVC hoặc sáp nhập với nhau. Rất ít nhà máy mới được dự kiến xây dựng.
D
IỄ N
Đ
Tuy nhiên, nhu cầu PVC đã tăng mạnh vào cuối thập niên, bất chấp những vấn đề môi trường. Kết quả là, sau khi ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính châu á giảm dần, nhu cầu PVC đã tăng lên sít sao với mức cung và lợi nhuận đã tăng trở lại trong năm l 999. Trong 5 năm tới, thị trường PVC toàn cầu với tổng khối lượng 26 triệu tấn sẽ tăng trưởng khoảng 4,1%/năm. Châu á là thị trường lớn nhất và cũng sẽ có tỷ lệ tăng trưởng cao 9
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
nhất (trừ Nhật Bản). Sản xuất PVC ở châu Mỹ Latinh và Trung Đông, châu Phi cũng sẽ tăng nhanh nhưng với mức khởi điểm thấp, còn Bắc Mỹ có tiềm năng tăng trưởng khá chắc chắn (khoảng 4%/năm). Ngành xây dựng là lĩnh vực sử dụng chủ yếu đối với các sản phẩm
N
PVC. Trong lĩnh vực hàng tiêu dùng và bao bì đóng gói, các sản phẩm PVC đang mất dần
H
Ơ
thị phần vì nó được thay thế bởi các sản phẩm khác thân môi trường hơn.
N
Những yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất PVC toàn cầu là:
U Y
- Sự tăng trưởng kinh tế sẽ kéo theo sự tăng nhu cầu PVC.
.Q
- Giá năng lượng cao có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế.
TP
- Các vấn đề về môi trường có thể không kìm hãm sự tăng trưởng sản xuất PVC, nhưng
ẠO
có thế hạn chế việc xây dựng các nhà máy PVC mới.
H Ư
N
G
Đ
Có thể lấy nước Anh để minh họa cho nhân xét trên. Nếu như năm 1947 lượng PVC tiêu thụ ở Anh là khoảng 6.600 tấn, thì 10 năm sau đã là 66.000 tấn, tức là cứ sau mỗi 3 năm lượng tiêu thụ PVC gần như tăng gấp đôi. Năm 1979 Anh tiêu thụ hơn 440.000 tấn PVC, còn năm 1990 là 615.000 tấn.
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
Sự tăng trưởng và phát triển kinh tế là yếu tố quyết định đến nhu cầu tiêu thụ PVC. Bước sang thế kỷ 21, các điều kiện kinh tế trên toàn cầu đã được cải thiện và vì thế nhu cầu PVC rất lớn, lớn hơn nhiều so với dự báo. Sản lượng PVC của thế giới năm 2006 đạt tới hơn 32 triệu tấn và mức tăng trưởng trong giai đoạn 2001-2006 là hơn 5%/năm.Dự kiến đến năm 2012, công suất PVC của thế giới sẽ đạt 50 triệu tấn/năm. Khu vực châu Á được dự báo dẫn đầu thế giới với mức tăng trưởng nhu cầu bình quân hàng năm là khoảng 7%/năm trong giai đoạn từ nay đến những năm 2010 và đến năm 2012 sẽ chiếm 50% tổng công suất của thế giới, trong đó cao nhất là Trung Quốc, tiếp đến Malaysia, Việt Nam và tiểu lục địa Ấn Độ.
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
Bảng 2 là sản lượng PVC của thế giới trong các năm1991, 2001, 2006 và dự báo cho 2011. Bảng 3 là công suất PVC của Châu Á – Thái Bình Dương giai đoạn 2000-2007, trong đó Trung Quốc với sự nhảy vọt đột biến đã vươn lên vị trí dẫn đầu thế giới. Hình 2 cho thấy được lượng tiêu thụ PVC trên đầu người của 1 số nước trên Thế Giới giai đoạn 2010-2015:
Khu vực
1991
2001
2006
2011
6.030
5.500
5.800
6.100
500
700
1.000
300
800
1.700
D
IỄ N
Đ
TT
Đơn vị: 1.000 tấn
1
Tây Âu
2
Trung Âu
3
CIS
2.440
10 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
NAFTA
6.090
6.500
7.300
7.800
5
Nam Mỹ
940
1.100
1.500
1.600
6
Châu Phi- Trung Đông
830
1.400
2.100
2.700
7
Châu Á- Châu Đại Dương
5.860
10.600
14.600
19.800
H
N
22.190
25.900
32.800 40.700
U Y
Cộng:
Ơ
4
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
.Q
Bảng 2 : Sản lượng PVC trên thế giới
Nước
2000
2001
2002
2003
2004
1
Nhật Bản
2.685
2.613
2.540
2.523
2.448
2
Hàn Quốc
1.180
1.180
1.240
1.240
1.240
3
Đài Loan
1.535
1.566
1.679
1.679
4 Trung Quốc 2.665
2.892
3.265
5
Thái Lan
760
795
6
Malaysia
97
260
7
Indonesia
621
2007
2.448
2.448
2.448
1.240
1.240
1.240
1.698
1.717
1.717
1.717
4.623
6.000
8.000 10.000 11.200
795
795
795
795
795
795
260
271
280
280
280
Đ
G
N
H Ư
260
621
621
621
621
621
621
621
100
100
100
106
110
110
110
Việt Nam
80
80
115
200
200
200
200
200
10
Ấn Độ
791
811
775
775
775
800
1.035
1.035
11
Pakistan
100
100
100
100
100
100
100
100
12 Ả rập Xê ut
324
324
324
324
394
394
394
394
13 Australia
240
240
140
140
140
140
140
140
Ó
H
-L
ÁN
TO
A
9
Í-
10 00
B
TR ẦN
ẠO
2006
102
ÀN Đ
2005
8 Philippines
Tổng cộng: 11.180 11.582 11.954 13.380 14.788 16.845 19.080 20.280 Bảng 3: Công suất nhựa PVC của Châu Á – Thái Bình Dương
D
IỄ N
TP
Đơn vị tính: 1.000 tấn
giai đoạn 2000-2007
11 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
H Ư
N
Hình 2: Lượng tiêu thụ PVC trên đầu người của 1 số nước trên Thế Giới giai đoạn 2010-2015
TR ẦN
1.3 PVC ở Việt Nam
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
Ở Việt Nam, cho đến những năm sáu mươi của thế kỷ trước PVC cũng như các chất dẻo khác vẫn còn xa lạ với hầu hết mọi người. Trong những năm 1959 – 1962, tại nhà máy hóa chất Việt Trì, Trung Quốc đã giúp ta xây dựng một dây chuyền sản xuất PVC bằng công nghệ đi từ cácbua canxi (đất đèn - CaC2) qua axetylen (CH≡CH) với công suất thiết kế ban đầu là 350 tấn/năm, sau đó đến năm 1975 nâng lên 500 tấn/năm. Sau 9 năm vận hành do công suất quá nhỏ, công nghệ lạc hậu, năng suất thiết bị thấp (trung bình khoảng trên 30%), sản phẩm có chất lượng không ổn định và nhất là giá thành quá cao (hơn nhập khẩu nhiều lần) người ta đành phải dẹp bỏ.
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
Ngành công nghiệp nhựa ở Việt Nam lúc ấy được hiểu là công nghiệp gia công chế biến nhựa. Tất cả các loại nhựa (trong đó có PVC) đều phải nhập khẩu. Những sản phẩm nhựa thời kỳ này vừa đơn điệu về mẫu mã lại thiếu chủng loại và số lượng. Chính vì vậy, trong những năm đầu của thập kỷ 80, hàng nhựa của nước ngoài tràn ngập thị trường Việt Nam.Chỉ bắt đầu từ những năm 1990, tức là từ khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, ngành công nghiệp này mới thực sự có sự bứt phá và hơn mười năm trở lại đây đã dành lại được thị trường trong nước. Không những thế hàng nhựa Việt Nam đang từng bước vươn ra thị trường quốc tế và khu vực. Năm 2006 kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm nhựa đã vượt 500 triệu USD và dự kiến sẽ đạt ngưỡng 1 tỉ USD vào năm 2010.Tuy nhiên với việc hầu như tất 12 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
cả nguyên liệu đầu vào đều phải nhập thì khả năng cạnh tranh của sản phẩm nhựa Việt Nam là rất yếu, nhất là trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay.
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Năm 1981 là năm mở đầu cho sự phát triển ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam với việc khai thác mỏ khí ở huyện Tiền Hải tỉnh Thái Bình và sự ra đời của Xí nghiệp Liên doanh dầu khí Việt Xô. Theo số liệu của Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, đến hết tháng 12 năm 2006, trên 235 triệu tấn dầu quy đổi đã được khai thác trong đó dầu thô đạt trên 205 triệu tấn và cung cấp 30 tỉ m3 khí cho sản xuất điện và các nhu cầu dân sinh khác. Hiện nay, tổng lượng dầu khí khai thác hằng năm đạt trung bình khoảng 20 triệu tấn quy đổi. Dầu khí đã có nhưng việc sử dụng tài nguyên quý báu này như hiện nay (bán 100% dầu thô và làm nhiên liệu 100% lượng khí) thì chưa thực sự hiệu quả. Chính vì vậy, ngành Dầu khí và Hóa chất đã lập các chiến lược phát triển lâu dài cho bước chế biến và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại các Quyết định 343/2005/QĐ-TTg ngày 26/12/2005 và 386/2006/QĐ-TTg ngày 09/3/2006. Các quyết định trên là việc cụ thể hóa đường lối phát triển ngành hóa dầu Việt Nam.
