GIÁO ÁN LÝ 11 & 12 CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN CÓ HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK by Dạy Kèm Quy Nhơn Official

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 17/8/2016 Tieát 1:

Ngày dạy: 22/8/2016 PHAÀN I. ÑIEÄN HOÏC. ÑIEÄN TÖØ HOÏC Chöông I. ÑIEÄN TÍCH. ÑIEÄN TRÖÔØNG ÑIEÄN TÍCH. ÑÒNH LUAÄT CU-LOÂNG

Baøi 1:

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Trình baøy ñöôïc khaùi nieäm ñieän tích ñieåm, ñaëc ñieåm töông taùc giöõa caùc ñieän tích, noäi dung ñònh luaät Culoâng, yù nghóa cuûa haèng soá ñieän moâi. - Laáy ñöôïc ví duï veà töông taùc giöõa caùc vaät ñöôïc coi laø chaát ñieåm. - Bieát veà caáu taïo vaø hoaït ñoäng cuûa caân xoaén. 2. Kó naêng - Xaùc ñònh phöông chieàu cuûa löïc Cu-loâng töông taùc giöõa caùc ñieän tích giöõa caùc ñieän tích ñieåm. - Giaûi baøi toaùn öùng töông taùc tónh ñieän. - Laøm vaät nhieãm ñieän do coï xaùt. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem SGK Vaät lyù 7 vaø 9 ñeå bieát HS ñaõ hoïc gì ôû THCS. - Chuaån bò caâu hoûi hoaëc phieáu caâu hoûi. 2. Hoïc sinh: OÂn taäp kieán thöùc ñaõ hoïc veà ñieän tích ôû THCS. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (5’) - Giôùi thieäu chöông trình, saùch giaùo khoa, saùch baøi taäp, saùch tham khaûo. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ở THCS ta biết rằng các vật mang điện thì tương tác hút nhau hoặc đẩy nhau, nhưng ta chưa biết tương tác đó phụ thuộc vào những yếu tố nào và phụ thuộc như thế nào. Để biết được điều đó ta học bài mới. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cơ bản Hoaït ñoäng 1 : Tìm hieåu söï nhieãm ñieän cuûa caùc vaät, ñieän tích, ñieän tích ñieåm, töông taùc giöõa caùc ñieän tích. Cho hoïc sinh laøm thí nghieäm veà Laøm thí nghieäm theo söï I. Söï nhieãm ñieän cuûa caùc vaät. höôùng daãn cuûa thaày coâ. hieän töôïng nhieãm ñieân do coï xaùt. Ñieän tích. Töông taùc ñieän Giôùi thieäu caùc caùch laøm vaät nhieãm Ghi nhaän caùc caùch laøm 1. Söï nhieãm ñieän cuûa caùc vaät ñieän. vaät nhieãm ñieän. Moät vaät coù theå bò nhieãm ñieän Giôùi thieäu caùch kieåm tra vaät Neâu caùch keåm tra xem vaät do : coï xaùt leân vaät khaùc, tieáp 20’ nhieãm ñieän. coù bò nhieãm ñieän hay xuùc vôùi moät vaät nhieãm ñieän Giôùi thieäu ñieän tích. khoâng. khaùc, ñöa laïi gaàn moät vaät Cho hoïc sinh tìm ví duï. nhieãm ñieän khaùc. Giôùi thieäu ñieän tích ñieåm. 2. Ñieän tích. Ñieän tích ñieåm Cho hoïc sinh tìm ví duï veà ñieän tích Tìm ví duï veà ñieän tích. Vaät bò nhieãm ñieän coøn goïi laø ñieåm. vaät mang ñieän, vaät tích ñieän Giôùi thieäu söï töông taùc ñieän. Tìm ví duï veà ñieän tích hay laø moät ñieän tích. Cho hoïc sinh thöïc hieän C1. ñieåm. Ñieän tích ñieåm laø moät vaät tích ñieän coù kích thöôùc raát nhoû so vôùi khoaûng caùch tôùi ñieåm Trang:1

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

15’

Ghi nhaän söï töông taùc maø ta xeùt. ñieän. 3. Töông taùc ñieän Caùc ñieän tích cuøng daáu thì Thöïc hieän C1. ñaåy nhau. Caùc ñieän tích khaùc daáu thì huùt nhau. Hoaït ñoäng2: Nghieân cöùu ñònh luaät Coulomb vaø haèng soá ñieän moâi. Giôùi thieäu veà Coulomb vaø thí Ghi nhaän ñònh luaät. II. Ñònh luaät Cu-loâng. Haèng nghieäm cuûa oâng ñeå thieát laäp ñònh soá ñieän moâi luaät. 1. Ñònh luaät Cu-loâng Giôùi thieäu bieåu thöùc ñònh luaät vaø Ghi nhaän bieåu thöùc ñònh Löïc huùt hay ñaåy giöõa hai caùc ñaïi löôïng trong ñoù. luaät vaø naém vöõng caùc ñaïi dieän tích ñieåm ñaët trong chaân Giôùi thieäu ñôn vò ñieän tích. löông trong ñoù. khoâng coù phöông truøng vôùi Cho hoïc sinh thöïc hieän C2. Ghi nhaän ñôn vò ñieän tích. ñöôøng thaúng noái hai ñieän tích Thöïc hieän C2. ñieåm ñoù, coù ñoä lôùn tæ leä thuaän Giôùi thieäu khaùi nieäm ñieän moâi. Ghi nhaän khaùi nieäm. vôùi tích ñoä lôùn cuûa hai ñieän Cho hoïc sinh tìm ví duï. Tìm ví duï. tích vaø tæ leä nghòch vôùi bình Ghi nhaän khaùi nieäm. phöông khoaûng caùch giöõa chuùng. |q q | F = k 1 2 2 ; k = 9.109 r Cho hoïc sinh neâu bieåu thöùc tính Neâu bieåu thöùc tính löïc Nm2/C2. löïc töông taùc giöõa hai ñieän tích töông taùc giöõa hai ñieän tích 2. Löïc töông taùc giöõa caùc ñieåm ñaët trong chaân khoâng. ñieåm ñaët trong chaân khoâng. ñieän tích ñieåm ñaët trong ñieän Thöïc hieän C3. moâi ñoàng tính. Haèng soá ñieän Cho hoïc sinh thöïc hieän C3. moâi + Ñieän moâi laø moâi tröôøng caùch ñieän. + Löïc töông taùc giöõa caùc ñieän tích ñieåm ñaët trong ñieän moâi : |q q | F = k 1 22 (ε ≥ 1). εr

3’

Hoaït ñoäng3: Củng cố - Định hướng nhiệm vụ học tập Cho hoïc sinh thöïc hieän caùc caâu hoûi Hoïc sinh thöïc hieän caùc caâu 1, 2, 3, 4 trang 9, 10. hoûi 1, 2, 3, 4 trang 9, 10. - Cho hoïc sinh ñoïc muïc Em coù bieát - Hoïc sinh veà nhaø giaiû caùc baøi taäp 5, 6, 7, 8 sgk vaø 1.7, 1.9, 1.10 saùch baøi taäp.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 17/8/2016

Ngày dạy: 23/8/2016

Tieát 2.

ạy

Kè

Q uy

hơ

BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : - Löïc töông taùc giöõa caùc ñieän tích ñieåm. - Thuyeát electron. Ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích. 2. Kyõ naêng : - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn lieân quan ñeán löïc töông taùc giöõa caùc ñieän tích ñieåm. - Giaûi thích ñöôùc caùc hieän töôïng lieân quan ñeán thuyeát electron vaø ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích. II. CHUAÅN BÒ Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TIEÁN TRÌNH DAÏY – HOÏC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Kieåm tra baøi cuõ vaø toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan ñeán caùc baøi taäp caàn giaûi. - Caùc caùch laøm cho vaät nhieãm ñieän. - Hai loaïi ñieän tích vaø söï töông taùc giöõa chuùng. - Ñaëc ñieåm löïc töông taùc giöõa caùc ñieän tích ñieåm, - Löïc töông taùc giöõa nhieàu ñieän tích ñieåm leân moät ñieän tích ñieåm. - Thuyeát electron. - Ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích.

m /+

Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn.

Noäi dung cô baûn Caâu 5 trang 10 : D Caâu 6 trang 10 : C Caâu 5 trang 14 : D Caâu 6 trang 14 : A Caâu 1.1 : B Caâu 1.2 : D Caâu 1.3 : D Caâu 2.1 : D Caâu 2.5 : D Caâu 2.6 : A

Hoaït ñoäng 3 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Noäi dung cô baûn Baøi 8 trang 10 Theo ñònh luaät Cu-loâng ta coù

Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu thöùc ñònh luaät Cu-loâng.

Vieát bieåu theùc ñònh luaät.

Yeâu caàu hoïc sinh suy ra ñeå tính |q|.

Suy ra vaø thay soá ñeå tính |q|

| q1q 2 | q2 = k εr 2 εr 2 Fεr 2 9.10 −3.1.(10 −1 ) 2 => |q| = = = 10-7(C) 9 k 9.10

Giaûi thích taïi sao quaû caàu coù

Baøi 1.7

Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát

F=k

Trang:3

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ñieän tích cuûa moãi quaû caàu. Veõ hình

ñieän tích ñoù. Xaùc ñònh caùc löïc taùc duïng leân moãi quaû caàu. Neâu ñieàu kieän caân baèng.

Moãi quaû caàu seõ mang moät ñieän tích Löïc ñaåy giöõa chuùng laø F = k →

q . 2

q2 4r 2

→

Ñieàu kieän caân baèng : F + P + T = 0

Tìm bieåu thöùc ñeå tính q. Suy ra, thay soá tính q.

Ta coù : tan

α 2

=> q = ±2l

F kq 2 = 2 P 4l mg

mg α tan = ± 3,58.10-7C k 2

Hoạt động của giáo viên

BỔ SUNG LỚP KHÁ,GIỎI ( Tương tác của nhiều điện tích)

Q uy

Ví dụ 1: Cho 3 điện tích q1 = -3.10-7 C, q2 = 4.10-7 C, q1 = 4.10-7 C đặt tại 3 điểm A, B, C thẳng hàng. AB = 2cm, BC = 4cm; ε = 2.

hơ

Hoạt động của học sinh

E23 a, Xác định CĐĐT tổng hợp của q2 , q3 tại A. E2 C ĐĐ T c ủ a q t ạ i A: là 2 b, Xác định CĐĐT tổng hợp của q1 , q2 tại C.

E12

E2C

+ Hướng: hình vẽ

k q2 = 4,5.106 V/m 2 ε r2 - Xác định được E3 của q3 tại A:

Kè

Hướng dẫn

+ Độ lớn: E2 =

ạy

- Tóm tắt bài toán - Xác định E2 của q2 tại A.

m /+

+ Hướng hình vẽ và E3 =

- Xác định E3 của q3 tại A.

- Xác định E23 tổng hợp của q2 , q3 tại A.

- Giải câu b tương tự.

k q3 =0,5.106 V/m 2 ε r3

- Xác định được E23 tổng hợp của q2 , q3 tại A Áp dụng: E23 = E 2 + E 3 + Hướng: cùng hướng E2 , E3 + Độ lớn: E23 = E2 + E3 = 5.106 V/m Câu b: giải tương tự Xác định được E1 , E2 , E12 tổng hợp của q1 , q2 tại C Áp dụng: E12 = E1 + E 2

E12 = E2 − E1 = 0,75.106 V/m + Hướng: cùng hướng E2

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 27/8/2016 Ngày dạy: 29/8/2016 Tieát 3: Baøi 2: THUYEÁT ELECTRON. ÑÒNH LUAÄT BAÛO TOAØN ÑIEÄN TÍCH I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Trình baøy ñöôïc noäi dung thuyeát eâlectron, noäi dung ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích. - Laáy ñöôïc ví duï veà caùc caùch nhieãm ñieän. - Bieát caùch laøm nhieãm ñieän caùc vaät. 2. Kó naêng - Vaän duïng thuyeát eâlectron giaûi thích ñöôïc caùc hieän töôïng nhieãm ñieän. - Giaûi baøi toaùn öùng töông taùc tónh ñieän. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem SGK Vaät lyù 7 ñeå bieát HS ñaõ hoïc gì ôû THCS. - Chuaån bò phieáu caâu hoûi. 2. Hoïc sinh OÂn taäp kieán thöùc ñaõc hoïc veà ñieän tích ôû THCS. III. TỔ CHỨC HỌA ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Viết biểu thức, phát biểu nội dung và biểu diễn bằng hình vẽ định luật Cu-lông. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên rất phong phú, đa dạng và được các nhà bác học đặt vấn đề cần tìm ra cơ sở để giải thích. Thuyết electron cổ điển công nhận thuyết cấu tạo nguyên tử của Rutheford là cơ sở đầu tiên giải thích nhiều hiện tượng đơn giản. ta sẽ tìm hiểu thuyết này và vận dụng nó giải thích các hiện tượng nhiễm điện như thé nào. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng: Tìm hieåu thueát electron. 20’ Yeâu caàu hoïc sinh neâu caáu I. Thuyeát electron taïo cuûa nguyeân töû. Neáu caáu taïo nguyeân töû. 1. Caáu taïo nguyeân töû veà phöông dieän Nhaän xeùt thöïc hieän cuûa hoïc ñieän. Ñieän tích nguyeân toá a) Caáu taïo nguyeân töû sinh. Goàm: haït nhaân mang ñieän tích Giôùi thieäu ñieän tích, khoái Ghi nhaän ñieän tích, khoái döông naèm ôû trung taâm vaø caùc löôïng cuûa electron, proâtoân vaø löôïng cuûa electron, proâtoân vaø electron mang ñieän tích aâm chuyeån ñoäng xung quanh. nôtron. nôtron. Haït nhaân caáu taïo bôûi hai loaïi haït laø nôtron khoâng mang ñieän vaø proâtoân mang ñieän döông. Electron coù ñieän tích laø -1,6.10-19C Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát Giaûi thích söï trung hoaø veà vaø khoái löôïng laø 9,1.10-31kg. Proâtoân coù ñieän tích laø +1,6.10-19C vaø khoái taïi sao bình thöôøng thì ñieän cuûa nguyeân töû. löôïng laø 1,67.10-27kg. Khoái löôïng nguyeân töû trung hoaø veà ñieän. cuûa nôtron xaáp xó baèng khoái löôïng Trang:5

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

10’

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

cuûa proâtoân. Giôùi thieäu ñieän tích nguyeân Ghi nhaän ñieän tích nguyeân Soá proâtoân trong haït nhaân baèng soá toá. toá. electron quay quanh haït nhaân neân bình thöôøng thì nguyeân töû trung hoaø veà ñieän. b) Ñieän tích nguyeân toá Giôùi thieäu thuyeát electron. Ghi nhaän thuyeát electron. Ñieän tích cuûa electron vaø ñieän tích cuûa proâtoân laø ñieän tích nhoû nhaát maø Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C1. ta coù theå coù ñöôïc. Vì vaäy ta goïi C1. Giaûi thích söï hình thaønh ion chuùng laø ñieän tích nguyeân toá. 2. Thuyeát electron Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát döông, ion aâm. + Bình thöôøng toång ñaïi soá taát caû caùc khi naøo thì nguyeân töû khoâng ñieän tích trong nguyeân töû baèng coøn trung hoaø veà ñieän. khoâng, nguyeân töû trung hoaø veà ñieän. So saùnh khoái löôïng cuûa Neáu nguyeân töû bò maát ñi moät soá Yeâu caàu hoïc sinh so saùnh electron vaø khoái löôïng cuûa electron thì toång ñaïi soá caùc ñieän tích trong nguyeân töû laø moät soá döông, noù khoái löôïng cuûa electron vôùi proâtoân. laø moät ion döông. Ngöôïc laïi neáu khoái löôïng cuûa proâtoân. nguyeân töû nhaän theâm moät soá electron thì noù laø ion aâm. + Khoái löôïng electron raát nhoû neân Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát Giaûi thích söï nhieãm ñieän chuùng coù ñoä linh ñoäng raát cao. Do ñoù electron deã daøng böùt khoûi nguyeân töû, khi naøo thì vaät nhieãm ñieän döông, ñieän aâm cuûa vaät. di chuyeån trong vaät hay di chuyeån töø döông, khi naøo thì vaät nhieãm vaät naøy sang vaät khaùc laøm cho caùc ñieän aâm. vaät bò nhieãm ñieän. Vaät nhieãm ñieän aâm laø vaät thieáu electron; Vaät nhieãm ñieän döông laø vaät thöøa electron. Hoaït ñoäng2: Vaän duïng thuyeát electron. Giôùi thieäu vaät daãn ñieän, vaät Ghi nhaän caùc khaùi nieäm vaät II. Vaän duïng caùch ñieän. daãn ñieän, vaät caùch ñieän. 1. Vaät daãn ñieän vaø vaät caùch ñieän Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C2, C3. Vaät daãn ñieän laø vaät coù chöùa caùc C2, C3. Giaûi thích. ñieän tích töï do. Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát Vaät caùch ñieän laø vaät khoâng chöùa taïi sao söï phaân bieät vaät daãn caùc electron töï do. ñieän vaø vaät caùch ñieän chæ laø Söï phaân bieät vaät daãn ñieän vaø vaät Giaûi thích. töông ñoái. caùch ñieän chæ laø töông ñoái. 2. Söï nhieãm ñieän do tieáp xuùc Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích Thöïc hieän C4. Neáu cho moät vaät tieáp xuùc vôùi moät söï nhieãm ñieän do tieáp xuùc. vaät nhieãm ñieän thì noù seõ nhieãm ñieän Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Veõ hình 2.3. cuøng daáu vôùi vaät ñoù. C4 Giaûi thích. 3. Söï nhieãm dieän do höôûng öùng Giôùi tthieäu söï nhieãm ñieän Ñöa moät quaû caàu A nhieãm ñieän Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

do höôûng öùng (veõ hình 2.3). Thöïc hieän C5. döông laïi gaàn ñaàu M cuûa moät thanh Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích kim loaïi MN trung hoaø veà ñieän thì söï nhieãm ñieän do höôûng öùng. ñaàu M nhieãm ñieän aâm coøn ñaàu N Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän nhieãm ñieän döông. C5. Hoaït ñoäng 3 : Nghieân cöùu ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích. 5’ Giôùi thieäu ñònh luaät. Ghi nhaän ñònh luaät. III. Ñònh luaät baûo toaøn ñieän tích Cho hoïc sinh tìm ví duï. Tìm ví duï minh hoaï. Trong moät heä vaät coâ laäp veà ñieän, toång ñaïi soá caùc ñieän tích laø khoâng ñoåi. Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà - Yêu cầu HS làm bài tập 5 -Học sinh tự giải vào vở. 4’ SGK. - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc ñaõ hoïc trong baøi. - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø giaûi caùc baøi taäp 5, 6 sgk vaø - Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. 2.1, 2.2, 2.5, 2.6 saùch baøi taäp. - Xem trước bài mới IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………..

Trang:7

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 27/8/2016 Tieát 4:

Ngày dạy: 4/9/2016

BÀI TẬP

Q uy

1/ Xác định các đại lượng liên quan đến lực tương tác: Áp dụng công thức F =

hơ

I.MỤC TIÊU - Nắm và vận dụng được định luật Culong để giả thích và giải được các bài tập về tương tác điện - Rèn luyện kĩ năng tính toán và suy luận II.CHUẨN BỊ 1/ Giáo viên: Một số dạng bài tập về tương tác định 2/ Học sinh: Nắm kĩ nội dung của bài định luật Culong III.LÊN LỚP 1/ Ổn định lớp 2/ Kiểm tra bài cũ 3/ Bài mới Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài dạy I.Giáo khoa: Phương: Trùng với đường thẳng nối giữa hai điện tích điểm ấy Chiều: Hướng vào nhau nếu hay điện tích trái dấu, hướng ra xa nếu hai điện tích cùng dấu

ạy

Kè

* Lực tương tác tổng hợp tổng hợp: F = F12 + F22 + 2 F1 F2 . cos( F 1 ; F 2 ) 2/ Cân bằng điện tích: Xét 2 điện tích điểm q1 và q2 đặt tại A và B tác dụng lên điện tích q0 thì qq q q r F01 + F02 = 0 <=> F01 = − F02 Độ lớn: F10 = F20 <=> k 1 2 0 = k 2 2 0 <=> 1 = r2 r1 r2

q1 (1) q2

m /+

- Nếu q1 và q2 cùng dấu thì vị trí đặt q0 trong đoạn q1 và q2: r1 + r2 = AB (2) Từ (1) và (2) => Vị trí đặt điện tích q0 - Nếu q1 và q2 trái dấu thì vị trí đặt q0 ngoài đoạn AB và gần về phía điện tích có độ lớn nhỏ hơn + Nếu |q1| > |q2| thì: r1 – r2 = AB (3). Từ (1) và (3) suy ra vị trí đặt q0 + Nếu |q1| < |q2| thì: r2 – r1 = AB (4). Từ (1) và (4) suy ra vị trí đặt q0

I. BÀI TẬP VÍ DỤ: Bài 1: Hai điện tích điểm cách nhau một khoảng r =3cm trong chân không hút nhau bằng một lực F = 6.10-9N. Điện tích tổng cộng của hai điện tích điểm là Q=10-9C. Tính điện đích của mỗi điện tích điểm: Hướng dẫn giải: Áp dụng định luật Culong: q1q 2 εFr 2 F = k 2 ⇒ q1q 2 = = 6.10−18 ( C2 ) (1) k εr Theo đề: q1 + q 2 = 10−9 C (2) Giả hệ (1) và (2)  q1 = 3.10−9 C ⇒ −9 q 2 = −2.10 C

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Bài 2: Hai quả cầu giống nhau mang điện, cùng đặt trong chân không, và cách nhau khoảng r=1m thì chúng hút nhau một lực F1=7,2N. Sau đó cho hai quả cầu đó tiếp xúc với nhau và đưa trở lại vị trí cũ thì chúng đảy nhau một lực F2=0,9N. tính điện tích mỗi quả cầu trước và sau khi tiếp xúc. Hướng dẫn giải: Trước khi tiếp xúc εFr 2 = −8.10−10 ( C2 ) (1) k Điện tích hai quả cầu sau khi tiếp xúc: q + q2 q1, = q ,2 = 1 2 2

⇒ q1q 2 =

Q uy

hơ

 q1 + q 2    2   F2 = k ⇒ q1 + q 2 = ±2.10−5 C (2) 2 εr Từ hệ (1) và (2) suy ra:

m /+

ạy

Kè

 q1 = ±4.10−5 C  −5 q 2 = ∓2.10 C Bài 3: Cho hai điện tích bằng +q (q>0) và hai điện tích bằng –q đặt tại bốn đỉnh của một hình vuông ABCD cạnh a trong chân không, như hình vẽ. Xác định lực điện tổng hợp tác dụng lên mỗi điện tích nói trên Hướng dẫn giải: B

Các lự tác dụng lên +q ở D như hình vẽ, ta có q1q 2 q2 FAD = FCD = k 2 = k 2 r a 2 q1q 2 q q2 FBD = k 2 = k =k 2 2 r 2a a 2

(

FBD

FCD

D FAD

)

FD = FAD + FCD + FBD = F1 + FBD F1 = FAD

q2 2=k 2 2 a

F1 hợp với CD một góc 450.

q2 2a 2 Đây cũng là độ lớn lực tác dụng lên các điện tích khác 2 FD = F12 + FBD = 3k

Trang:9

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 3/9/2016 Ngày dạy: 8/9/2016 Tieát 5: Baøi 3: ÑIEÄN TRÖÔØNG VAØ CÖÔØNG ÑOÄ ÑIEÄN TRÖÔØNG. ÑÖÔØNG SÖÙC ÑIEÄN (t1) I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Trình baøy ñöôïc khaùi nieäm ñieän tröôøng. - Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa cuûa cöôøng ñoä ñieän tröôøng vaø neâu ñöôïc ñaëc ñieåm cuûa vectô cöôøng ñoä ñieän tröôøng. - Bieát caùch toång hôïp caùc vectô cöôøng ñoä ñieän tröôøng thaønh phaàn taïi moãi ñieåm. - Neâu ñöôïc khaùi nieäm ñöôøng söùc ñieän vaø caùc ñaëc ñieåm cuûa ñöôøng söùc ñieän. 2. Kó naêng - Xaùc ñònh phöông chieàu cuûa vectô cöôøng ñoä ñieän tröôøng taïi moãi ñieåm do ñieän tích ñieåm gaây ra. - Vaän duïng quy taéc hình bình haønh xaùc ñònh höôùng cuûa vectô cöôøng ñoä ñieän tröôøng toång hôïp. - Giaûi caùc Baøi taäp veà ñieän tröôøng. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Chuaån bò hình veõ 3.6 ñeán 3.9 trang 19 SGK. - Thöôùc keû, phaán maøu. - Chuaån bò phieáu caâu hoûi. 2. Hoïc sinh - Chuaån bò Baøi tröôùc ôû nhaø. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ (3’) - Neâu vaø giaûi thích hieän töôïng nhieãm ñieän do tieáp xuùc, do höôûng öùng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Theo thuyết tương tác gần, mọi vật tương tác với nhau phải thông qua môi trường trung gian. Ta biết hai điện tích ở cách xa nhau trong chân không lại tác dụng lực lên nhau, môi trường truyền tương tác đó là môi trường nào? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng1: Tìm hieåu khaùi nieäm ñieän tröôøng. 10’ Giôùi thieäu söï taùc duïng löïc Tìm theâm ví duï veà moâi tröôøng I. Ñieän tröôøng giöõa caùc vaät thoâng qua moâi truyeàn töông taùc giöõa hai vaät. 1. Moâi tröôøng truyeàn töông taùc ñieän tröôøng. Moâi tröôøng tuyeàn töông taùc giöõa Ghi nhaän khaùi nieäm. caùc ñieän tích goïi laø ñieän tröôøng. Giôùi thieäu khaùi nieäm ñieän 2. Ñieän tröôøng tröôøng. Ñieän tröôøng laø moät daïng vaät chaát bao quanh caùc ñieän tích vaø gaén lieàn vôùi ñieän tích. Ñieän tröôøng taùc duïng löïc ñieän leân ñieän tích khaùc ñaët trong Hoaït ñoäng2: Tìm hieåu cöôøng ñoä ñieän tröôøng. 25’ Giôùi thieäu khaùi nieäm ñieän Ghi nhaän khaùi nieäm. II. Cöôøng doä ñieän tröôøng tröôøng. 1. Khaùi nieäm cöôøng doä ñieän tröôøng Cöôøng ñoä ñieän tröôøng taïi moät ñieåm Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

m /+

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1.

ạy

Kè

Giôùi thieäu veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng. Veõ hình bieåu dieãn veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng gaây bôûi moät ñieän tích ñieåm.

Q uy

Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñôn vò cöôøng ñoä ñieän tröôøng theo ñònh nghóa. Giôùi thieäu ñôn vò V/m.

Neâu ñònh nghóa vaø bieåu thöùc ñònh nghóa cöôøng ñoä ñieän tröôøng.

laø ñaïi löôïng ñaëc tröng cho ñoä maïnh Ghi nhaän ñònh nghóa, bieåu yeáu cuûa ñieän tröôøng taïi ñieåm ñoù. thöùc. 2. Ñònh nghóa Cöôøng ñoä ñieän tröôøng taïi moät ñieåm laø ñaïi löôïng ñaëc tröng cho taùc duïng löïc cuûa ñieän tröôøng cuûa ñieän tröôøng taïi ñieåm ñoù. Noù ñöôïc xaùc ñònh baèng thöông soá cuûa ñoä lôùn löïc ñieän F taùc Neâu ñôn vò cöôøng ñoä ñieän duïng leân ñieän tích thöû q (döông) ñaët taïi ñieåm ñoù vaø ñoä lôùn cuûa q. tröôøng theo ñònh nghóa. F E= q Ghi nhaän ñôn vò tthöôøng duøng. Ñôn vò cöôøng ñoä ñieän tröôøng laø N/C hoaëc ngöôøi ta thöôøng duøng laø V/m. 3. Veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng → Ghi nhaän khaùi nieäm.; → F E= q Veõ hình. → Veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng E gaây bôûi moät ñieän tích ñieåm coù : - Ñieåm ñaët taïi ñieåm ta xeùt. Döïa vaøo hình veõ neâu caùc - Phöông truøng vôùi ñöôøng thaúng noái yeáu toá xaùc ñònh veùc tô cöôøng ñieän tích ñieåm vôùi ñieåm ta xeùt. ñoä ñieän tröôøng gaây bôûi moät - Chieàu höôùng ra xa ñieän tích neáu laø ñieän tích ñieåm. ñieän tích döông, höôùng veà phía ñieän tích neáu laø ñieän tích aâm. |Q| Thöïc hieän C1. - Ñoä lôùn : E = k 2 ωr Veõ hình. 4. Nguyeân lí choàng chaát ñieän tröôøng Ghi nhaän nguyeân lí. E = E1 + E 2 + ... + E n

Veõ hình 3.4. Neâu nguyeân lí choàng chaát.

5’

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng HS trả lời yêu cầu của GV kieán thöùc ñaõ hoïc trong baøi. - Xem trước phần đường sức - Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. điện.

- Trả lời các câu hỏi trong SGK. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………..

Trang:11

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 10/9/2016 Ngày dạy: 12/9/2016 Tieát 6: Baøi : BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - HS nắm được các khái niệm cơ bản: điện trường, cường độ điện trường, nguyên lí chồng chất điện trường, thuyết electron, định luật bảo toàn điện tích. 2. Kyõ naêng - Vận dụng định luật Cu-lông - Xác định vectơ cường độ điện trường tại một điểm. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ: (4’) - Nêu định nghĩa và các đặc điểm của đường sức điện. 3. Tạo tình huống có vấn đề: (1’) Để giúp các em có thể giải tốt các bài toán phần này hôm nay ta tiến hành tiết bài tập. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng1: Tóm tắt các công thức cơ bản và giải các câu trắc nghiệm 17’ GV tóm tắt các công thức cơ bản. Giaûi thích löïa choïn. 1.1 B; 1.2 D; 1.3 D; 1.4 D; 1.5 Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D; 2.1 D; 2.2 D; 3.1 D; 3.2 D; 3.3 D; 3.4 C; 3.5 B; 3.6 D. ?

20’

Hoaït ñoäng 2: Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Höôùng daãn hoïc sinh caùc böôùc Goïi teân caùc veùc tô cöôøng Baøi 12 trang21 giaûi. Goïi C laø ñieåm maø taïi ñoù cöôøng ñoä ñoä ñieän tröôøng thaønh phaàn. → Veõ hình Xaùc ñònh veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng baèng 0. Goïi E 1 vaø ñieän tröôøng toång hôïp taïi C. → E 2 laø cöôøng ñoä ñieän tröôøng do q1 →

Höôùng daãn hoïc sinh tìm vò trí Laäp luaän ñeå tìm vò trí cuûa cuûa C. C.

→

vaø q2 gaây ra taïi C, ta coù E = E 1 + →

E2 = 0 →

→

=> E 1 = - E 2 . Hai veùc tô naøy phaûi cuøng phöông, töùc laø ñieåm C phaûi naèm treân ñöôøng thaúng AB. Hai veùc tô naøy phaûi ngöôïc chieàu, töùc laø C phaûi naèm Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Yeâu caàu hoïc sinh tìm bieåu thöùc ñeå xaùc ñònh AC. Yeâu caàu hoïc sinh suy ra vaø thay soá tính toaùn.

Q uy

ạy

Kè

Höôùng daãn hoïc sinh caùc böôùc giaûi. Veõ hình

hơ

Höôùng daãn hoïc sinh tìm caùc ñieåm khaùc.

ngoaøi ñoaïn AB. Hai veùc tô naøy phaûi coù moâñun baèng nhau, töùc laø Tìm bieåu thöùc tính AC. ñieåm C phaûi gaàn A hôn B vaøi |q1| < |q2|. Do ñoù ta coù: | q1 | | q2 | k =k 2 ε . AC ε ( AB + AC ) 2 Suy ra vaø thay soá ñeå tính 2 AC. q 4  AB + AC  =>   = 2 = q1 3  AC  Tìm caùc ñieåm khaùc coù => AC = 64,6cm. cöôøng ñoä ñieän tröôøng baèng Ngoaøi ra coøn phaûi keå taát caû caùc 0. ñieåm naèm raát xa q1 vaø q2. Taïi ñieåm C vaø caùc ñieåm naøy thì cöôøng ñoä ñieän tröôøng baèng khoâng, töùc laø khoâng coù ñieän tröôøng. Goïi teân caùc veùc tô cöôøng Bổ sung: Chồng chất điện trường ñoä ñieän tröôøng thaønh phaàn. Bài toán2 Tính ñoä lôùn caùc veùc tô → → cöôøng ñoä ñieän tröôøng Goïi Goïi E 1 vaø E 2 laø cöôøng ñoä ñieän tröôøng do q1 vaø q2 gaây ra taïi thaønh phaàn C. Ta coù : | q1 | E1 = k = 9.105V/m (höôùng 2 ε . AC theo phöông AC).

m /+

Xaùc ñònh veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng toång hôïp taïi C.

→

tính ñoä lôùn cuûa E .

Höôùng daãn hoïc sinh laäp luaän ñeå

→

Tính ñoä lôùn cuûa E

| q1 | = 9.105V/m (höôùng 2 ε .BC theo phöông CB). Cöôøng ñoä ñieän tröôøng toång hôïp taïi C

E2 = k

→

E coù phöông chieàu nhö hình veõ. Vì tam giaùc ABC laø tam giaùc →

→

vuoâng neân hai veùc tô E 1 vaø E 2 vuoâng goùc vôùi nhau neân ñoä lôùn cuûa →

2’

→

E = E1 + E 2

laø:

E12 + E 22 =

12,7.105V/m. Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà - Nhắc lại phương pháp giải bài tập liên quan. - Chữa bài tập vào vở. - Xem lại công thức tính công của - Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. lực cơ học.

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY

Trang:13

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 11/9/2016 Tieát 7: Baøi 3:

Ngày dạy: 13/9/2016

ÑIEÄN TRÖÔØNG VAØ CÖÔØNG ÑOÄ ÑIEÄN TRÖÔØNG. ÑÖÔØNG SÖÙC ÑIEÄN (t2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ (4’) - Đònh nghóa cöôøng ñoä ñieän tröôøng vaø vieát coâng thöùc tính cöôøng ñoä ñieän tröôøng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Tiết trước ta đã tìm hiểu về điện trường, vậy người ta mô tả điện trường như thế nào? Tiết học hôm nay sẽ giúp ta biết được điều đó.

hơ

m /+

ạy

Kè

Q uy

Giôùi thieäu hình aûnh caùc ñöôøng Quan saùt hình 3.5. Ghi nhaän hình III. Ñöôøng söùc ñieän söùc ñieän. aûnh caùc ñöôøng söùc ñieän. 1. Hình aûnh caùc ñöôøng söùc ñieän Caùc haït nhoû caùch ñieän ñaët trong ñieän tröôøng seõ bò nhieãm ñieän vaø naèm doïc theo nhöõng ñöôøng maø tieáp tuyeán taïi moãi ñieåm truøng vôùi phöông cuûa veùc tô cöôøng Giôùi thieäu ñöôøng söùc ñieän Ghi nhaän khaùi nieäm. ñoä ñieän tröôøng taïi ñieåm ñoù. tröôøng. 2. Ñònh nghóa Ñöôøng söùc ñieän tröôøng laø ñöôøng maø Veõ hình daïng ñöôøng söùc cuûa Veõ caùc hình 3.6 ñeán 3.8. tieáp tuyeán taïi moãi ñieåm cuûa noù laø giaù moät soá ñieän tröôøng. cuûa veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng taïi ñieåm ñoù. Noùi caùch khaùc ñöôøng söùc ñieän Giôùi thieäu caùc hình 3.6 ñeán Xem caùc hình veõ ñeå nhaän xeùt. tröôøng laø ñöôøng maø löïc ñieän taùc duïng 3.9. doïc theo noù. Ghi nhaän ñaëc ñieåm ñöôøng söùc 3. Hình daïng ñöôøng söùc cuûa moät doá Neâu vaø giaûi thích caùc ñaëc cuûa ñieän tröôøng tónh. ñieän tröôøng ñieåm cuae ñöôøng söùc cuûa ñieän Xem caùc hình veõ sgk. tröôøng tónh. 4. Caùc ñaëc ñieåm cuûa ñöôøng söùc ñieän + Qua moãi ñieåm trong ñieän tröôøng coù moät ñöôøng söùc ñieän vaø chæ moät maø thoâi + Ñöôøng söùc ñieän laø nhöõng ñöôøng coù höôùng. Höôùng cuûa ñöôøng söùc ñieän taïi Thöïc hieän C2. moät ñieåm laø höôùng cuûa veùc tô cöôøng ñoä Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän ñieän tröôøng taïi ñieåm ñoù. C2. + Ñöôøng söùc ñieän cuûa ñieän tröôøng tónh laø nhöõng ñöôøng khoâng kheùp kín. + Qui öôùc veõ soá ñöôøng söùc ñi qua moät Ghi nhaän khaùi nieäm. dieän tích nhaát ñònh ñaët vuoâng goùc vôùi Veõ hình. vôùi ñöôøng söùc ñieän taïi ñieåm maø ta xeùt tæ Giôùi thieäu ñieän tröôøng ñeàu. leä vôùi cöôøng ñoä ñieän tröôøng taïi ñieåm ñoù. Veõ hình 3.10. 4. Ñieän tröôøng ñeàu Ñieän tröôøng ñeàu laø ñieän tröôøng maø veùc tô cöôøng ñoä ñieän tröôøng taïi moïi ñieåm ñeàu coù cuøng phöông chieàu vaø ñoä lôùn. Ñöôøng söùc ñieän tröôøng ñeàu laø nhöõng

30’

Kiến thức cô baûn

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Hoaït ñoäng1: Tìm hieåu ñöôøng söùc ñieän.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ñöôøng thaúng song song caùch ñeàu.

Hoaït ñoäng 2 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà

- Yeâu caàu hoïc sinh toùm taét HS tự giải bài tập vào vở. nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. - Hướng dẫn HS giải bài 11 SGK. - Cho hoïc sinh ñoïc phaàn Em coù - Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. bieát ? - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø giải caùc baøi taäp 9, 10, 12, 13 sgk - 3.1, 2.2, 3.3, 3.4, 3.6, 3.7, 3.10 saùch baøi taäp.

hơ

9’

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY

m /+

ạy

Kè

Q uy

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………

Trang:15

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 17/9/2016

Ngày dạy: 19/9/2016

Tiết 8 :

BÀI TẬP

I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức - Xác định cường độ điện trường của một điện tích tại một điểm. - Áp dụng nguyên lí chồng chất điện trường.

2. Kỹ năng - Giải được các bài tập có liên quan đến xác định vectơ CĐĐT và áp dụng nguyên lí.

- Công thức cộng vecvơ.

hơ

II. CHUẨN BỊ Giáo viên :

- Xem lại các bài tập phần điện trường trong sgk và sbt.

Q uy

- Chuẩn bị thêm một số bài tập khác có liên quan.

Học sinh :

- Kiến thức về cường độ điện trường của một điện tích; nguyên lí chồng chất điện trường.

Kè

- Chuẩn bị sẵn các câu hỏi để hỏi thầy cô về những vấn đề mà mình chưa nắm vững.

III. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

ạy

Hoạt động1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và hệ thống hoá lại những kiến thức đã học :

+ Đặc điểm vectơ CĐĐT của một điện tích tại một điểm.

m /+

+ Nêu nội dung nguyên lí chồng chất điện trường.

+ Xác định độ lớn của vectơ tổng của hai vectơ trong các trường hợp cùng phương, cùng chiều; ngược chiều; vuông góc; hợp nhau một góc α .

Hoạt động 2 (30 phút): Bài tập ví dụ

Hoạt động của học sinh

Hoạt động của giáo viên

Ví dụ 1: Cho 3 điện tích q1 = -3.10-7 C, q2 = 4.10-7 C, q1 = 4.10-7 C đặt tại 3 điểm A, B, C thẳng hàng. AB = A 2cm, BC = 4cm; ε = 2. E2 a, Xác định CĐĐT tổng hợp của q2 , q3 tại A. b, Xác định CĐĐT tổng hợp của q1 , q2 tại C. Hướng dẫn - Tóm tắt bài toán - Xác định E2 của q2 tại A.

E23

E12

E2C

- CĐĐT của q2 tại A: là E2 + Hướng: hình vẽ + Độ lớn: E2 =

k q2 2 2

εr

= 4,5.106 V/m

- Xác định được E3 của q3 tại A: - Xác định E3 của q3 tại A. Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

+ Hướng hình vẽ và E3 =

k q3 2 3

εr

=0,5.106 V/m

- Xác định E23 tổng hợp của q2 , q3 tại A.

- Xác định được E23 tổng hợp của q2 , q3 tại A Áp dụng: E23 = E 2 + E 3 + Hướng: cùng hướng E2 , E3

- Giải câu b tương tự.

+ Độ lớn: E23 = E2 + E3 = 5.106 V/m

hơ

Câu b: giải tương tự Xác định được E1 , E2 , E12 tổng hợp của q1 , q2 tại C Áp dụng: E12 = E1 + E 2 E12 = E2 − E1 = 0,75.106 V/m + Hướng: cùng hướng E2

Q uy

ạy

Kè

Ví dụ 2: Cho điện tích q1 = -4.10-8C, q2 = +4.10-8 C đặt tại hai điểm A, B cách nhau một đoạn a = 4cm. - Hs tự vẽ được hình, xác định được các vectơ Xác định CĐĐT tại điểm nằm trên đường trung trực E1 , E2 . của AB cách các điểm A, B mọt đoạn bằng a. Hướng dẫn:

- Áp dụng nguyên lí chồng chất

- Vận dụng quy tắc hình bình hành và hàm cosin trong tam giác vuông.

m /+

- Xác định khoảng cách AC, BC ? - Tứ giác hợp bởi E1 , E2 là hình gì? Xác định hướng và độ lớn E12

Gọi C là điểm nằm trên đường trung trực của AB.

Hoạt động 3: (5ph) Củng cố, dặn dò:

- Giao bài tập về nhà

IV. RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

.............................................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................................

Trang:17

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 17/09/2016 Ngày dạy: 19/9/2016 Tieát 9. Baøi 4: COÂNG CUÛA LÖÏC ÑIEÄN I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Neâu ñöôïc ñaëc ñieåm cuûa löïc taùc duïng leân ñieän tích trong ñieän tröôøng ñeàu. - Laäp ñöôïc bieåu thöùc tính coâng thöùc cuûa löïc ñieän trong ñieän tröôøng ñeàu. - Phaùt bieåu ñöôïc ñaëc ñieåm cuûa coâng dòch chuyeån ñieän tích trong ñieän tröôøng baát kì. - Trình baøy ñöôïc khaùi nieäm, bieåu thöùc, ñaëc ñieåm cuûa theá naêng cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng, quan heä giöõa coâng cuûa löïc ñieän tröôøng vaø ñoä giaûm theá naêng cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng. 2. Kó naêng - Giaûi baøi toaùn tính coâng cuûa löïc ñieän tröôøng vaø theá naêng ñieän tröôøng. 3. Thái độ: Vận dụng lí thuyết vào thực tiễn. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Veõ treân giaáy khoå lôùn hình 4.2 sgk vaø hình aûnh hoã trôï tröôøng hôïp di chuyeån ñieän tích theo moät ñöôøng cong töø M ñeán N. 2. Hoïc sinh: - OÂn laïi caùch tính coâng cuûa troïng löïc vaø ñaëc ñieåm coâng troïng löïc. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ (3’) - Neâu ñònh nghóa vaø caùc tính chaát cuûa ñöôøng söùc cuûa ñieän tröôøng tónh. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Tương tác tĩnh điện có nhiều điểm tương đồng với tương tác hấp dẫn. Ta sẽ thấy ngay cả công của lực điện và thế năng của điện tích trong điện trường cũng có những điểm tương tự như công của trọng lực và thế năng của một vật trong trọng trường cũng có những điểm tương tự như công của trọng lực và thế năng của một vật trong trọng trường. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng1: Tìm hieåu coâng cuûa löïc ñieän. 20’ Veõ hình 4.1 leân baûng. Veõ hình 4.1. I. Coâng cuûa löïc ñieän Xaùc ñònh löïc ñieän tröôøng taùc 1. Ñaëc ñieåm cuûa löïc ñieän taùc duïng duïng leân ñieän tích q > 0 ñaët leân moät ñieän tích ñaët trong ñieän trong ñieän tröôøng ñeàu coù tröôøng ñeàu Veõ hình 4.2 leân baûng.

→

cöôøng ñoä ñieän tröôøng E .

Veõ hình 4.2. Tính coâng khi ñieän tích q di chuyeån theo ñöôøng thaúng töø M ñeán N. Tính coâng khi ñieän tích di chuyeån theo ñöôøng gaáp khuùc Cho hoïc sinh nhaän xeùt. MPN. Ñöa ra keát luaän. Nhaän xeùt. Giôùi thieäu ñaëc ñieåm coâng Ghi nhaän ñaëc ñieåm coâng.

→

F = qE →

Löïc F laø löïc khoâng ñoåi.. 2. Coâng cuûa löïc ñieän trong ñieän tröôøng ñeàu AMN = qEd Vôùi d laø hình chieáu ñöôøng ñi treân moät ñöôøng söùc ñieän. Coâng cuûa löïc ñieän tröôøng trong söï di chuyeån cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng ñeàu töø M ñeán N laø AMN = qEd, khoâng phuï thuoäc vaøo hình daïng Trang: 18

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

cuûa ñöôøng ñi maø chæ phuï thuoäc vaøo vò trí cuûa ñieåm ñaàu M vaø ñieåm cuoái N cuûa ñöôøng ñi. 3. Coâng cuûa löïc ñieän trong söï di chuyeån cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng baát kì Coâng cuûa löïc ñieän trong söï di chuyeån cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng baát kì khoâng phuï thuoäc vaøo hình daïng ñöôøng ñi maø chæ phuï thuoäc vaøo vò trí ñieåm ñaàu vaø ñieåm cuoái cuûa ñöôøng ñi. Löïc tónh ñieän laø löïc theá, tröôøng tónh ñieän laø tröôøng theá. Hoaït ñoäng 2: Tìm hieåu theá naêng cuûa moät ñieän tích trong ñieän tröôøng. 15’ Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi Nhaéc laïi khaùi nieäm theá naêng II. Theá naêng cuûa moät ñieän tích khaùi nieäm theá naêng troïng troïng tröôøng. trong ñieän tröôøng tröôøng. Ghi nhaän khaùi nieäm. 1. Khaùi nieäm veà theá naêng cuûa moät Giôùi thieäu theá naêng cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng ñieän tích ñaët trong ñieän Theá naêng cuûa ñieän tích ñaët taïi moät tröôøng. ñieåm trong ñieän tröôøng ñaëc tröng cho Ghi nhaän moái kieân heä giöõa khaû naêng sinh coâng cuûa ñieän tröôøng theá naêng vaø coâng cuûa löïc khi ñaët ñieän tích taïi ñieåm ñoù. Giôùi thieäu theá naêng cuûa ñieän ñieän. 2. Söï phuï thuoäc cuûa theá naêng WM tích ñaët trong ñieän tröôøng vaø vaøo ñieän tích q söï phuï thuoäc cuûa theá naêng Theá naêng cuûa moät ñieän tích ñieåm q naøy vaøo ñieän tích. ñaët taïi ñieåm M trong ñieän tröôøng : WM = AM∞ = qVM Tính coâng khi ñieän tích q di Theá naêng naøy tæ leä thuaän vôùi q. Cho ñieän tích q di chuyeån chuyeån töø M ñeán N roài ra ∞. 3. Coâng cuûa löïc ñieän vaø ñoä giaûm theá trong ñieän tröôøng töø ñieåm M naêng cuûa ñieän tích trong ñieän tröôøng ñeán N roài ra ∞. Yeâu caàu hoïc Ruùt ra keát luaän. AMN = WM - WN sinh tính coâng. Coâng maø löïc ñieän tröôøng taùc duïng Cho hoïc sinh ruùt ra keát luaän. Thöïc hieän C3. leân ñieän tích ñoù sinh ra seõ baèng ñoä giaûm theá naêng cuûa ñieän tích q trong Yeâu caàu HS thöïc hieän C3. ñieän tröôøng. Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà - Cho HS laøm baøi taäp 7 SGK. 2’ - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 4, 5, 6 trang - Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. 25 sgk vaø 4.1 → 4.7, 4.9 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

cuûa löïc dieän khi ñieän tích di chuyeån trong ñieän tröôøng baát Ghi nhaän ñaëc ñieåm coâng cuûa löïc dieän khi ñieän tích di kì. chuyeån trong ñieän tröôøng baát Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän kì. C1. Thöïc hieän C1. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. Thöïc hieän C2.

Trang:19

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 24/09/2016 Ngày dạy: 26/9/2016 Tieát 10. Baøi 5: ÑIEÄN THEÁ. HIEÄU ÑIEÄN THEÁ I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Trình baøy ñöôïc yù nghóa, ñònh nghóa, ñôn vò, ñaëc ñieåm cuûa ñieän theá vaø hieäu ñieän theá. - Neâu ñöôïc moái lieân heä giöõa hieäu ñieän theå vaø cöôøng ñoä ñieän tröôøng. - Bieát ñöôïc caáu taïo cuûa tónh ñieän keá. 2. Kó naêng - Giaûi được một số bài tập đơn giản về ñieän theá vaø hieäu ñieän theá. - So saùnh ñöôïc caùc vò trí coù ñieän theá cao vaø ñieän theá thaáp trong ñieän tröôøng. 3. Thái độ Vận dụng khoa học vào đời sống. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Ñoïc SGK vaät lyù 7 ñeå bieát HS ñaõ coù kieán thöùc gì veà hieäu ñieän theá. - Thöôùc keû, phaán maøu, tĩnh điện kế. - Chuaån bò phieáu caâu hoûi. 2. Hoïc sinh Ñoïc laïi SGK vaät lyù 7 vaø vaät lyù 9 veà hieäu ñieän theá. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1.Ổn định tổ chức(1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ(4’) : Neâu ñaëc ñieåm coâng cuûa löïc ñieän tröôøng khi ñieän tích di chuyeån. Viết biểu thức tính công. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’): Thế năng của điện tích q trong điện trường đặc trưng cho khả năng sinh công của lực điện tác dụng lên điện tích q. Nó có hai thành phần: một thành phần đặc trưng cho trường và không phụ thuộc vào điện tích q, một thành phần đặc trưng cho điện tích trong tương tác đó. Có đại lượng nào đặc trưng cho khả năng sinh công của trường mà không phụy thuộc q không. Ta tìm hiểu bài mới ‘’Điện thế. Hiệu điện thế’’ B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu khaùi nieäm ñieän theá 15’ I. Ñieän theá Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi coâng 1. Khaùi nieäm ñieän theá thöùc tính theá naêng cuûa ñieän tích q Neâu coâng thöùc. Ñieän theá taïi moät ñieåm trong ñieän HS phân tích để thấy có tröôøng ñaëc tröng cho ñieän tröôøng veà taïi ñieåm M trong ñieän tröôøng. một thành phần phụ thuộc q phöông dieän taïo ra theá naêng cuûa một thành phần không phụ ñieän tích. thuộc q. 2. Ñònh nghóa Ghi nhaä n khaù i nieä m . Ñöa ra khaùi nieäm. Ñieän theá taïi moät ñieåm M trong ñieän tröôøng laø ñaïi löôïng ñaëc tröng Ghi nhaä n khaù i nieä m . Neâu ñònh nghóa ñieän theá. cho ñieän tröôøng veà phöông dieän taïo ra theá naêng khi ñaët taïi ñoù moät ñieän tích q. Noù ñöôïc xaùc ñònh baèng thöông soá cuûa coâng cuûa löïc ñieän taùc Trang: 20

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

m /+

ạy

Kè

Q uy

20’

duïng leân ñieän tích q khi q di chuyeån töø M ra xa voâ cöïc vaø ñoä lôùn cuûa q A VM = M ∞ q Ñôn vò ñieän theá laø voân (V). Neâu ñôn vò ñieän theá. Ghi nhaän ñôn vò. 3. Ñaëc ñieåm cuûa ñieän theá Ñieän theá laø ñaïi löôïng ñaïi soá. Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñaëc ñieåm Neâu ñaëc ñieåm cuûa ñieän Thöôøng choïn ñieän theá cuûa ñaùt hoaëc cuûa ñieän theá. theá. moät ñieåm ôû voâ cöïc laøm moác (baèng Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. 0). Thöïc hieän C1. Hoaït ñoäng 2: Tìm hieåu khaùi nieäm hieäu ñieän theá. Hướng dẫn học sinh xây dựng Ghi nhaän khaùi nieäm. II. Hieäu ñieän theá định nghĩa hiệu điện thế dựa vào 1. Ñònh nghóa công của lực điện trong dịch Hieäu ñieän theá giöõa hai ñieåm M, N chuyển một điện tích giữa hai trong ñieän tröôøng laø ñaïi löôïng ñaëc điểm M và N. tröng cho khaû naêng sinh coâng cuûa Neâu ñònh nghóa hieäu ñieän theá. ñieän tröôøng trong söï di chuyeån cuûa moät ñieän tích töø M ñeán Nù. Noù ñöôïc xaùc ñònh baèng thöông soá giöõa coâng Neâu ñôn vò hieäu ñieän theá. cuûa löïc ñieän taùc duïng leân ñieän tích q trong söï di chuyeån cuûa q töø M ñeán N vaø ñoä lôùn cuûa q. A Quan saùt, moâ taû tónh ñieän UMN = VM – VN = MN keá. q Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñôn vò 2. Ño hieäu ñieän theá hieäu ñieän theá. Ño hieäu ñieän theá tónh ñieän baèng tónh ñieän keá. Giôùi thieäu tónh ñieän keá. Xaây döïng moái lieân heä 3. Heä thöùc lieân heä giöõa hieäu ñieän giöõa hieäu ñieän theá vaø theá vaø cöôøng ñoä ñieän tröôøng cöôøng ñoä ñieän tröôøng. U E= d Höôùng daãn hoïc sinh xaây döïng

moái lieân heä giöõa E vaø U. Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà -Nhắc lại khái niệm điện thế, hiệu 4’ điện thế và biểu thức tính các đại lượng này. - Làm bài tập 9 SGK. Về nhà: -Trả lời các câu hỏi SGK, làm bài Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. tập liên quan trong sách bài tập. -Đọc mục ‘’Em có biết’’ IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… Trang:21

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 4/9/2014 Tieát 11 Baøi:

Ngày dạy: 10/9/2014 BAØI TAÄP

ĐIỆN THẾ - HIỆU ĐIỆN THẾ N

1. Công của lực điện trường đều: A = qEd d: Là hình chiếu của độ dời trên một đường sức bất kỳ

2. Điện thế: a. Điện thế tại một điểm trong điện trường

Kè

A M∞ q

ạy

VM =

Q uy

hơ

A M∞ công của lực điện trường làm điện tích q di chuyển từ M → ∞

m /+

b. Điện thế tại một điểm M gây bởi điện tích q:

VM = k

q εr

c. Điện thế tại một điểm do nhiều điện tích gây ra: V = V 1 + V2 + … + Vn 3. Hiệu điện thế:

U MN = VM − VN =

A MN q

AMN là công của lực điện trường làm di chuyển điện tích q từ M đến N 3. Thế năng tĩnh điện: Wt(M) = q.VM M

4. Liên hệ giữa cường độ điện trường và hiệu điện thế

U MN =

E d

Véc tư cường độ điện trường hướng từ nới có điện thế lớn tới bé.

CHUYỂN ĐỘNG CỦA ĐIỆN TÍCH TRONG ĐIỆN TRƯỜNG ĐỀU: 1. Gia tốc: Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

F qE a= = m m - Độ lớn của gia tốc:

qE m

a= 2. Chuyển động thẳng biến đổi đều: - Các phương trình động học:

v = v 0 + at at 2 2 v 2 − v 02 = 2a.S

Q uy

3. Chuyển động cong: Chọn hệ trục toạ độ 0xy có 0x ⊥ E;0y E

hơ

S = v1t +

a. v0 ⊥ E - Phương trình chuyển động:

ạy

Kè

 x = v0 t qU   1 2 với a = md  y = 2 at

- Phương trình quỹ đạo;

b. v0 xiên góc với E - Phương trình chuyển động:

m /+

a 2 x 2v 02

 x = v 0 cos αt   1 2  y = 2 at + v 0 sin αt

- Phương trình quỹ đạo:

y = tan α.x +

a x2 ( v0 cos α )

II. BÀI TẬP VÍ DỤ: Bài 1: Hiệu điện thế giữa hai điểm C và D trong điện trường là UCD= 200V. Tính: a. Công của điện trường di chuyển proton từ C đến D b. Công của lực điện trường di chuyển electron từ C đến D. Hướng dẫn giải: a. Công của lực điện trường di chuyển proton: A = qpUCD = 1,6.10

−19

200 = 3, 2.10−17 J

b. Công của lực điện trường di chuyển e:

Trang:23

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

A = eUCD = −1,6.10

−19

200 = −3,2.10−17 J

Bài 2: Ba điểm A, B, C là ba đỉnh của một tam giác vuông trong điện trường đều, cường độ E=5000V/m. Đường sức điện trường song song với AC. Biết AC = 4cm, CB = 3cm. Góc ACB=900. a. Tính hiệu điện thế giữa các điểm A và B, B và C, C và A b. Tích công di chuyển một electro từ A đến B Hướng dẫn giải: A

a. Ta có:

U AB = E.AB.cos α = E.AC = 200V U BC = E.BCcos900 = 0

A AB = e.U AB = −3, 2.10−17 J

b. Công dịch chuyển electron:

hơ

U CA = − U AC = −200V

Q uy

Bài 3: Một electron bay với vận tốc v = 1,12.107m/s từ một điểm có điện thế V1 = 600V, theo hướng của các đường sức. Hãy xác định ddienj thế V2 ở điểm mà ở đó electron dừng lại. Hướng dẫn giải: Áp dụng định lí động năng:

ạy

Kè

1 A = − mv12 = -6,65.10-17J 2 Mặt khác:

m /+

A = eU ⇒ U =

A = 410J q

U = V1 − V2 ⇒ V2 = V1 − U = 190V

Bài 4: Một electron bắt đầu chuyển động dọc theo chiều đường sức điện trường của một tụ điện phẳng, hai bản cách nhau một khoảng d = 2cm và giữa chúng có một hiệu điện thế U = 120V. Electron sẽ có vận tốc là bai nhiêu sau khi dịch chuyển được một quãng đường 3cm. Hướng dẫn giải: Áp đụng định lý động năng:

1 A = mv 22 2

Mặt khác:

A =F.s =q.E.s=q

U .s d

Do đó:

v2 =

2.q.U.s = 7,9.106 m / s m.d

Bài 5: Một electron bay từ bản âm sang bản dương của một tị điện phẳng. Điện trường trong khoảng hai bản tụ có cường độ E=6.104V/m. Khoảng cách giưac hai bản tụ d =5cm. a. Tính gia tốc của electron. Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

b. tính thời gian bay của electron biết vận tốc ban đầu bằng 0. c. Tính vận tốc tức thời của electron khi chạm bản dương. Hướng dẫn giải: a. Gia tốc của electron:

F eE = = 1.05.1016 m / s 2 m m

b. thời gian bay của electron:

1 2d d = x = at 2 ⇒ t = = 3,1.10−9 s 2 a

Q uy

hơ

c. Vận tốc của electron khi chạm bản dương: v = at = 3,2.107m/v Bài 6: Giữa hai bản kim loại đặt song song nằm ngang tích điện trái dấu có một hiệu điện thế U1=1000V khoảng cách giữa hai bản là d=1cm. Ở đúng giưã hai bản có một giọt thủy ngân nhỏ tích điện dương nằm lơ lửng. Đột nhiên hiệu điện thế giảm xuống chỉ còn U2 = 995V. Hỏi sau bao lâu giọt thủy ngân rơi xuống bản dương? Hướng dẫn giải: Khi giọt thủy ngân cân bằng:

Kè

P = F1 ⇔ mg = q

U1 U ⇒m=q 1 d gd

Khi giọt thủy ngân rơi:

P − F2 qU 2 =g− m md

ạy

m /+

Do đó:

a =g−g

 U − U2  U2 2 = g 1  = 0,05m / s U1  U1 

1 1 d x = at 2 = d ⇒ t = = 0, 45s 2 2 a

Thời gian rơi của giọt thủy ngân:

Trang:25

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: ...../....../20.... Ngày dạy: ..../...../..... Tieát 12 Baøi 6 : TUÏ ÑIEÄN I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Trình baøy ñöôïc caáu taïo cuûa tuï ñieän, caùch tích ñieän cho tuï. - Neâu roõ yù nghóa, bieåu thöùc, ñôn vò cuûa ñieän dung. - Vieát ñöôïc bieåu thöùc tính naêng löôïng ñieän tröôøng cuûa tuï ñieän vaø giaûi thích ñöôïc yù nghóa caùc ñaïi löôïng trong bieåu thöùc. 2. Kó naêng - Nhaän ra moät soá loaïi tuï ñieän trong thöïc teá. - Giaûi baøi taäp tuï ñieän. 3. Thái độ - Có ý thức tìm hiểu về vai trò của tụ điện trong lĩnh vực khoa học và đời sống. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Moät soá loaïi tuï ñieän thöïc teá, ñaëc bieät laø tuï xoay trong maùy thu thanh. - Duïng cuï: Thöôùc keû, phaán maøu. 2. Hoïc sinh: - Chuaån bò baøi môùi. - Söu taàm caùc linh kieän ñieän töû. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (2’) - Neâu ñònh nghóa hieäu ñieän theá vaø moái lieân heä giöõa hieäu ñieän theá vôùi cöôøng ñoä ñieän tröôøng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Trong quạt điện, tủ lạnh, ti vi, radio ta thường thấy có tụ điện. Vậy tụ điện là gì? Công dụng của nó là gì? Chúng ta cùng tìm hiểu bài mới ‘’Tụ điện’’ B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng1 : Tìm hieåu tuï ñieän. - Giôùi thieäu maïch coù chöùa tuï Quan saùt, moâ taû tuï ñieän I. Tuï ñieän ñieän töø ñoù giôùi thieäu tuï ñieän. phaüng. 1. Tuï ñieän laø gì ? + cho học sinh quan sát một tụ Tuï ñieän laø moät heä hai vaät gi ấ y đ ã b ị bóc 15’ daãn ñaët gaàn nhau vaø ngaên + giới thiệu các loại tụ mẫu (kết Ghi nhaän khaùi nieäm. caùch nhau baèng moät lôùp caùch hợp hình 6.1 và 6.2 SGK) Ghi nhaän kí hieäu. ñieän. Moãi vaät daãn ñoù goïi laø Giôùi thieäu tuï ñieän phẳng moät baûn cuûa tuï ñieän. Giôùi thieäu kí hieäu tuï ñieän treân Tuï ñieän duøng ñeå chöùa ñieän caùc maïch ñieän. tích. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùch tích Neâu caùch tích ñieän cho tuï Tuï ñieän phaüng goàm hai baûn ñieän cho tuï ñieän. ñieän. kim loaïi phẳng ñaët song song Giới thiệu hình 6.4 (lưu ý bản nối vôùi nhau vaø ngăn caùch nhau với cực dương của nguồn sẽ tích Bản còn lại tích điện âm. Cơ chế baèng moät lôùp ñieän moâi. điện dương). Bản còn lại có tích tích điện của tụ dựa trên sự Trang: 26

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Kí

điện không? Cơ chế của sự tích nhiễm điện do hưởng ứng. điện cho toàn tụ là gì? Thöïc hieän C1. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1.

hieäu

tuï

ñieän

2. Caùch tích ñieän cho tuï ñieän Noái hai baûn cuûa tuï ñieän vôùi hai cöïc cuûa nguoàn ñieän. Ñoä lôùn ñieän tích treân moãi baûn cuûa tuï ñieän khi ñaõ tích ñieän goïi laø ñieän tích cuûa tuï ñieän. Hoaït ñoäng2 : Tìm hieåu ñieän dung cuûa tuï ñieän, caùc loaïi tuï vaø naêng löôïng ñieän tröôøng trong tuï ñieän.

- Giới thiệu cho HS biết nếu dùng một hiệu điện thế nhất định để tích điện cho các tụ điện khác nhau thì thấy chúng tích được những điện tích khác nhau.

Khả năng tích điện của mỗi tụ ở một hiệu điện thế nhất định là khác nhau. + Điện tích tụ điện tích được tỉ lệ với hiệu điện thế giữa hai bản: Q = CU Giôùi thieäu ñieän dung cuûa tuï Ghi nhaän khaùi nieäm. ñieän Giôùi thieäu ñôn vò ñieän dung vaø Ghi nhaän ñôn vò ñieän dung vaø caùc öôùc cuûa noù. caùc öôùc cuûa noù. Giôùi thieäu coâng thöùc tính ñieän Ghi nhaän coâng thöùc tính. Naém dung cuûa tuï ñieän phaüng. vöõng caùc ñaïi löôïng trong ñoù.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

II. Ñieän dung cuûa tuï ñieän 1. Ñònh nghóa Ñieän dung cuûa tuï ñieän laø ñaïi löôïng ñaëc tröng cho khaû naêng tích ñieän cuûa tuï ñieän ôû moät hieäu ñieän theá nhaát ñònh. Noù ñöôïc xaùc ñònh baèng thöông soá cuûa ñieän tích cuûa tuï ñieän vaø hieäu ñieän theá giöõa hai baûn cuûa noù. Q C= U Ñôn vò ñieän dung laø fara (F). Ñieän dung cuûa tuï ñieän phaüng : εS C= 9.10 9.4πd Giôùi thieäu caùc loaïi tuï. Quan saùt, moâ taû. 2. Caùc loaïi tuï ñieän Giôùi thieäu hieäu ñieän theá giôùi Hieåu ñöôïc caùc soá lieäu ghi treân Thöôøng laáy teân cuûa lôùp ñieän haïn cuûa tuï ñieän. voû cuûa tuï ñieän. moâi ñeå ñaët teân cho tuï ñieän: tuï Giôùi thieäu tuï xoay. Quan saùt, moâ taû. khoâng khí, tuï giaáy, tuï mi ca, tuï söù, tuï goám, … Treân voû tuï thöôøng ghi caëp soá lieäu laø ñieän dung vaø hieäu ñieän theá giôùi haïn cuûa tuï ñieän. Ngöôøi ta coøn cheá taïo tuï ñieän coù ñieän dung thay ñoåi ñöôïc goïi laø tuï xoay. 3. Naêng löôïng cuûa ñieän Giôùi thieäu naêng löôïng ñieän Naém vöõng coâng thöùc tính tröôøng trong tuï ñieän tröôøng cuûa tuï ñieän ñaõ tích ñieän naêng löôïng ñieän tröôøng cuûa tuï Naêng löôïng ñieän tröôøng cuûa ñieän ñaõ ñöôïc tích dieän. tuï ñieän ñaõ ñöôïc tích ñieän 1 1 Q2 1 W = QU = = CU2 2 2 C 2

20’

Trang:27

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng - Làm bài tập 5,6 kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. - Laøm caùc baøi taäp 5, 6 Về nhà: Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 7, 8 trang 33 sgk vaø 6.7, 6.8, 6.9 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

6’

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ...../....../20.... Tieát 13 Baøi:

Ngày dạy: ..../...../..... BAØI TAÄP

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : - Coâng cuûa löïc ñieän - Ñieän theá, hieäu ñieän theá, lieân heä giöõa hieäu ñieän theá vaø cöôøng ñoä ñieän tröôøng. - Tuï ñieän, ñieän dung cuûa tuï ñieän, naêng löôïng cuûa tuï ñieän ñaõ ñöôïc tích ñieän. 2. Kyõ naêng : - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn tính coâng cuûa löïc ñieän. - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn tính hieäu ñieän theá, lieân heä giöõa E, U vaø A. - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn veà moái lieân heä giöõa Q, C, U vaø W II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ: (15’): Kiểm tra 15’ 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để khắc sâu kiến thức cho các em phần tụ điện và những vấn đề liên quan đến tụ, hôm nay ta tiến hành tiết luyện tập.

m /+

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng 1 : Toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan, Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm.

6.1 D 6.2 B 6.3 D 6.4 C 6.5 C 6.6 D

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän tích cuûa Tính coâng cuûa löïc ñieän. tuï ñieän.

15’

10’

+ Caùc coâng thöùc cuûa tuï ñieän. Giaûi thích löïa choïn. Yêu cầu HS trả lời các câu trắc nghiệm từ 6.1 đến 6.6 SBT. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn ? Hoaït ñoäng 2 : : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän.

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän tích toái ña cuûa tuï ñieän. Vieát Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän tích toaùn. cuûa tuï ñieän. Laäp luaän ñeå xem nhö hieäu ñieän Vieát theá khoâng ñoåi. toaùn. Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng. Vieát Yeâu caàu hoïc sinh tính hieäu ñieän toaùn. theá U’.

Baøi 7 trang33 SGK a) Ñieän tích cuûa tuï ñieän : q = CU = 2.10-5.120 = 24.104 (C). b) Ñieän tích toái ña maø tuï ñieän coâng thöùc, thay soá vaø tính tích ñöôïc qmax = CUmax = 2.10-5.200 = 400.10-4(C). coâng thöùc, thay soá vaø tính Baøi 8 trang 33 SGK a) Ñieän tích cuûa tuï ñieän : q = CU = 2.10-5.60 = 12.10-4(C). coâng thöùc, thay soá vaø tính b) Coâng cuûa löïc ñieän khi U = 60V A = ∆q.U = 12.10-7.60 = 72.10-

Trang:29

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB 6

Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng.

(J)

Tính coâng cuûa löïc ñieän khi ñoù. c) Coâng cuûa löïc ñieän khi U’ = Tính U’ khi q’ =

q 2

Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng.

U = 30V 2

A’ = ∆q.U’ = 12.10-7.30 = 36.10-6(J)

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà -Nhắc lại những kiến thức cơ bản, lưu ý đơn vị khi áp dụng các công thức.

hơ

3’

BỔ SUNG LỚP KHÁ, GIỎI ( bổ sung tụ phẳng)

Hoạt động của học sinh

Q uy

Hoạt động của giáo viên

Kè

Ví dụ 1: Hai bản của một tụ điện phẳng là các hình tròn, tụ điện được tích điện sao cho cường độ điện Viết được công thức tính điện dung: trường trong tụ điện bằng 3.105 V/m. Khi đó điện tích ε .S của tụ điện là Q = 100 nC. Hãy tính bán kính của các C= bản. Biết bên trong tụ điện là không khí. k 4π d Hướng dẫn

ạy

- Viết công thức tính diện tích bản tụ tròn.

⇒R=

m /+

- Nêu công thức tính điện dung của tụ điện phẳng. - Tính bán kính bản tụ.

S = π R 2 ; E = U .d ; C =

mà

Ví dụ 2: Một bộ tụ điện gồm n = 10 tụ điện có điện dung giống nhau ghép nối tiếp với nhau. Bộ tụ điện được nối với hiệu điện thế U = 150V. Mỗi tụ có điện dung bằng 8 µ F .

Xác định độ biến thiên năng lượng của bộ tụ điện sau khi có một tụ điện của bộ bị đánh thủng.

Hướng dẫn

- Xác định điện dung và năng lượng của bộ tụ trước khi một tụ bị đánh thủng. - Xác định điện dung và năng lượng của bộ tụ trước khi một tụ bị đánh thủng

Q U

k 4Q = 0,11m E

- Điện dung và năng lượng của bộ tụ trước khi một tụ bị đánh thủng.

Cb =

C1 C1 1 1 C1U 2 = ; W1 = CbU 2 = n 10 2 2n

- Điện dung và năng lượng của bộ tụ trước khi một tụ bị đánh thủng

Cb/ =

C1 C 1 1 C1U 2 = 1 ; W2 = C1U 2 = n − 1 10 2 2(n − 1)

- Độ biến thiên năng lượng của bộ tụ ∆W = W2 − W1 = 0, 001J

- Xác định độ biến thiên năng lượng của bộ tụ.

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ...../...../20...... Tieát 14:

N gày dạy:

..../...../20........

Chöông II. DOØNG ÑIEÄN KHOÂNG ÑOÅI DOØNG ÑIEÄN KHOÂNG ÑOÅI. NGUOÀN ÑIEÄN (Tieát 1)

Baøi 7 :

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa cöôøng ñoä doøng ñieän vaø vieát ñöôïc coâng thöùc theå hieän ñònh nghóa naøy. - Neâu ñöôïc ñieàu kieän ñeå coù doøng ñieän. - Phaùt bieåu ñöôïc suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn ñieän vaø vieát ñöôïc coâng thöùc theå hieän ñònh nghóa naøy. - Moâ taû ñöôïc caáu taïo chung cuûa caùc pin ñieän hoaù vaø caáu taïo cuûa pin Voân-ta. - Moâ taû ñöôïc caáu taïo cuûa acquy chì. 2. Kó naêng - Giaûi thích ñöôïc vì sao nguoàn ñieän coù theå duy trì hieäu ñieän theá giöõa hai cöïc cuûa noù. ∆q A q - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn coù lieân quan ñeán caùc heä thöùc : I = ;I= vaø E = . t q ∆t - Giaûi thích ñöôïc söï taïo ra vaø duy trì hieäu ñieän theá giöõa hai cöïc cuûa pin Voân-ta. - Giaûi thích ñöôïc vì sao acquy laø moät pin ñieän hoaù nhöng laïi coù theå söû duïng ñöôïc nhieàu laàn. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem laïi nhöõng kieán thöùc lieân quan ñeán baøi daïy. - Chuaån bò duïng cuï thí nghieäm hình 7.5. - Moät pin Lô-clan-seâ ñaõ boùc saün ñeå cho hoïc sinh quan saùt caáu taïo beân trong. - Moät acquy. - Veõ phoùng to caùc hình töø 7.6 ñeán 7.10. - Caùc voân keá cho caùc nhoùm hoïc sinh. 2. Hoïc sinh Moãi nhoùm hoïc sinh chuaån bò: - Moät nöõa quaû chanh hay quaát ñaõ ñöôïc boùp nhuõn. - Hai mảnh kim loaïi khaùc loaïi. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (2’) Gv giới thiệu nộ dung chương II. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ở THCS ta đã biết dòng điện là gì, biết nguồn điện tạo ra dòng điện trong mạch kín. Hôm nay ta sẽ tìm hiểu về dòng điện không đổi và biết được lí do vì sao nguồn điện có thể tạo ra dòng điện chạy khá lâu trong mạch kín. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng 1 : Tìm hieåu veà doøng ñieän. GV đề nghị mỗi nhóm HS viết ra Đại diện nhóm trả lời, nhóm I. Doøng ñieän khác nhận xét, bổ sung. giấy câu trả lời cho các câu hỏi + Doøng ñieän laø doøng chuyeån đã nêu trong mục I. ñoäng coù höôùng cuûa caùc ñieän Neâ u ñònh nghóa doø n g ñieä n . Ñaë t caù c caâ u hoû i veà töø n g vaá n ñeà 13’ tích. Neâu baûn chaát cuûa doøng dieän ñeå cho hoïc sinh thöïc hieän. Trang:31

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

+ Doøng ñieän trong kim loaïi laø doøng chuyeån ñoäng coù höôùng Neâu qui öôùc chieàu doøng ñiện. cuûa caùc electron töï do. Neâu caùc taùc duïng cuûa doøng + Qui öôùc chieàu doøng ñieän laø chieàu chuyeån ñoäng cuûa caùc ñieän. dieän tích döông (ngöôïc vôùi chieàu chuyeån ñoäng cuûa caùc ñieän tích aâm). + Caùc taùc duïng cuûa doøng ñieän : Taùc duïng töø, taùc duïng nhieät, taùc duïng hoaùc hoïc, taùc duïng Cho bieát trò soá cuûa ñaïi löôïng cô hoïc, sinh lí, … naøo cho bieát möùc ñoä maïnh yeáu + Cöôøng ñoä doøng ñieän cho cuûa doøng ñieän ? Duïng cuï naøo bieát möùc ñoä maïnh yeáu cuûa ño noù ? Ñôn vò cuûa ñaïi löôïng doøng ñieän. Ño cöôøng ñoä doøng ñoù. ñieän baèng ampe keá. Ñôn vò cöôøng ñoä doøng ñieän laø ampe (A). Hoaït ñoäng2: Tìm hieåu cöôøng ñoä doøng ñieän, doøng ñieän khoâng ñoåi.

Kè

II. Cöôøng ñoä doøng ñieän. Neâu ñònh nghóa cöôøng ñoä Doøng ñieän khoâng ñoåi doøng ñieän ñaõ hoïc ôû lôùp 9. 1. Cöôøng ñoä doøng ñieän Cöôøng ñoä doøng ñieän laø ñaïi löôïng ñaëc tröng cho taùc duïng maïnh, yeáu cuûa doøng ñieän. Noù ñöôïc xaùc ñònh baèng thöông soá cuûa ñieän löôïng ∆q dòch chuyeån qua tieát dieän thaúng cuûa vaät daãn trong khoaûng thôøi Thöïc hieän C1. gian ∆t vaø khoaûng thôøi gian ñoù. ∆q I= Thöïc hieän C2. ∆t 2. Doøng ñieän khoâng ñoåi Doøng ñieän khoâng ñoåi laø Ghi nhaän ñôn vò cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän coù chieàu vaø cöôøng doøng ñieän vaø cuûa ñieän löôïng. ñoä khoâng ñoåi theo thôøi gian. Cöôøng ñoä doøng ñieän cuûa q doøng ñieän khoâng ñoåi: I = . Thöïc hieän C3. t 3. Ñôn vò cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän vaø cuûa ñieän löôïng Thöïc hieän C4. Ñôn vò cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän trong heä SI laø ampe (A).

m /+

ạy

Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi ñònh nghóa cöôøng ñoä doøng ñieän.

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1.

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. - Phân biệt sự khác nhau giữa dòng điện không đổi, dòng điện một chiều và dòng điện xoay chiều? Giôùi thieäu ñôn vò cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän vaø cuûa ñieän löôïng.

15’

Q uy

hơ

trong kim loaïi.

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C4.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

1C 1s Ñôn vò cuûa ñieän löôïng laø culoâng (C). 1C = 1A.1s

1A =

Hoaït ñoäng 3: Tìm hieåu veà nguoàn ñieän.

hơ

Hướng dẫn HS làm bài tập 14 Hoàn thành bài tập. SGK Ghi nhận nhiệm vụ về nhà. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Trả lời câu hỏi từ 1 đến 4 SGK. - làm bài tập từ 7.1 đến 7.4 SBT

3’

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà

m /+

ạy

Kè

Q uy

Trang:33

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: .../...../20..... Tieát 15:

N gày dạy:...../...../20...... Chöông II. DOØNG ÑIEÄN KHOÂNG ÑOÅI DOØNG ÑIEÄN KHOÂNG ÑOÅI. NGUOÀN ÑIEÄN (Tieát 2)

Baøi 7 :

A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Dòng điện không đổi là gì? Nêu điều kiện để có dòng điện. 3. Tạo tình huốn có vấn đề (1’) Bên trong nguồn điện lực lạ thức hiện công để duy trì hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn điện. Vậy công của lực lạ này bằng bao nhiêu? Đại lượng nào đặc trưng cho khả năng sinh công của nguồn điện. Bài học hôm nay sẽ giúp ta trả lời câu hỏi đó.

Q uy

m /+

ạy

Kè

9’

hơ

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng 1 : Tìm hieåu suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C5, III. Nguoàn ñieän C6. 1. Ñieàu kieän ñeå coù doøng ñieän Thöïc hieän C5. Ñieàu kieän ñeå coù doøng ñieän Thöïc hieän C6. laø phaûi coù moät hieäu ñieän theá Từ đó nêu kết luận về điều kiện ñaët vaøo hai ñaàu vaät daãn ñieän. để có dòng điện. 2. Nguoàn ñieän + Nguoàn ñieän duy trì hieäu Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C7, Thöïc hieän C7, C8. ñieän theá giöõa hai cöïc cuûa noù. C8. + Löïc laï beân trong nguoàn Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C9. Thöïc hieän C9. ñieän: Laø nhöõng löïc maø baûn chaát khoâng phaûi laø löïc ñieän. Taùc duïng cuûa löïc laï laø taùch vaø chuyeån electron hoaëc ion döông ra khoûi moãi cöïc, taïo thaønh cöïc aâm (thöøa nhieàu electron) vaø cöïc döông (thieáu hoaëc thöøa ít electron) do ñoù duy trì ñöôïc hieäu ñieän theá giöõa hai cöïc cuûa noù. Hoaït ñoäng2: Tìm hieåu caùc nguoàn ñieän hoaù hoïc: Pin vaø acquy.

20’

V. Pin vaø acquy (đọc thêm) 1. Pin ñieän hoaù Höôùng daãn hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C10. Caáu taïo chung cuûa caùc pin ñieän C10. hoaù laø goàm hai cöïc coù baûn chaát khaùc nhau ñöôïc ngaâm vaøo trong chaát ñieän phaân. Veõ hình 7.6 giôùi thieäu pin Voân-ta. Veõ hình, ghi nhaän caáu taïo vaø a) Pin Voân-ta Pin Voân-ta laø nguoàn ñieän hoaù hoaït ñoäng cuûa pin Voân-ta. hoïc goàm moät cöïc baèng kẽm (Zn) vaø moät cöïc baèng ñoàng (Cu) ñöôïc

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

ngaâm trong dung dòch axit sunfuric (H2SO4) loaûng. Do taùc duïng hoaù hoïc thanh kẽm thöøa electron neân tích ñieän aâm coøn thanh ñoàng thieáu electron neân tích ñieän döông. Veõ hình, ghi nhaän caáu taïo vaø Suaát ñieän ñoäng khoaûng 1,1V. hoaït ñoäng cuûa pin Lôclaêngse b) Pin Lôclaêngseâ + Cöïc döông : Laø moät thanh than Veõ hình 7.8 giôùi thieäu pin bao boïc xung quanh baèng moät Lôclaêngseâ. hoãn hôïp mangan ñioâxit MnO2 vaø graphit. + Cöïc aâm : Baèng keõm. + Dung dòch ñieän phaân : NH4Cl. + Suaát ñieän ñoäng : Khoaûng 1,5V. + Pin Lôclaêngseâ khoâ : Dung dòch NH4Cl ñöôïc troän trong moät thöù Veõ hình, ghi nhaän caáu taïo vaø hoà ñaëc roài ñoùng trong moät voû pin baèng keõm, voû pin naøy laø cöïc aâm. hoaït ñoäng cuûa acquy chì. 2. Acquy Veõ hình 7.9 giôùi thieäu acquy chì. a) Acquy chì Baûn cöïc döông baèng chì ñioâxit (PbO2) cöïc aâm baèng chì (Pb). Chaát ñieän phaân laø dnng dòch axit sunfuric (H2SO4) loaûng. Suaát ñieän ñoäng khoaûng 2V. Acquy laø nguoàn ñieän coù theå naïp laïi ñeå söû duïng nhieàu laàn döïa treân phaûn öùng hoaù hoïc thuaän nghòch: noù tích tröû naêng löôïng Giôùi thieäu caáu taïo vaø suaát ñieän Ghi nhaän caáu taïo vaø suaát ñieän döôùi daïng hoaù naêng khi naïp vaø ñoäng cuûa acquy kieàm. giaûi phoùng naêng löôïng aáy döôùi ñoäng cuûa acquy kieàm. daïng ñieän naêng khi phaùt ñieän. Khi suaát ñieän ñoäng cuûa acquy giaûm xuoáng tôùi 1,85V thì phaûi Neâu caùc tieän lôïi cuûa acquy kieàm. naïp ñieän laïi. Ghi nhaän nhöõng tieän lôïi cuûa acquy kieàm.

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà 4’’

- Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán Hoàn thành bài tập. thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. Ghi nhận nhiệm vụ về nhà.

Bài tập về nhà – Tìm hiểu - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 6 ñeán 12 trang 45 sgk.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ...../.........../20........

N gày dạy:

............./.............../20.....

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

TIẾT 16: BÀI TẬP I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức : Các khái niệm về dòng điện, dòng điện không đổi, cường độ dòng điện, nguồn điện, suất điện động và điện trở trong của nguồn điện. Cấu tạo, hoạt động của các nguồn điện hoá học. 2. Kỹ năng : Thực hiện được các câu hỏi và giải được các bài toán liên quan đến dòng điện, cường độ dòng điện, suất điện động của nguồn điện. II. CHUẨN BỊ Giáo viên : + Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập. + Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác. Học sinh : + Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà. + Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô. III. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động 1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải. + Dòng điện, cường độ dòng điện, dòng điện không đổi. + Lực lạ bên trong nguồn điện. + Suất điện động và điện trở trong của nguồn điện. + Cấu tạo chung của pin điện hoá. + Cấu tạo và hoạt động của pin Vô-ta, của acquy chì. Hoạt động 2 (20 phút) : Giải các câu hỏi trắc nghiệm. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn Câu 6 trang 45 : D Giải thích lựa chọn. D. Giải thích lựa chọn. Câu 7 trang 45 : B Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn Giải thích lựa chọn. Câu 8 trang 45 : B B. Giải thích lựa chọn. Câu 9 trang 45 : D Giải thích lựa chọn. Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn Câu 10 trang 45 : C B. Giải thích lựa chọn. Câu 7.3 : B Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn Giải thích lựa chọn. Câu 7.4 : C D. Giải thích lựa chọn. Câu 7.5 : D Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn Câu 7.8 : D Giải thích lựa chọn. C. Giải thích lựa chọn. Câu 7.9 : C Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn B. Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn C. Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D. Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D. Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn C. Hoạt động 3 (15 phút) : Giải các bài tập tự luận. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản Bài 13 trang 45 Yêu cầu học sinh viết công Cường độ dòng điện chạy qua dây Viết công thức và thay số để thức và thay số để tính dẫn: tính cường độ dòng điện. cường độ dòng điện. Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Yêu cầu học sinh viết công thức, suy ra và thay số để tính điện lượng.

Viết công thức, suy ra và thay số để tính công của lực lạ.

Bài 14 trang 45 Điện lượng chuyển qua tiết diện thẳng của dây dẫn nối với động cơ tủ lạnh: ∆q Ta có: I = ∆t => ∆q = I. ∆t = 6.0,5 = 3 (C) Bài 15 trang 45 Công của lực lạ: A Ta có: E = q => A = E .q = 1,5.2 = 3 (J)

hơ

Yêu cầu học sinh viết công thức, suy ra và thay số để tính công của lực lạ.

Viết công thức, suy ra và thay số để tính điện lượng.

∆q 6.10 −3 = 2.10-3 (A) = 2 = 3 ∆1 (mA)

ạy

Kè

Q uy

BỔ SUNG HỌC SINH KHÁ GIỎI

m /+

Hoạt động 4 (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Cho học sinh đọc bài 8 điện năng, công suất điện học trong bài. Ghi các bài tập về nhà. Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập sgk.và sbt

IV. RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

Trang:37

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... N gày dạy: ..../.../20...... Tieát: 17 Baøi 7: ÑIEÄN NAÊNG. COÂNG SUAÁT ÑIEÄN (t1) I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Neâu ñöôïc coâng cuûa doøng ñieän laø soá ño ñieän naêng maø ñoaïn maïch tieâu thuï khi coù doøng ñieän chaïy qua. Chæ ra ñöôïc löïc naøo thöïc hieän coâng aáy. - Chæ ra moái lieân heä giöõa coâng cuûa löïc laï thöïc hieän beân trong nguoàn ñieän vaø ñieän naêng tieâu thuï trong maïch kín - Công thức tính công và công suất của nguồn điện. 2. Kó naêng - Tính ñöôïc ñieän naêng tieâu thuï vaø coâng suaát ñieän cuûa moät ñoaïn maïch theo caùc ñaïi löôïng lieân quan vaø ngöôïc laïi. - Tính ñöôïc coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän theo caùc ñaïi löôïng lieân quan vaø ngöôïc laïi. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân Ñoïc saùch giaùo khoa Vaät lí lôùp 9 ñeå bieát hoïc sinh ñaõ hoïc nhöõng gì veà coâng, coâng suaát cuûa doøng ñieän, Ñònh luaät Jun – Len-xô vaø chuaån bò caùc caâu hoûi höôùng daãn hoïc sinh oân taäp. 2. Hoïc sinh OÂn taäp phaàn naøy ôû lôùp 9 THCS vaø thöïc hieän caùc caâu hoûi höôùng daãn maø giaùo vieân ñaët ra. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ (4’) Neâu caáu taïo chung cuûa pin ñieän hoaù. So saùnh pin ñieän hoaù vaø acquy. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ở THCS ta đã biết về điện năng mà một đoạn mạch tiêu thụ khi có dòng điện chạy qua và công suất tiêu thụ điện năng của đoạn mạch đó. Hôm nay ta sẽ tìm hiểu quá trình thực hiện công khi có dòng điện chạy qua. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng: Tìm hieåu ñieän naêng tieâu thuï vaø coâng suaát ñieän. 20’ I. Ñieän naêng tieâu thuï vaø coâng suaát ñieän Giôùi thieäu coâng cuûa löïc ñieän. Ghi nhaän khaùi nieäm. 1. Ñieän naêng tieâu thuï cuûa ñoaïn Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. maïch Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. Thöïc hieän C2. A = Uq = UIt Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Thöïc hieän C3. Ñieän naêng tieâu thuï cuûa moät ñoaïn maïch baèng tích cuûa hieäu ñieän theá giöõa hai ñaàu ñoaïn maïch vôùi cöôøng ñoä doøng ñieän vaø thôøi gian doøng ñieän Giôùi thieäu coâng suaát ñieän. Ghi nhaän khaùi nieäm. chaïy qua ñoaïn maïch ñoù. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C4. Thöïc hieän C4. 2. Coâng suaát ñieän Coâng suaát ñieän cuûa moät ñoaïn maïch baèng tích cuûa hieäu ñieän theá giöõa hai ñaàu ñoaïn maïch vaø cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy qua ñoaïn maïch ñoù. Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

A = UI t Hoaït ñoäng 2 : Tìm hieåu coâng suaát toaû nhieät cuûa vaät daãn khi coù doøng ñieän chaïy qua. 15’ Giôùi thieäu ñònh luaät. II. Coâng suaát toaû nhieät cuûa vaät daãn Ghi nhaän ñònh luaät. khi coù doøng ñieän chaïy qua 1. Ñònh luaät Jun – Len-xô Nhieät löôïng toaû ra ôû moät vaät daãn tæ leä thuaän vôùi ñieän trôû cuûa vaät ñaõn, vôùi bình phöông cöôøng ñoä doøng ñieän vaø vôùi thôøi gian doøng ñieän chaïy qua vaät daãn ñoù Q = RI2t Giôùi thieäu coâng suaát toaû nhieät Ghi nhaän khaùi nieäm. 2. Coâng suaát toaû nhieät cuûa vaät daãn cuûa vaät daãn. khi coù doøng ñieän chaïy qua Coâng suaát toaû nhieät ôû vaät daãn khi Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C5. Thöïc hieän C5. coù doøng ñieän chaïy qua ñöôïc xaùc ñònh baèng nhieät löôïng toaû ra ôû vaät daãn ñoù trong moät ñôn vò thôøi gian. Q P = = UI2 t Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà 6’ Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán Ghi nhiệm vụ về nhà. thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 1 đến 3 trang 49 sgk vaø 8.3, 8.5, 8.7 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

P =

Trang:39

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... Tieát: 18

N gày dạy: ..../.../20......

ÑIEÄN NAÊNG. COÂNG SUAÁT ÑIEÄN (t2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (7’) ? Viết công thức tính điện năng tiêu thụ và công suất điện của một đoạn mạch khi có dòng điện chạy qua. ? Công suất tỏa nhiệt ở vật dẫn là gì? Viết công thức. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ở tiết trước ta đã biết cách xác định điện năng tiêu thụ trong đoạn mạch. Mà nguồn điện cung cấp năng lượng cho mạch ngoài. Vậy giữa công của nguồn điện và điện năng tiêu thụ có liên hệ gì và nó được xác định như thế nào? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung cô baûn Hoaït ñoäng 1 : Tìm hieåu coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän. 20’ III. Coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieân Giôùi thieäu coâng cuûa nguoàn ñieän. Ghi nhaän khaùi nieäm. 1. Coâng cuûa nguoàn ñieän Coâng cuûa nguoàn ñieän baèng ñieän naêng tieâu thuï trong toaøn maïch. Ang = qE = E Tt Giôùi thieäu coâng suaát cuûa nguoàn Ghi nhaän khaùi nieäm. 2. Coâng suaát cuûa nguoàn ñieän ñieän. Coâng suaát cuûa nguoàn ñieän baèng coâng suaát tieâu thuï ñieän naêng cuûa toaøn maïch. Ang P ng = =ET t Hoạt động 2: Vận dụng kiến thức Công của nguồn điện: 13’ Ang = ξIt = 8640 J - Yêu cầu hS làm bài tập 9 SGK. - Tóm tắt và tìm hiểu đề bài. - GV gọi 2 HS lên bảng trình bày. - 2 HS lên bảng trình bày, cả Công suất của nguồn: - GV nhận xét và sửa chữa. lớp theo dõi và nhận xét. Png = ξI = 9,6W - Hướng dẫn HS trả lời bài 8.1, 8.2 SBT. Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà Yêu c ầ u HS nh ắ c l ạ i ki ế n thức trọng Ghi nhiệm vụ về nhà. 3’ tâm của bài. Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK, SBT chuẩn bị tiết bài tập.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Baøi 7:

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... N gày dạy: ..../.../20...... Tieát: 19 Bài: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Ñieän naêng tieâu thuï vaø coâng suaát ñieän. + Nhieät naêng vaø coâng suaát toaû nhieät cuûa vaät daãn khi coù doøng ñieän chaïy qua. + Coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän. 2. Kyõ naêng + Thöïc hieän ñöôïc caùc caâu hoûi lieân quan ñeán ñieän naêng vaø coâng suaát ñieän. + Giaûi ñöôïc caùc baøi taäp lieân quan ñeán ñieän naêng vaø coâng suaát ñieän, 3. Thái độ: Rèn luyện HS thái độ nghiêm túc trong học tập. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Công của nguồn điện có mối liên hệ gì với điện năng tiêu thụ trong toàn mạch? Viết biểu thức tính công và công suất của nguồn điện. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta đã học xong lí thuyết về điện năng và công suất điện. Hôm nay ta tiến hành tiết bài tập để giúp các em vững hơn các kiến thức phần này. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TL Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng 1: Toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan ñeán caùc baøi taäp caàn giaûi. Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức Trả lời các câu hỏi của I. Tóm tắt lí thuyết 5’ cơ bản GV + Coâng suaát ñieän treân moät ñoaïn + Bieåu thöùc tính ñieän naêng tieâu maïch : P = UI thuï treân moät ñoaïn maïch? + Nhieät toaû ra vaø coâng suaát toaû nhieät + Bieåu thöùc tính coâng suaát ñieän treân vaät daãn: Q = RI2t ; P = RI2 = treân moät ñoaïn maïch? U2 + Bieåu thöùc tính nhieät toaû ra R vaø coâng suaát toaû nhieät treân vaät + Coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän daãn khi coù doøng dieän chaïy qua? : Ang = E It ; Png = E I + Coâng vaø coâng suaát cuûa + Bieåu thöùc tính coâng suaát ñieän treân nguoàn ñieän? moät ñoaïn maïch : P = UI + Nhieät toaû ra vaø coâng suaát toaû nhieät treân vaät daãn khi coù doøng dieän chaïy U2 qua : Q = RI2t ; P = RI2 = R + Coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän : Ang = E It ; Png = E I Hoaït ñoäng2: Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trang:41

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Caâu 5 trang 49 : B 7’ Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn Giaûi thích löïa choïn. B.Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn Giaûi thích löïa choïn. Caâu 6 trang 49 : B B.Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn Giaûi thích löïa choïn. Caâu 8.1 : C C.Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn Giaûi thích löïa choïn. Caâu 8.2 : B Hoaït ñoäng 3 : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. 25’ Giôùi thieäu hieäu ñieän theá ñònh Ghi nhaän khaùi nieäm. Baøi 8 trang 49 möùc vaø coâng suaát ñònh möùc. a) 220V laø hieäu ñieän theá ñònh möùc cuûa aám ñieän. 1000W laø coâng suaát ñònh möùc cuûa aám ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh tính nhieät Tính nhieät löôïng coù ích. löôïng caàn thieát ñeå ñun soâi 2 lít b) Nhieät löôïng coù ích ñeå ñun soâi 2 lít nöôùc nöôùc. Yeâu caàu hoïc sinh tính nhieät Tính nhieät löôïng toaøn Q’ = Cm(t2 – t1) = 4190.2.(100 – löôïng toaøn phaàn (keå caû nhieät phaàn. 25) = 628500 (J). löôïng hao phí). Nhieät löôïng toaøn phaàn caàn cung Q' caáp. Ta coù : H = => Q Q Yeâu caàu hoïc sinh tính thôøi gian ñeå ñun soâi nöôùc. Tính thôøi gian ñun soâi Q ' 628500 = = = 698333 (J) nöôùc. H 0,9 Thôøi gian ñeå ñun soâi nöôùc. Ta coù Q Q 698333 : P = => t = = = 698 Y/c h/s tính coâng cuûa nguoàn t P 1000 ñieän saûn ra trong 15 phuùt. (s) Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng suaát Tính coâng cuûa nguoàn. Baøi 9 trang 49 cuûa nguoàn. Coâng cuûa nguoàn ñieän saûn ra trong Tính coâng suaát cuûa nguoàn. 15 phuùt : A = E It = 8640 (J) Coâng suaát cuûa nguoàn ñieän khi ñoù Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän P = E I = 12.0,8 = 9,6 (W) naêng tieâu thuï cuûa ñeøn oáng trong Baøi 8.6 thôøi gian ñaõ cho. Tính ñieän naêng tieâu thuï Ñieän naêng maø ñeøn oáng tieâu thuï Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän naêng cuûa ñeøn oáng. trong thôøi gian ñaõ cho laø : tieâu thuï cuûa ñeøn daây toùc trong A1 = P 1.t = 40.5.3600.30 = thôøi gian ñaõ cho. Tính ñieän naêng tieâu thuï 21600000 (J) = 6 (kW.h). cuûa boùng ñeøn daây toùc. Ñieän naêng maø boùng ñeøn daây toùc Yeâu caàu hoïc sinh tính soá tieàn ñieän tieâu thuï trong thôøi gian naøy laø : tieát kieäm ñöôïc A2 = P2.t = 100.5.3600.30 = Tính soá tieàn ñieän ñaõ tieát 54000000 (J) = 15 (kW.h). kieäm ñöôïc Soá tieàn ñieän giaûm bôùt laø : M = (A2 - A1).700 = 6300ñ Hoaït ñoäng 4 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà HS n ắ m ph ươ ng pháp gi ải Ghi nhiệm vụ về nhà. 2’ - Chữa bài tập vào vở. Xem trước bài mới. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………… Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... Tieát: 20

N gày dạy: ..../.../20......

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

ÑÒNH LUAÄT OÂM ÑOÁI VÔÙI TOAØN MAÏCH Bài 9: I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Phaùt bieåu ñöôïc quan heä suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn vaø toång ñoä giaûm theá trong vaø ngoaøi nguoàn - Phaùt bieåu ñöôïc noäi dung ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch. - Töï suy ra ñöôïc ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch töø ñònh luaät baûo toaøn naêng löôïng. - Hiểu được hiện tượng đoản mạch là gì, giải thích được ảnh hưởng của điện trở trong của nguồn điện đối với cường độ dòng điện khi đoản mạch. - Trình baøy ñöôïc khaùi nieäm hieäu suaát cuûa nguoàn ñieän. 2. Kó naêng - Maéc maïch ñieän theo sô ñoà. - Giaûi caùc daïng baøi taäp coù lieân quan ñeán ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch. 3. Thái độ - Rèn luyện phong cách làm việc khoa học, độc lập nghiên cứu và có tính cộng đồng. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Chuẩn bị tranh vẽ hình 9.2. Nếu có điều kiện GV chuẩn bị boä thí nghieäm ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch. 2. Hoïc sinh: Ñoïc tröôùc baøi hoïc môùi. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1.Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ(4’) Coâng vaø coâng suaát toaû nhieät cuûa vaät daãn khi coù doøng ñieän chaïy qua ? Coâng vaø coâng suaát cuûa nguoàn ñieän ? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Pin thường được sử dụng một thời gian dài thì điện trở trong của pin tăng lên đáng kể và dòng điện pin sinh ra trong mạch kín trở nên khá nhỏ. Vậy cường độ dòng điện trong mạch kín có liên hệ gì với điện trở trong của nguồn và các yếu tố khác của mạch điện. Ta học bài mới “Định luật Ôm đối với toàn mạch”

Hoaït ñoäng 1 : Thöïc hieän thí nghieäm ñeå laáy soá lieäu xaây döïng ñònh luaät. Để chuẩn bị thí nghiệm tìm hiểu quan Cần đo hiệu điện thế và I. Thí nghieäm hệ giữa suất điện động, hiệu điện thế cường độ dòng điện trong của nguồn điện và cường độ dòng mạch kín nên cầ nguồn điện, điện trong mạch ta cần đo những đại dây dẫn có điện trở có thể lượng nào? Cần những dụng cụ gì? thay đổi được, vôn kế, ampe kế. Maéc maïch ñieän. Thöïc hieän thí nghieäm. Quan saùt maïch ñieän.

15’

Kiến thức cô baûn

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Hoaït ñoäng 2 : Tìm hieåu ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch.

Trang:43

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ghi nhaän keát quaû. Thöïc hieän C1.

II. Ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch Thí nghieäm cho thaáy : Xöû lí soá lieäu ñeå ruùt ra keát quaû. UN = U0 – aI = E - aI (9.1) Yeâu caàu thöïc hieän C1. Vôùi UN = UAB = IRN (9.2) Ghi nhaän keát quaû. goïi laø ñoä giaûm theá maïch ngoaøi. Thí nghieäm cho thaáy a = r laø ñieän trôû Neâu keát quaû thí nghieäm. Thöïc hieän C2. trong cuûa nguoàn ñieän. Do ñoù : Ruù t ra keá t luaä n . E = I(RN + r) = IRN + Ir (9.3) Yeâu caàu thöïc hieän C2. Vaäy: Suaát ñieän ñoäng coù giaù trò baèng Yeâu caàu hoïc sinh ruùt ra keát luaän. toång caùc ñoä giaûm ñieän theá ôû maïch Bieán ñoåi ñeå tìm ra bieåu thöùc ngoaøi vaø maïch trong. Töø heä thöùc (9.3) suy ra : Töø heä thöùc (9.3) cho hoïc sinh ruùt ra (9.5). UN = IRN = E – Ir (9.4) bieåu thöùc ñònh luaät.

15’

Q uy

Thöïc hieän C3.

m Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân

(9.5)

Cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong maïch ñieän kín tæ leä thuaän vôùi suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn ñieän vaø tæ leä nghòch vôùi ñieän trôû toaøn phaàn cuûa maïch ñoù.

Kè

Phaùt bieåu ñònh luaät. Yeâu caàu hoïc sinh phaùt bieåu ñònh luaät . Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3.

E RN + r

hơ

vaø

Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Kiến thức cô baûn

m /+

ạy

Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu hieän töôïng ñoaûn maïch, moái lieân heä giöõa ñònh luaät OÂm vôùi toaøn maïch vaø ñònh luaät baûo toaøn vaø chuyeån hoaù naêng löôïng, hieäu suaát cuûa nguoàn ñieän. Giôùi thieäu hieän töôïng ñoaûn maïch. Ghi nhaän hieän töôïng ñoaûn III. Nhaän xeùt 6’ ? Hiện tượng đoản mạch xảy ra khi maïch. 1. Hieän töôïng ñoaûn maïch nào? Khi đó cường độ dòng điện phụ Cöôøng ñoä doøng ñieän trong maïch kín thuộc vào yếu tố nào? ñaït giaù trò lôùn nhaát khi RN = 0. Khi ñoù ta Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C4. Thöïc hieän C4. noùi raèng nguoàn ñieän bò ñoaûn maïch vaø ? Tại sao sẽ rất có hại cho acquy nếu Mạng điện gia đình 220V ξ I= (9.6) xảy ra đoản mạch? Giải thích câu hỏi tương đương suất điện động r nêu ra đầu bài. của nguồn điện. Nguồn này Dòng điện chạy qua mạch lớn và có hại co r khoảng vài Ôm. Nếu có (hỏng nguồn, dây nóng cháy nổ) đoản mạch thì dòng điện có 2. Ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch vaø cường độ tới hàng trăm Ampe làm dây nóng đỏ có ñònh luaät baûo toaøn vaø chuyeån hoaù naêng löôïng Laäp luaän ñeå cho thaáy coù söï phuø thể dẫn tới cháy nổ, nguy Coâng cuûa nguoàn ñieän saûn ra trong thôøi hiểm. hôïp giữa ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn gian t : maïch vaø ñònh luaät baûo toaøn vaø A = ξ It (9.7) Ghi nhaän söï phuø hôïp giữa chuyeån hoaù naêng löôïng. ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn Nhieät löôïng toaû ra treân toaøn maïch : maïch vaø ñònh luaät baûo toaøn Q = (RN + r)I2t (9.8) vaø chuyeån hoaù naêng löôïng. baûo toaøn vaø chuyeån hoaù naêng löôïng.

Theo ñònh luaät baûo toaøn naêng löôïng thì A = Q, do ñoù töø (9.7) vaø (9.8) ta suy ra

3. Hieäu suaát nguoàn ñieän H=

RN RN + r Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ξ RN + r

Nhö vaäy ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi ñònh luaät Ghi nhaän hieäu suaát nguoàn ñieän. Thöïc hieän C5.

Q uy

hơ

Giôùi thieäu hieäu suaát nguoàn ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C5.

m /+

ạy

Kè

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:45

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20.....

N gày dạy: ..../.../20......

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Kiến thức cô baûn

ạy

Kè

Q uy

hơ

Tieát: 21 Bài: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Naém ñöôïc ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch, hieän töôïng ñoaûn maïch, hieäu suaát cuûa nguoàn ñieän. 2. Kyõ naêng : - Thöïc hieän ñöôïc caùc caâu hoûi vaø giaûi ñöôïc caùc baøi taäp lieân quan ñeán ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch. 3. Thái độ - Rèn luyện phong cách làm việc khoa học, độc lập nghiên cứu và có tính cộng đồng. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp, chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Hiện tượng đoản mạch xảy ra khi nào? Tác hại và cách phòng tránh. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta vừa học xong định luật cơ bản của dòng điện không đổi. Hôm nay ta sẽ vận dụng định luật này để giải một số bài tập.

m /+

- Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức cần nhớ

- GV bổ sung thêm kiến thức điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp và mắc song song.

- Trả lời theo yêu cầu của GV

+ Ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch : I =

E RN + r + Ñoä giaûm theá maïch ngoaøi : UN = IRN = E - Ir. + Hieän töôïng ñoaûn maïch : I = + Hieäu suaát cuûa nguoàn ñieän : H=

8’

Hoaït ñoäng 1: Toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan ñeán caùc baøi taäp caàn giaûi, giải bài tập trắc nghiệm

E r

RN UN = E RN + r

Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn

Giaûi thích löïa choïn. Caâu 4/54 : A. Caâu 9.1 : B. 9.2 : B Hoaït ñoäng 2: Giaûi caùc baøi taäp töï luaän.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

25’

Tính cöôøng ñoä doøng ñieän Baøi 5 trang 54 chaïy trong maïch. a) Cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong Yeâu caàu hoïc sinh tìm bieåu thöùc ñeå maïch: U 8,4 tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong Tính suaát ñieän ñoäng cuûa UN = I.RN => I = N = = 0,6(A) maïch. nguoàn ñieän. R N 14 Yeâu caàu hoïc sinh tính suaát ñieän Suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn ñieän: ñoäng cuûa nguoàn ñieän. Tính coâng suaát maïch ngoaøi. Ta coù E = U + I.r = 8,4 + 0,6.1 = N

RN =

Tính ñieän trôû maïch ngoaøi. Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng suaát tieâu thuï thöïc teá cuûa boùng ñeøn. Yeâu caàu hoïc sinh tính hieäu suaát Tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong maïch chính. cuûa nguoàn ñieän.

9(V) b) Coâng suaát maïch ngoaøi: P N = I2.RN = 0,62.14 = 5,04(W) Coâng suaát cuûa nguoàn: P = E .I = 9.0,6 = 5,4(W) Baøi 7 trang 54 a) Ñieän trôû maïch ngoaøi

Tính coâng suaát cuûa nguoàn.

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng suaát maïch ngoaøi vaø coâng suaát cuûa nguoàn.

R1 .R2 6 .6 = = 3(Ω) R1 + R2 6 + 6

m /+

ạy

Kè

Q uy

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû Tính hieäu ñieän theá giöõa hai Cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong E 3 maïch ngoaøi vaø cöôøng ñoä doøng ñieän ñaàu moãi boùng ñeøn. = = maïch chính: I = RN + r 3 + 2 chaïy trong maïch chính. Cho hoïc sinh tính hieäu ñieän theá Tính coâng suaát tieâu thuï cuûa 0,6(A) moãi boùng ñeøn. giöõa hai ñaàu moãi boùng Hieäu ñieän theá giöõa 2 ñaàu moãi boùng Cho hoïc sinh tính coâng suaát tieâu ñeøn: thuï cuûa moãi boùng ñeøn. UN = U1 = U2 = I.RN = 0,6.3 = 1,8(V) Coâng suaát tieâu thuï cuûa moãi boùng ñeøn

Cho hoïc sinh laäp luaän ñeå ruùt ra keát luaän..

U 12 1,8 2 = = 0,54(W) R1 6

b) Khi thaùo bôùt moät boùng ñeøn, ñieän trôû maïch ngoaøi taêng, hieäu ñieän theá maïch ngoaøi traùc laø hieäu ñieän theá giöõa hai ñaàu boùng ñeøn coøn laïi taêng neân boùng ñeøn coøn laïi saùng hôn tröôùc.

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà - Yêu cầu HS làm bài 9.3 SBT. Ghi nhiệm vụ về nhà.

- Xem trước bài mới “Ghép các nguồn điện thành bộ”

8’

Laäp luaän để ruùt ra keát luaän.

P1 = P2 =

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:47

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... Tieát: 22 Baøi 11: I. MUÏC TIEÂU

N gày dạy: ..../.../20......

PHÖÔNG PHAÙP GIAÛI MOÄT SOÁ BAØI TOAÙN VEÀ TOAØN MAÏCH

1. Kiến thức - Hiểu được lí do SGK phân loại các bài tập. - Hiểu được phương pháp giải 3 loại bài tập về dòng điện và nguồn điện một chiều bằng cách áp dụng định luật Ôm. 2. Kỹ năng

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

+ Vaän duïng ñònh luaät OÂm ñeå giaûi caùc baøi toaùn veà toaøn maïch. + Vaän duïng caùc coâng thöùc tính ñieän naêng tieâu thuï, coâng suaát tieâu thuï ñieän naêng vaø coâng suaát toaû nhieät cuûa moät ñoaïn maïch ; coâng, coâng suaát vaø hieäu suaát cuûa nguoàn ñieän. + Vaän duïng ñöôïc caùc coâng thöùc tính suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn noái tieáp, song song vaø hoãn hôïp ñoái xöùng ñeå giaûi caùc baøi toaùn veà toaøm maïch. 3. Thái độ -Yêu thích bộ môn và tự giác làm các bài tập trong SGK và SBT II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân + Nhaéùc nhôû hoïc sinh oân taäp caùc noäi dung kieán thöùc ñaõ neâu trong caùc muïc tieâu treân ñaây cuûa tieát hoïc naøy. + Chuaãn bò moät soá baøi taäp ngoaøi caùc baøi taäp ñaõ neâu trong sgk ñeå ra theâm cho hoïc sinh khaù. 2. Hoïc sinh: OÂn taäp caùc noäi dung kieán thöùc maø thaày coâ yeâu caàu. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ (4’) Phaùt bieåu vaø vieát bieåu thöùc ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch. 3. Giảng bài mới (1’) Thường các nguồn được ghép thành các bộ nguồn, các điện trở được ghép với nhau theo những cách khác nhau. Trong trường hợp đó ta cần nhận dạng và phân tích xem các nguồn và điện trở được mắc như thế nào. Bài học hôm nay giúp ta có kỹ năng hơn trong việc vận dụng định luật Ôm để giải các bài tập về mạch điện. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY TL Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Hoaït ñoäng1: Tìm hieåu phöông phaùp giaûi moät soá baøi toaùn veà toaøn maïch. 13’ I. Nhöõng löu yù trong phöông phaùp Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng Neâu coâng thöùc tính suaát ñieän ñoäng giaûi thöùc tính suaát ñieän ñoäng vaø ñieän vaø ñieän trôû trong cuûa caùc loaïi boä + Caàn phaûi nhaän daïng loaïi boä nguoàn trôû trong cuûa caùc loaïi boä nguoàn. nguoàn ñaõ hoïc. vaø aùp duïng coâng thöùc töông öùng ñeå tính suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. cuûa boä nguoàn Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. Thöïc hieän C2. + Caàn phaûi nhaän daïng caùc ñieän trôû maïch ngoaøi ñöôïc maéc nhö theá naøo ñeå ñeå tính ñieän trôû töông ñöông cuûa Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùc coâng Neâu caùc coâng thöùc tính cöôøng ñoä maïch ngoaøi. thöùc tính cöôøng ñoä doøng ñieän doøng ñieän trong maïch chính, hieäu + AÙp duïng ñònh luaät OÂm cho toaøn trong maïch chính, hieäu ñieän theá ñieän theá maïch ngoaøi, coâng vaø coâng maïch ñeå tìm caùc aån soá theo yeâu caàu maïch ngoaøi, coâng vaø coâng suaát suaát cuûa nguoàn. cuûa ñeà ra cuûa nguoàn. + Caùc coâng thöùc caàn söû duïng : I=

E ; E = I(RN + r) ; RN + r

U = IRN = E – Ir ; Ang = EIt ; Png =

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

EI ; A = UIt ; P = UI Hoaït ñoäng 2 : Giaûi caùc baøi taäp ví duï. Veõ laïi ñoaïn maïch. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3.

hơ

II. Baøi taäp ví duï Baøi taäp 1 a) Ñieän trôû maïch ngoaøi RN = R1 + R2 + R3 = 5 + 10 + 3 = Yeâu caàu hoïc sinh tính cöôøng ñoä Thöïc hieän C3. doøng ñieän chaïy trong maïch 18Ω chính. Tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy b) Cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy qua nguoàn ñieän (chaïy trong maïch chính) trong maïch chính. E 6 Yeâu caàu hoïc sinh tính hieäu = 0,3(A) I= = ñieän theá maïch ngoaøi. Tính hieäu ñieän theá maïch ngoaøi. RN + r 18 + 2 Yeâu caàu hoïc sinh tính hieäu Hieäu ñieän theá maïch ngoaøi ñieän theá giöõa hai ñaàu R1. Tính hieäu ñieän theá giöõa hai ñaàu U = IRN = 0,3.18 = 5,4(V) R1. c) Hieäu ñieän theá giöõa hai ñaàu R 1

m /+

ạy

Kè

Q uy

U1 = IR1 = 0,3.5 = 1,5(V) Yeâu caàu hoïc sinh traû lôø C4. Baøi taäp 2 Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû Thöïc hieän C4. Ñieän trôû vaø cöôøng ñoä doøng ñieän ñònh vaø cöôøng ñoä doøng ñieän ñònh möùc Tính ñieän trôû vaø cöôøng ñoä doøng möùc cuûa caùc boùng ñeøn ñieän ñònh möùc cuûa caùc boùng ñeøn. cuûa caùc boùng ñeøn. U2 12 2 RD1 = dm1 = = 24(Ω)

Tính ñieän trôû maïch ngoaøi.

Pdm1

2 U dm 62 2 = = 8(Ω) Pdm 2 4,5 P 6 = 0,5(A) Idm1 = dm1 = U dm1 12 P 4,5 Idm2 = dm 2 = = 0,75(A) U dm 2 6

RD2 =

Ñieän trôû maïch ngoaøi RN =

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû maïch ngoaøi.

RD1 ( Rb + RD 2 ) 24(8 + 8) = RD1 + RB + RD 2 24 + 8 + 8

Yeâu caàu hoïc sinh tính cöôøng ñoä = 9,6(Ω) doøng ñieän chaïy trong maïch Tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy Cöôøng ñoä doøng ñieän trong maïch chính. trong maïch chính. chính Yeâu caàu hoïc sinh tính cöôøng Tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy ñoä doøng ñieän chaïy qua töøng qua töøng boùng ñeøn. boùng ñeøn.

20’

Yeâu caàu hoïc sinh so saùnh cöôøng ñoä doøng ñieän thöùc vôùi cöôøng ñoä doøng ñieän ñònh möùc qua töøng boùng ñeøn vaø ruùt ra keát luaän. Yeâu caàu hoïc sinh tính coâng suaát vaø hieäu suaát cuûa nguoàn.

E 12,5 = 1,25(A) = RN + r 9,6 + 0,4

Cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy qua caùc boùng

IR U 1,25.9,6 = 0,5(A) = N = RD1 RD1 24 IR N U 1,25.9,6 ID1 = = = RD1 Rb + RD1 8+8 ID1 =

So saùnh cöôøng ñoä doøng ñieän thöùc vôùi cöôøng ñoä doøng ñieän ñònh möùc qua töøng boùng ñeøn vaø ruùt ra keát luaän. = 0,75(A) Tính coâng suaát vaø hieäu suaát cuûa a) ID1 = Idm1 ; ID2 = Idm2 neân caùc boùng nguoàn. ñeøn Ñ1 vaø Ñ2 saùng bình thöôøng b) Coâng suaát vaø hieäu suaát cuûa nguoàn Png = EI = 12,5.1,12 = 15,625 (W)

Trang:49

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

H =

Veõ maïch ñieän. Thöïc hieän C8.

Yeâu caàu hoïc sinh veõ maïch ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C8.

Tính ñieän trôû cuûa boùng ñeøn.

U IR N 1,25.9,6 = = = 0,96 = E E 12,5

96% Baøi taäp 3 a) Suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn Eb = 4e = 6 (V) ; rb =

Tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong maïch chính. Yeâu caàu hoïc sinh tính cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy trong maïch chính vaø coâng suaát cuûa boùng ñeøn khi ñoù.

Tính coâng suaát cuûa boùng ñeøn.

4r = 2r = 2(Ω) 2

Ñieän trôû cuûa boùng ñeøn RÑ =

2 U dm 62 = = 6(Ω) = RN Pdm 6

b) Cöôøng ñoä doøng ñieän chaïy qua ñeøn

E 6 = 0,75(A) = RN + r 6 + 2

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû cuûa boùng ñeøn.

Thöïc hieän C9.

ạy

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C9.

Q uy

Coâng suaát cuûa boùng ñeøn khi ñoù PÑ = I2RÑ = 0,752.6 = 3,375(W) c) Coâng suaát cuûa boä nguoàn, coâng suaát cuûa moãi nguoàn vaø giöõa hai cöïc moãi nguoàn Pb = EbI = 6.0,75 = 4,5(W)

Pb 4,5 = 0,5625(W) = 8 8 I 0,75 Ui = e r = 1,5 − .1 = 1,125 2 2 Pi =

(V)

m /+

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố

- Nhắc lại một số lưu ý đối với việc giải các bài toán về toàn mạch. - Mắc lần lượt từng điện trở R1 = 4Ω, R2 = 9Ω vào hai cực một

- HS giải bài tập

ĐA: E = 4V, r = 6Ω.

6’

nguồn điện (E, r) thì nhiệt lượng tỏa ra ở từng điện trở trong 5ph đều bằng 192 J. Xác định E và r.

4. Bài tập về nhà – Tìm hiểu - Làm bài tập SGK và bài tập trắc nghiệm SBT.

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….................. ..................................................

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20.....

N gày dạy: ..../.../20......

hơ

Tieát: 23 Baøi 12: THÖÏC HAØNH: XAÙC ÑÒNH SUAÁT ÑIEÄN ÑOÄNG VAØ ÑIEÄN TRÔÛ TRONG CUÛA MOÄT PIN ÑIEÄN HOÙA (T1) I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Bieát caùch khaûo saùt söï phuï thuoäc cuûa hieäu ñieän theá U giöõa hai ñaàu ñoaïn maïch chöùa nguoàn vaøo cöôøng ñoä doøng ñieän I chaïy trong maïch ñoù. + Bieát caùch khaûo saùt söï phuï thuoäc cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän I chaïy trong maïch kín vaøo ñieän trôû R cuûa maïch ngoaøi. + Bieát caùch choïn phöông aùn thí nghieäm ñeå tieán haønh khaûo saùt caùc quan heä phuï thuoäc giöõa caùc ñaïi löôïng U, I hoaëc I, R. Töø ñoù coù theå xaùc ñònh chính xaùc suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa moät pin ñieän hoaù. 2. Kỹ naêng + Bieát caùch löïa choïn vaø söû duïng moät soá duïng cuï ñieän thích hôïp vaø maéc chuùng thaønh maïch ñieän ñeå khaûo saùt söï phuï thuoäc cuûa hieäu ñieän theá U giöõa hai ñaàu ñoaïn maïch chöùa nguoàn vaøo cöôøng ñoä doøng ñieän I chaïy trong maïch ñoù. + Bieát caùch bieåu dieãn caùc soá lieäu ño ñöôïc cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän I chaïy trong maïch vaø hieäu ñieän theá U giöõa hai ñaàu ñoaïn maïch döôùi daïng moät baûng soá lieäu.

Q uy

3. Thái độ - Rèn luyện tính trung thực, khách quan.

m /+

ạy

Kè

II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân + Phoå bieán cho hoïc sinh noäi dung caàn chuaån bò tröôùc trong buoåi thöïc haønh. + Kieåm tra hoaït ñoäng cuûa caùc duïng cuï thí nghieäm caàn thieát. 2. Hoïc sinh + Ñoïc kó noäi dung baøi thöïc haønh.. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Phát biểu định luật Ôm cho toàn mạch? Viết biểu thức. 3. Giảng bài mới Chúng ta đã học xong định luật Ôm cho mạch điện kín và cho các loại đoạn mạch, hôm nay ta vận dụng các định luật này để đo suất điện động và điện trở trong của một pin điện hóa. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Trợ giúp của GV Hoạt động của HS Noäi dung kiến thức Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu muïc ñích thí nghieäm. 6’ I. Muïc ñích thí nghieäm Giôùi thieäu muïc ñích thí Ghi nhaän muïc ñích cuûa thí 1. AÙp duïng heä thöùc hieäu ñieän theá nghieäm. nghieäm. cuûa ñoaïn maïch chöùa nguoàn ñieän vaø ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch ñeå xaùc ñònh suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa moät pin ñieän hoaù. 2. Söû duïng caùc ñoàng hoà ño ñieän ña naêng hieän soá ñeå ño hieäu ñieän theá vaø cöôøng ñoä doøng ñieän trong caùc maïch ñieän. Hoaït ñoäng 2 : Tìm hieåu duïng cuï thí nghieäm. 10’ Giôùi thieäu duïng cuï thí Ghi nhaän caùc duïng cuï thí nghieäm. II. Duïng cuï thí nghieäm nghieäm. 1. Pin ñieän hoaù. 2. Bieán trôû nuùm xoay R. 3. Ñoàng hoà ño ñieän ña naêng hieän soá. 5. Ñieän trôû baûo veä R0.

Trang:51

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Q uy

hơ

12’

6. Boä daây daãn noái maïch. 7. Khoaù ñoùng – ngaùt ñieän K. Hoaït ñoäng 3 (12 phuùt) : Tìm hieåu cô sôû lí thuyeát. Veõ hình 12.2 Xem hình 12.2. III. Cô sôû lí thuyeát Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C1. + Khi maïch ngoaøi ñeå hôû hieäu ñieän C1. theá göõa hai cöïc cuûa nguoàn ñieän baèng suaát ñieän ñoäng cuûa nguoàn Xem hình 12.3. ñieän. Veõ hình 12.3. Vieát bieåu thöùc ñònh luaät OÂm cho Ño UMN khi K ngaét : UMN = E Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu ñoaïn maïch MN. + Ñònh luaät OÂm cho ñoaïn maïch MN thöùc ñònh luaät OÂm cho ñoaïn coù chöùa nguoàn : UMN = U = E – I(R0 maïch coù chöùa nguoàn. Thöïc hieän C2. - r) Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Vieát bieåu thöùc ñònh luaät OÂm cho Ño UMN vaø I khi K ñoùng, Bieát E vaø C2. toaøn maïch trong maïch ñieän maéc R0 ta tính ñöôïc r. Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu laøm thí nghieäm. + Ñònh luaät OÂm ñoái vôùi toaøn maïch : thöùc ñònh luaät OÂm cho toaøn E I= maïch. R+R +R +r A

Tính toaùn vaø so saùnh vôùi keát quaû ño.

m /+

ạy

Kè

IV. Giôùi thieäu duïng cuï ño 1. Ñoàng hoà ño ñieän ña naêng hieän soá Giôùi thieäu ñoàng hoà ño ñieän Ghi nhaän caùc chöùc naêng cuûa ñoàng Ñoàng hoà ño ñieän ña naêng hieän soá ña naêng hieän soá DT-830B. hoà ño ñieän ña naêng hieän soá DT- DT-830B coù nhieàu thang ño öùng vôùi 830B. caùc chöùc naêng khaùc nhau nhö : ño ñieän aùp, ño cöôøng ñoä doøng ñieän 1 chieàu, xoay chieàu, ño ñieän trôû, … .

2. Nhöõng ñieåm caàn chuù yù khi thöïc Neâu nhöõng ñieåm caàn chuù yù Ghi nhaän nhöõng ñieåm caàn chuù yù hieän khi söû duïng ñoàng hoà ño ñieän khi söû duïng ñoàng hoà ño ñieän ña + Vaën nuùm xoay cuûa noù ñeán vò trí ña naêng hieän soá. naêng hieän soá. töông öùng vôùi chöùc naêng vaø thang ño caàn choïn. Sau ñoù noái caùc cöïc cuûa ñoàng hoà vaøo maïch roài gaït nuùt baät – taét sang vò trí “ON”. + Neáu chöa bieát roû giaù trò giôùi haïn cuûa ñaïi löôïng caàn ño, ta phaûi choïn thang ño coù giaù trò lôùn nhaát phuø hôïp vôùi chöùc naêng ñaõ choïn. + Khoâng do cöôøng ñoä doøng ñieän vaø hieäu ñieän theá vöôït quaù thang ño ñaõ choïn. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C3. + Khoâng chuyeån ñoåi chöùc naêng C3. thang ño khi ñang coù doøng ñieän chaïy qua noù. + Khoâng duøng nhaàm thang ño cöôøng ñoä doøng ñieän ñeå ño hieäu ñieän theá. + Khi söû duïng xong caùc pheùp ño

10’

Hoaït ñoäng4: Giôùi thieäu duïng cuï ño.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

phaûi gaït nuùt baät – taét veà vò trí “OFF” + Phaûi thay pin 9V beân trong noù khi pin yeáu (goùc phaûi hieãn thò kí hieäu ) + Phaûi thaùo pin ra khoûi ñoàng hoà khi khoâng söû duïng trong thôøi gian daøi.

Hoaït ñoäng 5 : Củng cố Yêu cầu HS nhắc lại cách sử HS trả lời câu hỏi của GV. 2’ dụng các dụng cụ 4. Bài tập về nhà – Tìm hiểu - xem trước và chuẩn bị báo cáo thực hành.

hơ

m /+

ạy

Kè

Q uy

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:53

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20.....

N gày dạy: ..../.../20......

Kè

Q uy

hơ

Tieát: 24 Baøi 12: THÖÏC HAØNH: XAÙC ÑÒNH SUAÁT ÑIEÄN ÑOÄNG VAØ ÑIEÄN TRÔÛ TRONG CUÛA MOÄT PIN ÑIEÄN HOÙA (T2) 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Nêu cách sử dụng đồng hồ đa năng hiện số để đo hiệu điện thế và cường độ dòng điện. 3. Giảng bài mới Chúng ta đã học xác định cách đo suất điện động và điện trở trong của pin. Hôm nay ta tiến hành bài thực hành này. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC TL Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Nội dung kiến thức Hoaït ñoäng1: Tieán haønh thí nghieäm. 25’ Chuù yù hoïc sinh veà an toaøn Laép maïch theo sô ñoà. trong thí nghieäm. Kieåm tra maïch ñieän vaø thang ño Theo doõi hoïc sinh. ñoàng hoà. Baùo caùo giaùo vieân höôùng daãn. Höôùng daãn töøng nhoùm. Tieán haønh ñoùng maïch vaø ño caùc giaù trò caàn thieát. Ghi cheùp soá lieäu. Hoaøn thaønh thí ngieäm, thu doïn thieát bò. Hoaït ñoäng 2 : Xöõ lí keát quaû, baùo caùo thí nghieäm 15’ Höôùng daãn hoïc sinh hoaøn thaønh Tính toaùn, nhaän xeùt … ñeå hoaøn thaønh baùo caùo. baùo caùo. Noäp baùo caùo.

D m /+

- Hiểu và biết sử dụng các công thức, các dụng cụ thành thạo để lấy số liệu chính xác. - Có kỹ năng lắp đặt thí nghiệm.

5’

ạy

Hoaït ñoäng3 : Củng cố

4. Bài tập về nhà - Đọc mục Em có biết và chuẩn bị cho bài kiểm tra một tiết.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... Tieát: 25

N gày dạy: ..../.../20...... GHEÙP CAÙC NGUOÀN ÑIEÄN THAØNH BOÄ

Baøi 10: I. MUÏC TIEÂU

1. Kiến thức + Neâu ñöôïc chieàu doøng ñieän chaïy qua ñoaïn maïch chöùa nguoàn ñieän. + Nhaän bieát ñöôïc caùc loaïi boä nguoàn noái tieáp, song song, hoãn hôïp ñoái xöùng. + Vaän duïng ñöôïc ñònh luaät OÂm ñoái vôùi ñoaïn maïch coù chöùa nguoàn ñieän, + Tính ñöôïc suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa caùc loaïi boä nguoàn gheùp. 2. Kỹ năng Vận dụng định luật Ôm cho các loại đoạn mạch có chứa nguồn điện được mắc theo các cách khác nhau. 3. Thái độ

hơ

Rèn luyện tác phong làm việc khoa học. II. CHUAÅN BÒ

m /+

ạy

Kè

Q uy

1. Giaùo vieân + Boán pin coù suaát ñieän ñoäng 1,5V. + Moät voân keá coù giôùi haïn ño 10V vaø coù ñoä chia nhoû nhaát 0,2V. 2. Học sinh - Xem trước bài mới. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kieåm tra baøi cuõ (4’) Phaùt bieåu, vieát bieåu thöùc ñònh luaät OÂm cho toaøn maïch, vieát bieåu thöùc tính hieäu ñieän theá maïch ngoaøi, coâng suaát tieâu thuï maïch ngoaøi vaø treân toaøn maïch, 3. Giảng bài mới (1’) Khi giải bài tập về bộ nguồn điện ta thường gặp các đoạn mạch chứa nguồn điện. Tiết học hôm nay ta tìm hiểu mối liên quan giữa hiệu điện thế và cường độ dòng điện trong đoạn mạch chứa nguồn điện, các đặc điểm suất điện động, điện trở trong của bộ nguồn khi ghép các nguồn điện với nhau. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY TL Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu ñoaïn maïch coù chöùa nguoàn ñieän. 15’ I. Ñoaïn maïch coù chöùa nguoàn ñieän Veõ maïch 10.1. Veõ hình. Ñoaïn maïch coù chöùa nguoàn ñieän, doøng ñieän Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C1. coù chieàu ñi tôùi cöïc aâm vaø ñi ra töø cöïc döông. C1. Veõ hình. Veõ hình 10.2. Ghi nhaän nguoàn vaø bieåu Giôùi thieäu caùch nhaän bieát thöùc ñònh luaät OÂm cho R nguoàn vaø bieåu thöùc ñònh luaät ñoaïn maïch. OÂm. Thöïc hieän C2. UAB = E – I(r + R) Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän - HS tiếp nhận. E − U AB E − U AB Hay I = = C2. r+R R AB - Cung cấp cho HS qui ước lấy UBA = -E + I(r+ R) = -3V Qui ước: Chiều tính UAB là từ A đến B. dấu của suất điện động và độ + Nếu đi từ A đến B gặp cực dương của giảm thế. nguồn trước thì E lấy giá trị dương và ngược - Hoàn thành câu C3. lại.

18’

+ Nếu I cùng chiều thì I > 0, ngược chiều thì I< 0. Hoaït ñoäng 2 : Tìm hieåu caùc boä nguoàn gheùp. Veõ hình 10.3. Veõ hình. II. Gheùp caùc nguoàn thaønh boä Giôùi thieäu boä nguoàn gheùp noái Nhaän bieát ñöôïc boä nguoàn 1. Boä nguoàn gheùp noái tieáp

Trang:55

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

Q uy

Veõ hình 10.4. Giôùi thieäu boä nguoàn gheùp Veõ hình. song song. Nhaän bieát ñöôïc boä nguoàn Giôùi thieäu caùch tính suaát geùp song song. ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa Tính ñöôïc suaát ñieän boä nguoàn gheùp song song. ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn.

gheùp noái tieáp. Tính ñöôïc suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä Eb = E1 + E2 + … + En nguoàn. Rb = r 1 + r 2 + … + r n Tính ñöôïc suaát ñieän ñoäng Tröôøng hôïp rieâng, neáu coù n nguoàn coù suaát vaø ñieän trôû trong cuûa boä ñieän ñoäng e vaø ñieän trôû trong r gheùp noái tieáp nguoàn goàm caùc nguoàn thì : Eb = ne ; rb = nr gioáng nhau gheùp noái tieáp. 2. Boä nguoàn song song

tieáp. Giôùi thieäu caùch tính suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn gheùp noái tieáp. Giôùi thieäu tröôøng hôïp rieâng. - GV tiến hành đo suất điện động bằng vôn kế nghiệm lại công thức đó.

Neáu coù m nguoàn gioáng nhau moãi caùi coù suaát ñieän ñoäng e vaø ñieän trôû trong r gheùp

ạy

co G

kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. - Làm bài tập 5 SGK.

3. Boä nguoàn hoãn hôïp ñoái xöùng( Đcọ thêm )

Neáu coù m daõy, moãi daõy coù n nguoàn moãi nguoàn coù suaát ñieän ñoäng e, ñieän trôû trong r gheùp noái tieáp thì : Eb = ne ; rb =

e. gl

- Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng

6’

r m

Veõ hình. Nhaän bieát ñöôïc boä nguoàn gheùp hoãn hôïp ñoái xöùng. Tính ñöôïc suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn.

m /+

Veõ hình 10.5. Giôùi thieäu boä nguoàn gheùp hoãn hôïp ñoái xöùng. Giôùi thieäu caùch tính suaát ñieän ñoäng vaø ñieän trôû trong cuûa boä nguoàn gheùp hoãn hôïp ñoái xöùng.

Kè

song song thì : Eb = e ; rb =

nr m

Hoaït ñoäng 3 : Củng cố Công thức tính suất điện động và điện trở trong của bộ nguồn. -làm bài tập 5.

4. Bài tập về nhà – Tìm hiểu - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 4, 5, 6 trang 58 sgk vaø 10.5, 10.6, 10.7 sbt. - Xem trước bài mới. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………….……………………………………………………………………………………………………………………

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20.....

N gày dạy: ..../.../20......

Tieát: 26

5.0 – 6.0

6.5 – 7.5

hơ

8.0 - 10

35 – 4.5

Trên TB

Q uy

0 – 3.0

Khá giỏi

Yếu kém

Lớp

Baøi: KIEÅM TRA 1 TIEÁT I. MỤC TIÊU - Kiểm tra việc nắm kiến thức của học sinh. - Rút kinh nghiệm để dạy phần tiếp theo. II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên Chuẩn bị đề ra và đáp án. 2. Giáo viên - Chuẩn bị bài cũ cho tốt để kiểm tra. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số. 2. Phát đề kiểm tra (2’) 3. Kết quả kiểm tra

TNKQ

3(1,5 đ)

Vận dụng TNKQ

Tổng TL

1(0,5 đ)

3 (1,5 đ)

1(0,5 đ)

1( 0,5 đ)

1 (0,5 đ) 1 (0,5 đ)

Thông hiểu

1(0,5 đ)

1 (0,5 đ)

LVKT 1-Lực Culông 2-Thuyết electron 3- Tụ điện 4-Công của lực điện 5- Dòng điện không đổi Tổng

Nhận biết

m /+

MĐNT

ạy

Kè

1 (0,5 đ) 1 (0,5 đ) 4 (4 đ)

4(2 đ)

4 (4 đ)

3(1,5 đ)

3 (1,5 đ) 3 (1,5 đ) 1 (1 đ)

5 (5 đ)

1 (1 đ)

10(10 đ)

…………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:57

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20.....

N gày dạy: ..../.../20......

Tieát: 27

CHÖÔNG III. DOØNG ÑIEÄN TRONG CAÙC MOÂI TRÖÔØNG

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Baøi 13: DOØNG ÑIEÄN TRONG KIM LOAÏI I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Neâu ñöôïc tính chaát ñieän chung cuûa caùc kim loaïi, söï phuï thuoäc cuûa ñieän trôû suaát cuûa kim loaïi theo nhieät ñoä. + Neâu ñöôïc noäi dung chính cuûa thuyeát electron veà tính daãn ñieän cuûa kim loaïi vaø coâng thöùc tính ñieän trôû suaát cuûa kim loaïi. Neâu ñöôïc caáp ñoä lôùn cuûa caùc ñaïi löôïng ñaõ noùi ñeán trong thuyeát naøy. 2. Kỹ năng + Giaûi thích ñöôïc moät caùch ñònh tính caùc tính chaát ñieän chung cuûa kim loaïi döïa treân thuyeát electron veà tính daãn ñieän cuûa kim loaïi. 3. Thái độ + Giáo dục học sinh niềm tin vào khoa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân + Chuẩn bò thí nghieäm ñaõ moâ taû trong sgk. + Chuaãn bò thí nghieäm veà caëp nhieät ñieän. 2. Hoïc sinh OÂn laïi : + Phaàn noùi veà tính daãn ñieän cuûa kim loaïi trong sgk lôùp 9. + Doøng ñieän trong kim loaïi tuaân theo ñònh luaät OÂm. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (2’) - GV giới thiệu chương mới. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ta biết dòng điện trong kim loại là dòng các electron chuyển động có hướng. Vậy các electron trong kim loại có đặc điểm gì và nó chi phối tính chất của dòng điện trong kim loại ra sao? Đó là nội dung bài học hôm nay. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu baûn chaát cuûa doøng ñieän trong kim loaïi. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi Neâu maïng tinh theå kim loaïi vaø I. Baûn chaát cuûa doøng ñieän trong maïng tinh theå kim loaïi vaø chuyeån ñoäng nhieät cuûa caùc ion kim loaïi chuyeån ñoäng nhieät cuûa noù. ôû nuùt maïng. + Söï maát traät töï cuûa maïng tinh theå Giôùi thieäu caùc electron töï do Ghi nhaän haït mang dieän töï do caûn trôû chuyeån ñoäng cuûa electron töï trong kim loaïi vaø chuyeån ñoäng trong kim loaïi vaø chuyeån ñoäng do, laø nguyeân nhaân gaây ra ñieän trôû nhieät cuûa chuùng. cuûa chuùng khi chöa coù ñieän cuûa kim loaïi Giôùi thieäu söï chuyeån ñoäng tröôøng. + Haït taûi ñieän trong kim loaïi laø caùc cuûa caùc electron töï do döôùi taùc Ghi nhaän söï chuyeån ñoäng cuûa electron töï do. Maät ñoä cuûa chuùng raát duïng cuûa löïc ñieän tröôøng. caùc electron khi chòu taùc duïng cao neân chuùng daãn ñieän raát toát. Yeâu caàu hoïc sinh neâu nguyeân cuûa löïc ñieän tröôøng. + Doøng ñieän trong kim loaïi laø doøng Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

nhaân gaây ra ñieän trôû cuûa kim Neâu nguyeân nhaân gaây ra ñieän chuyeån dôøi coù höôùng cuûa caùc electron loaïi. trôû cuûa kim loaïi. töï do döôùi taùc duïng cuûa ñieän tröôøng . Yeâu caàu hoïc sinh neâu loaïi haït Neâu loaïi haït taûi ñieän trong taûi ñieän trong kim loaïi. kim loaïi. Yeâu caàu hoïc sinh neâu baûn Neâu baûn chaát doøng ñieän trong chaát doøng ñieän trong kim loaïi. kim loaïi. Hoaït ñoäng 2 (7 phuùt) : Tìm hieåu söï phuï thuoäc cuûa ñieän trôû suaát cuûa kim loaïi theo nhieät ñoä. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức + Vì sao điện trở của kim loại + Do nhiệt độ càng cao thì sự II. Söï phuï thuoäc cuûa ñieän trôû suaát tăng theo nhiệt độ? mất trật tự của mạng tinh thể cuûa kim loaïi theo nhieät ñoä tăng dẫn đến sự va chạm Ñieän trôû suaát ρ cuûa kim loaïi taêng càng Giôùi thieäu ñieän trôû suaát cuûa kim loaïi vaø söï phuï thuoäc cuûa của electron với nút mạng càng theo nhieät ñoä gaàn ñuùng theo haøm baäc tăng. noù vaøo nhieät ñoä. nhaát : ρ = ρ 0 [1 + α (t − t 0 )] Ghi nhaän söï phuï thuoäc cuûa Giôùi thieäu khaùi nieäm heä soá ñieän trôû suaát cuûa kim loaïi vaøo Heä soá nhieät ñieän trôû khoâng nhöõng nhieät ñieän trôû. phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä, maø vaøo caû ñoä Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän nhieät ñoä. saïch vaø cheá ñoä gia coâng vaät lieäu ñoù. Thöïc hieän C1. C1. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu ñieän trôû cuûa kim loaïi ôû nhieät ñoä thaáp vaø hieän töôïng sieâu daãn. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức III. Ñieän trôû cuûa kim loaïi ôû nhieät ñoä thaáp vaø hieän töôïng sieâu daãn Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích Giaûi thích. Khi nhieät ñoä giaûm, ñieän trôû suaát cuûa taïi sao khi nhieät ñoä giaûm thì kim loaïi giaûm lieân tuïc. Ñeán gaàn 00K, ñieän trôû kim loaïi giaûm. ñieän trôû cuûa kim loaïi saïch ñeàu raát beù. Giôùi thieäu hieän töôïng sieâu Ghi nhaän hieän töôïng. Moät soá kim loaïi vaø hôïp kim, khi Ghi nhaän caùc öùng duïng cuûa nhieät ñoä thaáp hôn moät nhieät ñoä tôùi daãn. Giôùi thieäu caùc öùng duïng cuûa daây sieâu daãn. haïn Tc thì ñieän trôû suaát ñoät ngoät giaûm hieän töôïng sieâu daãn. Thöïc hieän C2. xuoáng baèng 0. Ta noùi raèng caùc vaät Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän lieäu aáy ñaõ chuyeån sang traïng thaùi C2. sieâu daãn. Hoaït ñoäng 4 (10 phuùt) : Tìm hieåu hieän töôïng nhieät ñieän. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Giôùi thieäu hieän töôïng nhieät Ghi nhaän hieän töôïng. IV. Hieän töôïng nhieät ñieän ñieän. - Cặp nhiệt điện: hai dây kim loại khác bản chất, hai đầu hàn vào nhau. Giôùi thieäu suaát ñieän ñoäng Ghi nhaän khaùi nieäm. Khi nhiệt độ hai mối hàn T1, T2 khác nhieät ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùc öùng Neâu caùc öùng duïng cuûa caëp nhau, trong mạch có suaát ñieän ñoäng nhieät ñieän :E = αT(T1 – T2) duïng cuûa caëp nhieät ñieän. nhieät ñieän. αT: hệ số nhiệt điện động. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC TIẾT HỌC . IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:59

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... Tieát: 28

N gày dạy: ..../.../20......

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

BAØI TAÄP Bài : I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Naém ñöôïc baûn chaát doøng ñieän trong kim loaïi, nguyeân nhaân gaây ra ñieän trôû cuûa kim loaïi, söï phuï thuoäc cuûa ñieän trôû cuûa kim loaïi vaøo nhieät ñoä, hieän töôïng sieâu daãn vaø hieän töôïng nhieät ñieän. + Naém ñöôïc hieän töôïng ñieän li, baûn chaát doøng ñieän trong chaát ñieän phaân, hieän töôïng döông cöïc tan, caùc ñònh luaät Fara-ñay vaø caùc öùng duïng cuûa hieän töôïng ñieän phaân. 2. Kyõ naêng + Thöïc hieän ñöôïc caùc caâu hoûi lieân quan ñeán doøng ñieän trong kim loaïi vaø doøng ñieän trong chaát ñieän phaân. + Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn lieân quan ñeán doøng ñieän trong kim loaïi. + Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn lieân quan ñeán ñònh luaät Fa-ra-ñaây. 3. Thái độ - Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, độc lập nghiên cứu. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: + Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. + Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: + Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. + Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra trong quá trình giải bài tập. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Hiện tượng điện phân có nhiều ứng dụng trong thực tế. Để giúp các em có thể vận dụng thành thạo định luật Fa-ra-đây hôm nay ta tiến hành giải một số bài toán liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Kieåm tra baøi cuõ vaø toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan ñeán caùc baøi taäp caàn giaûi. Trợ giúp của GV Hoạt động của HS Nội dung kiến thức GV đặt câu hỏi để kiểm tra kiến thức của Nhớ lại kiên sthuwcs cũ trả lời 1. Coâng thöùc Fa-ra-ñaây : HS. theo yêu cầu của GV. 1 A

. It F n m laø chaát ñöôïc giaûi phoùng ôû ñieän cöïc, tính baèng gam. 2. Söï phuï thuoäc cuûa ñieän trôû suaát cuûa kim loaïi theo nhieät ñoä ρ = ρ 0 [1 + α (t − t 0 )]

3. Công thức điện trở dây dẫn: l R=ρ S Hoaït ñoäng 2 (11 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS

Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D.

Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn.

Noäi dung kiến thức Caâu 5 trang 78 : B Caâu 6 trang 78 : D Caâu 8 trang 85 : C Caâu 9 trang 85 : D

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Hoaït ñoäng 3 (20 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS

Caâu 14.4 : D Caâu 14.6 : C

Noäi dung kiến thức Baøi 7 trang 78 Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû Tính ñieän trôû cuûa boùng ñeøn khi Ñieän trôû cuûa deøn khi thaép saùng cuûa boùng ñeøn khi thaép saùng. thaép saùng. U 2 220 2 R= = = 484(Ω)

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû Tính ñieän trôû cuûa boùng ñeøn khi cuûa boùng ñeøn khi khoâng thaép khoâng thaép saùng. saùng.

100

Ñieän trôû cuûa ñeøn khi khoâng thaép saùng Ta coù : R = R0(1 + α(t – t0))

R 1 + α (t − t 0 ) 484 = = 49(Ω) −3 1 + 4,5.10 (2000 − 20)

hơ

R0 =

Tính theå tích cuûa 1mol ñoàng.

Q uy

Yeâu caàu hoïc sinh tính theå tích cuûa 1mol ñoàng.

Baøi 8 trang 78 a) Theå tích cuûa 1 mol ñoàng V=

Maät ñoä electron töï do trong ñoàng

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh tính maät ñoä Tính maät ñoä electron trong electron trong ñoàng. ñoàng.

A 64.10 −3 = = 7,2.10-6(m3/mol) D 8,9.10 3

N A 6,023.10 23 = = 8,4.1028(m-3) −6 V 7,2.10

m /+

ạy

b) Soá electron töï do qua tieát dieän thaúng Yeâu caàu hoïc sinh tính soá electron qua tieát dieän thaúng Tính soá electron qua tieát dieän cuûa daây daãn trong 1 giaây: N = vSn cuûa daây daãn trong 1 giaây vaø thaúng cuûa daây daãn trong 1 giaây Cöôøng ñoä doøng ñieän qua daây daãn: I = eN = evSn vieát coâng thöùc tính cöôøng ñoä vaø vieát coâng thöùc tính cöôøng ñoä I 10 doøng ñieän theo noù. doøng ñieän theo noù. = => v = −19 eSn 1,6.10 .10 −5.8,4.10 28 Cho hoïc sinh suy ra vaø tính v. Tính vaän toác troâi cuûa electron. = 7,46.10-5(m/s) Gợi ý: Bình điện phân xảy ra Bài 14.6 SBT Cường độ dòng điện qua bình điện phân: hiện tượng dương cực tan giống I = U/R như điện trở thuần. Tính khoái löôïng bạc. 1 A Yeâu caàu hoïc sinh tính khoái Vieát coâng thöùc Fa-ra-ñaây. Khối lượng Ag: m = It = 4,32g löôïng bạc. F n Yeâu caàu hoïc sinh vieát coâng Chiều dày lớp bạc: thöùc Fa-ra-ñaây. m Tính chiều dày lớp bạc. d= Cho hoïc sinh suy ra vaø tính d. ρS Gọi 1 HS lên bảng trình bày. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (1’) - Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức cơ bản. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Làm bài tập SBT - Xem trước bài dòng điện trong chất khí.

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:61

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 30/10/2014 Tieát: 26

N gày dạy: 4 /11/2014

Baøi 14:

DOØNG ÑIEÄN TRONG CHAÁT ÑIEÄN PHAÂN (T1)

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Thöïc hieän ñöôïc caâu hoûi theá naøo laø chaát ñieän phaân, hieän töôïng ñieän phaân, neâu ñöôïc baûn chaát doøng ñieän trong chaát ñieän phaân vaø trình baøy ñöôïc thuyeát ñieän li. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh luaät Faraday veà ñieän phaân. + Vận dụng được kiến thức về điện phân ứng dụng trong kỹ thuật. 2. Kỹ năng + Vaän duïng ñöôïc kieán thöùc ñeå giaûi thích caùc öùng duïng cô baûn cuûa hieän töôïng ñieän phaân vaø giaûi ñöôïc caùc baøi taäp coù vaän duïng ñònh luaät Faraday. 3. Thái độ - Tạo cho học sinh niềm yêu thích khoa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân + Chuaån bò thí nghieäm bieåu dieãn cho hoïc sinh veà daãn ñieän cuûa nöôùc tinh khieát (nöôùc caát hoaëc nöôùc möa), nöôùc pha muoái ; veà ñieän phaân. + Chuaån bò moät baûng heä thoáng tuaàn hoaøn caùc nguyeân toá hoaù hoïc ñeå tieän duïng khi laøm baøi taäp. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi : + Caùc kieán thöùc veà doøng ñieän trong kim loaïi. + Kieán thöùc veà hoaù hoïc, caáu taïo caùc axit, bazô, vaø lieân keát ion. Khaùi nieäm veà hoaù trò. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Bản chất của dòng điện trong kim loại là gì? Sự phụ thuộc của điện trở suất của kim loại theo nhiệt độ? 3. Tạo tình huống có vấn đề (2’) Để sản xuất nhôm cần có nguồn điện năng dồi dào. Quy trình luyện nhôm dựa trên hiện tượng nào mà đòi hỏi nhiều điện như vậy? Để trả lời được câu hỏi đó ta học bài mới “Dòng điện trong chất điện phân” B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu thuyeát ñieän li. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Cho hoïc sinh neâu caáu taïo cuûa Neâu caáu taïo cuûa axit, bazô vaø I. Thuyeát ñieän li axit, bazô vaø muoái. muoái. Caùc ion döông vaø aâm voán ñaõ toàn taïi Giới thiệu thí nghiệm hình 14.1 Quan sát thí nghiệm nêu được saün trong caùc phaân töû axit, bazô vaø SGK. kết quả thí nghiệm về điện phân. muoái. Khi tan vaøo dung moâi, löïc huùt Giôùi thieäu söï phaân li cuûa caùc Ghi nhaän söï hình thaønh caùc Cu-loâng yeáu ñi, lieân keát trôû neân loûng phaân töû axit, bazô vaø muoái. haït taûi ñieän trong chaát ñieän leûo. Moät soá phaân töû bò chuyeån ñoäng phaân. nhieät taùch thaønh caùc ion. Ion coù theå Yeâu caàu hoïc sinh neâu haït taûi Neâu loaïi haït taûi ñieän trong chuyeån ñoäng töï do trong dung dòch vaø ñieän trong chaát ñieän phaân. chaát ñieän phaân. trôû thaønh haït taûi ñieän.Ta goïi nhöõng Giôùi thieäu chaát ñieän phaân Ghi nhaän khaùi nieäm. dung dòch vaø chaát noùng chaûy cuûa axit, trong thöïc teá. bazô vaø muoái laø chaát ñieän phaân. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Tìm hieåu baûn chaát doøng ñieän trong chaát ñieän phaân. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Yeâu caàu HS neâu hieän töôïng Neâu hieän töôïng. II. Baûn chaát doøng ñieän trong chaát xaûy ra khi nhuùng hai ñieän cöïc ñieän phaân vaøo moät bình ñieän phaân. Doøng ñieän trong chaát ñieän phaân laø ?Chuyển động của các ion sau +Khi chưa có điện trường ngoài doøng chuyeån dôøi coù höôùng cuûa caùc khi phân li khi chưa có điện các ion chuyển động hỗn loạn ion trong ñieän tröôøng. trường ngoài và khi đặt vào điện nên không có dòng điện. Khi có Chaát ñieän phaân khoâng daãn ñieän toát trường ngoài? điện trường ngoài các ion dương baèng kim loaïi. Yeâu caàu hoïc sinh neâu baûn chuyển động về phía cực âm và Doøng ñieän trong chaát ñieän phaân chaát doøng ñieän trong chaát ñieän các ion âm về phía cực dương. Neâu baûn chaát doøng ñieän trong khoâng chæ taûi ñieän löôïng maø coøn taûi phaân. caû vaät chaát ñi theo. Tôùi ñieän cöïc chæ Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích chaát ñieän phaân. coù caùc electron coù theå ñi tieáp, coøn taïi sao chaát ñieän phaân khoâng Giaûi thích. löôïng vaät chaát ñoïng laïi ôû ñieän cöïc, daãn ñieän toát baèng kim loaïi. gaây ra hieän töôïng ñieän phaân. Giôùi thieäu hieän töôïng ñieän Ghi nhaän hieän töôïng. phaân. Thöïc hieän C1. Yeâu caàu HS thöïc hieän C1. Hoaït ñoäng 3 (15 phuùt) : Tìm hieåu caùc hieän töôïng dieãn ra ôû ñieän cöïc vaø hieän töôïng döông cöïc tan. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Giôùi thieäu phaûn öùng phuï trong Ghi nhaän khaùi nieäm. III. Caùc hieän töôïng dieãn ra ôû ñieän hieän töôïng ñieän phaân. Theo doõi ñeå hieåu ñöôïc caùc cöïc. Hieän töôïng döông cöïc tan Trình baøy hieän töôïng xaûy ra hieän töôïng xaûy ra. 1. Thí nghiệm Dung dịch điện phân là CuSO4, anot khi ñieän phaân dung dòch muoái bằng Cu. ñoàng vôùi anoât baèng ñoàng 2. Kết luận Giôùi thieäu hieän töôïng döông Ghi nhaän khaùi nieäm. Dương cực tan, đồng bám vào anot. cöïc tan. - Hiện tượng dương cực tan xảy ra khi ?Nếu kim loại trong muối khác Phân tích các phản ứng xảy ra điện phân một dung dịch muối kim loại tại các điện cực. Bình điện phân với chất làm điện cực thì sao? mà anot làm bằng chính kim loại ấy. Hướng dẫn HS phân tích các đóng vai trò như máy thu có phản ứng xảy ra ở các điện cực. suất phản điện.

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC TIẾT HỌC 1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Trả lời các câu hỏi SGK và xem trước phần tiếp theo của bài. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:63

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 5/11/2014 Tieát: 27 Baøi 14:

N gày dạy: 10/11/2014

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

DOØNG ÑIEÄN TRONG CHAÁT ÑIEÄN PHAÂN (T2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số. 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Bản chất dòng điện trong chất điện phân là gì? Hiện tượng dương cực tan xảy ra khi nào? 3. Tạo tình huống có vấn đề(1’) Ở tiết trước ta đã biết dòng điện trong chất điện phân không chỉ tải điện lượng mà còn tải vật chất đến điện cực gây ra hiện tượng điện phân. Vậy khối lượng chất giải phóng ở điện cực được xác định như thế nào? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (25 phuùt) : Tìm hieåu caùc ñònh luaät Fa-ra-ñaây. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Laäp luaän ñeå ñöa ra noäi dung Nghe, keát hôïp vôùi sgk ñeå hieåu. IV. Caùc ñònh luaät Fa-ra-ñaây Vì lượng chất do phản ứng phụ * Ñònh luaät Fa-ra-ñaây thöù nhaát caùc ñònh luaät. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän sinh ra và lượng chất ban đầu Khoái löôïng vaät chaát ñöôïc giaûi phoùng sinh ra ở điện cực tỉ lệ với nhau. ôû ñieän cöïc cuûa bình ñieän phaân tæ leä C2. Giôùi thieäu ñònh luaät Fa-ra-ñaây Ghi nhaän ñònh luaät. thuaän vôùi ñieän löôïng chaïy qua bình thöù nhaát. ñoù. m = kq Ghi nhaä n ñònh luaä t . k goïi laø ñöông löôïng điện hoaù cuûa Giôùi thieäu ñònh luaät Fa-ra-ñaây thöù hai. chaát ñöôïc giaûi phoùng ôû ñieän cöïc. Ghi nhaän soá lieäu. * Ñònh luaät Fa-ra-ñaây thöù hai Giôùi thieäu soá Fa-ra-ñaây. Thöï c hieä n C3. Ñöông löôïng ñieän hoaù k cuûa moät Yeâu caàu HS thöïc hieän C3. Keá t hôï p hai ñònh luaä t ñeå ñöa nguyeân toá tæ leä vôùi ñöông löôïng gam Yeâu caàu hoïc sinh keát hôïp hai ra coâ n g thöù c Fa-ra-ñaâ y . A 1 ñònh luaät ñeå ñöa ra coâng thöùc cuûa nguyeân toá ñoù. Heä soá tæ leä , n F Fa-ra-ñaây. Giôùi thieäu ñôn vò cuûa m khi Ghi nhaän ñôn vò cuûa m ñeå söû trong ñoù F goïi laø hằng soá Fa-ra-ñaây. duïng khi giaûi caùc baøi taäp. 1 A tính theo coâng thöùc treân. k= . F n Thöôøng laáy F = 96500 C/mol. * Keát hôïp hai ñònh luaät Fa-ra-ñaây, ta ñöôïc coâng thöùc Fa-ra-ñaây : 1 A m = . It F n m laø chaát ñöôïc giaûi phoùng ôû ñieän cöïc, tính baèng gam. Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Tìm hieåu caùc öùng duïng cuûa hieän töôïng ñieän phaân. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Giôùi theäu caùc öùng duïng cuûa Ghi nhaän caùc öùng duïng cuûa V. ÖÙùng duïng cuûa hieän töôïng ñieän caùc hieän töôïng ñieän phaân. hieän töôïng ñieän phaân. phaân Giôùi thieäu caùch luyeän nhoâm. Ghi nhaän caùch luyeän nhoâm. Hieän töôïng ñieän phaân coù nhieàu öùng Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùch Neâu caùch laáy baïc (Ag) ra duïng trong thöïc teá saûn xuaát vaø ñôøi laáy baïc (Ag) ra khoûi moät chieác khoûi moät chieác coác maï baïc bò soáng nhö luyeân nhoâm, tinh luyeän coác maï baïc bò hoûng. hoûng. ñoàng, ñieàu cheá clo, xuùt, maï ñieän, ñuùc ñieän, … Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ạy

Kè

Q uy

hơ

Giôùi thieäu caùch maï ñieän 1. Luyeän nhoâm Hoàn thành câu C4 Hoàn thành câu C4 Döïa vaøo hieän töôïng ñieän phaân Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùch Neâu caùch maï vaøng moät chieác quaëng nhoâm noùng chaûy. maï vaøng moät chieác nhaãn ñoàng. nhaãn ñoàng. Beå ñieän phaân coù cöïc döông laø quaëng nhoâm noùng chaûy, cöïc aâm baèng than, chaát ñieän phaân laø muoái nhoâm noùng chaûy, doøng ñieän chaïy qua khoaûng 104A. 2. Maï ñieän Beå ñieän phaân coù anoât laø moät taám kim loaïi ñeå maï, catoât laø vaät caàn maï. Chaát ñieän phaân thöôøng laø dung dòch muoái kim loaïi ñeå maï. Doøng ñieän qua beå maï ñöôïc choïn moät caùch thích hôïp ñeå ñaûm baûo chaát löôïng cuûa lôùp maï. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC TIẾT HỌC 1. Củng cố kiến thức (4’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. - Yêu cầu HS làm bài 11 SGK. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp töø 8 ñeán 11 trang 85 sgk vaø 14.4, 14.6, 14.8 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

m /+

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:65

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ..../...../20..... Tieát: 28

N gày dạy: ..../.../20......

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

3. Công thức điện trở dây dẫn: l R=ρ S Hoaït ñoäng 2 (11 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS

Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D.

Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn.

Noäi dung kiến thức Caâu 5 trang 78 : B Caâu 6 trang 78 : D Caâu 8 trang 85 : C Caâu 9 trang 85 : D

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Caâu 14.4 : D Caâu 14.6 : C

Yeâu caàu hoïc sinh tính ñieän trôû Tính ñieän trôû cuûa boùng ñeøn khi cuûa boùng ñeøn khi khoâng thaép khoâng thaép saùng. saùng.

100

Ñieän trôû cuûa ñeøn khi khoâng thaép saùng Ta coù : R = R0(1 + α(t – t0))

R 1 + α (t − t 0 ) 484 = = 49(Ω) −3 1 + 4,5.10 (2000 − 20)

hơ

R0 =

Tính theå tích cuûa 1mol ñoàng.

Q uy

Yeâu caàu hoïc sinh tính theå tích cuûa 1mol ñoàng.

Baøi 8 trang 78 a) Theå tích cuûa 1 mol ñoàng V=

Maät ñoä electron töï do trong ñoàng

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh tính maät ñoä Tính maät ñoä electron trong electron trong ñoàng. ñoàng.

A 64.10 −3 = = 7,2.10-6(m3/mol) D 8,9.10 3

N A 6,023.10 23 = = 8,4.1028(m-3) −6 V 7,2.10

m /+

ạy

Trang:67

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 12/11/2014 Tieát: 29

N gày dạy: 17/11/2014

Baøi 15: I. MUÏC TIEÂU

DOØNG ÑIEÄN TRONG CHAÁT KHÍ (T1)

1. Kiến thức

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

+ Phaân bieät ñöôïc söï daãn ñieän khoâng töï löïc vaø sự daãn ñieän töï löïc trong chaát khí. + Phaân bieät ñöôïc hai quaù trình daãn ñieän töï löïc quan troïng trong khoâng khí laø hoà quang ñieän vaø tia löûa ñieän. + Trình baøy ñöôïc caùc öùng duïng chính cuûa quaù trình phoùng ñieän trong chaát khí. 2. Kỹ năng - Rèn luyện cách suy luận cho HS. 3. Thái độ - Tạo hứng thú học Vật lý cho HS. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò caùc thieát bò thí nghieäm ñeå laøm caùc thí nghieäm. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi khaùi nieäm doøng ñieän trong caùc moâi tröôøng, laø doøng caùc ñieän tích chuyeån ñoäng coù höôùng. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Neâu loaïi haït taûi ñieän trong chaát ñieän phaân, nguyeân nhaân taïo ra chuùng vaø baûn chaát cuûa doøng ñieän trong chaát ñieän phaân? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để tiết kiệm năng lượng hiện nay người ta khuyến khích không dùng đèn có dây tóc mà nên dùng đèn ống. Các loại đền này hoạt động dựa trên nguyên lí nào? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (8 phuùt) : Tìm hieåu tính caùch ñieän cuûa chaát khí. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hoïc sinh neâu cô sôû ñeå I. Chaát khí laø moâi tröôøng caùch ñieän khaüng ñònh chaát khí laø moâi tröôøng Giaûi thích taïi sao chaát khí laø moâi Chaát khí khoâng daãn ñieän vì caùc phaân töû caùch ñieän. tröôøng caùch ñieän. khí ñeàu ôû traïng thaùi trung hoaø ñieän, do Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. ñoù trong chaát khí khoâng coù caùc haït taûi ñieän. Hoaït ñoäng2 (10 phuùt) : Tìm hieåu söï daãn ñieän trong chaát khí trong ñieàu kieän thöôøng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức - GV giới thiệu thí nghiệm 15.1 - Theo dõi và đọc kĩ SGk trả lời II. Söï daãn ñieän trong chaát khí trong SGK. yêu cầu của GV. ñieàu kieän thöôøng - GV phân tích rõ: điện tích được Ghi nhaän caùc keát quaû thí Thí nghieäm cho thaáy: truyền chủ yếu từ cần và quả cầu nghieäm. + Trong chaát khí cuõng coù nhöng raát ít caùc của điện nghiệm qua không khí haït taûi ñieän. đến các vật khác chứ không phải từ + Khi duøng ngoïn ñeøn ga ñeå ñoát noùng lá nọ sang lá kia của điện nghiệm +Bình thường chất khí chứa rất ít chaát khí hoaëc chieáu vaøo chaát khí chuøm (vì hai lá tích điện cùng dấu). hạt tải điện. böùc xaï töû ngoaïi thì trong chaát khí xuaát ?Ban đầu chất khí có chứa hạt tải +Ngọn lửa làm tăng các hạt tải vì điện tự do không? hieän caùc haït taûi ñieän. Khi ñoù chaát khí coù chất khí bị tác nhân ion hóa: tia tử ?Khi có ngọn lửa đèn ga dòng điện ngoại, tia vũ trụ trong bức xạ của khaû naêng daãn ñieän. trong chát khí tăng lên chứng tỏ Mặt Trời chiếu vào. điều gì? Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát khi Thöïc hieän C2. naøo thì chaát khí daãn ñieän.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

Noäi dung kiến thức III. Baûn chaát doøng ñieän trong chaát khí 1. Söï ion hoaù chaát khí vaø taùc nhaân ion hoaù Ngoïn löûa ga, tia töû ngoaïi cuûa ñeøn thuyû ngaân trong thí nghieäm treân ñöôïc goïi laø taùc nhaân ion hoaù. Taùc nhaân ion hoaù ñaõ ion hoaù caùc phaân töû khí thaønh caùc ion döông, ion aâm vaø caùc electron töï do. Doøng ñieän trong chaát khí laø doøng chuyeån dôøi coù höôùng cuûa caùc ion döông theo chieàu ñieän tröôøng vaø caùc ion aâm và electron ngöôïc chieàu ñieän tröôøng. Khi maát taùc nhaân ion hoùa, caùc ion döông, ion aâm, vaø electron trao ñoåi ñieän tích vôùi nhau hoaëc vôùi ñieän cöïc ñeå trôû thaønh caùc phaân töû khí trung hoaø, neân chaát khí trôû thaønh khoâng daãn ñieän, 2. Quaù trình daãn ñieän khoâng töï löïc cuûa chaát khí Quaù trình daãn ñieän cuûa chaát khí nhôø coù taùc nhaân ion hoaù goïi laø quaù trình daãn ñieän khoâng töï löïc. Noù chæ toàn taïi khi ta taïo ra haït taûi ñieän trong khoái khí giöõa hai baûn cöïc vaø bieán maát khi ta ngöøng vieäc taïo ra haït taûi ñieän. Quaù trình daãn dieän khoâng töï löïc khoâng tuaân theo ñònh luaät OÂm. 3. Hieän töôïng nhaân soá haït taûi ñieän trong chaát khí trong quaù trình daãn ñieän khoâng töï löïc Khi duøng nguoàn ñieän aùp lôùn ñeå taïo ra söï phoùng dieän trong chaát khí, ta thaáy coù hieän töôïng nhaân soá haït taûi ñieän. Hieän töôïng taêng maät ñoä haït taûi ñieän trong chaát khí do doøng ñieän chaïy qua gaây ra goïi laø hieän töôïng nhaân soá haït taûi ñieän. IV. Quaù trình daãn ñieän töï löïc trong chaát khí vaø ñieàu kieän ñeå taïo ra quaù trình daãn ñieän töï löïc Quaù trình phoùng ñieän töï löïc trong chaát khí laø quaù trình phoùng ñieän vaãn tieáp tuïc giöõ ñöôïc khi khoâng coøn taùc nhaân ion hoaù taùc ñoäng töø beân ngoaøi. Coù boán caùch chính ñeå doøng ñieän coù theå taïo ra haït taûi ñieän môùi trong chaát khí: 1. Doøng ñieän qua chaát khí laøm nhieät ñoä khí taêng raát cao, khieán phaân töû khí bò ion

Q uy

Hoaït ñoäng 3 (18 phuùt) : Tìm hieåu baûn chaát doøng ñieän trong chaát khí. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Giôùi thieäu taùc nhaân ion hoaù vaø söï ion hoaù chaát khí. Ghi nhaän khaùi nieäm. Yeâu caàu hoïc sinh neâu hieän Neâu hieän töôïng xaûy ra ñoái vôùi töôïng xaûy ra ñoái vôùi khoái khí ñaõ khoái khí ñaõ bò ion hoaù khi chöa coù bò ion hoaù khi chöa coù vaø khi coù vaø khi coù ñieän tröôøng. ñieän tröôøng. Yeâu caàu hoïc sinh neâu baûn chaát Neâu baûn chaát doøng ñieän trong doøng ñieän trong chaát khí. chaát khí. Yeâu caàu hoïc sinh neâu hieän töôïng Neâu hieän töôïng xaûy ra trong xaûy ra trong khoái khí khi maát taùc khoái khí khi maát taùc nhaân ion hoaù. nhaân ion hoaù. Giôùi thieäu ñöôøng ñaëc trög V – A Ghi nhaän khaùi nieäm. cuûa doøng ñieän trong chaát khí. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Thöïc hieän C3.

m /+

ạy

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh neâu khaùi nieäm Neâu khaùi nieäm söï daãn ñieän söï daãn ñieän khoâng töï löïc. khoâng töï löïc. Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích taïi Giaûi thích taïi sao doøng ñieän sao doøng ñieän trong chaát khí trong chaát khí khoâng tuaân theo khoâng tuaân theo ñònh luaät OÂm. ñònh luaät OÂm.