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
Ở Việt Nam, cũng như tất cả các nước Đông Nam Á khác (kể cả Đài Loan), công ngiệp sản xuất nguyên liệu cho ngành nhựa đều khởi đầu từ PVC. Sơ đồ sau cho ta khái quát các bước phát triển của quá trình sản xuất PVC từ dầu mỏ và sự phát triển của ngành hóa dầu Việt Nam:
Hình 3 : Sơ đồ phát triển ngành hóa dầu ở Việt Nam 13 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Ngành sản xuất nhựa PVC ở Việt Nam bắt đầu vào năm 1998 với sự hiện diện của liên doanh TPC Vina (tiền thân là Mitsui Vina). Đây là liên doanh giữa Công ty Cổ phần Nhựa và Hóa chất Thái Lan (TPC), Tổng Công ty Hóa chất Việt Nam (Vinachem) và Công ty Nhựa Việt Nam (Vinaplast). Nhờ liên doanh này lượng PVC nhập khẩu giảm từ 74.000 tấn năm 1997 xuống còn 61.000 tấn vào năm 1999 và chỉ còn trên dưới 50.000 tấn vào những năm sau này.Công suất của TPC Vina là 100.000 tấn/năm. Cuối năm 2002, nhà máy sản xuất PVC thứ hai (Liên doanh giữa Petronas Malaysia với Bà Rịa – Vũng Tàu) có công suất 100.000 tấn/năm cũng bắt đầu tham gia vào thị trường. Bảng 4 là lượng tiêu thụ nhựa nói chung và PVC nói riêng ở Việt Nam trong những năm qua và dự đoán đến năm 2011 (tính cả sản lượng của dây chuyền sản xuất PVC thứ hai của Công ty TPC Vina với công suất là 90.000 tấn/năm dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào giữa qúy 4 năm 2008). Hình 5 cho ta mức cung cầu PVC của Việt Nam:
(tấn)
N
Bình quân Sản xuất tiêu thụ trong nước (kg/đầu
Nhập khẩu
H Ư
Tổng cầu
Tổng cầu
Bình quân tiêu thụ
(tấn)
(tấn)
(kg/đầu người)
58.500
58.500
0,81
74.000
74.000
1,00
47.600
61.800
109.400
1,43
12,20
24.930
85.700
110.000
1,42
(tấn)
280.000
3,78
1997
500.000
6,60
1999
780.000
9,80
2000
950.000
2002
1.260.000
15,60
102.100
52.900
155.000
1,94
2004
1.550.000
20,10
127.730
51.200
178.930
2,18
H
Í-
ÁN
1.967.000
22,00
176.200
69.800
246.000
2,90
2007
1.297.000
26,80
195.000
65.000
260.000
3,04
2009
3.200.000
36,40
250.000
54.000
304.000
3,48
2010
3.850.000
42,00
290.000
40.000
330.000
3,74
2011
-
-
290.000
64.400
356.400
4.00
TO
2006
ÀN Đ IỄ N D
Ó
A
10 00
B
1995
-L
người)
TR ẦN
Năm
PVC
G
Nhựa nói chung
Bảng 4 : Lượng tiêu thụ các loại nhựa và PVC ở Việt Nam 14 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
TR ẦN
Hình 4 : Khả năng cung – cầu PVC của Việt Nam II. CÁC PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP PVC 2.1 Phản ứng trùng hợp
CH ≡CH + HCl → CH2 = CHCl
H
Ó
A
10 00
B
Trong công nghiệp, PVC được tổng hợp bằng cách polyme hóa monome vinylclorua (MVC) với xúc tác. (Xúc tác quá trình polyme hóa là những chất có khả năng tạo gốc tự do như các peroxit, peraxit, perester, hợp chất azo…. ):
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
Ở điều kiện phản ứng, xúc tác sẽ phân hủy, tạo thành những gốc tự do có một electron không cặp đôi. Electron này có hoạt tính cao. Nó tham gia vào phản ứng tách liên kết đôi của MVC để tạo ra một gốc tự do mới hợp thành bởi gốc ban đầu và phân tử MVC. Đến lượt, gốc tự do mới này lại phản ứng với một phân tử MVC khác. Quá trình lập lại nhiều lần tạo ra một đại phân tử bao gồm nhiều phân tử monome VC được gọi là quá trình trùng hợp (hay polyme hóa). Số lượng phân tử MVC có trong đại phân tử PVC được gọi là độ trùng hợp. Độ trùng hợp phụ thuộc vào điều kiện phản ứng trùng hợp.
D
IỄ N
2.2
Các bước của quá trình trùng hợp 2.2.1. Phản ứng khơi mào:
15 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Phản ứng khơi mào xảy ra khi chất xúc tác hay còn gọi là chất khơi mào (I*) phân hủy thành gốc tự do (R.), gốc tự do này tác dụng với một phân tử MVC tạo ra một gốc tự do mới: I* → 2R.
Ơ H N U Y .Q TP
R. + CH2 = CHCl →
N
H Cl ׀ ׀ R – C – C. ׀ ׀ H H (IV)
ẠO
2.2.2. Phản ứng lan truyền:
N
G
Đ
Là phản ứng tiếp theo, trong đó nhiều đơn vị monome được thêm vào gốc hoạt động (IV) để cho một gốc tự do mới có mạch phân tử lớn hơn (V): Cl ׀ C – ׀ H (V)
10 00
B
TR ẦN
H Ư
H Cl H ׀ ׀ ׀ R – C – C. + CH2 = CHCl → R – C – ׀ ׀ ׀ H H H
H Cl ׀ | C – C. ׀ | H H
3.2.3. Phản ứng chuyển mạch:
-L
Í-
H
Ó
A
Ở bước chuyển mạch, một gốc tự do có mạch phân tử lớn (VI) tự kết thúc phản ứng bằng cách tác dụng với một phân tử monome để cho một đại phân tử (VII) và một gốc tự do mới (VIII). Gốc này sau đó khởi động một phản ứng lan truyền khác: H Cl ׀ ׀ C – C – H + CH2 = C.Cl ׀ ׀ H H (VII) (VIII)
Đ
ÀN
TO
ÁN
H Cl ׀ ׀ R’ – C – C. + CH2 = CHCl → R’ – ׀ ׀ H H (VI)
D
IỄ N
hoặc:
16 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Ơ
N
H Cl ׀ ׀ C – C – Cl + CH2 = C.H ׀ ׀ H H (VII’) (VIII’)
H
H Cl ׀ ׀ R’ – C – C. + CH2 = CHCl → R’ – ׀ ׀ H H (VI)
U Y .Q
ẠO
TP
H Cl Cl ׀ ׀ ׀ R’ – C – C. + CH2 = CHCl → R’ – C = C – H + CH3 –.CHCl ׀ ׀ ׀ H H H (VI) (VII’’) (VIII’’)
N
hoặc:
G
Đ
v.v...
H Ư
N
2.2.4. Phản ứng kết thúc:
• Phản ứng bất cân xứng:
TR ẦN
Phản ứng kết thúc khi các mạch ngừng phát triển cùng với việc tạo thành sản phẩm cuối cùng. Quá trình này có thể xảy ra bằng:
hoặc
A
• Phản ứng kết hợp:
10 00
B
R’CH2-C.HCl + R’CH2-C.HCl → R’CH = CHCl + R’CH2-CH2Cl
H
Ó
R’CH2-C.HCl + R’CH2-C.HCl → R’CH2-CHCl - CHCl – CH2R’
Í-
2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình trùng hợp:
-L
2.3.1. Nhiệt độ phản ứng:
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
Qua nghiên cứu và thực tiễn, người ta rút ra kết luận là khối lượng phân tử của polyme được quyết định bởi nhiệt độ phản ứng. Vì vậy, một khi khối lượng phân tử của PVC đã được lựa chọn thì chúng ta ít có khả năng thay đổi nhiệt độ. Nhiệt độ phản ứng càng cao khối lượng phân tử càng thấp và ngược lại. Trong thực tế nhiệt độ phản ứng tổng hợp PVC được lựa chọn trong khoảng từ 35 – 70oC. 2.3.2. Tác nhân chuyển mạch:
Như đã nói ở trên, trong trường hợp cần polyme có khối lượng phân tử nhỏ thì phải chọn nhiệt độ phản ứng cao. Tuy nhiên, nhiệt độ cao thì khó khống chế tốc độ phản ứng và có nguy cơ gây nổ do áp suất tạo ra trong quá trình trùng hợp. Áp suất cao cũng đòi hỏi thiết 17 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
U Y
N
H
Ơ
N
bị phản ứng phải có độ dày lớn, gây tốn kém và giá thành cao. Để khắc phục nhược điểm trên trong thực tế người ta thêm vào quá trình phản ứng một số hóa chất có tác dụng điều chỉnh khối lượng phân tử theo ý muốn ở nhiệt độ vừa phải, gọi là tác nhân chuyển mạch. Đó là các hợp chất hữu cơ có chứa clo hoặc mercaptan. Những tác nhân chuyển mạch khi thêm vào cũng sẽ làm chậm tốc độ phản ứng một cách đáng kể, thậm chí với nồng độ cao, chúng có thể làm ngừng quá trình polyme hóa. Mặt khác các tác nhân chuyển mạch cũng làm giảm độ tinh khiết của polyme, do đó chỉ nên sử dụng chúng khi thật cần thiết. 2.3.3. Chất khơi mào:
Đ
ẠO
TP
.Q
Mặc dù phản ứng trùng hợp của MVC đầu tiên phát hiện nhờ tác dụng khơi mào của ánh sáng, nhưng trong công nghiệp, người ta chỉ sử dụng các tác nhân khơi mào là hóa chất. Các nhóm chất chính thường được sử dụng nhất là các peroxit hữu cơ và các hợp chất azo, ví dụ như:
N
G
Benzoyl peroxit
H Ư
Lauroyl peroxit Caproyl peroxit t-Butyl perpivalat
TR ẦN
2,4-Dicloobenzoyl peroxit
Di-izopropyl peroxydicacbonat
10 00
B
1,1’-Azo-bis-isobutyronitril Dimetyl-1,1’-azo-bis-isobutyrat Azo-bis(2,4-dimetylvaleronitril)...
-L
Í-
H
Ó
A
Các gốc tự do từ peroxit hữu cơ có độ hoạt động rất mạnh so với từ hợp chất azo. Các hợp chất azo lại có giá cao hơn các peroxit hữu cơ. Chính vì vậy trong thực tế, peroxit hữu cơ được dùng phổ biến hơn nhiều. Trong một vài trường hợp, do yêu cầu cụ thể có thể dùng hỗn hợp chất khơi mào để cho polyme có khối lượng phân tử khác nhau.
TO
ÁN
Các hợp chất peroxit dễ bị phân huỷ trong điều kiện bình thường nên các cơ sở sử dụng cần phải có nhà kho đặc biệt để bảo quản (lạnh và kín).
ÀN
2.4 Các phương pháp sản xuất PVC
D
IỄ N
Đ
Có 4 phương pháp trùng hợp được ứng dụng trong công nghiệp để sản xuất PVC:
• Trùng hợp khối • Trùng hợp trong dung dịch • Trùng hợp nhũ tương • Trùng hợp huyền phù; 18
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Trong đó phổ biến và chiếm sản lượng lớn nhất là trùng hợp huyền phù, tiếp đến là trùng hợp nhũ tương, trùng hợp trong dung dịch và cuối cùng là trùng hợp khối.
U Y
N
H
Ơ
N
Trùng hợp trong dung dịch tuy dễ thực hiện và dễ điều khiển nhưng có bất lợi là phải sử dụng lượng lớn dung môi hữu cơ (vì monome không tan trong nước) nên rất tốn kém và rất độc hại. Chính vì vậy phương pháp này chỉ áp dụng cho những trường hợp mà các yếu tố kỹ thuật không cho phép dùng những phương pháp khác hoặc vì những yêu cầu đặc biệt, ví dụ như sản xuất các lọai polyme làm chất sơn phủ bề mặt.
.Q
2.4.1. Trùng hợp khối:
N
G
Đ
ẠO
TP
Phương pháp trùng hợp khối MVC với chất khơi mào được biết từ năm 1930 nhưng không được áp dụng phổ biến. Trùng hợp khối chỉ dùng cho những trường hợp công suất nhỏ và để sản xuất ra những sản phẩm có tỉ khối thấp, ít hấp thụ chất hóa dẻo. Do phản ứng tỏa nhiệt mạnh nên trong trường hợp này chỉ nên giới hạn mức độ chuyển hóa MVC khoảng 5060%. Lượng MVC dư được thu hồi và tái sử dụng.
B
TR ẦN
H Ư
Phản ứng xảy ra trong thiết bị dạng ống chùm có đường kính nhỏ đặt song song. MVC được đẩy qua ống chùm bằng bơm áp lực. Tốc độ đẩy MVC được điều chỉnh sao cho khi đến đoạn cuối của thiết bị thì 50-60% MVC được chuyển hóa thành PVC.Sau khi qua khỏi thiết bị phản ứng hỗn hợp được giảm áp,MVC dư được bốc hơi, làm sạch và quay trở lại trạm bơm cao áp để tiếp tục sử dụng.
Ó
A
10 00
Ngày nay, người ta tiến hành quá trình trùng hợp khối qua hai giai đoạn để có thể thu được những sản phẩm có kích thước hạt khác nhau, kể cả loại xốp dùng cho các sản phẩm hóa dẻo cũng như loại có tỉ trọng cao cho sản phẩm không hóa dẻo.
H
- Ở bước một, gọi là “tiền trùng hợp”, khoảng 50% khối lượng monome và chất khơi
ÁN
-L
Í-
mào được nạp vào thiết bị phản ứng có cánh khuấy mỏ neo.Hỗn hợp phản ứng được khuấy mạnh để tạo thành những hạt có tỉ trọng cao.Mức độ chuyển hóa ở bước này là khoảng 710%.
TO
- Bán thành phẩm “tiền polyme” trên được chuyển sang thiết bị phản ứng thứ hai cùng
ÀN
với lượng còn lại của monome và chất khơi mào.Phản ứng được tiếp tục cho đến khi mức độ chuyển hóa đạt đến 65-85%.
D
IỄ N
Đ
Trùng hợp khối có ưu điểm là sử dụng ít chất khơi mào nên để lại dư trong sản phẩm cuối. Tuy nhiên, do khó điều chỉnh nhiệt phản ứng, khó làm lạnh cũng như khó thu hồi và làm sạch monome dư để tái sử dụng. Tổng công suất nhựa PVC sản xuất bằng phương pháp này trên thế giới trong một năm chỉ đạt khoảng 1 triệu tấn. 2.4.2. Trùng hợp nhũ tương: 19 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Trùng hợp nhũ tương là phương pháp được ứng dụng vào công nghiệp đầu tiên để tổng hợp PVC. Ở nước Anh chỉ duy nhất có phương pháp này được sử dụng cho mãi đến năm 1944.
N
H
Ơ
N
Trong trùng hợp nhũ tương, monome được phân tán trong nước dưới dạng nhũ ổn định. Sản phẩm tạo thành cũng tồn tại dưới dạng nhũ (hay còn gọi là latex) của những hạt polyme trong nước.
U Y
• Đơn phối liệu
Đ
ẠO
TP
.Q
Để phân tán monome vào pha nước cần phải dùng chất phân tán (chất tạo nhũ) và khuấy mạnh. Tỉ lệ giữa monome và nước tùy thuộc vào quá trình trao đổi nhiệt lựa chọn. Tỉ lệ này càng lớn thì nhiệt phản ứng tỏa ra càng lớn và do đó, lượng nhiệt cần phải tải ra khỏi thiết bị phản ứng bằng tác nhân làm lạnh càng lớn nếu muốn duy trì nhiệt độ phản ứng không đổi. Mặt khác, tỉ lệ này còn phụ thuộc vào độ ổn định của latex polyme tạo thành.
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Các chất khơi mào sử dụng trong trùng hợp nhũ tương thường phải tan trong nước như các persulphat của kim loại kiềm hoặc của amoni. Chúng được kích hoạt bằng các hợp chất như sulphua dioxit, natri sulphit, natri bisulphit, natri hidrosulphit...để tạo thành một hệ gọi là hoạt hóa khử. Hệ khơi mào cũng như nồng độ của chúng quyết định đến tốc độ phản ứng trùng hợp tại nhiệt độ phản ứng đã chọn và như vậy sẽ quyết định chu kỳ thời gian và cuối cùng là quy mô của nhà máy.
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
Các chất hoạt động bề mặt anion là những tác nhân tạo nhũ được dùng phổ biến nhất. Đó là muối kim loại kiềm hoặc amoni; các sulphonat hoặc sulphat của các axit béo mạch dài như: natri - hoặc amonioleat, palmitat và stearat; cetyl sulphat natri và các hợp chất tương tự; muối của các axit dialkyl sulphosucinic, alkan- và alkylbenzene-sulphonic;dinonyl-citrat amoni; dialkyl-phosphit và phosphat natri... Nồng độ chất tạo nhũ phải lớn hơn ngưỡng của nồng độ tạo mixen. Trên giới hạn này, cỡ hạt (của polyme tạo thành) sẽ giảm khi nồng độ chất hoạt động bề mặt tăng. Thường thì cỡ hạt polyme nhũ tương sử dụng cho các quá trình gia công “nóng chảy” là 0,3 µm, còn cỡ hạt của polyme dạng past thì lớn hơn, có khi vượt 1 µm. Sau đây là ví dụ về đơn phối liệu tổng hợp PVC nhũ tương (tính theo phần khối lượng) [2]:
D
IỄ N
Đ
Nước
100
Chất tạo nhũ
0,0 – 1
Muối đệm Persulphat amoni
0,05 – 0,1 0,050 – 0,25 20
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
0 – 0,2
Hydrosulphit natri
Monome vinyl clorua (MVC) 55 – 90
N
• Quá trình trùng hợp
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
Trong quy trình sản xuất theo mẻ (không liên tục), trước tiên nước được nạp vào thiết bị phản ứng (autoclave) sau đó đến chất tạo nhũ, chất khơi mào, kiềm và muối đệm để khống chế pH. Không khí trong autoclave được lùa ra hết bằng khí nitơ hoặc MVC. Sau đó nạp MVC dưới áp suất tương đương áp suất riêng của MVC (2 – 10 atm). Nhiệt độ của khối phản ứng được nâng dần đến mức đã chọn bằng hơi nước qua lớp vỏ áo của autoclave.Áp suất trong autoclave tăng dần lên khoảng 5 – 15 atm. Khi polyme bắt đầu được tạo ra áp suất trong thiết bị phản ứng sẽ giảm dần cùng với sự giảm lượng monome. Quá trình giảm áp suất trong autoclave có thể được dùng làm thông số kiểm tra tiến trình trùng hợp. Độ chuyển hóa được lựa chọn ở mức 85 – 95%. Thời gian phản ứng phụ thuộc vào nhiệt độ, nồng độ và bản chất của hệ khơi mào, thường là khoảng 6 giờ hoặc ít hơn. Tiếp đó, autoclave được nâng nhiệt lên trong chân không để thu hồi lượng monome dư. Latex sau đó được làm lạnh và đưa vào bồn chứa sản phẩm.
B
TR ẦN
Latex thương phẩm thường có hàm khô từ 32 đến 45%, cỡ hạt từ 0,05 – 0,25 µm. Độ ổn định của latex được duy trì ở pH = 10 – 11, đôi khi bổ sung thêm chất tạo nhũ để tăng thời gian bảo quản. Khi môi trường chuyển sang axit thì latex bị tụ.