Ghi nhaän hieän töôïng

Giôùi thieäu hieän töôïng nhaân soá haït taûi ñieän trong chaát khí.

Giôùi thieäu quaù trình phoùng ñieän töï löïc.

Ghi nhaän khaùi nieäm.

Giôùi thieäu caùc caùch chính ñeå Ghi nhaän caùc caùch ñeå doøng ñieän doøng ñieän coù theå taïo ra haït taûi coù theå taïo ra haït taûi ñieän môùi ñieän môùi trong chaát khí. trong chaát khí.

Trang:69

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hoaù. 2. Ñieän tröôøng trong chaát khí raát lôùn, khieán phaân töû khí bò ion hoaù ngay khi nhieät ñoä thaáp. 3. Catoât bò doøng ñieän nung noùng ñoû, laøm cho noù coù khaû naêng phaùt ra electron. Hieän töôïng naøy goïi laø hieän töôïng phaùt xaï nhieät electron. 4. Catoât khoâng noùng ñoû nhöng bò caùc ion döông coù naêng löôïng lôùn ñaäp vaøo laøm baät electron khoûi catoât trôû thaønh haït taûi ñieän. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

hơ

1. Củng cố kiến thức (2’) - Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức trọng tâm của bài. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Trả lời các câu hỏi SGK và xem trước phần còn lại của bài học.

Q uy

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

m /+

ạy

Kè

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 12/11/2014 Tieát: 30

N gày dạy: 18/11/2014

Baøi 15: I. MUÏC TIEÂU

DOØNG ÑIEÄN TRONG CHAÁT KHÍ (T2)

1. Kiến thức

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

+ Phaân bieät ñöôïc hai quaù trình daãn ñieän töï löïc quan troïng trong khoâng khí laø hoà quang ñieän vaø tia löûa ñieän. + Trình baøy ñöôïc caùc öùng duïng chính cuûa quaù trình phoùng ñieän trong chaát khí. 2. Kỹ năng - Rèn luyện cách suy luận cho HS. 3. Thái độ - Tạo hứng thú học Vật lý cho HS. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò caùc thieát bò: máy phát tĩnh điện Uyn-sơt, bugi 2. Hoïc sinh: OÂn laïi khaùi nieäm doøng ñieän trong chất khí, quá trình phóng điện tự lực trong chất khí. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Phân biệt sự dẫn điện tự lực và sự dẫn điện không tự lực trong chất khí? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ở tiết trước, các em đã tìm hiểu về hai loại quá trình dẫn điện trong chất khí. Hôm nay ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về hai quá trình phóng điện tự lực trong chất khí mà chúng ta thường gặp, đó là tia lửa điện và hồ quang điện. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (20 phuùt) : Tìm hieåu tia lửa ñieän vaø ñieàu kieän taïo ra tia lửa ñieän. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức ?Khi điện trường trong không khí -Khi điện trường lớn có thể xuất V. Tia lửa ñieän vaø ñieàu kieän taïo ra tia rất mạnh có hiện tượng gì xảy ra? hiện sự phóng điện hình tia. lửa ñieän - GV làm thí nghiệm với may phát 1. Ñònh nghóa tĩnh điện Uyn-sơt. Tia lửa ñieän laø quaù trình phoùng ñieän töï ?Tia lửa điện có dạng hình gì? -Tia lửa điện có dạng ngoằn ngoèo, löï c trong chaát khí ñaët giöõa hai ñieän cöïc Nguyên nhân chủ yếu của sự kèm theo tiếng nổ. -Nguyên nhân là do ion hóa do va khi ñieän tröôøng ñuû maïnh ñeå bieán phaân töû phóng điện hình tia? chạm, ngoài ra còn có sự ion hóa khí trung hoaø thaønh ion döông vaø do tác dụng của bức xạ phát ra electron töï do. trong tia lửa điện. - Ghi nhaän khaùi nieäm. - Giôùi thieäu tia lửa ñieän. 2. Ñieàu kieän ñeå taïo ra tia lửa ñieän Ghi nhaä n ñieà u kieä n ñeå taï o ra tia - Giôùi thieäu ñieàu kieän ñeå taïo ra Hieäu ñieän Khoaûng caùch giöõa 2 cöïc lửa ñieä n . tia lửa ñieän. theá U(V) (mm) Cöïc phaüng Muõi nhoïn 20 000 6,1 15,5 40 000 13,7 45,5 HS quan sát bugi và lời hướng dẫn - Giới thiệu ứng dụng phổ biến 100 000 36,7 220 của GV để tìm hiểu cấu tạo dụng trong động cơ (bugi đánh lửa). 200 000 75,3 410 cụ. ?Hiện tượng sét thực tế xảy ra lúc 300 000 114 600 -Sét là tia lửa điện khổng lồ phát nào? Nguyên nhân gây ra sét? sinh do sự phóng điện giữa các 3. ÖÙng duïng đám mây tích điện trái dấu hoặc Duøng ñeå ñoát hoãn hôïp xaêng khoâng khí giữa đám mây tích điện với mặt đất trong ñoäng cô xaêng. -Do áp suất tăng đột ngột gây ra Giaûi thích hieän töôïng seùt trong töï nhieân. tiếng nổ gọi là sấm. -HS trả lời câu C5. -Yêu cầu HS trả lời câu C5.

Trang:71

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Tìm hieåu hoà quang ñieän vaø ñieàu kieän taïo ra hoà quang ñieän. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung cô baûn Cho hoïc sinh moâ taû vieäc haøn Moâ taû vieäc haøn ñieän. VI. Hoà quang ñieän vaø ñieàu kieän taïo ra ñieän. hoà quang ñieän Giôùi thieäu hoà quang ñieän. Ghi nhaän khaùi nieäm. 1. Ñònh nghóa Gợi ý: Hoà quang ñieän laø quaù trình phoùng ñieän +Để tạo ra hồ quang điện cần có HS thảo luận theo bàn trả lời: töï löïc xaûy ra trong chaát khí ôû aùp suaát hiệu điện thế lớn không? +Hiệu điện thế tạo ra hồ quang nhỏ thöôøng hoaëc aùp suaát thaáp ñaët giöõa hai +Tại sao ban đầu phải cho hai đầu (40-50V). ñieän cöïc coù hieäu ñieän theá khoâng lôùn. cực âm và dương tiếp xúc nhau +Khi nhập hai cực vào nhau tạo ra Hoà quang ñieän coù theå keøn theo toaû nếu muốn tạo ra hồ quang? đoản mạch, dòng điện tăng vọt làm nhieä n vaø toaû saùng raát maïnh. +Tại sao K và A lại phát ra ánh tỏa nhiệt trên hai đầu cực rất lớn và sáng chói lòa hơn? khi không khí bị đốt nóng sẽ bị ion 2. Ñieàu kieän taïo ra hoà quang ñieän +Tại sao dương cực bị ăn mòn và hóa tạo ra hạt tải điện làm chất khí Doøng ñieän qua chaát khí giöõ ñöôïc nhieät lõm vào? dẫn điện. ñoä cao cuûa catoât ñeå catoât phaùt ñöôïc +Hồ quang điện có thể xuất hiện +Hai điện cực là kim loại. electron baèng hieän töôïng phaùt xaï nhieät trong trường hợp điện cực là gì? +Quan sát cần đeo kính đen vì electron. +Quan sát hồ quang điện ta phải cường độ sáng mạnh và giàu tia tử 3. ÖÙng duïng làm gì? Tại sao? ngoại có hại cho mắt. Hoà quang dieän coù nhieàu öùng duïng nhö -Yeâu caàu HS neâu caùc hieän töôïng -Neâu caùc hieän töôïng keøm theo khi haøn ñieän, laøm ñeøn chieáu saùng, ñun chaûy keøm theo khi coù hoà quang.ñieän. coù hoà quang.ñieän. vaät lieäu, … Giôùi thieäu ñieàu kieän ñeå coù hoà Ghi nhaän ñieàu kieän ñeå coù hoà quang ñieän. quang ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùc öùng Neâu caùc öùng duïng cuûa hoà quang duïng cuûa hoà quang ñieän. ñieän: hàn kim loại,luyện kim, đèn chiếu sáng…. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức trọng tâm của bài. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp töø 6 ñeán 9 trang 93 sgk. - Đọc mục “Em có biết”

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 19/11/09 N gày dạy: 24/11/2014 Tieát: 31 Baøi 17: DOØNG ÑIEÄN TRONG CHAÁT BAÙN DAÃN (T1) I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc Thöïc hieän ñöôïc caùc caâu hoûi: + Chaát baùn daãn laø gì ? Neâu nhöõng ñaëc ñieåm cuûa chaát baùn daãn. + Hai loaïi haït taûi ñieän trong chaát baùn daãn laø gì ? Loã troáng laø gì ? + Chaát baùn daãn loaïi n vaø loaïi p laø gì ? + Lôùp chuyeån tieáp p-n laø gì ? + Tranzito n-p -n laø gì ? 2.Kó naêng - Rèn luyện kĩ năng nhận biết và có thể thay thế lắp đặt một số mạch bán dẫn đơn giản trong đó có sử dụng bán dẫn. 3. Thái độ - Tạo cho học sinh hứng thú học vật lý, thích tìm hiểu khoa học công nghệ. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: + Chuaån bò hình 17.1 vaø baûng 17.1 sgk ra giaáy to. + Chuẩn bò moät soá linh kieän baùn daãn thöôøng duøng nhö ñioât baùn daãn, tranzito, LED, … Neáu coù linh kieän hoûng thì boùc voû ra ñeå chæ cho hoïc sinh xem mieáng baùn daãn ôû linh kieän aáy. 2. Hoïc sinh:Ôn taäp caùc kieán thöùc quan troïng chính: + Thuyeát electron veà tính daãn ñieän cuûa kim loaïi. + Vaøi thoâng soá quan troïng cuûa kim loaïi nhö ñieän trôû suaát, heä soá nhieät ñieän trôû, maät ñoä electron töï do. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Neâu caùc ñaïi löôïng ñaëc tröng cho tính daãn dieän cuûa chaân khoâng. Baûn chaát doøng ñieän trong chaân khoâng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Trong công nghiệp cũng như trong đời sống, các linh kiện bán dẫn có mặt khắp nơi vì vậy việc tìm hiểu bán dẫn là rất cần thiết. Bài học hôm nay giúp ta có những kiến thức cơ bản về loại chất này. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu chaát baùn daãn vaø tính chaát. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát taïi Cho bieát taïi sao coù nhöõng chaát sao goïi laø chaát baùn daãn. ñöôïc goïi laø baùn daãn. Giôùi thieäu moät soá baùn daãn Ghi nhaän caùc vaät lieäu baùn daãn thoâng duïng. thoâng duïng, ñieån hình. Giôùi thieäu caùc ñaëc ñieåm cuûa Ghi nhaän caùc ñaëc ñieåm cuûa baùn daãn tinh khieát vaø baùn daãn baùn daãn tinh khieát vaø baùn daãn coù pha taïp chaát.. coù pha taïp chaát.

Noäi dung kiến thức I. Chaát baùn daãn vaø tính chaát Chaát baùn daãn laø chaát coù ñieän trôû suaát naèm trong khoaûng trung gian giöõa kim loaïi vaø chaát ñieän moâi. Nhoùm vaät lieäu baùn daãn tieâu bieåu laø gecmani vaø silic. + ÔÛ nhieät ñoä thaáp, ñieän trôû suaát cuûa chaát baùn daãn sieâu tinh khieát raát lôùn. Khi nhieät ñoä taêng, ñieän trôû suaát giaûm nhanh, heä soá nhieät ñieän trôû coù giaù trò aâm. + Ñieän trôû suaát cuûa chaát baùn daãn Trang:73

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

giaûm raát maïnh khi pha moät ít taïp chaát. + Ñieän trôû cuûa baùn daãn giaûm ñaùng keå khi bò chieáu saùng hoaëc bò taùc duïng cuûa caùc taùc nhaân ion hoùa khaùc. Hoaït ñoäng2 (15 phuùt) : Tìm hieåu haït taûi ñieän trong chaát baùn daãn, baùn daãn loaïi n vaø baùn daãn loaïi p. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Giôùi thieäu baùn daãn loaïi n vaø Ghi nhaän hai loaïi baùn daãn. II. Haït taûi ñieän trong chaát baùn daãn, baùn daãn loaïi p. baùn daãn loaïi n vaø baùn daãn loaïi p Yeâu caàu hoïc sinh thöû neâu Neâu caùch nhaän bieát loaïi baùn 1. Baùn daãn loaïi n vaø baùn daãn loaïi p caùch nhaän bieát loaïi baùn daãn. daãn. Baùn daãn coù haït taûi ñieän aâm goïi laø Giôùi thieäu söï hình thaønh Ghi nhaän söï hình thaønh baùn daãn loaïi n. Baùn daãn coù haït taûi electron daãn vaø loã troáng trong electron daãn vaø loã troáng trong ñieän döông goïi laø baùn daãn loaïi p. baùn daãn tinh khieát. baùn daãn tinh khieát. 2. Electron vaø loã troáng Yeâu caàu hoïc sinh neâu baûn Neâu baûn chaát doøng ñieän trong Chaát baùn daãn coù hai loaïi haït taûi ñieän chaát doøng ñieän trong baùn daãn baùn daãn tinh khieát. laø electron vaø loã troáng. tinh khieát. Doøng ñieän trong baùn daãn laø doøng Giôùi thieäu taïp chaát cho vaø söï Ghi nhaän khaùi nieäm. caùc electron daãn chuyeån ñoäng ngöôïc hình thaønh baùn daãn loaïi n. chieàu ñieän tröôøng vaø doøng caùc loã Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích Giaûi thích söï taïo neân electron troáng chuyeån ñoäng cuøng chieàu ñieän söï taïo neân electron daãn cuûa daãn cuûa baùn daãn loaïi n. tröôøng. baùn daãn loaïi n. 3. Taïp chaát cho (ñoâno) vaø taïp chaát Giôùi thieäu taïp chaát nhaän vaø Ghi nhaän khaùi nieäm. nhaän (axepto) söï hình thaønh baùn daãn loaïi p. + Khi pha taïp chaát laø nhöõng nguyeân Yeâu caàu HS thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. toá coù naêm electron hoùa trò vaøo trong tinh theå silic thì moãi nguyeân töû taïp chaát naøy cho tinh theå moät electron daãn. Ta goïi chuùng laø taïp chaát cho hay ñoâno. Baùn daãn coù pha ñoâno laø baùn daãn loaïi n, haït taûi ñieän chuû yeáu laø electron. + Khi pha taïp chaát laø nhöõng nguyeân toá coù ba electron hoùa trò vaøo trong tinh theå silic thì moãi nguyeân töû taïp chasats naøy nhaän moät electron lieân keát vaø sinh ra moät loã troáng, neân ñöôïc goïi laø taïp chaát nhaän hay axepto. Baùn daãn coù pha axepto laø baùn ñaõn loaïi p, haït taûi ñieän chuû yeáu laø caùc loã troáng. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu lôùp chuyeån tieáp p-n. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức III. Lôùp chuyeån tieáp p-n Giôùi thieäu lôùp chuyeån tieáp p- Ghi nhaän khaùi nieäm. Lôùp chuyeån tieáp p-n laø choå tieáp xuùc n. cuûa mieàn mang tính daãn p vaø mieàn mang tính daãn n ñöôïc taïo ra treân 1 Trang: 74

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

Kè

Giôùi thieäu hieän töôïng phun haït taûi ñieän.

Giôùi thieäu söï daãn ñieän chuû yeáu theo moät chieàu cuûa lôùp chuyeån tieáp p-n.

Q uy

Giôùi thieäu lôùp ngheøo. Yeâu caàu hoïc sinh giaûi tích taïi sao ôû lôùp chuyeån tieáp p-coù raát ít caùc haït taûi ñieän. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2.

tinh theå baùn daãn. Ghi nhaän khaùi nieäm. 1. Lôùp ngheøo Giaûi tích taïi sao ôû lôùp chuyeån ÔÛ lôùp chuyeån tieáp p-n khoâng coù tieáp p-coù raát ít caùc haït taûi ñieän. hoaëc coù raát ít caùc haït taûi ñieän, goïi laø lôùp ngheøo. ÔÛ lôùp ngheøo, veà phía baùn daãn n coù caùc ion ñoâno tích ñieän döông Thöïc hieän C2. vaø veà phía baùn daãn p coù caùc ion axepto tích ñieän aâm. Ñieän trôû cuûa lôùp ngheøo raát lôùn. 2. Doøng ñieän chaïy qua lôùp ngheøo Doøng dieän chaïy qua lôùp ngheøo chuû Ghi nhaän khaùi nieäm. yeáu töø p sang n. Ta goïi doøng ñieän qua lôùp ngheøo töø p sang n laø chieàu thuaän, chieàu töø n sang p laø chieàu ngöôïc. 3. Hieän töôïng phun haït taûi ñieän Khi doøng ñieän ñi qua lôùp chuyeån tieáp p-n theo chieàu thuaän, caùc haït taûi ñieän ñi vaøo lôùp ngheøo coù theå ñi tieáp Ghi nhaän hieän töôïng. sang mieàn ñoái dieän. Ñoù là söï phun haït taûi ñieän. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

m /+

ạy

1. Củng cố kiến thức (3’) - Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức trọng tâm của bài. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø học bài và trả lời câu hỏi SGK. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:75

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 19/11/09 Tiết 32 Baøi 17:

N gày dạy: 25/11/2014

DOØNG ÑIEÄN TRONG CHAÁT BAÙN DAÃN (T2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Chất bán dẫn là gì? Nêu các tính chất của chất bán dẫn? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Trong các vi mạch điện tử ta thường gặp hai linh kiện bán dẫn là điôt và tran-zi-to. Bài học hôm nay ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hai linh kiện này. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu ñioât baùn daãn vaø maïch chænh löu duøng ñioât baùn daãn. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức IV. Ñioât baùn daãn vaø maïch chænh löu duøng ñioât baùn daãn Giôùi thieäu ñioât baùn daãn. Ghi nhaän linh kieän. Ñioât baùn daãn thöïc chaát laø moät lôùp Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng Neâu coâng duïng cuûa ñioât baùn chuyeån tieáp p-n. Noù chæ cho doøng duïng cuûa ñioât baùn daãn. daãn. ñieän ñi qua theo chieàu töø p sang n. Ta noùi ñioât baùn daãn coù tính chænh löu. Noù Veõ maïch chænh löu 17.7. Giôùi ñöôïc duøng ñeå laép maïch chænh löu, thieäu hoaït ñoäng cuûa maïch ñoù. Xem hình 17.7. Ghi nhaän hoaït bieán ñieän xoay chieàu thaønh ñieän moät ñoäng chænh löu cuûa maïch. chieàu. Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Tìm hieåu caáu taïo vaø nguyeân lí hoaït ñoäng cuûa tranzito löôõng cöïc n-p-n. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung kiến thức Veõ hình 17.8. - Veõ hình. V. Caáu taïo vaø nguyeân lí hoaït ñoäng Giôùi thieäu caùc cöïc vaø ñieän Ghi nhaän caùc cöïc vaø ñieän theá cuûa tranzito löôõng cöïc n-p-n theá ñaët vaøo caùc cöïc. ñaët vaøo caùc cöïc. 1. Hieäu öùng tranzito Trình baøy phöông aùn vaø ñöa Theo doõi, phaân tích ñeå hieåu Xeùt moät tinh theå baùn daãn treân ñoù coù ra caùc tình huoáng ñeå ñi ñeán ñöôïc khaùi nieäm. taïo ra moät mieàn p, vaø hai mieàn n1 vaø khaùi nieäm veà hieäu öùng n2. Maät ñoä electron trong mieàn n2 raát tranzito. lôùn so vôùi maät ñoä loã troáng trong mieàn Yeâu caàu hoïc sinh phaân tích söï Phaân tích söï phaân cöïc cuûa caùc p. Treân caùc mieàn naøy coù haøn caùc ñieän phaân cöïc cuûa caùc lôùp. lôùp. cöïc C, B, E. Ñieän theá ôû caùc cöïc E, B, Keát luaän veà ñieän trôû RCB khi Ghi nhaän veà ñieän trôû RCB C giöõ ôû caùc giaù trò VE = 0, VB vöøa ñuû ñoù. trong tröôøng hôïp naøy. ñeå lôùp chuyeån tieáp p-n2 phaân cöïc Yeâu caàu hoïc sinh phaân tích söï thuaän, VC coù giaù trò töông ñoái lôùn (côû phaân cöïc cuûa caùc lôùp. Phaân tích söï phaân cöïc cuûa caùc 10V). Keát luaän veà ñieän trôû RCB khi lôùp. -Gỉa söû mieàn p raát daøy, n1 caùch xa n2 ñoù. Ghi nhaän veà ñieän trôû RCB Lôùp chuyeån tieáp n1-p phaân cöïc trong tröôøng hôïp naøy. ngöôïc, ñieän trôû RCB giöõa C vaø B raát Giôùi thieäu hieäu öùng tranzito. Ghi nhaän khaùi nieäm. lôùn. Lôùp chuyeån tieáp p-n2 phaân cöïc thuaän nhöng vì mieàn p raát daøy neân Giôùi thieäu khaû naêng khueách Ghi nhaän khaùi nieäm. caùc electron töø n2 khoâng tôùi ñöôïc lôùp ñaïi tín hieäu ñieän nhôø hieäu öùng chuyeån tieáp p-n1, do ñoù khoâng aûnh Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

tranzito.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

höôûng tôùi RCB. + Gỉa söû mieàn p raát moûng, n1 raát gaàn n2 Ñaïi boä phaän doøng electron töø n2 phun sang p coù theå tôùi lôùp chuyeån tieáp n1-p, roài tieáp tuïc chaïy sang n1 ñeán cöïc C laøm cho ñieän trôû RCB giaûm ñaùng keå. Hieän töôïng doøng ñieän chaïy töø B sang E laøm thay ñoåi ñieän trôû RCB goïi laø hieäu öùng tranzito. Vì ñaïi boä phaän electron töø n2 phun vaøo p khoâng chaïy veà B maø chaïy tôùi Giôùi thieäu tranzito. Ghi nhaän khaùi nieäm. cöïc C, neân ta coù IB << IE vaø IC ≈ IE. Veõ kí hieäu tranzito n-p-n. Veõ hình. Doøng IB nhoû sinh ra doøng IC lôùn, chöùng toû coù söï khueách ñaïi doøng ñieän. 2. Tranzito löôõng cöïc n-p-n Giôùi thieäu caùc cöïc cuûa Nhaän bieát caùc cöïc cuûa Tinh theå baùn daãn ñöôïc pha taïp ñeå tranzito. tranzito. taïo ra moät mieàn p raát moûng keïp giöõa hai mieàn n1 vaø n2 goïi laø tranzito löôõng Höôùng daãn hoïc sinh thöïc hieän cöïc n-p-n. C3. Thöïc hieän C3. Giôùi thieäu öùng duïng cuûa Ghi nhaän caùc öùng duïng cuûa Tranzito coù ba cöïc: tranzito. tranzito. + Cöïc goùp hay laø coâlectô (C). + Cöïc ñaùy hay cöïc goác, hoaëc bazô (B). + Cöïc phaùt hay Emitô (E). ÖÙng duïng phoå bieán cuûa tranzito laø ñeå laép maïch khueách ñaïi vaø khoùa ñieän töû. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaøthöïc hieän caùc caâu hoûi laøm caùc baøi taäp trang 6, 7 sgk. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø học bài và trả lời câu hỏi SGK. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:77

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 27/11/2014 N gày dạy: 01/12/2014 Tieát: 33 Bài : BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Naém ñöôïc baûn chaát doøng ñieän trong chaát khí, söï daãn ñieän khong töï löïc vaø töï löïc, caùc hieän töôïng phoùng ñieän trong chaát khí. + Naém ñöôïc baûn chaát doøng ñieän trong chaân khoâng, söï daãn ñieän moät chieàu cuûa ñioât chaân khoâng, baûn chaát vaø caùc tính chaát cuûa tia catoât. + Naém ñöôïc baûn chaát cuûa doøng ñieän trong chaát baùn daãn, hai loaïi baùn daãn n vaø p, coâng duïng cuûa ñioât baùn daãn vaø tranzio. 2. Kyõ naêng Giaûi ñöôïc caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp lieân quan ñeán doøng ñieän trong chaát khí, trong chaân khoâng vaø trong chaát baùn daãn. 3. Thái độ - Giáo dục học sinh thái độ nghiêm túc trong học tập. II. CHUAÅN BÒ 1.Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (10’) Laäp baûng so saùnh doøng ñieän trong caùc moâi tröôøng veà: haït taûi ñieän, nguyeân nhaân taïo ra haït taûi ñieän, baûn chaát doøng ñieän. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để giúp các em hệ thống được các kiến thức về dòng điện trong các môi trường, hôm nay ta tiến hành tiết bài tập củng cố chương III. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn Giaûi thích löïa choïn. phương án đó. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Giaûi thích löïa choïn. Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS

Noäi dung kiến thức Caâu 6 trang 93 : D Caâu 7 trang 93 : B Caâu 8 trang 99 : A Caâu 9 trang 99 : B Caâu 6 trang 106 : D Caâu 7 trang 106 : D

Noäi dung kiến thức Baøi 10 trang 99 Yêu cầu HS vieát bieåu thöùc Vieát bieåu thöùc tính cöôøng ñoä Soá electron phaùt ra töø catoât trong 1 tính cöôøng ñoä doøng ñieän doøng ñieän baûo hoøa töø ñoù suy ra giaây: Trang: 78

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Kè

Q uy

hơ

baûo hoøa töø ñoù suy ra soá haït soá haït taûi ñieän phaùt ra töø catoât Ta coù: Ibh = |qe|.N taûi ñieän phaùt ra töø catoât trong 1 giaây. I bh 10 −2 N = = = trong 1 giaây. qe 1,6.10 −19 Tính soá electron phaùt ra töø 0,625.1017(haït) Yeâu caàu hoïc sinh tính soá moät ñôn vò dieän tích cuûa catoât Soá electron phaùt ra töø moät ñôn vò electron phaùt ra töø moät ñôn trong 1 giaây dieän tích cuûa catoât trong 1 giaây: vò dieän tích cuûa catoât trong N 0,625.1017 n = = = 6,25.1021(haït) 1 giaây. −5 S 10 Tính naêng löôïng maø electron Baøi 11 trang 99 Yeâu caàu hoïc sinh tính nhaän ñöôïc khi ñi töø catoât sang Naêng löôïng maø electron nhaän ñöôïc naêng löôïng maø electron anoât. khi ñi töø catoât sang anoât: nhaän ñöôïc khi ñi töø catoât ε = eU = 1,6.10-19.2500 = 4.10-16(J) sang anoât. Naêng löôïng aáy chuyeån thaønh ñoäng Tính vaän toác cuûa electron maø 1 naêng cuûa electron neân: ε = mv2 suùng phaùt ra. 2 Yeâu caàu hoïc sinh tính vaän 2ε 2.4.10 −16 toác cuûa electron maø suùng = = => v = −31 m 9 , 1 . 10 phaùt ra. 3.107(m/s)

m /+

ạy

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaøthöïc hieän caùc caâu hoûi laøm caùc baøi taäp sgk. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø học bài và trả lời câu hỏi SGK. - Chuẩn bị bài thực hành. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:79

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 28/11/2014 N gày dạy: 3/12/2014 Tieát 34 Bài: THÖÏC HAØNH: KHAÛO SAÙT ÑAËC TÍNH CHÆNH LÖU CUÛA ÑIOÂT BAÙN DAÃN VAØ ÑAËC TÍNH KHUEÁCH ÑAÏI CUÛA TRANZITO (T1)

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Bieát ñöôïc caáu taïo cuûa ñioât baùn daãn vaø giaûi thích ñöôïc taùc duïng chænh löu doøng ñieän cuûa noù. + Bieát caùch khaûo saùt ñaëc tính chænh löu doøng ñieän cuûa ñioât baùn daãn. Töø ñoù ñaùnh giaù ñöôïc taùc duïng chænh löu cuûa ñioât baùn daãn. + Bieát ñöôïc caáu taïo cuûa tranzito vaø giaûi thích ñöôïc taùc duïng khueách ñaïi doøng ñieän cuûa noù. + Bieát caùch khaûo saùt tính khueách ñaïi doøng cuûa tranzito. Töø ñoù ñaùnh giaù ñöôïc taùc duïng khueách ñaïi doøng cuûa tranzito. 2. Kó naêng + Bieát caùch löïa choïn, söû duïng caùc duïng cuï ñieän, caùc linh kieän ñieän thích hôïp vaø maéc chuùng thaønh moät maïch ñieän ñeå tieán haønh khaûo saùt ñaëc tính chænh löu doøng ñieän cuûa ñioât baùn daãn vaø ñaëc tính khueách ñaïi doøng cuûa tranzito. + Bieát caùch ño vaø ghi keát quaû ño ñeå laäp baûng soá lieäu hoaëc veõ ñoà thò bieåu dieãn ñaëc tính chænh löu doøng ñieän cuûa ñioât baùn daãn vaø ñaëc tính khueách ñaïi doøng cuûa tranzito. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân + Phoå bieán cho hoïc sinh nhöõng noäi dung caàn phaûi chuaån bò tröôùc buoåi thöïc haønh. + Kieåm tra caùc duïng cuï thí nghieäm caàn thieát cho baøi thöïc haønh. Laøm thöû tröôùc caùc noäi dung thöïc haønh. 2. Hoïc sinh + Ñoïc kó noäi dung baøi thöïc haønh. + Chuaån bò baùo caùo thí nghieäm theo maãu cho saün ôû cuoái baøi thöïc haønh. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

m /+

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (5’) Nêu cấu tạo và công dụng của điốt bán dẫn. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để giúp các em hiểu rõ hơn về cấc linh kiện bán dẫn. Tiết hôm nay ta sẽ tìm hiểu về công dụng của điốt trong việc chỉnh lưu dòng điện.

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. KHAÛO SAÙT ÑAËC TÍNH CHÆNH LÖU CUÛA ÑIOÂT BAÙN DAÃN Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu cô sôû lí thuyeát. + Giaùo vieân goïi hoïc sinh neâu tính chaát ñaëc bieät cuûa lôùp tieáp xuùc n-p cuûa chaát baùn daãn vaø neâu nhaän xeùt. + Moät hoïc sinh khaùc nhaän xeùt moái quan heä giöõa U vaø I khi söû duïng ñioât thuaän vaù ñioât ngöôïc vaø döï ñoaùn ñoà thò U(I) trong hai tröôøng hôïp. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Giôùi thieäu duïng cuï ño. + Giôùi thieäu caùch söû duïng ñoàng hoà ña naêng hieän soá. + Giôùi thieäu caùc duïng cuï thí nghieäm treân hình veõ 18.3; 18.4 sgk. Hoaït ñoäng 3 (15 phuùt) : Tieán haønh thí nghieäm. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Nội dung kiến thức Höôùng daãn caùch maéc maïch ñieän nhö hình 1. Khaûo saùt doøng ñieän thuaän 18.3 sgk (chuù yù caùch ñaët thang ño cuûa ampe Theo gioûi caùc ñoäng taùc, phöông chaïy qua ñioât keá vaø voân keá). phaùp laép raùp thí nghieäm cuûa thaáy Theo gioûi, höôùng daãn, kieåm tra vieäc laép coâ. raùp cuûa hs. Laép raùp thí nghieäm theo nhoùm. Yeâu caàu hoïc sinh cho maïch hoaït ñoäng, Cho maïch hoaït ñoäng, ñoïc vaø ghi ñoïc vaø ghi soá lieäu vaøo baûng soá lieäu 18.1 ñaõ soá lieäu vaøo baûng soá lieäu 18.1 sgk

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

chuaån bò. Höôùng daãn caùch maéc maïch ñieän nhö hình 18.4 sgk (chuù yù caùch ñaët thang ño cuûa ampe keá vaø voân keá). Theo gioûi, höôùng daãn, kieåm tra vieäc laép raùp cuûa hs. Yeâu caàu hoïc sinh cho maïch hoaït ñoäng, ñoïc vaø ghi soá lieäu vaøo baûng soá lieäu 18.1 ñaõ chuaån bò.

ñaõ chuaån bò saün.

2. Khaûo saùt doøng ñieän ngöôïc chaïy qua ñioât

Theo gioûi caùc ñoäng taùc, phöông phaùp laép raùp thí nghieäm cuûa thaáy coâ. Laép raùp thí nghieäm theo nhoùm. Cho maïch hoaït ñoäng, ñoïc vaø ghi soá lieäu vaøo baûeáuoá lieäu 18.1 sgk ñaõ chuaån bò saün.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Chuẩn bị bài thực hành về trazito. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:81

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: ............................. N gày dạy................................................ Tieát 35 Bài: THÖÏC HAØNH: KHAÛO SAÙT ÑAËC TÍNH CHÆNH LÖU CUÛA ÑIOÂT BAÙN DAÃN VAØ ÑAËC TÍNH KHUEÁCH ÑAÏI CUÛA TRANZITO (T2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (5’) Nêu cấu tạo và công dụng của tranzito. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để giúp các em hiểu rõ hơn về cấc linh kiện bán dẫn. Tiết hôm nay ta sẽ tìm hiểu về công dụng của tranzito trong mạch khuếch đại.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC B. KHAÛO SAÙT TÍNH KHUEÁCH ÑAÏI CUÛA TRANZITO Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu cô sôû lí thuyeát. + Giaùo vieân goïi hoïc sinh neâu tính chaát ñaëc bieät cuûa lôùp tieáp xuùc n-p-N cuûa chaát baùn daãn vaø neâu nhaän xeùt. + Moät hoïc sinh khaùc nhaän xeùt veà caùch phaân cöïc cho tranzito (hình 18.7). + Giôùi thieäu caùc duïng cuï thí nghieäm treân hình veõ 18.8 sgk. Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Tieán haønh thí nghieäm. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Nội dung kiến thức Höôùng daãn cho hoïc sinh caùch maéc Maéc sô ñoà 18.8 theo söï höôùng daãn I. MỤC ĐÍCH THÍ NGHIỆM. tranzito vaø caùc thieát bò khaùc theo sô cuûa thaày coâ. Chuù yù: ñoà hình 18.8 sgk. Vò trí cuûa boä nguoàn 6V moät chieàu, II. DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM Löu yù hoïc sinh caùch maéc nguoàn, maéc bieán trôû theo kieåu phaân aùp, maéc ñieän trôû, bieán trôû. ñuùng caùc vò trí cuûa caùc microampe keá III. CƠ SỞ LÍ THUYẾT. Theo doõi, kieåm tra caùch maéc cuûa A1, A2. caùc nhoùm. Thöïc hieän C5 Höôùng daãn hoïc sinh thöïc hieän C5. Thöïc hieän caùc böôùc thí nghieäm theo Höôùng daãn hoïc sinh tieán haønh boán sgk vaø höôùng daãn cuûa thaày coâ. IV. TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM. böôùc thí nghieäm nhö saùch giaùo khoa. Ñoïc vaø ghi caùc soá lieäu vaøo baûng soá Yeâu caàu hoïc sinh ñoïc vaø ghi soá lieäu lieäu 18.2. vaøo baûng. Hoaït ñoäng 3 (6 phuùt): Baùo caùo thí nghieäm. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Nội dung kiến thức Höôùng daãn moãi hoïc sinh laøm moät Laøm baûng baùo caùo ñaày ñuû caùc muïc baûng baùo caùo ghi ñaày ñuû caùc muïc: theo höôùng daãn cuûa thaày coâ. + Hoï, teân, lôùp Phaàn keát quaû ghi ñaày ñuû soá kieäu vaø + Muïc tieâu thí nghieäm tính toaùn vaøo caùc baûng nhö ôû caùc + Cô sôû lí thuyeát trang 113, 114. + Caùch tieán haønh Nhaän xeùt veà: Ñoä chính xaùc, nguyeân + Keát quaû nhaân, caùch khaùc phuïc. + Nhaän xeùt Thöïc hieän phaàn nhaän xeùt vaø keát luaän. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’)- Chuẩn bị chương từ trường. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 36 KIỂM TRA HỌC KÌ I I. MỤC TIÊU Đánh giá một cách chính xác khả năng tiếp nhận kiến thức của học sinh, qua đó có biện pháp điều chỉnh thích hợp phương pháp dạy học để đem lại hiệu quả tốt hơn. II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên - Thi theo đề Sở GD Chuẩn bị đáp án theo chuẩn. 2. Học sinh - Ôn tập kiến thức chuẩn bị thi học kì. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

2 – 3.4

3.5 – 4.9

5.0 –6.4

6.5 –7.9

8.0 - 10

hơ

0 – 1,9

Trên TB Dưới TB

Lớp

Kết quả kiểm tra

Q uy

11A

ạy

Kè

11A 11A 11A 11A

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

m /+

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:83

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 03/01/17 Tieát 38

N gày dạy: 05/01/17 CHÖÔNG IV. TÖØ TRÖÔØNG TÖØ TRÖÔØNG

Baøi 19:

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Bieát ñöôïc töø tröôøng laø gì vaø neâu leân ñöôïc nhöõng vaät naøo gaây ra töø tröôøng. + Bieát caùch phaùt hieän söï toàn taïi cuûa töø tröôøng trong nhöõng tröôøng hôïp thoâng thöôøng. + Neâu ñöôïc caùch xaùc ñònh phöông vaø chieàu cuûa töø tröôøng taïi moät ñieåm. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa vaø neâu ñöôïc boán tính chaát cô baûn cuûa ñöôøng söùc töø. 2. Kỹ năng + Bieát caùch xaùc ñònh chieàu caùc ñöôøng söùc töø cuûa: doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi, doøng ñieän chaïy trong daây daãn uoán thaønh voøng troøn. + Bieát caùch xaùc ñònh maët Nam hay maït Baéc cuûa moät doøng ñieän chaïy trong maïch kín. 3. Thái độ + Lòng yêu thích tìm hiểu khoa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò caùc thí nghieäm chöùng minh veà: töông taùc töø, töø phoå. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi phaàn töø tröôøng ôû Vaät lí lôùp 9. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

Kè

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (3’)

Giôùi thieäu chöông trình hoïc kyø II vaø nhöõng noäi dung seõ nghieân cöùu trong chöông Töø tröôøng.

m /+

ạy

3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Các em đã biết hai dạng trường lực: trọng trường gây ra tương tác giữa các vật có khối lượng, điện trường gây ra tương tác giữa các vật tích điện. Hôm nay ta tiếp cận với một trường lực mới: từ trường gây ra tương tác giữa các vật có từ tính.

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (5 phuùt) : Tìm hieåu nam chaâm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Giôùi thieäu nam chaâm. Ghi nhaän khaùi nieäm. I. Nam chaâm Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. + Loaïi vaät lieäu coù theå huùt ñöôïc saét vuïn Cho hoïc sinh neâu ñaëc ñieåm cuûa Neâu ñaëc ñieåm cuûa nam chaâm. goïi laø nam chaâm. nam chaâm (noùi veà caùc cöïc cuûa + Moãi nam chaâm coù hai cöïc: baéc vaø nam. noù) Ghi nhaän khaùi nieäm. + Caùc cöïc cuøng teân cuûa nam chaâm ñaåy Giôùi thieäu löïc töø, töø tính. Thöïc hieän C2. nhau, caùc cöïc khaùc teân huùt nhau. Löïc Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. töông taùc giöõa caùc nam chaâm goïi laø löïc töø vaø caùc nam chaâm coù töø tính. Hoaït ñoäng 2 (5 phuùt) : Tìm hieåu töø tính cuûa daây daãn coù doøng ñieän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Töø tính cuûa daây daãn coù doøng ñieän Giôùi thieäu qua caùc thí nghieäm veà Keát luaän veà töø tính cuûa doøng Giöõa nam chaâm vôùi nam chaâm, giöõa söï töông taùc giöõa doøng ñieän vôùi ñieän. nam chaâm vôùi doøng ñieän, giöõa doøng ñieän nam chaâm vaø doøng ñieän vôùi doøng vôùi doøng ñieän coù söï töông taùc töø. ñieän. Doøng ñieän vaø nam chaâm coù töø tính. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu töø tröôøng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Töø tröôøng 1. Ñònh nghóa

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi khaùi Nhaéc laïi khaùi nieäm ñieän tröôøng Töø tröôøng laø moät daïng vaät chaát toàn taïi trong nieäm ñieän tröôøng. Töông töï nhö vaø neâu khaùi nieäm töø tröôøng. khoâng gian maø bieåu hieän cuï theå laø söï xuaát hieän vaäy neâu ra khaùi nieäm töø tröôøng. cuûa cuûa löïc töø taùc duïng leân moät doøng ñieän hay moät nam chaâm ñaët trong noù. 2. Höôùng cuûa töø tröôøng Giôùi thieäu nam chaâm nhoû vaø söï Ghi nhaän söï ñònh höôùng cuûa töø Töø tröôøng ñònh höôùng cho cho caùc nam chaâm nhoû. ñònh höôùng cuûa töø tröôøng ñoái vôùi tröôøng ñoái vôùi nam chaâm nhoû. nam chaâm thöû. Qui öôùc: Höôùng cuûa töø tröôøng taïi moät ñieåm laø Giôùi thieäu qui öôùc höôùng cuûa töø Ghi nhaän qui öôùc. höôùng Nam – Baéc cuûa kim nam chaâm nhoû naèm caân baèng taïi ñieåm ñoù. tröôøng. Hoaït ñoäng 4 (10 phuùt) : Tìm hieåu ñöôøng söùc töø. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức IV. Ñöôøng söùc töø 1. Ñònh nghóa (SGK) Cho hoïc sinh nhaéc laïi khaùi nieäm Nhaùc laïi khaùi nieäm ñöôøng söùc Qui öôùc chieàu cuûa ñöôøng söùc töø taïi moãi ñieåm laø ñöôøng söùc ñieän tröôøng. ñieän tröôøng. chieàu cuûa töø tröôøng taïi ñieåm ñoù. Giôùi thieäu khaùi nieäm. Ghi nhaän khaùi nieäm. 2. Caùc ví duï veà ñöôøng söùc töø + Doøng ñieän thaúng raát daøi Giôùi thieäu qui öôùc. Ghi nhaän qui öôùc. - Coù ñöôøng söùc töø laø nhöõng ñöôøng troøn naèm trong nhöõng maët phaüng vuoâng goùc vôùi doøng ñieän vaø coù taâm naèm treân doøng ñieän. - Chieàu ñöôøng söùc töø ñöôïc xaùc ñònh theo qui taéc Giôùi thieäu daïng ñöôøng söùc töø Ghi nhaän daïng ñöôøng söùc töø. naém tay phaûi. cuûa doøng ñieän thaúng daøi. + Doøng ñieän troøn Giôùi thieäu qui taéc xaùc ñònh chieàu - Qui öôùc: Maët nam cuûa doøng ñieän troøn laø maët khi ñöoøng söùc töø cuûa doøng ñieän thaúng Ghi nhaän qui taéc naém tay phaûi. nhìn vaøo ñoù ta thaáy doøng ñieän chaïy theo chieàu daøi.Ñöa ra ví duï cuï theå ñeå hoïc kim ñoàng hoà, coøn maët baéc thì ngöôïc laïi. sinh aùp duïng qui taéc. Aùp duïng qui taéc ñeå xaùc ñònh - Caùc ñöôøng söùc töø cuûa doøng ñieän troøn coù chieàu ñi Giôùi thieäu maët Nam, maët Baéc chieàu ñöôøng söùc töø. vaøo maët Nam vaø ñi ra maët Baéc cuûa doøng ñieän cuûa doøng ñieän troøn. Naém caùch xaùc ñònh maët Nam, troøn aáy. Giôùi thieäu caùch xaùc ñònh chieàu maët Baéc cuûa doøng ñieän troøn. 3. Caùc tính chaát cuûa ñöôøng söùc töø(SGK) cuûa ñöôøng söùc töø cuûa doøng ñieän Ghi nhaän caùch xaùc ñònh chieàu chaïy trong daây daãn troøn. cuûa ñöôøng söùc töø. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Thöïc hieän C3. Giôùi thieäu caùc tính chaát cuûa Ghi nhaän caùc tính chaát cuûa ñöôøng söùc töø. ñöôøng söùc töø. Hoaït ñoäng 5 (5 phuùt) : Tìm hieåu töø tröôøng Traùi Ñaát. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức V. Töø tröôøng Traùi Ñaát Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng duïng Neâu coâng duïng cuûa la baøn. Traùi Ñaát coù töø tröôøng. Töø tröôøng Traùi Ñaát ñaõ cuûa la baøn. ñònh höôùng cho caùc kim nam chaâm cuûa la baøn. Giôùi thieäu töø tröôøng Traùi ñaát. Ghi nhaän khaùi nieäm. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (2’)- Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 5 ñeán 8 trang 124 sgk vaø 19.3; 19.5 vaø 19.8 sb

IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. Trang:85

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

N gày dạy: 06/01/10

Q uy

hơ

Baøi 20: LÖÏC TÖØ. CAÛM ÖÙNG TÖØ I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa veùc tô caûm öùng töø, ñôn vò cuûa caûm öùng töø. + Moâ taû ñöôïc moät thí nghieäm xaùc ñònh veùc tô caûm öùng töø. + Phaùt bieåu ñöôïng ñònh nghóa phaàn töû doøng ñieän. + Naém ñöôïc quy taéc xaùc ñònh löïc taùc duïng leân phaàn töû doøng ñieän. 2. Kỹ năng + Phân tích hiện tượng và xác định phương chiều của B, vận dụng giải bài tập thực tế. 3. Thái độ - Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò caùc thí nghieäm veà löïc töø. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi veà tích veùc tô. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

Ngaøy soaïn: 04/01/10 Tieát 39

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (3’)

Neâu ñònh nghóa vaø tính chaát cuûa ñöôøng söùc töø.

ạy

Kè

3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để đặc trưng cho điện trường tại một điểm ta đưa ra khái niệm vectơ cường độ điện trường. Vậy để dặc trưng cho tác dụng của từ trường ta dung đại lượng gì? Để biết được điều đó ta học bài mới.

m /+

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu löïc töø. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Cho hoïc sinh nhaéc laïi khaùi nieäm Neâu khaùi nieäm ñieän tröôøng ñeàu. I. Löïc töø ñieän töôøng ñeàu töø ñoù neâu khaùi Neâu khaùi nieäm töø tröôøng ñeàu. 1. Töø tröôøng ñeàu nieäm töø tröôøng ñeàu. Töø tröôøng ñeàu laø töø tröôøng maø ñaëc tính cuûa noù gioáng nhau taïi moïi ñieåm; caùc ñöôøng söùc Trình baøy thí nghieäm hình 20.2a. Theo dõi thí nghieäm. töø laø nhöõng ñöôøng thaúng song song, cuøng Veõ hình 20.2b. Veõ hình 20.2b. chieàu vaø caùch ñeàu nhau. Cho hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. 2. Löïc töø do töø tröôøng ñeàu taùc duïng leân moät Cho hoïc sinh thöïc hieän C2. Thöïc hieän C2. ñoaïn daây daãn mang doøng ñieän Neâu ñaëc ñieåm cuûa löïc töø. Ghi nhaän ñaëc ñieåm cuûa löïc töø. Löïc töø taùc duïng leân moät ñoaïn daây daãn mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu coù phöông vuoâng goùc vôùi caùc ñöôøng söùc töø vaø vuoâng goùc vôùi ñoaïn daây daãn, coù ñoä lôùn phuï thuoäc vaøo töø tröôøng vaø cöôøng ñoä doøng ñieän chay qua daây daãn. Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Tìm hieåu caûm öùng töø. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Nhaän xeùt veà keát quaû thí nghieäm Treân cô sôû caùch ñaët vaán ñeà cuûa II. Caûm öùng töø ôû muïc I vaø ñaët vaán ñeà thay ñoåi I thaày coâ, ruùt ra nhaän xeùt vaø thöïc 1. Caûm öùng töø vaø l trong caùc tröôøng hôïp sau ñoù, hieän theo yeâu caàu cuûa thaày coâ. Caûm öùng töø taïi moät ñieåm trong töø töø ñoù daãn ñeán khaùi nieäm caûm öùng tröôøng laø ñaïi löôïng ñaëc tröng cho ñoä töø. Ñònh nghóa caûm öùng töø. maïnh yeáu cuûa töø tröôøng vaø ñöôïc ño baèng thöông soá giöõa löïc töø taùc duïng leân moät

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ñoaïn daây daãn mang doøng dieän ñaët vuoâng goùc vôùi ñöôøng caûm öùng töø taïi ñieåm ñoù vaø tích cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän vaø chieàu daøi ñoaïn daây daãn ñoù. B=

F Il

Giôùi thieäu ñôn vò caûm öùng töø. Ghi nhaän ñôn vò caûm öùng töø. Cho hoïc sinh tìm moái lieân heä Neâu moái lieân heä cuûa ñôn vò caûm 2. Ñôn vò caûm öùng töø cuûa ñôn vò caûm öùng töø vôùi ñôn vò öùng töø vôùi ñôn vò cuûa caùc ñaïi Trong heä SI ñôn vò caûm öùng töø laø tesla cuûa caùc ñaïi löôïng lieân quan. löôïng lieân quan. (T). 1T = →

3. Veùc tô caûm öùng töø

Ruùt ra keát luaän veà B .

→

Veùc tô caûm öùng töø B taïi moät ñieåm: + Coù höôùng truøng vôùi höôùng cuûa töø tröôøng taïi ñieåm ñoù.

hơ

Cho hoïc sinh töï ruùt ra keát luaän veà veùc tô caûm öùng töø.

1N 1A.1m

→

Löïc töø F taùc duïng leân phaàn töû doøng

Kè

lieân heä giöõa B vaø F .

ạy

Phaùt bieåu qui taéc baøn tay traùi.

m /+

Cho hoïc sinh phaùt bieåu qui taéc baøn tay traùi.

F Il

Ghi nhaân moái lieân heä giöõa B vaø 4. Bieåu thöùc toång quaùt cuûa löïc töø

Giôùi thieäu hình veõ 20.4, phaân tích cho hoïc sinh thaáy ñöôïc moái

Q uy

+ Coù ñoä lôùn laø: B =

→

ñieän I l ñaët trong töø tröôøng ñeàu, taïi ñoù →

coù caûm öùng töø laø B : + Coù ñieåm ñaët taïi trung ñieåm cuûa l; →

→

+ Coù phöông vuoâng goùc vôùi l vaø B ; + Coù chieàu tuaân theo qui taùc baøn tay traùi; + Coù ñoä lôùn F = IlBsinα

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (4’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp töø 4 ñeán7 trang 128 sgk vaø 20.8, 20.9 sbt.

Ngaøy soaïn: 09/01/17 CHỦ ĐỀ 5 : TÖØ TRÖÔØNG DOØNG ÑIEÄN TRONG DAÂY DAÃN COÙ HÌNH DAÏNG ÑAËC BIEÄT (2t) . MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Phaùt bieåu ñöôïc caùch xaùc ñònh phöông chieàu vaø vieát ñöôïc coâng thöùc tính caûm öùng töø B cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi, doøng ñieän chaïy trong daây daãn troøn vaø doøng ñieän chaïy trong oáng daây. 2. Kỹ năng + Vaän duïng ñöôïc nguyeân lí choàng chaát töø tröôøng ñeå giaûi caùc baøi taäp. 3. Thái độ Trang:87

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

+ Hứng thú học vật lý II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Chuaån bò caùc bài tập đặc trưng 2. Hoïc sinh - Ôân laïi caùc baøi 20, 21. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. LÍ THUYẾT 1. Töø tröôøng cuûa doøng dieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi Cảm ứng từ tại điểm M có: + phương: vuông góc với mặt phẳng tạo bởi dây dẫn và điểm M. + Chieàu xaùc ñònh theo qui taéc naém tay phaûi. + Ñoä lôùn caûm öùng töø taïi ñieåm caùch daây daãn moät khoaûng r: .I B = 2.10-7 . r 2. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn uoán thaønh voøng troøn Cảm ứng từ tại tâm của khung dây điện tròn: + phương: vuông góc với mặt phẳng chứa dòng điện. + Chiều: đi vào mặt Nam đi ra mặt Bắc của dòng điện tròn đó. N .I + Ñoä lôùn caûm öùng töø taïi taâm O cuûa voøng daây: B = 2π.10-7 R N: số vòng dây 3. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong oáng daây daãn hình truï - Trong oáng daây caùc ñöôøng söùc töø laø nhöõng ñöôøng thaúng song song cuøng chieàu vaø caùch ñeàu nhau. - Caûm öùng töø trong loøng oáng daây: +Chiều: quy tắc nắm tay phải N B = 4π.10-7 I = 4π.10-7nI + Độ lớn: l N: tổng số vòng dây l: chiều dài hình trụ n: số vòng dây quấn trên một đơn vị dài của lõi. 4. Töø tröôøng cuûa nhieàu doøng ñieän →

→

Veùc tô caûm öùng töø taïi moät ñieåm do nhieàu doøng ñieän gaây ra: B = B1 + B2 + ... + Bn II. BÀI TẬP VÍ DỤ 1. Dòng điện thẳng cường độ I = 0,5A đặt trong không khí. a. Tính cảm ứng từ tại M cách dòng điện 4cm. b. Cảm ứng từ tại N bằng 10-6T. Tính khoảng cách từ N đến dòng điện. Giải: I a. Cảm ứng từ tại M có độ lớn: BM = 2.10−7 = 0, 25.10 −5 T rM I b. Khoảng cách: rN = 2.10−7 = 0,1M = 10cm BN 2. Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí cách nhau khoảng d =10cm, có dòng điện cùng chiều I1 = I2 = I = 2,4A đi qua. Tính cảm ứng từ tại: a. M cách I1 và I2 khoảng R = 5cm. b. N cách I1 khoảng r1 = 20cm, cách I2 khoảng r2 = 10cm. Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

c. P cách I1 khoảng r1 = 8cm, cách khoảng r2 = 6cm. Giải: a. Xác định BM Cảm ứng từ do các dòng điện I1, I2 gây nên ở M có độ lớn: B1 = B2 = 0,96.10-5T Vectơ cảm ứng từ tại M: BM = B1 + B2 Dùng quy tắc nắm tay phải hai vectơ này vuông góc với O1O2 và ngược chiều với nhau. Do đó BM = 0. b. Xác định BN. Cảm ứng từ do các dòng điện I1, I2 gây nên ở N có độ lớn: I I B1N = 2.10−7 1 = 0, 24.10−5 T ; B2 N = 2.10−7 2 = 0, 48.10 −5 T O1 N O2 N -5 BN = B1N + B2N = 0,72.10 T C. Xác định BP

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

BP = B12P + B22P = 10 −5 T B1P = 0,6.10-5T; B2P = 0,8.10-5T 3. Người ta muốn tạo ra từ trường có cảm ứng từ B = 250.10-5T bên trong một ống dây. Cường độ dòng điện trong mỗi vòng dây là I = 2A. Ống dây dài 50cm. Hỏi phải quấn bao nhiêu vòng dây? Giải: Số vòng dây phải quấn là N: NI Bl ⇒N= = 500 vòng. B = 4π 10−7 l 4π 10−7 I III. BÀI TẬP VẬN DỤNG 1. Hai dây dẫn thẳng song song dài vô hạn, cách nhau a = 10cm trong khong khí, trong đó lần lượt có hai dòng điện I1 = I2 = 5A chạy ngược chiều nhau. Xác định cảm ứng từ tại điểm M cách đều hai dây dẫn một đoạn bằng a = 10cm. 2. Hai dòng điện cường độ I1 = 6A, I2 = 9A chạy trong hai dây dẫn thẳng song song dài vô hạn có chiều ngược nhau, được đặt trong chân không cách nhau một khoảng a = 10cm. a. Xác định cảm tại: Điểm M, cách I1 6cm, cách I2 4cm. Điểm N, cách I1 6cm, cách I2 8cm. b. Tìm quỹ tích những điểm tại đó B = 0. 3. Hai dòng điện có cường độ I1 = 2A, I2 = 4A chạy trong hai dây dẫn thẳng dài vô hạn, đồng phẳng, vuông góc nhau đặt trong không khí. A. Xác định cảm ứng từ B tại những điểm nằm trong mặt phẳng chứa hai dòng điện, cách đều hai dây dẫn những khoảng r =4cm. B. Trong mặt phẳng chứa hai dòng điện, tìm quỹ tích những điểm tại đó B = 0. 4. Hai dây dẫn thẳng song song dài vô hạn đặt cách nhau d = 8cm trong không khí. Dòng điện chạy trong hai dây là I1 = 10A, I2 = 20A và ngược chiều nhau. Tìm cảm ứng từ tại: a. O cách mỗi dây 4cm. b. M cách mỗi dây 5cm. 5. Cuộn dây tròn bán kính R = 5cm, gồm 100 vòng dây quấn nối tiếp cách điện với nhau, đặt trong không khí có dòng điện I qua mỗi vòng dây, từ trường ở tâm vòng dây là B = 5.10-4T. tìm I. ĐA: I = 0,4A

Trang:89

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 14/01/10 CHỦ ĐỀ 6: LỰC TÖ Ø - LỰC LO-REN-XƠ (2t) I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Phaùt bieåu ñöôïc löïc Lo-ren-xô laø gì vaø neâu ñöôïc caùc ñaëc tröng veà phöông, chieàu vaø vieát ñöôïc coâng thöùc tính löïc Lo-ren-xô. + Neâu ñöôïc caùc ñaëc tröng cô baûn cuûa chuyeån ñoäng cuûa haït mang ñieän tích trong töø tröôøng ñeàu; vieát ñöôïc coâng thöùc tính baùn kính voøng troøn quyõ ñaïo. + Naém ñöôïc quy taéc xaùc ñònh löïc taùc duïng leân phaàn töû doøng ñieän. 2. Kỹ năng + Rèn luyện kỹ năng phân tích lực, vận dụng kiến thức giải bài tập. + Phân tích hiện tượng và xác định phương chiều của B, vận dụng giải bài tập thực tế. 3. Thái độ + Hứng thú học vật lý. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Chuaån bò caùc bài tập 2. Hoïc sinh - Ôn lại lực từ và lực Lo-ren-xơ.

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

→

Kè

I. LÍ THUYẾT 1.Bieåu thöùc toång quaùt cuûa löïc töø

→

ạy

Löïc töø F taùc duïng leân phaàn töû doøng ñieän I l ñaët trong töø tröôøng ñeàu, taïi ñoù coù caûm öùng töø laø B : + Coù ñieåm ñaët taïi trung ñieåm cuûa l; →

m /+

+ Coù phöông vuoâng goùc vôùi l vaø B ; + Coù chieàu tuaân theo qui taùc baøn tay traùi; + Coù ñoä lôùn F = IlBsinα 2. Tương tác giữa hai dòng điện thẳng song song. Công thức tính lực tương tác giữa hai dòng điện thẳng song song. II F = 2.10 −7 1 2 l r II - Lực tương tác lên mỗi đơn vị chiều dài: F = 2.10 −7 1 2 r 3. Lực Lorenxơ Lực mà từ trường tác dụng lên một điện tích chuyển động trong nó gọi là lực Lorenxơ. a. Phương của lực Lorenxơ: f ⊥ mp B, v b. Chiều của lực Lorenxơ: Quy tắc bàn tay trái. c. Độ lớn lực Lorenxơ: f=|q|vBsinα II. BÀI TẬP VÍ DỤ 1. Dây dẫn thẳng dài có dòng I1 = 15A đi qua đặt trong không khí a. Tính cảm ứng từ tại điểm cách dây 15cm. b. Tính lực tác dụng lên 1m dây của dòng I2 = 10A đặt song song, cách I1 15cm, I2 ngược chiều với I1. I Giải: a. Cảm ứng từ do dòng I1 gây nên tại M: B = 2.10 −7 1 = 2.10 −5 T R II b. Lực tác dụng: F = I 2lB = 2.10 −7 1 2 L = 2.10 −4 N R

( )

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

Q uy

Độ lớn của lực Lo-ren-xơ tác dụng lên electron: 2e3U 2q 3U f e = eBve = B = 6.10 −12 N ; fα = B = 1, 98.10−13 N me mα

2eU me

Giải: Vận tốc của electron lúc bay vào trong từ trường: ve =

2. Một khung dây dẫn hình chữ nhật, kích thước 30cm x 20cm, trong có dòng điện 5A, khung được đặt trong một từ trường đều có phương vuông góc với mặt phẳng chứa khung và có độ lớn B = 0,1T. Hãy xác định: a. Lực từ tác dụng lên mỗi cạnh của khung b. Lực tổng hợp của các lực từ ấy. Giải: a. F1 = − F3 . Độ lớn: F1 = F3 = 0,1.0,3.5 = 0,15 N F2 = − F4 ; F2 = F4 = 0,1.0, 2.5 = 0,1N . b. F1 + F2 + F3 + F4 = 0 3. Một hạt electron và một hạt α đều được tăng tốc bởi hiệu điện thế U= 1000V. sau khi tăng tốc, các hạt này bay vào trong từ trường đều theo phương vuông góc với các đường sức từ. hỏi ngay sau khi bay vào trong từ trường, các hạt này sẽ bay lệch về phía nào? Vì sao? Tính lực Lo-ren-xơ tác dụng lên các hạt đó. Cho mα = 6, 67.10 −27 kg , qα = 3, 2.10−19 C , B = 2T , vận tốc của các hạt trước khi được tăng tốc rất nhỏ.

m /+

ạy

Kè

III. BÀI TẬP VẬN DỤNG 1. Một dây dẫn được uốn gập thành một khung dây có dạng tam giác vuông AMN. Đặt khung dây vào trong từ trường đều, cảm ứng từ B song song với cạnh AN và hướng từ trái sang phải. Coi khung dây nằm cố định trong mặt phẳng hình vẽ. tính lực từ tác dụng lên các cạnh của tam giác. Áp dụng bằng số: AM = 8cm, AN = 6cm, B = 3.10-3T, I = 5A. ĐA: FNA = 0; FAM = IBlAM = 1,2.10-3N. FMN = IBlMN AM/MN = 1,2.10-3N. 2. Một đoạn dây dài 46m của đường tải dòng điện không đổi được đặt nằm ngang theo hướng Đông – Tây. Lực mà từ trường Trái Đất tác dụng lên đoạn dây đó có phương thẳng đứng, hướng xuống dưới và có độ lớn 0,058N. Từ trường Trái Đất bằng 3,2.10-5T và song song với mặt đất. hỏi cường độ và chiều của dòng điện trong dây dẫn? ĐA: Dòng điện trong dây dẫn có chiều Đông sang Tây. I = F/Bl = 39,4A. 3. Một hạt mang điện chuyển động trong từ trường đều. mặt phẳng quỹ đạo của hạt vuông góc với đường sức từ. nếu hạt chuyển động với vận tốc v1 = 1,8.106m/s thì lực Lo-ren-xơ tác dụng lên hạt có độ lớn f1 =2.10-6N. hỏi nếu hạt chuyển động với vận tốc v2 = 4,5.107m/s thì lực Lo-ren-xơ tác dụng lên hạt có độ lớn bằng bao nhiêu? ĐA: f2 = f1v2/v1 = 5.10-5N. 4. Hạt α chuyển động trong từ trường có cảm ứng từ B = 1,2T theo quỹ đạo tròn có bán kính 0,45m. Hãy tính vận tốc v, chu kì T, động năng W của hạt trong từ trường đều và hiệu điện thế U cần thiết đã dùng để tăng tốc cho hạt trước khi đi vào từ trường. Biết hạt α là hạt nhân nguyên tử He có khối lượng bằng 4 lần khối lượng proton, có điện tích +2e, khối lượng proton gấp 1840 lần khối lượng electron. ĐA: v = 2,6.107m/s; T = 1,1.10-7S; W = 2,2.10-12J; U = 7.106V.

Trang:91

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 09/01/10 Tieát 40 Baøi 21 :

Ngày dạy: 11/01/10

TÖØ TRÖÔØNG CUÛA DOØNG ÑIEÄN CHAÏY TRONG CAÙC DAÂY DAÃN COÙ HÌNH DAÏNG ÑAËC BIEÄT

I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Phaùt bieåu ñöôïc caùch xaùc ñònh phöông chieàu vaø vieát ñöôïc coâng thöùc tính caûm öùng töø B cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi, doøng ñieän chaïy trong daây daãn troøn vaø doøng ñieän chaïy trong oáng daây. 2. Kỹ năng + Vaän duïng ñöôïc nguyeân lí choàng chaát töø tröôøng ñeå giaûi caùc baøi taäp. 3. Thái độ + Hứng thú học vật lý Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Chuaån bò caùc thí nghieäm veà töø phoå vaø kim nam chaâm nhoû ñeå xaùc ñònh höôùng cuûa caûm öùng töø. 2. Hoïc sinh - Oân laïi caùc baøi 19, 20. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

hơ

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (5’) - Neâu ñònh nghóa vaø ñôn vò cuûa caûm öùng töø. - Nêu đặc điểm của lực từ tác dụng lên đoạn dòng điện. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Giôùi thieäu caûm öùng töø taïi moät ñieåm cho tröôùc trong töø tröôøng cuûa moät doøng ñieän chaïy trong daây daãn coù hình →

Q uy

daïng nhaát ñònh. Caûm öùng töø B taïi moät ñieåm M: + Tæ leä vôùi cöôøng ñoä doøng ñieän I gaây ra töø tröôøng; + Phuï thuoäc vaøo daïng hình hoïc cuûa daây daãn; + Phuï thuoäc vaøo vò trí cuûa ñieåm M; + Phuï thuoäc vaøo moâi tröôøng xung quanh.

B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m /+

ạy

Kè

Hoaït ñoäng 1 (8 phuùt) : Tìm hieåu töø tröôøng cuûa doøng dieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Töø tröôøng cuûa doøng dieän chaïy Veõ hình 21.1. trong daây daãn thaúng daøi Giôùi thieäu daïng ñöôøng söùc töø Veõ hình. Cảm ứng từ tại điểm M có: vaø chieàu ñöôøng söùc töø cuûa Ghi nhaän daïng ñöôøng söùc töø + phương: vuông góc với mặt phẳng doøng ñieän thaúng daøi. vaø chieàu ñöôøng söùc töø cuûa tạo bởi dây dẫn và điểm M. + Chieàu xaùc ñònh theo qui taéc naém Veõ hình 21.2. doøng ñieän thaúng daøi. tay phaûi. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän + Ñoä lôùn caûm öùng töø taïi ñieåm caùch C1. Thöïc hieän C1. Ghi nhaän coâng thöùc tính ñoä daây daãn moät khoaûng r: → .I B = 2.10-7 . lôùn cuûa B . → r Giôùi thieäu ñoä lôùn cuûa B

Hoaït ñoäng 2 (8 phuùt) : Tìm hieåu töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn uoán thaønh voøng troøn. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn uoán thaønh voøng troøn Cảm ứng từ tại tâm của khung dây điện Veõ hình 21.3. Veõ hình. Giôùi thieäu daïng ñöôøng caûm Ghi nhaän daïng ñöôøng caûm tròn: + phương: vuông góc với mặt phẳng öùng töø cuûa doøng dieän troøn. öùng töø cuûa doøng dieän troøn. chứa dòng điện. Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh chieàu cuûa ñöôøng + Chiều: đi vào mặt Nam đi ra mặt Bắc chieàu cuûa ñöôøng caûm öùng töø caûm öùng töø. của dòng điện tròn đó. trong moät soá tröôøng hôïp. + Ñoä lôùn caûm öùng töø taïi taâm O cuûa →

Giôùi thieäu ñoä lôùn cuûa B taïi

→

Ghi nhaän ñoä lôùn cuûa B .

Trang:93

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

taâm voøng troøn.

voøng daây: B = 2π.10-7

N.I R

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

N: số vòng dây Hoaït ñoäng 3(7 phuùt) : Tìm hieåu töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong oáng daây daãn hình truï. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Veõ hình 21.4. Veõ hình. III. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy Giôùi thieäu daïng ñöôøng caûm Ghi nhaän daïng ñöôøng caûm trong oáng daây daãn hình truï öùng töø trong loøng oáng daây. öùng töø trong loøng oáng daây. - Trong oáng daây caùc ñöôøng söùc töø laø nhöõng ñöôøng thaúng song song cuøng Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Thöïc hieän C2. chieàu vaø caùch ñeàu nhau. chieàu ñöôøng caûm öùng töø. - Caûm öùng töø trong loøng oáng daây: +Chiều: quy tắc nắm tay phải + Độ lớn: → → N B = 4π.10-7 I = 4π.10-7nI Giôùi thieäu doä lôùn cuûa B trong Ghi nhaän ñoä lôùn cuûa B trong l loøng oáng daây. loøng oáng daây. N: tổng số vòng dây l: chiều dài hình trụ n: số vòng dây quấn trên một đơn vị dài của lõi. Hoaït ñoäng 4 (12 phuùt) : Tìm hieåu töø tröôøng cuûa nhieàu doøng ñieän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi IV. Töø tröôøng cuûa nhieàu doøng ñieän nguyeân lí choàng chaát ñieän Nhaéc laïi nguyeân lí choàng chaát Veùc tô caûm öùng töø taïi moät ñieåm do tröôøng. ñieän tröôøng. nhieàu doøng ñieän gaây ra baèng toång caùc Giôùi thieäu nguyeân lí choàng Ghi nhaän nguyeân lí choàng veùc tô caûm öùng töø do töøng doøng ñieän chaát töø tröôøng. chaát töø tröôøng. gaây ra taïi ñieåm aáy → → → → Gọi hS giải bài tập thí dụ SGK. Giải bài tập thí dụ. B = B + B + ... + B 1 2 n Trả lời câu C3 C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn ñaõ hoïc trong baøi. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp töø 3 ñeán7 trang 133 sgk vaø 21.6, 21.7 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. Ngaøy soaïn: 12/01/10 Ngày dạy: 14/01/10 Tieát 41 Baøi: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : + Naém vöõng caùc khaùi nieäm veà töø tröôøng, caûm öùng töø, ñöôøng söùc töø. + Naém ñöôïc daïng ñöôøng caûm öùng töø, chieàu ñöôøng caûm öùng töø veùc tô caûm öùng töø cuûa töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn coù daïng daëc bieät. 2. Kyõ naêng + Thöïc hieän ñöôïc caùc caâu hoûi traéc nghieäm coù lieân quan ñeán töø tröôøng, ñöôøng söùc töø, caûm öùng töø vaø löïc töø. + Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn veà xaùc ñònh caûm öùng töø toång hôïp do nhieàu doøng dieän gaây ra.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (3’) Neâu daïng ñöôøng caûm öùng töø vaø veùc tô caûm öùng töø taïi moät ñieåm do doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi gaây ra. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta vừa tìm hiểu từ trường của dòng điện chạy trong các dây dẫn có hình dạng đặc biệt. Hôm nay ta sẽ vận dụng để giải một số bài tập liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (12 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Cho các nhóm HS thảo luận và chọn Giaûi thích löïa choïn. Caâu 5 trang 124 : B câu trả lời đúng ở các câu hỏi. Các HS còn lại theo dõi bổ Caâu 6 trang 124 : B Yeâu caàu hs giaûi thích phương án lựa sung. Caâu 4 trang 128 : B chọn. Caâu 5 trang 128 : B Gv hướng dẫn HS áp dụng công thức Caâu 3 trang 133 : A để so sánh. Caâu 4 trang 133 : C Hoaït ñoäng 2 (25 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 6 trang 133 Giaû söû caùc doøng ñieän ñöôïc ñaët Veõ hình. Veõ hình. trong maët phaüng nhö hình veõ.

→

Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh phöông chieàu vaø ñoä lôùn cuûa →

→

B1 vaø B2 taïi O2.

Xaùc ñònh phöông chieàu vaø ñoä →

→

lôùn cuûa B1 vaø B2 taïi O2.

Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh phöông chieàu vaø ñoä lôùn cuûa Xaùc ñònh phöông chieàu vaø ñoä veùc tô caûm öùng töø toång hôïp lôùn cuûa veùc tô caûm öùng töø toång →

B taïi O2.

→

hôïp B taïi O2.

Caûm öùng töø B1 do doøng I1 gaây ra taïi O2 coù phöông vuoâng goùc vôùi maët phaüng hình veõ, coù chieàu höôùng töø ngoaøi vaøo vaø coù ñoä lôùn .I 2 B1 = 2.10-7. 1 = 2.10-7. = 10-6T r 0,4 →

Caûm öùng töø B2 do doøng I2 gaây ra taïi O2 coù phöông vuoâng goùc vôùi maët phaüng hình veõ, coù chieàu höôùng töø ngoaøi vaøo vaø coù ñoä lôùn µI 2 B1 = 2π.10-7 1 = 2π.10-7 R2 0,2 = 6,28.10-6T Caûm öùng töø toång hôïp taïi O2 →

→

B = B1 + B2

Trang:95

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB →

→

Vì B1 vaø B2 cuøng phöông cuøng chieàu neân: B = B1+ B2 = 10-6+ 6,28.10-6 = 7,28.10-6T Baøi 7 trang 133 Giaû söû hai daây daãn ñöôïc ñaët vuoâng goùc vôùi maët phẳng hình veõ, doøng I1 ñi vaøo taïi A, doøng I2 ñi vaøo taïi B. Xeùt ñieåm M taïi ñoù caûm öùng töø toång hôïp do hai doøng I1 vaø I2 gaây ra laø:

Veõ hình. Veõ hình.

→

B = B1 + B2 = 0 => B1 = - B2 →

→

hơ

→

Laäp luaän ñeå tìm ra vò trí ñieåm B1 va B2 ngöôïc chieàu thì M phaûi naèm M. trong ñoaïn thaúng noái A vaø B. Ñeå

Q uy

Yeâu caàu hoïc sinh laäp luaän ñeå tìm ra vò trí ñieåm M.

→

Ñeå B1 vaø B2 cuøng phöông thì M phaûi naèm treân ñöôøng thaúng noái A vaø B, ñeå

→

m /+

ạy

Kè

B1 vaø B2 baèng nhau veà ñoä lôùn thì µ .I 1 µ .I 2 2.10-7 = 2.10-7 AM ( AB − AM ) => AM = 30cm; BM = 20cm. Quyõ tích nhöõng ñieåm M naèm treân ñöôøng thaúng song song vôùi hai doøng Yeâu caàu hoïc sinh laäp luaän Laäp luaän ñeå tìm ra quyõ tích ñieän, caùch doøng ñieän thöù nhaát 30cm ñeå tìm ra quyõ tích caùc ñieåm vaø caùch doøng thöù hai 20cm. caùc ñieåm M. M. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (2’) - Nhắc lại phương pháp giải bài tập. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp SGK và SBT có liên quan. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. Ngaøy soaïn: 16/01/10 Ngày dạy: 18/01/10 Tieát 42 Baøi: LÖÏC LO-REN-XÔ I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Phaùt bieåu ñöôïc löïc Lo-ren-xô laø gì vaø neâu ñöôïc caùc ñaëc tröng veà phöông, chieàu vaø vieát ñöôïc coâng thöùc tính löïc Lo-ren-xô. + Neâu ñöôïc caùc ñaëc tröng cô baûn cuûa chuyeån ñoäng cuûa haït mang ñieän tích trong töø tröôøng ñeàu; vieát ñöôïc coâng thöùc tính baùn kính voøng troøn quyõ ñaïo. 2. Kỹ năng + Rèn luyện kỹ năng phân tích lực, vận dụng kiến thức giải bài tập. 3. Thái độ + Hứng thú học vật lý.

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

( )

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò caùc ñoà duøng daïy hoïc veà chuyeån ñoäng cuûa haït tích ñieän trong töø tröôøng ñeàu. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi veà chuyeån ñoäng troøn ñeàu, löïc höôùng taâm vaø ñònh lí ñoäng naêng, cuøng vôùi thuyeát electron veà doøng ñieän trong kim loaïi. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Löïc töø taùc duïng leân moät ñoaïn daây daãn mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Dòng điện là dòng chuyển dời có hướng của các hạt tích điện. Vậy khi hạt tích điện chuyển động trong từ trường thì hạt ấy có chịu tác dụng của lực từ không? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu löïc Lo-ren-xô. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi khaùi I. Löïc Lo-ren-xô nieäm doøng dieän. Nhaéc laïi khaùi nieäm doøng 1. Ñònh nghóa löïc Lo-ren-xô Laäp luaän ñeå ñöa ra ñònh nghóa ñieän. Moïi haït mang ñieän tích chuyeån ñoäng Ghi nhaän khaùi nieäm. löïc Lo-ren-xô. trong moät töø tröôøng, ñeàu chòu taùc Giôùi thieäu hình veõ 22.1. duïng cuûa löïc töø. Löïc naøy ñöôïc goïi laø Höôùng daãn hoïc sinh töï tìm ra Tieán haønh caùc bieán ñoåi toaùn löïc Lo-ren-xô. keát quaû. hoïc ñeå tìm ra löïc Lo-ren-xô taùc 2. Xaùc ñònh löïc Lo-ren-xô duïng leân moãi haït mang ñieän. Giôùi thieäu hình 22.2. Löïc Lo-ren-xô do töø tröôøng coù caûm → Höôùng daãn hoïc sinh ruùt ra keát öùng töø B taùc duïng leân moät haït ñieän luaän veà höôùng cuûa löïc Lo-ren- Laäp luaän ñeå xaùc ñònh höôùng → tích q0 chuyeån ñoäng vôùi vaän toác v : xô. cuûa löïc Lo-ren-xô. → → Ñöa ra keát luaän ñaày ñuû veà Ghi nhaän caùc ñaëc ñieåm cuûa + Coù phöông vuoâng goùc vôùi v vaø B ; löïc Lo-ren-xô. ñaëc ñieåm cuûa löïc Lo-ren-xô. + Coù chieàu theo qui taéc baøn tay traùi Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän khi q0 > 0 vaø ngöôïc lại khi q0 < 0. C1. + Coù ñoä lôùn: f = |q0|vBsinα Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C1. α = v, B Thöïc hieän C2. C2.