H
Ó
A
10 00
Để tăng hàm khô của latex lên khoảng 50%, người ta dùng phương pháp tạo kem giống như cách làm với latex cao su thiên nhiên, nhờ thêm vào khoảng 1% chất làm đặc. Sau 1 – 2 ngày hỗn hợp phân thành 2 lớp, phía trên loãng hơn và phía dưới đặc hơn, có thể tách dễ dàng.
Tách polyme khỏi latex
TO
•
ÁN
-L
Í-
Các chất dẻo hóa có thể được trộn vào latex PVC bằng máy nghiền keo hoặc các thiết bị tương tự. Latex PVC đã hoặc chưa dẻo hóa có thể dùng trực tiếp để tạo ra sản phẩm. Nhưng hầu hết thường được chế biến tiếp tục để tạo polyme dạng bột.
D
IỄ N
Đ
ÀN
Để có PVC nhũ tương dạng bột, người ta cho thêm chất điện ly vào latex để đông tụ. Tiếp theo là rửa, lọc và sấy khô. Tuy nhiên, trên quy mô công nghiệp thì cách này ít được ứng dụng. Với công suất lớn, bột PVC nhũ tương thu được bằng phương pháp sấy phun, tương tự như sản xuất sữa bột. 2.4.3. Trùng hợp huyền phù
21 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Về hình thức, trùng hợp huyền phù giống trùng hợp nhũ tương, trong đó các monome được phân tán trong pha nước thành các hạt rất nhỏ. Tuy nhiên, ở đây hệ phân tán được duy trì bằng việc kết hợp giữa khuấy trộn và hóa chất “ bảo vệ”. Hóa chất bảo vệ có thể là một colloit (keo) tan trong nước hoặc một chất vô cơ dạng bột mịn phân tán trong nước. Mặt khác, trong trùng hợp huyền phù người ta sử dụng các chất khơi mào hoà tan được trong monome. Do đó, về khía cạnh nào đấy, có thể coi như trong mỗi hạt polyme nhỏ li ti tạo thành diễn ra quá trình trùng hợp khối. Sau đây là sơ đồ khối của quá trình:
Hình 7: Sơ đồ khối quá trình sản xuất PVC bằng phương pháp huyền phù Đơn phối liệu
A
•
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
Những chất khơi mào phù hợp bao gồm: Các peroxit của benzoyl, lauroyl, caproyl, dodecyl, p-cloo-benzoyl, axetyl-cyclohexane-sulphonyl và 3,5,5-trimehylhexanoyl; các peroxy-dicarbonat của dietyl và di-izopropyl; các hợp chất azo như 1,1’-azobisizobutyronitril và dimethyl 1,1’-azobisizobutyrat. Hiện nay thông dụng nhất là các peroxydicarbonat. Tuy nhiên như đã đề cập ở trên, việc lựa chọn chất khơi mào thích hợp phụ thuộc vào nhiệt độ phản ứng trùng hợp. Nồng độ của chất khơi mào thường ở mức 0,010,1% tùy thuộc vào bản chất hóa học của chất khơi mào, nhiệt độ phản ứng và mức độ chuyển hóa.
D
IỄ N
Đ
Chất tạo huyền phù thường sử dụng là những chất colloit (keo) tan trong nước như polyvinyl alcol, gelatin, protein tự nhiên, các dẫn xuất xenlulo tan trong nước như metyl và cacboxymetyl xenlulo, dextran, tinh bột, natri alginat...
Một số loại bột mịn vô cơ không tan trong nước cũng được sử dụng làm tác nhân tạo huyền phù. Các chất đó là bột talc, cao lanh, betonit, bari sulphat và nhôm hydroxit. 22 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Chất được sử dụng phổ biến nhất là polyvinyl alcol (PA).PA có nhiều loại tùy thuộc vào mức độ thuỷ phân cũng như khối lượng phân tử. Lượng PA thường chiếm từ 0,05-0,5% khối luợng monome.
U Y
N
H
Ơ
N
Ngoài những chất trên, người ta còn sử dụng các loại muối đệm như natri hydro phốt phát hay borax để tránh giảm pH của pha nước khi phản ứng trùng hợp xảy ra.Đôi khi một số chất chống tạo bọt như Ctanol, polyetylen silicat cũng được sử dụng để giảm thiểu sự hình thành bọt khi tách monome dư ở cuối giai đoạn phản ứng.
Nước
ẠO Đ
0 – 0,1
Chất khơi mào
0,05 – 0,3
Chất chống tạo bọt
0 – 0,002 50 – 70
TR ẦN
MVC
G
Muối đệm
N
0,1-0,5
H Ư
Colloit tạo huyền phù
TP
100
.Q
Sau đây là một ví dụ đơn phối liệu (tính theo phần khối lượng):
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
Quy trình sản xuất
23 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
24 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
U Y
N
H
Ơ
N
Quá trình trùng hợp huyền phù theo mẻ được tiến hành trong thiết bị phản ứng có áp lực (autoclave) 1. Nước được nạp vào trước, tiếp theo là tác nhân tạo huyền phù, muối đệm dưới dạng dung dịch. Sau khi không khí được đuổi ra khỏi thiết bị phản ứng bằng khí trơ, MVC và chất khơi mào được nạp vào dưới áp lực.Chế độ khuấy được duy trì sao cho có thể phá vỡ pha lỏng của MVC để tạo ra những hạt nhỏ li ti với kích cỡ mong muốn. Quá trình gia nhiệt cũng như làm lạnh được điều chỉnh chính xác theo nhiệt độ yêu cầu để sản xuất mỗi loại sản phẩm (từ 50 – 70oC).
G
Đ
ẠO
TP
.Q
Trùng hợp huyền phù về cơ bản là những chuỗi trùng hợp khối nhỏ trong pha nước. Cơ chế cũng như động học phản ứng giống như trùng hợp khối.Ngoài ra, các hạt nhỏ li ti được tạo ra ban đầu không nhất thiết phải tồn tại trong suốt cả thời gian phản ứng. Phụ thuộc vào bản chất và nồng độ của chất tạo huyền phù cũng như chế độ khuấy, những hạt nhỏ li ti có thể liên kết lại với nhau và sau đó lại bị phân tán. Những hạt polyme có thể được tạo thành từ một giọt hoặc từ một số giọt liên kết với nhau tại thời điểm nhất định của phản ứng.
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
Phản ứng được xem là kết thúc khi áp suất trong thiết bị giảm đến một trị số cho trước. Hỗn hợp sau phản ứng, được gọi là vữa, không ổn định chứa các hạt polyme trong pha nước và monome chưa phản ứng. Ngừng khuấy sẽ dẫn đến việc lắng tụ các hạt polyme. Chính vì vậy, vữa PVC vẫn phải tiếp tục được khuấy cho đến khi tháo hết sang bình khác cũng có máy khuấy 2. Lượng MVC còn lại sau phản ứng chiếm 10-20% khối lượng ban đầu. Phần lớn lượng MVC sẽ được tách ra bằng bay hơi và được thu hồi tại thiết bị ngưng tụ và bồn chứa 6. Do tính độc hại cao của MVC nên lượng MVC dư cần phải được tiếp tục tách triệt để. Vì thế, vữa PVC được chuyển sang bồn chứa 3, gia nhiệt và chưng cất trong tháp 4 và lượng MVC còn lại cũng được thu vào bồn chứa 6. Vữa PVC sau khi tách MVC dư được đưa đến bồn chứa 5, tách nước tại máy ly tâm 7, làm khô tại máy sấy 8. Những chất bay hơi được dẫn qua thiết bị xử lý khí thải 9, phần còn lại không độc hại được thải ra ngoài không khí. Bột PVC khô sau khi qua máy sàng 10 để loại những hạt quá cỡ, được khí nén đẩy qua silo chứa 11 và được đóng bao với trọng lượng mỗi bao là 25 kg tại máy đóng bao 12.
ÁN
• Dây chuyền sản xuất
Đ
ÀN
TO
Sơ đồ trên Hình 12 là ví dụ về một nhà máy sản xuất PVC bằng phương pháp huyền phù. Sơ đồ này có thể sử dụng cho tổng hợp PVC nhũ tương với việc chỉ cần thay công đoạn tách nước bằng máy ly tâm 7 và máy sấy khô 8 bằng hệ thống sấy phun.
D
IỄ N
Đi cùng với dây chuyền công nghệ trên là các công trình phụ trợ: kho và bồn chứa nguyên liệu, thiết bị phục vụ cho việc pha chế các chất phụ gia, xúc tác... Thiết bị phản ứng hay còn gọi là autoclave, phải chịu được áp suất làm việc tới 15 kg/cm2 (1500 kN/m2). Autoclave và hầu hết các thiết bị khác trong dây chuyền sản xuất được 25 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
chế tạo bằng thép không gỉ để chống ăn mòn và nhất là tránh cho polyme thu được bị lẫn tạp chất kim loại, ảnh hưởng xấu tới chất lượng cũng như yêu cầu sử dụng tiếp theo của nhựa PVC. Bề mặt bên trong các thiết bị, nhất là của autoclave, phải luôn được giữ sạch và bóng. Bởi vì các vết bẩn, vết lõm, vết xước đều là những nơi để các hạt polyme tạo thành bám vào, rất khó tẩy rửa. Mặt khác những hạt bám vào sẽ lại là những mầm cho những hạt khác bám theo nếu không được tẩy rửa kịp thời. Theo thời gian và dưới tác động của nhiệt độ phản ứng, những hạt polyme này sẽ ảnh hưởng đến chất lượng polyme cũng như đến qúa trình gia công bột để tạo sản phẩm. Để tránh hiện tượng bám dính trên thường sau mỗi chu kỳ nhất định, người ta dùng súng phun nước với áp lực cao để rửa thành bên trong thiết bị phản ứng. Một số hóa chất cũng được sử dụng để chống hiện tượng bám dính trên.
H Ư
N
G
Đ
ẠO
Kích thước autoclave cũng rất khác nhau và ngày càng lớn để nhà máy luôn đủ cung cấp nhựa cho nhu cầu ngày một tăng. Autoclave nhỏ nhất có dung tích 1m3 còn loại lớn với dung tích 100 – 150 m3. Khi dung tích thiết bị tăng, tỉ lệ giữa diện tích bề mặt và thể tích thiết bị sẽ giảm, đồng thời diện tích trao đổi nhiệt được giữa thành thiết bị và lớp vỏ bọc bên ngoài cũng giảm. Mặt khác, thể tích thiết bị tăng sẽ làm cho độ dày của thành thiết bị tăng theo để đảm bảo chịu được áp suất của quá trình.
10 00
B
TR ẦN
Để tránh việc giảm khả năng truyền nhiệt có thể tăng tỉ lệ giữa nước và monome. Như vậy, nếu thiết bị phản ứng càng lớn thì phần thể tích dành cho monome càng nhỏ. Hệ quả là sản lượng nhựa mỗi mẻ sẽ tăng chậm hơn so với tốc độ tăng dung tích thiết bị. Một trở ngại nữa của sự tăng thể tích autoclave là vấn đề khuấy, tức là kích thước cánh khuất, công suất motor khuấy cũng phải đủ lớn để duy trì sự đồng đều môi trường phản ứng.
Í-
H
Ó
A
Tất cả những trở ngại trên buộc nhà thiết kế chế tạo phải lựa chọn autoclave phù hợp với thực tế chứ không thể theo mong muốn. Cũng chính vì vậy, nhà sản xuất phải căn cứ vào số lượng cũng như dung tích của mỗi thiết bị phản ứng để lựa chọn công suất cho nhà máy.
ÁN
-L
III. ỨNG DỤNG CỦA PVC 3.1. PVC trong ngành xây dựng.
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
Lĩnh vực xây dựng là nơi mà PVC được sử dụng nhiều và rộng rãi nhất. Trong đó, các loại ống dẫn và phụ kiện chiếm đến hơn một phần 3 tổng sản lượng PVC trên toàn thế giới. Năm 2007, con số này là 39% trong tổng số 33,5 triệu tấn nhu cầu PVC trên thế giới. Ở Việt Nam, các số liệu tương ứng là 47% của 240.000 tấn (xem Hình 7 và 8).
26 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
Hình 7: Các lĩnh vực ứng dụng của PVC trên thế giới
Hình 8: Các lĩnh vực ứng dụng của PVC tại Việt Nam
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
Ống PVC được sử dụng trong những điều kiện kỹ thuật cũng như môi trường khắt khe đã chứng tỏ là một loại vật liệu có độ bền và độ tin cậy cao. Chúng được dùng rộng rãi để cấp thoát nước sinh hoạt, thuỷ lợi, lưu chuyển hóa chất, bảo vệ cáp điện và các loại cáp trong ngành bưu chính viễn thông… Ống PVC không bị gỉ, bị ôxy hóa hay ăn mòn. Do đó chi phí bảo trì thấp, nước trong ống không bị nhiễm bẩn. Ống PVC cũng không ảnh hưởng đến mùi vị của nước, không có phản ứng hóa học ngay cả với những chất lỏng có hoạt tính mạnh. 27 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
N
Ống PVC dễ uốn, chịu được sự va chạm và các chấn động. Hội đồng nghiên cứu quốc gia Canađa đã ước tính “độ gãy” của ống PVC trên 100km bằng 0,5 điểm, trong khi của ống gang là 32,6 và của ống thép là 7,9. Khi được lắp đặt, tuổi thọ của ống có thể lên tới hơn 100 năm.
N
H
Ơ
Ống PVC cũng là sự lựa chọn tối ưu trên phương diện giá thành. Ống PVC nhẹ nên chi phí vận chuyển thấp và công lắp đặt thấp (chỉ bằng 60-70% so với các loại ống khác).
Ván PVC
Ván gỗ
Vật liệu
78
10 00
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
Ngoài ống dẫn, PVC được sử dụng cho xây dựng nhà cửa và trang trí nội ngoại thất. Vật liệu PVC dùng trong lắp đặt và trang trí nhà cửa hiện nay chưa phổ biến ở Việt Nam (chỉ chiếm khoảng 24% tổng nhu cầu). Nhưng trên thế giới, ở nhiều nước tỉ lệ này rất cao. Ví dụ như ở Mỹ 60%. Điều đó là do độ bền lâu, khả năng lắp đặt dễ dàng, dễ bảo trì và tính hấp dẫn người tiêu thụ của các sản phẩm PVC. Trong nhiều khâu, các sản phẩm PVC đã thay thế những vật liệu truyền thống như gỗ, đồng và nhôm. Ở Mỹ đã có cả một hiệp hội gồm hơn 100 nhà sản xuất và nhà kinh doanh ván nhân tạo từ PVC và các chất dẻo khác. Họ chuyên nghiên cứu, sản xuất và cấp chứng chỉ kỹ thuật cho các loại ván sàn, vách ngăn, tấm trang trí... Theo Hiệp hội này, trang trí ngoại thất cho nhà ở bằng tấm PVC là rẻ nhất (Bảng 2).
Công lao động
81
stuco
113
94
63
0
159
Đá
75
385
620
97
253
437
891
42
46
40
0
0
218
237
368
822
1.511
Ó
A
B
Gạch
H
-L
TO
ÁN
Cộng:
Vữa
Tấm Fibro ximăng
Í-
Sơn/Tô màu
Đơn vị: USD
Bảng 5 : So sánh giá lắp đặt tấm trang trí ngoại thất
D
IỄ N
Đ
ÀN
Ngoài những ứng dụng trên, PVC còn được dùng để làm mương, máng thủy lợi, màng mỏng phục vụ nông nghiệp, hàng rào, mái che… Một ví dụ: Toàn bộ phần mái che phía ngoài (khoảng 60.000 m2) của sân vận động hiện đại nhất nước Pháp (sân Stade de France), với sức chứa lên tới 80.000 người, được phủ bằng màng PVC. 3.2. PVC trong kỹ thuật điện và điện tử
Đây chính là lĩnh vực mà nhờ nó PVC đã phát triển một cách nhanh chóng và đột phá. Như trên đã nói, cách đây hơn 50 năm, người ta đã phát hiện ra PVC có những tính chất 28 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
• Đĩa mềm cho máy vi tính
• Dụng cụ gia đình
• Bàn phím
• Máy tính
• Dụng cụ đồ điện
• Cáp quang
• Máy giặt
• Đĩa mềm cho máy vi tính
• Máy lạnh…
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
• Máy điều hòa không khí
N
không những giống mà còn vượt trội cao su trong việc bọc dây cáp điện. Ngày nay, PVC chiếm gần 50% thị phần ở lĩnh vực sản xuất đồ điện và điện tử. Một số lĩnh vực sản xuất phổ biến cần dùng PVC:
ẠO
3.3. PVC trong sản xuất ôtô, xe máy
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
PVC đóng một vài trò to lớn trong chế tạo ôtô, môtô hiện đại. Nó được sử dụng thay thế kim loại và vật liệu khác để chế tạo các bộ phận sườn xe, tấm chắn gió, tấm lót sàn, tấm chắn bùn và nhiều chi tiết khác. Theo tài liệu của Hội đồng các nhà sản xuất PVC châu Âu (ECVM), hiện nay một chiếc ôtô mới sản xuất cần 16kg PVC. Như dùng PVC thay thế một phần kim loại trong chế tạo ôtô mà hàng năm Tây Âu tiết kiệm được khoảng 800 triệu Euro, còn cả thế giới tiết kiệm được tới 2,5 tỷ Euro. Việc sử dụng PVC sẽ làm cho:
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
Tuổi thọ của xe dài hơn: Do độ bền của PVC, tuổi thọ của xe tăng từ 11,5 năm trong những năm 1970 lên 17 năm như hiện nay. Khách hàng có nhiều lựa chọn hơn: Do PVC rẻ, nên tùy thuộc vào yêu cầu của thị trường, nhà sản xuất có nhiều phương án sử dụng nguyên vật liệu để tạo ra nhiều mẫu mã hấp dẫn khách hàng với giá cả hợp lý; Các chi tiết từ PVC có tính mềm dẻo nên người sử dụng xe sẽ an toàn hơn trong trường hợp xảy ra tai nạn giao thông. Với những bộ phận và chi tiết bằng nhựa, xe sẽ nhẹ hơn và nhờ đó sẽ tiêu thụ nhiên liệu ít hơn, góp phần vào việc tiết kiệm và bảo tồn nguồn tài nguyên năng lượng trên thế giới đang ngày càng cạn kiệt trên thế giới.
ÁN
3.4. PVC trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ con người
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
Những thành tựu đạt được trong công tác chữa trị và dự phòng của ngành y tế nhờ vào những sản phẩm PVC hơn 50 năm qua rất đáng ghi nhận: Từ găng tay y tế đến túi đựng máu, từ ống truyền dịch, truyền máu và chạy thận nhân tạo,bơm kim tiêm dùng một lần, van tim nhân tạo đến rất nhiều dụng cụ y tế khác nhau. Chúng được sử dụng rộng rãi và có độ tin cậy cao nhờ những tính ưu việt của PVC như:
• Không màu và trong suốt
• Mềm dẻo, bền và ổn định 29
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
• Dễ thanh, tiệt trùng
• Dễ chế tạo, có thể tái sinh
• Chịu được hóa chất. Không có
• Giá rẻ
Ơ
N
phản ứng hóa học khi tiếp xúc với nhiều môi trường khác nhau
N
H
3.5. Những ứng dụng khác
U Y
• Bao bì cho thực phẩm và hàng hóa tiêu dùng
.Q
• Đồ chơi trẻ em
TP
• Dày dép
ẠO
• Áo mưa
Đ
• Túi xách
G
• Các mặt hàng tiêu dùng khác.