Hoaït ñoäng 2 (18 phuùt) : Tìm hieåu chuyeån ñoäng cuûa haït ñieän tích trong töø tröôøng ñeàu. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Chuyeån ñoäng cuûa haït ñieän tích Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi Neâu phöông cuûa löïc Lo-ren- trong töø tröôøng ñeàu phöông cuûa löïc Lo-ren-xô. xô. 1. Chuù yù quan troïng Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi Phaùt bieåu vaø vieát bieåu thöùc Khi haït ñieän tích q0 khoái löôïng m → ñònh lí ñoäng naêng. ñònh lí ñoäng naêng. bay vaøo trong töø tröôøng vôùi vaän toác v Neâu coâng cuûa löïc Lo-ren-xô Hạt chæ chòu taùc duïng cuûa löïc maø chæ chòu taùc duïng cuûa löïc Lo-ren→ → vaø ruùt ra keát luaän veà ñoäng → Lo-ren-xô f thì f luoân luoân xô f thì chuyeån ñoäng cuûa haït laø naêng vaø vaän toác cuûa haït. → → vuoâng goùc vôùi v neân f khoâng chuyeån ñoäng ñeàu. sinh coâng, ñoäng naêng cuûa haït 2. Chuyeån ñoäng cuûa haït ñieän tích Trang:97

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

ñöôïc baûo toaøn nghóa laø ñoä lôùn trong töø tröôøng ñeàu vaän toác cuûa haït khoâng ñoåi, Chuyeån ñoäng cuûa haït ñieän tích laø chuyeån ñoäng cuûa haït laø chuyeån chuyeån ñoäng phẳng trong maët phẳng Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu ñoäng ñeàu. vuoâng goùc vôùi töø tröôøng. thöùc ñònh luaät II Newton cho Trong maët phẳng ñoù löïc Lo-ren-xô → → tröôøng hôïp haït chuyeån ñoäng Vieát bieåu thöùc ñònh luaät II f luoân vuoâng goùc vôùi vaän toác v , döôùi taùc duïng cuûa töø tröôøng. Newton. nghóa laø ñoùng vai troø löïc höôùng taâm: Höôùng daãn hoïc sinh laäp luaän mv 2 ñeå daãn ñeán keát luaän veà chuyeån Laäp luaän ñeå ruùt ra ñöôïc keát f= = |q0|vB R ñoäng cuûa haït ñieän tích. luaän. Keát luaän: Quyõ ñaïo cuûa moät hạt ñieän Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C3. tích trong moät töø tröôøng ñeàu, vôùi ñieàu C3. Ghi nhaän keát luaän chung. kieän vaän toác ban ñaàu vuoâng goùc vôùi Toång keát laïi caùc yù kieán cuûa töø tröôøng, laø moät ñöôøng troøn naèm hoïc sinh ñeå ruùt ra keát luaän trong maët phẳng vuoâng goùc vôùi töø chung. tröôøng, coù baùn kính Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C4. mv C4. Ghi nhaän caùc öùng duïng cuûa R= | q0 | B Giôùi thieäu moät soá öùng duïng löïc Lo-ren-xô trong coâng cuûa löïc Lo-ren-xô trong coâng ngheä. ngheä. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (5’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn, trả lời câu 1,2. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp töø 3 ñeán 8 trang 138sgk vaø 21.1, 21.2, 21.3, 21.8 vaø 21.11 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Trang:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 16/01/10 Ngày dạy: 18/01/10 Tieát 43 Baøi: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Naém ñöôïc ñaëc tröng veà phöông chieàu vaø bieåu thöùc cuûa löïc Lo-ren-xô. + Naém ñöôïc caùc ñaëc tröng cô baûn cuûa chuyeån ñoäng cuûa haït ñieän tích trong töø tröôøng ñeàu, bieåu thöùc baùn kính cuûa voøng troøn quyõ ñaïo. 2. Kyõ naêng: Vaän duïng ñeå giaûi caùc baøi taäp lieân quan 3. Thái độ - Rèn luyện đức tính cẩn thận. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: - OÂn laïi chuyeån ñoäng ñeàu, löïc höôùng taâm, ñònh lí ñoäng naêng, thuyeát electron veà doøng ñieän trong kim loaïi, löïc Lo-ren-xô. - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (2’) Neâu ñònh nghóa vaø caùc ñaëc ñieåm cuûa löïc Lo-ren-xô. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta vừa học các đặc điểm của lực Lo-Ren-Xơ. Hôm nay ta sẽ vận dụng các kiến thức này để giải một số bài tập liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Cho các nhóm HS thảo luận và Caâu 3 trang 138 : C chọn câu trả lời đúng ở các câu hỏi. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 4 trang 138 : D Yeâu caàu hs giaûi thích phương án lựa Caâu 5 trang 138 : C chọn. Caâu 22.1 : A Gv hướng dẫn HS áp dụng công thức Caâu 22.2 : B để so sánh. Caâu 22.3 : B Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi7 trang138 sgk a) Toác ñoä cuûa proâtoân: mv Yeâu caàu hoïc sinh vieát Vieát bieåu thöùc tính baùn kính Ta coù R = |q|B bieåu thöùc tính baùn kính quyõ quyõ ñaïo chuyeån ñoäng cuûa haït ñaïo chuyeån ñoäng cuûa haït töø töø ñoù suy ra toác ñoä cuûa haït. | q | .B.R 1,6.10 −19.10 −2.5 v= = ñoù suy ra toác ñoä cuûa haït. m 9,1.10 −31 Yeâu caàu hoïc sinh vieát

Vieát bieåu thöùc tính chu kì

= 4,784.106(m/s) . b) Chu kì chuyeån ñoäng cuûa proâtoân:

Trang:99

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

2πR 2.3,14.5 bieåu thöùc tính chu kì chuyeån ñoäng cuûa haït vaø thay soá = = 6,6.10-6(s) T= v chuyeån ñoäng cuûa haït vaø ñeå tính T. 4,784.10 6 thay soá ñeå tính T. Baøi 22.11 →

hơ

Caûm öùng töø B do doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng gaây ra treân Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh höôùng vaø ñoä lôùn cuûa ñöôøng thaúng haït ñieän tích chuyeån → → höôùng vaø ñoä lôùn cuûa B gaây B gaây ra treân ñöôøng thaúng haït ñoäng coù phöông vuoâng goùc vôùi maët ra treân ñöôøng thaúng haït ñieän tích chuyeån ñoäng. phaüng chöùa daây daãn vaø ñöôøng thaúng ñieän tích chuyeån ñoäng. ñieän tích chuyeån ñoäng, coù ñoä lôùn: µ .I 2 B = 2.10-7 = 2.10-7 = 4.10-6(T) r 0,1 Löïc Lo-ren-xô taùc duïng leân haït coù →

→

m /+

ạy

Kè

Q uy

phöông vuoâng goùc vôùi v vaø B vaø coù Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh phöông chieàu vaø ñoä ñoä lôùn: phöông chieàu vaø ñoä lôùn cuûa lôùn cuûa löïc Lo-ren-xô taùc duïng f = |q|.v.B = 10-6.500.4.10-6 = 2.10löïc Lo-ren-xô taùc duïng leân leân haït ñieän tích. 9 (N) haït ñieän tích. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (15’) - Kiểm tra 15’ 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. KIỂM TA 15’ 1. Hai dây dẫn thẳng dài, song song, đặt cách nhau 4cm, có hai dòng điện cùng chiều I1 = 1A, I2 = 4A. a. Xác định cảm ứng từ tại điểm cách đều hai dòng điện. b. Tìm quỹ tích những điểm có B = 0. 2. Một hạt proton chuyển động với vận tốc 3.107m/s theo phương vuông góc với từ trường B = 3. 10-3T. Xác định độ lớn lực từ tác dụng lên hạt và bán kính đường tròn quỹ đạo.

Ngaøy soaïn: 23/01/10 Tieát 44

Ngày dạy: 25/01/10

Trang:

100

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Baøi 23:

CHÖÔNG V. CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ TÖØ THOÂNG. CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ (T1)

I. MUÏC TIEÂU

1. Kiến thức

- Vận dụng xác định chiều dòng điện cảm ứng. 3. Thái độ - Hứng thú học tập, tích cực tìm hiểu thực tế vấn đề vừa học.

Q uy

hơ

II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: + Chuaån bò caùc hình veõ veà caùc ñöôøng söùc töø trong nhieàu ví duï khaùc nhau. + Chuaån bò caùc thí nghieäm veà caûm öùng töø. 2. Hoïc sinh: + OÂn laïi veà ñöôøng söùc töø. + So saùnh ñöôøng söùc ñieän vaø ñöôøng söùc töø.

+ Vieát ñöôïc coâng thöùc vaø hieåu ñöôïc yù nghóa vaät lyù cuûa töø thoâng. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa vaø hieåu ñöôïc khi naøo thì coù hieän töôïng caûm öùng ñieän töø. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh luaät Len-xô theo nhöõng caùch khaùc nhau vaø bieát vaän duïng ñeå xaùc ñònh chieàu cuûa doøng ñieän caûm öùng trong caùc tröôøng hôïp khaùc nhau. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa vaø neâu ñöôïc moät soá tính chaát cuûa doøng ñieän Fu-coâ. 2. Kỹ năng

Kè

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (2’) - Giôùi thieäu chöông.

ạy

3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Dòng điện gây ra từ trường. Vậy từ từ trường ta có thể tạ ra dòng điện được không? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Noäi dung kiến thức I. Töø thoâng Veõ hình. 1. Ñònh nghóa Ghi nhaän khaùi nieäm. Töø thoâng qua moät dieän tích S ñaët trong Cho bieát khi naøo thì töø thoâng coù töø tröôøng ñeàu: giaù trò döông, aâm hoaëc baèng 0. Φ = BScosα

Veõ hình 23.1. Giôùi thieäu khaùi nieäm töø thoâng.

m /+

Hoaït ñoäng 1 ( phuùt) : Tìm hieåu töø thoâng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Giôùi thieäu ñôn vò töø thoâng.

→

Ghi nhaïân khaùi nieäm.

→

Vôùi α laø goùc giöõa phaùp tuyeán n vaø B . 2. Ñôn vò töø thoâng Trong heä SI ñôn vò töø thoâng laø veâbe (Wb). 1Wb = 1T.1m2.

Hoaït ñoäng 2 ( phuùt) : Tìm hieåu hieän töôïng caûm öùng ñieän töø. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Veõ hình 22.3. Giôùi thieäu caùc thí nghieäm.

Noäi dung kiến thức II. Hieän töôïng caûm öùng ñieän töø Veõ hình. 1. Thí nghieäm Quan saùt thí nghieäm. a) Thí nghieäm 1 Giaûi thích söï bieán thieân cuûa töø Cho nam chaâm dòch chuyeån laïi gaàn thoâng trong thí nghieäm 1. voøng daây kín (C) ta thaáy trong maïch kín (C) xuaát hieän doøng ñieän. b) Thí nghieäm 2 Giaûi thích söï bieán thieân cuûa töø Cho nam chaâm dòch chuyeån ra xa maïch

Trang:101

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

kín (C) ta thaáy trong maïch kín (C) xuaát hieän doøng ñieän ngöôïc chieàu vôùi thí nghieäm 1. c) Thí nghieäm 3 Giaûi thích söï bieán thieân cuûa töø Giöõ cho nam chaâm ñöùng yeân vaø dòch chuyeån maïch kín (C) ta cuõng thu ñöôïc thoâng trong thí nghieäm 3. keát quaû töông töï. d) Thí nghieäm 4 Thay nam chaâm vónh cöûu baèng nam Thöïc hieän C2. Cho hoïc sinh nhaän xeùt qua töøng chaâm ñieän. Khi thay ñoåi cöôøng ñoä doøng thí nghieäm. ñieän trong nam chaâm ñieän thì trong maïch kín (C) cuõng xuaát hieän doøng ñieän. 2. Keát luaän Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2. Nhaän xeùt chung cho taát caû caùc a) Taát caû caùc thí nghieäm treân ñeàu coù moät ñaïc ñieåm chung laø töø thoâng qua maïch kín thí nghieäm. (C) bieán thieân. Döïa vaøo coâng thöùc ñònh nghóa töø thoâng, ta nhaän thaáy, khi moät Yeâu caàu hoïc sinh ruùt ra nhaän xeùt trong caùc ñaïi löôïng B, S hoaëc α thay ñoåi chung. thì töø thoâng Φ bieán thieân. b) Keát quaû cuûa thí nghieäm chöùng toû raèng: Ruùt ra keát luaän. + Moãi khi töø thoâng qua maïch kín (C) bieán thieân thì trong maïch kín (C) xuaát Yeâu caàu hoïc sinh ruùt ra keát luaän. hieän moät doøng ñieän goïi laø hieän töôïng caûm öùng ñieän töø. + Hieän töôïng caûm öùng ñieän töø chæ toàn taïi trong khoaûng thôøi gian töø thoâng qua maïch kín bieán thieân.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

thoâng trong thí nghieäm 2.

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (15’) - Yêu cầu HS làm bài tập 3,4 SGK. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Trang:

102

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 25/01/10 Tieát 45 Baøi 23:

Ngày dạy: 27/01/10 CHÖÔNG V. CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ TÖØ THOÂNG. CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ (T2)

A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Định nghĩa và viết biểu thức từ thông gửi qua một vòng dây kín?

3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Khi từ thông gửi qua một mạch điện kín biến thiên thì trong dây có dòng điện cảm ứng. Vậy chiều dòng điện cảm ứng này xác định như thế nào? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoaït ñoäng1 (15 phuùt) : Tìm hieåu ñònh luaät Len-xô veà chieàu doøng ñieän caûm öùng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Ñònh luaät Len-xô veà chieàu doøng Trình baøy phöông phaùp khaûo saùt Nghe vaø lieân heä vôùi tröôøng hôïp ñieän caûm öùng qui luaät xaùc ñònh chieàu doøng ñieän caùc thí nghieäm vöøa tieán haønh. Doøng ñieän caûm öùng xuaát hieän trong caûm öùng xuaát hieän trong maïch maïch kín coù chieàu sao cho töø tröôøng caûm kín Ghi nhaän ñònh luaät. öùng coù taùc duïng choáng laïi söï bieán thieân Giôùi thieäu ñònh luaät. Thöïc hieän C3. cuûa töø thoâng ban ñaàu qua maïch kín. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Ghi nhaän caùch phaùt bieåu ñònh Khi töø thoâng qua maïch kín (C) bieán Giôùi thieäu tröôøng hôïp töø thoâng luaät trong tröôøng hôïp töø thoâng qua thieân do keát quaû cuûa moät chuyeån ñoäng qua (C) bieán thieân do keát quaû cuûa (C) bieán thieân do keát quaû cuûa naøo ñoù thì töø tröôøng caûm öùng coù taùc duïng chuyeån ñoäng. chuyeån ñoäng. choáng laïi chuyeån ñoäng noùi treân. Giôùi thieäu ñònh luaät. Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Tìm hieåu doøng ñieän Fu-coâ. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Giôùi thieäu hình veõ 23.6 vaø thí IV. Doøng ñieän Fu-coâ nghieäm 1. 1. Thí nghieäm 1 Moät baùnh xe kim loaïi coù daïng Quan saùt thí nghieäm, ruùt ra nhaän 2. Thí nghieäm 2 moät ñóa troøn quay xung quanh xeùt. Neáu coù doøng ñieän ñi vaøo nam chaâm truïc O cuûa noù tröôùc moät nam ñieän, khi thaû ra khoái kim loaïi quay chaäm chaâm ñieän. Khi chöa cho doøng vaø bò haõm döøng laïi. ñieän chaïy vaøo nam chaâm, baùnh 3. Giaûi thích xe quay bình thöôøng. Khi cho ÔÛ caùc thí nghieäm treân, khi baùnh xe vaø doøng ñieän chaïy vaøo nam chaâm khoái kim loaïi chuyeån ñoäng trong töø baùnh xe quay chaäm vaø bò haõm tröôøng thì trong theå tích cuûa chuùng cuaát döøng laïi. Quan saùt thí nghieäm, ruùt ra nhaän hieän doøng ñieän caûm öùng – nhöõng doøng Giôùi thieäu hình veõ 23.6 vaø thí xeùt. ñieän Fu-coâ. Theo ñònh luaät Len-xô, nghieäm 2. nhöõng doøng ñieän caûm öùng naøy luoân coù Moät khoái kim loaïi hình laäp taùc duïng choáng laïi söï chuyeån dôiø, vì vaäy phöông ñöôïc ñaët giöõa hai cöïc cuûa khi chuyeån ñoäng trong töø tröôøng, treân moät nam chaâm ñieän. Khoái aáy baùnh xe vaø treân khoái kim loaïi xuaát hieän ñöôïc treo baèng moät sôïi daây moät nhöõng löïc töø coù taùc duïng caûn trôû chuyeån ñaàu coá dònh; tröôùc khi ñöa khoái ñoäng cuûa chuùng, nhöõng löïc aáy goïi laø löïc vaøo trong nam chaâm ñieän, sôïi daây haõm ñieän töø. treo ñöôïc xoaén nhieàu voøng. Neáu chöa coù doøng ñieän vaøo nam chaâm ñieän, khi thaû ra khoái kim loaïi

Trang:103

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

quay nhanh xung quanh mình noù.

Q uy

hơ

4. Tính chaát vaø coâng duïng cuûa doøng Fucoâ + Moïi khoái kim loaïi chuyeån ñoäng trong töø tröôøng ñeàu chòu taùc duïng cuûa nhöõng löïc haõm ñieän töø. Tính chaát naøy ñöôïc öùng duïng trong caùc boä phanh ñieän töø cuûa nhöõng oâtoâ haïng naëng. + Doøng ñieän Fu-coâ gaây ra hieäu öùng toûa nhieät Jun – Len-xô trong khoái kim loaïi ñaët trong töø tröôøng bieán thieân. Tính chaát naøy ñöôïc öùng duïng trong caùc loø caûm öùng ñeå nung noùng kim loaïi. + Trong nhieàu tröôøng hôïp doøng ñieän Fucoâ gaây neân nhöõng toån hao naêng löôïng voâ ích. Ñeå giaûm taùc duïng cuûa doøng Fu-coâ, ngöôøi ta coù theå taêng ñieän trôû cuûa khoái kim loaïi. + Doøng Fu-coâ cuõng ñöôïc öùng duïng trong moät soá loø toâi kim loaïi.

Giaûi thích keát quaû caùc thí Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích keát nghieäm. quaû caùc thí nghieäm. Ghi nhaän khaùi nieäm. Nhaän xeùt caùc caâu thöïc hieän cuûa Ghi nhaän tính chaát. hoïc sinh. Giaûi thích ñaày ñuû hieän töôïng vaø Neâu öùng duïng. giôùi thieäu doøng Fu-coâ. Ghi nhaän tính chaát. Giôùi thieäu tính chaát cuûa doøng Fu-coâ gaây ra löïc haõm ñieän töø. Neâu öùng duïng. Yeâu caàu hoïc sinh neâu öùng duïng. Giôùi thieäu tính chaát cuûa doøng Ghi nhaän taùc duïng coù haïi cuûa Fu-coâ gaây ra hieäu öùng toûa nhieät. doøng ñieän Fu-coâ. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùc öùng Neâu caùc caùch laøm giaûm ñieän trôû duïng cuûa tính chaát naøy. cuûa khoái kim loaïi. Giôùi thieäu taùc duïng coù haïi cuûa doøng ñieän Fu-coâ. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùc caùch laøm giaûm ñieän trôû cuûa khoái kim loaïi.

Kè

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

m /+

ạy

1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø thöïc hieän caùc caâu hoûi vaø laøm caùc baøi taäp trang 147, 148 sgk caùc baøi taäp 23.1, 23.6 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Trang:

104

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 24/01/10 Ngày dạy: 26/01/10 Tieát 46 Baøi: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Tính được từ thông gửi qua mạch kín. + Naém ñöôïc ñònh nghóa vaø phaùt hieän ñöôïc khi naøo coù hieän töôïng caûm öùng ñieän töø. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh luaät Len-xô theo caùc caùch vaø vaän duïng ñeå xaùc ñònh chieàu doøng ñieän caûm öùng trong caùc tröôøng hôïp khaùc nhau. 2. Kyõ naêng + Vaän duïng thaønh thaïo ñònh luaät Len-xô ñeå xaùc ñònh chieàu doøng ñieän caûm öùng. + Giaûi caùc baøi taäp lieân quan. 3. Thái độ - Hứng thú học tập, tích cực tìm hiểu thực tế vấn đề vừa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Phát biểu định nghĩa dòng điện cảm ứng, hiện tượng cảm ứng điện từ, từ trường cảm ứng? - Dòng điện Fu-cô là gì? Kể vài ví dụ dòng Fu-cô có lợi và có hại. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Ta vừa tìm hiểu về hiện tượng cảm ứng điện từ và định luật Len-xơ xác định chiều dòng điện cảm ứng. Để giúp các em có thể vận dụng một cách thành thạo hôm nay ta tiến hành giải một số bài tập liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (5 phuùt) : Neâu caùc löu yù khi giaûi baøi taäp veà hieän töôïng caûm öùng ñieän töø:

→

+ Trong moät töø tröôøng ñeàu B , töø thoâng qua moät dieän tích S giôùi haïn bôûi moät voøng daây kín phẳng ñöôïc xaùc ñònh bôûi bieåu thöùc: Φ = BScosα →

→

+ Khi giaûi baøi taäp caàn xaùc ñònh ñöôïc goùc α hôïp bôûi veùc tô caûm öùng töø B vaø phaùp tuyeán n cuûa maët phaüng voøng daây. Löu yù, soá ñöôøng söùc töø xuyeân qua dieän tích S caøng nhieàu thì töø thoâng φ caøng lôùn. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn . Giaûi thích löïa choïn. Caâu 3 trang 147 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn . Giaûi thích löïa choïn. Caâu 4 trang 148 : A Caâu 23.1 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn . Giaûi thích löïa choïn. Hoaït ñoäng 3 (20 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 5 trang 148 Veõ hình trong töøng tröôøng Xaùc ñònh chieàu doøng ñieän caûm a) Doøng ñieän trong (C) ngöôïc chieàu hôïp vaø cho hoïc sinh xaùc öùng trong töøng tröôøng hôïp. kim ñoàng hoà. b) Doøng ñieän trong (C) cuøng chieàu ñònh chieàu cuûa doøng ñieän

Trang:105

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

→

Q uy

goùc giöõa B vaø n trong töøng tröôøng hôïp vaø thay soá ñeå tính Φ trong töøng tröôøng hôïp ñoù.

Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh vieát coâng thöùc xaùc ñònh töø thoâng Φ.

kim ñoàng hoà. c) Trong (C) khoâng coù doøng ñieän. d) Trong (C) coù doøng ñieän xoay chieàu. Vieát coâng thöùc xaùc ñònh töø Baøi 23.6 a) Φ = BScos1800 = - 0,02.0,12 thoâng Φ . = - 2.10-4(Wb). → → b) Φ = BScos00 = 0,02.0,12 = 2.10Xaùc ñònh goùc giöõa B vaø n 4 (Wb). trong töøng tröôøng hôïp vaø thay c) Φ = 0 soá ñeå tính Φ trong töøng tröôøng 2 hôïp ñoù. d) Φ = Bscos450 = 0,02.0,12. 2 -4 = 2 .10 (Wb). 2 e) Φ = Bscos1350 = - 0,02.0,12. 2 -4 = - 2 .10 (Wb). C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

caûm öùng.

m /+

ạy

Kè

1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Laøm caùc baøi taäp trang 147, 148 sgk caùc baøi taäp sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:

106

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 31/01/10 Ngày dạy: 01/02/10 Tieát 47 Baøi 24: SUAÁT ÑIEÄN ÑOÄNG CAÛM ÖÙNG I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Nêu được khái niệm và vieát ñöôïc coâng thöùc tính suaát ñieän ñoäng caûm öùng. + Chỉ ra được sự chuyển hóa năng lượng trong hiện tượng cảm ứng điện từ. 2. Kỹ năng + Vaän duïng caùc coâng thöùc ñaõ hoïc ñeå tính ñöôïc suaát ñieän ñoäng caûm öùng trong moät soá tröôøng hôïp ñôn giản. 3. Thái độ + Niềm tin vào khoa học, liên hệ với việc sản xuất điện năng trong thực tế. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò moät soá thí nghieäm veà suaát ñieän ñoäng caûm öùng. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi khaùi nieäm veà suaát ñieän ñoäng cuûa moät nguoàn ñieän. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Phát biểu định nghĩa suất điện động của nguồn điện? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Bài trước ta khảo sát định tính về hiện tượng cảm ứng điện từ. Về mặt định lượng dòng điện cảm ứng có độ lớn bằng bao nhiêu? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (20 phuùt) : Tìm hieåu suaát ñieän ñoäng caûm öùng trong maïch kín. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän I. Suaát ñieän ñoäng caûm öùng trong C1. Thöïc hieän C1. maïch kín Neâu khaùi nieäm suaát ñieän Ghi nhaän khaùi nieäm. 1. Ñònh nghóa ñoäng caûm öùng, Suaát ñieän ñoäng caûm öùng laø suaát ñieän Caên cöù hình 24.2 laäp luaän ñeå Nghe caùch ñaët vaán ñeà cuûa GV ñoäng sinh ra doøng ñieän caûm öùng trong laäp coâng thöùc xaùc ñònh suaát ñeå thöïc hieän moät soá bieán ñoåi. maïch kín. ñieän ñoäng caûm öùng. 2. Ñònh luaät Fa-ra-ñaây ∆Φ Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu Vieát bieåu thöùc xaùc ñònh ñoä Suaát ñieän ñoäng caûm öùng: eC = thöùc xaùc ñònh ñoä lôùn cuûa eC vaø lôùn cuûa eC vaø phaùt bieåu ñònh ∆t phaùt bieåu ñònh luaät. luaät. Neáu chæ xeùt veà ñoä lôùn cuûa eC thì: ∆Φ |eC| = | | Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän ∆t Ñoä lôùn cuûa suaát ñieän ñoäng caûm öùng C2. xuaát hieän trong maïch kín tæ leä vôùi toác Thöïc hieän C2. ñoä bieán thieân töø thoâng qua maïch kín ñoù. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Tìm hieåu quan heä giöõa suaát ñieän ñoäng caûm öùng vaø ñònh luaät Len-xô. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung cô baûn II. Quan heä giöõa suaát ñieän ñoäng Nhaän xeùt vaø tìm moái quan heä caûm öùng vaø ñònh luaät Len-xô giöõa suaát ñieän ñoäng caûm öùng

Trang:107

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Söï xuaát hieän daáu (-) trong bieåu thöùc Naén ñöôïc caùch ñònh höôùng cuûa eC laø phuø hôïp vôùi ñònh luaät Lencho (C) vaø choïn chieàu döông xô. Tröôùc heát maïch kín (C) phaûi ñöôïc cuûa phaùp tuyeán. Xaùc ñònh chieàu cuûa doøng ñieän ñònh höôùng. Döïa vaøo chieàu ñaõ choïn caûm öùng xuaát hieän trong (C) treân (C), ta choïn chieàu phaùp tuyeán döông ñeå tính töø thoâng qua maïch kín. khi Φ taêng vaø khi Φ giaûm. Neáu Φ taêng thì eC < 0: chieàu cuûa suaát ñieän ñoäng caûm öùng (chieàu cuûa Thöïc hieän C3. doøng ñieän caûm öùng) ngöôïc chieàu vôùi chieàu cuûa maïch. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Neáu Φ giaûm thì eC > 0: chieàu cuûa suaát ñieän ñoäng caûm öùng (chieàu cuûa doøng ñieän caûm öùng) cuøng chieàu vôùi chieàu cuûa maïch. Hoaït ñoäng 3 (5 phuùt) : Tìm hieåu söï chuyeån hoùa naêng löôïng trong hieän töôïng caûm öùng ñieän töø. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Chuyeån hoùa naêng löôïng trong hieän töôïng caûm öùng ñieän töø Phaân tích cho hoïc sinh thaáy Naém ñöôïc baûn chaát cuûa hieän Xeùt maïch kín (C) ñaët trong töø tröôøng baûn chaát cuûa hieän töôïng caûm töôïng caûm öùng ñieän töø. khoâng ñoåi, ñeå taïo ra söï bieán thieân cuûa öùng ñieän töø vaø söï chuyeån hoùa Bieát caùch lí giaûi caùc ñònh luaät töø thoâng qua maïch (C), phaûi coù moät naêng löôïng trong hieän töôïng caûm öùng ñieän töø baèng ñònh luaät ngoaïi löïc taùc duïng vaøo (C) ñeå thöïc baûo toaøn vaø chuyeån hoùa naêng hieän moät dòch chuyeån naøo ñoù cuûa (C) caûm öùng ñieän töø. löôïng. vaø ngoaïi löïc naøy ñaõ sinh moät coâng cô Naém ñöôïc yù nghóa to lôùn cuûa hoïc. Coâng cô hoïc naøy laøm xuaát hieän Neâu yù nghóa to lôùn cuûa ñònh ñònh luaät Fa-ra-ñaây. suaát ñieän ñoäng caûm öùng trong maïch, luaät Fa-ra-ñaây. nghóa laø taïo ra ñieän naêng. Vaäy baûn chaát cuûa hieän töôïng caûm öùng ñieän töø ñaõ neâu ôû treân laø quaù trình chuyeån hoùa cô naêng thaønh ñieän naêng. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 152 sgk vaø 24.3, 24.4 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

vaø ñònh luaät Len-xô. Höôùng daãn cho hoïc sinh ñònh höôùng cho (C) vaø choïn chieàu phaùp tuyeán döông ñeå tính töø thoâng. Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh chieàu cuûa doøng ñieän caûm öùng xuaát hieän trong (C) khi Φ taêng vaø khi Φ giaûm.

Trang:

108

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 01/02/10 Ngày dạy: 03/02/10 Tieát 48 Baøi 24: TÖÏ CAÛM I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa töø thoâng rieâng vaø vieát ñöôïc coâng thöùc ñoä töï caûm cuûa oáng daây hình truï. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh nghóa hieän töôïng töï caûm vaø giaûi thích ñöôïc hieän töôïng töï caûm khi ñoùng vaø ngaét maïch ñieän. Vieát ñöôïc coâng thöùc tính suaát ñieän ñoäng töï caûm. + Neâu ñöôïc baûn chaát vaø vieát ñöôïc coâng thöùc tính naêng löôïng cuûa oáng daây töï caûm. 2. Kỹ năng + Biết vận dụng để xác định chiều dòng điện tự cảm trong mạch. 3. Thái độ + Biết liên hệ hiện tượng tự cảm trong thực tế. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Caùc thí nghieäm veà töï caûm. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi phaàn caûm öùng ñieän töø vaø suaát ñieän ñoäng töï caûm. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) - Neâu coâng thöùc xaùc ñònh töø thoâng qua dieän tích S ñaët trong töø tröôøng ñeàu. - Phaùt bieåu vaø vieát bieåu thöùc cuûa ñònh luaät Fa-ra-ñaây về xuất điện động cảm ứng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta xét một loại hiện tượng cảm ứng điện từ đặc biệt là hiện tượng tự cảm. Đó là hiện tượng cảm ứng điện từ xảy ra trong mạch có dòng điện biến thiên theo thời gian. Trước hết ta xét từ thông của một mạch kín đã có sẵn dòng điện. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu töø thoâng rieâng qua moät maïch kín. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Töø thoâng rieâng qua moät maïch kín Lập luận để đưa ra biểu thức Ghi nhaän khaùi nieäm. Töø thoâng rieâng cuûa moät maïch kín là từ thông gây bởi từ trường do bản thân tính töø thoâng rieâng dòng điện chạy trong mạch đó sinh ra. Lập luận để đưa ra biểu thức Ghi nhaän biểu thức tính ñoä töï Töø thoâng rieâng cuûa moät maïch kín coù tính ñoä töï caûm cuûa oáng daây. caûm cuûa oáng daây. doøng ñieän chaïy qua: Φ = Li Giôùi thieäu ñôn vò ñoä töï caûm. Ghi nhaän ñôn vò cuûa ñoä töï Ñoä töï caûm cuûa moät oáng daây có lõi sắt: Yeâu caàu hoïc sinh tìm moái caûm. N2 -7 lieân heä giöõa ñôn vò cuûa ñoä töï Tìm moái lieân heä giöõa ñôn vò L = 4π.10 .µ. .S l caûm caø caùc ñôn vò khaùc. cuûa ñoä töï caûm caø caùc ñôn vò Ñôn vò cuûa ñoä töï caûm laø henri (H) khaùc. 1Wb 1H = 1A Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Tìm hieåu hieän töôïng töï caûm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Giôùi thieäu hieän töôïng töï caûm. II. Hieän töôïng töï caûm Trình baøy thí nghieäm 1. 1. Ñònh nghóa

Trang:109

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Hieän töôïng töï caûm laø hieän töôïng caûm öùng ñieän töø xaûy ra trong moät maïch coù doøng ñieän maø söï bieán thieân cuûa töø thoâng qua maïch ñöôïc gaây ra bôûi söï bieán thieân cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän trong maïch. 2. Moät soá ví duï veà hieän töôïng töï caûm a) Ví duï 1 Khi ñoùng khoùa K, ñeøn 1 saùng leân ngay coøn ñeøn 2 saùng leân töø töø.

Q uy

hơ

b) Ví duï 2 Khi ñoät ngoät ngaét khoùa K, ta thaáy ñeøn saùng böøng leân tröôùc khi taét.

m /+

ạy

Kè

Ghi nhaän khaùi nieäm. Quan saùt thí nghieäm. Moâ taû hieän töôïng. Giaûi thích: Khi ñoùng khoùa K, doøng ñieän qua oáng daây vaø ñeøn Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích. 2 taêng leân ñoät ngoät, khi ñoù trong oáng daây xuaát hieän suaát ñieän ñoäng töï caûm coù taùc duïng caûn trôû söï taêng cuûa doøng ñieän qua L. Do ñoù doøng ñieän qua L vaø ñeøn 2 taêng leân töø töø. Trình baøy thí nghieäm 2. Quan saùt thí nghieäm. Moâ taû hieän töôïng. Giaûi thích: Khi ngaét K, doøng ñieän iL giaûm ñoät ngoät xuoáng 0. Trong oáng daây xuaát hieän doøng ñieän caûm öùng cuøng chieàu vôùi iL Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích. ban ñaàu, doøng ñieän naøy chaïy qua ñeøn vaø vì K ngaét ñoät ngoät neân cöôøng ñoä doøng caûm öùng khaù lôùn, laøm cho ñeùn saùng böøng leân tröôùc khi taét. Yeâu caàu HS thöïc hieän C2. Thöïc hieän C2. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu suaát ñieän ñoäng töï caûm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Giôùi thieäu suaát ñieän ñoäng töï Ghi nhaän khaùi nieäm. caûm. Ghi nhaän bieåu thöùc tính suaát ñieän ñoäng töï caûm. Giôùi thieäu bieåu thöùc tính suaát giaûi thích daáu (-) trong bieåu ñieän ñoäng töï caûm. thöùc). Ghi nhaän khaùi nieäm.

Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích daáu (-) trong bieåu thöùc). Giôùi thieäu naêng löôïng töø tröôøng Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3.

Thöïc hieän C3.

Noäi dung kiến thức III. Suaát ñieän ñoäng töï caûm 1. Suaát ñieän ñoäng töï caûm Suaát ñieän ñoäng caûm öùng trong maïch xuaùt hieän do hieän töôïng töï caûm goïi laø suaát ñieän ñoäng töï caûm. Bieåu thöùc suaát ñieän ñoäng töï caûm: ∆i etc = - L ∆t Suaát ñieän ñoäng töï caûm coù ñoä lôùn tæ leä vôùi toác ñoä bieán thieân cuûa cöôøng ñoä doøng ñieän trong maïch.

2. Naêng löôïng töø tröôøng cuûa oáng daây töï caûm 1 W = Li2. 2

Trang:

110

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Q uy

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn.

hơ

IV. ÖÙng duïng Hieän töôïng töï caûm coù nhieàu öùng duïng trong caùc maïch ñieän xoay chieàu. Cuoän caûm laø moät phaàn töû quan Neâu moät soá öùng duïng cuûa hieän troïng trong caùc maïch ñieän xoay chieàu Yeâu caàu hoïc sinh neâu moät soá töôïng töï caûm maø em bieát. coù maïch dao ñoäng vaø caùc maùy bieán öùng duïng cuûa hieän töôïng töï aùp. caûm. Ghi nhaän caùc öùng duïng cuûa Giôùi thieäu caùc öùng duïng cuûa hieän töôïng töï caûm. hieän töôïng töï caûm.

- Làm bài tập 4 SGK.

m /+

ạy

Kè

2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 157 sgk vaø 25.5, 25.7 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:111

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 07/02/10 Tieát 49 Baøi:

Ngày dạy: 09/02/10 BAØI TAÄP

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Naém ñöôïc ñònh nghóa vaø bieåu thöùc tính suaát ñieän ñoäng caûm öùng, naém ñöôïc quan heä giöa suaát ñieän ñoäng caûm öùng vaø ñònh luaät Len-xô, naém ñöôïc hieän töôïng töï caûm vaø bieåu thöùc tính suaát ñieän ñoäng töï caûm. 2. Kyõ naêng - Bieát caùch tính suaát ñieän ñoäng caûm öùng vaø suaát ñieän ñoäng töï caûm, tính naêng löôïng ñieän tröôøng cuûa oáng daây coù doøng ñieän chaïy qua.

Q uy

hơ

3. Thái độ + Nghiêm túc học tập, có hứng thú tìm hiểu và liên hệ các hiệ tượng cảm ứng trong thực tế.

ạy

Kè

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (0’) - Kiểm tra trong quá trình học. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta đã tìm hiểu về hiện tượng tự cảm, hôm nay ta sẽ vận dụng các kiến thức đã học để giải một số bài toán liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m /+

Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Kieåm tra baøi cuõ vaø toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan ñeán caùc baøi taäp caàn giaûi:

∆Φ N2 . Ñoä töï caûm cuûa oáng daây: L = 4π.10-7.µ. .S. Töø thoâng rieâng cuûa moät maïch l ∆t ∆i 1 kín: Φ = Li. Suaát ñieän ñoäng töï caûm: etc = - L . Naêng löôïng töø tröôøng cuûa oáng daây töï caûm: W = Li2. ∆t 2

Suaát ñieän ñoäng caûm öùng: eC = -

Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 3 trang 152 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 4 trang 157 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 5 trang 157 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 25.1 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 25.2 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 25.3 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 25.4 : B Hoaït ñoäng 3 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 5 trang 152 Suaát ñieän ñoäng caûm trong khung: Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu Tính suaát ñieän ñoäng caûm öùng thöùc tính suaát ñieän ñoäng caûm xuaát hieän trong khung. Φ − Φ1 ∆Φ eC = = - 2 = öùng vaø thay caùc giaù trò ñeå tính. ∆t ∆t

B2 .S − B1S ∆t

Trang:

112

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Yeâu caàu hoïc sinh giaûi thích daáu (-) trong keát quaû.

Höôùng daãn ñeå hoïc sinh tính ñoä töï caûm cuûa oáng daây.

Giaûi thích daáu (-) trong keát quaû.

B.a 2 0,5.0,12 =− = - 0,1(V) ∆t 0,05

Daáu (-) cho bieát töø tröôøng caûm öùng ngöôïc chieàu töø tröôøng ngoaøi. Baøi 6 trang 157 Ñoä töï caûm cuûa oáng daây:

Tính ñoä töï caûm cuûa oáng daây.

N2 L = 4π.10 .µ. .S l (10 3 ) 2 = 4π.10-7. .π.0,12 = 0,079(H). 0,5 -7

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu Vieát bieåu thöùc ñònh luaät OÂm cho Baøi 25.6 thöùc ñònh luaät OÂm cho toaøn toaøn maïch. ∆i Ta coù: e - L = (R + r).i = 0 maïch. ∆t Höôùng daãn hoïc sinh tính ∆t . Tính ∆t . L.∆i L.i 3.5 = = = 2,5(s) => ∆t =

Q uy

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (7’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn.

- Làm bài tập 25.5 SBT

m /+

ạy

Kè

2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 157 sgk vaø V.2, 25.7 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………

Trang:113

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát: 50

0 – 3.0

35 – 4.5

5.0 – 6.0

hơ N

8.0 - 10

Trên TB

Khá giỏi

Yếu kém

m /+

ạy

Kè

11A10 11A14 11A15 11A16

6.5 – 7.5

Q uy

Lớp 11A9

Trang:

114

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 21/02/10 Tieát 51 Baøi:

Ngày dạy: 23/02/10 PHAÀN II. QUANG HÌNH HOÏC CHÖÔNG VI. KHUÙC XAÏ AÙNH SAÙNG KHUÙC XAÏ AÙNH SAÙNG

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức + Thöïc hieän ñöôïc caâu hoûi: Hieän töôïng khuùc xaï laø gì ? Nhaän ra tröôøng hôïp giôùi haïn i = 00. + Phaùt bieåu ñöôïc ñònh luaät khuùc xaï aùnh saùng. + Trình baøy ñöôïc caùc khaùi nieäm chieát suaát tuyeät ñoái vaø chieát suaát tæ ñoái. Vieát ñöôïc heä thöùc giöõa chieát suaát tæ ñoái vaø chieát suaát tuyeät ñoái. + Vieát vaø vận duïng caùc coâng thöùc cuûa ñònh luaät khuùc xaï aùnh saùng. 2.Kỹ năng + Giải thích được các hiện tượng thực tế, làm được bài toán về khúc xạ. 3.Thái độ + Có cách học đúng đắn về quang học, biết liên hệ thực tế các hiện tượng đã học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Chuaån bò duïng cuï ñeå thöïc hieän moät thí nghieäm ñôn giaûn veà khuùc xaï aùnh saùng. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi noäi dung lieân quan ñeán söï khuùc xaï aùnh saùng ñaõ hoïc ôû lôùp 9.

ạy

Kè

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (2’) - GV giới thiệu chương mới: Aùnh saùng laø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa quang hoïc. Quang hình hoïc nghieân cöùu söï truyeàn

ánh saùng qua caùc moâi tröôøng trong suoát vaø nghieân cöùu söï taïo aûnh baèng phöông phaùp hình hoïc. Nhôø caùc nghieân cöùu veà quang hình hoïc, ngöôøi ta ñaõ cheá taïo ra nhieàu duïng cuï quang caàn thieát cho khoa hoïc vaø ñôøi soáng.

m /+

3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) -Cho HS quan sát một số hiện tượng liên quan đến khúc xạ ánh sáng như hình 26.1 SGK, hãy giải thích?. - Thông báo thêm một số hiện tượng liên quan đến khúc xạ và sơ bộ giải thích một cách định tính từ đó đặt vấn đề yêu cầu khảo sát định lượng các hiện tượng đó để vào bài mới. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu söï khuùc xaï aùnh saùng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Tieán haønh thí nghieäm hình 26.2. Quan saùt thí nghieäm Giôùi thieäu caùc k/n: Tia tôùi, ñieåm Ghi nhaän caùc khaùi nieäm. tôùi, phaùp tuyeán taïi ñieåm tôùi, tia khuùc xaï, goùc tôùi, goùc khuùc xaï. Yeâu caàu hoïc sinh ñònh nghóa Ñònh nghóa hieän töôïng khuùc xaï. hieän töôïng khuùc xaï.

Noäi dung kiến thức I. Söï khuùc xaï aùnh saùng 1. Hieän töôïng khuùc xaï aùnh saùng Khuùc xaï aùnh saùng laø hieän töôïng leäch phöông (gaõy) cuûa caùc tia saùng khi truyeàn xieân goùc qua maët phaân caùch giöõa hai moâi tröôøng trong suoát khaùc nhau. 2. Ñònh luaät khuùc xaï aùnh saùng Quan saùt thí nghieäm. + Tia khuùc xaï naèm trong maët phaüng tôùi Nhaän xeùt veà moái kieân heä giöõa (taïo bôûi tia tôùi vaø phaùp tuyeán) vaø ôû phía goùc tôùi vaø goùc khuùc xaï. beân kia phaùp tuyeán so vôùi tia tôùi. + Vôùi hai moâi tröôøng trong suoát nhaát Cuøng tính toaùn vaø nhaän xeùt keát ñònh, tæ soá giöõa sin goùc tôùi (sini) vaø sin quaû. goùc khuùc xaï (sinr) luoân luoân khoâng ñoåi:

Tieán haønh thí nghieäm hình 26.3. Cho hoïc sinh nhaän xeùt veà söï thay ñoåi cuûa goùc khuùc xaï r khi taêng goùc tôùi i. Tính tæ soá giöõa sin goùc tôùi vaø sin goùc khuùc xaï trong moät soá tröôøng hôïp. Giôùi thieäu ñònh luaät khuùc xaï.

Ghi nhaän ñònh luaät.

sin i = haèng soá sin r

Trang:115

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Tìm hieåu chieát suaát cuûa moâi tröôøng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Giôùi thieäu chieát suaát tæ ñoái.

Noäi dung kiến thức II. Chieát suaát cuûa moâi tröôøng 1. Chieát suaát tæ ñoái

Ghi nhaän khaùi nieäm.

Tæ soá khoâng ñoåi

sin i trong hieän töôïng sin r

khuùc xaï ñöôïc goïi laø chieát suaát tæ ñoái n21 cuûa moâi tröôøng 2 (chöùa tia khuùc xaï) ñoái vôùi moâi tröôøng 1 (chöùa tia tôùi):

sin i = n21 sin r

+ Neáu n21 > 1 thì r < I : Tia khuùc xaï leäch laïi gaàn phaùp tuyeán hôn. Ta noùi moâi tröôøng 2 chieát quang hôn moâi tröôøng 1. + Neáu n21 < 1 thì r > I : Tia khuùc xaï leäch xa phaùp tuyeán hôn. Ta noùi moâi tröôøng 2 chieát quang keùm moâi tröôøng 1. 2. Chieát suaát tuyeät ñoái Ghi nhaän khaùi nieäm. Chieát suaát tuyeät ñoái cuûa moät moâi tröôøng laø chieát suaát tæ ñoái cuûa moâi tröôøng ñoù ñoái Ghi nhaän moái lieân heä giöõa chieát vôùi chaân khoâng. suaát tuyeät ñoái vaø chieát suaát tæ ñoái. Moái lieân heä giöõa chieát suaát tæ ñoái vaø Ghi nhaän moái lieân heä giöõa chieát n2 . suaát moâi tröôøng vaø vaän toác aùnh chieát suaát tuyeät ñoái: n21 = n1 saùng. Neâu yù nghóa cuûa chieát suaát tuyeät Lieân heä giöõa chieát suaát vaø vaän toác truyeàn cuûa aùnh saùng trong caùc moâi ñoái. Vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï tröôøng: n 2 = v1 ; n = c . döôùi daïng khaùc. v n1 v2 Thöùc hieän C1, C2 vaø C3. Coâng thöùc cuûa ñònh luaät khuùc xaï coù theå

hơ

Q uy

Kè

ạy

m /+

Giôùi thieäu khaùi nieäm chieát suaát tuyeät ñoái. Neâu bieåu thöùc lieân heä giöõa chieát suaát tuyeät ñoái vaø chieát suaát tæ ñoái. Neâu bieåu thöùc lieân heä giöõa chieát suaát moâi tröôøng vaø vaän toác aùnh saùng. Yeâu caàu hoïc sinh neâu yù nghóa cuûa chieát suaát tuyeät ñoái. Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï döôùi daïng khaùc. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1, C2 vaø C3.

Höôùng daãn ñeå hoïc sinh phaân tích Phaân tích caùc tröôøng hôïp n21 vaø caùc tröôøng hôïp n21 vaø ñöa ra caùc ñöa ra caùc ñònh nghóa moâi tröôøng ñònh nghóa moâi tröôøng chieát chieát quang hôn vaø chieát quang keùm. quang hôn vaø chieát quang keùm.

vieát döôùi daïng ñoái xöùng: n1sini = n2sinr. Hoaït ñoäng 3 (5 phuùt) : Tìm hieåu tính thuaän nghòch cuûa söï truyeàn aùnh saùng. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Laøm thí nghieäm minh hoïa Quan saùt thí nghieäm. III. Tính thuaän nghòch cuûa söï truyeàn nguyeân lí thuaän nghòch. aùnh saùng Yeâu caàu hoïc sinh phaùt bieåu Phaùt bieåu nguyeân lí thuaän Aùnh saùng truyeàn ñi theo ñöôøng naøo thì nguyeân lí thuaän nghòch. nghòch. cuõng truyeàn ngöôïc laïi theo ñöôøng ñoù. Yeâu caàu hoïc sinh chöùng minh Chöùng minh coâng thöùc: Töø tính thuaän nghòch ta suy ra: coâng thöùc: n12 =

1 n21

n12 =

1 n21

n12 =

1 n21

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (7’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’)

- Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 166, 167 sgk, 26.8, 26.9 sbt.

116

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 68 Baøi:

ÔN TẬP

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : Heä thoáng kieán thöùc veà phöông phaùp giaûi baøi taäp veà khuùc xaï aùnh saùng. 2. Kyõ naêng : Reøn luyện kỹ naêng veõ hình vaø giaûi caùc baøi taäp döïa vaøo pheùp toaùn hình hoïc. 3.Thái độ + Có cách học đúng đắn về quang học. II. CHUAÅN BÒ 1.Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2.Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ.

Q uy

hơ

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (0’) - Kiểm tra trong quá trình học. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta vừa tìm hiểu đầy đủ định luật khúc xạ ánh sáng. Hôm nay ta vận dụng định luật này để giải một số bài tập cơ bản. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Kè

Hoaït ñoäng 1 (8 phuùt) : Kieåm tra baøi cuõ vaø heä thoáng laïi nhöõng kieán thöùc lieân quan:

n sin i = n21 = 2 = haèng soá hay n1sini = n2sinr. sin r n1 n v + Chieát suaát tæ ñoái: n21 = 2 = 1 . n1 v2 c + Chieát suaát tuyeät ñoái: n = . v

m /+

ạy

+ Ñònh luaät khuùc xaï:

+ Tính chaát thuaän nghòch cuûa söï truyeàn aùnh saùng: Aùnh saùng truyeàn ñi theo ñöôøng naøo thì cuõng truyeàn ngöôïc laïi theo ñöôøng ñoù. Hoaït ñoäng 2 (14 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 6 trang 166 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 7 trang 166 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 8 trang 166 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 26.2 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 26.3 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 26.4 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 26.5 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 26.6 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 26.7 : B Hoaït ñoäng 3 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 9 trang 167 BI 4 Veõ hình Veõ hình. Ta coù: tani = = = 1 => i = 450.

Trang:117

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

sin i n = =n sin r 1 Xaùc ñònh goùc i. Vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï.

r = 320

Tính r. Tính chieàu saâu cuûa beå nöôùc.

HA' IH HA' 4 => IH = = ≈ 6,4cm tan r 0,626

Ta laïi coù: tanr =

Veõ hình.

Baøi 10 trang 167 Goùc khuùc xaï lôùn nhaát khi tia khuùc xaï qua ñænh cuûa maët ñaùy, do ñoù ta coù:

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh goùc i. Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï vaø suy ra ñeå tính r. Yeâu caàu hoïc sinh tính IH (chieàu saâu cuûa bình nöôùc).

2 sin i sinr = = 2 = 0,53 = sin320 4 n 3

Veõ hình.

3 a2 2 sin im n Maët khaùc: = =n 1 sin rm

ạy

Kè

a2 +

sinim = nsinrm = 1,5.

1 3

3 = sin600 2

im = 60 .

m /+

Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát khi naøo goùc khuùc xaï lôùn nhaát. Yeâu caàu hoïc sinh tính sinrm. Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï vaø suy ra ñeå tính im.

Xaùc ñònh ñieàu kieän ñeå coù r = rm. Tính sinrm. Vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï. Tính im.

Q uy

Sinrm =

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (5’) Một thợ lặn ở dưới nước nhìn thấy Mặt Trời ở độ cao 600 so với đường chân trời. Tính độ cao thực của Mặt Trời so với đường chân trời. Biết chiết suất của nước là 4/3. ĐA: 480. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’)

- Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt.

Trang:

118

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 28/02/10 Tieát 53 Baøi 27: I. MUÏC TIEÂU

Ngày dạy: 02/03/10

PHAÛN XAÏ TOAØN PHAÀN

1. Kieán thöùc

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

+ Neâu ñöôïc nhaän xeùt veà hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn qua vieäc quan saùt caùc thöïc nghieäm thöïc hieän ôû lôùp. + Thöïc hieän ñöôïc caâu hoûi theá naøo laø hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn. Tính ñöôïc goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn vaø neâu ñöôïc ñieàu kieän ñeå coù phaûn xaï toaøn phaàn. + Trình baøy ñöôïc caáu taïo vaø taùc duïng daãn saùng cuûa sôïi quang, caùp quang. 2. Kyõ naêng + Giaûi ñöôïc caùc baøi taäp ñôn giaûn veà phaûn xaï toaøn phaàn. 3.Thái độ: Biết được vai trò của cáp quang trong đời sống, có ý thức bảo vệ an toàn cho hệ thống cáp quang. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: + Chuaån bò caùc duïng cuï ñeå laøm thí nghieäm hình 27.1 vaø 27.2. + Ñeøn trang trí coù nhieàu sôïi nhöïa daãn saùng ñeå laøm thí duï caùp quang. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi ñònh luaät khuùc xaï aùnh saùng. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Phaùt bieåu vaø vieát bieåu thöùc ñònh luaät khuùc xaï aùnh saùng. AD: Cho tia sáng truyền từ môi trường có chiết suất bằng 3/2 ra ngoài không khí với góc tới i = 300. Tính góc khúc xạ.Nếu tăng góc tới bằng 600 thì góc khúc xạ bằng bao nhiêu? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Tại sao khi tăng góc tới lên bằng 600 thì ta không có góc khúc xạ? Liệu rằng có hiện tượng mới nào xảy ra? Bài học hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu điều đó. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10’): Tìm hieåu söï truyeàn aùnh saùng töø moâi tröôøng chieát quang hôn sang moâi tröôøng chieát quang keùm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Boá trí thí nghieäm hình 27.1. Quan saùt caùch boá trí thí I. Söï truyeàn ánh saùng vaøo moâi tröôøng Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän nghieäm. chieát quang keùm hôn C1. Thöïc hieän C1. 1. Thí nghieäm Thay ñoåi ñoä nghieâng chuøm tia Quan saùt thí nghieäm. Goùc tôùi Chuøm tia Chuøm tia tôùi. khuùc xaï phaûn xaï Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän Thöïc hieän C2. i nhoû r>i C2. Raát saùng Raát môø 0 Yeâu caàu hoïc sinh neâu keát Neâu keát quaû thí nghieäm. i = igh r ≈ 90 quaû. Raát môø Raát saùng Yeâu caàu hoïc sinh so saùnh i vaø So saùnh i vaø r. i > igh Khoâng Raát saùng r. Quan saùt thí nghieäm, nhaän coøn Tieáp tuïc thí nghieäm vôùi i = xeùt. 2. Goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn igh. + Vì n1 > n2 => r > i. Yeâu caàu hoïc sinh ruùt ra coâng + Khi i taêng thì r cuõng taêng (r > i). Khi r thöùc tính igh. Ruùt ra coâng thöùc tính igh. ñaït giaù trò cöïc ñaïi 900 thì i ñaït giaù trò igh goïi laø goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn. +

Trang:119

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Thí nghieäm cho hoïc sinh quan saùt hieän töôïng xaûy ra khi i > igh. Yeâu caàu hoïc sinh nhaän xeùt.

Quan saùt vaø ruùt ra nhaän xeùt.

Ta coù: sinigh =

n2 . n1

+ Vôùi i > igh thì khoâng tìm thaáy r, nghóa laø khoâng coù tia khuùc xaï, toaøn boä tia saùng bò phaûn xaï ôû maët phaân caùch. Ñoù laø hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Tìm hieåu hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñònh Neâu ñònh nghóa hieän töôïng II. Hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn nghóa hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaûn xaï toaøn phaàn. 1. Ñònh nghóa phaàn. Phaûn xaï toaøn phaàn laø hieän töôïng phaûn xaï toaøn boä aùnh saùng tôùi, xaûy ra ôû maët phaân caùch giöõa hai moâi tröôøng trong Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñieàu Neâu ñieàu kieän ñeå coù phaûn xaï suoát. kieän ñeå coù phaûn xaï toaøn phaàn. toaøn phaàn. 2. Ñieàu kieän ñeå coù phaûn xaï toaøn phaàn + Aùnh saùng truyeàn töø moät moâi tröôøng tôùi moät moâi tröôøng chieát quang keùm hôn. + i ≥ igh. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu öùng duïng cuûa hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn: Caùp quang. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Caùp quang 1. Caáu taïo Yeâu caàu hoïc sinh thöû neâu moät Neáu vaøi neâu ñieàu kieän ñeå coù Caùp quang laø boù sôïi quang. Moãi sôïi vaøi öùng duïng cuûa hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn. quang laø moät sôïi daây trong suoát coù tính phaûn xaï toaøn phaàn. daãn saùng nhôø phaûn xaï toaøn phaàn. Giôùi thieäu ñeøn trang trí coù Quan saùt Ñeøn trang trí coù Sôïi quang goàm hai phaàn chính: nhieàu sôïi nhöïa daãn saùng. nhieàu sôïi nhöïa daãn saùng. + Phaàn lõi trong suoát baèng thuûy tinh sieâu Ghi nhaän caáu taïo caùp quang. Giôùi thieäu caáu taïo caùp quang. sạch coù chieát suaát lôùn (n1). + Phaàn voû boïc cuõng trong suoát, baèng Giôùi thieäu coâng duïng cuûa caùp thuûy tinh coù chieát suaát n2 < n1. quang trong vieäc truyeàn taûi Ngoaøi cuøng laø moät lôùp voû boïc baèng Ghi nhaän coâng duïng cuûa caùp nhöïa deûo ñeå taïo cho caùp coù ñoä beàn vaø thoâng tin. quang trong vieäc truyeàn taûi ñoä dai cô hoïc. thoâng tin. 2. Coâng duïng Giôùi thieäu coâng duïng cuûa caùp Ghi nhaän coâng duïng cuûa caùp Caùp quang ñöôïc öùng duïng vaøo vieäc quang trong vieäc noäi soi. quang trong vieäc noïi soi. truyeàn thoâng tin,noäi soi trong y hoïc. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (8’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn và làm bài tập 8 SGK. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 172, 173 sgk vaø 25.7, 25.8 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………… Trang:

120

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 06/03/10 Tieát 54 Baøi:

Ngày dạy: 08/03/10 BAØI TAÄP

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc Heä thoáng kieán thöùc vaø phöông phaùp giaûi baøi taäp veà phaûn xaï toaøn phaàn aùnh saùng. 2. Kyõ naêng Reàn luyeän kó naêng veõ hình vaø giaûi caùc baøi taäp döïa vaøo caùc pheùp toaùn hình hoïc.

hơ

3.Thái độ: Rèn luyện HS phong cách làm việc khoa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ.

Kè

Q uy

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (0’): Kiểm tra trong quá trình giải bài tập. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Tại sao khi tăng góc tới lên bằng 600 thì ta không có góc khúc xạ? Liệu rằng có hiện tượng mới nào xảy ra? Bài học hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu điều đó. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

ạy

Hoaït ñoäng 1 (5phuùt) : Heä thoáng kieán thöùc. + Hieän töôïng phaûn xaï toaøn phaàn. + Ñieàu kieän ñeå coù phaûn xaï toaøn phaàn: Aùnh saùng truyeàn töø moät moâi tröôøng tôùi moät moâi tröôøng chieát quang keùm hôn ; goùc tôùi phaûi baèng hoaëc lôùn hôn goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn: i ≥ igh.

m /+

+ Coâng thöùc tính goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn: sinigh =

n2 ; vôùi n2 < n1. n1

Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 5 trang 172 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 6 trang 172 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 7 trang 173 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 27.2 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 27.3 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 27.4 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 27.5 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 27.6 : D Hoaït ñoäng 3 (20 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp của GV Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 8 trang 173 Yeâu caàu hoïc sinh tính goùc Tính igh. n 1 1 Ta coù sinigh = 2 = = = sin450 giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn. n n 2 1

=> igh = 45 . Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh goùc tôùi khi α = 600. Xaùc a) Khi i = 900 - α = 300 < igh: Tia tôùi bò goùc tôùi khi α = 600 töø ñoù xaùc ñònh ñöôøng ñi cuûa tia saùng. moät phaàn bò phaûn xaï, moät phaàn khuùc xaï ñònh ñöôøng ñi cuûa tia saùng. ra ngoaøi khoâng khí. Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh goùc tôùi khi α = 450. Xaùc b) Khi i = 900 - α = 450 = igh: Tia tôùi bò

Trang:121

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Veõ hình, chæ ra goùc tôùi i. Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñk ñeå Neâu ñieàu kieän ñeå tia saùng truyeàn tia saùng truyeàn ñi doïc oáng. ñi doïc oáng. Höôùng daãn hoïc sinh bieán ñoåi Thöïc hieän caùc bieán ñoåi bieán ñoåi ñeå xaùc ñònh ñieàu kieän cuûa α ñeå xaùc ñònh ñieàu kieän cuûa α ñeå coù ñeå coù i > igh. i > igh.

moät phaàn bò phaûn xaï, moät phaàn khuùc xaï ñi la laø saùt maët phaân caùch (r = 900). c) Khi i = 900 - α = 600 > igh: Tia tôùi bò bò phaûn xaï phaûn xaï toaøn phaàn. Baøi 8 trang 173 Ta phaûi coù i > igh => sini > sinigh = Vì i = 900 – r => sini = cosr > Nhöng cosr =

n2 . n1

1 − sin 2 r 1−

sin 2 α n12

hơ

n2 . n1

goùc tôùi khi α = 450 töø ñoù xaùc ñònh ñöôøng ñi cuûa tia saùng. ñònh ñöôøng ñi cuûa tia saùng. Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh goùc tôùi khi α = 300. Xaùc goùc tôùi khi α = 300 töø ñoù xaùc ñònh ñöôøng ñi cuûa tia saùng. ñònh ñöôøng ñi cuûa tia saùng.

n 22 sin 2 α Do ñoù: 1 > 2 n12 n1

Q uy

=> Sinα< n12 − n22 = 1,5 2 − 1,412 = 0,5

= sin300 => α < 300. Baøi 27.7 a) Ta coù

n2 sin 45 0 > 1 => n2 > n3: = n3 sin 30 0

Tính igh.

m /+

Yeâu caàu hoïc sinh tính igh.

ạy

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh n Tính 2 . Ruùt ra keát luaän moâi n2 n3 Moâi tröôøng (2) chieát quang hôn moâi töø ñoù keát luaän ñöôïc moâi n3 tröôøng naøo chieát quang hôn. tröôøng (3). tröôøng naøo chieát quang hôn. n2 sin 30 0 1 b) Ta coù sinigh = = = = 0 n1 sin 45 2 sin450 => igh = 450.

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:

122

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 0203/10 Tieát 55 Baøi 28:

Ngày dạy: 0403/10 CHÖÔNG VII. MAÉT VAØ DUÏNG CUÏ QUANG HOÏC LAÊNG KÍNH

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Neâu ñöôïc caáu taïo cuûa laêng kính. + Trình baøy ñöôïc hai taùc duïng cuûa laêng kính:

- Taùn saéc chuøm aùnh saùng traéng. - Laøm leäch veà phía ñaùy moät chuøm saùng ñôn saéc.

2. Kyõ naêng + Vieát ñöôïc caùc coâng thöùc veà laêng kính vaø vaän duïng ñöôïc. + Neâu ñöôïc coâng duïng cuûa laêng kính.

hơ N

Q uy

II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: + Caùc duïng cuï ñeå laøm thí nghieäm taïi lôùp. + Caùc tranh, aûnh veà quang phoå, maùy quang phoå, maùy aûnh. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi söï khuùc xaï vaø phaûn xaï toaøn phaàn.

3.Thái độ: Rèn luyện HS phong cách làm việc khoa học.

III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’)

Kè

Neâu ñieàu kieän ñeå coù phaûn xaï toaøn phaàn, vieát coâng thöùc tính goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn.

ạy

3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Trong các máy quang phổ, máy ảnh ta thấy có một bộ phận chính là lăng kính. Vậy lăng kính có tác dụng gì? Đặc điểm của tia sáng truyền qua nó? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m /+

Hoaït ñoäng1 (5’) : Tìm hieåu caáu taïo laêng kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Veõ hình 28.2. Veõ hình. Giôùi thieäu laêng kính.

Noäi dung kiến thức I. Caáu taïo laêng kính Laêng kính laø moät khoái chaát trong suoát, ñoàng chaát, thöôøng coù daïng laêng truï tam Giôùi thieäu caùc ñaëc tröng cuûa Ghi nhaän caùc ñaëc tröng cuûa laêng giaùc. laêng kính. kính. Moät laêng kính ñöôïc ñaëc tröng bôûi: + Goùc chieát quang A; + Chieát suaát n. Hoaït ñoäng 2 (10’) : Tìm hieåu ñöôøng ñi cuûa tia saùng qua laêng kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Ñöôøng ñi cuûa tia saùng qua laêng kính 1. Taùc duïng taùn saéc aùnh saùng traéng Veõ hình 28.3. Veõ hình. Chuøm aùnh saùng traéng khi ñi qua laêng kính Giôùi thieäu taùc duïng taùn saéc cuûa Ghi nhaän taùc duïng taùn saéc cuûa seõ bò phaân tích thaønh nhieàu chuøm saùng ñôn laêng kính. laêng kính. saéc khaùc nhau. Ñoù laø söï taùn saéc aùnh saùng. 2. Ñöôøng truyeàn cuûa tia saùng qua laêng kính Veõ hình 28.4. Veõ hình. Chieáu ñeán maët beân cuûa laêng kính moät Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. chuøm saùng heïp ñôn saéc SI. Keát luaän veà tia IJ. Ghi nhaän söï leäch veà phía ñaùy + Taïi I: tia khuùc xaï leäch gaàn phaùp tuyeán, cuûa tia khuùc xaï IJ. nghóa laø leäch veà phía ñaùy cuûa laêng kính. Yeâu caàu hoïc sinh nhaän xeùt veà Nhaän xeùt veà tia khuùc xaï JR.

Trang:123

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

tia khuùc xaï JR. + Taïi J: tia khuùc xaï leäch xa phaùp tuyeán, töùc Yeâu caàu hoïc sinh nhaän xeùt veà Nhaän xeùt veà tia loù ra khoûi laø cuõng leäch veà phía ñaùy cuûa laêng kính. tia loù ra khoûi laêng kính. laêng kính. Vaäy, khi coù tia loù ra khoûi laêng kính thì tia loù bao giôø cuõng leäch veà phía ñaùy cuûa laêng Giôùi thieäu goùc leäch. Ghi nhaän khaùi nieäm goùc leäc. kính so vôùi tia tôùi. Goùc taïo bôûi tia loù vaø tia tôùi goïi laø goùc leäch D cuûa tia saùng khi truyeàn qua laêng kính. Hoaït ñoäng 3(10’) : Tìm hieåu caùc coâng thöùc cuûa laêng kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Caùc coâng thöùc cuûa laêng kính Höôùng daãn hoïc sinh chứng minh Chöùng minh caùc coâng thöùc cuûa sini1 = nsinr1; A = r1 + r2 caùc coâng thöùc cuûa laêng kính. laêng kính. sini2 = nsinr2; D = i1 + i2 – A . Hoaït ñoäng 4 (10 phuùt) : Tìm hieåu coâng duïng cuûa laêng kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức IV. Coâng duïng cuûa laêng kính Giôùi thieäu caùc öùng duïng cuûa Ghi nhaän caùc coâng duïng cuûa Laêng kính coù nhieàu öùng duïng trong laêng kính. laêng kính. khoa hoïc vaø kæ thuaät. 1. Maùy quang phoå Giôùi thieäu maùy quang phoå. Ghi nhaän caáu taïo vaø hoaït ñoäng Laêng kính laø boä phaän chính cuûa maùy cuûa maùy quang phoå. quang phoå. Maùy quang phoå phaân tích aùnh saùng töø nguoàn phaùt ra thaønh caùc thaønh phaàn ñôn saéc, nhôø ñoù xaùc ñònh ñöôïc caáu taïo cuûa nguoàn saùng. 2. Laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn Giôùi thieäu caáu taïo vaø hoaït ñoäng Ghi nhaän caáu taïo vaø hoaït ñoäng Laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn laø laêng cuûalaêng kính phaûn xaï toaøn phaàn. cuûa laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn. kính thuûy tinh coù tieát dieän thaúng laø moät tam giaùc vuoâng caân. Giôùi thieäu caùc coâng duïng cuûa Ghi nhaän caùc coâng duïng cuûa Laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn ñöôïc söû laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn. laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn. duïng ñeå taïo aûnh thuaän chieàu (oáng nhoøm, maùy aûnh, …)

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn và làm bài tập 5 SGK. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang sgk. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:

124

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 13/03/10 Ngày dạy: 15/03/10 Tieát 56 Baøi 29: THAÁU KÍNH MOÛNG (t1) I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Neâu ñöôïc caáu taïo vaø phaân loaïi cuûa thaáu kính. + Trình baøy ñöôïc caùc khaùi nieäm veà: quang taâm, truïc, tieâu ñieåm, tieâu cöï, ñoä tuï cuûa thaáu kính moûng. 2. Kyõ naêng + Veõ ñöôïc aûnh taïo bôûi thaáu kính vaø neâu ñöôïc ñaëc ñieåm cuûa aûnh. + Vieát vaø vaän duïng ñöôïc caùc coâng thöùc cuûa thaáu kính. + Neâu ñöôïc moät soá coâng duïng quan trọng cuûa thaáu kính. 3.Thái độ: Có ý thức tìm hiểu về cấu tạo của thấu kính mỏng. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: + Caùc loaïi thaáu kính hay moâ hình thaáu kính ñeå giôùi thieäu vôùi hoïc sinh. + Caùc sô ñoà, tranh aûnh veà ñöôøng truyeàn tia saùng qua thaáu kính vaø moät soá quang cuï coù thaáu kính. 2. Hoïc sinh: + OÂn laïi kieán thöùc veà thaáu kính ñaõ hoïc ôû lôùp 9. + OÂn laïi caùc keát quaû ñaõ hoïc veà khuùc xaï aùnh saùng vaø laêng kính. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Vieát các coâng thöùc của lăng kính. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Cho học sinh quan sát một số loại thấu kính mỏng, nêu một số ứng dụng của nó để từ đó đặt ra yêu cầu phải tìm hiểu. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu thaáu kính vaø phaân loaïi thaáu kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Thaáu kính. Phaân loaïi thaáu kính Giôùi thieäu ñònh nghóa thaáu Ghi nhaän khaùi nieäm. + Thaáu kính laø moät khoái chaát trong suoát giôùi kính. haïn bôûi hai maët cong hoaëc bôûi moät maët cong vaø moät maët phaüng. Ghi nhaän caùch phaân loaïi + Phaân loaïi: Neâu caùch phaân loaïi thaáu kính. thaáu kính. - Thaáu kính loài (rìa moûng) laø thaáu kính hoäi tuï. Thöïc hieän C1. - Thaáu kính loûm (rìa daøy) laø thaáu kính phaân kì. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Tìm hieåu thaáu kính hoäi tuï. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Khaûo saùt thaáu kính hoäi tuï 1. Quang taâm. Tieâu ñieåm. Tieâu dieän a) Quang taâm + Ñieåm O chính giöõa cuûa thaáu kính maø Veõ hình 29.3. Veõ hình. Giôùi thieäu quang taâm, truïc Ghi nhaän caùc khaùi nieäm. moïi tia saùng tôùi truyeàn qua O ñeàu truyeàn chính, truïc phuï cuûa thaáu kính. thaúng goïi laø quang taâm cuûa thaáu kính. + Ñöôøng thaúng ñi qua quang taâm O vaø vuoâng goùc vôùi maët thaáu kính laø truïc chính cuûa thaáu kính. Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát coù bao nhieâu truïc chính vaø bao nhieâu Cho bieát coù bao nhieâu truïc chính + Caùc ñöôøng thaúng qua quang taâm O laø

Trang:125

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

truïc phuï.

vaø bao nhieâu truïc phuï.

Veõ hinh 29.4. Giôùi thieäu caùc tieâu ñieåm chính cuûa thaáu kính.

Veõ hình. Ghi nhaän caùc khaùi nieäm.

Thöïc hieän C2.

Veõ hình 29.5. Giôùi thieäu caùc tieâu ñieåm phuï.

Veõ hình. Ghi nhaän khaùi nieäm.

Ghi nhaän ñôn vò cuûa ñoä tuï. Ghi nhaän qui öôùc daáu.

m /+

Neâu qui öôùc daáu cho f vaø D.

Ghi nhaän caùc khaùi nieäm.

Kè

Giôùi thieäu caùc khaùi nieäm tieâu cöï vaø ñoä tuï cuûa thaáu kính. Giôùi thieâu ñôn vò cuûa ñoä tuï.

Veõ hình.

ạy

Veõ hình 29.6.

Ghi nhaän khaùi nieäm.

Q uy

Giôùi thieäu khaùi nieäm tieâu dieän cuûa thaáu kính.

hơ

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2.

truïc phuï cuûa thaáu kính. b) Tieâu ñieåm. Tieâu dieän + Chuøm tia saùng song song vôùi truïc chính sau khi qua thaáu kính seõ hoäi tuï taïi moät ñieåm treân truïc chính. Ñieåm ñoù laø tieâu ñieåm chính cuûa thaáu kính. Moãi thaáu kính coù hai tieâu ñieåm chính F (tieâu ñieåm vaät) vaø F’ (tieâu ñieåm aûnh) ñoái xöùng vôùi nhau qua quang taâm. + Chuøm tia saùng song song vôùi moät truïc phuï sau khi qua thaáu kính seõ hoäi tuï taïi moät ñieåm treân truïc phuï ñoù. Ñieåm ñoù laø tieâu ñieåm phuï cuûa thaáu kính. Moãi thaáu kính coù voâ soá caùc tieâu ñieåm phuï vaät Fn vaø caùc tieâu ñieåm phuï aûnh Fn’. + Taäp hôïp taát caû caùc tieâu ñieåm taïo thaønh tieâu dieän. Moãi thaáu kính coù hai tieâu dieän: tieâu dieän vaät vaø tieâu dieän aûnh. Coù theå coi tieâu dieän laø maët phaüng vuoâng goùc vôùi truïc chính qua tieâu ñieåm chính. 2. Tieâu cöï. Ñoä tuï Tieâu cöï: f = OF ' . Ñoä tuï: D =

1 . f

Ñôn vò cuûa ñoä tuï laø ñioâp (dp): 1dp =

1 1m

Qui öôùc: Thaáu kính hoäi tuï: f > 0 ; D > 0.

Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu thaáu kính phaân kì. Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Noäi dung kiến thức II. Khaûo saùt thaáu kính phaân kì Veõ hình 29.7. Veõ hình. + Quang taâm cuûa thaáu kính phaân kì cuûng Giôùi thieäu thaáu kính phaân kì. Ghi nhaän caùc khaùi nieäm. coù tính chaát nhö quang taâm cuûa thaáu kính hoäi tuï. + Caùc tieâu ñieåm vaø tieâu dieän cuûa thaáu kính phaân kì cuõng ñöôïc xaùc ñònh töông töï Neâu söï khaùc bieät giöõa thaáu kính Phaân bieät ñöôïc söï khaùc nhau nhö ñoái vôùi thaáu kính hoäi tuï. Ñieåm khaùc hoäi tuï vaø thaáu kính phaân kì. giöõa thaáu kính hoäi tuï phaân kì. bieät laø chuùng ñeàu aûo, ñöôïc xaùc ñònh bôûi Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C3. Thöïc hieän C3. ñöôøng keùo daøi cuûa caùc tia saùng. Giôùi thieäu qui öôùc daáu cho f vaø D Ghi nhaân qui öôùc daáu. Qui öôùc: Thaáu kính phaân kìï: f < 0 ; D < 0. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn và so sánh điểm và khác nhau giữa hai loại thấu kính. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 4, 5sgk. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …

Trang:

126

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Ngaøy soaïn: 15/03/10 Tieát 57 Baøi 29:

Ngày dạy: 17/03/10 THAÁU KÍNH MOÛNG (t2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’) Có mấy loại thấu kính? Nêu điểm khác nhau giữa chúng? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Cho học sinh quan sát kính lúp, kính hiển vi, ống nhòm. Nêu một số ứng dụng của nó để từ đó đặt ra yêu cầu phải tìm hiểu. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (20 phuùt) : Tìm hieåu söï taïo aûnh bôûi thaáu kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức IV. Söï taïo aûnh bôûi thaáu kính 1. Khaùi nieäm aûnh vaø vaät trong quang hoïc Veõ hình 29.10 vaø 29.11. Veõ hình. + Aûnh ñieåm laø ñieåm ñoàng qui cuûa chuøm Giôùi thieäu aûnh ñieåm, aûnh ñieåm Ghi nhaän caùc khaùi nieäm veà aûnh tia loù hay ñöôøng keùo daøi cuûa chuùng, thaät vaø aûnh ñieåm aûo, ñieåm. + Aûnh ñieåm laø thaät neáu chuøm tia loù laø chuøm hoäi tuï, laø aûo neáu chuøm tia loù laø chuøm phaân kì. Giôùi thieäu vaät ñieåm, vaät ñieåm Ghi nhaän caùc khaùi nieäm veà vaät + Vaät ñieåm laø ñieåm ñoàng qui cuûa chuøm tia thaát vaø vaät ñieåm aûo. ñieåm. tôùi hoaëc ñöôøng keùo daøi cuûa chuùng. + Vaät ñieåm laø thaät neáu chuøm tia tôùi laø chuøm phaân kì, laø aûo neáu chuøm tia tôùi laø chuøm hoäi tuï. 2. Caùch döïng aûnh taïo bôûi thaáu kính Giôùi thieäu caùch söû duïng caùc tia Ghi nhaän caùch veõ caùc tia ñaëc Söû duïng hai trong 4 tia sau: ñaëc bieät ñeå veõ aûnh qua thaáu kính. bieät qua thaáu kính. - Tia tôùi qua quang taâm -Tia loù ñi thaúng. Veõ hình minh hoïa. Veõ hình. - Tia tôùi song song truïc chính -Tia loù qua tieâu ñieåm aûnh chính F’. - Tia tôùi qua tieâu ñieåm vaät chính F -Tia loù song song truïc chính. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C4. Thöïc hieän C4. - Tia tôùi song song truïc phuï -Tia loù qua tieâu ñieåm aûnh phuï F’n. 3. Caùc tröôøng hôïp aûnh taïo bôûi thaáu kính Giôùi thieäu tranh veõ aûnh cuûa vaät Quan saùt, ruùt ra caùc keát luaän. Xeùt vaät thaät vôùi d laø khoaûng caùch töø vaät trong töøng tröôøng hôïp cho hoïc ñeán thaáu kính: sinh quan saùt vaø ruùt ra caùc keát a) Thaáu kính hoäi tuï + d > 2f: aûnh thaät, nhoû hôn vaät. luaän. + d = 2f: aûnh thaät, baèng vaät. + 2f > d > f: aûnh thaät lôùn hôn vaät. + d = f: aûnh raát lôùn, ôû voâ cöïc. + f > d: aûnh aûo, lôùn hôn vaät. b) Thaáu kính phaân kì Vaät thaät qua thaáu kính phaân kì luoân cho aûnh aûo cuøng chieàu vôùi vaät vaø nhoû hôn vaät. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Tìm hieåu caùc coâng thöùc cuûa thaáu kính. Trợ giúp của giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức V. Caùc coâng thöùc cuûa thaáu kính Gôùi thieäu caùc coâng thöùc cuûa Ghi nhaän caùc coâng thöùc cuûa thaáu + Coâng thöùc xaùc ñònh vò trí aûnh: thaáu kính. kính.

Trang:127

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

1 f

1 1 + d d '

Giaûi thích caùc ñaïi löôïng trong Naém vöõng caùc ñaïi löôïng trong caùc coâng thöùc. caùc coâng thöùc. + Coâng thöùc xaùc ñònh soá phoùng ñaïi: k= Giôùi thieäu qui öôùc daáu cho caùc tröôøng hôïp.

Ghi nhaän caùc qui öôùc daáu.

A' B ' d ' =d AB

+ Qui öôùc daáu: Vaät thaät: d > 0. Vaät aûo: d < 0. AÛnh thaät: d’ > 0. AÛnh aûo: d’ < 0. k > 0: aûnh vaø vaät cuøng chieàu ; k < 0: aûnh vaø vaät ngöôïc chieàu.

Hoaït ñoäng 3 (5 phuùt) : Tìm hieåu coâng duïng cuûa thaáu kính. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Noäi dung kiến thức VI. Coâng duïng cuûa thaáu kính Cho hoïc sinh thöû keå vaø coâng Keå vaø coâng duïng cuûa thaáu kính Thaáu kính coù nhieàu coâng duïng höõu ích duïng cuûa thaáu kính ñaõ thaáy trong ñaõ bieát trong thöïc teá. trong ñôøi soáng vaø trong khoa hoïc. thöïc teá. Thaáu kính ñöôïc duøng laøm: Giôùi thieäu caùc coâng duïng cuûa Ghi nhaän caùc coâng duïng cuûa + Kính khaéc phuïc taät cuûa maét. thaáu kính. thaáu kính. + Kính luùp. + Maùy aûnh, maùy ghi hình. + Kính hieãn vi. + Kính thieân vaên, oáng doøm. + Ñeøn chieáu. + Maùy quang phoå. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 189, 190 sgk vaø 29.15; 29.17 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …

Trang:

128

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Tieát 67 Baøi: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : Heä thoáng kieán thöùc vaø phöông phaùp giaûi baøi taäp veà laêng kính, thaáu kính. 2. Kyõ naêng: + Reøn luyeân kæ naêng veõ hình vaø giaûi baøi taäp döïa vaøo caùc pheùp toaùn vaø caùc ñònh lí trong hình hoïc. + Reøn luyeân kæ naêng giaûi caùc baøi taäp ñònh löôïng veà laêng kính, thaáu kính. 3.Thái độ: Rèn luyện HS phong cách làm việc khoa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): Phương pháp vẽ ảnh của một vật qua thấu kính. Viết công thức về thấu kính? 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta vừa tìm hiểu về cách tạo ảnh qua hai dụng cụ quang đơn giản là lăng kính và thấu kính. Để giúp các em có kỹ năng giải các bài tập loại này hôm nay ta tiến hành tiết bài tập. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Kieåm tra baøi cuõ vaø heä thoáng hoùa kieán thöùc: + Caùc coâng thöùc cuûa laêng kính: sini1 = nsinr1; sini2 = nsinr2; A = r1 + r2 ; D = i1 + i2 – A . + Ñöôøng ñi cuûa tia saùng qua thaáu kính: Tia qua quang taâm ñi thaúng. Tia tôùi song song vôùi truïc chính, tia loù ñi qua (keùo daøi ñi qua) tieâu ñieåm aûnh chính F’. Tia tôùi qua tieâu ñieåm vaät (keùo daøi ñi qua) F, tia loù song song vôùi truïc chính. Tia tôùi song song vôùi truïc phuï, tia loù ñi qua (keùo daøi ñi qua) tieâu ñieåm aûnh phuï F’n. + Caùc coâng thöùc cuûa thaáu kính: D =

1 1 ; f f

1 1 A' B ' d ' ;k= =+ d d ' d AB

+ Qui öôùc daáu: Thaáu kính hoäi tuï: f > 0; D > 0. Thaáu kính phaân kì: f < 0; D < 0. Vaät thaät: d > 0; vaät aûo: d < 0; aûnh thaät: d’ > 0; aûnh aûo: d’ < 0. k > 0: aûnh vaø vaät cuøng chieàu ; k < 0: aûnh vaø vaät ngöôïc chieàu. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 4 trang 179 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 5 trang 179 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 6 trang 179 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 4 trang 189 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 5 trang 189 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 6 trang 189 : B Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung cô baûn Baøi 28.7 Veõ hình. Veõ hình. a) Taïi I ta coù i1 = 0 => r1 = 0. Taïi J ta coù r1 = A = 300 Yeâu caàu hoïc Xaùc ñònh i1, r1, r2 vaø tính i2. sini2 = nsinr2 = 1,5sin300 = 0,75 sinh xaùc ñònh i1, r1, r2 vaø tính i2. = sin490 => i2 = 490. Yeâu caàu hoïc sinh tính goùc Tính goùc leäch D. Goùc leäch: leäc D. D = i1 + i2 – A = 00 + 480 – 300 = 190.

Trang:129

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Yeâu caàu hoïc sinh tính n’ ñeå i2 = 900.

b) Ta coù sini2’ = n’sinr2

Tính n’.

=> n’ =

sin i2' sin 90 0 1 = = =2 0 sin r2 sin 30 0,5

Baøi 11 trang 190 a) Tieâu cöï cuûa thaáu kính: Yeâu caàu hoïc sinh tính tieâu cöï cuûa thaáu kính.

Tính tieâu cöï cuûa thaáu kính.

Ta coù: D =

1 f

1 1 = = - 0,2(m) = 20(cm). D −5 1 1 1 Yeâu caàu hoïc sinh vieát coâng Vieát coâng thöùc xaùc ñònh vò trí aûnh b) Ta coù: = . + thöùc xaùc ñònh vò trí aûnh vaø suy vaø suy ra ñeå xaùc ñònh vò trí aûnh. d d ' f ra ñeå xaùc ñònh vò trí aûnh. d. f 30.(−20) => d’ = = = d − f 30 − (−20) 12(cm).

Tính soá phoùng ñaïi aûnh.

Q uy

Soá phoùng ñaïi: k = -

Neâu tính chaát aûnh.

− 12 d' =− = 0,4. d 30

Aûnh cho bôûi thaáu kính laø aûnh aûo, cuøng chieàu vôùi vaät vaø nhoû hôn vaät.

Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh soá phoùng ñaïi aûnh. Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh tính chaát aûnh.

hơ

m /+

ạy

Kè

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Nắm, hiểu và vẽ được ảnh của vật sáng qua hai loại thấu kính, nhận xét tính chất ảnh. - Ghi nhớ các công thức của thấu kính. - So sánh điểm giống và khác nhau về sự tạo ảnh của vật thật, vật ảo qua hai loại thấu kính. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh sửa các bài tập vào vở. - Xem trước bài tiếp theo. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …

Trang:

130

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Trang:131

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 69 Baøi 30: ÔN TẬP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Phaân tích vaø trình baøy ñöôïc quaù trình taïo aûnh qua moät heä thaáu kính. Vieát ñöôïc sô ñoà taïo aûnh. 2. Kyõ naêng

+ Giaûi ñöôïc caùc baøi taäp ñôn giaûn veà heä hai thaáu kính.

Veõ hình 30.2.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

3.Thái độ: Rèn luyện HS phong cách làm việc khoa học. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân + Choïn loïc hai baøi veà veà heä hai thaáu kính gheùp thuoäc daïng coù noäi dung thuaän vaø noäi dung nghòch: Heä thaáu kính ñoàng truïc gheùp caùch nhau. Heä thaáu kính ñoàng truïc gheùp saùt nhau. + Giaûi töøng baøi toaùn vaø neâu roû phöông phaùp giaûi. Nhaán maïnh (coù lí giaûi) caùc heä thöùc lieân heä: d2 = O1O2 – d1’ ; k = k1k2. 2. Hoïc sinh OÂn laïi noäi dung baøi hoïc veà thaáu kính. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): Vieát caùc coâng thöùc veà thaáu kính. Neâu caùc öùng duïng cuûa thaáu kính. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Cho học sinh quan sát cấu tạo một số dụng cụ quang học, nêu một số ứng dụng của nó để từ đó đặt ra yêu cầu phải giải bài toan sveef hệ quan học. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Laäp sô ñoà taïo aûnh. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Laäp sô ñoà taïo aûnh Veõ hình 30.1. Veõ hình. 1. Heä hai thaáu kính ñoàng truïc gheùp caùch nhau Sô ñoà taïo aûnh: Thöïc hieän C2. L1 L2 AB → A1B1 → A2B2 Theo doõi tính toaùn ñeå xaùc ñònh d1 d1’ d 2 d2 ’ Thöïc hieän tính toaùn. d2 vaø k. d 'd ' Vôùi: d2 = O1O2 – d1’; k = k1k2 = 1 2

d1d 2

Veõ hình.

2. Heä hai thaáu kính ñoàng truïc gheùp saùt nhau Sô ñoà taïo aûnh: L1 L2 AB → A1B1 → A2B2 d1 d1’ d 2 d2 ’ Vôùi: d2 = – d1’; k = k1k2 =

Thöïc hieän tính toaùn. Yeâu caàu hoïc sinh ruùt ra keát luaän veà ñoä tuï cuûa heä thaáu kính gheùp saùt

Thöïc hieän C1.

Ruùt ra keát luaän.

d1' d 2' d' =- 2 d1 d 2 d1

1 1 1 1 + ' = + d1 d 2 f1 f 2 Heä thaáu kính töông ñöông vôùi moät thaáu

Trang:

132

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

kính coù ñoä tuï D = D1 + D2. Ñoä tuï cuûa heä hai thaáu kính moûng ñoàng truïc gheùp saùt nhau baèng toång ñaïi soá caùc ñoä tuï cuûa töøng thaáu kính gheùp thaønh heä.

nhau.

Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp ví duï. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Neâu sô ñoà taïo aûnh.

Yeâu caàu hoïc sinh tính d2. Yeâu caàu hoïc sinh tính d2’.

Tính d2. Tính d2’.

d’2 =

Neâu tính chaát cuûa aûnh cuoái cuøng.

Tính d.

m /+

Yeâu caàu hoïc sinh tính d.

ạy

Yeâu caàu hoïc sinh neâu tính chaát cuûa aûnh cuoái cuøng.

Tính k.

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh tính k.

d2 = l – d’1 = 34 – (-6) = 40(cm)

Tính d1’.

Tính f.

Yeâu caàu hoïc sinh tính tieâu cöï cuûa thaáu kính L2.

Tính f2.

Yeâu caàu hoïc sinh tính tieâu cöï cuûa heä thaáu kính gheùp.

d2 f2 40.24 = = 60(cm) d 2 − f 2 40 − 24

Q uy

Yeâu caàu hoïc sinh tính d1’.

d 1 f1 10.(−15) = = - 6(cm) d 1 − f1 10 + 15

hơ

Ta coù d’1 =

Yeâu caàu hoïc sinh neâu sô ñoà taïo aûnh.

Noäi dung kiến thức II. Caùc baøi taäp thí duï Baøi taäp 1 Sô ñoà taïo aûnh: L1 L2 AB → A1B1 → A2B2 d1 d1’ d 2 d2 ’

d 1' d 2' − 6.60 = = - 0,9 10.40 d1d 2

Aûnh cuoái cuøng laø aûnh thaät, ngöôïc chieàu vôùi vaät vaø cao baèng 0,9 laàn vaät. Baøi taäp 2 a) Tính d :

d' f − 12.(−20) = = 30(cm) Ta coù: d = ' − 12 + 20 d −f b) Tieâu cöï f2 : Coi laø heä thaáu kính gheùp saùt nhau ta coù :

d .d ' 30.(−20) = - 60(cm) = ' 30 − 20 d +d 1 1 1 Vôùi = + suy ra : f f1 f 2 f1 f − 20.(−60) f2 = = = 30(cm) f1 − f − 20 + 60 f=

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 195 sgk vaø 30.8, 30.9 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:133

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Kè

Q uy

hơ

Tieát 60 Baøi: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : Söï taïo aûnh qua heä thaáu kính gheùp ñoàng truïc: gheùp caùch nhau, gheùp saùt nhau 2. Kyõ naêng : Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn veà heä thaáu kính gheùp. 3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu các bài toán tương tự. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (0’): Kiểm tra trong quá trình học bài mới. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để giúp các em có kỹ năng giải các bài tập về hệ hai thấu kính ghép đồng trục, hôm nay ta tiến hành tiết bài tập. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Hệ thoáng kieán thöùc L1 L2 + Sô ñoà taïo aûnh qua heä thaáu kính gheùp ñoàng truïc: AB → A1B1 → A2B2 d 1 d1’ d 2 d2 ’

ạy

+ Heä thaáu kính ñoàng truïc gheùp caùch nhau: d2 = O1O2 – d1’; k = k1k2 =

m /+

+ Heä thaáu kính ñoàng truïc gheùp saùt nhau: d2 = – d1’; k = k1k2 = -

d1' d 2' . d1 d 2

d 2' 1 1 1 1 ; + ' = + ; D = D1 + D2. d1 d1 d 2 f1 f 2

Hoaït ñoäng 2 (15 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 1 trang 195 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 2 trang 195 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 30.2 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 30.3 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 30.4 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 30.5 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 30.6 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 30.7 : B Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 3 trang 195 Yeâu caàu hoïc sinh ghi sô ñoà Ghi soù ñoà taïo aûnh. Sô ñoà taïo aûnh: L1 L2 taïo aûnh. AB → A1B1 → A2B2 d1 d1’ d 2 d2 ’ Höôùng daãn hoïc sinh tính d1’, Tính d1’. d1 f1 20.20 a) Ta coù: d1’ = = =∞ d2 vaø d2’. Tính d2. d 1 − f1 20 − 20 Tính d2’. d2 = l – d1’ = 30 - ∞ = - ∞

Trang:

134

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Höôùng daãn hoïc sinh tính k.

Tính k.

1 1 1 1 1 1 = + ' = + ' = ' f2 d2 d2 ∞ d2 d2 d2’ = f2 = - 10 cm.

Veõ hình.

Höôùng daãn hoïc sinh tính d1’, d2 vaø d2’.

Tính d1’. Tính d2.

d 2' 1 d 1' d 2' d 2' d 1' k= . = = 0,5 = d 1 d 2 d 1 l − d1' d1 l − 1 d 1' d 1 f1 20d1 b) Ta coù: d1’ = = d 1 − f1 d 1 − 20 20d 1 d2 = l – d1’ = 30 d 1 − 20 10d 1 − 600 = d 1 − 20 10d1 − 600 .(−10) d2 f2 d1 − 20 d2 ’ = = 10d1 − 600 d2 − f2 + 10 d1 − 20 600 − 10d1 = <0 2d 1 − 80 20d 1 600 − 10d 1 . ' ' d 1 d 2 d1 − 20 2d1 − 90 k = 10d1 − 600 d1d 2 d1 . d1 − 20 10 = = ± 2. 45 − d 1

Veõ hình.

m Kè

ạy

Giaûi heä ñeå tìm d1.

m /+

Höôùng daãn hoïc sinh giaûi heä baát phöông trình vaø phöông trình ñeå tìm d1.

Tính k.

Höôùng daãn hoïc sinh tính k.

Q uy

hơ

Tính d2’.

Giaûi ra ta coù d1 = 35cm. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

1. Củng cố kiến thức (8’) - Cho hoïc sinh nắm phương pháp giải bài toán hệ thấu kính. - Làm bài tập VII.8 SBT. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp vào vở và xem trước bài mới. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:135

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 61 Baøi 31: MAÉT (T1) I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Trình baøy döôïc caáu taïo cuûa maét, caùc ñaëc ñieåm vaø chöùc naêng cuûa moãi boä phaän cuûa maét.

+ Trình baøy ñöôïc khaùi nieäm veà söï ñieàu tieát vaø caùc ñaëc ñieåm lieân quan nhö : Ñieåm cöïc vieãn, ñieåm cöïc caän, khoaûng nhìn roû. + Trình baøy ñöôïc caùc khaùi nieäm: Naêng suaát phaân li, söï löu aûnh. Neâu ñöôïc öùng duïng cuûa hieän töôïng naøy + Neâu ñöôïc 3 taät cô baûn cuûa maét vaø caùch khaéc phuïc, nhôø ñoù giuùp hoïc sinh coù yù thöùc giöõ veä sinh veà maét

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

2. Kyõ naêng : Vẽ sơ đồ cấu tạo của mắt, xác định các điểm đặc biệt trong quá trình điều tiết của mắt. 3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu khoa học và dời sống. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Moâ hình caáu taïo cuûa maét ñeå minh hoïa. Caùc sô ñoà veà caùc taät cuûa maét. 2.Hoïc sinh: Naém vöõng kieán thöùc veà thaáu kính vaø veà söï taïo aûnh cuûa heä quang hoïc. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): Vieát sô ñoà taïo aûnh qua quang heä, coù giaûi thích caùc ñaïi löôïng. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Cho học sinh quan sát hình ảnh của mắt và tầm quan trọng của nó về phương diện quang học để từ đó đặt ra yêu cầu phải tìm hiểu cấu tạo của nó. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu caáu taïo quang hoïc cuûa maét. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Caáu taïo quang hoïc cuûa maét Giôùi thieäu hình veõ 31.2 Quan saùt hình veõ 31.2. Maét laø moät heä goàm nhieàu moâi tröôøng trong suoát tieáp giaùp nhau baèng caùc maët caàu. Töø ngoaøi vaøo trong, maét coù caùc boä phaän Neâu ñaëc ñieåm vaø taùc duïng cuûa sau: giaùc maïc. + Giaùc maïc: Maøng cöùng, trong suoát. Baûo veä caùc phaàn töû beân trong vaø laøm khuùc xaï caùc tia Neâu ñaëc ñieåm cuûa thuûy dòch. saùng truyeàn vaøo maét. + Thuûy dòch: Chaát loûng trong suoát coù chieát Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñaëc Neâu ñaëc ñieåm cuûa loøng ñen vaø suaát xaáp xæ baèng chieát suaát cuûa nöôùc. con con ngöôi. + Loøng ñen: Maøn chaén, ôû giöõa coù loã troáng ñieåm caùc boä phaän cuûa maét. goïi laø con ngöôi. Con ngöôi coù ñöôøng kính Neâu ñaëc ñieåm cuûa theå thuûy thay ñoåi töï ñoäng tuøy theo cöôøng ñoä saùng. tinh. + Theå thuûy tinh: Khoái chaát ñaëc trong suoát coù Neâu ñaëc ñieåm cuûa dòch thuûy hình daïng thaáu kính hai maët loài. tinh. + Dòch thuûy tinh: Chaát loûng gioáng chaát keo Neâu ñaëc ñieåm cuûa maøng löôùi. loaõng, laáp ñaày nhaõn caàu sau theå thuûy tinh. + Maøng löôùi (voõng maïc): Lôùp moûng taïi ñoù taäp trung ñaàu caùc sôïi daây thaàn kinh thò giaùc. ÔÛ maøng löôùi coù điểm vàng V laø nôi caûm nhaän aùnh saùng nhaïy nhaát vaø ñieåm muø (taïi ñoù, caùc sôïi daây thaàn kinh ñi vaøo nhaõn caàu) khoâng Veõ hình maét thu goïn (hình Veõ hình 31.3. nhaïy caûm vôùi aùnh saùng. 31.3). Giôùi thieäu heä quang hoïc cuûa Ghi nhaän heä quang hoïc cuûa Heä quang hoïc cuûa maét ñöôïc coi töông

Trang:

136

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

maét vaø hoaït ñoäng cuûa maét.

ñöông moät thaáu kính hoäi tuï goïi laø thaáu kính maét. Maét hoaït ñoäng nhö moät maùy aûnh, trong ñoù: - Thaáu kính maét coù vai troø nhö vaät kính. - Maøng löôùi coù vai troø nhö phim. Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Tìm hieåu söï ñieàu tieát cuûa maét. Ñieåm cöïc vieãn. Ñieåm cöïc caän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Söï ñieàu tieát cuûa maét. Ñieåm cöïc vieãn. Ñieåm cöïc caän. Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng Neâu coâng thöùc xaùc ñònh vò trí 1 1 1 Ta coù: = + thöùc xaùc ñònh vò trí aûnh qua aûnh qua thaáu kính. d d ' f thaáu kính. Vôùi maét thì d’ = OV khoâng ñoåi. Giôùi thieäu hoaït ñoäng cuûa maét Ghi nhaän hoaït ñoäng cuûa maét Khi nhìn caùc vaät ôû caùc khoaûng caùch khaùc khi quan saùt caùc vaät ôû caùc khi quan saùt caùc vaät ôû caùc nhau (d thay ñoåi) thì f cuûa thaáu kính maét phaûi khoaûng caùch khaùc nhau. khoaûng caùch khaùc nhau. thay ñoåi ñeå aûnh hieän ñuùng treân maøng löôùi. 1. Söï ñieàu tieát Ñieàu tieát laø hoaït ñoäng cuûa maét laøm thay ñoåi tieâu cöï cuûa maét ñeå cho aûnh cuûa caùc vaät ôû caùch maét nhöõng khoaûng khaùc nhau vaãn ñöôïc taïo ra ôû maøng löôùi. + Khi maét ôû traïng thaùi khoâng ñieàu tieát, tieâu cöï cuûa maét lôùn nhaát (fmax, Dmin). + Khi maét ñieàu tieát toái ña, tieâu cöï cuûa maét nhoû nhaát (fmin, Dmax). 2. Ñieåm cöïc vieãn. Ñieåm cöïc caän + Khi maét khoâng ñieàu tieát, ñieåm treân truïc cuûa maét maø aûnh taïo ra ngay taïi maøng löôùi goïi laø ñieåm cöïc vieãn CV. Ñoù cuõng laø ñieåm xa nhaát maø maét coù theå nhìn roû. Maét khoâng coù taät CV ôû xa voâ cuøng (OCV = ∞). + Khi maét ñieàu tieát toái ña, ñieåm treân truïc cuûa maét maø aûnh coøn ñöôïc taïo ra ngay taïi maøng löôùi goïi laø ñieåm cöïc caän CC. Ñoù cuõng laø ñieåm gaàn nhaát maø maét coøn nhìn roû. Caøng lôùn tuoåi ñieåm cöïc caâïn caøng luøi xa maét. + Khoaûng caùch giöõa CV vaø CC goïi laø khoaûng nhìn roû cuûa maét. OCV goïi laø khoaûng cöïc vieãn, Ñ = OCC goïi laø khoaûng cöïc caän.

Q uy

Ghi nhaän söï ñieàu tieát cuûa maét.

Giôùi thieäu söï ñieàu tieát cuûa maét.

hơ

maét vaø hoaït ñoäng cuûa noù.

ạy

Kè

Giôùi thieäu tieâu cöï vaø ñoä tuï Ghi nhaän tieâu cöï vaø ñoä tuï cuûa cuûa thaáu kính maét khi khoâng thaáu kính maét khi khoâng ñieàu ñieàu tieát vaø khi ñieàu tieát toái ña. tieát vaø khi ñieàu tieát toái ña.

Trình baøy veà ñieåm cöïc caän cuûa maét.

Töông töï ñieåm cöïc vieõân, yeâu caàu hoïc sinh trình baøy veà ñieåm cöïc caän cuûa maét. Yeâu caàu hoïc sinh xem baûng 31.1 vaø ruùt ra nhaän xeùt. Giôùi thieäu khoaûng nhìn roû, khoaûng cöïc vieãn, khoaûng cöïc caän cuûa maét.

m /+

Giôùi thieäu ñieåm cöïc vieãn cuûa Ghi nhaän ñieåm cöïc vieãn cuûa maét. maét.

Nhaän xeùt veà khoaûng cöïc caän cuûa maét. Ghi nhaän khoaûng nhìn roû, khoaûng cöïc vieãn, khoaûng cöïc caän cuûa maét.

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Nắm được cấu tạo của mắt về phương diện quang học - Nhấn mạnh đặc điểm của thủy tinh thể trong sự điều tiết. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp 6, 7, 8 SGK vào vở và xem trước phần còn lại của bài. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

Trang:137

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 62 Baøi 31:

MAÉT (T2) A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): - Trình bày các hoạt động và các đặc điểm sau của mắt: điều tiết, điểm cực cận, điểm cự viễn, khoảng nhìn rõ. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Tiết trước ta đã tìm hiểu cấu tạo của mắt và tầm quan trọng của nó về phương diện quang học. Hôm nay ta sẽ tìm hiểu các tật thường gặp của mắt và cách sửa các tật đó. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Tìm hieåu naêng suaát phaân li cuûa maét. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Naêng suaát phaân li cuûa maét Veõ hình, giôùi thieäu goùc troâng Veõ hình. + Goùc troâng vaät AB laø goùc töôûng töôïng noái vaät cuûa maét. Ghi nhaän khaùi nieäm. quang taâm cuûa maét tôùi hai ñieåm ñaàu vaø cuoái cuûa vaät. + Goùc troâng nhoû nhaát ε = αmin giöõa hai ñieåm ñeå maét coøn coù theå phaân bieät ñöôïc hai ñieåm ñoù goïi laø naêng suaát phaân li cuûa maét. Khi ñoù, Giôùi thieäu naêng suaát phaân li. Ghi nhaän khaùi nieäm. aûnh cuûa 2 ñieåm ñaàu vaø cuoái cuûa vaät ñöôïc taïo ra ôû hai teá baøo thaàn kinh thò giaùc keá caän nhau. Maét bình thöôøng ε = αmin = 1’ Hoaït ñoäng 2 (20 phuùt) : Tìm hieåu caùc taät cuûa maét vaø caùch khaéc phuïc. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức IV. Caùc taät cuûa maét vaø caùch khaéc phuïc 1. Maét caän vaø caùch khaéc phuïc Veõ hình 31.5. Veõ hình. a) Ñaëc ñieåm Neâu caùc ñaëc ñieåm cuûa maét caän - Ñoä tuï lôùn hôn ñoä tuï maét bình thöôøng, thò. chuøm tia saùng song song truyeàn ñeán maét cho chuøm tia loù hoäi tuï ôû moät ñieåm tröôùc maøng löôùi. - fmax < OV. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùc ñaëc - OCv höõu haïn. ñieåm cuûa maét caän thò. - Khoâng nhìn roû caùc vaät ôû xa. - Cc ôû raát gaàn maét hôn bình thöôøng. b) Caùch khaéc phuïc Veõ hình 31.6 Veõ hình. Ñeo thaáu kính phaân kì coù ñoä tuï thích hôïp ñeå coù theå nhìn roû vaät ôû voâ cöïc maø Neâu caùch khaéc phuïc taät caän thò. maét khoâng phaûi ñieàu tieát. Tieâu cöï cuûa thaáu kính caàn ñeo (neáu coi kính ñeo saùt maét) laø : fk = - OCV. Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùch khaéc phuïc taät caän thò. 2. Maét vieãn thò vaø caùch khaéc phuïc a) Ñaëc ñieåm - Ñoä tuï nhoû hôn ñoä tuï cuûa maét bình thöôøng, chuøm tia saùng song song truyeàn Veõ hình 31.7. ñeán maét cho chuøm tia loù hoäi tuï ôû moät

Trang:

138

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ñieåm sau maøng löôùi. - fmax > OV. - Nhìn vaät ôû voâ cöïc phaûi ñieàu tieát. - Cc ôû raát xa maét hôn bình thöôøng. b) Caùch khaéc phuïc Ñeo moät thaáu kính hoäi tuï coù tuï soá thích Yeâu caàu hoïc sinh neâu ñaëc ñieåm hôïp ñeå: cuûa maét vieãn thò. - Hoaëc nhìn roû caùc vaät ôû xa maø khoâng Yeâu caàu hoïc sinh neâu caùch khaéc phaûi ñieàu tieát maét. phuïc taät vieãn thò. Neâu caùch khaéc phuïc taät vieãn thò. - Hoaëc nhìn roû ñöôïc vaät ôû gaàn nhö maét bình thöôøng (aûnh aûo cuûa ñieåm gaàn nhaát muoán quan saùt qua thaáu kính hieän ra ôû ñieåm cöïc caän cuûa maét). 3. Maét laõo vaø caùch khaéc phuïc + Khi tuoåi cao khaû naêng ñieàu tieát giaûm vì cô maét yeáu ñi vaø theå thuûy tinh cöùng hôn neân ñieåm cöïc caän CC dôøi xa maét. Giôùi thieäu ñaëc ñieåm vaø caùch + Ñeå khaéc phuïc taät laõo thò, phaûi ñeo kính khaéc phuïc maét bò taät laõo thò. Ghi nhaän ñaëc ñieåm vaø caùch khaéc hoäi tuï ñeå nhìn roû vaät ôû gaàn nhö maét bình thöôøng. phuïc maét bò taät laõo thò. Hoaït ñoäng 3 (5 phuùt) : Tìm hieåu hieän töôïng löu aûnh cuûa maét. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức V. Hieän töôïng löu aûnh cuûa maét Giôùi thieäu söï löu aûnh cuûa maét. Ghi nhaän söï löu aûnh cuûa maét. Caûm nhaän do taùc ñoäng cuûa aùnh saùng leân teá baøo maøng löôùi tieáp tuïc toàn khoaûng 0,1s sau khi aùnh saùng kích thích ñaõ taét, Yeâu caàu hoïc sinh neâu öùng duïng Neâu öùng duïng veà söï löu aûnh cuûa neân ngöôøi quan saùt vaãn coøn “thaáy” vaät söï löu aûnh cuûa maét. maét trong dieän aûnh, truyeàn hình. trong khoaûng thôøi gian naøy. Ñoù laø hieän töôïng löu aûnh cuûa maét. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 203 sgk vaø 3.12, 3.15 sbt. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Veõ hình. Neâu ñaëc ñieåm maét vieãn thò.

Trang:139

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Tieát 63 Baøi: BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc : Hệ thống kiến thức vaø phöông phaùp giaûi baøi taäp veà maét. 2. Kyõ naêng: + Reøn luyeän kó naêng tö duy veà giaûi baøi taäp veà heä quang hoïc maét. + Reøn luyeän kó naêng giaûi caùc baøi taäp ñònh tính veà maét. 3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu khoa học và dời sống. II. CHUAÅN BÒ 1.Giaùo vieân: - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2.Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (0’): Kiểm tra trong quá trình giải bài tập. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta đã tìm hiểu các tật thường gặp của mắt, hôm nay ta sẽ vận dụng kiến thức đó để giải một số bài tập liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (14 phuùt) : Kieåm tra baøi cuõ vaø heä thoáng kieán thöùc + Caáu taïo cuûa maét goàm nhöõng boä phaän naøo ? + Ñieàu tieát maét laø gì ? Khi naøo thì thaáu kính maét coù tieâu cöï cöïc ñaïi, cöïc tieåu ? + Neâu caùc khaùi nieäm cöïc caän, cöïc vieãn, khoaûng nhìn roû, khoaûng cöïc caän, cöïc vieãn. + Neâu caùc taät cuûa maét vaø caùch khaéc phuïc. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 6 trang 203 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 7 trang 203 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn D. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 8 trang 203 : D Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 31.3 : C Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn B. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 31.4 : B Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn A. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 31.10 : A Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao choïn C. Giaûi thích löïa choïn. Caâu 31.11 : C Hoaït ñoäng 3 (15 phuùt) : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Baøi 9 trang 203

Yeâu caàu hs laäp luaän ñeå keát Laäp luaän ñeå keát luaän veà taät a) Ñieåm cöïc vieãn CV caùch maét moät khoaûng höõu haïn neân ngöôøi naøy bò caän thò. luaän veà taät cuûa maét ngöôøi naøy. cuûa maét. Yeâu caàu hoïc sinh tính tieâu cöï Tính tieâu cöï vaø ñoä tuï cuûa thaáu b) fK = - OCV = - 50cm = - 0,5m. 1 1 vaø ñoä tuï cuûa thaáu kính caàn ñeo kính caàn ñeo ñeå khaéc phuïc taät => DK = = = - 2(dp). ñeå khaéc phuïc taät cuûa maét. cuûa maét. f K − 0,5 Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh khoaûng cöïc caän môùi khoaûng cöïc caän môùi khi ñeo (d = OCCK) khi ñeo kính. kính. Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh CV. Yeâu caàu hoïc sinh tính tieâu cöï

Xaùc ñònh CV. Tính tieâu cöï cuûa kính.

c) d’ = - OCC = - 10cm. d=

d' fk − 10.(−50) = = 12,5(cm). d '− f K − 10 + 50

Baøi 31.15

a) Ñieåm cöïc vieãn CV ôû voâ cöïc.

Trang:

140

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

cuûa kính. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh khoaûng cöïc caän cuûa khoaûng cöïc caän cuûa maét khi maét khi khoâng ñeo kính. khoâng ñeo kính.

Ta coù fK =

1 1 = = 0,4(m) = 40(cm). DK 2,5

Khi ñeo kính ta coù d = OCCK – l = 25cm. d’ =

df k 25.40 = = - 66,7(cm). d '− f k 25 − 40

Maø d’ = - OCC + l OCC = - d’ + l = 68,7cm. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh Xaùc ñònh khoaûng cöïc caän khi b) Ñeo kính saùt maét : OCVK = fK = 40cm. khoaûng cöïc caän khi ñeo kính saùt ñeo kính saùt maét. − OCC . f k maét. = 25,3cm. OCCK =

hơ N

Q uy

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét phương pháp giải. - Gải bài tập trắc nghiệm SBT. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt và chuẩn bị bài Kính lúp.

− OC C − f K

m /+

ạy

Kè

Trang:141

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 64 Baøi 32: KÍNH LUÙP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Trình baøy ñöôïc caùc khaùi nieäm chung veà taùc duïng vaø soá boäi giaùc cuûa caùc duïng cuï quang boå trôï cho maét.

+ Neâu ñöôïc coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính luùp. + Trình baøy ñöôïc söï taïo aûnh qua kính luùp. 2. Kyõ naêng

+ Veõ döôïc ñöôøng truyeàn cuûa chuøm tia saùng töø moät ñieåm cuûa vaät qua kính luùp. + Vieát vaø vaän duïng ñöôïc coâng thöùc soá boäi giaùc cuûa kính luùp khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc ñeå giaûi baøi taäp.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu khoa học và dời sống. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân : Chuaãn bò moät soá kính luùp ñeå hs quan saùt. 2. Hoïc sinh : OÂn laïi kieán thöùc veà thaáu kính vaø maét. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): Vieát caùc coâng thöùc veà thaáu kính. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Chúng ta đã tìm hiểu các dụng cụ quang. Hôm nay ta tiếp tục tìm hiểu một dụng cụ quang bổ trợ cho mắt, đó là kính lúp. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (6 phuùt) : Tìm hieåu toång quaùt veà caùc duïng cuï quang hoïc boã trôï cho maét. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Toång quaùt veà caùc duïng cuï quang hoïc boã trôï cho maét Giôùi thieäu taùc duïng cuûa caùc Ghi nhaän taùc duïng cuûa caùc duïng + Caùc duïng cuï quang boã trôï cho maét ñeàu duïng cuï quang boã trôï cho maét. cuï quang boã trôï cho maét. coù taùc duïng taïo aûnh vôùi goùc troâng lôùn hôn goùc troâng vaät nhieàu laàn. Giôùi thieäu soá boäi giaùc. Ghi nhaän khaùi nieäm. α tan α + Soá boäi giaùc: G = = Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. α tan α

Hoaït ñoäng 2 (5 phuùt) : Tìm hieåu coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính luùp. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh

Cho hoïc sinh quan saùt moät soá Quan saùt kính luùp. kính luùp. Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng duïng Neâu coâng duïng cuûa kính luùp. cuûa kính luùp. Giôùi thieäu caáu taïo cuûa kính luùp. Ghi nhaän caáu taïo cuûa kính luùp. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu söï taïo aûnh qua kính luùp. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Yeâu caàu hoïc sinh nhaéc laïi ñaëc ñieåm aûnh cuûa moät vaät qua thaáu kính hoäi tuï. Giôùi thieäu caùch ñaët vaät tröôùc kính luùp ñeå coù theå quan saùt ñöôïc

Noäi dung kiến thức II. Coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính luùp + Kính luùp laø duïng cuï quang boã trôï cho maét ñeå quan saùt caùc vaät nhoû. + Kính luùp ñöôïc caáu taïo bôûi moät thaáu kính hoäi tuï (hoaëc heä gheùp töông ñöông vôùi thaáu kính hoäi tuï) coù tieâu cöï nhoû (cm).

Noäi dung kiến thức III. Söï taïo aûnh qua kính luùp Neâu ñaëc ñieåm aûnh cuûa moät vaät + Ñaët vaät trong khoaûng töø quang taâm qua thaáu kính hoäi tuï. ñeán tieâu ñieåm vaät cuûa kính luùp. Khi ñoù kính seõ cho moät aûnh aûo cuøng chieàu vaø Ghi nhaän caùch ñaët vaät tröôùc kính lôùn hôn vaät. luùp ñeå coù theå quan saùt ñöôïc aûnh + Ñeå nhìn thaáy aûnh thì phaûi ñieàu chænh

Trang:

142

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

cuûa vaät qua kính luùp.

khoaûng caùch töø vaät ñeán thaáu kính ñeå aûnh hieän ra trong giôùi haïn nhìn roû cuûa maét. Ñoäng taùc quan saùt aûnh ôû moät vò trí xaùc ñònh goïi laø ngaém chöøng ôû vò trí ñoù. Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát taïi Cho bieát taïi sao khi ngaém chöøng + Khi caàn quan saùt trong moät thôøi gian sao khi ngaém chöøng ôû cöïc vieãn thì ôû cöïc vieãn thì maét khoâng bò moûi. daøi, ta neân thöïc hieän caùch ngaém chöøng ôû maét khoâng bò moûi. cöïc vieãn ñeå maét khoâng bò moûi. Hoaït ñoäng 4 (15 phuùt) : Tìm hieåu soá boäi giaùc cuûa kính luùp. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Soá boäi giaùc cuûa kính luùp Veõ hình. Veõ hình 32.5. + Xeùt tröôøng hôïp ngaém chöøng ôû voâ cöïc. Tìm G∞. Höôùng daãn hoïc sinh tìm G∞. Khi ñoù vaät AB phaûi ñaët ôû tieâu dieän vaät cuûa kính luùp.

aûnh cuûa vaät qua kính luùp.

hơ

AB AB vaø tan α0 = f OC C OC C tan α Do ñoù G∞ = = tan α o f

Ta coù: tanα =

Q uy

Giôùi thieäu α0 vaø tanα0.

ạy

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2.

Kè

Giôùi thieäu G∞ trong thöông maïi.

Ghi nhaän giaù trò cuûa G∞ ghi treân Ngöôøi ta thöôøng laáy khoaûng cöïc caän kính luùp vaø tính ñöôïc tieâu cöï cuûa OCC = 25cm. Khi saûn xuaát kính luùp ngöôøi ta thöôøng ghi giaù trò G∞ öùng vôùi khoaûng kính luùp theo soá lieäu ñoù. cöïc caän naøy treân kính (5x, 8x, 10x, …). + Khi ngaém chöøng ôû cöïc caän: d' Thöïc hieän C2. Gc = |k| = | C | C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

m /+

1. Củng cố kiến thức (2’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 208 sgk vaø 32.7, 32.8 sbt. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt và chuẩn bị bài Kính lúp.

Trang:143

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Baøi 33: KÍNH HIEÅN VI I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Neâu ñöôïc coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính hieãn vi. Neâu ñöôïc ñaëc ñieåm cuûa vaät kính vaø thò kính cuûa kính hieãn vi.

+ Trình baøy ñöôïc söï taïo aûnh qua kính hieãn vi vaø veõ ñöôïc ñöôøng truyeàn cuûa chuøm tia saùng töø moät ñieåm cuûa vaät qua kính trong tröôøng hôïp ngaém chöøng ôû voâ cöïc. + Neâu ñöôïc caùc ñaëc ñieåm cuûa vieäc ñieàu chænh kính hiển vi. 2. Kyõ naêng

+ Vieát vaø aùp duïng ñöôïc coâng thöùc soá boäi giaùc cuûa kính hiển vi khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc ñeå giaûi baøi taäp.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu khoa học và đời sống. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Kính hiển vi, caùc tieâu baûn ñeå quan saùt. Tranh veõ sô ñoà tia saùng qua kính hieãn vi ñeå giôùi thieäu, giaûi thích. 2. Hoïc sinh: OÂn laïi ñeå naém ñöôïc noäi dung veà thaáu kính vaø maét. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): Neâu caáu taïo vaø vieát caùc coâng thöùc veà soá boäi giaùc cuûa kính luùp. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để quan sát các vật nhỏ thì ta dùng kính lúp nhưng kính lúp chỉ có độ bội giác khoảng vài chục lần. Vậy nếu vật có kích thước quá nhỏ như tế bào, vi khuẩn thì ta cần đến dụng cụ gọi là kính hiển vi. Vậy cấu tạo và hoạt động của kính này như thế nào? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính hiển vi. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính hieãn vi Cho hoïc sinh quan saùt caùc maãu Quan saùt maãu vaät qua kính hieãn + Kính hiển vi laø duïng cuï quang hoïc boã trôï cho maét ñeå nhìn caùc vaät raát nhoû, baèng vaät raát nhoû treân tieâu baûn qua kính vi. caùch taïo ra aûnh coù goùc troâng lôùn. Soá boäi hiển vi. Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng duïng Neâu coâng duïng cuûa kính hieãn vi. giaùc cuûa kính hiển vi lôùn hôn nhieàu so vôùi soá boäi giaùc cuûa kính luùp. cuûa kính hiểnn vi. + Kính hiển vi goàm vaät kính laø thaáu kính Cho hoïc sinh xem tranh veõ caáu Xem tranh veõ. hoäi tuï coù tieâu raát nhoû (vaøi mm) vaø thò taïo kính hiển vi. kính laø thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï nhoû Giôùi thieäu caáu taïo kính hieãn vi. Ghi nhaän caáu taïo kính hieãn vi. (vaøi cm). Vaät kính vaø thò kính ñaët ñoàng truc, khoaûng caùch giöõa chuùng O1O2 = l khoâng ñoåi. Khoaûng caùch F1’F2 = δ goïi laø ñoä daøi quang hoïc cuûa kính. Giôùi thieäu boä phaän tuï saùng treân Quan saùt boä phaän tuï saùng treân Ngoaøi ra coøn coù boä phaän tuï saùng ñeå chieáu saùng vaät caàn quan saùt. Ñoù thöôøng kính hiển vi. kính hiển vi. laø moät göông cầu lõm. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Tìm hieåu söï taïo aûnh bôûi kính hiển vi. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Söï taïo aûnh bôûi kính hieãn vi Yeâu caàu hoïc sinh ghi sô ñoà taïo Ghi sô ñoà taïo aûnh qua heä thaáu Sô ñoà taïo aûnh : aûnh qua heä thaáu kính. kính. Giôùi thieäu ñaëc ñieåm cuûa aûnh Ghi nhaän ñaëc dieåm cuûa aûnh A1B1 laø aûnh thaät lôùn hôn nhieàu so vôùi trung gian vaø aûnh cuoái cuøng. trung gian vaø aûnh cuoái cuøng. vaät AB. A2B2 laø aûnh aûo lôùn hôn nhieàu so Yeâu caàu hoïc sinh neâu vò trí ñaët Neâu vò trí ñaët vaät vaø vò trí hieän vôùi aûnh trung gian A1B1.

Trang:

144

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

vaät vaø vò trí hieän aûnh trung gian aûnh trung gian ñeå coù ñöôïc aûnh Maét ñaët sau thò kính ñeå quan saùt aûnh aûo ñeå coù ñöôïc aûnh cuoái cuøng theo cuoái cuøng theo yeâu caàu. A2B2. yeâu caàu. Ñieàu chænh khoaûng caùch töø vaät ñeán vaät Giôùi thieäu caùch ngaém chöøng. Ghi nhaän caùch ngaém chöøng. kính (d1) sao cho aûnh cuoái cuøng (A2B2) hieän ra trong giôùi haïn nhìn roû cuûa maét vaø Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. goùc troâng aûnh phaûi lôùn hôn hoaëc baèng naêng suaát phaân li cuûa maét. Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát khi Cho bieát khi ngaém chöøng ôû voâ Neáu aûnh sau cuøng A2B2 cuûa vaät quan ngaém chöøng ôû voâ cöïc thì aûnh cöïc thì aûnh trung gian naèm ôû vò trí saùt ñöôïc taïo ra ôû voâ cöïc thì ta coù söï trung gian naèm ôû vò trí naøo. naøo. ngaém chöøng ôû voâ cöïc. Hoaït ñoäng 3 (10 phuùt) : Tìm hieåu soá boäi giaùc cuûa kính hieãn vi. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức III. Soá boäi giaùc cuûa kính hieãn vi Giôùi thieäu coâng thöùc tính soá boäi Ghi nhaän soá boäi giaùc khi ngaém + Khi ngaém chöøng ôû cöïc caän: giaùc khi ngaém chöøng ôû cöïc caän. chöøng ôû cöïc caän. d' d' GC = 1 2 Giôùi thieäu hình veõ 35.5. Quan saùt hình veõ.

d1d 2

Q uy

+ Khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc:

Thöïc hieän C2.

G∞ = |k1|G2 =

δ .OC C f1 f 2

Vôùi δ = O1O2 – f1 – f2.

Kè

Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C2.

m /+

ạy

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 212 sgk vaø 3.7, 3.8 sbt. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt và chuẩn bị bài Kính thiên văn.

Trang:145

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 66 Baøi 34: KÍNH THIEÂN VAÊN I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Neâu ñöôïc coâng duïng cuûa kính thieân vaên vaø caáu taïo cuûa kính thieân vaên khuùc xaï.

+ Veõ ñöôïc ñöôøng truyeàn cuûa chuøm tia saùng qua kính thieân vaên khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc. 2. Kyõ naêng

+ Thieát laäp vaø vaän duïng ñöôïc coâng thöùc tính soá boäi giaùc cuûa kính thieân vaên khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu khoa học và đời sống. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: Kính thieân vaên loaïi nhoû duøng trong phoøng thí nghieäm. Tranh veõ caáu taïo kính thieân vaên vaø ñöôøng truyeàn cuûa chuøm tia saùng qua kính thieân vaên. 2. Hoïc sinh: Möôïn, mang ñeán lôùp caùc oáng nhoøm ñoà chôi hoaëc oáng nhoøm quaân söï ñeå söû duïng trong giôø hoïc. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (4’): Neâu caáu taïo, vieát coâng thöùc veà doä boäi giaùc cuûa kính hiển vi. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để quan sát các vật nhỏ ở gần thì ta dùng kính lúp và kính hiển vi. Nếu vật ở xa như các thiên thể thì ta phải dung đến dụng cụ gọi là kính thiên văn. Vậy cấu tạo và hoạt động của kính này như thế nào? B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (15 phuùt) : Tìm hieåu coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính thieân vaên. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức I. Coâng duïng vaø caáu taïo cuûa kính thieân Cho hoïc sinh quan saùt caùc vaät ôû Quan saùt caùc vaät ôû raát xa baèng vaên raát xa baèng maét thöôøng vaø baèng maét thöôøng vaø baèng oáng nhoøm. + Kính thieân vaên laø duïng cuï quang boå trôï oáng nhoøm. cho maét, coù taùc duïng taïo aûnh coù goùc troâng Yeâu caàu hoïc sinh neâu coâng duïng Neâu coâng duïng cuûa kính thieân lôùn ñoái vôùi caùc vaät ôû xa. cuûa kính thieân vaên. vaên. + Kính thieân vaên goàm: Giôùi thieäu tranh veõ caáu taïo kính Quan saùt tranh veõ caáu taïo kính Vaät kính laø thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï daøi thieân vaên. thieân vaên. (vaø dm ñeán vaøi m). Giôùi thieäu caáu taïo kính thieân Ghi nhaän caáu taïo kính thieân vaên. Thò kính laø thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï ngaén vaên. (vaøi cm). Vaät kính vaø thò kính ñaët ñoàng truïc, khoaûng caùch giöõa chuùng thay ñoåi ñöôïc. Hoaït ñoäng 2 (10 phuùt) : Tìm hieåu söï taïo aûnh bôûi kính thieân vaên. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức II. Söï taïo aûnh bôûi kính thieân vaên Giôùi thieäu tranh veõ söï taïo aûnh Quan saùt tranh veõ söï taïo aûnh qua Höôùng truïc cuûa kính thieân vaên ñeán vaät AB qua kính thieân vaên. kính thieân vaên. ôû raát xa caàn quan saùt ñeå thu aûnh thaät A1B1 treân tieâu dieän aûnh cuûa vaät kính. Sau ñoù thay Yeâu caàu hoïc sinh trình baøy söï Trình baøy söï taïo aûnh qua kính ñoåi khoaûng caùch giöõa vaät kính vaø thò kính ñeå taïo aûnh qua kính thieân vaên. thieân vaên. aûnh cuoái cuøng A2B2 qua thò kính laø aûnh aûo, naèm trong giôùi haïn nhìn roû cuûa maét vaø goùc troâng aûnh phaûi lôùn hôn naêng suaát phaân li cuûa maét. Yeâu caàu hoïc sinh thöïc hieän C1. Thöïc hieän C1. Maét ñaët sau thò kính ñeå quan saùt aûnh aûo naøy. Yeâu caàu hoïc sinh cho bieát khi Cho bieát khi ngaém chöøng ôû voâ Ñeå coù theå quan saùt trong moät thôøi gian daøi

Trang:

146

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ngaém chöøng ôû voâ cöïc thì aûnh cöïc thì aûnh trung gian ôû vò trí naøo. trung gian ôû vò trí naøo. Hoaït ñoäng 4 (10 phuùt) : Tìm hieåu soá boäi giaùc cuûa kính thieân vaên. Trợ giúp cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Giôùi thieäu tranh veõ hình 34.4. Höôùng daãn hs laäp soá boäi giaùc.

Quan saùt tranh veõ. Laäp soá boäi giaùc cuûa kính thieân vaên khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc.

maø khoâng bò moûi maét, ta phaûi ñöa aûnh cuoái cuøng ra voâ cöïc: ngaém chöøng ôû voâ cöïc. Noäi dung kiến thức III. Soá boäi giaùc cuûa kính thieân vaên Khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc:

A1 B1 AB ; tanα = 1 1 f1 f2 f tan α = 1. Do doù: G∞ = tan α 0 f2 Ta coù: tanα0 =

Soá boäi giaùc cuûa kính thieân vaên trong ñieàu kieän naøy khoâng phuï thuoäc vò trí ñaët maét sau thò kính. C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC

Q uy

1. Củng cố kiến thức (3’) - Cho hoïc sinh toùm taét nhöõng kieán thöùc cô baûn. - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp trang 216 sgk vaø 34.7, sbt. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt và chuẩn bị tiết Bài tập.

hơ

Nhaän xeùt veà soá boäi giaùc.

m /+

ạy

Kè

Trang:147

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Tieát 66 BAØI TAÄP

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc + Heä thoáng kieán thöùc vaø phöông phaùp giaûi baøi taäp veà caùc loaïi quang cuï boå trôï cho maét. 2. Kyõ naêng + Reøn luyeän kó naêng giaûi caùc baøi taäp ñònh tính veà heä quang cuï boå trôï cho maét. 3. Thái độ : Say mê học tập, có ý thức tìm hiểu các bài tập liên quan. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân: - Phöông phaùp giaûi baøi taäp. - Löïa choïn caùc baøi taäp ñaëc tröng. 2. Hoïc sinh: - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (2’): Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ (0’) 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để giải một cách thành thạo các dạng toán về các dụng cụ quang học, hôm nay ta tiến hành giải một số bài tập liên quan. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng 1 (10 phuùt) : Moät soá löu yù khi giaûi baøi taäp Ñeå giaûi toát caùc baøi taäp veà kính luùp, kính hieãn vi vaø kính thieân vaên, phaûi naém chaéc tính chaát aûnh cuûa vaät qua töøng thaáu kính vaø caùc coâng thöùc veà thaáu kính töø ñoù xaùc ñònh nhanh choáng caùc ñaïi löôïng theo yeâu caàu cuûa baøi toaùn. Caùc böôùc giaûi baøi taâp: + Phaân tích caùc ñieàu kieän cuûa ñeà ra. + Vieát sô ñoà taïo aûnh qua quang cuï. + Aùp duïng caùc coâng thöùc cuûa thaáu kính ñeå xaùc ñònh caùc ñaïi löôïng theo yeâu caàu baøi toaùn. + Bieän luaän keát quaû (neáu coù) vaø choïn ñaùp aùn ñuùng. Hoaït ñoäng 2 (30 phuùt) : Caùc daïng baøi taäp cuï theå.

Trôï guùp cuûa giaùo vieân Baøi taäp 6 trang 208 Goïi hoïc sinh leân baûng vaø höôùng daãn giaûi baøi taäp 6 trang 208 saùch giaùo khoa. Höôùng daãn hoïc sinh veõ sô ñoà taïo aûnh. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh caùc thoâng soá maø baøi toaùn cho, chuù yù daáu. Höôùng daãn hoïc sinh döïa vaøo yeâu caàu cuûa baøi toaùn ñeå xaùc ñònh coâng thöùc tìm caùc ñaïi löôïng chöa bieát. Baøi taäp 9 trang 212 Goïi hoïc sinh leân baûng vaø höôùng daãn giaûi baøi taäp 9 trang 212 saùch giaùo khoa. Höôùng daãn hoïc sinh veõ sô ñoà taïo aûnh. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh caùc thoâng soá maø baøi toaùn cho, chuù yù daáu. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh coâng thöùc tìm caùc ñaïi löôïng chöa bieát. Höôùng daãn hoïc sinh tìm soá boäi giaùc.

Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung kiến thức Laøm baøi taäp 6 trang 208 theo söï Baøi toaùn veà kính luùp + Ngaém chöøng ôû cöïc caän: höôùng daãn cuûa thaày coâ d’ = - OCC + l ; Gc = |k| = |

d 'C |. dC

Veõ sô ñoà taïo aûnh cho töøng tröôøng hôïp. + Ngaém chöøng ôû voâ cöïc: Xaùc ñònh caùc thoâng soá maø baøi toaùn OC C d’ = - ∞ ; G∞ = . cho trong töøng tröôøng hôïp. f Tìm caùc ñaïi löôïng theo yeâu caàu baøi Baøi toaùn veà kính hiển vi toaùn. + Ngaém chöøng ôû cöïc caän: Laøm baøi taäp 9 trang 212 theo söï d' d' höôùng daãn cuûa thaày coâ d2’ = - OCC + l2 ; GC = 1 2 .

d1d 2

Veõ sô ñoà taïo aûnh. + Ngaém chöøng ôû voâ cöïc: Xaùc ñònh caùc thoâng soá maø baøi toaùn δ .OC C d2 ’ = - ∞ ; G∞ = ; vôùi δ = cho.

f1 f 2

Tìm caùc ñaïi löôïng.

O1O2 – f1 – f2.

Trang:

148

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

hơ

Höôùng daãn hoïc sinh tính khoaûng caùch Tìm soá boäi giaùc. ngaén nhaát giöõa hai ñieåm cuûa vaät maø maét Tính khoaûng caùch ngaén nhaát giöõa Baøi toaùn veà kính thieân vaên Ngaém chöøng ôû voâ cöïc: ngöôøi quan saùt coøn phaân bieät ñöôïc. hai ñieåm cuûa vaät maø maét ngöôøi quan saùt coøn phaân bieät ñöôïc. f Baøi taäp 7 trang 216 O1 O2 = f 1 + f 2 ; G ∞ = 1 Laøm baøi taäp 7 trang 216 theo söï f2 Goïi hoïc sinh leân baûng vaø höôùng daãn giaûi höôùng daãn cuûa thaày coâ baøi taäp 7 trang 216 saùch giaùo khoa. Veõ sô ñoà taïo aûnh. Höôùng daãn hoïc sinh veõ sô ñoà taïo aûnh. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh caùc thoâng Xaùc ñònh caùc thoâng soá maø baøi toaùn cho. soá maø baøi toaùn cho, chuù yù daáu. Höôùng daãn hoïc sinh xaùc ñònh coâng thöùc Tìm caùc ñaïi löôïng. tìm caùc ñaïi löôïng chöa bieát. Höôùng daãn hoïc sinh tìm soá boäi giaùc. Tìm soá boäi giaùc.

Kè

Q uy

C. HOẠT ĐỘNG KẾT THÚC 1. Củng cố kiến thức (3’) + Naém, hieåu vaø veõ ñöôïc aûnh cuûa moät vaät saùng qua caùc quang cuï boå trôï cho maét. + Ghi nhôù caùc coâng thöùc tính soá boäi giaùc cuûa moãi loaïi kính. Phöông phaùp giaûi caùc loaïi baøi taäp. + So saùnh ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau veà caáu taïo, söï taïo aûnh, caùch quan saùt cuûa caùc loaïi quang cuï. 2. Bài tập về nhà – Tìm hiểu (1’) - Yeâu caàu hoïc sinh veà nhaø laøm caùc baøi taäp sbt và chuẩn bị Bài Thực hành.

m /+

ạy

Trang:149

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

GIÁO ÁN LÝ 11 CB

Trang:

150

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Ngaøy soaïn: 4/09/2014 Ngày dạy: 8/9/2014 Tieát: 8. Baøi : BAØI TAÄP I. MUÏC TIEÂU 1. Kieán thöùc - Coâng cuûa löïc ñieän - Ñieän theá, hieäu ñieän theá, lieân heä giöõa hieäu ñieän theá vaø cöôøng ñoä ñieän tröôøng. 2. Kyõ naêng - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn tính coâng cuûa löïc ñieän. - Giaûi ñöôïc caùc baøi toaùn tính hieäu ñieän theá, lieân heä giöõa E, U vaø A. 3. Thái độ - Rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận trong giải bài tập. II. CHUAÅN BÒ 1. Giaùo vieân - Xem, giaûi caùc baøi taäp sgk vaø saùch baøi taäp. - Chuaån bò theâm noät soá caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp khaùc. 2. Hoïc sinh - Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm vaø baøi taäp thaày coâ ñaõ ra veà nhaø. - Chuaån bò saün caùc vaán ñeà maø mình coøn vöôùng maéc caàn phaûi hoûi thaày coâ. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG BAN ĐẦU 1. Ổn định tổ chức (1’): kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ: (4’): Nêu định nghĩa hiệu điện thế? Viết biểu thức liên hệ giữa E và U. 3. Tạo tình huống có vấn đề (1’) Để khắc sâu kiến thức cho các em phần điện thế, hiệu điện thế và cách tính công của lực điện,hôm nay ta tiến hành tiết luyện tập. B. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Kiến thức cô baûn Hoaït ñoäng1 : Toùm taét nhöõng kieán thöùc lieân quan, Giaûi caùc caâu hoûi traéc nghieäm. Caâu 4 trang 25 : D + Ñaëc ñieåm cuûa coâng cuûa löïc Caâu 5 trang 25 : D ñieän. Caâu 5 trang 29 : C + Bieåu thöùc tính coâng cuûa löïc 10’ ñieän. Caâu 6 trang 29 : C + Khaùi nieäm ñieän theá, hieäu ñieän Caâu 7 trang 29 : C Giaûi thích löïa choïn. 4.1 D 4.2 B theá, lieân heä giöõa U vaø E. 4.3 B 4.4 D + Caùc coâng thöùc cuûa tuï ñieän. Yeâu caàu hs giaûi thích taïi sao 4.5 C 4.6 D choïn ? 5.1 C 5.2 C 5.3 D 5.4 C 5.5 D Hoaït ñoäng 2 : Giaûi caùc baøi taäp töï luaän. 25’

Yeâu caàu hoïc sinh vieát bieåu Vieát bieåu thöùc ñònh lí ñoäng Baøi 7 trang 25 Theo ñònh lí veà ñoäng naêng ta thöùc ñònh lí ñoäng naêng. naêng. coù : Höôùng daãn ñeå hoïc sinh tính

Trang:151

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn GIÁO ÁN LÝ 11 CB

ñoäng naêng cuûa electron khi noù ñeán ñaäp vaøo baûn döông.

Eñ2 – Eñ1 = A Maø v1 = 0 => Eñ1 = 0 vaø A = qEd Eñ2 = qEd = - 1,6.10Höôùng daãn ñeå hoïc sinh tính 19 coâng cuûa löïc ñieän khi electron Tính coâng cuûa löïc ñieän. .103.(- 10-2) chuyeån ñoäng töø M ñeán N. = 1,6.10-18(J) Baøi 9 trang 29 Gv biểu diễn bằng hình vẽ. Coâng cuûa löïc ñieän khi ? Làm thế nào để xác định ANP ? electron chuyeån ñoäng töø M ? Để tính vận tốc tai P khi biết HS thảo luận nhóm sau đó đại ñeán N : vận tốc tai M ta áp dụng định lí diện trình bày cách giải. A = q.UMN = -1,6.10-19.50 nào? = - 8. 10-18(J) Baøi 4.9 trang 11SBT a) AMN = qEd. Trong đó AMN = 9,6.10-18J, q = -1.6.10-19c, d = -0,6cm. suy ra E = 104V/m ANP = 6,4.10-18J.b) Công của lực điện khi electron di chuyển từ N đến P: ANP = AMN + ANP = 16.10-18J Áp dụng định lí động năng suy ra: 2 ANP vP = = 5,93.10 6 m / s m Hoaït ñoäng 3 : Củng cố - Giao nhiệm vụ về nhà

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Laäp luaän, thay soá ñeå tính Eñ2.

4’

-Nhắc lại những kiến thức cơ bản, lưu ý đơn vị khi áp dụng các công thức. Về nhà: - Chữa bài tập vào vở. - Xem trước bài mới. IV. RUÙT KINH NGHIEÄM TIEÁT DAÏY ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Trang:

152

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 21/8/2016 Ngày giảng: 25/8/2016

CHƯƠNG I. DAO ĐỘNG CƠ DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA (Tiết 1)

Tiết 1

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được định nghĩa của dao động, dao động tuần hoàn, dao động điều hòa - Viết được biểu thức của phương trình của dao động điều hòa giải thích được các đại lượng trong phương trình - Nêu được dao động điều hòa và chuyển động tròn đều. 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao trong SGK hoặc SBT vật lý 12. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Chuẩn bị một con lắc lò xo treo thẳng đứng - Chuẩn bị các hình vẽ về con lắc lò xo nằm ngang. III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) Tần số góc, tần số, chu kỳ trong chuyển động tròn đều 3. Bài mới

* Tiến trình giảng dạy

Hoạt động 1: Dao động cơ (10 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY -TRÒ

- Lấy ví dụ về dao động trong thực tế mà hs có thể thấy từ đó yêu cầu hs định nghĩa dao động cơ. - Lấy một con lắc đơn cho dao động và chỉ cho hs dao động như vậy là dao động tuần hoàn - Dao động tuần hoàn là gì? - Kết luận

NỘI DUNG KIẾN THỨC I. Dao động cơ - Theo gợi ý của GV định 1. Thế nào là dao động cơ? nghĩa dao động cơ. Dao động cơ là chuyển động là chuyển động qua lại quanh một vị trí đặc biệt gọi là vị trí cân bằng. - Quan sát và trả lời câu 2. Dao động tuần hoàn hỏi của GV - Dao động tuần hoàn là dao động - Đình nghĩa dao động mà trạng thái chuyển động của vật tuần hòan (SGK) được lặp lại như cũ (vị trí cũ và hướng cũ) sau những khoảng thời - Ghi tong kết của GV gian bằng nhau. - Dao động tuần hoàn đơn giản nhất là dao động điều hòa

Hoạt động 2: Phương trình của dao động điều hòa (25 phút)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

II. Phương trình của dao động điều hòa 1. Ví dụ

- Vẽ hình minh họa ví dụ - Quan sát - Yêu cầu hs xác định góc MOP sau khoảng thời - M có tọa độ góc φ + ωt gian t.

hơ

Q uy

- Yêu cầu hs định nghĩa dựa vào phương trình - Giới thiệu phương trình dao động điều hòa - Giải thích các đại lượng +A

Kè

- Yêu cầu hs viết phương trình hình chiếu của OM lên x - Đặt OM = A yêu cầu hs viết lại biểu thức - Nhận xét tính chất của hàm cosin - Rút ra P dao động điều hòa

- Giả sử M chuyển động theo chiều dương vận tốc góc là ω, P là hình chiếu của M lên Ox. x = OM cos(ωt + ϕ ) Tại t = 0, M có tọa độ góc φ Sau t, M có tọa độ góc φ + ωt Khi đó: OP = x x = A cos(ω.t + ϕ ) x = OM cos(ωt + ϕ ) Đặt A = OM ta - Hàm cosin là hàm điều có: x = A cos(ω.t + ϕ ) hòa Trong đó A, ω, φ là hằng số - Tiếp thu - Do hàm cosin là hàm điều hòa nên điểm P được gọi là dao động điều hòa - Định nghĩa (SGK) 2. Định nghĩa Dao động điều hòa là dao động -Tiếp thu và chuẩn bị trả trong đó li độ của vật là một hàm lời các câu hỏi cuảt GV cosin (hay sin) của thời gian.

ạy

+ (ωt + φ)

m /+

+φ

- Nhấn mạnh hai chú ý của dao động liên hệ với - Phân tích ví dụ để cùng 3. Phương trình bài sau. GV rút ra các chú ý về quỹ - Phương trình x = A cos(ωt + đạo dao động và cách tính φ) gọi là phương trình của dao pha cho dao động điều hòa động điều hòa * A là biên độ dao động, là li a) Điểm P dao động điều độ cực đại của vật. A > 0. hòa trên một đoạn thẳng b) Ta quy ước chọn trục x * (ωt + φ) là pha của dao động luôn luôn có thể coi là làm gốc để tính pha của tại thời điểm t hình chiếu của điểm M dao động và chiều tăng * φ là pha ban đầu tại t = 0 (φ < chuyển động tròn đều lên của pha tương ứng với 0, φ>0, φ = 0) đường kính là đoạn thẳng chiều tăng của góc MOP đó. trong chuyển động tròn đều.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 21/8/2016 Ngày soạn: 26/8/2016

Tiết 2 DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA (Tiết 2)

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nắm được công thức liên hệ giữa tần số góc, chu kì và tần số. - Nắm được công thức của vận tốc và gia tốc của vật dao động điều hòa. 2. Về kĩ năng - Vẽ được đồ thị của li độ theo thời gian với pha ban đầu bằng không - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao trong SGK hoặc SBT vật lý 12. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Chuẩn bị một con lắc lò xo treo thẳng đứng - Chuẩn bị các hình vẽ về con lắc lò xo. III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) 3. Bài mới * Vào bài - Tiết trước ta nghiên cứu xong phương trình dao động điều hòa là dạng cosin, hôm nay ta sẽ tìm hiểu tiếp về phương trình vận tốc và gia tốc của nó như thế nào? * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Chu kì, tần số, tần số góc của dao động điều hòa (15phút) Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung III. Chu kì, tần số, tần số góc - Giới thiệu cho hs nắm - Tiếp thu của dao động điều hòa được thế nào là dao động 1. Chu kì và tần số Khi vật trở về vị trí cũ hướng tòn phần. cũ thì ta nói vật thực hiện 1 dao - Yêu cầu hs nhắc lại - Nhắc lại kiến thức lớp động toàn phần. * Chu kì (T): của dao động cách định nghĩa chu kì và 10: “chu kì là khoảng thời tần số của chuyển động gian vật chuyển động 1 điều hòa là khoảng thời gian để vật thực hiện một dao động toàn vòng” tròn? “Tần số là số vòng chuyển phần. Đơn vị là s động trong 1 giây” * Tần số (f): của dao động điều hòa là số dao động tuần hoàn thực hiện trong một s. Đơn vị là - Theo gợi ý của GV phát 1/s hoặc Hz. - Liên hệ dắt hs đi đến biểu định nghĩa của các 2. Tần số góc Trong dao động điều hòa ω định nghĩa chu kì và tần đại lượng cần tìm hiểu được gọi là tần số góc. số, tần số góc của dao - Ghi nhận xét của GV Giữa tần số góc, chu kì và tần động điều hòa. - Nhận xét chung

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

số có mối liên hệ: ω =

2π = 2πf T

ạy x A 0 -A 0 A

V. Đồ thị của dao động điều hòa T 2

3T 2

T Đồ thị của dao động điều hòa với φ = 0 có dạng hình sin nên người ta còn gọi là dao động hình sin.

m /+

- Yêu cầu hs lập bảng giá - Khi φ = 0 trị của li độ với đk pha x = A cosωt ban đầu bằng không t ωt 0 0 T/4 π/2 T/2 π - Nhận xét gọi hs lên bản 3T/4 3π/2 vẽ đồ thị. T 2π

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 2: Vận tốc và gia tốc của dao động điều hòa (15phút) IV. Vận tốc và gia tốc của dao ∆f ( x ) - Yêu cầu hs nhắc lại động điều hòa lim = f ' ( x) ∆ t → 0 biểu thức của định nghĩ 1. Vận tốc ∆x đạo hàm Vận tốc là đạo hàm của li độ - Gợi ý cho hs tìm vận - Khi ∆t → 0 thì v = x’ theo thời gian. tốc tại thời điểm t của vật Tiến hành lấy đạo hàm v = x’ = -ωA sin(ωt + φ) dao động ⇒ v = x' v = x’ = -ωA sin(ωt + φ) - Vận tốc cũng biến thiên theo thời gian - Hãy xác định giá trị của * Tại x = ± A thì v = 0 v tại * Tại x = ± A thì v = 0 * Tại x = 0 * Tại x = 0 thì v = vmax = ω.A + Tại x = ± A thì v = vmax = ω.A + Tại x = 0 2. Gia tốc Gia tốc là đạo hàm của vận tốc - Tương tự cho cách tìm - Theo sự gợi ý của GV theo thời gian 2 hiểu gia tốc tìm hiểu gia tốc của dao a = v’ = x” = -ω A cos(ωt + φ) a = - ω2x động điều hòa. * Tại x = 0 thì a = 0 - Nhận xét tổng quát - Ghi nhận xét của GV * Tại x = ± A thì a = amax = ω2A Hoạt động 3: Đồ thị của dao động điều hòa (10 phút)

- Củng cố bài học IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Một vật dao động điều hòa theo quy luật x = Acos(ωt + φ) vận tốc của chất điểm có độ lớn cực đại khi: A. li độ có trị số cực đại B. gia tốc có trị số cực đại C. pha dao động có trị số cực đại D. pha dao động có trị số bằng không 2. Một vật dao động điều hòa. Mệnh đề nào sau đây không đúng A. Li độ của vật biến thiên theo hàm sin hoặc cosin theo thời gian B. Ở các vị trí biên thì gia tốc có giá trị cực đại C. Vectơ vận tốc của vật đổi chiều khi vật qua vị trí cân bằng D. Chu kì dao động là khoảng thời gian vật thực hiện một dao động toàn phần 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK và SBT có liên quan.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 27/8/2016. Ngày giảng: 30/8/2016.

Tiết 3 BÀI TẬP

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về dao động điều hòa. - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình động học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập trắc nghiệm (10 phút) 1. Tích của tần số và chu kì của một dao động điều hòa bằng hằng số nào sau đây: A. 1 B. π C. – π D. Biên độ của dao động 2. Vận tốc đạt giá trị cực đại của một dao động điều hòa khi: A. vật ở vị trí biên dương B. vật qua vị trí cân bằng C. vật ở vị trí biên âm D. vật nằm có li độ bất kì khác không 3. Một vật dao động điều hòa có quỹ đạo là một đoạn thẳng dài 12 cm. Biên độ dao động là: A. 12cm B. -6 cm C. 6 cm D. -12 cm 4. Cho phương trình dao động điều hòa x = −5 cos(4πt ) cm. Biên độ và pha ban đầu là bao nhiêu? A. 5 cm; 0 rad B. 5 cm; 4π rad C. 5 cm; (4πt) rad D. 5 cm; π rad

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên - Phát phiếu học tập - Nhận phiếu học tập và thảo luận trả lời theo yêu - Hướng dẫn học sinh cầu của GV làm bài - Ghi nhận kết quả của GV sửa

Nội dung 1 A

2 B

3 C

4 D

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 2: Bài tập SGK (30phút)

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Bài 7 .Đáp án C - Yêu cầu hs đọc các bài - Đọc SGK thảo luận đai Bài 8.Đáp án A tập 7, 8, 9 SGK thảo luận diện lên trả lời và giải Bài 9.Đáp án D π theo nhóm 2 đến 3 hs trả thích. Bài 10 * A = 2 cm; φ = - rad lời. 6 - Yêu cầu hs đọc bài 10 và - Dựa vào phương trình π * pha ở thời điểm t: (5t - ) rad tiến hành giải x = A cos(ωt + ϕ ) cm 6 Bài 11. Biên độ A = 18 cmT = 2. ⇒ A, ϕ , pha tại t * AB = 36cm ⇒ A = 18cm 0,25 s = 0,5 s; f = 1 = 2 Hz - Yêu cầu hs giải bài 11 0,5 * T = 0,5 s; f = 2 Hz - Kết luận chung - Ghi nhận kết luận của GV IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và đọc trước bài co lắc lò xo.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 27/8//2016. Ngày giảng: 03/9/2016.

Tiết 4 CON LẮC LÒ XO

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nắm được công thức của lực kéo về tác dụng vào vật dao động điều hòa. - Nắm được công thức tính chu kì của con lắc lò xo. - Công thức tính thế năng, động năng và cơ năng của con lắc lò xo. - Nhận xét định tính về sự biến thiên động năng và thế năng của con lắc lò xo 2. Về kĩ năng - Giải thích được tại sao dao động của con lắc lò xo là dao động điều hòa. - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao trong SGK hoặc SBT vật lý 12. - Viết được phương trình động học của con lắc lò xo. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Chuẩn bị một con lắc lò xo treo thẳng đứng - Chuẩn bị các hình vẽ về con lắc lò xo nằm ngang. (Nếu có thể chuẩn bị con lắc lò xo trên đệm không khí) III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ta đã tìm hiểu xong dao động điều hòa về mặt động học.Bây giờ ta se tìm hiểu tiếp về mặt động học và năng lượng. Để làm được điều đó ta dùng con lắc lò xo làm mô hình để nghiên cứu. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Con lắc lò xo (7 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG I. Con lắc lò xo - Vẽ hình hoặc cho hs - Mô tả con lắc lò xo Con lắc lò xo gồm một vật quan sát con lắc lò xo yêu nặng m gắn vào 1 đầu của lò xo có độ cứng k và khối lượng cầu hs mô tả con lắc? - Quan sát con lắc khi cân - Có một vị trí cân bằng không đáng kể. Đầu còn lại của bằng. Nhận xét? lò xo cố định. Con lắc có 1 vị trí cân bằng - Nếu kéo ra yêu cầu hs - Chuyển động qua lại mà khi ta thả vật ra vật sẽ đứng dự doán chuyển động của quanh vị trí cân bằng nó. - Ghi chép kết luận yên mãi. - Kết luận Nếu kéo vật khỏi vị trí cân bằng buông ra vật sẽ dao động quanh vị trí cân bằng, giữa hai vị trí biên

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 2: Khảo sát dao động của con lắc lò xo về mặt động lực học (15 phút) II. Khảo sát dao động của con lắc - Nêu giả thuyết về con lắc - Tiếp thu lò xo về mặt động lực học lò xo. Chọn trục tọa độ, vẽ hình. - Yêu cầu hs phân tích các - Lên bảng tiến hành lực tác dụng lên con vật phân tích lực m?

T = 2π

m k

k m m T = 2π k

* Tần số góc: ω =

Kè

* Chu kì:

Q uy

hơ

Xét vật ở li độ x, lò xo giản một - Gợi ý cho hs tiến hành - Áp dụng định luật II NT tìm phương trình động lực tiến hành tính toán theo đoạn ∆l = x. Lực đàn hồi F = - k∆l Tổng lực tác dụng lên vật học của con lắc lò xo. gợi ý của GV 2 F = - kx ⇒ a+ω x=0 Theo định luật II Niu tơn k - Yêu cầu hs kết luận về - Dao độngcủa con lắc lò a=− x m dao động của con lắc lò xo là dao động điều hòa. Đặt ω2 = k/m xo? 2 ⇒ a+ω x=0 Vậy dao động của con lắc lò xo là - Yêu cầu hs tìm tần số k * Tần số góc: ω = dao động điều hòa. góc và chu kì. m

ạy

* Chu kì:

m /+

- Từ phương trình lực làm - Nhận xét về dấu và độ * Lực kéo về Lực hướng về vị trí cân bằng gọi cho vật chuyển động rút ra lớn của lực kéo về là lực kéo về. Lực kứo vè có độ lớn tỉ - Ghi kết luận khái niệm lực kéo về. lệ với li độ và gây gia tốc cho vật dao - Kết luận chung động điều hòa. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (3 phút)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 03/9//2016. Ngày giảng: 6/9/2016.

Tiết 5: CON LẮC LÒ XO (t2)

Q uy

hơ

1. Mục tiêu: a) Về kiến thức: - Viết được: + Công thức tính thế năng, động năng và cơ năng của con lắc lò xo. - Giải thích được tại sao dao động của con lắc lò xo là dao động điều hoà. - Nêu được nhận xét định tính về sự biến thiên động năng và thế năng khi con lắc dao động. - Viết được phương trình động lực học của con lắc lò xo. b) Về kỹ năng: - Áp dụng được các công thức và định luật có trong bài để giải bài tập tương tự trong phần bài tập. c) Về thái độ: - Có thái độ nghiêm túc học tập.

m /+

ạy

Kè

2. Chuẩn bị của GV và HS: a) Chuẩn bị của GV: - Con lắc lò xo theo phương ngang. Vật m có thể là một vật hình chữ “V” ngược chuyển động trên đêm không khí. b) Chuẩn bị của HS: - Ôn lại khái niệm lực đàn hồi và thế năng đàn hồi ở lớp 10.

3. Tiến trình bài dạy: * Ổn định lớp: (1 phút) a) Kiểm tra bài cũ: (5 phút) Câu hỏi: - Viết phương trình tọa độ, vận tốc, gia tốc trong dao động điều hòa, giải thích các đại lượng trong phương trình. Đáp án: - x = Acos(ωt + ϕ) - v = x’ = - ωAsin(ωt + ϕ) - a = v’ = - ω2Acos(ωt + ϕ) = - ω2x * Đặt vấn đề (1 phút). - Các bài trước mới khảo sát dao động về mặt động học. Dao động của hệ xét ở mặt động lực học và năng lượng như thế nào? Muốn thế ta dùng con lắc lò xo làm mô hình để nghiên cứu. b) Dạy nội dung bài mới: Hoạt động 1 (10 phút): Khảo sát dao động của lò xo về mặt năng lượng. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Khi dao động, động năng của III. Khảo sát dao động 1 Wñ = mv 2 con lắc lò xo (động năng của của lò xo về mặt năng 2 vật) được xác định bởi biểu lượng

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

thức?

1. Động năng của con lắc lò xo Wt =

- Khi con lắc dao động thế năng của con lắc được xác định bởi biểu thức nào?

1 1 k (∆l)2 → W = kx 2 2 2

1 2 1 kA = mω 2 A 2 = const 2 2 2

- W tỉ lệ với A .

b. Khi không có ma sát

m /+

ạy

Kè

- Cơ năng của con lắc tỉ lệ như thế nào với A?

1 1 W = mv2 + kx 2 2 2

Q uy

3. Cơ năng của con lắc lò xo. Sự bảo toàn cơ năng a. Cơ năng của con lắc lò xo là tổng của động năng và thế năng của con lắc.

hơ

Vì k = mω2 nên

1 2 kx 2

1 W = mω 2 A 2 sin 2 (ω t + ϕ ) 2 1 + kA 2 cos 2 (ω t + ϕ ) 2

1 2 mv 2

2. Thế năng của con lắc lò xo Wt =

- Không đổi. Vì - Xét trường hợp khi không có ma sát → cơ năng của con lắc thay đổi như thế nào?

Wñ =

1 1 W = kA2 = mω2 A = const 2 2

- Cơ năng của con lắc tỉ lệ với bình phương biên độ dao động. - Khi không có ma sát, cơ năng của con lắc đơn được bảo toàn.

c) Củng cố, luyện tập: (3 phút) - Viết công thức chu kỳ, tần số, động năng, thế năng, cơ năng của con lắc lò xo. d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2 phút) - Trả lời câu hỏi 1-3. - Làm bài tập 4-6. * RÚT KINH NGHIỆM

Phân bố thời gian toàn bài:......................................................................................................... Nội dung kiến thức, kỹ năng:.....................................................................................................

Phương pháp giảng dạy:............................................................................................................

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 5/9/2016. Ngày giảng: 10/9/2016

Tiết 6 CON LẮC ĐƠN

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được cấu tạo con lắc đơn. - Điều kiện để vật nặng con lắc đơn dao động điều hòa. Viết được công thức tính chu kì, tần số góc của dao động. - Viết được công thức tính thế năng, động năng và cơ năng của con lắc đơn. - Xác định lực kéo về tác dụng vào con lắc đơn - Nêu nhận xét định tính về sự biến thiên năng lượng của con lắc đơn và chu kì biến thiên đó. 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao trong SGK hoặc SBT vật lý 12. - Viết được phương trình động học của con lắc đơn. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Chuẩn bị một con lắc đơn treo vào giá đỡ - Chuẩn bị các hình vẽ về con lắc đơn.

m /+

III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút)

+ Công thức tính thế năng, động năng và cơ năng của con lắc lò xo. - Giải thích được tại sao dao động của con lắc lò xo là dao động điều hoà. - Nêu được nhận xét định tính về sự biến thiên động năng và thế năng khi dao động.

3. Bài mới * giới thiệu - Ta đã tìm hiểu xong dao động điều hòa về mặt động học của con lắc lò xo và khảo sát về năng lượng của nó.Bây giờ ta se tìm hiểu tiếp về con lắc đơn xem dao động của nó có là dao động đh hay không và năng lượng của nó như thế nào. * Tiến trình giảng dạy

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 1: Con lắc đơn (7 phút) Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Nội dung I. Con lắc đơn

Q uy

Con lắc đơn gồm một vật nhỏ khối lượng m, treo ở đầu của một sợi dây không giãn có chiều dài l và khối lượng không đáng kể. Con lắc có 1 vị trí cân bằng là vị trí dây treo thẳng đứng Nếu kéo vật khỏi vị trí cân bằng một góc α buông ra vật sẽ dao động quanh vị trí cân bằng, giữa hai vị trí biên

ạy

Kè

- Quan sát con lắc khi cân - Có một vị trí cân bằng bằng. Nhận xét? - Chuyển động qua lại quanh vị trí cân bằng - Nếu kéo ra yêu cầu hs dự doán chuyển động của nó. - Ghi chép kết luận - Kết luận

hơ

- Vẽ hình hoặc cho hs - Mô tả con lắc lò xo quan sát con lắc đơn yêu cầu hs mô tả con lắc?

m /+

Hoạt động 2: Khảo sát dao động của con lắc lò xo về mặt động lực học (20 phút)

- Nêu giả thuyết về con lắc - Tiếp thu đơn. Chọn trục tọa độ, vẽ hình. - Yêu cầu hs phân tích các - Lên bảng tiến hành lực tác dụng lên con vật phân tích lực m?

II. Khảo sát dao động của con lắc lò xo về mặt động lực học

- Gợi ý cho hs tiến hành - Áp dụng định luật II NT Xét vật khi lệch khỏi vị trí cân tìm phương trình động lực tiến hành tính toán theo bằng với li độ góc α hay li độ học của con lắc đơn. gợi ý của GV cong s = lα 2 ⇒ a+ω x=0 - Thành phần lực kéo về Pt = -mgsinα - Áp dụng định luật II Niu tơn Pt = ma

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

s - Yêu cầu hs kết luận về - Dao độngcủa con lắc - Nếu α nhỏ thì sinα ≈ α = dao động của con lắc đơn? đơn là dao động điều hòa. l

- Nếu α nhỏ thì sinα ≈ α =

- Dao độngcủa con lắc - Yêu cầu hs tìm tần số đơn là dao động điều hòa. góc và chu kì.

s = ma = ms" l g ⇔ s"+ s = 0 l g Đặt ω2 = ⇒ s"+ω 2 s = 0 l ⇒ −mg

k m m T = 2π k

hơ

Q uy

* Vậy dao động của con lắc đơn là dao động điều hòa. Với phương trình s = s0 cos(ωt + ϕ )

g - Nhận xét về dấu và độ * Tần số góc: ω = lớn của lực kéo về l

- Từ phương trình lực làm cho vật chuyển động rút ra khái niệm lực kéo về.

* Tần số góc: ω = * Chu kì:

s l

- Kết luận chung

Kè

* Chu kì:

l g

ạy

- Ghi kết luận

T = 2π

m /+

Hoạt động 3: Khảo sát dao động của lò xo về mặt năng lượng (10 phút)

- Yêu cầu hs viết biêu - Động năng 1 thức tính động năng, thế Wđ = mv 2 năng của con lắc? 2 - Thế năng

III. Khảo sát dao động của lò xo về mặt năng lượng 1. Động năng của con lắc đơn Wđ =

Wt = mgl (1 − cos α )

* Thế năng và động năng - Nhận xét sự biến thiên của con lắc lò xo biến thiên của thế năng và đông điều hòa với chu kì T/2. năng? 1 W = mv 2 + mgl (1 − cos α ) 2 - Viết biểu thức tính cơ W= hs năng và yêu cầu hs nhận xét? - Nhận xét và kết luận (SGK) - Hướng dẫn hs làm câu - Làm câu C 3 C3

1 2 mv 2

2. Thế năng của con lắc đơn - Chọn góc thế năng ở vị trí cân bằng Wt = mg (1 − cos α ) * Thế năng và động năng của con lắc lò xo biến thiên điều hòa với chu kì T/2. 3. Cơ năng của con lắc đơn. Sự bảo toàn cơ năng W =

1 2 mv + mgl (1 − cos α ) = hs 2

Bỏ qua ma sát thì cơ năng được - Dựa vào công thức tính - Đọc SGK đưa ra phương bảo toàn. chu kì gợi ý cho hs xác án đo gia tốc rơi tự do IV. Ứng dụng: xác định gia định gia tốc trọng trường tốc rơi tự do và kết hợp SGK đưa ra - Người ta dùng con lắc đơn

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

phương án áp dụng - Kết luận

để đo gia tốc trọng trường của trái đất. + Đo chu kì tương ứng với chiều dài của con lắc nhiều lần 4π 2 + Áp dụng g = 2 l

- Ghi nhận kết luận

g l

B. T = 2π

l g

1 2π

l g

D. T =

1 2π

g l

C. T =

hơ

A. T = 2π

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (4 phút) 1. Củng cố 1. Chọn ccông thức đúng khi tính chu kì dao động của con lắc

m /+

ạy

Kè

Q uy

2. Một con lắc dao động với biên độ nhỏ. Chu kì của con lắc không thay đổi khi: A. thay đổi chiều dài con lắc B. thay đổi gia tốc trọng trường 0 C. tăng biên độ góc lên 30 D. thay đổi khối lượng con lắc . 2. BTVN - Làm tất cả bài tập trong SGK và SBT.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 10/9/2016. Ngày giảng: 13/9/2016

Tiết 7 BÀI TẬP

- Kết luận chung

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về dao động điều hòa của con lắc lò xo và con lắc đơn. - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình động học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 13 (10 phút) Bài 4 - Yêu cầu hs đọc các bài - Đọc SGK thảo luận đai Đáp án D tập 4,5,6 SGK thảo luận diện lên trả lời và giải Bài 5 theo nhóm 2 đến 3 hs trả thích. Đáp án D lời. Bài 6 Đáp án B

- Ghi nhận kết luận của GV Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 17 (10 phút)

Bài 4 - Yêu cầu hs đọc các bài - Đọc SGK thảo luận đai Đáp án D tập 4,5,6 SGK thảo luận diện lên trả lời và giải Bài 5 theo nhóm 2 đến 3 hs trả thích. Đáp án D lời. Bài 6 Đáp án C Bài 7 Chu kì T = 2π

l = 2,837 s g

- Yêu cầu hs tiến hành giải - Tiến hành giải bài 7 Số dao động thực hiện được bài 7 + Tính chu kì T trong 300s + Tính số dao động t 300 = 105,745 ≈ 106 - Ghi nhận kết luận của n = = - Kết luận chung T 2,837 GV dao động

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 3 (10 phút): Nhắc lại các công thức đã học. Hoạt động của GV Hoạt động của HS - Yêu cầu nhắc lại các công thức - Nhắc lại công thức. đã học. - Khắc sâu kiến thức.