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
Những sản phẩm này được dùng phổ biến vì ngoài những tính ưu việt nêu trên, chúng còn dể cho nhiều màu sắc hấp dẫn, dễ lắp đặt và lau chùi khi làm vệ sinh.
30 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
CHƯƠNG II: CÔNG NGHỆ TẠO HẠT PVC I. Tác nhân tạo hạt o Gran A
Ơ
N
o Gran B
N
H
1.1. Gran A
U Y
GRAN A là nhân tố tạo hạt cơ sở, chức năng chính của nó là điều chỉnh kích thước
TP
.Q
hạt.Nó sẽ điều khiển kích thước hạt trung bình (MGS) và kích thước hạt trương phồng(GSS).GRAN A là một chất cao phân tử được phân huỷ từ Poly axetat (Mức độ phân huỷ ~ 80%).Sự phối hợp giữa tốc độ khuấy trộn và hàm lượng GRAN A được sủ dụng để
ẠO
điểu chỉnh kích thước hạt.GRAN A phải không tạo bọt. Khuynh hướng tạo bọt có thể là
G
Đ
nguyên nhân gây mất nhiệt của bình ngưng.
N
1.1.1. Vài nét về chất tạo hạt A
H Ư
Tên gọi: Poly vinyl ancol (PA4).
B
TR ẦN
Là chất tạo huyền phù hoặc tạo hạt cho quá trình polyme hoá PVC. Nó quyết định kích thước của PVC.Chất tạo hạt A tồn tại ở dạng bột trắng.Là chất có độc tính hoá học thấp.
Ó
A
10 00
Đối với sức khoẻ con người: Nó không gây ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ con người, chỉ ảnh hưởng đến phổi.Trong khi tiếp xúc nên dùng kính bảo hộ và găng tay.Chất tạo hạt A được bảo quản trong bình chứa hoặc bao khô.
H
Để nơi khô ráo thoáng mát.Nếu bị rò rỉ cần rửa với lượng nước lớn.
-L
Í-
1.1.2. Chức năng
TO
ÁN
Hỗn hợp bột chất tạo hạt A và nước cho ra một dung dịch 4% (khi hoà tan chất tạo hạt A vào trong nước thì chỉ được nồng độ của chất tạo hạt A là 4%).Nạp dung dịch chất tạo hạt A đến các lò phản ứng.Cần phải điều chỉnh nồng độ và lượng thêm vào tới lò phản
D
IỄ N
Đ
ÀN
ứng trong khi nạp.Nếu không đủ chất tạo hạt A thì kích thước của PVC lớn, gây tắc đường ống.Nếu quá nhiều chất tạo hạt A thì kích thước của PVC bé, không đảm bảo chất lượng.Ngoài ra chất tạo hạt A được sử dụng để điều khiển bọt khí sau cùng trong phản ứng.Sự tạo bọt trong bình ngưng làm giảm khả năng loại bỏ nhiệt.Ở giai đoạn này của phản ứng, chất tạo hạt A không ảnh hưởng đến kích thước của PVC.Được phun theo thứ tự nhờ hệ thống điều khiển trong suốt mẻ hoặc theo yêu cầu tại phòng điều khiển. 31
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
1.1.3. Mô tả hệ thống chất tạo hạt A.
Đ
Hình 9:Quá trình trộn Chất tạo hạt A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Gran A đựng trong bao 20 kg. Mỗi lần trộn sử dụng 40 bao. Gran A là chất dễ vón cục nên cần đưa nước vào cùng.Hệ thống DCS bắt đầu nạp nước khi ta sử dụng nút PB14-03. Nước vào đường ống được đo và kiểm tra nhờ bộ FIQA14-01. Nếu đạt yêu cầu thì van XV14-02 tự động mở. Quá trình nạp nước tiến hành trong thời gian 60 phút. Khi lượng nước đưa vào đã đạt yêu cầu thì van XV14-02 tự động đóng lại. Đảm bảo máy khuấy M103 hoạt động trước khi quá trình bắt đầu.Chuyển một ít dung dịch trong T103 tới T104 trước khi bắt đầu.Khi tất cả bột đã được đưa vào phễu T111, cần bịt T111 để tránh tiếp xúc với không khí.
-L
Í-
H
Ó
A
Hỗn hợp ở T111 được máy phun J101 phun vào khoang chứa T103. Tại đây hỗn hợp được trộn trong thời gian 6 giờ tính từ khi lượng cuối cùng được thêm vào. Sau đó lấy mẫu đi kiểm tra. Nếu đạt yêu cầu, có thể chuyển hỗn hợp qua khoang chứa T104 khi cần thiết. Khi lượng đưa vào đã đạt yêu cầu, hệ thống DCS sẽ dừng việc cung cấp nước.Khoang chứa
TO
ÁN
T103 có vỏ bọc nước làm lạnh để giữ nhiệt độ của Gran A nhỏ hơn 35 oC, để tránh sự sinh ra vi khuẩn. 1.1.4. Sơ đồ vận chuyển Gran A
D
IỄ N
Đ
ÀN
Khi mẫu kiểm tra đạt yêu cầu thì van XV-14-43 tự động mở, hỗn hợp được bơm P105A đưa đến T104, XV-14-09 mở. Trong T104 hỗn hợp được khuấy trộn. Quá trình vận chuyển sẽ bị gián đoạn bởi hệ thống điều khiển DCS nếu có yêu cầu phun Gran A tới lò phản ứng.Hệ thống điều khiển DCS có thể tự động điều chỉnh sự hoạt động của các bơm. 32
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
1.1.5. Quá trình nạp Gran A
H Ư
N
Hình 10 :Quá trình nạp chất tạo hạt A
B
TR ẦN
Hỗn hợp sau khi được trộn tại T104, được máy bơm P105B dẫn tới bình lọc S101, sau đó được kiểm tra áp suất. Nếu áp suất của hỗn hợp nhỏ hơn áp suất lò phản ứng thì bộ đo và điều khiển PICA-14-20 sẽ phát tín hiệu mở van cho dòng hỗn hợp chảy về T104. Quá trình tuần hoàn này để đảm bảo PGran A > Plò phản ứng.Khi áp suất đã đạt yêu cầu, trước khi tới lò phản
Ó
A
10 00
ứng cần kiểm tra lưu lượng của dòng chảy tại FIQA-14-22. Nếu dòng chảy chậm cần kiểm tra lại bình lọc. Nếu đạt yêu cầu thì các van tự động mở đưa dòng hỗn hợp tới lò phản ứng.Quá trình nạp hoặc phun là như nhau trong khi phản ứng.
H
1.1.6. Trọng tâm hoạt động
TO
ÁN
-L
Í-
Đưa bột từ các bao vào phễu T111 một cách từ từ và cẩn thận, không làm tràn phễu T111, tránh tắc nghẽn bên trong phễu.Tránh làm rơi các vật nhỏ của túi đựng Gran A hoặc các vật liệu khác từ bên ngoài rơi vào vì đây sẽ là nguyên nhân gây tắc bình lọc.Tránh sự xâm nhập của không khí trong quá trình điều chế để ngăn ngừa tạo bọt bằng cách sử dụng nút trong T111 sau khi đưa lượng bột cuối cùng vào.Quá trình trộn cần thực hiện đủ thời
D
IỄ N
Đ
ÀN
gian. Quá trình này được thực hiện trong khoảng thời gian 10 – 12 giờ bao gồm cả thời gian kiểm tra mẫu.Đảm bảo đúng nồng độ vì kích thước hạt PVC phụ thuộc vào lượng Gran A cho vào. 1.1.7. Quá trình nạp
Cần phải điều chỉnh lượng nạp vào tại mẻ đầu tiên. Nếu lượng nạp không đủ sẽ dẫn đến kích thước PVC lớn gây tắc nghẽn đường ống. Nếu lượng nạp quá nhiều sẽ dẫn đến kích 33 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
thước PVC bé, không đạt yêu cầu về phẩm chất.Kiểm tra bình lọc S101 theo tiêu chuẩn cơ bản. Dòng chảy chậm chứng tỏ bình lọc bị tắc và đây có thể là nguyên nhân mẻ bị hỏng. 1.1.8. Điểm chung
N
Cần kiểm tra nhiệt độ của khoang chứa.Nếu nhiệt độ trong khoang chứa T103 hoặc
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
T104 lớn hơn 35 oC thì vi khuẩn có thể được sinh ra trong Gran A.Lượng rò rỉ cần được làm sạch bằng ống xả với nước.Nếu lượng rò rỉ hoặc ống dẫn vào bình lớn sẽ là nguyên nhân dòng chảy có độ nhiễm bẩn cao.
10 00
B
Hình 11: Sự ảnh hưởng của GRAN A tới kích thước hạt 1.2 GRAN B
Í-
H
Ó
A
GRAN B – Tác nhân tạo hạt thứ 2 - chức năng chính của chúng là tăng độ xốp trong PVC để giúp cho việc giải phóng tối đa các VCM dư và hấp thụ đồng nhất các chất phụ gia được thiết lập tiếp theo (chất ổn định, chất dẻo, chất độn,…)
ÁN
phân ~ 57%)
-L
GRAN B là một chất thấp phân tử, được thủy phân từ Poly axetat (mức độ thủy
TO
1.2.1 Giới thiệu về Gran B
ÀN
Gran B là copolymer vinyl alcol – vinyl axetat trong nước với một ít CH3OH. Có kí
D
IỄ N
Đ
hiệu SA4b.là chất tạo huyền phù hoặc tạo hạt cho quá trình polyme hóa PVC.Nó có dạng chất lỏng nhớt, màu vàng.Là một chất không bắt cháy nhưng metanol dễ cháy.Đối với sức khỏe con người: Độc tính của Gran B thấp, nhưng metanol rất độc nếu hít hoặc nuốt phải.Cần sử dụng kính bảo hộ và găng tay khi tiếp xúc với Gran B.Gran B được bảo quản trong thùng chứa cách xa nguồn cháy. Đảm bảo sự thông hơi tốt trong bình chứa.Khi bị rò rỉ cần rửa với lượng nước lớn. 34
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
1.2.2 Chức năng của hệ thống Vận chuyển và lưu trữ dung dịch Gran B.Đưa dung dich Gran B đến các lò phản ứng.Gran B được dùng để kiểm soát chất lượng sản phẩm PVC.Làm việc cùng với chất tạo
N
hạt A và có cùng tốc độ khuấy trong lò phản ứng.Điều chỉnh lượng phải thêm vào lò phản
Ơ
ứng trong suốt quá trình nạp.Nếu không đủ lượng Gran B sẽ dẫn đến độ xốp của PVC
U Y
N
H
thấp.Nếu lượng Gran B quá nhiều sẽ dẫn đến độ xốp của PVC cao (tỷ trọng biểu kiến thấp).