Kiến thức cơ bản g l . T = 2π . l g 1 Wd = mv 2 . 2 Wt = mgl (1 − Cosα ) . 1 W = mv 2 + mgl (1 − Cosα ) . 2

ω=

Q uy

hơ

Hoạt động 4 (10 phút): Hướng dẫn HS Chữa bài tập. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Gọi 4 HS, hướng - Vận dụng các công thức 1 g 7(17): f = . n = f .t dẫn chữa các bài 7 đã học chữa các bài tập. 2π l (17 SGK), 3.6 (7 SBT), 3.8 (7 SBT), 3.6 (7): Áp dụng định luật bảo toàn cơ 3.9 (7 SBT) . năng:

Wtm = Wd +Wt

1 2 mv + mgl (1 − Cosα ) 2 ⇒ v = 2 gl (Cosα − Cosα 0 )

3.9 (7): l . g

ạy

a) T = 2π

Kè

⇔ mgl (1 − Cosα 0 ) =

3.8 (7):

Wtm = Wdm

a) T = 2π

m /+

b) Áp dụng định luật bảo toàn cơ năng.

1 ⇔ mgl (1 − Cosα ) = mvm2 2 ⇒ v = 2 gl (1 − Cosα )

l . g

b) s = S0Cos(ωt + ϕ ) . c) v = ω S0 . a = ω 2 A .

Lực căng dây treo:

mv 2 F + T = F ht ⇔ T = mg + l

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 12/9/2016. Ngày giảng: 14/9/2016

Tiết 8 THỰC HÀNH: KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM CÁC ĐỊNH LUẬT DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC 1. Về kiến thức - Nhận biết được hai phương pháp dùng để phát hiện ra một định luật + Phương pháp suy diễn toán học: Dựa vào một thuyết hay định luật đã biết để suy ra định luật mới rồi dùng thí nghiệm kiểm tra sự đúng đắn của nó. + Phương pháp thực nghiệm: Dùng một hệ thống thí nghiệm để làm bộc lộ mối quan hệ hàm số giữa các đại lượng có liên quan nhằm tìm ra định luật mới. - Biết dùng phương pháp thực nghiệm để:

m /+

ạy

Kè

Q uy

2. Về kĩ năng - Lựa chọn được các độ dài con lắc và cách đo đúng l với sai số cho phép. - Lựa chọn được hai loại đồng hồ đo thời gian và dự tính hợp lý số lần dao động toàn phần cần thực hiện để đo chu kì con lắc đơn với sai số tỉ đối 2% - 4%. - Kĩ năng thu thập và xử lý kết quả thí nghiệm: Lập bảng ghi kết quả đo kèm theo sai số. Xử lí bằng cách thu thập các tỉ số cần thiết và bằng cách vẽ đồ thị để tìm giá trị của a, từ đó tìm thực nghiệm chu kì của con lắc đơn, kiểm chứng công thức với lý thuyết, vận dụng tính gia tốc g tại điểm khảo sát. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên - Nhắc nhở hs chuẩn bị bài theo các nội dung ở phần báo cáo thực hành trong SGK - 7 bộ dụng cụ thí nghiệm gồm: Ba quả nặng có móc treo 50g, một sợi dây mảnh dài 1m, giá TN, đồng hồ bấm giây hoặc đồng hồ có cổng quang điện, thước 500 mm và giấy kẻ ô 2. Học sinh - Đọc kỹ bài thực hành để định rõ mục đích thực hành - Trả lời các câu hỏi cuối bài để định hưỡng thực hành - Chuẩn bị bản báo cáo thực hành III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra sự chuẩn bị của hs Chia lớp ra 4 nhóm và chỉ định vị trí thí nghiệm của các nhóm 3. Tiến hành thí nghiệm Hoạt động 1: Giới thiệu dụng cụ Hoạt động của giáo viên - Yêu cầu hs các nhóm kiểm tra lại dụng cụ thí nghiệm theo sự giới thiệu của mình - Trình bày tác dụng của các loại dụng cụ trong bài thí nghiệm. - Hướng dẫn hs sử dụng các dụng cụ đo thời

Hoạt động của học sinh - Quan sát và nghe GV giới thiệu dụng cụ và kiểm tra. - Trả lời câu hỏi của GV khi được gọi - Tiếp thu

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

gian - Đại diện nhóm sử dụng mẫu đồng hồ bấm - Kiểm tra vài hs đại diện nhóm sử dụng đồng giây hoặc đọc số trên đồng hồ điện tử hồ hoặc đọc số trên đồng hồ hiện số.

Chuẩn bị tốt bài báo cáo thực hành.

m /+

ạy

Kè

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN

Q uy

hơ

Hoạt động 2: Thí nghiệm 1: Khảo sát chu kì của con lắc đơn phụ thuộc vào biên độ Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Yêu cầu hs trình bày phương án thí nghiệm - Cố định m, l của con lắc. Thực hiện dao động đo chu kì của con lắc với biên độ khác nhau. Làm lại nhiều lần. Sau đó rút ra mối - Nhận xét phương án và sửa chữa quan hệ giữa T và A. - Cho hs tiến hành thí nghiệm, thu thập số liệu - Tiến hành thí nghiệm có sự phân chia công việc hợp lí trong nhóm. và xử lý kết quả. - Theo dõi quan sát các nhóm thí nghiệm, - Lấy số liệu chính xác, khoa học hướng dẫn khi cần thiết - Xử lý số liệu độc lập - Đánh giá quá trình thực hành của từng hs. - Ghi kết quả xử lí vào báo cáo thực hành

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 17/9/2016. Ngày giảng: 19/9/2016

Tiết 9 THỰC HÀNH: KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM CÁC ĐỊNH LUẬT DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC 1. Về kiến thức - Nhận biết được hai phương pháp dùng để phát hiện ra một định luật + Phát hiện ra sự ảnh hưởng của biên độ, khối lượng, chiều dài con lắc đơn đến

chu kì T

l từ đó ứng dụng đo gia tốc g

hơ

+ Tìm và kiểm tra công thức tính chu kì T = 2π

m /+

ạy

Kè

Q uy

trọng trường tại điểm khảo sát. 2. Về kĩ năng - Lựa chọn được các độ dài con lắc và cách đo đúng l với sai số cho phép. - Lựa chọn được hai loại đồng hồ đo thời gian và dự tính hợp lý số lần dao động toàn phần cần thực hiện để đo chu kì con lắc đơn với sai số tỉ đối 2% - 4%. - Kĩ năng thu thập và xử lý kết quả thí nghiệm: Lập bảng ghi kết quả đo kèm theo sai số. Xử lí bằng cách thu thập các tỉ số cần thiết và bằng cách vẽ đồ thị để tìm giá trị của a, từ đó tìm thực nghiệm chu kì của con lắc đơn, kiểm chứng công thức với lý thuyết, vận dụng tính gia tốc g tại điểm khảo sát. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên - Nhắc nhở hs chuẩn bị bài theo các nội dung ở phần báo cáo thực hành trong SGK - 7 bộ dụng cụ thí nghiệm gồm: Ba quả nặng có móc treo 50g, một sợi dây mảnh dài 1m, giá TN, đồng hồ bấm giây hoặc đồng hồ có cổng quang điện, thước 500 mm và giấy kẻ ô 2. Học sinh - Đọc kỹ bài thực hành để định rõ mục đích thực hành - Trả lời các câu hỏi cuối bài để định hưỡng thực hành - Chuẩn bị bản báo cáo thực hành III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra sự chuẩn bị của hs Chia lớp ra 4 nhóm và chỉ định vị trí thí nghiệm của các nhóm 3. Tiến hành thí nghiệm

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

hơ

Hoạt động 1: Thí nghiệm 2: Khảo sát chu kì của con lắc đơn phụ thuộc vào khối lượng Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Yêu cầu hs trình bày phương án thí nghiệm - Cố định A, l của con lắc. Thực hiện dao động đo chu kì của con lắc với khối lượng khác nhau. Làm lại nhiều lần. Sau đó rút ra - Nhận xét phương án và sửa chữa mối quan hệ giữa T và A. - Cho hs tiến hành thí nghiệm, thu thập số liệu - Tiến hành thí nghiệm có sự phân chia công và xử lý kết quả. việc hợp lí trong nhóm. - Theo dõi quan sát các nhóm thí nghiệm, - Lấy số liệu chính xác, khoa học hướng dẫn khi cần thiết - Xử lý số liệu độc lập - Đánh giá quá trình thực hành của từng hs. - Ghi kết quả xử lí vào báo cáo thực hành

ạy

Kè

Q uy

Hoạt động 2: Thí nghiệm 2: Khảo sát chu kì của con lắc đơn phụ thuộc vào chiều dài Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Yêu cầu hs trình bày phương án thí nghiệm - Cố định A, m của con lắc. Thực hiện dao động đo chu kì của con lắc với chiều dài khác nhau. Làm lại nhiều lần. Sau đó rút ra mối quan hệ giữa T và A. - Nhận xét phương án và sửa chữa - Cho hs tiến hành thí nghiệm, thu thập số liệu - Tiến hành thí nghiệm có sự phân chia công việc hợp lí trong nhóm. và xử lý kết quả. - Theo dõi quan sát các nhóm thí nghiệm, - Lấy số liệu chính xác, khoa học hướng dẫn khi cần thiết - Xử lý số liệu độc lập, vẽ đồ thị để khảo sát - Đánh giá quá trình thực hành của từng hs. chu kì lệ thuộc vào chiều dài l - Ghi kết quả xử lí vào báo cáo thực hành - Kết luận về chu kì dao động của con lắc đơn và so sánh với lí thuyết xem có nghiệm đúng hay không? - Tiến hành tìm gia tốc trọng trường dựa vào kết quả của thí nghiệm 2 (A, m không đổi, l thay đổi)

m /+

Hoạt động 3: Kết luận - Hướng dẫn học sinh từ kết quả thí nghiệm đi đến kết luận về kết quả tìm được. - Tính gia tốc trọng trường tại nơi làm thí nghiệm

Hoạt động 4: Hướng dẫn báo cáo thí nghiệm - Mỗi học sinh làm 1 bản báo cáo thí nghiệm Nội dung báo cáo ghi đầy đủ các mục SGK yêu cầu - Họ và tên, lớp - Mục tiêu thí nghiệm - Nhận xét kết quả - Độ sai số - Cách tiến hành - Kết quả - Nguyên nhân - Cách khắc phục GV nhận xét rút kinh nghiệm, đánh giá về nội dung, tổ chức thực hành IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN Chuẩn bị tốt bài báo cáo thực hành.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 17/9/2016. Ngày giảng: 20/9/2016

Tiết 10 DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được khái niệm dao động tắt dần, dao động duy trì và dao động cưỡng bức - Nắm được nguyên nhân và quá trình tắt - Nắm được hiện tượng cộng hưởng - Phân biệt được dao động duy trì và dao động cưỡng bức. - Vẽ và giải thích được đường cong cộng hưởng 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao về hiện tượng cộng hưởng trong SGK hoặc SBT vật lý 12. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Một số ví dụ về hiện tượng cộng hưởng, dao động cưỡng bức có lợi và có hại… III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) Khái niệm dao động điều hòa, phương trình dao động 3. Bài mới * Vào bài - Ta đã khảo sát con lắc lò xo và con lắc đơn nhưng những điều kiện mà ta xét là điều kiện lí tưởng. Thức tế ta không thể làm cho con lắc dao động mãi mãi chỉ với một tác động ban đầu. Như vậy thì dao động của các con lắc đến một lúc nào đó sẽ không còn dao động nữa, hôm nay ta sẽ tìm hiểu nguyên nhân gây ra hiện tượng trên qua bài “DAO ĐỘNG TĂT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Dao động tắt dần, dao động duy trì (15 phút) Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung I. Dao động tắt dần - Tiến hành TN với con - Quan sát và nhận xét: 1. Thế nào là dao động tắt lắc đơn cho hs quan sát và biên độ giảm dần. dần. nhận xét biên độ. Dao động có biên độ giảm dần - Gợi ý cho hs định nghĩa - Định nghĩa dao động tắt theo thời gian được gọi là dao động tắt dần dao động tắt dần. dần (SGK) - Gọi hs giải thích - Đọc SGK giải thích 2. Giải thích Trong dao động của con lắc thì - Nhận xét - Tiếp thu - Giới thiệu ứng dụng của - Ứng dụng: giảm xóc ô ma sát làm mất đi một phần năng tô, mô tô… lượng của dao động làm cho biên dao động tắt dần độ giảm dần. - Yêu cầu hs nêu những ứng dụng mà hs biết. - Ghi nhận kết luận 3. Ứng dụng

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Kết luận - Muốn dao động duy trì phải làm như thế nào? - Hình thành kn dao động duy trì - Yêu cầu hs lấy VD dao động duy trì - Kết luận

Dao động tắt dần được ứng dụng trong các thiết bị đóng cửa tự động, giảm xóc ô tô, mô tô. . . II. Dao động duy trì Để dao động không tắt dần người ta dùng thiết bị cung cấp năng lượng đúng bằng năng lượng tiêu tốn sau mỗi chu kì. Dao động như thế gọi là dao động duy trì.

- Cung cấp đủ phần năng lượng bị mất đi. - KN dao động duy trì (SGK) - Lấy VD về dao động duy trì - Ghi kết luận

Hoạt động 2: Dao động cưỡng bức (10 phút)

III. Dao động cưỡng bức 1. Thế nào là dao động cưỡng bức? Dao động được duy trì bằng - Yêu cầu hs tìm VD về - Tìm vài ví dụ về dao cách tác dụng vào nó một ngoại động cưỡng bức lực cưỡng bức tuần hoàn. Gọi là dao động cưỡng bức. dao động tuần hoàn - Nhận xét về đặc điểm - Tiếp thu các đặc điểm 2.Ví dụ của dao động cưỡng bức của dao động cưỡng bức 3. Đặc điểm - Dao động cưỡng bức có biên độ không đổi, tần số bằng tần số lực cưỡng bức. - Biên độ phụ thuộc vào biên độ lực cưỡng bức và sự chênh lệch tần số của lực cưỡng bức và tần số riêng của dao động Hoạt động 3: Hiện tượng cộng hưởng (15 phút) IV. Hiện tượng cộng hưởng - Nêu vài hiện tượng cộng - Tiếp thu 1. Định nghĩa hưởng trên thực tế (Cây Hiện tượng biên độ dao động cầu ở Xanh petecbua – cưỡng bức tăng đến giá trị cực Nga và cây cầu ở Ta kô đại khi tần số f của lực cưỡng ma - Mỹ) bức tiến đến bằng tần số riêng f0 - Hình thành kn cộng - Định nghĩa HTCH của hệ dao động gọi là hiện hưởng. (SGK) tượng cộng hưởng. - Tìm điều kiện cộng - Điều kiện f = f0 * Điều kiện cộng hưởng: f = f0 hưởng? 2. Giải thích - Giải thích - Tiếp thu Khi f = f0 thì năng lượng được cung cấp một cách nhịp nhàng biên độ tăng dần lên. Biên độ cực - Yêu cầu hs tìm tầm quan đại khi tốc độ cung cấp năng trọng của hiện tượng cộng - Hiện tượng cộng lượng bằng tốc độ tiêu hao năng hưởng hưởng có hại: làm sập nhà lượng - Kết luận cửa, cầu …

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Giới thiệu dao động - Tiếp thu cưỡng bức

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 27/9/2015. Ngày giảng: 2/10/2015

Tiết 11 BÀI TẬP

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về dao động tắt dần, duy trì, hiện tượng cộng hưởng. - Vận dụng công thức tổng hợp hai dao động - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 21 (15phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Cho hs đọc đề bài 5, 6 Bài 5 Bài 5 1 2 tiến hành giải và tìm kết Đáp án D 2 W2 = kA2 97   quả. 2 = = 0,94    100 

Vậy năng lượng bị mất là 100% – 94% = 6% Chọn đáp án D Bài 6 Bài 6 Đáp án B Chu kì của con lắc

1 W1 = kA12 2

T = 2π

- Nhận xét đánh giá.

Để con lắc có biên độ cực đại nghĩa là dao động của toa xe phải có tần số bằng với tần số của con lắc. v=

l = 1,33s g

l 12,5 = = 9,39 m/s T 1,33

= 34km/h

Chọn đáp án B

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 25 (20 phút) - Yêu cầu hs đọc các bài tập 4,5 SGK thảo luận theo nhóm 2 đến 3 hs trả lời.

Bài 4 - Đọc SGK thảo luận đai Đáp án D diện lên trả lời và giải thích. - Bài 5 Bài 5 A=2 Đáp án B ω = 1 rad/s π φ=

- Nhận xét

π 6

)

hơ

x = 2 cos(t +

Chọn đáp án B

ạy

Kè

Q uy

- Yêu cầu hs tiến hành giải bài 6

m /+

- Kết luận chung IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và đọc trước bài và chuẩn bị bài báo cáo thực hành cho bài thực hành tiết sau.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 4/10/2015. Ngày giảng: 7/10/2015

Tiết 12 TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG, CÙNG TẦN SỐ. PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Biểu diễn được phương trình dao động điều hòa bằng phương pháp vectơ quay - Vận dụng được phương pháp giản đồ Fre – nen để tìm phương trình dao động tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số. 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao về hiện tượng cộng hưởng trong SGK hoặc SBT vật lý 12. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Hình 5.2 trên khổ giấy lớn III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Trong thực tế, máy đặt trên bệ máy khi máy hoạt động thì cả máy và bệ máy cùng dao động. Như vậy, lúc này dao động ta thấy đươcj là dao động tổng hợp của hai dao động thành phần. Vậy làm cách nào ta có thể viết được phương trình dao động tổng hợp này (với điều kiện hai dao động này là dao động điều hòa). Muốn làm được điều đó ta sẽ tìm hiểu sang bài 5 TỔNGHỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA , CÙNG PHƯƠNG, CÙNG TẦN SỐ.PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Véc tơ quay (7 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Gợi ý cho hs từ so sánh - Nhớ lại kiến thức cũ và I. Vectơ quay một vật chuyển động tròn theo gợi ý của GV định Ta có thể biểu diễn một dao đều với vật vật dao động hình kn vectơ quay. động x = A cos(ωt + ϕ ) bằng một điều hòa. vectơ quay tai thời điểm ban đầu - Từ đó hướng dẫn hs biểu - Tìm ba đặc điểm của có các đặc điểm sau: diễn dđđh bằng vectơ vectơ quay (SGK) + Có góc tai góc tọa độ của Ox quay. + Có độ dài bằng biên độ dao - Tìm các đặc điểm của động; OM = A. vectơ quay. + Hợp với Ox một góc ϕ Hoạt động 2: Phương pháp giản đồ Fre – nen (20 phút) - Đặt vấn đề tổng hợp một - Hs tìm phương pháp tính II. Phương pháp giản đồ Frevật tham gia hai dao động tổng chúng. nen

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

đièu hòa cùng lúc. Xác - Đọc hai pt định tổng hợp dao động x1 = A1 cos(ωt + ϕ1 ) như thế nào? x 2 = A2 cos(ωt + ϕ 2 ) - Hướng dẫn cách tính cần phải dùng giản đồ Frenen.

1. Đặt vấn đề Tìm tổng của hai dao động x1 = A1 cos(ωt + ϕ1 ) x 2 = A2 cos(ωt + ϕ 2 ) 2. Phương pháp giản đồ Frenen Ta lần lượt ta vẽ hai vec tơ quay đặt trưng cho hai dao động:

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Tiếp thu - Gợi ý cho hs dựa vào Vectơ quay để tính tổng. - Yêu cầu hs lên bảng biểu - Ta thấy OM 1 và OM 2 quay diễn vectơ quay của hai pt với tốc độ góc ω thì OM cũng dđđh. - Lên bảng biễu diễn bằng quay với tốc độ góc là ω. - Biễu diễn vectơ quay của vectơ quay - Phương trình tổng hợp phương trình tổng của hai x = A cos(ωt + ϕ ) dđđh. * Kết luận: “Dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng - Nhận xét dao động tổng phương, cùng tần số là một dđ - Nhận xét ? đh cùng phương, cùng tần số hợp. (SGK) với hai dao động đó” Trong đó: A 2 = A12 + A22 + 2 A1 A2 cos(ϕ 2 − ϕ1 ) (1) A sin ϕ1 + A2 sin ϕ 2 tan ϕ = 1 A1 cos ϕ1 + A2 cos ϕ 2 (2) - Tiến hành làm câu C2 3. Ảnh hưởng của độ lệch - Yêu cầu hs tiến hành làm Tìm hai công thức (1) và pha câu C2 (2). Ta thấy * Nếu hai dao động cùng pha - Nhận xét kết quả của hs ∆ϕ = ϕ 2 − ϕ1 = 2nπ với n = tìm được và sửa chữa. ± 1;±2;±3...

* Nếu hai dao động cùng - Từ công thức tính biên pha (lớn nhất) ⇒ A = A1 + A2 độ nhận xét ảnh hưởng ∆ϕ = ϕ − ϕ = 2nπ với n * Nếu hai dao động ngược pha 2 1 của độ lệch pha. ∆ϕ = ϕ 2 − ϕ1 = (2n + 1)π = ± 1;±2;±3... với n = ± 1;±2;±3... ⇒ A = A1 + A2 (nhỏ nhất) * Nếu hai dao động ngược ⇒ A = A1 − A2 4. Ví dụ pha Tính tổng hai dao động ∆ϕ = ϕ 2 − ϕ1 = (2n + 1)π - Nhận xét chung x1 = 3 cos(5πt )(cm) với n = ± 1;±2;±3... π ⇒ A = A1 − A2 x 2 = 4 cos(5πt + )(cm) 3 - Đọc SGK và thảo luận - Cho hs đọc SGK ví dụ Giải theo bàn về cách giải trong SGK và thảo luận Áp dụng các công thức đã học cách giải bài ví dụ. x = 6,1 cos(5πt + 0,19π )(cm) - Lên bảng trình bày

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Yêu cầu hs lên bảng trình bày. - Ghi nhận kết luận của - Kết luận bài học GV

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) 1. Củng cố. Hai dao động ngược pha khi B. φ2 – φ1 = nπ C. φ2 – φ1 = (n – 1)π D. φ2 – φ1 = (2n – A. φ2 – φ1 = 2nπ 1)π 2. BTVN. SGK và SBT Vật Lý 12 và chuẩn bị trước các công thức để làm bài tập

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 4/10/2015. Ngày giảng: 9/10/2015

Tiết 13 BÀI TẬP

1. Độ biến dạng lò xo khi vật cân bằng: + Con lắc nằm ngang: ∆l = 0

m ∆l = 2π k g

m /+

+ Con lắc đứng: T = 2π

m k

ạy

+ Con lắc nằm ngang: T = 2π

Kè

2. Chu kì riêng:

mg k

+ Con lắc thẳng đứng: mg = k ∆l suy ra: ∆l =

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về dao động - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

m ∆l = 2π k g sin α

+ Con lắc xiên góc α: T = 2π

3. Lực đàn hồi lò xo: a/. Công thức ở vị trí x: F = −k ( ∆l + x)

Con lắc ngang ∆l = 0 nên F = −kx b/. Độ lớn lực đàn hồi cực đại: Fmax = k ( ∆l + A)

+ Con lắc ngang ∆l = 0 nên Fmax=kA + Con lắc đứng mg = k ∆l nên Fmax=mg+kA

c/. Độ lớn lực đàn hồi cực tiểu: Fmin = k ( ∆l − A) + Nếu ∆l ≤ A thì Fmin=0 + Nếu ∆l > A thì Fmin = k ( ∆l − A) 4. Lực kéo về: F = ma = − mω 2 x + Con lắc lò xo: F = −kx s l

+ Con lắc đơn: F = − mg sin α = − mgα = − mg = − mω 2 s

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Chú ý: + Con lắc đơn lực kéo về tỉ lệ thuận với khối lượng. + Con lắc lò xo lực kéo về không phụ thuộc khối lượng. 5. Chiều dài của lò xo: a/. Chiều dài lò xo khi vật ở VTCB: lcb = l0 ± ∆l + Lấy dấu (+) nếu đầu trên lò xo cố định. + Lấy dấu (- ) nếu đầu dưới lò xo cố định. Con lắc ngang ∆l = 0 nên lcb = l0 b/. Chiều dài lò xo khi vật ở tọa độ x: l = lcb + x

hơ

c/. Chiều dài cực đại của lò xo: lmax = lcb + A d/. Chiều dài cực tiểu của lò xo: lmin = lcb − A

e/. Liên hệ giữa chiều dài cực đại, cực tiểu và A: lmax − lmin = 2 A

Q uy

T2 ω1 f N m2 = = 1 = 1 = T1 ω2 f 2 N 2 m1

6. Các công thức tỉ lệ của con lắc lò xo:

Kè

Với N1 số chu kì dao động của con lắc ứng với m1 Và N2 số chu kì dao động của con lắc ứng với m2 7. Mối liên hệ giữa chu kì, tần số và chiều dài con lắc lò xo:

ạy

Gọi m1 , m2 là khối lượng con lắc dao động với chu kì lần lượt là T1 và T2

Gọi T là chu kì dao động của con lắc có khối lượng m1 + m2 thì T = T12 + T22

m /+

Gọi T’ là chu kì dao động của con lắc có khối lượng m1 − m2 thì T ' = T12 − T22 1 1 1 Gọi f là tần số của con lắc có khối lượng m1 + m2 thì 2 = 2 + 2

1 1 1 Gọi f ' là tần số của con lắc có khối lượng m1 − m2 thì 2 = 2 − 2

II. BÀI TẬP:

NỘI DUNG 1. Một lò xo dãn ra 2,5cm khi treo vào nó một vật có khối lượng 250g. Chu kì của con lắc được tạo thành như vậy là bao nhiêu? Cho g= 10 m/s2. a/. 0,31s b/. 10s c/. 1s d/. 126s 2. Một con lắc lò xo dao động điều hoà theo trục x nằm ngang. Lò xo có độ cứng k=100 N/m. Khi vật có khối lượng m của con lắc đi qua vị trí có li độ x= 4 cm theo chiều âm thì thế năng của con lắc đó là bao nhiêu? a/. 8J b/. 0,08J c/. – 0,08J d/. KXĐ vì không biết giá trị m 3. Một con lắc lò xo có khối lượng m=0,5kg và độ cứng k=60N/m. Con lắc dao động với biên độ

PHƯƠNG PHÁP Chu kì của con lắc: T = 2π

m ∆l 0, 025 = 2π = 2π = 0,1π ( s ) k g 10

Vậy T=0,31(s) chọn A Thế năng của con lắc đó là Wt =

1 2 1 kx = .100.(0, 04) 2 2 2

Vậy Wt=0,08J

Tốc độ của con lắc khi qua VTCB là:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

bằng 5cm. Hỏi tốc độ của con lắc khi qua VTCB k 60 là bao nhiêu? a/. 0,77m/s b/. 0,17m/s c/. 0 m/s vmax = ω A = m A ⇔ vmax = 0,5 .0, 05 d/. 0,55 m/s vmax=0,55m/s (Chọn D) 4. Một con lắc lò xo có cơ năng W=0,9J và biên Động năng của con lắc tại li độ x= - 5 độ dao động A=15cm. Hỏi động năng của con lắc cm là: 1 W tại li độ x= - 5 cm là bao nhiêu? Wđ=W-Wt= k ( A2 − x 2 ) = 2 ( A2 − x 2 ) a/. 0,8J b/. 0,3J 2 A c/. 0,6J d/.KXĐ vì chưa biết k 0,9 2 2 Wđ =

0,152

(0,15 − 0, 05 ) = 0,8( J )

Con lắc có phương trình dao động là: k 2π = = 10π (rad / s ) m T

ω=

Kè

Sử dụng đề bài sau cho các câu 6 đến 8 Một con lắc lò có khối lượng m=50g, dao động điều hoà trên trục x với chu kì T=0,2s và biên độ A=0,2m. Chọn gốc toạ độ 0 tại VTCB, chọn gốc thời gian là lúc con lắc qua VTCB theo chiều âm. 6. Con lắc có phương trình dao động là: π a/.x=0,2cos(10 πt + ) (m)

Q uy

hơ

Chọn A 5. Một con lắc lò xo có độ cứng k=200 N/m, khối Tốc độ của con lắc khi nó qua vị trí có li lượng m=200g dao động điều hoà với biên độ A= độ x=2,5cm là: 10 cm. Tốc độ của con lắc khi nó qua vị trí có li v 2 = ω 2 ( A2 − x 2 ) độ x=2,5cm là bao nhiêu? 200 k (0,12 − 0, 0252 ) v 2 = ( A2 − x 2 ) ⇒ v 2 = a/. 86,6 m/s b/. 3,06 m/s m 0, 2 c/. 8,67 m/s d/. 0,0027m/s v=3,06 m/s. Chọn B

ạy

chọn gốc thời gian là lúc con lắc qua π VTCB theo chiều âm, khi đó ϕ =

2 π c/.x=0,2cos( πt + ) (m) 2 π d/. x=0,2cos( πt + ) (cm) 2

m /+

π b.x=0,2cos(10 πt + ) (cm)

Chọn A vì đơn vị là m

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 11/10/2015. Ngày giảng: 14/10/2015

Tiết 14 CHƯƠNG II. SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Phát biểu được định nghĩa sóng cơ - Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng, tần số, chu kì, bước sóng, pha. - Viết được phương trình sóng. - Nêu được các đặc trưng của sóng là biên độ, chu kì hay tần số, bước sóng và năng lượng sóng 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản về sóng cơ trong SGK hoặc SBT vật lý 12. - Tự làm thí nghiệm về sự truyền sóng trên một sợi dây. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Hình 5.2 trên khổ giấy lớn III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Trong đời sóng hằng ngày, chúng ta thường nghe nói nhiều loại sóng khác nhau như: sóng nước, sóng âm, sóng siêu âm, sóng vô tuyến, sóng điện từ, sóng ánh sáng…Vậy sóng là gì? Quy luật chuyển động của sóng và các đặc trưng cho nó là gì? Sóng có tác dụng gì có ý nghĩa gì đối với đời sống và kĩ thuật. Để tìm hiểu nó ta vào bài mới “SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Sóng cơ (15 phút) Hoạt động của giáo viên Hoạt động Nội dung của học sinh I. Sóng cơ - Đặt vấn đề: Nếu ném - Các vòng 1. Thí nghiệm một hòn đá xuống nước tròn đồng quan sát và kết luận. tâm lồi lõm kẻ - Vừa làm thí nghiệm vừa xen vẽ hình. Gọi hs nêu hiện nhau tượng phân tích rút ra định nghĩa sóng. - Quan sát 2. Định nghĩa thí nghiệm Sóng cơ là dao động lan truyền trong một môi và hội ý trả trường.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Sóng nước truyền theo các phương khác nhau với cùng một vận tốc v

hơ

3. Sóng ngang Sóng ngang là sóng trong đó các phần tử của môi trường dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng - Trừ sóng nước, còn sóng ngang chỉ truyền trong chất rắn. 4. Sóng dọc Sóng dọc là sóng mà trong đó các phần tử của môi trường dao động theo phương trùng với phương truyền sóng. Sóng dọc truyền được trong môi trường rắn, lỏng, khí. Sóng cơ không truyền được trong chân không.

lời và rút ra kết luận + Dạng hình sin + Dao động chuyển động xa dần tâm + Dao động của nút chai tại chỗ Định nghĩa sóng cơ (SGK)

Q uy

- Yêu cầu hs định nghĩa sóng cơ. - Đặt vấn đề về phương dao động của phần tử sóng. + Nếu phương dao động vuông góc với phương truyền sóng + Phương dao động trùng phương truyền sóng. - Giải thích thêm phần tạo thành sóng của các phân tử - Cung cấp cho hs môi trường truyền sóng của sóng dọc, sóng ngang và sóng cơ.

Kè

+ Sóng ngang

m /+

- Tiếp thu

ạy

+ Sóng dọc

- Tiếp thu Hoạt động 2: Các đặc trưng của một sóng hình sin (20 phút) II. Các đặc trưng của một sóng - Vẽ hình và giải thích - Tiếp thu hình sin. cách tạo ra một sóng hình 1. Sự truyền của một sóng sin trên dây. hình sin Kích thích một đầu dây căng - Trình bày cách truyền - Theo dõi cách giải thích thẳng, đầu còn lại cố định cho nó dao động hình sin. Trên dây cũng sóng của một sóng hình của GV xuất hiện một sóng hình sin sin. Từ hình vẽ ta thấy đỉnh sóng dịch chuyển theo phương truyền sóng với vận tốc v. - Đưa ra khái niệm bước - Tiếp thu khái niệm bước 2. Các đặc trưng của một sóng sóng sóng hình sin a./ Biên độ của sóng: Biên độ A của sóng là biên độ dao động của một phần tử của môi trường có sóng truyền qua. b./ Chu kì của sóng: Là chu kì

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Nhận xét về vận tốc dịch - Tiếp thu chuyển của đỉnh sóng.

hơ

dao động của một phần tử của môi trường có sóng truyền qua. 1 gọi là tần số của T

f =

Q uy

sóng - Đọc SGK và nêu ra các c./ Tốc độ truyền sóng: Là tốc đặc trưng của một sóng độ lan truyền dao động trong môi hình sin trường. a./ Biên độ sóng Đối với 1 môi trường vận tốc truyền sóng là một giá trị không b./ Chu kì của sóng đổi. d./ Bước sóng: Bước sóng λ là c./ Tốc độ truyền sóng quãng đường mà sóng truyền được trong một chu kì d./ Bước sóng v λ = vT =

Kè

- Yêu cầu hs đọc SGK và rút ra các đặc trưng của một sóng hình sin a./ Biên độ sóng

ạy

b./ Chu kì của sóng

c./ Tốc độ truyền sóng

m /+

d./ Bước sóng

e./ Năng lượng của sóng (SGK)

e./ Năng lượng của sóng

- Quá trình truyền sóng là - Tiếp thu quá trình truyền năng lượng IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) - Về nhà làm bài tập cơ bản trong SBT Vật Lý 12

e./ Năng lượng của sóng: Là năng lượng của các phần tử của môi trường có sóng truyền qua.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 11/10/2015. Ngày giảng: 16/10/2015

Tiết 15 SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ (Tiết 2)

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Viết được phương trình sóng. - Nêu được các đặc trưng của sóng là biên độ, chu kì hay tần số, bước sóng và năng lượng sóng 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản về sóng cơ trong SGK hoặc SBT vật lý 12. - Tự làm thí nghiệm về sự truyền sóng trên một sợi dây. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Hình 5.2 trên khổ giấy lớn III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Tiết trước ta đã tìm hiểu các đặc trưng cơ bản của một sóng hình sin và các khái niệm về sóng dọc và sóng ngang. Tiết này ta sẽ tìm hiểu về phương trình dao động của một sóng trong một môi trường. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Phương trình sóng (20 phút) Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung III. Phương trình sóng - Giáo viên đặt vấn đề - Theo dõi và làm theo - Chọn góc tọa độ và góc thời nghiên cứu định lượng của hướng dẫn của GV gian sao cho: t chuyển động sóng, sự cần - Pt sóng tại 0 u 0 = A cos ωt = A cos 2π t thiết phải lập phương trình T u = A cos ωt = A cos 2π sóng: sự phụ thuộc li độ x 0 - Khi dao động truyền từ O đến T và thời gian t. M thì M dao động giống như O ở - Gọi hs lên bảng viết - Pt sóng tại M thời điểm t-∆t trước đó. phương trình sóng tại M t x ⇒ Pt sóng tại M là: u M = A cos 2π ( − ) với φ = 0. u M = A cos ω (t − ∆t ) T λ u M = A cos 2π (

- Gọi hs nhận xét sự phụ thuộc li độ của sóng tại một điểm vào t và x từ đó kết luận tính tuần hoàn của sóng + Theo thời gian

- Nhận xét: Phương trình sóng tại M là một phương trình tuần hoàn theo thời gian và không gian + Sau một chu kì dao

t x − ) T λ

- Phương trình trên là phương trình của một sóng hình sin truyền theo trục x. - Phương trình sóng tại M là một phương trình tuần hoàn theo thời

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

động tại một điểm lập lại gian và không gian như cũ + Sau một chu kì dao động tại + Cách nhau một bước một điểm lập lại như cũ sóng thì các điểm dao + Cách nhau một bước sóng động giống hệt thì các điểm dao động giống hệt nhau

Kè

Q uy

- Đọc bài 8. Thực hiện bài Bài 8 toán theo gợi ý của GV - Ta có 5 gợn sóng tức là có 4 20,45 − 12,4 bước sóng. 4λ = = 4,025 20,45 − 12,4 2 4λ = = 4,025 ⇒ λ = 1,006cm ≈ 1cm 2 ⇒ λ = 1,006cm ≈ 1cm ⇒ v = λf = 0,5 m/s ⇒ v = λf = 0,5 m/s - Ghi nhận xét GV

ạy

- Yêu cầu hs đọc và tóm tắt bài 8. - Gợi ý cho hs 5 gợn sóng liên tiếp tức là 4 bước sóng. - Gọi hs lên bảng làm bài - Nhận xét

hơ

Hoạt động 2: Bài tập SGK (15phút) - Yêu cầu hs đọc SGK bài - Đọc bài và thảo luận trả Bài 6 Đáp án A 6, 7 trang 40. Thảo luận và lời bài 6, 7 trang 40 SGK trả lời Bài 7 Đáp án C - Nhận xét

+ Theo không gian

m /+

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) * Vận dụng trả lời các câu hỏi 1,2,3,4,5 SGK - Làm tất cả các bài tập trong SGK và SBT lý 12. - Chuẩn bị trước bài “GIAO THOA SÓNG”

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 18/10/2015. Ngày giảng: 20/10/2015

Tiết 16 GIAO THOA SÓNG

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Mô tả được hiện tượng giao thoa của hai sóng mặt nước và nêu được các điều kiện để có sự giao thoa của hai sóng 2. Về kĩ năng - Viết được công thức xác định vị trí của cực đại và cực tiểu và giao thoa. - Vận dụng được công thức để giải thích bài toán đơn giản về hiện tượng giao thoa 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 8.1 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ở bài trước ta đã tìm hiểu về tính chất của một sóng và phương trình của một điểm. Giả sử ta có hai nguồn sóng tạo nên những gợn sóng cùng một môi trường thì dao động của một điểm trong vùng sóng gặp nhau như thế nào? Để tìm hiểu nó ta sẽ nghiên cứu qua bài “GIAO THOA SÓNG” * Tiến trình giảng dạy HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC GV : Trình bày TN giao -HIỆN TƯỢNG GIAO THOA - Theo dõi thí nghiệm của CỦA 2 SÓNG NƯỚC thoa sóng nước GV (Hình 8-1 SGK ) 1)Thí nghiệm : -Trả lời C1 : -Gõ nhẹ cần rung cho dao động Những hypebol liền nét - Trả lời câu C1 theo goiự ⇒ trên mặt nước có những gợn biểu diễn những chổ gặp ý của GV sóng ổn định hình các đường nhau của hai sóng tăng hypebol có tiêu điểm S1S2 cường lẫn nhau, những đường hypebol nét đứt 2) Giải thích : biểu diễn những chổ găp -Những đường cong dao động với nhau của hai sóng triệt biên độ cực đại ( 2 sóng gặp nhau tiêu lẫn nhau . tăng cường lẫn nhau) -Những đường cong dao động với biên độ cực tiểu đứng yên ( 2sóng gặp nhau triệt tiêu lẫn nhau) - Giải thích hiện tượng -Tiếp thu -Các gợn sóng có hình các đường hypebol gọi là các vân giao thoa

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 2: Cực đại và cực tiểu. Điều kiện để có giao thoa (20 phút) 2π t * u1 = Acosωt = Asin -GV: hướng dẫn HS thành T lập biểu thức sóng thai 1 2π * u2 = Acosωt = Asin t nguồn S1 và S2 ? T

II- CỰC ĐẠI VÀ CỰC TIỂU 1-Dao động của một điểm trong vùng giao thoa : -Sóng tổng hợp tại M :

t d t d   uM =u1M +u2M = Acos2π( − 1 ) +cos2π( − 2 ) - Biểu thức sóng tại M do T λ T λ 

d 

π (d 2 − d 2 )  t d + d2  cos 2π  − 1 λ λ  T

 t

u2M = A cos 2 π  − 2  λ T

uM = 2 A cos

hơ

-Biểu thức sóng tại điểm sóng từ hai nguồn tới M do sóng từ S1 và S2  t d  u1M = A cos 2 π  − 1  truyền đến? λ T

m /+

ạy

Kè

Q uy

-Biên độ dao động là : π (d 2 − d1 ) AM = 2 A cos λ 2) Vị trí cực đại và cực tiểu giao thoa a) Vị trí các cực đại giao thoa : M dao động với Amax khi : π (d 2 − d1 ) cos =1 - Sóng tổng hợp tại M λ π (d 2 − d1 ) Suy ra : cos = ±1 uM=u1M+u2M λ - Theo hướng dẫn của GV -Áp dụng : π (d 2 − d1 ) Hay : = kπ tìm biên độ dao động tại M Sina +sinb = λ a −b a+b Suy ra : d 2 − d1 = k λ (*) ;( cos( ) sin( ) 2 2 k = o; ±1; ±2.... ) π (d 2 − d1 ) AM = 2 A cos • Hiệu đường đi bằng một λ số nguyên lần bước sóng • Quỹ tích các điểm này là những đường Hypebol có 2 π (d 2 − d1 ) tiêu điểm là S1 và S2 gọi là - Khi cos =1 λ những vân giao thoa cực -M dao động với biên độ đại. cực đại khi nào ? • k = 0 ⇒ d1 = d2 (Hai dao động cùng pha Quỹ tích là đường trung ∆ϕ = 2 k π = trực của S1S2 d 2π suy ra : b) Ví trí các cực tiểu giao λ thoa : d 2 − d1 = k λ ) - Tiếp thu M dao động với AM = 0 khi : π (d 2 − d1 ) cos =0 d2 –d1 : gọi là hiệu đường λ đi π (d 2 − d1 ) π Hay : = kπ + - Phát biểu (SGK) λ 2

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Dựa vào biểu thức phát biểu điều kiện để biên độ dao động tại M cực đại

d 2 − d1 = ( 2k + 1)

• Hiệu đường đi = một số nửa nguyên lần bước sóng • Quỹ tích các điểm này là những đường Hypebol có 2 tiêu điểm là S1 và S2 gọi là π (d 2 − d1 ) những vân giao thoa cực - Khi cos =0 λ tiểu . - Tính tóan theo gợi ý của III- ĐK GIAO THOA – GV SÓNG KẾT HỢP • Điều kiện : Hai sóng nguồn kết hợp a) Dao động cùng phương , cùng tần số. - Phát biểu (SGK) b) Có hiệu số pha không đổi theo thời gian. • Hai nguồn kết hợp phát ra 2 sóng kết hợp. • Hiện tượng giao thoa là một hiện tượng đặc trưng của sóng .Quá trình vật lý nào gây ra được hiện tượng giao thoa là một quá trình - Tiếp thu sóng .

Suy ra :

( k = 0; ±1; ±2....)

λ 2

)

m /+

-GV : Trình bày ĐK để có giao thoa

ạy

- Dựa vào biểu thức phát biểu điều kiện để biên độ dao động tại M cực đại

Q uy

;



Kè

2π

1

hơ

-M dao động với biên độ cực tiểu khi nào ? (Hai dao động ngược pha ∆ϕ = (2k + 1)π =

 

Suy ra : d 2 − d1 =  k +  λ 2

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Hiện tượng giao thoa là hiện tượng A. giao thoa của hai sóng tại một điểm của môi trường B. tổng hợp của hai dao động C. tạo thành các gợn lồi lõm D. hai sóng, gặp nhau có những điểm tăng cường nhau, có những đểm chúng luôn triệt tiêu nhau. 2. Hai nguồn kết hợp là hai nguồn có A. cùng biên độ B. Cùng tần số C. cùng pha ban đầu D. cùng tần số và hiệu số pha không đổi theo thời gian 2. BTVN- Về nhà làm các bài tậ trang 45 SGK và các bài tập bài GTS ở SBT lí 12 Chuẩ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 18/10/2015. Ngày giảng: 21/10/2015

BÀI TẬP

Tiết 17

ạy

- Đọc SGK thảo luận đai Bài 6 diện lên trả lời và giải Đáp án A thích. Bài 7 Đáp án C - Ghi nhận kết luận của Bài 8 GV - 5 gợn liên tiếp ⇒ có 4 λ - Đọc bài 8 Mà λ = vf

m /+

- Yêu cầu hs đọc các bài tập 6,7 SGK thảo luận theo nhóm 2 đến 3 hs trả lời. - Kết luận chung - Yêu cầu hs đọc và tóm tắt bài 8. - Yêu cầu hs trình bày cách giải

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về phương trình sóng và giao thoa sóng thong qua giải các bài tập. - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 40 (20 phút)

20,45 − 12,4

= 4,025cm - Tìm bước sóng. Dựa vào 4λ = 2 công thức đã học tính vận λ = 1cm = 1.10-2m - Gọi hs lên bảng giải. tốc v = 10-2.50= 0,5 m/s - Tiến hành giải - Nhận xét, kết luận - Ghi nhận Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 45 (20 phút)

- Yêu cầu hs đọc các bài tập 5,6 SGK thảo luận theo nhóm 2 đến 3 hs trả lời. - Yêu cầu hs đọc và tóm tắt bài 7 và 8. - Yêu cầu hs trình bày cách giải

- Đọc SGK thảo luận đai Bài 5.Đáp án D diện lên trả lời và giải Bài 6.Đáp án D thích. Bài 7 d1 − d 2 = kλ - Đọc bài 7 d1' − d 2' = ( k + 1)λ Do M và N cùng nằm trên S1S2 - Dựa vào công thức nên d1 − d 2 = kλ đã học tính d1' = d1 + ∆d vận tốc và hai điểm liên d 2' = d 2 − ∆d tiếp tức là Giải hệ 4 phương trình trên ta

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Gọi hs lên bảng giải.

d1' − d 2' = ( k + 1)λ . Tìm ∆d

được ∆d = 0,625cm Bài 8. Trên S1S2 có 12 điểm đứng λ yên tức là có 11 khoảng

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Tiến hành giải - Đọc bài 8 - Trên S1S2 có 12 điểm 2 λ đứng yên tức là có 11 11 = 11 ⇒ λ = 2cm λ 2 khoảng - Nhận xét, kết luận Vậy v = λf = 2.26 = 52cm / s 2 - Tìm λ suy ra v - Ghi nhận IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN.- Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và đọc trước bài sóng dừng.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 25/10/2015. Ngày giảng: 28/10/2015

Tiết 18 SÓNG DỪNG

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Mô tả được hiện tượng sóng dừng trên một sợi dây và nêu được điều kiện để có sóng dừng khi đó - Giải thích được hiện tượng sóng dừng - Nêu điều kiện để có sóng dừng trên sợi dây có hai dầu cố định và dây có một đầu cố định một đầu tự do. 2. Về kĩ năng - Viết được công thức xác định vị trí các nút và các bụng trên sợi dây trong trường hợp dây có hai dầu cố định và dây có một đầu cố định một đầu tự do. - Vận dụng được công thức để giải thích bài toán đơn giản về hiện tượng sóng dừng 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 8.1 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Bài trước ta đã học về hiện tượng giao thoa sóng nhưng giao thoa trong vùng giao thoa rộng. Hôm nay ta xét một trường hợp đặc biệt là hiện tượng giao thoa xảy ra trên một sợi dây đàn hồi. Đó là hiện tượng sóng dừng trên dây. Vậy Sóng dừng là gì ta vào bài mới “SÓNG DỪNG” * Tiến trình giảng dạy HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC GV : Trình bày TN HS : quan sát TN – I- PHẢN XẠ CỦA SÓNG -Tay cầm đầu P của dây rút ra các kết luận 1) Phản xạ của sóng trên vật cản cố mềm dài chừng vài m - Quan sát TN nhận định : ,giật mạnh đầu nó lên a) TN : xét trên rồi hạ xuống về chổ - Ghi nhận kết luận A B - Tiếp thu và phát cũ ⇒ biến dạng dây hướng lên trên và truyền biểu kết luận h1 - Trả lời vấn đề của b) Kết luận : từ P đến Q .Đến Q nó -Khi phản xạ trên vật cản cố định biến phản xạ trở lại từ Q đến P GV -Nếu hai sóng gặp dạng bị đổi chiều . nhưng biến dạng của dây nhau thì hai sóng sẽ -Khi phản xạ trên vật cản cố định , sóng hướng xuống dưới phản xạ luôn luôn ngược pha với sóng giao thoa. -Nếu cho P dao động tới ở điểm phản xạ . điều hòa có sóng hình sin từ P đến Q (sóng tới ) đến Khi giao thoa sẽ có Q

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

hơ

Q uy

sóng bị phản xạ .Sóng phản xạ ngược pha với sóng tới . - Làm tương tự cho sóng phản xạ trên dây có đầu tự do. Đặt vấn đề : -Nếu sóng tới và sóng phản xạ gặp nhau thì có hiện tượng gì xảy ra ? (đó là 2 sóng kết hợp)

những điểm cực đại và những điểm cực tiểu Rút ra khái niệm 2) Phản xạ trên vật cản tự do a) TN : sóng dừng b) Kết luận : - Tiếp thu và ghi vào Khi phản xạ trên vật cản tự do , sóng phản xạ luôn luôn cùng pha với sóng tới vở ở điểm tới . II- SÓNG DỪNG - Theo sự gợi ý của 1) Sóng dừng : GV rút a các công a)TN : -Cho đầu P dao động liên tục sóng tới và thức λ sóng phản xạ liên tục gặp nhau và giao ℓ=k thoa với nhau vì chúng là các sóng kết 2 hợp . và λ A ℓ = (2k + 1) B 4

m /+

ℓ=k

-Hướng dẫn HS tự rút ra các công thức λ

- Nhận xét về khoảng cách giũa các nút và các bụng

ạy

Kè

h2 -Ghi nhận kết luận . -Trên dây có những điểm luôn đứng yên của GV (nút) và những điểm dao động với biên độ cực đại ( bụng ) b) Định nghĩa : Sóng dừng là sóng truyền trên sợi dây trong trường hợp xuất hiện các nút và các bụng . 2) Sóng dừng trên một sợi dây có hia đầu cố định a) Khoảng cách giữa 2 nút ( hoặc 2 bụng λ liên tiếp ) bằng

Và : ℓ = (2k + 1)

- Kết luận và nhận xét chung

b) Điều kiện để có sóng dừng : λ k = 1,2,3, . . . . ℓ=k 2

k : số bụng Số nút = k+1 3) Sóng dừng trên một sợi dây có một đầu cố định , một đầu tự do: λ ℓ = (2k + 1) k= 0,1,2 ,3 . . . . . 4

k : số bụng ( nguyên , không kể số nút = k +1

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) 1. Củng cố 1. Chọn câu đúng 2.BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 49 và bài tập trong SBT lý 12

λ 4

)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 25/10/2015. Ngày giảng: 30/10/2015

Tiết 19 BÀI TẬP

1  d2 − d1 = k λ ( k ∈ Z ) . d 2 − d1 =  k +  λ ( k ∈ Z ) . 2  3. Sóng dừng: λ λ l = k . l1 = ( 2k + 1) . 2 4

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về sóng dừng - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động của Hoạt động của GV Kiến thức cơ bản HS - Yêu cầu HS nhắc - Nhớ lại và nhắc 1. Sóng cơ và sự truyền sóng: lại các công thức cơ lại các công thức v  x λ = vT = . U M = ACosω  t −  . bản đã học theo thứ đã học. f  v tự từng bài.  t x U M = ACos 2π  −  . T λ  2. Giao thoa sóng:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 1: Bài tập SGK (20 phút) Bài 7 - Đọc SGK thảo luận đai Đáp án B diện lên trả lời và giải Bài 8 thích. Đáp án D Bài 9 - Ghi nhận kết luận của Do dây dao động với một bụng GV nên k=1 λ - Yêu cầu hs đọc và tóm - Đọc bài 9,10 a) Ta có: l = k ⇒ λ = 2l = 1,2m tắt bài 9 và 10. 2 - Yêu cầu hs trình bày - Tìm bước sóng. Dựa vào λ 2l b) Ta có: l = k ⇒ λ = = 0,4m cách giải công thức đã học tính vận 2 3 tốc Bài 10 - Gọi hs lên bảng giải. - Tiến hành giải Dây có bốn nút vậy k=3 λ 2l Ta có: l = k ⇒ λ = = 0,8m

hơ

- Yêu cầu hs đọc các bài tập 7, 8 SGK thảo luận theo nhóm 2 đến 3 hs trả lời. - Kết luận chung

Q uy

Tần số sóng là: v

= 100 Hz

f =

m /+

ạy

Kè

- Nhận xét, kết luận - Ghi nhận IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị kiểm tra 1 tiết.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 1/11/2015. Ngày giảng: 4/11/2015

Tiết 20 ĐẶC TRƯNG VẬT LÝ CỦA ÂM

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nắm được các khái niệm: sóng âm, nguồn âm, âm nghe được, hạ âm, siêu âm. - Nêu được ví dụ về các môi trường truyền âm khác nhau - Nắm được ba đặc trưng vật lý của âm là: tần số âm, cường độ âm, mức cường độ âm, đồ thị dao động âm, các khái niệm âm cơ bản và họa âm. 2. Về kĩ năng - Vận dụng được công thức để giải bài toán đơn giản về âm. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5phút) 3. Bài mới * Vào bài - Hằng ngày tai ta nghe được vô số các loại âm thanh êm tai có, chói tai có. Vậy âm thanh là gì và chúng có những đặc điểm vật lý gì ta sẽ tìm hểu thông qua bài “ĐẶC TRƯNG VẬT LÝ CỦA SÓNG ÂM” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Âm. Nguồn âm (10 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Yêu cầu hs tự đưa ra định - Đoc SGK và trả lời câu hỏi I- Âm. Nguồn âm nghĩa âm (SGK) của GV 1) Âm là gì ? -Âm là những - Mở rộng định nghĩa sóng - Định nghĩa sóng âm sóng âm truyền trong các môi âm. (SGK) trường rắn ,lỏng ,khí , khi đến tai gây cảm giác âm. -Sóng âm là những sóng cơ - Gợi ý, hướng dẫn và giới học truyền trong các môi thiệu cho hs nắm tần số âm - Tiếp thu trường rắn, lỏng, khí . là tần số sóng âm. -Tần số của sóng âm cũng là tần số âm. - Dùng âm thoa , đàn ghi ta 2)Nguồn âm : làm nguồn âm để làm TN - Quan sát TN của GV cho HS xem - Là các vật dao động phát ra -Yêu cầu hs trả lời C1 ? âm - Trả lời C1: - f của âm phát ra = f dao

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

-Trong cây đàn sợi dây dao động của nguồn âm. động phát ra âm -Trong sáo thì cột không khí dao động phát ra âm -Nêu định nghĩa nguồn âm -Trong âm thoa thì 2 nhánh ? dao động phát ra âm. -Định nghĩa nguồn âm( là - Cho hs đọc SGK trả lời các vật dao động phát ra âm) các câu hỏi: Âm nghe được ? hạ âm ? siêu âm ? - Đọc SGK trả lời các câu hỏi của GV. - Chốt lại vấn đề sau khi học sinh trả lời - Ghi nhận xét và kết luận của GV

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

3) Âm nghe được , hạ âm, siêu âm: -Âm nghe được (âm thanh)là những âm có tác dụng gây ra cảm giác âm. Có f từ 16 Hz đến 20.000Hz -Hạ âm : có f < 16Hz -Siêu âm : có f > 20.000Hz -Âm truyền được trong các 4 ) Sự truyền âm môi trường nào ? a) Môi trường truyền âm : - Âm truyền được trong các -Âm truyền được qua các môi môi trường rắn lỏng khí trường rắn, lỏng ,khí - Tốc độ âm phụ thuộc vào -Môi trường rắn truyền âm -Âm không truyền được trong cái gì ? tốt nhất . chân không . b) Tốc độ âm : -Môi trường nào truyền âm -Tốc độ âm phụ thuộc vào tốt nhất ? tính đàn hồi và khối lượng (Xem bảng 10-1SGK ) riêng, nhiệt độ của mội trường . -Trả lời C3? - Vrắn > Vlỏng > Vkhí Trả lời C3: -Ta trông thấy tia chớp và khá lâu mới nghe thấy tiến sấm.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động 2: Những đặc trưng vật lý của âm (20 phút) II- Những đặc trưng vật lý của âm -Nhạc âm : âm có f xác định -Tạp âm : không có f xác định 1) Tần số : Là một trong những đặc trưng quan trọng nhất của âm. - Hướng dẫn hs đọc SGK - Định nghĩa cường độ 2) Cường độ âm và mức cường và đi đến định nghĩa cường âm (SGK) độ âm : độ âm. a) Cường độ âm ( I ) : Tại một điểm là đại lượng đo bằng lượng năng lượng mà sóng âm tải qua một đơn vị diện tích đặt tại điểm đó ,vuông góc với phương truyền sóng trong một đơn vị - Xem bảng 10-3 SGK ? - Xem bảng 10-3 SGK thời gian. Từ đó nêu định nghĩa -Đơn vị I ( W/m2 ) mức cường độ âm . b) Mức cường độ âm ( L ): là lôga thập phân tỉ số I và I0 .

1 B 10

m /+

-1dB =

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Giới thiệu điều kiện để - Tiếp thu chọn nhạc âm để xét các đặc điểm - Nhắc lại đặc điểm thứ - Tiếp thu nhất là tần số âm.

I I0

I0 = 10-12 W/m2 cường độ âm chuẩn có f = 1000 Hz L(dB) = 10 lg

I I0

dB ( đêxiben)

- Yêu cầu hs viết lại biểu - Viết lại biểu thức I thức tính múc cường độ âm L ( dB ) = 10 lg bằng dB I0

L = lg

- Đưa một số đồ thị về âm cùng tần số do nhiều nhạc cụ phát ra - Gợi ý cho hs nắm được đâu là âm cơ bản đâu là họa âm.

3) Âm cơ bản và họa âm : -Khi nhạc cụ phát một âm có tần số f0 (âm cơ bản) thì cũng đồng thời phát ra các âm có tần số 2 f0;3 f0 ;4 f0 . . . . Các họa âm ( có cường độ khác nhau )

- Đọc SGK và phát biểu - Cho hs đọc SGK để tìm về đăc trưng vật lý thứ 3 -Tập hợp các họa âm tạo thành đăc trưng thứ 3 của âm của âm phổ của nhạc âm.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Đường biểu dao động b.Sáodiễn a.Âm thoa của âm la ( f = 440Hz) phát

-Tổng hợp đồ thị dao động của các họa âm gọi là đồ thị dao động của nhạc âm đó.

hơ

- Chốt lại vấn đề khi hs - Ghi kết luận vânbs đề phát biểu của GV vào vở -Vậy : đặc trưng vật lí thứ ba của âm là đồ thị dao động của âm đó.

m /+

ạy

Kè

Q uy

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn: 1/11/2015. Ngày giảng: 7/11/2015

Tiết 21 ĐẶC TRƯNG SINH LÍ CỦA ÂM

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nắm được được ba đặc trưng sinh lí của âm:độ cao, độ to và âm sắc - Nêu được ba đặc trưng vật lý tương ứng với ba đặc trưng sinh lí 2. Về kĩ năng - Giải thích được các hiện tượng thực tế liên quan đến đặc trưng sinh lí của âm 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Tiết trước tya đã biết được âm có ba đặc trưng vật lí. Nhưng cảm nhận âm của con người không chỉ phụ thuộc vào các đăc trưng vật lí của âm mà còn phụ thuộc vào các dặc trưng sinh lí của âm. Vậy âm có bao nhiêu đặc trưng sinh lí ta sẽ tìm hiểu trong bài “ĐẶC TRƯNG SINH LÝ CỦA SÓNG ÂM” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Độ cao (10 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC I- ĐỘ CAO - Là đặc tính sinh lí của âm gắn Cảm giác mà âm gây cho - Tiếp thu liền với tần số cơ quan thính giác không chỉ phụ thuộc các đặc trưng vật lí mà còn ohụ thuộc - f càng lớn nghe càng cao và sinh lí tai người .Tai phân ngược lại biệt các âm khác nhau nhờ - f càng nhỏ nghe càng trầm. ba đặc trưng sinh lí của âm là :độ cao , độ to , âm sắc. - Gợi ý cho hs nắm được - Chú ý lắng nghe gợi ý của GV khái niệm về độ cao. - Độ cao của âm gắn liền - Đọc SGK trả lời: Độ cao của âm gắn liền với tần số với đặc trưng vật lí nào? âm Hoạt động 2: Độ to (15 phút) -Độ to của âm không tăng - Tiếp thu II- ĐỘ TO theo I mà tăng theo L -Là đặc trưng sinh lí của âm gắn

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Gơi ý cho hs tìm hiểu độ - Độ to của âm không to của âm phụ thuộc những những phụ thuộc cường độ âm mà còn phụ thuộc tần yếu tố nào? số âm - Kết luận và nhận xét - Ghi kết luận của GV

liền với đặc trưng vật lí mức cường độ âm. -Độ to của âm không trùng với cường độ âm. -Độ to của âm không những phụ thuộc cường độ âm mà còn phụ thuộc tần số âm

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 3: Âm sắc (10 phút) - Nếu cho nhiều nhạc cụ - Tiếp thu III- ÂM SẮC -Là một đặc tính sinh lí của âm cùng phát ra âm thanh có tần số f ta dễ dàng nhận ra ,giúp ta phân biệt âm do các nguồn âm khác nhau phát ra . âm do nhạc cụ nào phát ra đó là nhờ đăc trưng thứ 3 là âm sắc -Tại sao âm do âm thoa , - Vì có âm sắc khác nhau . sáo kèn săcxô . . . cùng phát ra nốt La nhưng ta vẫn phân biệt được chúng? - Vậy âm sắc là gì? - Là một đặc tính sinh lí của âm ,giúp ta phân biệt âm do các nguồn âm khác nhau phát ra -Nếu ghi đồ thị dao động - Âm sắc có liên quan mật Âm sắc có liên quan mật thiết với của 3 âm ta sẽ được 3 đồ thiết với đồ thị dao động đồ thị dao động âm . thị dao động khác nhau âm ,nhưng có cùng chu kỳ. ( Xem Hình 10-3 SGK) - Nhận xét, kết luận IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) 1. Củng cố 1. Độ cao của âm A. là đặc trưng vật lí của âm B. là một đặc trưng sinh lí của âm C. vừa là đặc trưng vật lí vừa là đặc trưng sinh lí D. là tần số của âm 2. Âm sắc là A. màu sắc của âm B. một tính chất giúp ta nhận biết nguồn âm C. một đặc trưng sinh lí của âm D. một đặc trưng vật lí của âm 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 59 và bài tập trong SBT lý 12 trang 17 và 18

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:8/11/2015. Ngày giảng: 11/11/2015

Tiết 22

hơ

KIỂM TRA 1 TIẾT I. MỤC TIÊU Thông qua kết quả giảng dạy và học tập chương DAO ĐỘNG CƠ và SÓNG CƠ từ đó bổ sung những kiến thức thiếu sót cần thiết.

m /+

ạy

Kè

Q uy

II.ĐỀ BÀITRẮC NGHIỆM

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:13/11/2015. Ngày giảng: 17/11/2015

CHƯƠNG III DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU ĐẠI CƯƠNG VỀ DÒNG ĐIỆN XOAY CHỀU

Tiết 23

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Phát biểu đươc định nghĩa dòng điện xoay chiều - Viết phương trình cường độ dòng điện tức thời của dòng điện xoay chiều - Chỉ ra các đại lượng đặc trưng của dòng điện xoay chiều như cường độ dòng điện cực đại, chu kì - Giải thích được nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều - Viết công thức công suất tức thời qua mạch chỉ có R - Phát biểu định nghĩa và viết được biểu thức của cường độ dòng hiệu dụng, điện áp hiệu dụng 2. Về kĩ năng - Giải được các bài tập đơn giản về điện xoay chiều 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Sau khi học xong hai chương DAO ĐỘNG CƠ và SÓNG CƠ ta thấy phương trình dao động điều hòa và phương trình sóng cơ có dạng tương đồng (có cùng một dạng). Hôm nay ta sẽ tìm hiểu thêm một dạng phương trình cũng tương tự đó là phương trình tức thời của các đại lượng như dòng điện hoặc điện áp của dòng điện xoay chiều. Dòng điện xoay chiều có đặc điểm gì ta sẽ tìm hiểu trong bài: “ĐẠI CƯƠNG VỀ DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Khái niệm về dòng điện xoay chiều (10 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Giới thiệu cho hs tiếp - Tiếp thu I. Khái niệm về dòng điện xoay xúc với phương trình của chiều dòng điện xoay chiều hình - So sánh và rút ra các đại - Phương trình dòng điện xoay sin lượng tương ứng chiều hình sin - Từ phương trình yêu cầu - I0 > 0 được gọi là giá trị i = I 0 cos(ωt + ϕ )

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

cực đại của dòng điện tức Trong đó: I0 > 0 được gọi là giá thời trị cực đại của dòng điện tức thời - ω > 0 được gọi là tần số - ω > 0 được gọi là tần số góc. 2π góc. T= được gọi là chu kì của i 2π ω T= được gọi là chu kì f = 1/T gọi là tần số của i ω của i - α = ωt+φ gọi là pha của i f = 1/T gọi là tần số của i - α = ωt+φ gọi là pha của i - Ghi nhận kết luận của - Nhận xét và kết luận GV Hoạt động 2: Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều (15 phút) - Đặt giả thuyết về cuộn - Tiếp thu II. Nguyên tắc tạo ra dòng điện dây quay điều trong từ xoay chiều trường đều - Dòng điện xoay chiều xuất hiện - Viết công thức tính từ - Φ = NBS cos ωt trong vòng dây kín khi ta quay thông qua mạch? vòng dây kín đó trong môt từ ω trường đều với vận tốc góc không đổi ω

Q uy

hơ

hs nhớ lại kiến thức cũ, so sánh với các đại lượng đặc trưng cho dao động điều hòa, tìm đại lượng đặc trưng cho dòng điện i?

Kè

∆ - Sđđ trong dây

m /+

- Nếu xét trong khoảng thời gian nhỏ. Hãy viết phương trình suất điện động trong cuộn dây? - Dòng điện trong cuộn dây đươc tính như thế nào?

ạy

e=−

dΦ = NBS sin ωt dt

- Khi quay vòng dây trong khoảng thời gian t > 0 từ thông - Dòng điện trong vòng qua mạch là Φ = NBS cos ωt dây - Theo định luật Faraday ta có NBS i= sin ωt dΦ R e=− = NBS sin ωt

- Gợi ý hs đặt I 0 = - Nhận xét kết luận

NBS R

- Đặt theo gợi ý GV

Nếu vòng dây kín và có điện trở R

- Ghi kết luận

NBS sin ωt R NBS - Đặt I 0 = R Ta được i = I 0 sin ωt i=

Hoạt động 3: Giá trị hiệu dụng (10phút) III. Giá trị hiệu dụng - Đặt giả thuyết để về - Theo dõi giả thuyết của - Giả sử cho dòng điện i = mạch điện GV I0cosωt qua điện trở thì công suất 2 - Viết công thức tính công - Công suất của mạch p = Ri 2 = RI 0 cos 2 ωt

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Do p cũng biến thiên theo t nên ta tính công suất trung bình trong 1 chu kì rồi nhân với thờie gian - Công suất trung bình trong 1 chu kì p = RI 02 cos 2 ωt - Kết quả tính được

2 suất mạch điện? p = Ri 2 = RI 0 cos 2 ωt - Giải thích cần phải tính - Tiếp thu trị trung bình của công suất - Giới thiệu kết quả tính - Ghi nhận toán được

P= p=

- Giới thiệu đưa về dạng - Tiếp thu dòng điện không đổi. So sánh tìm trị hiệu dụng. - Yêu cầu hs phát biểu - Định nghĩa (SGK) đinh nghĩa cường độ dòng điện.

1 RI 0 2

P = RI 2

I0 gọi là dòng điện 2

hơ

- Vậy I =

- Ta có thể đưa về dang dòng điện không đổi

hiệu dụng - Định nghĩa cường độ dòng điện hiệu dụng: (SGK) * Ngoài cường độ dòng điện có trị hiệu dụng thì các đại lương khác của điện xoay chiều điều có trị hiệu dụng

Kè

Q uy

- Giới thiệu về các đại - Tiếp thu lượng có giá trị hiệu dụng và công thức tính của nó.

m /+

ạy

Giá trị cực đại Giá trị = hiệu dụng 2

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố Nhắc lại các công thức đã học Và hệ thống lại kiến thức bài hoc 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 66 và bài tập trong SBT lý 12 trang 18 và 19

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:15/11/2015. Ngày giảng: 21/11/2015

Tiết 24 CÁC MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU (Tiết 1)

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Phát biểu được định luật Ôm đối với mạch điện xoay chiều chứa điện trở thuần - Phát biểu được định luật Ôm đối với mạch điện xoay chiều chứa tụ điện - Nắm được tác dụng của tụ điện trong mạch điện xoay chiều. - Nắm được độ lệch pha giữa điên áp và dong điện trong cách mạch điện trên 2. Về kĩ năng - Vận dụng đươc công thức tính dung kháng của mạch và các định luật Ôm. - Giải được các bài tập đơn giản về cách mạch điện xoay chiều 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ta đã tìm hiểu về đại cương của dòng điện xoay chiều. Nhưng khi cho dòng điện xoay chiều chạy trong một mạch điện cụ thể thì nó có đăc điểm gì?Ta sẽ tìm hiểu vấn đề này qua bài “CÁC MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Tìm hiểu về độ lệch pha giữa điện áp và cường độ dòng điện (10 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG - Biểu thức của dòng điện - Có dạng: i = Imcos(ωt + Nếu cho dòng điện xoay chiều có xoay chiều có dạng? dạng : ϕ) - Chọn điều kiện ban đầu i = I 0 cos ωt = I 2 cos ωt thích hợp để ϕ = 0 → i = Thì : Imcosωt = I 2 cosωt u = U 0 cos(ωt + ϕ ) = U 2cos (ωt + ϕ ) - Ta sẽ đi tìm biểu thức ϕ : là độ lệch pha giữa u và i của u ở hai đầu đoạn - HS ghi nhận các kết quả mạch. chứng minh bằng thực - Trình bày kết quả thực nghiệm và lí thuyết để đưa nghiệm và lí thuyết. - Tiếp thu về độ lệch pha Nếu ϕ > 0 ⇒ u sớm pha hơn i ra biểu thức điện áp hai Nếu ϕ < 0 ⇒ u trễ pha ϕ hơn i giữa u và i đầu mạch. - Lưu ý: Để tránh nhầm Nếu ϕ = 0 ⇒ u và i cùng pha

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

lẫn, phương trình điện áp có thể viết: u = Umcos(ωt+ ϕu/i) = U 2 cos(ωt+ ϕu/i) Hoạt động 2: Mạch điện xoay chiều chỉ chứa điện trở (15 phút) - Xét mạch điện xoay I. Mạch điện xoay chiều chỉ chiều chỉ có R. chứa điện trở - Trong mạch lúc này sẽ - Biến thiên theo thời gian 1) Quan hệ u và i : Hai đầu R có u = U 0 cos ωt có i → dòng điện này như t (dòng điện xoay chiều) thế nào? u U Định luật Ôm : i = = 0 cos ωt - Tuy là dòng điện xoay - Theo định luật Ohm R R chiều, nhưng tại một thời u U i= Đặt : I 0 = 0 Thì i = I 0 cos ωt điểm, dòng điện i chạy R R theo một chiều xác định. Vì đây là dòng điện trong U 2) Định luật Ôm : I = kim loại nên theo định luật R Ohm, i và u tỉ lệ với nhau - Điện áp tức thời, điện áp Phát biểu: (SGK) như thế nào? cực đại và điện áp hiệu - Trong biểu thức điện áp dụng. u, Um và U là gì? - HS nêu nhận xét: 3) Nhận xét : u và i cùng pha - Dựa vào biểu thức của u + Quan hệ giữa I và U. và i, ta có nhận xét gì? + u và i cùng pha. - GV chính xác hoá các kết luận của HS. - HS phát biểu - Y/c HS phát biểu định luật Ohm đối với dòng điện một chiều trong kim loại.

Hoạt động 3:Mạch điện xoay chiều chỉ chứa tụ điện (15 phút) - GV làm thí nghiệm như - HS quan sát mạch điện II. Mạch điện xoay chiều chỉ sơ đồ hình 13.3 Sgk. và ghi nhận các kết quả thí chứa tụ điện nghiệm. 1) Thí nghiệm : - Ta có nhận xét gì về kết + Tụ điện không cho dòng -Nguồn điện một chiều : I = 0 quả thu được? -Nguồn điện xoay chiều : I ≠ 0 điện một chiều đi qua. + Tụ điện cho dòng điện -Kết luận : Dòng xoay chiều có thể tồn tại trong mạch điện có xoay chiều “đi qua”. chứa tụ điện 2) Khảo sát mạch điện xoay chiều chỉ có tụ : - Ta nối hai đầu tụ điện - HS theo hướng dẫn của a) Cho hiệu điện xoay chiều vào một nguồn điện xoay GV để khảo sát mạch điện giữa 2 đầu tụ C: chiều để tạo nên điện áp u xoay chiều chỉ có tụ điện. giữa hai bản của tụ điện. - Có hiện tượng xảy ra ở - Tụ điện sẽ được tích các bản của tụ điện? điện. - Giả sử trong nửa chu kì đầu, A là cực dương → - Bản bên trái tích điện

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

∆q trở thành gì? ∆t

u = U 0 cos ωt = U 2 cos ωt

- Biến thiên theo thời gian t.

Điện tích bản trái của tụ : q = Cu = C U 2 cos ωt - Ở thời điểm t bản trái tích điện + điện tích tụ tăng lên .Sau khoảng thời gian ∆t lượng điện tích của tụ tăng thêm

- HS ghi nhận cách xác ∆q ∆q ⇒ i = định i trong mạch. ∆t

∆q ∆t

-Khi ∆t và ∆q vô cùng nhỏ :

⇒i=

Q uy

i = U ωC 2 cos(ωt + ) 2

b) Nếu đặt : I = U ωC

Kè

π - Ta nên đưa về dạng tổng −sinα = cos(α + ) 2 quát i = Imcos(ωt + ϕ) để tiện so sánh, –sinα → cosα

dq = −ωCU sin ωt dt

hơ

- Đạo hàm bậc nhất của q theo thời gian. - HS tìm q’

nhỏ

dương.

bản bên trái của tụ sẽ tích điện gì? - Ta có nhận xét gì về điện tích trên bản của tụ điện? → Độ biến thiên điện tích q cho phép ta tính i trong mạch. - Cường độ dòng điện ở thời điểm t xác định bằng công thức nào? - Khi ∆t và ∆q vô cùng

π Ta có : i = I 2 cos(ωt + ) 2

m /+

ạy

Và : u = U 2 cos ωt - HS viết lại biểu thức của -Nếu lấy pha ban đầu dòng điện i và u (i nhanh pha hơn u = 0 thì : góc π/2 → u chậm pha i = I 2 cos ωt hơn i góc π/2) π u = U 2 cos(ωt − ) 2 - Dựa vào biểu thức của u - Trong mạch chứa tụ và i, ta có nhận xét gì? điện, cường độ dòng điện c) So sánh pha dao động của u qua tụ điện sớm pha π/2 so và i : với điện áp hai đầu tụ điện π i sớm pha hơn u một góc (hoặc điện áp ở hai đầu tụ 2 điện trễ pha π/2 so với - Trong mạch chứa tụ điện, cường độ dòng điện). cường độ dòng điện qua tụ điện sớm pha π/2 so với điện áp hai - ZC đóng vai trò gì trong - So sánh với định luật đầu tụ điện (hoặc điện áp ở hai công thức? Ohm, có vai trò tương tự đầu tụ điện trễ pha π/2 so với như điện trở R trong mạch cường độ dòng điện). → ZC có đơn vị là gì? chứa điện trở. d) Định luật Ôm: 1 - Nếu lấy pha ban đầu của i bằng 0 → biểu thức của i và u được viết lại như thế nào?

ZC =

ωC

U ZC

Với dung kháng :

- Nói cách khác: Trong - Là đơn vị của điện trở Z = 1 C Cω mạch điện xoay chiều, tụ (Ω). điện là phần tử có tác −1 C A.Ω.s 3) Ý nghĩa của dung kháng : dụng làm cho cường độ (F )−1.s =   .s = =Ω V C  -dung kháng là đại lượng biểu dòng điện tức thời sớm

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

pha π/2 so Avới điện áp tức ~ thời. u i - Dựa vào biểu thức định luật Ohm, ZC có vaiCtrò là điện trở trong mạch chứa tụ điện → hay nói cách khác nó là đại lượng biểu hiện điều gì? - Khi nào thì dòng điện qua tụ dễ dàng hơn?

-B Biểu hiện sự cản trở hiện sự cản trở dòng điện xoay dòng điện xoay chiều. chiều của tụ điện . - Từ ZC =

-Nếu C càng lớn ⇒ Zc càng nhỏ 1 ta thấy: Khi , dòng điện bị cản trở càng ít . ωC

ω nhỏ (f nhỏ) → ZC lớn và ngược lại. - Vì dòng điện không đổi (f -Nếu ω ( f ) càng lớn ⇒ Zc càng mhỏ ,dòng điện bị cản trở càng ít = 0) → ZC = ∞ → I = 0 .

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN Về nhà học bài và xem trước phần còn lại

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:22/11/2015. Ngày giảng: 27/11/2015

Tiết 25 CÁC MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU (Tiết 2)

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Phát biểu được định luật Ôm đối với mạch điện xoay chiều chứa cuộn cảm thuần - Nắm được tác dụng của cuộn cảm trong mạch điện xoay chiều. - Nắm được độ lệch pha giữa điên áp và dong điện trong cách mạch điện trên 2. Về kĩ năng - Vận dụng đươc công thức tính cảm kháng của mạch và các định luật Ôm. - Giải được các bài tập đơn giản về cách mạch điện xoay chiều 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ta đã tìm hiểu về đại cương của dòng điện xoay chiều. Nhưng khi cho dòng điện xoay chiều chạy trong một mạch điện cụ thể thì nó có đăc điểm gì?Ta sẽ tìm hiểu vấn đề này qua bài “CÁC MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Mạch điện xoay chiều chỉ chứa cuộn cảm thuần (30 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Cuộn cảm thuần là gì? - HS nghiên cứu Sgk để III. Mạch điện xoay chiều chỉ (Cuộn cảm thuần là cuộn trả lời chứa cuộn cảm thuần cảm có điện trở không Cuộn dây thuần cảm: có R đáng kể, khi có dòng điện không đáng kể xoay chiều chạy qua cuộn cảm sẽ xảy ra hiện tượng tự cảm.) 1) Hiện tượng tự cảm trong - Khi có dòng điện cường - Dòng điện qua cuộn dây mạch điện xoay chiều : độ i chạy qua cuộn cảm tăng lên → trong cuộn dây Khi có dòng điện i chạy qua cuộn (cuộn dây dẫn nhiều vòng, xảy ra hiện tượng tự cảm, dây thì từ thông có biểu thức : ống dây hình trụ thẳng dài, từ thông qua cuộn dây: Φ = Li Với i là dòng điện xoay chiều Φ hoặc hình xuyến…) → có Φ = Li biến thiên tuần hoàn theo t ⇒ hiện tượng gì xảy ra trong suất điện động tự cảm : ống dây? ∆i - Trường hợp i là một - Từ thông Φ biến thiên e = −L dòng điện xoay chiều thì ∆t

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

tuần hoàn theo t. - Trở thành đạo hàm của i theo t. - Khi i tăng → etc < 0, tương đương với sự tồn tại một nguồn điện. e = −L

→ uAB

Khi ∆t → 0 Thì e = −L

di di =L dt dt

di dt

2) Khảo sát mạch điện xoay chiều chỉ có cuộn cảm thuần a)Giả sử dòng điện chạy trong cuộn dây có dạng: i = I 2 cos ωt do r = 0

di = ri + L dt

- HS ghi nhận và theo sự hướng dẫn của GV để khảo sát mạch điện này.

- Đặt vào hai đầu của một cuộn thuần cảm (có độ tự cảm L, điện trở trong r = 0) một điện áp xoay chiều, tần số góc ω, giá trị hiệu dụng U → trong mạch có di u = L = −ω LI 2sinωt dòng điện xoay chiều dt - Điện áp hai đầu của cảm thuần có biểu thức như thế Hay u = ω LI 2cos(ωt + π ) 2 nào? π - Hướng dẫn HS đưa Vì −sinα = cos(α + ) phương trình u về dạng 2 cos.

di = −ω LI 2 sin ωt dt

u=L

hơ

Φ trong e cuộn dây? r A - Xét ∆t vô cùng nhỏ (∆t B →i 0) → suất điện động tự cảm trong cuộn cảm trở thành gì? - Y/c HS hoàn thành C5

ạy

Kè

Q uy

π Hay : u = ω LI 2 cos(ωt + )

u = U 2cos(ωt + ϕ )

⇒ I=

U Lω

m /+

π Ta có : u = U 2 cos(ωt + ) 2

→ U = ωLI

c) So sánh pha dao động của u và i : π i trễ pha hơn u một góc

- Trong đoạn mạch chỉ có một cuộn cảm thuần: i trễ pha π/2 so với u, hoặc u sớm pha π/2 so với i.

- Đối chiếu với phương trình tổng quát của u → điện áp hiệu dụng ở hai đầu cuộn cảm? - Dựa vào phương trình i và u có nhận xét gì về pha của chúng? i = I 2 cosωt → π u = U 2cos(ωt + )

b) Nếu đặt : U = ω LI

Hoặc u=U

2 cosωt

→ π

i = I 2cos(ωt − ) 2

- ZL đóng vai trò gì trong công thức?

d) Định luật Ôm: U ZL Z L = Lω I=

- So sánh với định luật Ohm, có vai trò tương tự như điện trở R trong mạch chứa điện trở. - Là đơn vị của điện trở (Ω).

Với cảm kháng:

3) Ý nghĩa cảu cảm kháng : -Cảm kháng đặc trưng cho tính cản trở dòng điện xoay chiều của cuộn cảm .

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

   1 V V =Ω  = s A  A    s 

→ ZL có đơn vị là gì?    e  ZL = ω L = ω    di   dt 

-Khi L lớn và khi ω ⇒ ZL lớn , dòng điện bị cản trở càng nhiều .

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Biểu hiện sự cản trở - Tương tự, ZL là đại dòng điện xoay chiều. lượng biểu hiện điều gì? - Với L không đổi, đối với - Vì ZL = ωL nên khi f lớn thì ZL lớn, L lớn thì ZL lớn dòng điện xoay chiều có tần số lớn hay bé sẽ cản trở lớn đối với dòng điện -R làm yếu dòng điện do hiệu ứng - Tiếp thu lưu ý của GV xoay chiều. Jun còn cuộn cảm làm yếu dòng - Lưu ý: Cơ chế tác dụng đ iện do định luật Len-xơ cản trở dòng điện xoay chiều của R và L khác hẳn nhau. Trong khi R làm yếu dòng điện do hiệu ứng Jun thì cuộn cảm làm yếu dòng điện do định luật Len-xơ về cảm ứng từ. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố Nhắc lại các công thức đã học Và hệ thống lại kiến thức bài hoc 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 66 và bài tập trong SBT lý 12 trang 18 và 19

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:22/11/2015. Ngày giảng: 28/11/2015

Tiết 26 BÀI TẬP

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về các về mạch điện R, L, C nối tiếp - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 79 (38phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc cac bài - Đọc bài 4 Bài 4 tập SGK trang 79 Ta có tổng trở - Nói tổng quát các bước - Tìm tổng trở, Dòng điện Z = R 2 + Z 2 = 20 2 + 20 2 = 20 2Ω C tiến hành giải bài toán? hiệu dụng và pha ban đầu của dòng điện 60 3 - Tiến hành giải I= A tan φ = - 1 = 2 2 20 - Nhận xét và cho học sinh - Ghi kết luận π tiến hành giải i = 3 cos(100πt + ) A 4 - Đánh giá bài giải của hs Bài 5 - Đọc bài 5 - Các bước tiến hành tơng Ta có Z L = 30Ω ⇒ Z = 30 2Ω tự bài 4 120 4 I= = A tanφ = 1 30 2

i = 4 cos(100πt −

π 4

Bài 6 - Đọc bài 6 Ta có U 2 = U R2 + U C2 + Tìm điện áp hiệu dụng ⇒ U R = U 2 − U C2 = 60V hai đầu điện trở + Tìm cường độ dòng điện Cường độ dòng điện I=

+ Tìm ZC - Tiến hành giải

UR = 2A R

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Z =

= 40Ω

C - Đọc bài 7 I + Tìm UR, I, pha ban đầu Bài 7 của dòng điện Ta có + Tìm ZL và i U 2 = U R2 + U L2 - Giải theo yêu cầu của ⇒ U R = U 2 − U L2 = 40V GV

UR = 1A R U a) Z L = L = 40Ω I

b)tanφ = 1

Bài 8 Ta có

Kè

Q uy

- Đọc bài 8 - Tìm tổng trở, I và tanφ + Viết phương trình i

hơ

π  i = 2 cos100πt −  A 4 

tan φ = - 1 π  i = 4 cos100πt +  A 4 

Bài 9 Ta có Z L = 10Ω < Z C = 40Ω ⇒ Z = 50Ω U a) I = = 2,4 A Z 3 tan φ = − 4 i = 2,4 2 cos(100πt + ϕ ) A

b) U AM = I R 2 + Z C 2 = 96 2V - Sử dụng điều kiện cộng Bài 10 hưởng để tìm ω Ta có ω 2 LC = 1 ⇒ ω = 100π rad/s - Tìm pha ban đầu. Viết i U0 = 4A R i = 4 cos100πt A I0 =

m /+

ạy

- Tương tự bài 8

Z L = 20Ω < Z C = 50Ω ⇒ Z = 30 2Ω U 4 I= = A Z 2

- Giải thích lựa chọn câu Bài 11 Đáp án D - Nhận xét và đánh giá 11 và 12 Bài 12 chung từng bài giải của hs Đáp án D - Nhận xét tiết học IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị kiểm tra 1 ti

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:29/11/2015. Ngày giảng: 1/12/2015

Tiết 27 MẠCH CÓ R, L, C NỐI TIẾP

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu lên được những tính chất chung của mạch điện xoay chiều mắc nối tiếp. - Nêu được những điểm cơ bản của phương pháp giản đồ Fre-nen. - Viết được công thức tính tổng trở. - Viết được công thức định luật Ôm cho đoạn mạch xoay chiều có R, L, C mắc nối tiếp. - Viết được công thức tính độ lệch pha giữa i và u đối với mạch có R, L, C mắc nối tiếp. - Nêu được đặc điểm của đoạn mạch có R, L, C nối tiếp khi xảy ra hiện tượng cộng hưởng điện. 2. Về kĩ năng - Vận dụng đươc công thức tính tổng trở của mạch và viết được phương trình của dòng điện và điện áp của mạch R, L, C - Giải được các bài tập đơn giản về cách mạch điện xoay chiều 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Bài trước ta đã timg hiểu các mạch điện xoay chiều riêng lẻ và mạch đó là một số mạch đơn giản nhất. Bây giờ chúng tãe tìm hiểu mạch phức tạp hơn đó là “MẠCH CƠ R, L, C NỐI TIẾP” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Phương pháp giản đồ Fre-nen (15 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Tại một thời điểm, dòng - HS ghi nhận định luật về I. Phương pháp giản đồ Fre-nen điện trong mạch chạy theo điện áp tức thời. 1) Định luật về điện áp tức thời : 1 chiều nào đó → dòng Trong mạch điện xoay chiều gồm một chiều → vì vậy ta có nhiều đoạn mạch mắc nối tiếp thì thể áp dụng các định luật điện áp tức thời giữa hai đầu của về dòng điện một chiều mạch bằng tổng đại số các điện cho các giá trị tức thời của áp tức thời giữa hai đầu của từng dòng điện xoay chiều. đọ an mạch ấy . U = U + U + U + … - Xét đoạn mạch gồm các 1 2 3 u = u1 + u2 + u3 + … điện trở R1, R2, R3 … mắc nối tiếp. Cho dòng điện một chiều có cường độ I chạy qua đoạn mạch → U hai đầu đoạn mạch liên hệ 2) Phương pháp giản đồ Frenhư thế nào với Ui hai đầu u = u1 + u2 + u3 + …

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

nen : Mạch

- Chúng đều là những đại lượng xoay chiều hình sin cùng tần số.

CácvétơquayU và i Định luật Ôm

hơ

- HS đọc Sgk và ghi nhận u, i cùng pha UR = IR những nội dung của phương pháp giản đồ Frenen. - HS vẽ trong các trường u trễ pha π so 2 hợp đoạn mạch chỉ có R, với i UC= IZC chỉ có C, chỉ có L và đối chiếu với hình 14.2 để nắm vững cách vẽ. π U sớm pha so với i

từng đoạn mạch? I - Biểu thức định luật đối với dòng điện xoay chiều? - Khi giải các mạch điện xoay chiều, ta phải cộng (đại số) các điện áp tức thời, các điện áp tức thời này có đặc điểm gì? → Ta sử dụng phương pháp giản đồ Fre-nen đã áp dụng cho phần dao động → biểu diễn những đại lượng hình sin bằng những vectơ quay.

Q uy

m /+

ạy

Kè

Hoạt động 2: Mạch có R, L, C nối tiếp (20 phút) - Trong phần này, thông qua phương pháp giản đồ Fre-nen để tìm hệ thức giữa U và I của một mạch gồm một R, một L và một C mắc nối tiếp. - Hướng dẫn HS vẽ giản - HS vận dụng các kiến đồ Fre-nen trong cả hai thức về phương pháp giản trường hợp: UC > UL (ZC > đồ Fre-nen để cùng giáo ZL) và UC < UL (ZC < ZL) viên đi tìm hệ thức giữa U - Dựa vào hình vẽ (1 trong và I. hai trường hợp để xác định + Giả sử UC > UL (ZC > ZL) hệ thức giữa u và i - Có thể hướng dẫn HS vẽ giản đồ Fre-nen theo kiểu đa giác lực (nếu cần). - Y/c HS về nhà tìm hệ thức liên hệ giữa U và I bằng giản đồ còn lại.

UL = IZL

II. Mạch có R, L, C nối tiếp 1) Định luật Ôm cho đoạn mạch có R,L,C mắc nối tiếpTổng trở : Giả sử cho dòng điện trong đoạn mạch có biểu thức : i = I 0 cos ωt Ta viết được biểu thức các điện áp tức thời: - 2 đầu R : u R = U OR cos ωt π - 2 đầu L : uL = U OL cos(ωt + ) 2

- 2 đầu C : uc = U OC cos(ωt − ) 2

-Hiệu điện thế đoạn mạch AB : u = u R + u L + uC u = U 0 cos(ωt + ϕ )

-Phương pháp giản đồ Fre-nen: U = U R + U L + UC

-Theo giản đồ : + Giả sử UC < UL (ZC < ZL)

U 2 = U R2 + (U L − U C ) 2 U U = I= 2 2 Z R + ( Z L − ZC )

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

-Tổng trở của mạch : Z = R 2 + ( Z L − ZC ) 2

- Đối chiếu với định luật Ôm trong đoạn mạch chỉ có R →

-Định luật Ôm :

U LC

R 2 + (Z L − ZC )2 đóng vai

trò là điện trở → gọi là tổng trở của mạch, kí hiệu là Z. - Dựa vào giản đồ → độ lệch pha giữa u và i được tính như thế nào?

U Z

C B

2) Độ lệch pha giữa điện áp và dòng điện :

với tan ϕ =

tan ϕ =

U LC UR

U L − U C Z L − ZC = UR R

hơ

- Tính thông qua tanϕ

• Nếu ZL > ZC ⇒ ϕ > 0 :u sớm pha hơn i ( tính cảm U L − UC Z L − Z C kháng ) tan ϕ = = UR R • Nếu ZL < ZC ⇒ ϕ < 0 :u UL trễ pha hơn i ( tính dung kháng ) UR I • Nếu : ZL = ZC ⇒ ϕ = 0 : u O ϕ - Khi và i cùng pha ( cộng đó ϕ = 0 → u cùng U pha LC i. Tổng trở Z = R → hưởng điện ) U Imax 3) Cộng hưởng điện :

- Chú ý: Trong công thức bên ϕ chính là độ lệch pha của u đối với i (ϕu/i)

Kè

Q uy

- Nếu chú ý đến dấu:

m /+

a) ĐKCH : ZL = ZC ⇔ LC = b) Hệ quả : I max =

ZL = ZC

- Điều kiện để cộng hưởng điện xảy ra là gì?

ạy

- Nếu ZL = ZC, điều gì sẽ xảy ra? (Tổng trở của mạch lúc này có giá trị nhỏ nhất).

ω2

U U = Z min R

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) 1. Củng cố 1)Cho mạch điện xoay chiều có R = 50 Ω ; L = 159mH ; C = 31,8 µ F .Điệp áp 2 đầu đoạn mạch có biểu thức là : u = 120 cos100π t ( V) .Tính Z ? và viết i trong mạch ? π ( Z = 50 2(Ω) , i = 1, 2 2 cos(100π t + )( A) 4

2. BTVN

Ngày soạn:29/11/2015. Ngày giảng: 4/12/2015

Tiết 28 BÀI TẬP 66

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về các về đai cương dòng điện xoay chiều và các mạch điện xoay chiều - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 66 (20 phút) Bài 3 - Yêu cầu hs đọc các bài - Đọc bài 3 Ta có tập 3 trang 66 a) 2sin 100πt = 0 - Yêu cầu hs trình bày - Áp dụng công thức b) 2 cos100πt = 0 cách giải sin α = 0 π c) 2 sin(100πt + ) = 0 6 - Gọi hs lên bảng giải. - Tiến hành giải d)

m /+

- Nhận xét, kết luận

4 sin 2 100πt = 2(1 + sin 200πt ) = 2

- Ghi nhận

- Yêu cầu hs đọc các bài - Đọc bài 4 tập 4 trang 66 - Yêu cầu hs trình bày - Áp dụng công thức cách giải U2

- Gọi hs lên bảng giải.

 

e) 3 cos100πt −

=0 3

Bài 4 a) Điện trở của đèn R=

đm

Pđm U I= R A = P.t

π

2 U đm 220 2 = = 484Ω Pđm 100

b)Cường độ hiệu dụng qua đèn I=

U 220 5 = = A R 484 11

c) Điện năng tiêu thụ trong mạch

- Tiến hành giải

A = P.t = 100 W .h

Bài 5 a) Công suất tiêu thụ

- Nhận xét, kết luận P = P1 + P2 = 247 W * Tương tự cho bài 5 và - Ghi nhận Tiến hành giải bài 3, 4, 5, b) Dòng điện qua mạch bài 6 6 115 132 I = I 1 + I 2=

220

= 1,123 A

Bài 6 Cường độ dòng hiệu dụng định mức

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

U = 1A P

Để đèn sáng bình thường thì I = Iđm U = 1 ⇒ R ' = 110Ω = R + 10 Ω R'

- Cho hs đọc SGK thảo luận theo bàn để làm các - Đọc và thảo luận theo gợi ý của GV. Đại diện câu 7,8,9 và 10 nhóm trả lời và trình bày cách giải

ạy

Kè

Q uy

hơ

Vậy cần mắc nối tiếp vào một điện trở là 10Ω Bài 7 Đáp án C Bài 8 Đáp án A Bài 9 - Nhận xét và kết luận Đáp án D chung Bài 10 - Ghi nhận kết luận của Đáp án C GV Hoạt động 2: Bài tập trang 74 (20 phút) Bài 3 - Yêu cầu hs đọc các bài - Đọc đề Ta có U 100 tập 3, 4, 5 SGK thảo = 20Ω a) Z C = = luận theo nhóm 2 đến 3 - Bài 3 tìm ZC. Dựa vào I 5 hs trả lời. công thức đã học tính C 1 1 1 C= = = F - Yêu cầu hs trình bày - Tương tự cho bài 4 ωZ C 100π .20 2000π cách giải π b) i = 5 2 cos(ωt + ) (A) 2

m /+

Bài 4 U 100 = = 20Ω I 5 Z 20 0,2 L= L = = (H ) ω 100π π

a) Z L =

- Bài 5 Áp dụng công thức U = U1 + U2 Khi L1 và L2 nối tiếp - Dựa vào định luật Faraday suy ra đpcm

π b) i = 5 2 cos(ωt − ) (A) 2

Bài 5 Khi L1 và L2 nối tiếp U = U1 + U2 = − L1

di di di − L2 = −L dt dt dt

Với L = L1 + L2 Z L = Lω = (L1 + L2 )ω Bài 6 Tương tự bài 5 Bài 7 Đáp án D - Yêu cầu hs đọc và trả lời bài tập 7, 8, 9 trang - Đọc và trả lời câu hỏi theo Bài 8 Đáp án B Bài 9 Đáp án A thảo luận theo bàn và trả yêu cầu của GV lời - Kết luận và nhận xét - Gọi hs lên bảng giải. - Nhận xét, kết luận

- Tiến hành giải - Ghi nhận

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

tiết dạy IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị kiểm tra 1 tiết.

Ngày soạn:6/12/2015. Ngày giảng: 7/12/2015

Tiết 29 THỰC HÀNH KHẢO SÁT MẠCH ĐIỆN RLC NỐI TIẾP I. MỤC TIÊU

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

1. Kiến thức: - Phát biểu và viết được các công thức tính cảm kháng, dung kháng, tổng trở, cường độ dòng điện hiệu dụng I, hệ số công suất cosϕ trong đoạn mạch điện xoay chiều có R, L, C mắc nối tiếp. - Vận dụng phương pháp giản đồ Fre-nen để biểu diễn các điện áp trong các loại đoạn mạch điện xoay chiều mắc nối tiếp. 2. Kĩ năng: - Sử dụng được đồng hồ đa năng hiện số để đo điện áp xoay chiều: lựa chọn đúng phạm vi đo, đọc đúng kết quả đo, xác định đúng sai số đo. - Vận dụng được phương pháp giản đồ Fre-nen để xác định L, r của ống dây, điện dung C của tụ điện, góc lệch ϕ giữa cường độ dòng điện i và điện áp u ở từng phần tử của đoạn mạch. 3. Thái độ: Trunng thực, khách quan, chính xác và khoa học. II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên: - Nhắc HS tìm hiểu nội dung bài thực hành, ôn lại các kiến thức liên quan về dòng điện xoay chiều, đặc biệt và phương pháp giản đồ Fre-nen. - Trả lời câu hỏi trong phần “Tóm tắt lí thuyết” để định hướng việc thực hành. - Chuẩn bị đủ và kiểm tra cận thận các dụng cụ cần cho từng nhóm thực hành. - Tiến hành lắp thử mạch, đo, vẽ giản đồ theo nội dung bài thực hành trong Sgk để phát hiện các điểm cần điều chỉnh và rút ra các kinh nghiệm cần lưu ý. - Lập danh sách các nhóm thực hành gồm 3 - 4 HS. 2. Học sinh: Trước ngày làm thực hành cần: - Đọc bài thực hành để định rõ mục đích và quy trình thực hành. - Trả lời câu hỏi phần Tóm tắt lí thuyết để định hướng việc thực hành. - Trả lời câu hỏi ở cuối bài để biết cách dùng đồng hồ đa năng hiện số và luyện cách vẽ giản đồ Fre-nen. - Chuẩn bị 1 compa, 1 thước 200mm và 1 thước đo góc và lập sẵn ba bảng để ghi kết quả theo mẫu ở phần báo cáo thực hành trong Sgk. III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Nêu cơ sở lí thuyết- Hướng dẫn vieeets báo cáo

* Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Tìm hiểu dụng cụ thí nghiệm (10 phút) HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH NỘI DUNG KIẾN THỨC - Giới thiệu dụng cụ - Kiểm tra từng thiết bị khi I. Dụng cụ thí nghiệm + Đồng hồ đa năng (1) GV giới thiệu SGK

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

+ Nguồn điện xoay chiều 6-12 V (1) + Một tụ điện + Một cuộn dây + Bốn dây dẫn + Một thước 200mm + Một com pa, thước đo góc Hoạt động 2: Tiến hành thí nghiệm (35 phút) - Yêu cầu hs đọc kĩ hướng - Mắc mạch như hình vẽ II. Tiến hành thí nghiệm dẫn thực hành theo SGK 19.1 (SGK) - Quan sát lớp thực hành - Tiến hành đo theo yêu và kiểm tra quá trình làm cầu của đề bài việc của lớp +UMN +UNP +UMP +UPQ +UMQ - Ghi nhận số liệu để xử lí IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập và học lý thuyết tất cả 3 chương chương chuẩn bị thi học kì I

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:6/12/2015. Ngày giảng: 11/12/2015

Tiết 30 THỰC HÀNH KHẢO SÁT MẠCH ĐIỆN RLC NỐI TIẾP

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức: - Phát biểu và viết được các công thức tính cảm kháng, dung kháng, tổng trở, cường độ dòng điện hiệu dụng I, hệ số công suất cosϕ trong đoạn mạch điện xoay chiều có R, L, C mắc nối tiếp. - Vận dụng phương pháp giản đồ Fre-nen để biểu diễn các điện áp trong các loại đoạn mạch điện xoay chiều mắc nối tiếp. 2. Kĩ năng: - Sử dụng được đồng hồ đa năng hiện số để đo điện áp xoay chiều: lựa chọn đúng phạm vi đo, đọc đúng kết quả đo, xác định đúng sai số đo. - Vận dụng được phương pháp giản đồ Fre-nen để xác định L, r của ống dây, điện dung C của tụ điện, góc lệch ϕ giữa cường độ dòng điện i và điện áp u ở từng phần tử của đoạn mạch. 3. Thái độ: Trunng thực, khách quan, chính xác và khoa học.

m /+

II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên: - Nhắc HS tìm hiểu nội dung bài thực hành, ôn lại các kiến thức liên quan về dòng điện xoay chiều, đặc biệt và phương pháp giản đồ Fre-nen. - Trả lời câu hỏi trong phần “Tóm tắt lí thuyết” để định hướng việc thực hành. - Chuẩn bị đủ và kiểm tra cận thận các dụng cụ cần cho từng nhóm thực hành. - Tiến hành lắp thử mạch, đo, vẽ giản đồ theo nội dung bài thực hành trong Sgk để phát hiện các điểm cần điều chỉnh và rút ra các kinh nghiệm cần lưu ý. - Lập danh sách các nhóm thực hành gồm 3 - 4 HS. 2. Học sinh: Trước ngày làm thực hành cần: - Đọc bài thực hành để định rõ mục đích và quy trình thực hành. - Trả lời câu hỏi phần Tóm tắt lí thuyết để định hướng việc thực hành. - Trả lời câu hỏi ở cuối bài để biết cách dùng đồng hồ đa năng hiện số và luyện cách vẽ giản đồ Fre-nen. - Chuẩn bị 1 compa, 1 thước 200mm và 1 thước đo góc và lập sẵn ba bảng để ghi kết quả theo mẫu ở phần báo cáo thực hành trong Sgk. III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Q uy

hơ

* Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Tiến hành thí nghiệm (35 phút) - Yêu cầu hs đọc kĩ hướng - Mắc mạch như hình vẽ II. Tiến hành thí nghiệm 19.1 (SGK) dẫn thực hành theo SGK - Quan sát lớp thực hành - Tiến hành đo theo yêu và kiểm tra quá trình làm cầu của đề bài việc của lớp +UMN +UNP +UMP +UPQ +UMQ - Ghi nhận số liệu để xử lí

m /+

ạy

Kè

Hoạt động 2: xử lí số liệu và viết báo cáo (45 phút) - Hướng dẫn hs viết báo - Từ số liệu thu được tiến cáo hành xử lí và viết báo cáo - Mỗi hs làm một bài báo - Thu bài cáo nộp lại cuối giờ IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập và học lý thuyết tất cả 3 chương chương chuẩn bị thi học kì I

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:13/12/2015. Ngày giảng: 16/12/2015

Tiết 31. CÔNG SUẤT TIÊU THỤ ĐIỆN CỦA MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU. HỆ SỐ CÔNG SUẤT I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

1. Về kiến thức - Phát biểu được định nghĩa và thiết lập được công thức của công suất trung bình tiêu thụ trong một mạch điện xoay chiều. - Phát biểu được định nghĩa của hệ số công suất. - Nêu được vai trò của hệ số công suất trong mạch điện xoay chiều. - Viết được công thức của hệ số công suất đối với mạch RLC nối tiếp. 2. Về kĩ năng - Vận dụng đươc công thức tính công suất và hệ số công suất của mạch R, L, C - Giải được các bài tập đơn giản về cách mạch điện xoay chiều 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Tương tự như mạch điện một chiều, các linh kiện trong mạch điện xoay chiều cũng tiêu thụ điện năng. Hôm nay ta tìm hiểu công thức tính công suất và điện năng của mạch xoay chiều như thế nào qua bài “CÔNG SUẤT TIÊU THỤ ĐIỆN CỦA MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU. HỆ SỐ CÔNG SUẤT” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: ( phút): Tìm hiểu công suất của mạch điện xoay chiều (25 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC 2 - Biểu thức tính công suất I. Công suất của mạch điện U 2 điện tiêu thụ trong mạch P = RI = R = UI xoay chiều điện không đổi là gì? 1. Biểu thức của công suất - Tại một thời điểm t, i p = ui - Điện áp hai đầu mạch: trong mạch chạy theo 1 u = U 2 cosωt 1 α . β = [ ( α + β ) cos cos cos chiều nào đó → xem tại - Cường độ dòng điện tức thời 2 thời điểm t, dòng điện trong mạch: + cos (α − β )] trong mạch là dòng 1 i = I 2 cos(ωt+ ϕ) chiều → công suất tiêu thụ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Vì cosϕ không đổi nên cosϕ = cosϕ 2π 2π T = (T = - Chu kì ) 2ω 2 ω

hơ

- Vậy P = UIcosϕ

- Công suất tức thời của mạch điện xoay chiều: p = ui = 2UIcosωtcos(ωt+ ϕ) = UI[cosϕ + cos(2ωt+ ϕ)] - Công suất điện tiêu tụ trung bình trong một chu kì: P = UIcosϕ - Nếu thời gian dùng điện t >> T, thì P cũng là công suất tiêu thụ điện trung bình của mạch trong thời gian đó (U, I không thay đổi). 2. Điện năng tiêu thụ của mạch điện W = P.t (2)

- Tiếp thu

- Giới thiệu điện năng têu thụ

P = p = UI cosϕ + cos(2ωt + ϕ )  

Mạch

Q uy

trong mạch tại thời điểm t? - Giá trị trung bình của công suất điện trong 1 chu kì: - Trong đó cosϕ có giá trị như thế nào? - Còn cos(2ω t + ϕ ) là một hàm tuần hoàn của t, với chu kì bao nhiêu? - Ta có cos(2ω t + ϕ ) = 0

m /+

ạy

Kè

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về hệ số công suất (15 phút)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

II. Hệ số công suất 1. Biểu thức của hệ số công suất - Từ công thức (1), cosϕ được gọi là hệ số công suất. 2. Tầm quan trọng của hệ số công suất - Các động cơ, máy khi vận hành ổn đinh, công suất trung bình được giữ không đổi và bằng: P = UIcosϕ với cosϕ > 0

→ Php = rI 2 = r

P UI cosϕ

P2 1 U 2 cos 2ϕ

hơ

→ I=

Q uy

- Nếu cosϕ nhỏ → Php sẽ lớn, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của công ti điện lực. 3. Tính hệ số công suất của mạch điện R, L, C nối tiếp cosϕ =

Kè

- Giới thiệu hệ số công - Vì |ϕ| không vượt quá 900 suất nên 0 ≤ cosϕ ≤ 1. - Hệ số công suất có giá - Chỉ có L: cosϕ = 0 trị trong khoảng nào? - Gồm R nt L: - Y/c HS hoàn thành C2. R - Các thiết bị tiêu thụ cosϕ = 2 R + ω 2L điện trong nhà máy → có L → i nói chung lệch pha P = UIcosϕ với cosϕ > 0 ϕ so với u. Khi vận hành → I = P UI cosϕ ổn định P trung bình giữ P2 1 không đổi → Công suất Php = rI 2 = r 2 trung bình trong các nhà U cos 2ϕ máy? - Nếu cosϕ nhỏ → Php sẽ - Nếu r là điện trở của lớn, ảnh hưởng đến sản xuất dây dẫn → công suất hao kinh doanh của công ti điện phí trên đường dây tải lực. điện? → Hệ số công suất ảnh hưởng như thế nào? - Nhà nước quy định: cosϕ ≥ 0,85 U U = - Giả sử điện áp hai đầu I = 1 2 Z mạch điện là: ) R 2 + (ω L − ωC u = U 2 cosωt 1 - Cường độ dòng điện ωL − ωC tức thời trong mạch: tan ϕ = R i = I 2 cos(ωt+ ϕ) - Định luật Ôm cho đoạn cosϕ = R Z mạch có biểu thức? Bằng công suất toả nhiệt - Mặt khác biểu thức tìm trên R. ϕ? - Từ đây ta có thể rút ra biểu thức cosϕ? - Có nhận xét gì về công suất trung bình tiêu thụ trong mạch? IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) 1. Củng cố

ạy

hay cosϕ =

R Z R

R 2 + (ω L −

1 2 ) ωC

m /+

- Công suất trung bình tiêu thụ trong mạch:

P = UI cosϕ = U

U R Z Z

U  = R   = RI 2 Z

1) Hệ số công suất của mạch điện RLC nối tiếp bằng:

A. RZ

ZC Z

ZL Z

C .

R Z

2. BTVN:- Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 85 và bài tập trong SBT lý 12 trang 24 và 25.ết.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:13/12/2015. Ngày giảng: 18/12/2015

hơ

Tiết 32 BÀI TẬP

m /+

ạy

Kè

Q uy

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về công suất và hệ số công suất của mạch điện R, L, C nối tiếp. - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy * Ổn định lớp: (1 phút) a) Kiểm tra bài cũ (0 phút): Kiểm tra trong khi giảng. * Đặt vấn đề (1 phút). - Vận dụng công thức tính công suất điện và các công thức định luật ôm giải bài tập! b) Dạy nội dung bài mới: Hoạt động 1 (4 phút): Nhắc lại kiến thức cũ. 1. CT định luật ôm cho mạch RLC nối tiếp: I =

U . Z

2. CT định nghĩa tổng trở: Z = R 2 + ( Z L − ZC ) . 3. Công suất điện: P = UICos (ϕ ) . R . Z 1 ⇔ ω 2 LC = 1 . 5. Điều kiện cộng hưởng: Z L = ZC ⇔ ω L = ωC

4. Công thức tính hệ số công suất: Cos (ϕ ) =

Hoạt động 2 (15 phút): Giải một số câu hỏi trắc nghiệm.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Hoạt động của GV - Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 7, 8, 9, 10 trang 66 sgk. + Tổ chức hoạt động nhóm, thảo luận tìm ra đáp án. + Gọi HS trình bày.

Hoạt động của HS - HS đọc đề, cùng suy nghĩ thảo luận đưa ra đáp án đúng. + Thảo luận nhóm tìm ra kết quả. + Hs giải thích.

Kiến thức cơ bản Câu 11, 12 trang 80 SGK: D, D.

Kè

- Suy nghĩ trả lời.

- Tiếp nhận, điều chỉnh.

ạy

- Yêu cầu HS trình bày ý tưởng giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải.

Q uy

hơ

Câu 2, 3, 4, 5 trang 85 - Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 7, 8, 9 trang 74 sgk. - đọc đề. SGK: C, B, A, A. - Tổ chức hoạt động nhóm, thảo + Thảo luận tìm ra kết quả. luận tìm ra đáp án. + Hs giải thích. - Cho Hs trình bày.tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày từng câu. Hoạt động 3 (20 phút): Giải một số bài tập tự luận. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Yêu cầu HS trình bày ý tưởng - Suy nghĩ trả lời. Bài 5 tr 79 sgk 2 giải bài toán. Z = R 2 + (ω L ) . - Hướng dẫn cách giải. - Tiếp nhận, điều chỉnh. U I 0 = 0 . i=I0Cos (ω t+ϕ ) . a) Z L = ω L . ZC =

m /+

1 . ωC 2

Z = R 2 + ( Z L − ZC ) . U0 . Z

R ⇒ ϕ (Rad). Z i=I0Cos (ω t+ϕ ) .

Cos (ϕ ) =

co - Yêu cầu HS trình bày ý tưởng giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải.

Bài 9 tr 80 sgk

I0 =

b) Z AM = R 2 + ZC 2 . U AM = I .Z AM . Bài 10 tr 80 sgk

e. gl

- Yêu cầu HS trình bày ý tưởng giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải.

- Suy nghĩ trả lời. - Tiếp nhận, điều chỉnh.

1 . ωC 1 . ω 2 LC = 1 ⇒ ω = LC U I0 = 0 . R i = I 0Cos(ω t) (A). Z L = ω L . ZC =

Bài 6 tr 85 sgk

- Suy nghĩ trả lời.

- Tiếp nhận, điều chỉnh.

1   Z = R + ωL − . ωC   R U Cos (ϕ ) = . I = . Z Z 2

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

P = UICos (ϕ ) .

c) Củng cố, luyện tập: (3 phút) - Quan hệ pha của u và i, định luật ôm, ct định nghĩa dung kháng và cảm kháng cho mạch thuần trở, mạch chỉ có tụ, mạch chỉ có cuộn cảm. d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2 phút) - Trả lời câu hỏi còn lại trong sgk, sbt. - Làm bài tập còn lại trong sgk, sbt.

hơ

Ngày soạn:19/12/2015. Ngày giảng: 21/12/2015 Tiết 33

m /+

ạy

Kè

Q uy

TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG. MÁY BIẾN ÁP I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Viết được biểu thức của điện năng hao phí trên đường dây tải điện, từ đó suy ra những giải pháp giảm điện năng hao phí trên đường dây tải điện, trong đó tăng áp là biện pháp triệt để và hiệu quả nhất. - Phát biểu được định nghĩa, nêu được cấu tạo và nguyên tắc làm việc của máy biến áp. 2. Về kĩ năng - Vận dụng đươc hệ thức giữa điện áp của cuộn thứ cấp và của cuộn sơ cấp trong máy biến áp - Giải được các bài tập đơn giản về MBA 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm hình 10.4 SGK III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới

* Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về bài toán truyền tải điện năng đi xa. (10 phút) Hoạt động của thầy Hoạt động của hs Nội dung - Điện năng phải được tiêu thụ - HS ghi nhận nhu cầu của I. Bài toán truyền tải điện ngay khi sản xuất ra. Vì vậy việc truyền tải điện năng đi xa. năng đi xa luôn luôn có nhu cầu truyển tải - Công suất phát từ nhà máy: điện năng với số lượng lớn, đi Pphát = UphátI xa tới hàng trăm, hàng nghìn trong đó I là cường độ dòng kilômet. điện hiệu dụng trên đường - Công suất phát điện của nhà Pphát = UphátI dây. máy? - Công suất hao phí do toả nhiệt trên đường dây: - Gọi điện trở trên dây là R →

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

công suất hao phí do toả nhiệt trên đường dây? - Pphát hoàn toàn xác định → muốn giảm Php ta phải làm gì?

Php = RI = R

2 Pphá t

2 phát

R 2 U phá t

- Giảm R (không thực tế) hoặc tăng Uphát (tăng Uphát 10 lần thì Php giảm 100 lần) có hiệu quả rõ rệt.

Php = RI 2 = R

2 Pphá t 2 Uphá t

2 = Pphá t

R 2 Uphá t

→ Muốn giảm Php ta phải giảm R (không thực tế) hoặc tăng Uphát (hiệu quả).

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Tại sao muốn giảm R, lại phải tăng S và tăng khối lượng đồng? → Muốn giải quyết bài toán - Vì R = ρ l S truyền tải điện năng đi xa ta - Kết luận: Lúc “đưa” điện năng lên cần phải làm gì? Trong quá trình truyền tải điện đường dây truyền tải → tăng năng, phải sử dụng những thiết điện áp. Tới nơi tiêu thụ → bị biến đổi điện áp. giảm điện áp. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về máy biến áp (15 phút) - Máy biến áp là thiết bị dùng - Biến đổi điện áp (xoay II. Máy biến áp để làm gì? chiều). - Là những thiết bị có khả năng biến đổi điện áp (xoay - Y/c HS đọc Sgk để tìm hiểu - HS đọc Sgk và nêu chiều). cấu tạo của máy biến cấu tạo của máy biến áp. 1. Cấu tạo và nguyên tắc của - Bộ phận chính là một khung áp. máy biến áp sắt non có pha silic gọi là lõi * Cấu tạo: (Sgk) biến áp, cùng với hai cuộn dây - Lõi biến áp gồm nhiều có điện trở nhỏ và độ tự cảm lá sắt mỏng ghép cách quấn trên hai cạnh đối diện của điện với nhau để tránh khung. dòng Fu-cô và tăng - Cuộn D1 có N1 vòng được nối cường từ thông qua với nguồn phát điện → cuộn sơ mạch. cấp. - Cuộn D2 có N2 vòng được nối - Số vòng dây ở hai U2 D2 U 1 D1 ra cơ sở tiêu thụ điện năng → cuộn phải khác nhau, tuỳ thuộc nhiệm vụ của cuộn thứ cấp. - Nguồn phát tạo ra điện áp máy mà có thể N1 > N2 xoay chiều tần số f ở hai đầu hoặc ngược lại. cuộn sơ cấp → có hiện tượng gì ở trong mạch? * Nguyên tắc hoạt động - Do cấu tạo hầu như mọi - Đặt điện áp xoay chiều tần đường sức từ do dòng sơ cấp số f ở hai đầu cuộn sơ cấp. Nó Dòng điện xoay chiều gây ra đều đi qua cuộn thứ cấp, gây ra sự biến thiên từ thông nói cách khác từ thông qua mỗi trong cuộn sơ cấp gây trong hai cuộn. ra sự biến thiên từ thông vòng dây của hai cuộn là như - Gọi từ thông này là: trong hai cuộn. nhau. Φ0 = Φmcosωt → Từ thông qua cuộn sơ cấp và thứ cấp sẽ có biểu thức như thế nào? - Từ thông qua cuộn thứ cấp - Từ thông qua cuộn sơ cấp và biến thiên tuần hoàn → có hiện thứ cấp: tượng gì xảy ra trong cuộn thứ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Φ1 = N1Φ0 Φ2 = N2Φ0

- Theo định luật cảm ứng điện từ, trong cuộn thứ cấp xuất hiện suất điện động cảm ứng. - Dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ.

Φ1 = N1Φmcosωt Φ2 = N2Φmcosωt - Trong cuộn thứ cấp xuất hiện suất điện động cảm ứng e2: e2 = −

dΦ = N 2ωΦ m sinω t dt

- Vậy, nguyên tắc hoạt động của máy biến áp dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ.

hơ

cấp? - Ở hai đầu cuộn thứ cấp có 1 điện áp biến thiên tuần hoàn với tần số góc ω → mạch thứ cấp kín → I biến thiên tuần hoàn với tần số f. → Tóm lại, nguyên tắc hoạt động của máy biến áp là gì?

Q uy

Hoạt động 4 ( phút): Khảo sát thực nghiệm một máy biến áp (15 phút)

ạy

Kè

- HS ghi các kết quả từ thực nghiệm, xử lí số liệu và nêu các nhận xét.

a. Thí ghiệm 1: Khoá K ngắt (chế độ không tải) I2 = 0. - Hai tỉ số

m /+

- Thí nghiệm 1, ta sẽ khảo sát xem trong chế độ không tải tiêu thụ điện năng trên máy biến áp như thế nào, và mối liên hệ giữa điện áp đặt vào và số vòng dây trên mỗi cuộn dựa vào các số liệu đo được trên các dụng cụ đo.

2. Khảo sát thực nghiệm một máy biến áp

- Giới thiệu máy biến áp và vẽ - HS cùng tiến hành sơ đồ khảo sát. thực nghiệm và ghi nhận các kết quả.

N2 U2 = N1 U1

đưa vào. N - I1 rất nhỏ (I1 ≈ 0) → - Nếu 2 > 1: máy tăng áp. N1 - Khi mạch thứ cấp ngắt (I2 = chứng tỏ máy biến áp N 0), khi ta thay đổi U1 → I1 thay hầu như không tiêu thụ - Nếu 2 < 1: máy hạ áp. đổi như thế nào? điện năng. N1 - Thí nghiệm 2: Khoá K đóng - Khi một máy biến áp ở chế độ (chế độ có tải). Trong thí không tải, thì nó hầu như không nghiệm này ta sẽ khảo sát để - Khi I2 ≠ 0 thì I1 tự tiêu thụ điện năng. xem giữa các giá trị I, U, N của động tăng lên theo I2. b. Thí ghiệm 2: Khoá K đóng (chế các cuộn dây liên hệ với nhau độ có tải). như thế nào? 3. Hiệu suất của máy - Khi I2 ≠ 0 thì I1 tự động tăng lên - I2 không vượt quá một giá trị biến áp theo I2. chuẩn để không quá nóng do coâng suaát tieâu thuï ôû maïch thöù caá U 2 I1 N 2 toả nhiệt (thường không quá coâng suaát ñöa vaøo ôû maïch sô caáp = = o U I 2 N1 1 55 C) → máy biến áp làm việc - Kết luận: (Sgk) bình thường. * Chú ý - Trong hệ thức bên chỉ là gần

nào?

U2 > 1 → U2 > U1: điện nhau: N2 U2 U 1 - Nếu >1→ sẽ như thế N1 U1 áp lấy ra lớn hơn điện áp

N2 U và 2 luôn bằng N1 U1

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

hơ

Hoạ đúng với sai số dưới 10%. - Sự tổn hao điện năng t trong một máy biến áp độn gồm g5( phút ): Tìm hiểu về ứng dụng của máy biến áp (2 phút) - Y/c HS nêu các ứng - HS nghiên cứu Sgk và III. Ứng dụng của máy biến áp dụng của máy biến áp. những hiểu biết của mình 1. Truyền tải điện năng. để nêu các ứng dụng. 2. Nấu chảy kim loại, hàn điện. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút) 1. Củng cố Hệ thống lại trọng tâm của bài học và các công thức

Q uy

Tiết 34 MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU

Ngày soạn:26/12/2015. Ngày giảng: 29/12/2015

m /+

ạy

Kè

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Mô tả được sơ đồ cấu tạo và giải thích được nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều 1 pha và máy phát điện 3 pha. 2. Về kĩ năng - Phân tích được hoạt động của máy phát điện xoay chiều ba pha và các cách mắc mạch ba pha 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Thí nghiệm biểu diễn về máy phát điện xoay chiều ba pha gồm: 3 cuộn dây lệch 1 góc 0 120 trong không gian, một nam châm có thể quay quanh trục, hệ 4 đèn LED được măc thành mạch hình sao và hình tam giác III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Trên các đường dây điện quốc gia ta thấy thường một hệ thống dây gồm 3 hoặc 4 soiự dây. Đây là đường điện 3 pha vì thực tế khi truyền tải điện đi xa để tiết kiệm dây dẫn người ta dung dòng điện ba pha. Vậy dòng điện ba pha là gì và làm sao để có dòng ba pha? Ta sẽ tìm hiểu qua bài “MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về máy phát điện xoay chiều một pha (15 phút) HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG - Cho HS nghiên cứu mô hình máy - HS nghiên cứu từ mô I. Máy phát điện xoay chiều một pha phát điện xoay chiều 1 pha → Máy hình và Sgk về trả lời.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

phát điện xoay chiều hoạt động dựa vào nguyên tắc nào? → Nó có cấu tạo như thế nào? + Các cuộn nam châm điện của phần - Nêu cấu tạo của máy phát điện xoay chiều một cảm (ro to): pha + Các cuộn dây của phần ứng (stato):

hơ

Cấu tạo: - Phần cảm (roto) tạo ra từ thông biến thiên bằng các nam châm quay. - Phần ứng (stato) gồm các cuộn dây giống nhau, cố định trên một vòng tròn. f = np + Từ thông qua mỗi trong đó: n (vòng/s) cuộn dây biến thiên p: số cặp cực tuần hoàn với tần số: . Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về máy phát điện xoay chiều 3 pha (20 phút)

m /+

ạy

Kè

Q uy

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:26/12/2015.

- Thông báo về máy phát điện xoay chiều 3 pha.

- HS nghiên cứu Sgk và ghi nhận về máy phát điện xoay chiều 3 pha.

- Nếu suất điện động xoay chiều thứ nhất có biểu thức: e1 = e0 2 cosωt thì hai suất điện động xoay chiều còn lại có biểu thức như thế nào? - Y/c HS nghiên cứu Sgk và mô hình để tìm hiểu cấu tạo của máy phát điện xoay chiều 3 pha.

- Lệch pha nhau 1200 (2π/3 rad) nên: 2π e2 = e0 2cos(ωt − ) 3 4π 2cos(ω t − ) 3

e3 = e0

III. Hệ ba pha - Hệ ba pha gồm máy phát ba pha, đường dây tải điện 3 pha, động cơ ba pha. 1. Máy phát điện xoay chiều 3 pha - Là máy tạo ra 3 suất điện động xoay chiều hình sin cùng tần sồ, cùng biên độ và lệch pha nhau 1200 từng đôi một. e1 = e0 2cosω t 2π e2 = e0 2cos(ωt − )

- HS ghi nhận về hệ 3 pha.

hơ

- Giới thiệu về hệ 3 pha.

Q uy

- HS tìm hiểu cấu tạo của máy 4π phát điện xoay chiều 3 pha dựa e3 = e0 2cos(ω t − ) 3 vào Sgk và mô hình. - Cấu tạo: (Sgk)

Kè

- HS nghiên cứu Sgk và trình bày hai cách mắc: + Mắc hình sao. + Mắc hình tam giác.

ạy

3. Dòng ba pha - Dòng ba pha là hệ ba dòng điện xoay chiều hình sin có cùng tần số, nhưng lệch pha với nhau 1200 từng đôi một.

- Máy phát ba pha được nối với ba mạch tiêu thụ điện năng (tải). Xét các tải đối xứng (cùng điện trở, dung kháng, cảm kháng). - Các tải được mắc với nhau theo những cách nào? - Mô tả hai cách mắc theo việt gì?

m /+

- HS ghi nhận các khái niệm điện áp pha và điện áp dây.

- HS nghiên cứu Sgk để trả lời: là hệ ba dòng điện xoay.

2. Cách mắc mạch ba pha - Trong mạch ba pha, các tải được mắc với nhau theo hai cách: a. Mắc hình sao. b. Mắc hình tam giác. - Các điện áp u10, u20, u30 gọi là điện áp pha. - Các điện áp u12, u23, u31 gọi là điện áp dây. Udây = 3 Upha

Ngày giảng: 30/12/2015

Tiết 35 ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ BA PHA I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

1. Về kiến thức - Trình bày được khái niệm từ trường quay. - Trình bày được cách tạo ra từ trường quay. - Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của động cơ không đồng bộ ba pha. 2. Về kĩ năng - Phân tích được hoạt động của động cơ không đồng bộ và động cơ không đồng bộba pha 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa

Kè

Q uy

hơ

học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Mô hình động cơ không đồng bộ ba pha III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ở tiết trước ta có đề cập đến vấ đề ưu điểm của dòng điện xoay chiều ba pha là cung cấp điện cho các động cơ ba pha. Hôm nay ta sẽ tìm hiểu một loại động cơ dùng dòng điện ba pha đó là “ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ BA PHA” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu nguyên tắc chung của động cơ điện xoay chiều (20 phút) NỘI DUNG KIẾN THỨC I. Nguyên tắc chung của động cơ điện xoay chiều - Tạo ra từ trường quay.

- Đặt trong từ trường quay một (hoặc nhiều) khung kín có thể quay xung quanh trục trùng với trục quay của từ trường.

m /+

ạy

HOẠT ĐỘNG THẦY - TRÒ - Động cơ điện là thiết bị - Từ điện năng sang cơ dùng để biến đổi từ dạng năng. năng lượng nào sang dạng năng lượng nào? - Y/c HS nghiên cứu Sgk - HS nghiên cứu Sgk và và mô hình để tìm hiểu thảo luận. nguyên tắc chung của động cơ điện xoay chiều. - Khi nam châm quay đều, - Quay đều quanh trục ∆ từ trường giữa hai cực của và B ⊥ ∆ → từ trường nam châm sẽ như thế nào? quay. - Đặt trong từ trường đó - Từ thông qua khung biến một khung dây dẫn cứng thiên → i cảm ứng → xuất có thể quay quanh trục ∆ hiện ngẫu lực từ làm cho → có hiện tượng gì xuất khung quay theo chiều từ hiện ở khung dây dẫn? trường, chống lại sự biến thiên của từ trường. - Tốc độ góc của khung - Luôn luôn nhỏ hơn. Vì dây dẫn như thế nào với khung quay nhanh dần tốc độ góc của từ trường? “đuổi theo” từ trường. Khi ω ↑ → ∆Φ ↓ → i và M ngẫu lực từ ↓. Khi Mtừ vừa đủ cân bằng với Mcản thì khung quay đều.

- Tốc độ góc của khung luôn luôn nhỏ hơn tốc độ góc của từ trường, nên động cơ hoạt động theo nguyên tắc này gọi là động cơ không đồng bộ.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

3  B + B =  Bm  chứng tỏ 2  B là vectơ quay xung

Bx =

3 B sinω t 2 m

3 2

2 y

Có độ lớn B = Bm và có đầu mút quay xung quanh O với tốc độ góc ω.

2 x

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về cấu tạo cơ bản của động cơ không đồng bộ ba pha. (15 phút) II. Cấu tạo cơ bản của động cơ - Y/c HS nghiên cứu Sgk - HS nghiên cứu Sgk và không đồng bộ và nêu cấu tạo của động thảo luận để trình bày hai - Gồm 2 bộ phận chính: cơ không đồng bộ. 1. Rôto là khung dây dẫn quay bộ phận chính là rôto và dưới tác dụng của từ trường stato. - Giới thiệu roto trong quay. - Để tăng thêm hiệu quả thực tế (rôto lồng sóc). Tại hoạt động của động cơ 2. Stato là những ống dây có sao người ta lại làm roto dòng điện xoay chiều tạo nên từ lòng sóc? trường quay. - Nếu cảm ứng từ do cuộn - Vì 3 cuộn đặt tại 3 vị trí - Sử dụng hệ dòng 3 pha để tạo 1 tạo ra tại O có biểu thức: trên một vòng tròn sao cho nên từ trường quay. các trục của ba cuộn đồng + Cảm ứng từ do ba cuộn dây B1 = Bm cosωt thì cảm ứng hợp nhau tạo ra tại O: từ do hai cuộn còn lại tạo quy tại tâm O và o những góc 120 nên chúng B1 = Bm cosωt ra tại O có biểu thức như pha nhau 2 π /3 rad. lệch thế nào? 2π B2 = Bm cos(ω t − ) - HS chứng minh để tìm ra - Cảm ứng từ tại O có độ 3 lớn được xác định như thế B = 3 B 4π ) B3 = Bm cos(ωt − nào? 2 m 3 + Chọn hai trục toạ độ vuông góc Ox và Oy sao cho Ox nằm theo hướng + Cảm ứng từ tổng hợp tại O: B1 . B = B + B + B 1 2 3 - HS chứng minh: + Tổng hợp theo từng 3 hướng Bx và By. Bx = Bm cosωt 2 + Dựa vào đẳng thức

quanh O với tần số góc ω. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Trình bày ngắn gọn nguyên tắc hoạt động của động cơ không đồng bộ 2. Nêu ngắn gọn cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của động cơ không đồng bộ ba pha 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 97 và SBT trang 28 TIẾT 36 KIỂM TRA HỌC KỲ

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:2/1/2016. Ngày giảng: 4/1/2016

CHƯƠNG IV DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ -----------o0o--------Tiết 37 87

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

MẠCH DAO ĐỘNG -----------o0o---------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Phát biểu được các định nghĩa về mạch dao động và dao động điện từ. - Nêu được vai trò của tụ điện và cuộn cảm trong hoạt động của mạch LC. - Viết được biểu thức của điện tích, cường độ dòng điện, chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động.. 2. Về kĩ năng - Phân tích hoạt động của mạch dao động - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Mô hình mạch dao động III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ở chương 3 ta đã tìm hiểu mạch RLC nối tiếp và các mạch RC, RL. Hôm nay ta sẽ tìm hiểu một mạch LC nối tiếp xem có tính chất gi? Ta sẽ biết được sau khi học bài “MẠCH DAO ĐỘNG” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 (15 phút): Tìm hiểu về mạch dao động HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC - Minh hoạ mạch dao động - HS ghi nhận mạch dao I. Mạch dao động động. 1. Gồm một tụ điện mắc nối tiếp với một cuộn cảm thành mạch C L kín. - Nếu r rất nhỏ (≈ 0): mạch dao động lí tưởng. 2. Muốn mạch hoạt động → + tích điện cho tụ điện rồi cho nó q C L ξ phóng điện tạo ra một dòng điện xoay chiều trong mạch. 3. Người ta sử dụng hiệu điện thế xoay chiều được tạo ra giữa hai bản của tụ điện bằng cách nối hai bản - HS quan sát việc sử dụng này với mạch ngoài. hiệu điện thế xoay chiều giữa hai bản tụ → hiệu - Dựa vào hình vẽ giải điện thế này thể hiện bằng thích và hướng dẫn hs đi một hình sin trên màn đến định nghĩa và các tính hình.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

chất của mạch dao động

Hoạt động 2 (20 phút): Tìm hiểu dao động điện từ tự do trong mạch dao động - Vì tụ điện phóng điện - Trên cùng một bản có sự II. Dao động điện từ tự do trong qua lại trong mạch nhiều tích điện sẽ thay đổi theo mạch dao động lần tạo ra dòng điện xoay thời gian. 1. Định luật biến thiên điện tích và cường độ dòng điện trong một chiều → có nhận xét gì về sự tích điện trên một bản - HS ghi nhận kết quả mạch dao động lí tưởng nghiên cứu. - Sự biến thiên điện tích trên một tụ điện? bản: - Trình bày kết quả nghiên cứu sự biến thiên điện tích q = q0cos(ωt + ϕ) của một bản tụ nhất định. 1 ω= với

hơ

I = q’ = -q0ωsin(ωt + ϕ) π → i = q0ωcos(ωt + ϕ + )

Q uy

- Trong đó ω (rad/s) là tần số góc của dao động. - Phương trình về dòng điện trong mạch sẽ có dạng như thế nào? - Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ điện bắt đầu phóng điện → phương trình q và i như thế nào? - Từ phương trình của q và i → có nhận xét gì về sự biến thiên của q và i. - Cường độ điện trường E trong tụ điện tỉ lệ như thế nào với q? - Cảm ứng từ B tỉ lệ như thế nào với i? - Có nhận xét gì về E và B trong mạch dao động

- Phương trình về dòng điện trong mạch: π i = I 0 cos(ωt + ϕ + ) 2

m /+

ạy

Kè

với I0 = q0ω - Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ - Lúc t = 0 → q = CU0 = điện bắt đầu phóng điện q0 và i = 0 q = q0cosωt → q0 = q0cosϕ → ϕ = 0 π và i = I 0 cos(ω t + ) 2 - HS thảo luận và nêu các Vậy, điện tích q của một bản tụ nhận xét. điện và cường độ dòng điện i - Tỉ lệ thuận. trong mạch dao động biến thiên điều hoà theo thời gian; i lệch pha - Chúng cũng biến thiên π/2 so với q. điều hoà, vì q và i biến 2. Định nghĩa dao động điện từ - Sự biến thiên điều hoà theo thời thiên điều hoà. gian của điện tích q của một bản tụ điện và cường độ dòng điện (hoặc cường độ điện trường E và cảm ứng từ B ) trong mạch dao động được gọi là dao động điện từ - Chu kì và tần số của dao 1 Từ ω = tự do. động điện từ tự do trong LC mạch dao động gọi là chu 3. Chu kì và tần số dao động kì và tần số dao động → T = 2π LC 1 riêng của mạch dao động riêng của mạch dao động? và f = Chu kì dao động riêng → Chúng được xác định 2π LC như thế nào? T = 2π LC - Giới thiệu cho hs khái - Tần số dao động riêng niệm năng lượng điện từ 1 - Tiếp thu f = 2π LC III. Năng lượng điện từ - Tổng năng lượng điện trường và

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

năng lượng từ trường trong mạch gọi là năng lượng điện từ - Mạch dao động lý tưởng năng lượng điện từ được bảo tòan

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 107 và SBT trang 29, 30,31 --------------//-------------

Ngày soạn:2/1/2016. Ngày giảng: 9/1/2016 Tiết 38 BÀI TẬP 1. Mục tiêu: a) Về kiến thức:

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Nắm được quan hệ giữa điện tích và cường độ dòng điện trong mạch LC nối tiếp. - Nắm được mối quan hệ giữa điện trường và từ trường. - Nắm được các đặc điểm của sóng điện từ và nguyên tắc thông tin vô tuyến. b) Về kỹ năng: - Giải được các bài toán đơn giản trong SGK và SBT. c) Về thái độ: - Có thái độ chăm chỉ làm bài tập.

hơ

2. Chuẩn bị của GV và HS: a) Chuẩn bị của GV: - Một số bài tập trắc nghiệm và tự luận. b) Chuẩn bị của HS: - Ôn lại kiến thức sgk. - Chuẩn bị các bài tập ở nhà.

m /+

ạy

Kè

Q uy

3. Tiến trình bài dạy: * Ổn định lớp: (1 phút) a) Kiểm tra bài cũ (0 phút): Kiểm tra trong khi giảng. b) Dạy nội dung bài mới: Hoạt động 1 (15 phút): Giải một số câu hỏi trắc nghiệm. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 6, 7 - HS đọc đề, cùng suy nghĩ trang 107 sgk. thảo luận đưa ra đáp án + Tổ chức hoạt động nhóm, thảo đúng. Câu 6 C, 7 A. luận tìm ra đáp án. + Thảo luận nhóm tìm ra + Gọi HS trình bày. kết quả. + Hs giải thích. Câu 4 D, 5 D, 6 C.

- Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 4, 5, - đọc đề. 6 trang 111 sgk. + Thảo luận tìm ra kết quả. - Tổ chức hoạt động nhóm, thảo + Hs giải thích. luận tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày.tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày từng câu.

- Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 3, 4, - đọc đề. 5 trang 115 sgk. + Thảo luận tìm ra kết quả. - Tổ chức hoạt động nhóm, thảo + Hs giải thích. luận tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày.tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày từng câu. - Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 5, 6, - đọc đề. 7 trang 119 sgk. + Thảo luận tìm ra kết quả. - Tổ chức hoạt động nhóm, thảo + Hs giải thích. luận tìm ra đáp án.

Câu 3 D, 4 C, 5 C.

Câu 5 C, 6 C, 7 B.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Cho Hs trình bày.tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày từng câu. Hoạt động 2 (18 phút): Giải một số bài tập tự luận. Hoạt động của GV Hoạt động của HS - Yêu cầu HS trình bày ý tưởng - Suy nghĩ trả lời. giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải. - Tiếp nhận, điều chỉnh.

f =

1 T

- Suy nghĩ trả lời.

Bài 6 tr 115 sgk

- Tiếp nhận, điều chỉnh.

λ = 3.108 T =

3.108

Kè

c) Củng cố, luyện tập: (3 phút) - GV nhắc lại kiến thức trọng tâm. d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2 phút) - Trả lời câu hỏi còn lại trong sgk, sbt. - Làm bài tập còn lại trong sgk, sbt.

Q uy

f =

3.108 f

hơ

- Yêu cầu HS trình bày ý tưởng giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải.

Kiến thức cơ bản Bài 8 tr 107 sgk T = 2π LC

m /+

ạy

* RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn:10/1/2016. Ngày giảng: 13/1/2016 Tiết 39 ĐIỆN TỪ TRƯỜNG -----------o0o--------I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

1. Về kiến thức - Nêu được định nghĩa về từ trường. - Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thời gian của cảm ứng từ với điện trường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từ trường. - Nêu được hai điều khẳng định quan trọng của thuyết điện từ. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Dụng cụ thí nghiệm cảm ứng điện từ III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Điện từ trường và sóng điện từ là hai nội dung quan trọng nhất của thuyết ĐIỆN TỪ của Mắc-xoen.Hôm nay ta sẽ tìm hiểu một trong những nội dung đó là “ĐIỆN TỪ TRƯỜNG” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 (20 phút): Tìm hiểu về mối quan hệ giữa điện trường và từ trường Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Y/c Hs nghiên cứu Sgk - HS nghiên cứu Sgk và I. Mối quan hệ giữa điện và trả lời các câu hỏi. S thảo luận để trả lời các câu trường và từ trường - Trước tiên ta phân tíchN hỏi. 1. Từ trường biến thiên và điện thí nghiệm cảm ứng điện - Mỗi khi từ thông qua trường xoáy a. từ của Pha-ra-đây → nội mạch kín biến thiên thì O dung định luật cảm ứng trong mạch kín xuất hiện dòng điện cảm ứng. - Điện trường có đường sức là từ? - Chứng tỏ tại mỗi điểm những đường cong kín gọi là một điện đ iện trường xoáy. - Sự xuất hiện dòng điện trong dây có cảm ứng chứng tỏ điều gì? trường có E cùng chiều - Nêu các đặc điểm của với dòng điện. Đường sức đường sức của một điện của điện trường này nằm trường tĩnh điện và so dọc theo dây, nó là một sánh với đường sức của đường cong kín. điện trường xoáy? (- Khác: Các đường sức - Các đặc điểm: của điện trường xoáy là a. Là những đường có hướng. những đường cong kín.) - Tại những điện nằm b. Là những đường cong ngoài vòng dây có điện không kín, đi ra ở điện tích (+) và kết thúc ở điện tích b. Kết luận trường nói trên không? - Nếu tại một nơi có từ trường - Nếu không có vòng dây (-). biến thiên theo thời gian thì tại mà vẫn cho nam châm tiến c. Các đường sức không nơi đó xuất hiện một điện trường lại gần O → liệu xung cắt nhau … quanh O có xuất hiện từ d. Nơi E lớn → đường sức xoáy.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

mau… - Có, chỉ cần thay đổi vị trí vòng dây, hoặc làm các vòng dây kín nhỏ hơn hay to hơn… - Có, các kiểm chứng tương tự trên.

b. Kết luận: - Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường. Đường sức của từ trường bao giờ cũng khép kín.

Kè ạy

→ cường độ dòng điện tức thời trong mạch? - Mặc khác q = CU = CEd

dq dt

Q uy

- HS ghi nhận khẳng định của Mác-xoen.

- Cường độ dòng điện tức thời trong mạch:

- Dòng điện ở đây có bản dE → Điều chất là sự biến thiên của dt

m /+

Do đó: i = Cd

hơ

2. Điện trường biến thiên và từ trường a. Dòng điện dịch - Dòng điện chạy trong dây dẫn gọi là dòng điện dẫn. * Theo Mác – xoen: - Phần dòng điện chạy qua tụ điện gọi là dòng điện dịch. - Dòng điện dịch có bản chất là - Không có vai trò gì trong sự biến thiên của điện trường việc tạo ra điện trường trong tụ điện theo thời gian. xoáy.

trường xoáy hay không? - Vậy, vòng dây kín có vai trò gì hay không trong việc tạo ra điện+ trường xoáy? - Ta đã biết, xung quanh một từ trường biến thiên có xuất hiện một điện trường xoáy → điều ngược lại có xảy ra không. Xuất phát từ quan điểm “có sự đối xứng giữa điện và từ” Mác-xoen đã khẳng định là có. - Xét mạch dao động lí tưởng đang hoạt động. Giả sử tại thời điểm t, q và i như hình vẽ

này cho phép ta đi đến điện trường trong tụ điện theo thời gian. nhận xét gì?

Hoạt động 2 ( 15phút): Tìm hiểu về điện từ trường và thuyết điện từ Mác – xoen

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Ta đã biết giữa điện - HS ghi nhận điện từ II. Điện từ trường và thuyết điện từ trường và từ trường có trường. Mác - xoen mối liên hệ với nhau: 1. Điện từ trường điện trường biến thiên - Là trường có hai thành phần biến thiên theo thời gian, liên quan mật → từ trường xoáy và thiết với nhau là điện trường biến ngược lại từ trường biến thiên và từ trường biến thiên. thiên → điện trường xoáy. 2. Thuyết điện từ Mác – xoen → Nó là hai thành phần - Khẳng định mối liên hệ khăng khít của một trường thống giữa điện tích, điện trường và từ HS ghi nhận về thuyết nhất: điện từ trường. trường. - Mác – xoen đã xây điện từ. + điện tich, điện trường, dòng điện và dựng một hệ thống 4 từ trường. phương trình diễn tả + sự biến thiên của từ trường theo mối quan hệ giữa: thời gian và điện trường xoáy. + điện tich, điện trường, + sự biến thiên của điện trường theo dòng điện và từ trường. thời gian và từ trường. + sự biến thiên của từ trường theo thời gian và điện trường xoáy. + sự biến thiên của điện trường theo thời gian và từ trường. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Ở đâu xuất hiện từ trường? A. xung quanh một điện tích đứng yên B. xung quanh một dòng điện không đổi C. xung quanh một ống dây điện D. xung quanh chỗ có tia lửa điện 2. Đặt một hộp kina bằng sắt trong điện từ trường. Trong hộp sẽ A. có điện trường B. có từ trường C. có điện từ trường D. không có các trường hợp nói trên 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 111 và SBT trang 31, 32, 33 --------------//-------------

Ngày soạn:10/1/2016. Ngày giảng: 14/1/2016

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tiết 40 SÓNG ĐIỆN TỪ -----------o0o----------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được định nghĩa sóng điện từ. - Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ. - Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng điện từ trong khí quyển. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Tiết này ta tiếp tục tìm hiểu nội dung thứ hai của thyết điện từ là “SÓNG ĐIỆN TỪ” * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 (15 phút): Tìm hiểu về sóng điện từ Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Thông báo kết quả khi - HS ghi nhận sóng điện từ I. Sóng điện từ giải hệ phương trình Mác- là gì. 1. Sóng điện từ là gì? xoen: điện từ trường lan - Sóng điện từ chính là từ trường truyền trong không gian lan truyền trong không gian. dưới dạng sóng → gọi là sóng điện từ. 2. Đặc điểm của sóng điện từ - Sóng điện từ và điện từ - HS đọc Sgk để tìm các a. Sóng điện từ lan truyền được trường có gì khác nhau? trong chân không với tốc độ lớn - Y/c HS đọc Sgk để tìm đặc điểm. hiểu các đặc điểm của nhất c ≈ 3.108m/s. sóng điện từ. b. Sóng điện từ là sóng ngang: - Sóng điện từ có v = c → E⊥B⊥c c. Trong sóng điện từ thì dao đây là một cơ sở để khẳng động của điện trường và của từ định ánh sáng là sóng điện trường tại một điểm luôn luôn từ. đồng pha với nhau. - Sóng điện từ lan truyền - Quan sát hình 22.1 d. Khi sóng điện từ gặp mặt phân được trong điện môi. Tốc cách giữa hai môi trường thì nó bị độ v < c và phụ thuộc vào phản xạ và khúc xạ như ánh sáng. hằng số điện môi. e. Sóng điện từ mang năng - Y/c HS quan sát thang - Quan sát hình 22.2 lượng. sóng vô tuyến để nắm f. Sóng điện từ có bước sóng từ được sự phân chia sóng vô tuyến. vài m → vài km được dùng

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

trong thông tin liên lạc vô tuyến gọi là sóng vô tuyến: + Sóng cực ngắn. + Sóng ngắn. + Sóng trung. + Sóng dài. Hoạt động 2( 20phút): Tìm hiểu về sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển - Ở các máy thu thanh, ở - HS đọc Sgk để trả lời. II. Sự truyền sóng vô tuyến mặt ghi các dải tần ta thấy trong khí quyển một số dải sóng vô tuyến 1. Các dải sóng vô tuyến tương ứng với các bước - Không khí hấp thụ rất mạnh các sóng: 16m, 19m, 25m… sóng dài, sóng trung và sóng cực tại sao là những dải tần đó ngắn. mà không phải những dải - Không khí cũng hấp thụ mạnh tần khác? các sóng ngắn. Tuy nhiên, trong một số vùng tương đối hẹp, các → Đó là những sóng điện sóng có bước sóng ngắn hầu như từ có bước sóng tương không bị hấp thụ. Các vùng này ứng mà những sóng điện gọi là các dải sóng vô tuyến. từ này nằm trong dải sóng vô tuyến, không bị không khí hấp thụ. - Là một lớp khí quyển, - Tầng điện li là gì? (Tầng điện li kéo dài từ độ trong đó các phân tử khí 2. Sự phản xạ của sóng ngắn cao khoảng 80km đến độ đã bị ion hoá rất mạnh trên tầng điện li dưới tác dụng của tia tử - Tầng điện li: (Sgk) cao khoảng 800km) - Mô tả sự truyền sóng ngoại trong ánh sáng Mặt - Sóng ngắn phản xạ rất tốt trên tầng điện li cũng như trên mặt đất ngắn vòng quanh Trái Đất. Trời. và mặt nước biển như ánh sáng. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Nhiều khi ngồi trong nhà không sử dụng được điện thoại di động vì không có sóng. Nhà đó chắc chắn phải là A. nhà lá B. nhà sàn C. nhà gạch D. nhà bê tông 2. Sóng điện từ có tần số 12 MHz thuộc loại sóng nào dưới đây A. sóng dài B. sóng trung C. sóng ngắn D. sóng cực ngắn 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 115 và SBT trang 33, 34, 35 --------------//------------Ngày soạn:17/1/2016. Ngày giảng: 19/1/2016

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

ạy

Kè

Q uy

hơ

Tiết 41 NGUYÊN T ẮC THÔNG TIN LIÊN LẠC BẰNG SÓNG VÔ TUYẾN -----------o0o---------I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được những nguyên tắc cơ bản của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến. - Vẽ được sơ đồ khối của một máy phát và một máy thu sóng vô tuyến đơn giản. - Nêu rõ được chức năng của mỗi khối trong sơ đồ của một máy phát và một máy thu sóng vô tuyến đơn giản. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Hằng ngày ta có thể dùng ti vi hoặc radio để xem và nghe các tin tức. Như vậy thì sóng điện từ làm thế nào có thể truyền từ nơi này đến nơi khác được. Ta sẽ tìm hiểu vấn đề này qua bài “NGUYÊN TẮC THÔNG TIN LIÊN LẠC BẰNG SÓNG VÔ TUYẾN”

m /+

* Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1 (10 phút): Tìm hiểu nguyên tắc chung của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Ta chỉ xét chủ yếu sự - Nó ít bị không khí hấp I. Nguyên tắc chung của việc truyền thanh vô tuyến. thụ. Mặt khác, nó phản xạ thông tin liên lạc bằng sóng vô - Tại sao phải dùng các tốt trên mặt đất và tầng tuyến sóng ngắn? 1. Phải dùng các sóng vô tuyến điện li, nên có thể truyền có bước sóng ngắn nằm trong đi xa. vùng các dải sóng vô tuyến. + Dài: λ = 103m, f = - Những sóng vô tuyến dùng để 3.105Hz. - Hãy nêu tên các sóng + Trung: λ = 102m, tải các thông tin gọi là các sóng 6 này và cho biết khoảng tần mang. Đó là các sóng điện từ cao f = 3.10 Hz số của chúng? tần có bước sóng từ vài m đến (3MHz). 1 vài trăm m. + Ngắn: λ = 10 m, 7 f = 3.10 Hz (30MHz). 2. Phải biến điệu các sóng mang. + Cực ngắn: vài mét, 8 - Dùng micrô để biến dao động f = 3.10 Hz - Âm nghe được có tần số (300MHz). âm thành dao động điện: sóng từ 16Hz đến 20kHz. Sóng - HS ghi nhận cách biến âm tần. mang có tần số từ 500kHz điện các sóng mang. - Dùng mạch biến điệu để “trộn” sóng âm tần với sóng mang: biến đến 900MHz → làm thế điện sóng điện từ. nào để sóng mang truyền

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

tải được thông tin có tần số âm. - Sóng mang đã được biến điệu sẽ truyền từ đài phát → máy thu.

- Trong cách biến điệu biên độ, người ta làm cho biên độ của sóng mang biến thiên theo thời gian với tần số bằng tần số của sóng âm. 3. Ở nơi thu, dùng mạch tách sóng để tách sóng âm tần ra khỏi sóng cao tần để đưa ra loa.

hơ

- Cách biến điệu biên độ được dùng trong việc (Đồ thị E(t) của sóng mang truyền thanh bằng các sóng dài, trung và ngắn. chưa bị biến điệu)

4. Khi tín hiệu thu được có cường độ nhỏ, ta phải khuyếch đại chúng bằng các mạch khuyếch đại.

Q uy

(Đồ thị E(t) của sóng âm tần)

Kè

m /+

ạy

(Đồ thị E(t) của sóng mang đã được biến điệu về biên độ) Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hiểu sơ đồ khối của một máy phát thanh vô tuyến đơn giản - Y/c HS đọc Sgk và cho biết sơ - HS đọc Sgk và thảo luận II. Sơ đồ khối của một đồ khối của một máy phát thanh để đưa ra sơ đồ khối. máy phát thanh vô tuyến vô tuyến đơn giản. đơn giản - Hãy nêu tên các bộ phận trong (1): Micrô. sơ đồ khối (5)? (2): Mạch phát sóng điện - Hãy trình bày tác dụng của từ cao tần. 1 mỗi bộ phận trong sơ đồ khối (3): Mạch biến điệu. (4): Mạch khuyếch đại. (5)? 5 3 4 (1): Tạo ra dao động điện từ âm (5): Anten phát. 2 tần. (2): Phát sóng điện từ có tần số cao (cỡ MHz). (3): Trộn dao động điện từ cao tần với dao động điện từ âm tần. (4): Khuyếch đại dao động điện từ cao tần đã được biến điệu.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

(5): Tạo ra điện từ trường cao tần lan truyền trong không gian. Hoạt động 3 ( 10 phút): Tìm hiểu sơ đồ khối của một máy thu thanh đơn giản - Y/c HS đọc Sgk và cho biết sơ đồ - HS đọc Sgk và thảo luận III. Sơ đồ khối của một khối của một máy thu thanh vô để đưa ra sơ đồ khối. máy thu thanh đơn tuyến đơn giản. giản - Hãy nêu tên các bộ phận trong sơ (1): Anten thu. đồ khối (5)? (2): Mạch khuyếch đại - Hãy trình bày tác dụng của mỗi bộ dao động điện từ cao tần. 5 phận trong sơ đồ khối (5)? (3): Mạch tách sóng. 4 3 2 1 (1): Thu sóng điện từ cao tần biến (4): Mạch khuyếch đại dao động điện từ âm tần. điệu. (5): Loa. (2): Khuyếch đại dao động điện từ cao tần từ anten gởi tới. (3): Tách dao động điện từ âm tần ra khỏi dao động điện từ cao tần. (4): Khuyếch đại dao động điện từ âm tần từ mạch tách sóng gởi đến. (5): Biến dao động điện thành dao động âm. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Trong các dụng cụ nào dưới đây có cả một máy phát và máy thu sóng vô tuyến A. máy thu thanh B. máy thu hình C. Chiếc điện thoại di động D. cái điều khiển ti vi 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 119 và SBT trang 35, 36, 37 --------------//-------------

Ngày soạn:17/1/2016.

100

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày giảng: 19/1/2016 Tiết 42 BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập chương IV - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 107 (10 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 6, 7 - Giải thích phương án lựa Bài 6 và giải thích phương án chọn bài 6 và 7 Đáp án C lựa chọn -----------//---------Bài 7 - Bài 8. Trình baỳ phương - Áp dụng công thức Đáp án A pháp và công thức cần sử T = 2π LC ------//-----dụng Bài 8 T = 2π LC = 3,77.10 −6 s f = 0,265.106 Hz Hoạt động 2: Bài tập trang 111 (10 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 4, - Giải thích phương án lựa Bài 4 Đáp án D 5, 6 và giải thích phương chọn bài 4 và 5 ,6 -----------//---------án lựa chọn Bài 5 Đáp án D ------//------ Nhận xét Bài 6 Đáp án A ----------//------Hoạt động 3: Bài tập trang 115 (10 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 3, - Giải thích phương án lựa Bài 3 4, 5 và giải thích phương chọn bài 3 và 4, 5 Đáp án D án lựa chọn -----------//---------Bài 4 Đáp án C

101

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

------//-----Bài 5 Đáp án C

- Nhận xét

----------//------Bài 6

c - Bài 6 Trình baỳ - Áp dụng công thức f = phương pháp và công λ thức cần sử dụng với λ và c từng trường hợp

với c = 3.108 m/s λ Ứng với λ = 25m ⇒ f = 1,2.10 7 Hz Ứng với λ = 31m ⇒ f = 9,68.106 Hz Ứng với λ = 41m ⇒ f = 7,32.10 6 Hz ---------------//----------------

f =

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 4: Bài tập trang 119 (10 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 3, - Giải thích phương án lựa Bài 5 Đáp án C 4, 5 và giải thích phương chọn bài 3 và 4, 5 -----------//---------án lựa chọn Bài 6 Đáp án C ------//------ Nhận xét Bài 7 Đáp án B ----------//------IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “TÁN SẮC ÁNH SÁNG” ------------------//------------------

Ngày soạn:24/1/2016. Ngày giảng: 28/1/2016

102

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tiết 43 CHƯƠNG V SÓNG ÁNH SÁNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG -----------o0o----------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Mô tả được 2 thí nghiệm của Niu-tơn và nêu được kết luận rút ra từ mỗi thí nghiệm. - Giải thích được hiện tượng tán sắc ánh sáng qua lăng kính bằng hai giả thuyết của Niu-tơn. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Dụng cụ thí nghiệm tán sắc ánh sáng bằng lăng kính III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài - Ơ 11 ta đã học về tính chất của lăng kính. Nghĩa là khi ánh sang trắng qua lăng kính sẽ tách thành dãy bảy màu: đỏ cam vàng lục lam chàm tím.Vậy tại sao ánh sang trắng lại tách ra các as có màu sắc như vậy ta chưa giải thích. Hôm nay ta sẽ giải thích hiện tượng này qua bài “TÁN SẮC AS”. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - GV trình bày sự bố trí thí - HS đọc Sgk để tìm hiểu tác I. Thí nghiệm về sự dụng của từng bộ phận. nghiệm của Niu-tơn và Y/c HS tán sắc ánh sáng của nêu tác dụng của từng bộ phận Niu-tơn (1672) - HS ghi nhận các kết quả thí - Kết quả: trong thí nghiệm. - Cho HS quan sát hình ảnh giao nghiệm, từ đó thảo luận về + Vệt sáng F’ trên các kết quả của thí nghiệm. thoa trên ảnh và Y/c HS cho biết màn M bị dịch xuống kết quả của thí nghiệm. phía đáy lăng kính, đồng thời bị trải dài thành một dải màu sặc Mặt Trời sỡ. M + Quan sát được 7 F’ A - Khi quay theo chiều tăng màu: đỏ, da cam, góc tới thì thấy một trong 2 vàng, lục, làm, chàm, F P hiện tượng sau: tím. G B C a. Dải sáng càng chạy xa + Ranh giới giữa các thêm, xuống dưới và càng dài màu không rõ rệt. thêm. (i > imin: Dmin) - Dải màu quan sát Đỏ Da cam Vàng Lục Lam Chàm Tím

103

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

b. Khi đó nếu quay theo chiều ngược lại, dải sáng dịch lên → dừng lại → đi lại trở xuống. M’ Lúc dải sáng dừng lại: Dmin, Vàng dải sáng ngắn nhất. - Đổi chiều quay: xảy ra ngược lại: chạy lên → dừng lại → chạy xuống. Đổi chiều thì dải sáng chỉ lên tục chạy xuống.

ạy

Kè

Q uy

hơ

được này là quang phổ của ánh sáng Mặt Trời Mặt Trời hay quang phổ của M Mặt Trời. P’ - Ánh sáng Mặt Trời Đỏ V là ánh sáng trắng. F’ Tím - Sự tán sắc ánh F P G sáng: là sự phân tách một chùm ánh sáng phức tạp thành các chùm sáng đơn sắc. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niu-tơn - Để kiểm nghiệm xem có phải - HS đọc Sgk để biết tác dụng II. Thí nghiệm với thuỷ tinh đã làm thay đổi màu của của từng bộ phận trong thí ánh sáng đơn sắc của ánh sáng hay không. nghiệm. Niu-tơn - Mô tả bố trí thí nghiệm: - HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm và thảo luận về các - Cho các chùm sáng đơn sắc đi qua lăng kết quả đó. - Chùm sáng màu vàng, tách kính → tia ló lệch về ra từ quang phổ của Mặt Trời, phía đáy nhưng không sau khi qua lăng kính P’ chỉ bị đổi màu. bị lệch về phái đáy của P’ mà không bị đổi màu.

m /+

- Niu-tơn gọi các chùm sáng đó là chùm sáng đơn sắc. - Thí nghiệm với các chùm sáng khác kết quả vẫn tương tự → Bảy chùm sáng có bảy màu cầu vồng, tách ra từ quang phổ của Mặt Trời, đều là các chùm sáng đơn sắc Hoạt động 3 ( phút): Giải thích hiện tượng tán sắc - Ta biết nếu là ánh sáng đơn - Chúng không phải là ánh sáng sắc thì sau khi qua lăng kính đơn sắc. Mà là hỗn hợp của nhiều sẽ không bị tách màu. Thế ánh sáng đơn sắc có màu biến nhưng khi cho ánh sáng trắng thiên liên tục từ đỏ đến tím. (ánh sáng Mặt Trời, ánh sáng đèn điện dây tóc, đèn măng sông…) qua lăng kính chúng - Chiết suất càng lớn thì càng bị bị tách thành 1 dải màu → lệch về phía đáy. điều này chứng tỏ điều gì? - Góc lệch của tia sáng qua lăng kính phụ thuộc như thế nào vào chiết suất của lăng - Chiết suất của thuỷ tinh đối với kính? - Khi chiếu ánh sáng trắng → các ánh sáng đơn sắc khác nhau thì khác nhau, đối với màu đỏ là phân tách thành dải màu,

104

Vậy: ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi truyền qua lăng kính.

III. Giải thích hiện tượng tán sắc - Ánh sáng trắng không phải là ánh sáng đơn sắc, mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím. - Chiết suất của thuỷ tinh biến thiên theo màu sắc của ánh sáng và tăng dần từ màu đỏ đến màu tím. - Sự tán sắc ánh sáng là

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

màu tím lệch nhiều nhất, đỏ nhỏ nhất và màu tím là lớn nhất. sự phân tách một chùm ánh sáng phức tạp thành lệch ít nhất → điều này c chùm sáng đơn sắc. chứng tỏ điều gì? Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu các ứng dụng của hiện tượng tán sắc. - Y/c Hs đọc sách và nêu các - HS đọc Sgk IV. Ứng dụng ứng dụng. - Giải thích các hiện tượng như: cầu vồng bảy sắc, ứng dụng trong máy quang phổ lăng kính… IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Thí nghiệm với as đơn sức của Niu ton nhằm CM A. sự tồn tại của as đơn sắc B. lăng kính không làm thay đổi màu sắc của ánh sáng C. ánh sáng mặt trời không phải là ánh sáng dơn sắc D. ánh sang có bất kì màu gì khi đi qua lăng kính cũng bị lệch về đáy 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 125 và SBT trang 38, 39 --------------//-------------

Ngày soạn:24/1/2016. Ngày giảng: 29/1/2016

105

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tiết 44: BÀI TẬP 1. Mục tiêu: a) Về kiến thức: - Nắm được hiện tượng tán sắc ánh sáng

hơ

b) Về kỹ năng: - Giải được các bài toán đơn giản trong SGK và SBT. c) Về thái độ: - Có thái độ chăm chỉ học tập.

Q uy

ạy

Kè

3. Tiến trình bài dạy: * Ổn định lớp: (1 phút) a) Kiểm tra bài cũ (0 phút): Kiểm tra trong khi giảng. b) Dạy nội dung bài mới: Hoạt động 1 (4 phút): Nhắc lại một số công thức cơ bản.

Kiến thức cơ bản Câu 6, 7 trang 80 SGK: A, C.

Câu 25.1, 25.3 trang 39 SBT: D, C.

m /+

Hoạt động 2 (15 phút): Giải một số câu hỏi trắc nghiệm. Hoạt động của GV Hoạt động của HS - Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 6, 7, - HS đọc đề, cùng suy nghĩ thảo luận đưa ra đáp án trang 133 sgk. + Tổ chức hoạt động nhóm, thảo đúng. + Thảo luận nhóm tìm ra luận tìm ra đáp án. + Gọi HS trình bày. kết quả. + Hs giải thích. - Cho Hs đọc câu trắc nghiệm 25.1, 25.3 trang 39 sbt. - đọc đề. - Tổ chức hoạt động nhóm, thảo + Thảo luận tìm ra kết quả. + Hs giải thích. luận tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày.tìm ra đáp án. - Cho Hs trình bày từng câu. Hoạt động 3 (20 phút): Giải một số bài tập tự luận. Hoạt động của GV Hoạt động của HS - Yêu cầu HS trình bày ý tưởng - Suy nghĩ trả lời. giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải. - Tiếp nhận, điều chỉnh.

Kiến thức cơ bản Bài 8 tr 133 sgk λ=

. λ Bài 9 tr 133 sgk f =

- Yêu cầu HS trình bày ý tưởng

ai . D C

- Suy nghĩ trả lời.

106

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải.

- Tiếp nhận, điều chỉnh.

a) i =

λD a

b) xk = k

λD a

= ki .

x4 = 4i .

- Yêu cầu HS trình bày ý tưởng giải bài toán. - Hướng dẫn cách giải.

- Suy nghĩ trả lời. - Tiếp nhận, điều chỉnh.