.Q
1.2.3 Mô tả sơ đồ hệ thống Gran B
TP
Gran B được đưa vào thùng 200 lít, chiếm 36% dung dịch.Bơm P109 đưa Gran B vào
ẠO
T106, tại đây nó được kiểm tra nhiệt độ, mức.Hỗn hợp được bơm P108A đưa đến bộ phận đo và kiểm tra áp suất PICA-16-03:Nếu đã đạt yêu cầu thì hỗn hợp tiếp tục qua bộ phận đo
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
và kiểm tra lưu lượng FIQA-16-05, lưu lượng tại đây sẽ điều chỉnh mức độ mở van để điều khiển dòng đi đến nước nạp lò phản ứng.Nếu áp suất chưa đạt yêu cầu thì dòng hỗn hợp sẽ quay lại T106.Khi nạp Gran B theo yêu cầu, DCS khởi động hệ thống tuần hoàn.
Hình 12:Hệ thống chất tạo hạt B
D
IỄ N
Đ
1.2.4Trọng tâm hoạt động
Gran B rất nhớt (~ 1500 cp).Khó có thể thông khí hoàn toàn.Cần bơm dung dịch từ điểm thoát hơi cao sau khi bảo quản.Việc điều chỉnh chất thêm vào quyết định đến chất lượng polymer. Nếu không đủ Gran B thì PVC có độ xốp thấp.Nếu Gran B quá nhiều thì PVC có độ xốp cao, tỷ trọng biểu kiến thấp.Sự rò rỉ được rửa sạch ống dẫn với nước. 35
SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Nhưng sự rò rỉ hoặc ống dẫn vào bình lớn sẽ là nguyên nhân dòng chảy có độ nhiễm bẩn
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
cao.
II. SƠ ĐỒ QUY TRÌNH TẠO HẠT
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
2.1 Sơ đồ quy trình tạo hạt
TR ẦN
H Ư
N
Hình 13:Ảnh hưởng của chất tạo hat B tới kích thước hạt và độ rỗng
Hình 14: Sơ đồ quy trình tạo hạt 36 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
2.2 Các máy móc, thiết bị
TR ẦN
Hình 15:Máy tạo hạt nhựa PVC 2.2.1 Băng tải
10 00
B
Có tác dụng đưa nguyên liệu vào bồn nhập liệu, hoạt động nhờ tác động của motor điện làm quay con lăn truyền động đến băng tải.
H
Ó
A
Trên băng tải hệ thống cảm biến từ phát hiện kim loại.
Í-
2.2.2 Bồn nhập liệu
Nhập liệu và gia nhiệt nguyên liệu đến khoảng 90-115 °c (tùy loại nguyên liệu), tại đây nguyên liệu sẽ được đưa từ từ vào hệ thống đùn.
•
Bồn nhập liệu gồm các chi tiết:
ÁN
TO
Thân bồn hình trụ
ÀN
-
-L
•
Đ
Dưới đáy bồn có bánh mâm quay với vận tốc lớn (lớn hơn 1000 v/phút), sinh nhiệt do ma sát. Trên mâm có gắn dao cắt.
D
IỄ N
-
Kim nhiệt để theo dõi nhiệt độ trong bồn, lấy tín hiệu điều khiển hệ thông phun nước vào bồn để giảm nhiệt cho bồn.
-
Kính quan sát và cửa vệ sinh. Trên cửa có hệ thông khóa an toàn, cửa đóng kín, bồn mới có thể vận hành. 37 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
2.2.3 Hệ thống đùn •
Hệ thông đùn bao gồm: Nhông dùng để chỉnh vòng quay trục vít.
-
Trục vít có chiều dài, đường kính giúp vận chuyển vật liệu.
-
Vòng băng điện trở để cấp nhiệt nung chảy nhựa.
N
-
Ơ
Vận chuyển và gia nhiệt nguyên liệu.
U Y
N
H
•
.Q
2.2.4 Bộ phận lọc
TP
Bộ phận lọc giúp loại bỏ tạp chất
ẠO
2.2.5 Bộ phận hút chân không
G
Đ
Hệ thống này giúp loại bỏ khí và hơi nước lẫn trong nguyên liệu
H Ư
N
2.2.6 Buồng cắt
Buồng cắt gồm các bộ phận:
-
TR ẦN
Có chức năng cắt và tạo hạt
Hệ thống nước giải nhiệt: Làm nguội hạt vừa cắt
10 00
B
Hệ thông dao cắt: moto, dao cắt...
A
Bộ phận cảm biết độ rung: báo vật thể lạ có trong buồng cắt. 2.2.7 Sàn rung
H
Ó
Sàn rung có tác dụng tạch nước ra khỏi hạt, làm nguội và làm khô hạt.
Í-
Máy ly tâm làm khô hoàn toàn hạt.
-L
2.2.8 Hệ thống đóng gói
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
Hệ thống ống dẫn liệu và đóng gọi bao gồm:
- Máy thổi - Hệ thống ống dẫn - Cân được cài đặt trước để cân lấy khối lượng hạt cần thiết.
2.3 Nguyên lý hoạt động •
Nguyên liệu là các mảnh nhựa tái chế (nhựa nhập từ bên ngoài và nhựa phế phẩm)
• Nguyên liệu được đưa từ từ vào bồn nhập liệu thông qua hệ thông băng tải. Trong bồn nguyên liệu được gia nhiệt đến khoảng 90°C-105°C nhờ ma sát giữa nguyên liệu với mâm 38 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
quay ở đáy bồn, đồng thời tạo ra lực ly tâm đẩy nguyên liệu ra khỏi đáy bồn tới hệ thống đùn.
Ơ
N
• Lúc này nguyên liệu sẽ được gia nhiệt khóa keo từ từ và được đẩy tới hệ thông lưới lọc. Phần tạp chất trong keo sẽ bị giữ lại và bị đẩy ra ngoài. Phần keo sau lọc sẽ tiếp tục được đưa tới buồng cắt.
U Y
N
H
• Tại đầu cắt, keo được cắt thành hạt bởi máy cắt sẽ được làm nguội liên tục bởi hệ thống nước bơm, tạo thành các hạt keo. Các hạt này bị lội ra ngoài thông qua hệ thông nước giải nhiệt đưa tới sàn rung, các hạt keo được giữ lại trên sàn rung.
Đ
G
III. QUY TRÌNH XỬ LÝ NƯỚC THẢI, KHÍ THẢI 1. Quy trình xử lý nước thải
ẠO
TP
.Q
• Sàn rung làm hạt khô dần và đẩy hạt vào hệ thông quay ly tâm rồi đến máy thổi. Hạt sẽ được thổi đến xylon, sau đó cho vào gói, đóng bao và đưa đi làm nguyên liệu cho quá trình sau.
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
Nước thải nhà máy được đưa vào hệ thống xử lý trước khi thải ra môi trường:
Hình 16 : Sơ đồ xử lý nước thải 39 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
2. Quy trình xử lý khí thải
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
Hình 17 : Sơ đồ xử lý khí thải
40 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
CHƯƠNG III: GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT VÀ THƯƠNG MẠI TRỌNG THÀNH
N
I. GIỚI THIỆU CHUNG
U Y
N
H
Ơ
Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Trọng Thành được thành lập vào năm 2007 tại Đường TS7- Khu Công nghiệp Tiên Sơn - Tp. Bắc Ninh - Bắc Ninh (cách trung tâm thành phố Hà Nội 25km)
ẠO
TP
.Q
Là doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực sản xuất và phân phối các loại hạt nhựa PVC tại thị trường miền Bắc, miền Nam và trên toàn quốc. Với hơn 20 năm kinh nghiệm và tiền thân là tổ hợp tác xã đầu tiên tại miền Bắc có thể sản xuất được hạt nhựa PVC cứng, Trọng Thành đã tích lũy được rất nhiều những kinh nghiệm và phương pháp sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực tạo hạt nhựa PVC.
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
Các loại hạt nhựa PVC Trọng Thành được ứng dụng đa dạng trong cuộc sống cũng như sản xuất như: sản xuất các loại vỏ dây điện, ống luồn dây điện, ổ phích cắm, chai nhựa, bình nhựa, các loại ống nước PVC... Những sản phẩm này hoàn toàn không gây ô nhiễm môi trường, không ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng và chất lượng cao đáp ứng yêu cầu khắt khe của khách hàng.
10 00
B
Trọng Thành hiện đang quản lý và sử dụng khoảng 100 nhân viên và công nhân. Tất cả đều được đào tạo bài bản từ cách sử dụng máy móc hiện đại, quy trình quản lý chất lượng sản phẩm cho đến cách tiếp cận khách hàng, phân phối sản phẩm đến thị trường các tỉnh thành trong cả nước.
Í-
H
Ó
A
Đáp ứng yêu cầu ngày càng cao và khắt khe của khách hàng về chất lượng sản phẩm, Trọng Thành đã hết sức trú trọng đầu tư đến hệ thống nhà xưởng, cơ sở vật chất và đặc biệt là thiết bị máy móc dùng để sản xuất hạt nhựa PVC đạt tiêu chuẩn chất lượng trong khu vực và quốc tế, không gây ô nhiễm ảnh hưởng đến môi trường.
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Kinh nghiệm lâu năm cộng với sự cẩn trọng giám sát chặt chẽ trong từng khâu sản xuất, những sản phẩm hạt nhựa Trọng Thành đã nhanh chóng nhận được sự chấp thuận của thị trường và khách hàng. Sản lượng sản xuất và đơn hàng mới của Trọng Thành không ngừng nâng lên, từ 200 tấn/ tháng vào năm 2008 và đến nay chúng tôi đã đạt sản lượng 800 tấn/ tháng. Với sản lượng không ngừng tăng lên, Trọng Thành đã và đang tiếp tục hiện đại hóa máy móc, mở rộng nhà xưởng để nâng cao hơn nữa năng lực sản xuất và chất lượng đáp ứng nhu cầu và đơn hàng của những khách hàng lớn. SƠ ĐỒ NHÀ MÁY
D
IỄ N
II.
Nhà máy dưới mô hình nhà xưởng, được bao bọc bởi cây xanh giúp giảm ô nhiễm môi trường và giảm tiếng ồn của nhà máy. Diện tích: Khoảng 8000m2 41 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
Hình 18. Sơ đồ nhà xưởng
Hình 19: Hệ thống cây xanh 42 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
CHƯƠNG IV: GIỚI THIỆU CÔNG TY TNHH CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM CHÂU Á (MICOEM)
Ơ
N
I. GIỚI THIỆU CHUNG 1.1 Lịch sử hình thành
U Y
N
H
Được thành lập năm 1991 với tên gọi đầu tên là công ty TNHH Công nghệ thực phẩm C&E, có trụ sở đặt tại số 604 đường Trương Định – Hai Bà Trưng - Hà Nội với dòng sản phẩm đầu tiên mang thương hiệu mì cân Micoem.
Đ
ẠO
TP
.Q
Năm 2003, nắm được xu hướng của thị trường tiêu dùng sản phẩm, công ty tiếp tục đổi mới công nghệ, đầu tư thêm nhiều dây chuyền hiện đại của Nhật Bản và Đài Loan với kỹ thuật chiên gián tiếp tiên tiến, cho ra đời hàng loạt các dòng sản phẩn chất lượng và an toàn với sức khỏe. Đồng thời, phục vụ nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất, trụ sở chính của công Ty được chuyển về lô G2 – Khu công nghiệp Tiên Sơn – Bắc Ninh.
TR ẦN
H Ư
N
G
Năm 2017, sau 26 năm phát triển, với gần 1700 cán bộ nhân viên và đội ngũ kỹ sư lành nghề, công ty đã đưa ra thị trường những dòng sản phẩm chất lượng cao dưới thương hiệu Micoem, được người tiêu dùng đón nhận và tin tưởng như mì Cung Đình, mì Gà Nấm, mì Tứ Tuyệt,... hay các nhãn hiệu nước mắm như Ông Tây, Long Đình,.... 1.2 Giá trị cốt lõi
10 00
B
Con người: Giá trị cốt lõi của Micoem nằm ở nguồn nhân lực trẻ, nhiệt huyết , đam mê cùng sức sáng tạo không ngừng mà họ đang ngày đêm cống hiến để phát triển và cho ra đời những dòng sản phẩm mà Micoem mang tới cho người tiêu dùng
H
Ó
A
Công nghệ: Là một trong những công ty thực phẩm đi tiên phong tại Việt Nam, Micoem luôn trú trọng đầu tư và phát triển hệ thống công nghệ hiện đại để cho ra đời những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng tối đa nhu cầu đa dạng của NTD.
-L
Í-
1.3 Tầm nhìn – Sứ mệnh
TO
ÁN
Trở thành thương hiệu thực phẩm uy tín hàng đầu trên thị trường với niềm tin bền vững từ người tiêu dùng Việt Nam. Sứ mệnh của Micoem là nâng cao chất lượng cuộc sống của người tiêu dùng Việt Nam thông qua những mục tiêu mà công ty luôn hướng đến:
ÀN
• Mang đến cho người tiêu dùng một sản phẩm hoàn hảo và chất lượng
D
IỄ N
Đ
• Mang lại sự hài lòng cho khách hàng và đối tác • Trở thành một công ty thực phẩm có vị thế trên thị trường Việt Nam • Luôn luôn nỗ lực để có được sự ủng hộ của người tiêu dùng
II. SƠ ĐỒ SẢN XUẤT MÌ ĂN LIỀN 2.1 Sơ đồ sản xuất 43 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
44 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
2.2. Quy trình sản xuất Giai đoạn 1.Chuẩn bị nguyên liệu để sản xuất mì ăn liền: a. Chuẩn bị nước để trộn bột
Ơ
N
b. Chuẩn bị bột để làm mì ăn liền (bột gồm bột mì, bột sắn, bột khoai tây...)
U Y
N
H
Giai đoạn 2. Trộn bột cùng các nguyên liệu phụ gia (bột là nguyên liệu chính trong mì ăn liền, chiếm ~90%) trong khoảng 15 phút rồi xả vào băng tải xuống máy cán.
TP
.Q
Giai đoạn 3. Quá trình cán: sử dụng máy cán để cán thành các lá bột ( bột từ dang rời thành dạng tấm)
ẠO
Giai đoạn 4. Cắt sợi – Đùn bông: đây là quá trình tạo dáng cho sợi mì
Đ
Giai đoạn 5. Hấp thổi nguội: giúp rút ngắn thời gian chiên và làm sợi mì chín đều
H Ư
N
G
Giai đoạn 6. Cắt và định lượng: định lượng kích thước, độ dài sợi mì sao cho hợp lý để sử dụng cũng như đóng gói Giai đoạn 7. Nhúng nước lèo: giúp sợi mì có hương vị hấp dẫn hơn
TR ẦN
Giai đoạn 8. Xếp khuôn: tạo cho vắt mì có hình dáng vuông vắn, đều đặn để đóng gói thành phẩm
10 00
B
Giai đoạn 9. Chiên: loại bớt (lấy đi) 1 hàm lượng nước trong mì, tiêu diệt vi sinh vật giúp quá trình bảo quản mì được lâu dài hơn
Ó
A
Giai đoạn 10. Làm nguội: giúp làm nhiệt độ sợi mì hạ xuống ngang nhiệt độ môi trường, đồng thời làm khô dầu trên vắt mì
H
Giai đoạn 11. Phân loại, đóng gói
Í-
SƠ ĐỒ NHÀ MÁY
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
III.
45 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com PGS.TS Phan Trung Nghĩa
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
Hóa học vật liệu tiên tiến
46 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
N
H
Ơ
Đã gần 80 năm trôi qua kể từ khi nền công nghiệp sản xuất PVC ra đời. Ngành công nghiệp PVC phát triển quá nhanh, trở thành một ngành công nghiệp thiết yếu đối với chúng ta: Điện và nước được dẫn đến hầu khắp gia đình; những túi máu cứu bệnh nhân toát khỏi tử thần, những cuộc đàm thoại giúp ta nhận được thông tin nóng hổi xảy ra ở cách xa hàng ngàn cây số….
N
KẾT LUẬN
TP
.Q
U Y
Sản phẩm từ PVC vẫn còn cần cho cuộc sống hiện đại. Bởi vì chúng ngày càng trở nên: An toàn hơn, nhỏ gọn hơn, nhanh chóng hơn, trong suốt hơn, sạch hơn, mềm mại hơn, bền hơn, rẻ hơn và TỐT HƠN.
Đ
ẠO
Trong khoảng thời gian không dài, với sự tìm hiểu, tham khảo một số tài liệu từ nhiều nguồn ,em đã hoàn thành đề tài với một số kết quả sau:
H Ư
N
Tìm hiểu được các phương pháp trùng hợp PVC
G
Tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của PVC
Chi tiết công nghệ xúc tác của trùng hợp PVC huyền phù
TR ẦN
Tìm hiểu về quá trình tạo hạt PVC
Biết được các công đoạn tạo ra một gói mì ăn liền
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
Tuy nhiên bài báo cáo còn nhiều thiếu xót, mong được sự góp ý của thầy giáo!
47 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
Hóa học vật liệu tiên tiến
PGS.TS Phan Trung Nghĩa
Tài liệu tham khảo 1. A.Chauvel & G.Lefebvre. Petrochemical Processes vol 1& 2
H
Ơ
N
2. PMPC & Inovyl. PVC Processing Training 3. PGS.TS Thái Doãn Tĩnh. Hoá học các hợp chất cao phân tử
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
4. Thái Hoàng ,Nguyễn Thạc Kim...Tạp chí khoa học và công nghệ, tập 44, số 2,2006. Khả năng chảy nhớt, cấu trúc và tính chất cơ lý của vật liệu Compozit Polyviny Clorua/ NanoClay. 5. Nguyễn Thị Linh .Bài giảng công nghệ hóa dầu. 6. Tiểu luận: Tổng quan tổng hợp PVC .... Và một số tài liệu khác
48 SV: Nguyễn Thảo Nguyên Linh – 20146428
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial
www.facebook.com/daykem.quynhon www.daykemquynhon.blogspot.com
D
IỄ N
Đ
ÀN
TO
ÁN
-L
Í-
H
Ó
A
10 00
B
TR ẦN
H Ư
N
G
Đ
ẠO
TP
.Q
U Y
N
H
Ơ
N
www.twitter.com/daykemquynhon www.google.com/+DạyKèmQuyNhơn
Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú
www.facebook.com/daykemquynhonofficial www.facebook.com/boiduonghoahocquynhonofficial