Bài 10 tr 133 sgk Khoảng cách giữa 12 vân sáng ứng với 11 khoảng vân: 5, 21 ≈ 0, 474mm 11 ai λ= . D

hơ

Q uy

m /+

ạy

Kè

* RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn:31/1/2016. Ngày giảng: 4/2/2016

107

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tiết 45 SỰ GIAO THOA ÁNH SÁNG -----------o0o----------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Mô tả được thí nghiệm về nhiễu xạ ánh sáng và thí nghiệm Y-âng về giao thoa ánh sáng. - Viết được các công thức cho vị trí của các vân sáng, tối và cho khoảng vân i. - Nhớ được giá trị phỏng chưng của bước sóng ứng với vài màu thông dụng: đỏ, vàng, lục…. - Nêu được điều kiện để xảy ra hiện tượng giao thoa ánh sáng. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Dụng cụ thí nghiệm giao thoa sóng ánh sáng bằng khe Yâng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Mô tả hiện tượng nhiễu - HS ghi nhận kết quả thí I. Hiện tượng nhiễu xạ ánh xạ ánh sáng nghiệm và thảo luận để sáng giải thích hiện tượng. - O càng nhỏ → D’ càng O S lớn so với D. D D’ - Nếu ánh sáng truyền thẳng thì tại sao lại có hiện tượng như trên? - HS ghi nhận hiện tượng. - Hiện tượng truyền sai lệch so → gọi đó là hiện tượng với sự truyền thẳng khi ánh sáng nhiễu xạ ánh sáng → đó là gặp vật cản gọi là hiện tượng hiện tượng như thế nào? nhiễu xạ ánh sáng. - Chúng ta chỉ có thể giải thích nếu thừa nhận ánh - HS thảo luận để trả lời. sáng có tính chất sóng, hiện tượng này tương tự - Mỗi ánh sáng đơn sắc như hiện tượng nhiễu xạ coi như một sóng có của sóng trên mặt nước bước sóng xác định. khi gặp vật cản.

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu hiện tượng giao thoa ánh sáng

108

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Mô tả bố trí thí nghiệm Y-âng

- HS đọc Sgk để tìm hiểu kết quả thí nghiệm.

II. Hiện tượng giao thoa ánh sáng 1. Thí nghiệm Y-âng về giao thoa ánh sáng M F1

hơ

- Ánh sáng từ bóng đèn Đ → trên M trông thấy một hệ vân có nhiều màu. - Đặt kính màu K (đỏ…) → trên M chỉ có một màu đỏ và có dạng những vạch sáng đỏ và tối xen kẽ, song song và cách đều nhau. - Giải thích: Hai sóng kết hợp phát đi từ F1, F2 gặp nhau trên M đã giao thoa với nhau: + Hai sóng gặp nhau tăng cường lẫn nhau → vân sáng. + Hai sóng gặp nhau triệt tiêu lẫn nhau → vân tối.

m /+

- Vẽ sơ đồ rút gọn của thí nghiệm Y-âng. - Lưu ý: a và x thường rất bé (một, hai milimét). Còn D thường từ vài chục đến hàng trăm xentimét, do đó lấy gần đúng: d2 + d1 ≈ 2D

ạy

Kè

Q uy

- HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm. - Kết quả thí nghiệm có thể giải thích bằng giao thoa của hai sóng: + Hai sóng phát ra từ F1, F2 là hai sóng kết hợp. + Gặp nhau trên M đã giao - Trong thí nghiệm này, có thoa với nhau. - Không những “được” mà thể bỏ màn M đi được còn “nên” bỏ, để ánh sáng không? từ F1, F2 rọi qua kính lúp vào mắt, vân quan sát được sẽ sáng hơn. Nếu dùng nguồn laze thì phải đặt M.

O B L

- Hệ những vạch sáng, tối → hệ vận giao thoa. - Y/c Hs giải thích tại sao lại xuất hiện những vân sáng, tối trên M?

2. Vị trí vân sáng

- HS dựa trên sơ đồ rút gọn cùng với GV đi tìm hiệu đường đi của hai sóng đến A.

Gọi a = F1F2: khoảng cách giữa hai nguồn kết hợp. D = IO: khoảng cách từ hai nguồn tới màn M. λ: bước sóng ánh sáng. d1 = F1A và d2 = F2A là quãng đường đi của hai sóng từ F1, F2 đến một điểm A trên vân sáng. O: giao điểm của đường trung trực của F1F2 với màn. x = OA: khoảng cách từ O đến vân sáng ở A. - Hiệu đường đi δ

109

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Để tại A là vân sáng thì hai sóng gặp nhau tại Vân A sáng - Tăng cường lẫn nhau phải thoả mãn điều kiện Vân tối hay d2 – d1 = kλ gì? λD → xk = k

- Để tại A là vân sáng thì: d2 – d1 = kλ với k = 0, ± 1, ±2, … - Vị trí các vân sáng: λD

- Làm thế nào để xác định vị trí vân tối? - Lưu ý: Đối với vân tối không có khái niệm bậc giao thoa.

B M-

Vì xen chính giữa hai vân sáng là một vân tối nên:

xk = k

k: bậc giao thoa. - Vị trí các vân tối

1 )λ 2

d2 – d1 = (k’ +

hơ

→ d2 − d1 =

ax D

với k = 0, ± 1, ±2, …

1 λD x k ' = ( k '+ ) 2 a

Q uy

- Vì D >> a và x nên: d2 + d1 ≈ 2D

2ax d2 + d1

1 λD x k ' = ( k '+ ) 2 a

với k’ = 0, ± 1, ±2, …

Kè

với k’ = 0, ± 1, ±2, …

δ = d2 − d1 =

ạy

- GV nêu định nghĩa khoảng vân. - Công thức xác định khoảng vân?

m /+

- Ghi nhận định nghĩa.

i = xk +1 − xk =

3. Khoảng vân a. Định nghĩa: (Sgk) b. Công thức tính khoảng vân: λD i=

a [(k + 1) − k ] c. Tại O là vân sáng bậc 0 của mọi bức a

λD

xạ: vân chính giữa hay vân trung tâm, hay vân số 0.

λD - Tại O, ta có x = 0, k = 0 → i = a 4. Ứng dụng: và δ = 0 không phụ thuộc - Đo bước sóng ánh sáng. λ. - Quan sát các vân giao Nếu biết i, a, D sẽ suy ra được λ: λ thoa, có thể nhận biết vân - Không, nếu là ánh sáng nào là vân chính giữa đơn sắc → để tìm sử dụng không? ánh sáng trắng. - Y/c HS đọc sách và cho - HS đọc Sgk và thảo luận biết hiện tượng giao thoa về ứng dụng của hiện ánh sáng có ứng dụng để tượng giao thoa. làm gì? Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về bước sóng và màu sắc - Y/c HS đọc Sgk và cho - HS đọc Sgk để tìm hiểu III. Bước sóng và màu sắc biết quan hệ giữa bước 1. Mỗi bức xạ đơn sắc ứng với một sóng và màu sắc ánh sáng? bước sóng trong chân không xác định. 2. Mọi ánh sáng đơn sắc mà ta nhìn - Hai giá trị 380nm và thấy có: λ = (380 ÷ 760) nm.

110

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

760nm được gọi là giới 3. Ánh sáng trắng của Mặt Trời là hỗn hạn của phổ nhìn thấy hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có bước sóng biến thiên liên tục từ 0 đến được → chỉ những bức xạ nào có bước sóng nằm ∞. trong phổ nhìn thấy là giúp 4. Nguồn kết hợp là được cho mắt nhìn mọi vật - Hai nguồn phát ra ánh sáng có cùng và phân biệt được màu sắc. bước sóng - Quan sát hình 25.1 để - Hiệu số pha dao động của hai nguồn biết bước sóng của 7 màu không đổi theo thời gian trong quang phổ. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 132 và SBT --------------//-------------

Ngày soạn:31/1/2016. Ngày giảng: 5/2/2016 Tiết 46

111

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập hai bài GIAO THOA ÁNH SÁNG - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 125 (10 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 4 và - Giải thích phương án lựa Bài 4 giải thích phương án lựa chọn bài 4 Đáp án B chọn -----------//---------Bài 5 - Bài 5. Trình baỳ phương - Áp dụng công thức Dđ = (1,643 – 1)5 = 3,220 pháp và công thức cần sử Dđ = (nđ – 1)A Dt = (1,685 – 1)5 = 3,430 dụng Dt = (nt – 1)A ∆D = Dt – Dđ = 0,210 - Tiến hành giải và trình ∆D = Dt – Dđ ------//-----bày kết quả Bài 6 - Bài 6. Trình baỳ phương - TD = IH (tanrđ – tanrt) pháp và công thức cần sử Tìm rđ và rt thế công thức dụng - Tiến hành giải và trình - Tiến hành giải bài toán bày kết quả theo nhóm

- Cho đại diện của từng - Trình bày kết quả nhóm trình bày kết quả

Áp dụng công thức KXAS ta có sin rđ =

1 sin i nđ

tan 2 i ⇒ sin i = 0,8 1 + tan 2 i ⇒ sin rđ = 0,6024

Mà sin 2 i = - Nhận xét

- Ghi nhận xét của GV

⇒ sin rt = 0,5956 ⇒ cos rđ = 0,7547 ⇒ cos rt = 0,7414

TD = IH (tanrđ – tanrt) = 1,6cm Hoạt động 2: Bài tập SBT12 trang 133 (20 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 6 và - Giải thích phương án lựa Bài 6 7 và giải thích phương án chọn bài 6,7 Đáp án A

112

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

lựa chọn

-----------//---------- Áp dụng công thức

- Bài 8, 9, 10. Trình baỳ λD ia phương pháp và công thức i= ⇒λ = cần sử dụng a D - Tiến hành giải và trình - Tiến hành giải bài toán bày kết quả theo nhóm

Bài 7 Đáp án C -----------//---------Bài 8 Từ λD ia 0,36.2 i= ⇒λ = = = 0,6.10 −3 mm a

1200

0,6.10 −3.0,5.10 3 = 0,25mm 1,2

hơ

- Cho đại diện của từng - Trình bày kết quả nhóm trình bày kết quả

------//-----Bài 9 a) λD

λ=

ia 5,21.1,56 = = 0,596.10 −3 mm D 11.1,24.10 3

Kè

- Ghi nhận xét của GV

Q uy

- Nhận xét

b) x k = ki = 4.0,25 = 1mm -----------//---------Bài 10

m /+

ạy

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “CÁC LOẠI QUANG PHỔ” ----------------------//---------------------

Ngày soạn:13/2/2016. Ngày giảng: 15/2/2016 Tiết 47

113

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

BÀI TẬP -------o0o------

a/. Hiệu đường đi: ∆d = d 2 − d1 =

Q uy

hơ

Kè

λ b/. Khoảng vân: Là khoảng cách giữa 2 vân tối hay 2 vân sáng liền kề nhau.

ạy

Một vân sáng và một vân tối kề nhau cách nhau một khoảng Công thức:

λD

m /+

i (nửa khoảng vân). 2

Gọi L là bề rộng giao thoa của n vân sáng đứng cạnh nhau thì khoảng vân được tính L n −1

bằng công thức: i =

c/. Vị trí vân sáng: ∆d = k λ λD a

xs = ki = k

k=0: vân sáng trung tâm k=±1: vân sáng bậc 1,.... 1 2

d/. Vị trí vân tối: ∆d = (k + )λ 1 1 λD xT = ( k + )i = ( k + ) 2 2 a

Vân tối thứ nhất ứng với k=0 và k=-1 Vân tối thứ hai ứng với k=1 và k=-2,... e/. Tìm loại vân tại M cách vân trung tâm một đoạn xM là: Tìm thương số:

xM = a, b với a là phần nguyên, b là phần thập phân i

Nếu b=0 thì tại M có vân sáng bậc a Nếu b=5 thì tại M có vân tối thứ a+1

114

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

f/. Tìm số vân sáng và số vân tối: Biết bề rộng trường giao thoa là L: L = a, b (Chú ý: b không làm tròn) Ta tìm thương số: 2i

≤ ki ≤ xN

Số vân tối số giá trị k nguyên thỏa biểu thức: 1 ≤ ( k + )i ≤ xN 2

Q uy

hơ

Khi đó số vân sáng là: Ns=(2a+1) Số vân tối quan sát được là: NT=2a nếu b<5 Và NT=2a+2 nếu b≥5 Nhận xét: Ta thấy số vân sáng trên trường giao thoa luôn luôn là số lẻ, số vân tối luôn là số chẳn. Biết tọa độ hai điểm xM và xN của 2 điểm giới hạn: Số vân sáng bằng số giá trị k nguyên thỏa biểu thức:

Lưu ý: Số vân sáng, tối có thể chẳn, lẻ tùy từng trường hợp. g/. Giao thoa với hai bức xạ λ1 và λ2

Chỗ 2 bức xạ không trùng nhau thì có màu của 2 bức xạ đó. Chỗ 2 bức xạ trùng nhau, màu sắc của vân giao thoa tuân theo qui tắc pha trộn

Kè

màu.

i12 = b

m /+

ạy

Những vị trí mà 2 bức xạ trùng nhau thỏa: x1 = x2 λ b b k Từ đó suy ra tỉ số: 1 = 2 = với là phân số tối giản. k2 λ1 c c Khoảng cách giữa hai vân sáng gần nhau nhất cùng màu với vân trung tâm là khoảng vân giao thoa với: λ1 D λ2 D

Vị trí các vân trùng màu với vân trung tâm là: x=ki12 h/. Tính bề rộng quang phổ bậc n khi giao thoa với ánh sáng trắng: ( 0, 38µ m ≤ λ ≤ 0, 76 µ m ) Bk = k ( xd − xt ) = k

D (λd − λt ) a

m/. Tìm số bức xạ cho vân sáng giao thoa tại một điểm M với ánh sáng trắng: λD ax Điều kiện: xM = k suy ra: λ = M a

Số bức xạ tại M cho vân sáng với giá trị k nguyên thỏa biểu thức: 0, 38µ m ≤ λ =

axM ≤ 0, 76 µ m kD

Tìm k, bao nhiêu k sẽ có bấy nhiêu bức xạ. n/. Tìm số bức xạ cho vân tối giao thoa tại một điểm N với ánh sáng trắng: axN 1 λD Điều kiện: xN = (k + ) suy ra: λ = 2

1 (k + ) D 2

115

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Số bức xạ tại M cho vân sáng với giá trị k nguyên thỏa biểu thức: 0, 38µ m ≤ λ =

axN ≤ 0, 76 µ m 1 (k + ) D 2

Tìm k, bao nhiêu k sẽ có bấy nhiêu bức xạ. l/. Giao thoa trong môi trường chiết suất n: Bước sóng và khoảng vân sẽ giảm đi n lần theo biểu thức: λ i λn = và in = n

II. BÀI TẬP:

λ1 D a

i1 =

Q uy

hơ

PHƯƠNG PHÁP Hai nguồn sáng là hai nguồn kết hợp: Hai ảnh thật của cùng một ngọn đèn xanh qua hai thấu kính hội tụ khác nhau. Chọn D.

λ2 D

Kè

NỘI DUNG 1. Hai nguồn sáng nào dưới đây là hai nguồn kết hợp? a/. Hai ngọn đèn đỏ b/. Hai ngôi sao c/. Hai đèn LED lục d/. Hai ảnh thật của cùng một ngọn đèn xanh qua hai thấu kính hội tụ khác nhau. 2. Trong thí nghiệm với khe Yâng, nếu dùng ánh sáng tím có bước sóng 0,4μm thì khoảng vân đo được là 0,2 μm. Nếu dùng ánh sáng đỏ có bước sóng 0,7 μm thì khoảng vân đo được sẽ là bao nhiêu? a/. 0,3 mm b/. 0,35 mm c/. 0,4 mm d/. 0,45 mm

i2 =

ạy

⇒

i2 λ2 0, 7 = = = 1, 75 i1 λ1 0, 4

⇒ i2 = 0, 2.1, 75 = 0,35(mm)

m /+

Chọn B. 3. Ánh sáng đơn sắc màu lam_lục có tần số bằng bao Ánh sáng đơn sắc màu lam_lục nhiêu? có tần số bằng 6.2014 Hz a/. 6.2012 Hz b/. 6.2013 Hz Chọn C. 14 15 c/. 6.20 Hz d/. 6.20 Hz 4. Trong thí nghiệm về giao thoa ánh sáng, khoảng khoảng vân i được tính bằng λD vân i được tính bằng công thức nào? công thức i = λa λD aD a a a/. i = b/. i = c/. i = d/. i = Chọn B. D a λ λD 5. Hãy chọn câu đúng? Nếu làm thí nghiệm Yâng với Nếu làm thí nghiệm Yâng với ánh sáng trắng thì : ánh sáng trắng thì : Chỉ quan sát a/. Chỉ quan sát được vài vân bậc thấp có màu được vài vân bậc thấp có màu sắc, trừ vân số 0 vẫn có màu trắng. sắc, trừ vân số 0 vẫn có màu trắng. Chọn A. b/. Hoàn toàn không quan sát được. c/. Vẫn quan sát được vân, không khác gì vân của ánh sáng đơn sắc. d/. Chỉ thấy các vân sáng có màu sắc mà không thấy vân tối nào. 6. Hãy chọn câu đúng? Bước sóng bức xạ màu da cam Khi xác định một bước sóng bức xạ màu da cam, 0,6 µm, chọn A. một học sinh đã tìm được giá trị đúng là: a/. 0,6 µm b/. 0,6 mm c/. 0,6 nm d/. 0,6 cm

116

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

a/. Bước sóng của ánh sáng đơn sắc: 4 3 ia 8 λ= = = 0, 5( µ m) D 3

b/. Vị trí vân sáng bậc 2: x( s ,2) = 2i = 2.0,5 = 1( mm)

vị trí vân tối thứ 3: x(T ,3) = 2,5i = 2, 5.0,5 = 1, 25( mm)

c/. Bề rộng quang phổ bậc 1:

3 B1 = 1(id − it ) = (0, 75 − 0, 4) 3 B1 = 0,35(mm)

hơ

7. Trong thí nghiệm Y – âng về giao thoa ánh sáng, các khe S1 và S2 được chiếu sáng bởi áng sáng đơn sắc. Khoảng cách giữa hai khe là a, khoảng cách giữa măt phẳng chứa hai khe và màn quan sát E là D. a/. Biết a=3mm, D=3m, khoảng cách giữa 9 vân sáng liên tiếp là 4mm, tính bước sóng của ánh sáng đơn sắc. b/. Xác định vị trí vân sáng bậc 2 và vân tối thứ 3 ở cùng một phía của vân sáng trung tâm. c/. Thay ánh sáng đơn sắc bằng ánh sáng trắng. Tính bề rộng quang phổ bậc 1 và quang phổ bậc 2 trên màn quan sát E.

Bề rộng quang phổ bậc 2:

Q uy

3 B2 = 2(id − it ) = 2 (0, 75 − 0, 4) 3 B2 = 2.0,35(mm) = 0, 7(mm)

a/. Xác định bước sóng λ2 . λ1 D λ2 D xs (12,λ1 ) = xs (10,λ2 ) ⇔ 12

= 10

a 12 12 ⇔ λ2 = λ1 = 0,5 = 0, 6( µ m) 10 10

b/. Khoảng cách: D 0,5.1 = = 0,5(mm) a 1 D 0, 6.1 i2 = λ2 = = 0, 6(mm) a 1 ∆x = xs (11,λ2 ) − xs (5,λ1 ) =

i1 = λ1

∆x = (11.0,6 − 5.0,5) = 4.1(mm)

m /+

ạy

Kè

8. Trong thí nghiệm Y – âng về giao thoa ánh sáng, nguồn sáng là hai bức xạ có bước sóng lần lượt là λ1 và λ2 , cho λ1 = 0,5µ m . Biết rằng vân sáng bậc 12 của bức xạ λ1 trùng với vân sáng bậc 10 của bức xạ λ2 . a/. Xác định bước sóng λ2 . b/. Tìm khoảng cách từ vân sáng từ vân sáng bậc 5 của bức xạ λ1 đến vân sáng bậc 11 của bức xạ λ2 ở cùng một phía với vân sáng giữa, biết khe Y – âng cách nhau 1mm và khoảng cách từ hai khe tới màn ảnh la 1m.

Ngày soạn:13/2/2016. Ngày giảng: 16/2/2016

Tiết: 48 TH: ĐO BƯỚC SÓNG ÁNH SÁNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIAO THOA (1) 1. Mục tiêu: a) Về kiến thức: - Thông qua thực hành nhận thức rõ bản chất sóng của ánh sáng. b) Về kỹ năng: - Biết các bước tiến hành thí nghiệm đo bước sóng ánh sáng bằng giao thoa lade.. c) Về thái độ:

117

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Có thái độ nghiêm túc, cẩn thận trong thực hành. 2. Chuẩn bị của GV và HS: a) Chuẩn bị của GV: - 1 Bộ dụng cụ thực hành đo bước sóng ánh sáng bằng giao thoa lade. b) Chuẩn bị của HS: - Viết sẵn mẫu báo cáo thực hành (tr150 SGK).

Kè

Q uy

hơ

3. Tiến trình bài dạy: * Ổn định lớp: (1 phút) a) Kiểm tra bài cũ (0 phút): Kiểm tra trong khi giảng. b) Dạy nội dung bài mới: Hoạt động 1 (10 phút): Nhắc lại kiến thức liên quan. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Hiện tượng giao thoa ánh sáng là - HS nhớ lại kiến thức đã - giao thoa ánh sáng là gì? học để trả lời. hiện tượng 2 sóng ánh sáng gặp nhau tạo ra những điểm mà hai sóng tăng cường xen kẽ những điểm mà hai sóng triệt tiêu.

- HS nhớ lại kiến thức đã học để trả lời.

λD

a ai λ= D

m /+

- Công thức tính khoảng vân và công thức xác định bước sóng?

- Hai sóng ánh sáng phải cùng tần số, độ lệch pha không đổi.

ạy

- Điều kiện giao thoa của hai sóng - HS nhớ lại kiến thức đã học để trả lời. ánh sáng?

Hoạt động 2 (39 phút): Tìm hiểu dụng cụ đo và các bước tiến hành thí nghiệm. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Giới thiệu bộ dụng cụ khảo sát - HS quan sát và ghi nhận - Nguồn lade, giá đỡ, giao thoa khe Y-âng dùng lade? kiến thức. tấm phim nhỏ có khe hẹp, màn hứng ảnh, bộ đổi nguồn. - Tiến hành thí nghiệm mẫu kèm - HS quan sát và ghi nhận. hướng dẫn? c) Củng cố, luyện tập: (3 phút) - GV nhắc lại kiến thức trọng tâm. d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2 phút)

118

- SGK

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Trả lời câu hỏi còn lại trong sgk, sbt. - Làm bài tập còn lại trong sgk, sbt.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

* RÚT KINH NGHIỆM

119

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn:22/2/2016. Ngày giảng: 27/2/2016 Tiết: 49 TH: ĐO BƯỚC SÓNG ÁNH SÁNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIAO THOA (2)

Q uy

hơ

1. Mục tiêu: a) Về kiến thức: - Biết ứng dụng hiện tượng giao thoa để đo bước sóng ánh sáng. b) Về kỹ năng: - Biết sử dụng các dụng cụ thí nghiệm tạo ra hệ vân giao thoa trên màn ảnh, bằng cách dùng nguồn laze chiếu vuông góc với màn chắn có khe Y-âng. Quan sát hệ vân, phân biệt được các vân sáng, vân tối, vân sáng giữa của hệ vân. - Biết cách dùng thước kẹp đo khoảng vân. Xác định được tương đối chính xác bước sóng của chùm tia laze. c) Về thái độ: - Có thái độ nghiêm túc, cẩn thận trong thực hành..

Kè

2. Chuẩn bị của GV và HS: a) Chuẩn bị của GV: - 6 Bộ dụng cụ thực hành đo bước sóng ánh sáng bằng giao thoa lade. b) Chuẩn bị của HS: - Viết sẵn mẫu báo cáo thực hành (tr150 SGK).

m /+

ạy

3. Tiến trình bài dạy: * Ổn định lớp: (1 phút) a) Kiểm tra bài cũ (0 phút): Kiểm tra trong khi giảng. b) Dạy nội dung bài mới: Hoạt động 1 (10 phút): Những lưu ý khi tiến hành thí nghiệm. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Đảm bảo an toàn điện và dụng - HS ghi nhận yêu cầu về an - Bộ đổi nguồn đặt đúng cụ? toàn. vị trí điện áp quy định (5V).

- Kiểm tra các dây dẫn và ổ điện.

Hoạt động 2 (39 phút): Tiến hành thí nghiệm, xử lý số liệu. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản - Chia lớp làm 6 nhóm. - Đại diện các nhóm nhận - Nguồn lade, giá đỡ, - Phát cho mỗi nhóm 1 bộ dụng cụ bộ thí nghiệm thực hành. tấm phim nhỏ có khe thí nghiệm. hẹp, màn hứng ảnh, bộ đổi nguồn. - Y/C các nhóm tiến hành lắp ráp?

- Lắp ráp bộ thí nghiệm theo hướng dẫn.

120

- SGK.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

L - Y/C Đo 5 lần khoảng cách D, L, - Đo khoảng cách 2 khe hẹp - i= đếm n và đọc giá trị a. tới màn hứng ảnh, khoảng n cách 2 vân sáng ngoài cùng, ai aL - λ= = đếm số vân sáng và đọc giá D Dn trị khoảng cách 2 khe hẹp trên tấm phim.

m /+

ạy

Kè

Q uy

* RÚT KINH NGHIỆM

hơ

- Y/C xử lý số liệu và điền vào báo - Xử lý số liệu, viết báo cáo. - Tính giá trị trung bình cáo thực hành. 5 lần đo. - Xác định sai số. c) Củng cố, luyện tập: (3 phút) - GV nhắc lại kiến thức trọng tâm. d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2 phút) - Trả lời câu hỏi còn lại trong sgk, sbt. - Làm bài tập còn lại trong sgk, sbt.

121

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 22/ 2/ 2016 Ngày dạy 23/ 2/ 2016 Tiết 50 CÁC LOẠI QUANG PHỔ -----------o0o----------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Mô tả được cấu tạo và công dụng của một máy quang phổ lăng kín. - Mô tả được quang phổ liên tục, quảng phổ vạch hấp thụ và hấp xạ và hấp thụ là gì và đặc điểm chính của mối loại quang phổ này.. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Dụng cụ thí nghiệm tán sắc bằng lăng kính III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về máy quang phổ Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Một chùm sáng có thể có - HS ghi nhận tác dụng của I. Máy quang phổ nhiều thành phần đơn sắc máy quang phổ. - Là dụng cụ dùng để phân tích một chùm ánh sáng phức (ánh sáng trắng …) → để tạp thành những thành phần phân tích chùm sáng thành đơn sắc. những thành phần đơn sắc - Gồm 3 bộ phận chính: → máy quang phổ. 1. Ống chuẩn trực - Vẽ cấu tạo của máy - Gồm TKHT L1, khe hẹp F quang phổ theo từng phần đặt tại tiêu điểm chính của L1. - Khi chiếu chùm sáng vào - Chùm song song, vì F đặt - Tạo ra chùm song song. khe F → sau khi qua ống tại tiêu điểm chính của L1 và chuẩn trục sẽ cho chùm lúc nay F đóng vai trò như 1 nguồn sáng. sáng như thế nào? - Tác dụng của hệ tán sắc - Phân tán chùm sáng song song thành những thành phần là gì? đơn sắc song song. 2. Hệ tán sắc - Gồm 1 (hoặc 2, 3) lăng kính. - Phân tán chùm sáng thành những thành phần đơn sắc, Hứng ảnh của các thành song song. - Tác dụng của buồng tối phần đơn sắc khi qua lăng 3. Buồng tối là gì? kính P. - Là một hộp kín, gồm TKHT (1 chùm tia song song đến

122

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

P F

II. Quang phổ phát xạ - Quang phổ phát xạ của một chất là quang phổ của ánh sáng do chất đó phát ra, khi được nung nóng đến nhiệt độ cao. - Có thể chia thành 2 loại:

a. Quang phổ liên tục - Là quang phổ mà trên đó không có vạch quang phổ, và chỉ gồm một dải có màu thay đổi một cách liên tục. - Do mọi chất rắn, lỏng, khí có áp suất lớn phát ra khi bị nung nóng.

m /+

ạy

Kè

Q uy

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về quang phổ phát xạ - Mọi chất rắn, lóng, khí - HS đọc Sgk và thảo luận được nung nóng đến nhiệt để trả lời câu hỏi. độ cao đều phát ra ánh sáng → quang phổ do các chất đó phát ra gọi là quang phổ phát xạ → quang phổ phát xạ là gì? - Để khảo sát quang phổ của - HS trình bày cách khảo một chất ta làm như thế sát. nào? - Quang phổ phát xạ có thể chia làm hai loại: quang phổ liên tục và quang phổ vạch. - Cho HS quan sát quang phổ liên tục → Quang phổ liên tục là quang phổ như - HS đọc Sgk kết hợp với thế nào và do những vật nào hình ảnh quan sát được và thảo luận để trả lời. phát ra? - Cho HS xem quang phổ vạch phát xạ hoặc hấp thụ → quang phổ vạch là quang - HS đọc Sgk kết hợp với hình ảnh quan sát được và phổ như thế nào? - Quang phổ vạch có đặc thảo luận để trả lời. điểm gì? → Mỗi nguyên tố hoá học ở - Khác nhau về số lượng trạng thái khí có áp suất các vạch, vị trí và độ sáng thấp, khi bị kích thích, đều các vạch (λ và cường độ cho một quang phổ vạch đặc của các vạch). trưng cho nguyên tố đó.

hơ

L2, tấm phim ảnh K (hoặc kính ảnh) đặt ở mặt phẳng tiêu của L2. - Hứng ảnh của các thành phần đơn sắc khi qua lăng K kính P: vạch quang phổ. - Tập hợp các vạch quang phổ chụp được làm thành quang phổ của nguồn F.

TKHT sẽ hội tụ tại tiêu diện của TKHT – K. Các thành phần đơn sắc đến buồng tối là song song với nhau → các thành phần đơn sắc sẽ hội tụ trên K → 1 vạch quang phổ).

Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về quang phổ hấp thụ - Minh hoạ thí nghiệm làm - HS ghi nhận kết quả thí xuất hiện quang phổ hấp nghiệm.

123

b. Quang phổ vạch - Là quang phổ chỉ chứa những vạch sáng riêng lẻ, ngăn cách nhau bởi những khoảng tối. - Do các chất khí ở áp suất thấp khi bị kích thích phát ra. - Quang phổ vạch của các nguyên tố khác nhau thì rất khác nhau (số lượng các vạch, vị trí và độ sáng các vạch), đặc trưng cho nguyên tố đó. III. Quang phổ hấp thụ - Quang phổ liên tục, thiếu

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

thụ. - Quang phổ hấp thụ là quang phổ như thế nào?

các bức xạ do bị dung dịch hấp thụ, được gọi là quang phổ hấp thụ của dung dịch. - Các chất rắn, lỏng và khí đều cho quang phổ hấp thụ. - Quang phổ hấp thụ của chất khí chỉ chứa các vạch hấp thụ. Quang phổ của chất lỏng và chất rắn chứa các “đám” gồm cách vạch hấp thụ nối tiếp nhau một cách liên tục.

- HS thảo luận để trả lời.

- Quang phổ hấp thụ thuộc - Quang phổ vạch. loại quang phổ nào trong cách phân chia các loại quang phổ?

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút)

124

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 29/2 / 2016 Tiết 51 BÀI TẬP CÁC LOẠI QUANG PHỔ -----------o0o----------

Q uy

hơ

m /+

ạy

Kè

Câu 1(CĐ 2007): Quang phổ liên tục của một nguồn sáng J A. phụ thuộc vào cả thành phần cấu tạo và nhiệt độ của nguồn sáng J. B. không phụ thuộc vào cả thành phần cấu tạo và nhiệt độ của nguồn sáng J. C. không phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng J, mà chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng đó. D. không phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng J, mà chỉ phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng đó. Câu 2(ĐH – 2007): Hiện tượng đảo sắc của vạch quang phổ (đảo vạch quang phổ) cho phép kết luận rằng A. trong cùng một điều kiện về nhiệt độ và áp suất, mọi chất đều hấp thụ và bức xạ các ánh sáng có cùng bước sóng. B. ở nhiệt độ xác định, một chất chỉ hấp thụ những bức xạ nào mà nó có khả năng phát xạ và ngược lại, nó chỉ phát những bức xạ mà nó có khả năng hấp thụ. C. các vạch tối xuất hiện trên nền quang phổ liên tục là do giao thoa ánh sáng. D. trong cùng một điều kiện, một chất chỉ hấp thụ hoặc chỉ bức xạ ánh sáng. Câu 3(ÐỀ ĐẠI HỌC – 2008):: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về quang phổ? A. Quang phổ liên tục của nguồn sáng nào thì phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng ấy. B. Mỗi nguyên tố hóa học ở trạng thái khí hay hơi nóng sáng dưới áp suất thấp cho một quang phổ vạch riêng, đặc trưng cho nguyên tố đó. C. Để thu được quang phổ hấp thụ thì nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải cao hơn nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục. D. Quang phổ hấp thụ là quang phổ của ánh sáng do một vật rắn phát ra khi vật đó được nung nóng. Câu 4(Đề thi cao đẳng năm 2009): Khi nói về quang phổ, phát biểunào sau đây là đúng? A. Các chất rắn bị nung nóng thì phát ra quang phổ vạch. B. Mỗi nguyên tố hóa học có một quang phổ vạch đặc trưng của nguyên tố ấy. C. Các chất khí ở áp suất lớn bị nung nóng thì phát ra quang phổ vạch. D. Quang phổ liên tục của nguyên tố nào thì đặc trưng cho nguyên tố đó. Câu 5(ÐỀ ĐẠI HỌC – 2009): Phát biểu nào sau đây là đúng ? A. Chất khí hay hơi ở áp suất thấp được kích thích bằng nhiệt hay bằng điện cho quang phổ liên tục. B. Chất khí hay hơi được kích thích bằng nhiệt hay bằng điện luôn cho quang phổ vạch. C. Quang phổ liên tục của nguyên tố nào thì đặc trưng cho nguyên tố ấy. D. Quang phổ vạch của nguyên tố nào thì đặc trưng cho nguyên tố ấy. Câu 6(ÐỀ ĐẠI HỌC – 2009): Quang phổ liên tục A. phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn phát mà không phụ thuộc vào bản chất của nguồn phát. B. phụ thuộc vào bản chất và nhiệt độ của nguồn phát. C. không phụ thuộc vào bản chất và nhiệt độ của nguồn phát.

125

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

D. phụ thuộc vào bản chất của nguồn phát mà không phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn phát. Câu 7. (Đề thi ĐH – CĐ năm 2010) Quang phổ vạch phát xạ A. của các nguyên tố khác nhau, ở cùng một nhiệt độ thì như nhau về độ sáng tỉ đối của các vạch. B. là một hệ thống những vạch sáng (vạch màu) riêng lẻ, ngăn cách nhau bởi những khoảng tối. C. do các chất rắn, chất lỏng hoặc chất khí có áp suất lớn phát ra khi bị nung nóng. D. là một dải có màu từ đỏ đến tím nối liền nhau một cách liên tục. Câu 8. (Đề thi ĐH – CĐ năm 2010)Chiếu ánh sáng trắng do một nguồn nóng sáng phát ra vào khe hẹp F của một máy quang phổ lăng kính thì trên tấm kính ảnh (hoặc tấm kính mờ) của buồng ảnh sẽ thu được A. ánh sáng trắng B. một dải có màu từ đỏ đến tím nối liền nhau một cách liên tục. C. các vạch màu sáng, tối xen kẽ nhau. D. bảy vạch sáng từ đỏ đến tím, ngăn cách nhau bằng những khoảng tối. Câu 9. Phaùt bieåu naøo sau ñaây laø khoâng ñuùng?

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

A. Trong maùy quang phoå, oáng chuaån tröïc coù taùc duïng taïo ra chuøm tia saùng song song. B. Trong maùy quang phoå, buoàng aûnh naèm ôû phía sau laêng kính. C. Trong maùy quang phoå, laêng kính coù taùc duïng phaân tích chuøm aùnh saùng phöùc taïp song song thaønh caùc chuøm saùng ñôn saéc song song. D. Trong maùy quang phoå, quang phoå cuûa moät chuøm saùng thu ñöôïc trong buoàng aûnh luoân maùy laø moät daûi saùng coù maøu caàu voàng. Câu 10. Phaùt bieåu naøo sau ñaây laø ñuùng khi cho aùnh saùng traéng chieáu vaøo maùy quang phoå? A. Chuøm tia saùng loù ra khoûi laêng kính cuûa maùy quang phoå tröôùc khi ñi thaáu kính cuûa buoàng aûnh laø moät chuøm tia phaân kì coù nhieàu maøu khaùc nhau. B. Chuøm tia saùng loù ra khoûi laêng kính cuaû maùy quang phoå tröôùc khi ñi qua thaáu kính cuûa buoàng aûnh goàm nhieàu chuøm tia saùng song song. C. Chuøm tia saùng loù ra khoûi laêng kính cuûa maùy quang phoå tröôùc khi ñi qua thaáu kính cuûa buoàng aûnh laø moät chuøm tia phaân kì maøu traéng. D. Chuøm tia saùng loù ra khoûi laêng kính cuûa maùy quang phoå tröôùc khi ñi qua thaáu kính cuûa buoàng aûnh laø moät chuøm tia saùng maøu song song. Câu 11. Choïn caâu ñuùng. A. Quang phoå lieân tuïc cuûa moät vaät phuï thuoäc vaøo baûn chaát cuûa vaät noùng saùng. B. Quang phoå lieân tuïc phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä cuûa vaät noùng saùng. C. Quang phoå lieân tuïc khoâng phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä vaø baûn chaát cuûa vaät noùng saùng. D. Quang phoå lieân tuïc phuï thuoäc caû nhieät ñoä vaø baûn chaát cuûa vaät noùng saùng. Câu 12. Phaùt bieåu naøo sau ñaây laø khoâng ñuùng? A. Quang phoå vaïch phaùt xaï cuûa caùc nguyeân toá khaùc nhau thì khaùc nhau veà soá löôïng vaïch maøu, maøu saéc vaïch, vò trí vaø ñoä saùng tæ ñoái cuûa caùc vaïch quang phoå. B. Moãi nguyeân toá hoaù hoïc ôû traïng thaùi khí hay hôi ôû aùp suaát thaáp ñöôïc kích thích phaùt saùng coù moät quang phoå vaïch phaùt xaï ñaëc tröng. C. Quang phoå vaïch phaùt xaï laø nhöõng daûi maøu bieán ñoåi lieân tuïc naèm treân moät neàn toái. D. Quang phoå vaïch phaùt xaï laø moät heä thoáng caùc vaïch saùng maøu naèm rieâng reõ treân moät neàn toái. Câu 13. Ñeå thu ñöôïc quang phoå vaïch haáp thuï thì A. Nhieät ñoä cuûa ñaùm khí hay hôi haáp thuï phaûi lôùn hôn nhieät ñoä cuûa nguoàn saùng traéng. B. Nhieät ñoä cuûa ñaùm khí hay hôi haáp thuï phaûi nhoû hôn nhieät ñoä cuûa nguoàn saùng traéng. C. Nhieät ñoä cuûa ñaùm khí bay hôi haáp thuï phaûi baèng nhieät ñoä cuûa nguoàn saùng traéng. D. Aùp suaát cuûa ñaùm khí haáp thuï phaûi raát lôùn. Câu 14. Pheùp phaân tích quang phoå laø A. Pheùp phaân tích moät chuøm saùng nhôø hieän töôïng taùn saéc. B. Pheùp phaân tích thaønh phaàn caáu taïo cuûa moät chaát döïa treân vieäc nghieân cöùu quang phoå do noù phaùt ra.

126

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

C. Pheùp ño nhieät ñoä cuûa moät vaät döïa treân quang phoå do vaät phaùt ra. D. Pheùp ño vaän toác vaø böôùc soùng cuûa aùnh saùng töø quang phoå thu ñöôïc. Câu 15. Khaúng ñònh naøo sau ñaây laø ñuùng? A. Vò trí vaïch toái trong quang phoå haáp thuï cuûa moät nguyeân toá truøng vôùi vò trí vaïch saùng maøu trong quang phoå phaùt xaï cuûa nguyeân toá ñoù. B. Trong quang phoå vaïch haáp thuï caùc vaân toái caùch ñeàu nhau. C. Trong quang phoå vaïch phaùt xaï caùc vaân saùng vaø caùc vaân toái caùch ñeàu nhau. D. Quang phoå vaïch cuûa caùc nguyeân toá hoaù hoïc ñeàu gioáng nhau ôû cuøng moät nhieät ñoä.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Câu 16. Chän c©u §óng. M¸y quang phæ cµng tèt, nÕu chiÕt suÊt cña chÊt lµm l¨ng kÝnh: A. cµng lín. B. Cµng nhá. C. BiÕn thiªn cµng nhanh theo b-íc sãng ¸nh s¸ng. D. BiÕn thiªn cµng chËm theo b-íc sãng ¸nh s¸ng. Câu 17. Quang phæ liªn tôc ®-îc ph¸t ra khi nµo? A. Khi nung nãng chÊt r¾n, chÊt láng, chÊt khÝ. B. Khi nung nãng chÊt r¾n, chÊt láng, chÊt khÝ cã khèi l-îng riªng lín. C. Khi nung nãng chÊt r¾n vµ chÊt láng. D. Khi nung nãng chÊt r¾n. Câu 18. Khi t¨ng nhiÖt ®é cña d©y tãc bãng ®iÖn, th× quang phæ cña ¸nh s¸ng do nã ph¸t ra thay ®æi thÕ nµo? A. S¸ng dÇn lªn, nh−ng vÉn ch−a ®ñ b¶y mµu nh− cÇu vång. B. Ban ®Çu chØ cã mµu ®á, sau ®ã lÇn l−ît cã thªm mµu vµng, cuèi cïng khi nhiÖt ®é cao, míi cã ®ñ b¶y mµu chø kh«ng s¸ng thªm. C. Võa s¸ng t¨ng dÇn, võa tr¶i réng dÇn, tõ mµu ®á, qua çc mµu da cam, vµng... cuèi cïng, khi nhiÖt ®ä cao míi cã ®ñ bµy mµu. D. Hoµn toµn kh«ng thay ®æi g×. Câu 19. §iÒu nµo sau ®©y lµ sai khi nãi vÒ quang phæ liªn tôc? A) Quang phæ liªn tôc kh«ng phô thuéc vµo thµnh phÇn cÊu t¹o cña nguån s¸ng. B) Quang phæ liªn tôc phô thuéc vµo nhiÖt ®é cña nguån s¸ng. C) Quang phæ liªn tôc lµ nh÷ng v¹ch mµu riªng biÖt hiÖn trªn mét nÒn tèi. D) Quang phæ liªn tôc do çc vËt r¾n, láng hoÆc khÝ cã tØ khèi lín khi bÞ nung nãng ph¸t ra. Câu 20. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y lµ kh«ng ®óng? A. Trong m¸y quang phæ th× èng chuÈn trùc cã t¸c dông t¹o ra chïm tia s¸ng song song. B. Trong m¸y quang phæ th× buång ¶nh n»m ë phÝa sau l¨ng kÝnh. C. Trong m¸y quang phæ th× L¨ng kÝnh cã t¸c dông ph©n tÝch chïm ¸nh s¸ng phøc t¹p song song thµnh çc chïm s¸ng ®¬n s¾c song song. D. Trong m¸y quang phæ th× quang phæ cña mét chïm s¸ng thu ®−îc trong buång ¶nh cña m¸y lµ mét d¶i s¸ng cã mµu cÇu vång. Câu 21. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y lµ ®óng? A. Chïm tia s¸ng lã ra khái l¨ng kÝnh cña m¸y quang phæ tr−íc khi ®i qua thÊu kÝnh cña buång ¶nh lµ mét chïm tia ph©n kú cã nhiÒu mµu kh¸c nhau. B. Chïm tia s¸ng lã ra khái l¨ng kÝnh cña m¸y quang phæ tr−íc khi ®i qua thÊu kÝnh cña buång ¶nh lµ tËp hîp gåm nhiÒu chïm tia s¸ng song song, mçi chïm mét mµu cã h−íng kh«ng trïng nhau C. Chïm tia s¸ng lã ra khái l¨ng kÝnh cña m¸y quang phæ tr−íc khi ®i qua thÊu kÝnh cña buång ¶nh lµ mét chïm tia ph©n kú mµu tr¾ng. D. Chïm tia s¸ng lã ra khái l¨ng kÝnh cña m¸y quang phæ tr−íc khi ®i qua thÊu kÝnh cña buång ¶nh lµ mét chïm tia s¸ng mµu song song. Câu 22. Chän c©u ®óng. A. Quang phæ liªn tôc cña mét vËt phô thuéc vµo b¶n chÊt cña vËt B. Quang phæ liªn tôc phô thuéc vµo nhiÖt ®é cña vËt nãng s¸ng C. Quang phæ liªn tôc kh«ng phô thuéc vµo nhiÖt ®é vµ b¶n chÊt cña vËt D. Quang phæ liªn tôc phô thuéc c¶ nhiÖt ®é vµ b¶n chÊt cña vËt Câu 23. Quang phæ liªn tôc ph¸t ra bëi hai vËt cã b¶n chÊt kh¸c nhau th×

127

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

A. Hoµn toµn kh¸c nhau ë mäi nhiÖt ®é B. Hoµn toµn gièng nhau ë mäi nhiÖt ®é C. Gièng nhau nÕu mçi vËt cã mét nhiÖt ®é thÝch hîp D. Gièng nhau nÕu hai vËt cã nhiÖt ®é b»ng nhau Câu 24. Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ lµ quang phæ cã ®Æc ®iÓm g× sau ®©y? A. Chøa çc v¹ch cïng ®é s¸ng, mµu s¾c kh¸c nhau, ®Æt çch ®Òu ®Æn trªn quang phæ. B. Gåm toµn v¹ch s¸ng ®Æt nèi tiÕp nhau trªn quang phæ. C. Chøa mét sè (Ýt hoÆc nhiÒu) v¹ch mµu s¾c kh¸c nhau xen kÏ nh÷ng kho¶ng tèi. D. ChØ chøa mét sè rÊt Ýt çc v¹ch mµu. Câu 25. Quang phæ v¹ch ®−îc ph¸t ra khi nµo? A. Khi nung nãng mét chÊt r¾n, láng hoÆc khÝ. B. Khi nung nãng mét chÊt láng hoÆc khÝ. C. Khi nung nãng mét chÊt khÝ ë ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn. D. Khi nung nãng mét chÊt khÝ ë ¸p suÊt thÊp. Câu 26. Chän c©u §óng. Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ cña mét chÊt th× ®Æc tr−ng cho: A. chÝnh chÊt Êy. B. thµnh phÇn ho¸ häc cña chÊt Êy. C. thµnh phÇn nguyªn tè (tøc tØ lÖ phÇn tr¨m çc nguyªn tè) cña chÊt Êy. D. cÊu t¹o ph©n tö cña chÊt Êy. Câu 27. Chän c©u §óng. Sù ®¶o (hay ®¶o s¾c) v¹ch quang phæ lµ: A. sù ®¶o ng−îc, tõ vÞ trÝ ng−îc chiÒu khe m©y thµnh cïng chiÒu. B. sù chuyÓn mét s¸ng thµnh v¹ch tèi trªn nÒn s¸ng, do bÞ hÊp thô. C. Sù ®¶o ng−îc trËt tù çc v¹ch quang phæ. D. Sù thay ®æi mµu s¾c çc v¹ch quang phæ. Câu 28. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y lµ sai khi nãi vÒ quang phæ v¹ch ph¸t x¹? A) Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ bao gåm mét hÖ thèng nh÷ng v¹ch mµu riªng rÏ n»m trªn mét nÒn tèi. B) Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ bao gåm mét hÖ thèng nh÷ng d¶i mµu biÕn thiªn liªn tôc n»m trªn mét nÒn tèi. C) Mçi nguyªn tè ho¸ häc ë nh÷ng tr¹ng th¸i khÝ hay h¬i nãng s¸ng d−íi ¸p xuÊt thÊp cho mét quang phæ v¹ch riªng, ®Æc tr−ng cho nguyªn tè ®ã. D) Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ cña çc nguyªn tè kh¸c nhau lµ rÊt kh¸c nhau vÒ sè l−îng çc v¹ch, vÒ b−íc sãng (tøc lµ vÞ trÝ çc v¹ch) vµ c−êng ®é s¸ng cña çc v¹ch ®ã. Câu 29. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y lµ kh«ng ®óng? A. Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ cña çc nguyªn tè kh¸c nhau th× kh¸c nhau vÒ sè l−îng v¹ch mµu, mµu s¾c v¹ch, vÞ trÝ vµ ®é s¸ng tØ ®èi cña çc v¹ch quang phæ B. Mçi nguyªn tè hãa häc ë tr¹ng th¸i khÝ hay h¬i ë ¸p suÊt thÊp ®−îc kÝch thÝch ph¸t s¸ng cã mét quang phæ v¹ch ph¸t x¹ ®Æc tr−ng C. Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ lµ nh÷ng d¶i mµu biÕn ®æi liªn tôc n»m trªn mét nÒn tèi D. Quang phæ v¹ch ph¸t x¹ lµ mét hÖ thèng çc v¹ch s¸ng mµu n»m riªng rÏ trªn mét nÒn tèi Câu 30. §Ó thu ®−îc quang phæ v¹ch hÊp thô th× A. NhiÖt ®é cña ®¸m khÝ hay h¬i hÊp thô ph¶i lín h¬n nhiÖt ®é cña nguån s¸ng tr¾ng B. NhiÖt ®é cña ®¸m khÝ hay h¬i hÊp thô ph¶i nhá h¬n nhiÖt ®é cña nguån s¸ng tr¾ng C. NhiÖt ®é cña ®¸m khÝ hay h¬i hÊp thô ph¶i b»ng nhiÖt ®é cña nguån s¸ng tr¾ng D. ¸p suÊt cña ®¸m khÝ hÊp thô ph¶i rÊt lín Câu 31. PhÐp ph©n tÝch quang phæ lµ A. PhÐp ph©n tÝch mét chïm s¸ng nhê hiÖn t−îng t¸n s¾c B. PhÐp ph©n tÝch thµnh phÇn cÊu t¹o cña mét chÊt dùa trªn viÖc nghiªn cøu quang phæ do nã ph¸t ra C. PhÐp ®o nhiÖt ®é cña mét vËt dùa trªn quang phæ do vËt ph¸t ra D. PhÐp ®o vËn tèc vµ b−íc sãng cña ¸nh s¸ng tõ quang phæ thu ®−îc Câu 32. Kh¼ng ®Þnh nµo sau ®©y lµ ®óng? A. VÞ trÝ v¹ch tèi trong quang phæ hÊp thô cña mét nguyªn tè trïng víi vÞ trÝ v¹ch s¸ng mµu trong quang phæ v¹ch ph¸t x¹ cña nguyªn tè ®ã

128

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

B. Trong quang phæ v¹ch hÊp thô çc v©n tèi çch ®Òu nhau C. Trong quang phæ v¹ch ph¸t x¹ çc v©n s¸ng vµ çc v©n tèi çch ®Òu nhau D. Quang phæ v¹ch cña çc nguyªn tè hãa häc ®Òu gièng nhau ë cïng mét nhiÖt ®é.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Câu 33: Điều kiện phát sinh quang phổ vạch phát xạ là: A. Các khí bay hơi ở áp suất thấp và bị kích thích phát ra ánh sáng. B. Các vật rắn, lỏng, khí có khối lượng riêng lớn khi bị nung nóng phát ra. C. Chiếu ánh sáng trắng qua một chất hơi bị nung nóng phát ra. D. Những vật bị nung nóng trên 30000C. Câu 34: Điều kiện phát sinh quang phổ vạch hấp thụ là: A. Nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục phải thấp hơn nhiệt độ của đám khí bay hơi hấp thụ. B. Nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục phải lớn hơn nhiệt độ của đám khí bay hơi hấp thụ. C. Nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục phải bằng nhiệt độ của đám khí bay hơi hấp thụ. D. Nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ vạch phải lớn hơn nhiệt độ của đám khí bay hơi hấp thụ. Câu 35: Dựa vào quang phổ liên tục, có thể xác định được : A.Nồng độ của nguồn sáng B. Nhiệt độ của nguồn sáng C.Thành phần cấu tạo của nguồn sáng D.Áp suất của nguồn sáng Câu 36: Trong máy quang phổ, lăng kính có nhiệm vụ : A.Tạo ảnh quang phổ B.Tán sắc ánh sáng C.Tạo quang phổ vạch D.Tạo ra chùm sáng trắng lệch về đáy lăng kính Câu 37: Quang phổ của Mặt Trời mà ta thu được trên Trái Đất là A. quang phổ liên tục B. quang phổ vạch phát xạ D. A , B , C đều đúng C. quang phổ hấp thụ

129

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 7/ 3/ 2016 Tiết 52

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI -----------o0o---------I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được bản chất, tính chất của tia hồng ngoại và tia tử ngoại. - Nêu được rằng: tia hồng ngoại và tia tử ngoại có cùng bản chất với ánh sáng thông thường, chỉ khác ở một điểm là không kích thích được thần kinh thị giác, là vì có bước sóng (đúng hơn là tần số) khác với ánh sáng khả kiến 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu thí nghiệm phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Mô tả thí nghiệm phát - HS ghi nhận các kết quả I. Phát hiện tia hồng ngoại và Mặt Trời hiện tia hồng ngoại và tử thí nghiệm. tia tử ngoại M ngoại - Mô tả cấu tạo và hoạt - HS mô tả cấu tạo và nêu A A Đ động của cặp nhiệt điện. hoạt động. Đỏ H - Thông báo các kết quả - HS ghi nhận các kết quả. Tím F thu được khi đưa mối hàn T G B B H trong vùng ánh sáng nhìn thấy cũng như khi đưa ra về phía đầu Đỏ (A) và đầu Tím (B). - Đưa mối hàn của cặp nhiệt điện: + Kim điện kết lệch → chứng tỏ điều gì? + Vùng từ Đ → T: kim điện kế bị quang → phần màu tím và - Ở hai vùng ngoài vùng lệch. phần kéo dài của quang ánh sáng nhìn thấy, có + Đưa ra khỏi đầu Đ (A): kim phổ khỏi màu tím → phát những bức xạ làm nóng điện kế vẫn lệch. mối hàn, không nhìn thấy - Vậy, ở ngoài quang phổ ánh sáng rất mạnh. sáng nhìn thấy được, ở cả hai đầu - Cả hai loại bức xạ (hồng được. đỏ và tím, còn có những bức xạ ngoại và tử ngoại) mắt con mà mắt không trông thấy, nhưng người có thể nhìn thấy? mối hàn của cặp nhiệt điện và bột - Một số người gọi tia từ huỳnh quang phát hiện được. - Bức xạ ở điểm A: bức xạ (hay

130

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

tia) hồng ngoại.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu bản chất và tính chất chung của tia hồng ngoại và tử ngoại - Y/c HS đọc sách và trả II. Bản chất và tính chất chung lời các câu hỏi. của tia hồng ngoại và tử ngoại 1. Bản chất - Bản chất của tia hồng - Cùng bản chất với ánh - Tia hồng ngoại và tia tử ngoại ngoại và tử ngoại? sáng, khác là không nhìn có cùng bản chất với ánh sáng thấy. thông thường, và chỉ khác ở chỗ, (cùng phát hiện bằng một không nhìn thấy được. dụng cụ) - Chúng có những tính - HS nêu các tính chất chất gì chung? chung. 2. Tính chất - Dùng phương pháp giao - Chúng tuân theo các định luật: thoa: truyền thẳng, phản xạ, khúc xạ, + “miền hồng ngoại”: từ và cũng gây được hiện tượng nhiễu xạ, giao thoa như ánh sáng 760nm → vài milimét. + “miền tử ngoại”: từ thông thường. 380nm → vài nanomét. Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về tia hồng ngoại III. Tia hồng ngoại - Y/c HS đọc Sgk và cho - Để phân biệt được tia 1. Cách tạo biết cách tạo tia hồng hồng ngoại do vật phát ra, - Mọi vật có nhiệt độ cao hơn 0K ngoại. thì vật phải có nhiệt độ cao đều phát ra tia hồng ngoại. - Vật có nhiệt độ càng hơn môi trường. Vì môi - Vật có nhiệt độ cao hơn môi thấp thì phát càng ít tia có trường xung quanh có trường xung quanh thì phát bức λ ngắn, chỉ phát các tia có nhiệt độ và cũng phát tia xạ hồng ngoại ra môi trường. - Nguồn phát tia hồng ngoại hồng ngoại. λ dài. o thông dụng: bóng đèn dây tóc, - Người có nhiệt độ 37 C bếp ga, bếp than, điôt hồng (310K) cũng là nguồn phát ngoại… ra tia hồng ngoại (chủ yếu 2. Tính chất và công dụng là các tia có λ = 9µm trở HS nêu các nguồn phát - Tác dụng nhiệt rất mạnh → sấy lên). khô, sưởi ấm… - Những nguồn nào phát ra tia hồng ngoại. Gây một số phản ứng hoá học tia hồng ngoại? → chụp ảnh hồng ngoại. - Tia hồng ngoại có những - Có thể biến điệu như sóng điện tính chất và công dụng gì? - Thông báo các tính chất từ cao tần → điều khiển dùng và ứng dụng. hồng ngoại. - Trong lĩnh vực quân sự. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 143 và SBT Ngày soạn …./ …../ …..

131

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày dạy 7/ 3/ 2016 Tiết 53 TIA X -----------o0o----------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được cách tạo, tính chất và bản chất tia X. - Nhớ được một số ứng dụng quan trọng của tia X. - Thấy được sự rộng lớn của phổ sóng điện từ, do đó thấy được sự cần thiết phải chia phổ ấy thành các miền, theo kĩ thuật sử dụng để nghiên cứu và ứng dụng sóng điện từ trong mỗi miền. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu phát hiện về tia X Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Trình bày thí nghiệm - Ghi nhận về thí nghiệm I. Phát hiện về tia X phát hiện về tia X của phát hiện tia X của Rơn- Mỗi khi một chùm catôt - tức là Rơn-ghen năm 1895. ghen. một chùm êlectron có năng lượng lớn - đập vào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về cách tạo tia X - HS ghi nhận cấu tạo và II. Cách tạo tia X - Vẽ minh hoạ ống Cu-lít-giơ dùng tạo ra tia X hoạt động của ống Cu-lít- - Dùng ống Cu-lít-giơ là một giơ. ống thuỷ tinh bên trong là chất + không, có gắn 3 điện cực. F A + Dây nung bằng vonfram FF’ K làm nguồn êlectron. F’ Nước + Catôt K, bằng kim loại, hình làm chỏm cầu. nguội + Anôt A bằng kim loại có Tia X khối lượng nguyên tử lớn và - K có tác dụng làm cho các điểm nóng chảy cao. êlectron phóng ra từ FF’ đều - Hiệu điện thế giữa A và K hội tụ vào A. cỡ vài chục kV, các êlectron - A được làm lạnh bằng một bay ra từ FF’ chuyển động dòng nước khi ống hoạt động. trong điện trường mạnh giữa - FF’ được nung nóng bằng A và K đến đập vào A và làm cho A phát ra tia X. một dòng điện → làm cho các

132

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

êlectron phát ra.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về bản chất và tính chất của tia X - Thông báo bản chất của - HS ghi nhận bản chất của III. Bản chất và tính chất của tia X. tia X tia X - Bản chất của tia tử - Có bản chất của sóng ánh 1. Bản chất ngoại? - Tia tử ngoại có sự đồng nhất về sáng (sóng điện từ). bản chất của nó với tia tử ngoại, chỉ khác là tia X có bước sóng - Y/c đọc Sgk và nêu các - HS nêu các tính chất của nhỏ hơn rất nhiều. tính chất của tia X. tia X. λ = 10-8m ÷ 10-11m + Dễ dàng đi qua các vật 2. Tính chất không trong suốt với ánh - Tính chất nổi bật và quan trọng sáng thông thường: gỗ, nhất là khả năng đâm xuyên. giấy, vài … Mô cứng và Tia X có bước sóng càng ngắn kim loại thì khó đi qua thì khả năng đâm xuyên càng lớn hơn, kim loại có nguyên tử (càng cứng). lượng càng lớn thì càng khó đi qua: đi qua lớp - Làm đen kính ảnh. nhôm dày vài chục cm - Làm phát quang một số chất. nhưng bị chặn bởi 1 tầm - Làm ion hoá không khí. chì dày vài mm. - Có tác dụng sinh lí. - Y/c HS đọc sách, dựa - HS đọc Sgk để nêu công 3. Công dụng trên các tính chất của tia X dụng. (Sgk) để nêu công dụng của tia X. Hoạt động 4( phút): Nhìn tổng quát về sóng điện từ - Y/c HS đọc sách - Đọc SGK để rút ra tổng IV. Nhìn tổng quát về sóng điện quát về sóng điện từ từ - Sóng điện từ, tia hồng ngoại, ánh sáng thông thường, tia tử ngoại, tia X và tia gamma, đều có cùng bản chất, cùng là sóng điện từ, chỉ khác nhau về tần số (hay bước sóng) mà thôi. -Toàn bộ phổ sóng điện từ, từ sóng dài nhất (hàng chục km) đến sóng ngắn nhất (cỡ 10-12 ÷ 1015 m) đã được khám phá và sử dụng. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 146 và SBT --------------//-------------

133

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tiết 54

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

KIỂM TRA 1 TIẾT -------o0o------

Ngày soạn …./ …../ …..

134

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 49 BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập ba bài CÁC LOẠI QUANG PHỔ, TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI và TIA X - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 137 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc bài 4, 5 6 - Thảo luận nhóm Bài 4 Đáp án C và giải thích phương án lựa chọn Bài 5 - Giải thích phương án lựa Đáp án C chọn bài 4, 5, 6 Bài 6 Vạch đỏ nằm bên phải vạch lam

Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 142 (10 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 6, 7 - Thảo luận nhóm và giải thích phương án lựa chọn - Giải thích phương án lựa - Bài 8, 9. Trình baỳ chọn bài 6, 7 phương pháp và công thức cần sử dụng - Tiến hành giải và trình - Áp dụng công thức bày kết quả

Bài 6 Đáp án C Bài 7 Đáp án C Bài 8 λ=

ia = 0,83.10 −3 mm D

Bài 9 Ta thu được hệ vân gồm các vạch đen, trắng xen kẻ cách đều nhau λD

λD ia i= ⇒λ = - Cho đại diện của từng a D i= = 0,54mm nhóm trình bày kết quả - Tiến hành giải bài toán a theo nhóm

135

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Bài 7

hơ

⇒ v max =

- Trình bày kết quả - Nhận xét - Ghi nhận xét của GV Hoạt động 3: Bài tập SGK trang 146 (20 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 5 và - Thảo luận nhóm Bài 5 giải thích phương án lựa - Giải thích phương án lựa Đáp án C chọn bài 5 chọn ---------//-----Bài 6 1 - Bài 6, 7. Trình baỳ - Bài 6 Ta có mv 2 = eU 0 phương pháp và công thức - Áp dụng công thức 2 1 2 cần sử dụng 2eU mv = eU 0 ⇒ v max = = 0,7.10 8 m / s - Tiến hành giải và trình 2 m bày kết quả 2eU --------//-------

Kè

- Trình bày kết quả - Ghi nhận xét của GV

- Nhận xét

Q uy

P - Tiến hành giải bài toán a) I = = 0,04 A - Cho đại diện của từng theo nhóm U nhóm trình bày kết quả - Bài 6 I b) N = = 2,5.1017 electron / s - Áp dụng công thức e P I c) Q = Pt = 24kJ I = ; N = ;Q = Pt

m /+

ạy

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN

136

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 14/ 3/ 2016 Tiết 55 HIỆN TƯỢNG QUANG ĐIỆN. THUYẾT LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG -----------o0o---------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Trình bày được thí nghiệm Héc về hiện tượng quang điện và nêu được định nghĩa hiện tượng quang điện. - Phát biểu được định luật về giới hạn quang điện. - Phát biểu được giả thuyết Plăng và viết được biểu thức về lượng tử năng lượng. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Bộ thí nghiệm biễu diễn hiện tượng quang điện III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu hiện tượng quang điện Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Minh hoạ thí nghiệm của I. Hiện tượng quang điện Héc (1887) 1. Thí nghiệm của Héc về hiện tượng - Zn quang điện - Chiếu ánh sáng hồ quang vào tấm - Tấm kẽm mất bớt điện tích âm → các êlectron bị kẽm tích điện âm làm bật êlectron khỏi mặt tấm kẽm. bật khỏi tấm Zn. -

- Góc lệch tĩnh điện kế giảm → chứng tỏ điều gì? - Không những với Zn mà còn xảy ra với nhiều kim loại khác.

- Hiện tượng vẫn xảy ra, nhưng e bị bật ra bị tấm Zn hút lại ngay → điện tích tấm Zn không bị thay đổi.

2. Định nghĩa - Hiện tượng ánh sáng làm bật các êlectron ra khỏi mặt kim loại gọi là hiện tượng quang điện (ngoài). - HS trao đổi để trả lời. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu định luật về giới hạn quang điện

137

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

- Thông báo thí nghiệm - Ghi nhận kết quả thí II. Định luật về giới hạn quang điện khi lọc lấy một ánh sáng nghiệm và từ đó ghi nhận - Định luật: Đối với mỗi kim loại, ánh đơn sắc rồi chiếu vào mặt định luật về giới hạn sáng kích thích phải có bước sóng λ tấm kim loại. Ta thấy với quang điện. ngắn hơn hay bằng giới hạn quang mỗi kim loại, ánh sáng điện λ0 của kim loại đó, mới gây ra chiếu vào nó (ánh sáng được hiện tượng quang điện. kích thích) phải thoả mãn λ ≤ λ0 thì hiện tượng mới xảy ra Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu thuyết lượng tử ánh sáng - Khi nghiên cứu bằng - HS ghi nhận những khó III. Thuyết lượng tử ánh sáng thực nghiệm quang phổ khăn khi giải thích các kết 1. Giả thuyết Plăng của nguồn sáng → kết quả quả nghiên cứu thực - Lượng năng lượng mà mỗi lần một thu được không thể giải nghiệm → đi đến giả nguyên tử hay phân tử hấp thụ hay phát xạ có giá trị hoàn toàn xác định và thích bằng các lí thuyết cổ thuyết Plăng. hằng hf; trong đó f là tần số của ánh điển → Plăng cho rằng sáng bị hấp thụ hay phát ra; còn h là vấn đề mấu chốt nằm ở một hằng số. quan niệm không đúng về sự trao đổi năng lượng 2. Lượng tử năng lượng giữa các nguyên tử và ε = hf phân tử. - Dựa trên giả thuyết của - HS ghi nhận tính đúng h gọi là hằng số Plăng: Plăng để giải thích các đắn của giả thuyết. h = 6,625.10-34J.s định luật quang điện, Anh3. Thuyết lượng tử ánh sáng xtah đã đề ra thuyết lượng a. Ánh sáng được tạo thành bởi các hạt tử ánh sáng hay thuyết gọi là phôtôn. phôtôn. b. Với mỗi ánh sáng đơn sắc có tần số 4. Giải thích định luật về giới hạn quang điện bằng thuyết lượng tử ánh sáng λ ≤ λ0.

Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về lưỡng tính sóng - hạt của ánh sáng - Trong hiện tượng giao - Ánh sáng thể hiện tính IV. Lưỡng tính sóng - hạt của ánh thoa, phản xạ, khúc xạ … chất sóng. sáng → ánh sáng thể hiện tích chất gì? - Ánh sáng có lưỡng tính sóng - hạt. - Lưu ý: Dù tính chất nào của ánh sáng thể hiện ra thì ánh sáng vẫn có bản chất là sóng điện từ. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 158 và SBT --------------//-------------

138

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

139

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 21/ 3/ 2016 Tiết 56 HIỆN TƯỢNG QUANG ĐIỆN TRONG -----------o0o---------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Trả lời được các câu hỏi: Tính quang dẫn là gì? - Nêu được định nghĩa về hiện tượng quang điện trong và vận dụng để giải thích được hiện tượng quang dẫn. - Trình bày được định nghĩa, cấu tạo và chuyển vận của các quang điện trở và pin quang điện 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Bộ thí nghiệm biễu diễn hiện tượng quang điện III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu chất quang dẫn và hiện tượng quang điện trong Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung I. Chất quang dẫn và hiện tượng - HS đọc Sgk và trả lời. - Y/c HS đọc Sgk và cho quang điện trong biết chất quang dẫn là gì? 1. Chất quang dẫn - Một số chất quang dẫn: - Là chất bán dẫn có tính chất cách Ge, Si, PbS, PbSe, PbTe, điện khi không bị chiếu sáng và trở CdS, CdSe, CdTe… thành dẫn điện khi bị chiếu sáng. - Dựa vào bản chất của - Chưa bị chiếu sáng → e 2. Hiện tượng quang điện trong dòng điện trong chất bán - Hiện tượng ánh sáng giải phóng liên kết với các nút mạng dẫn và thuyết lượng tử, các êlectron liên kết để chúng trở → không có e tự do → hãy giải thích vì sao như thành các êlectron dẫn đồng thời cách điện. vậy? giải phóng các lỗ trống tự do gọi là - Hiện tượng giải phóng - Bị chiếu sáng → ε truyền hiện tượng quang điện trong. các hạt tải điện (êlectron cho 1 phôtôn. Nếu năng và lỗ trống) xảy ra bên lượng e nhận được đủ lớn trong khối bán dẫn khi bị → giải phóng e dẫn (+ lỗ chiếu sáng nên gọi là hiện trống) → tham gia vào quá tượng quang dẫn trong. trình dẫn điện → trở thành dẫn điện.

140

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về quang điện trở - Y/c HS đọc Sgk và cho - HS đọc Sgk và trả lời. II. Quang điện trở - Là một điện trở làm bằng chất quang điện trở là gì? Chúng có cấu tạo và đặc quang dẫn. điểm gì? - Cấu tạo: 1 sợi dây bằng chất - Cho HS xem cấu tạo của - HS ghi nhận về quang một quang điện trở. điện trở. quang dẫn gắn trên một đế cách - Ứng dụng: trong các điện. mạch tự động. - Điện trở có thể thay đổi từ vài MΩ → vài chục Ω. Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về pin quang điện - Thông báo về pin quang - Trực tiếp từ quang năng III. Pin quang điện điện (pin Mặt Trời) là một sang điện năng. 1. Là pin chạy bằng năng lượng + p Lớp Iqđ thiết bị biến- đổi ánh sáng. Nó biến đổi trực tiếp - - từ - - dạng - - - E tx chặn + + + + + + + + năng lượng nào sang dạng quang năng thành điện năng. n g G năng lượng nào? 2. Hiệu suất trên dưới 10% 3. Cấu tạo: - Minh hoạ cấu tạo của pin - HS đọc Sgk và dựa vào quang điện. hình vẽ dminh hoạ để trình - Trong bán dẫn n hạt tải bày cáu tạo của pin quang điện chủ yếu là êlectron, điện. bán dẫn loại p hạt tải điện a. Pin có 1 tấm bán dẫn loại n, bên chủ yếu là lỗ trống → ở trên có phủ một lớp mỏng bán dẫn lớp chuyển tiếp hình thành loại p, trên cùng là một lớp kim một lớp nghèo. Ở lớp loại rất mỏng. Dưới cùng là một đế nghèo về phía bán dẫn n kim loại. Các kim loại này đóng và về phía bán dẫn p có vai trò các điện cực trơ. những ion nào? - Khi chiếu ánh sáng có λ (+), còn đế kim loại nhiễm b. Giữa p và n hình thành một lớp tiếp xúc p-n. Lớp này ngăn không ≤ λ0 → hiện tượng xảy ra điện (-) → điện cực (-). cho e khuyếch tán từ n sang p và lỗ trong pin quang điện như trống khuyếch tán từ p sang n → thế nào? gọi là lớp chặn. 4. Ứng dụng (Sgk) IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 162 và SBT --------------//-------------

141

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn …./ …../ ….. Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 52 BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Phát biểu được thuyết lượng tử ánh sáng và nêu được những đặc điểm của phôtôn. - Vận dụng được thuyết phôtôn để giải thích định luật về giới hạn quang điện. - Nêu được lưỡng tính sóng - hạt của ánh sáng. - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 158 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc bài 9, - Thảo luận nhóm 1. Phát biểu nào sau đây nói về tính chất 10, 11 và giải thích sóng hạt không đúng? phương án lựa chọn A. Hiện tượng giao thoa án sáng th - Giải thích phương án B. Hiện tượng quang điện ánh sáng th lựa chọn bài 9, 10, 11 C. Sóng điện từ có bước sóng càng ng D. Sóng điện từ có bước sóng càng dài thể hi Bài 12, 13. Trình baỳ * Bài 12 2. Phát biểu nào sau đ phương pháp và công - Áp dụng công thức A. Giả thuyết sóng ánh sáng không giải thích hc thức cần sử dụng B. Ánh sáng có bản ch ε = hf = - Tiến hành giải và C. Ánh sáng có tính chất hạ λ trình bày kết quả D. Ánh sáng có thể gây ra hiện tượng quang * Bài 13 - Áp dụng công thức - Cho đại diện của hc hf 0 = =A từng nhóm trình bày λ0 kết quả - Tiến hành giải bài toán theo nhóm

142

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Trình bày kết quả

- Nhận xét Hoạt động 3: Bài tập (20 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 4, 5, - Thảo luận nhóm 1. Có thể giải thích hiện tượng 6 và giải thích phương án quang điện bằng thuyết lựa chọn A. electron cổ điển - Giải thích phương án B. sóng ánh sáng lựa chọn bài 4, 5, 6 C. photon D. động học phân tử - Nhận xét 2. Công thức nào sau đây sai so với công thức Anhxtanh? mv02max 2 hc eU B. hf = + h λ0 2 hc hc = + eU h C.

Q uy

hơ

A hf = A +

Kè

D. hf =

λ0

mv02max 2

m /+

ạy

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “HIỆN TƯỢN QUANG – PHÁT QUANG” ----------------------//---------------------

143

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn …./ …../ ….. Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 59

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

HIỆN TƯỢNG QUANG – PHÁT QUANG -------o0o-----I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Trả lời được các câu hỏi: Tính quang dẫn là gì? - Nêu được định nghĩa về hiện tượng quang điện trong và vận dụng để giải thích được hiện tượng quang dẫn. - Trình bày được định nghĩa, cấu tạo và chuyển vận của các quang điện trở và pin quang điện 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Vài vật phát quang và nguồn sáng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về hiện tượng quang – phát quang Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung I. Hiện tượng quang – phát - Y/c HS đọc Sgk và cho - HS đọc Sgk và thảo luận quang biết sự phát quang là gì? để trả lời. 1. Khái niệm về sự phát quang - Sự phát quang là sự hấp thụ ánh - Chiếu chùm tia tử ngoại sáng có bước sóng này để phát ra vào dung dịch fluorexêin ánh sáng có bước sóng khác. → ánh sáng màu lục. + Tia tử ngoại: ánh sáng kích thích. + Ánh sáng màu lục phát - HS nêu đặc điểm quan - Đặc điểm: sự phát quang còn trọng của sự phát quang. ra: ánh sáng phát quang. - Đặc điểm của sự phát - Phụ thuộc vào chất phát kéo dài một thời gian sau khi tắt quang. ánh sáng kích thích. quang là gì? - Thời gian kéo dài sự phát - HS đọc Sgk và thảo luận để trả lời. 2. Huỳnh quang và lân quang quang phụ thuộc? - Sự phát quang của các chất lỏng và khí có đặc điểm là ánh sáng - Y/c HS đọc Sgk và cho phát quang bị tắt rất nhanh sau khi biết sự huỳnh quang là gì?

144

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

tắt ánh sáng kích thích gọi là sự huỳnh quang.

- Sự lân quang là gì? - Tại sao sơn quét trên các biển giao thông hoặc trên đầu các cọc chỉ giới có thể là sơn phát quang mà không phải là sơn phản quang (phản xạ ánh sáng)?

- HS đọc Sgk để trả lời. - Có thể từ nhiều phía có thể nhìn thấy cọc tiêu, biển báo. Nếu là sơn phản quang thì chỉ nhìn thấy vật đó theo phương phản xạ.

hơ

- Sự phát quang của các chất rắn có đặc điểm là ánh sáng phát quang có thể kéo dài một thời gian sau khi tắt ánh sáng kích thích gọi là sự lân quang. - Các chất rắn phát quang loại này gọi là các chất lân quang. Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu định luật Xtốc (Stokes) về sự huỳnh quang

m /+

ạy

Kè

Q uy

- Y/c Hs đọc Sgk và - Mỗi nguyên tử hay phân tử của chất II. Định luật Xtốc giải thích định luật. huỳnh quang hấp thụ hoàn toàn phôtôn (Stokes) về sự huỳnh của ánh sáng kích thích có năng lượng hfkt quang để chuyển sang trạng thái kích thích. Ở - Ánh sáng huỳnh trạng thái này, nguyên tử hay phân tử có quang có bước sóng dài thể va chạm với các nguyên tử hay phân hơn bước sóng của ánh tử khác và mất dần năng lượng. Do vậy sáng kích thích: λhq > khi trở về trạng thái bình thường nó phát λkt. ra 1 phôtôn có năng lượng nhỏ hơn: hfhq < hfkt → λhq > λkt. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Trong hiện tượng phát quang,có sự hấp thụ ánh sáng để làn gì? A. Làm nóng vật B. Thay đổi điện trở của vật C. Lám cho vật phát sáng D. Tạo ra dòng điện trong vật. 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 165 và SBT --------------//-------------

145

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 21/ 3/ 2016 Tiết 57 MẪU NGUYÊN TỬ BO -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Trình bày được mẫu nguyên tử Bo. - Phát biểu được hai tiên đề của Bo về cấu tạo nguyên tử. - Giải thích được tại sao quang phổ phát xạ và hấp thụ của nguyên tử hiđrô lại là quang phổ vạch. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Hình vẽ các quỹ đạo của êlectron trong nguyên tử hiđrô trên giấy khổ lớn III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu mô hình hành tinh nguyên tử Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Mẫu nguyên tử Rơ-đơ-pho I. Mô hình hành tinh - Giới thiệu về mẫu hành + Ở tâm nguyên tử có 1 hạt nhân nguyên tử tinh nguyên tử của Rơ-dơ- mang điện tích dương. - Mẫu nguyên tử Bo bao pho (1911). Tuy vậy, + Xung quanh hạt nhân có các gồm mô hình hành tinh không giải thích được tính êlectron chuyển động trên những nguyên tử và hai tiên đề của bền vững của các nguyên quỹ đạo tròn hoặc elip. Bo. tử và sự tạo thành quang + Khối lượng của nguyên tử hầu phổ vạch của các nguyên như tập trung ở hạt nhân. tử. + Qhn = Σqe → nguyên tử trung - Trình bày mẫu hành tinh hoà điện. nguyên tử của Rơ-dơ-pho. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiều các tiên đề của Bo về cấu tạo nguyên tử - Y/c HS đọc Sgk và trình - HS đọc Sgk ghi nhận các II. Các tiên đề của Bo về cấu tạo bày hai tiên đề của Bo tiên đề của Bo và để trình nguyên tử - Năng lượng nguyên tử ở bày. 1. Tiên đề về các trạng thái dừng đây gồm Wđ của êlectron - Nguyên tử chỉ tồn tại trong 1 số và thế năng tương tác tĩnh trạng thái có năng lượng xác định, điện giữa êlectron và hạt gọi là các trạng thái dừng. Khi ở nhân. trong các trạng thái dừng thì nguyên - Bình thường nguyên tử ở tử không bức xạ. trạng thái dừng có năng - Trong các trạng thái dừng của lượng thấp nhất: trạng nguyên tử, êlectron chỉ chuyển

146

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

thái cơ bản. động trên những quỹ đạo có bán - Khi hấp thụ năng lượng kính hoàn toàn xác định gọi là quỹ đạo dừng. → quỹ đạo có năng lượng - Đối với nguyên tử hiđrô cao hơn: trạng thái kích rn = n2r0 thích. r0 = 5,3.10-11m gọi là bán kính Bo. - Trạng thái có năng lượng càng cao thì càng kém bền 2. Tiên đề về sự bức xạ và hấp thụ vững. Thời gian sống năng lượng của nguyên tử trung bình của nguyên tử Khi nguyên tử chuyển từ trạng ở trạng thái kích thích (cỡ -8 thái dừng có năng lượng (En) sang 10 s). Sau đó nó chuyển trạng thái dừng có năng lượng thấp về trạng thái có năng hơn (Em) thì nó phát ra 1 phôtôn có lượng thấp hơn, cuối cùng năng lượng đúng bằng hiệu En - Em: về trạng thái cơ bản. - Tiên đề này cho thấy: ε = hfnm = En - Em Nếu một chất hấp thụ - Ngược lại, nếu nguyên tử đang ở được ánh sáng có bước trạng thái dừng có năng lượng Em sóng nào thì cũng có thể thấp hơn mà hấp thụ được 1 phôtôn phát ra ánh sáng có bước có năng lượng đúng bằng hiệu En sóng ấy. Em thì nó chuyển lên trạng thái - Không hấp thụ được. - Nếu phôtôn có năng dừng có năng lượng cao hơn En. lượng lớn hơn hiệu En – Em thì nguyên tử có hấp thụ được không? IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Nội dung tiên đề của Bo về bức xạ hay hấp thụ năng lượng của nguyên tử được phản ánh trong câu nào dưới đây? A. Nguyên tử thu nhận một photon trong mỗi lần hấp thụ ánh sáng B. Nguyên tử phát ra một photon mỗi lần bức xạ ánh sáng. C. Nguyên tử có thể chuyển từ tran thái dừng này sang trạng thái dừng khác. Mỗi lần chuyển nó bức xạ hay hấp thụ một photon có năng lượng đúng bằng độ chênh lệch năng lượng giữa hai trạng thái đó. D. Nguyên tử phát ra bước sóng nào thì hấp thụ bước sóng đo. 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 169 và SBT --------------//-------------

147

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 28./ 3/ 2016 Tiết 58 BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập ba bài HIỆN TƯỢNG QUANGPHÁT QUANG, MẪU NGUYÊN TỬ BO và SƠ LƯỢC VỀ LAZE - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 165 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc bài 3, 4, - Thảo luận nhóm Bài 3 5 và giải thích phương án Đáp án C lựa chọn ---------//------ Giải thích phương án lựa Bài 4 chọn bài 3, 4, 5 Đáp án D ------//----Bài 5 Đáp án B ------//----Bài 6.Thảo luận tìm * Bài 6 phương án trả lời các câu a) Các băng này dùng để Bài 6 a, b, c. báo hiệu cho xe cộ trên a) Các băng này dùng để báo hiệu cho - Tiến hành giải và trình đường. xe cộ trên đường. bày kết quả b) Các băng này làm bằng b) Các băng này làm bằng chất lượng chất lượng phát quang. phát quang. c) Dùng bút thử tiền chiếu c) Dùng bút thử tiền chiếu vào một chỗ - Cho đại diện của từng vào một chỗ trên băng rồi trên băng rồi xem chỗ đó phát ra màu nhóm trình bày kết quả xem chỗ đó phát ra màu gì? gì? ------//-----

- Nhận xét - Trình bày kết quả Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 169 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs - Yêu cầu hs đọc bài 4, 5, - Thảo luận nhóm 6 và giải thích phương án

Nội dung Bài 4 Đáp án D

148

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

lựa chọn

---------//------ Giải thích phương án lựa Bài 5 chọn bài 4, 5, 6 Đáp án D ------//----Bài 6 Đáp án C

Bài 7. Trình baỳ phương * Bài 7 pháp và công thức cần sử - Áp dụng công thức hc dụng ε = hf = - Tiến hành giải và trình λ bày kết quả

Bài 7

λ - Cho đại diện của từng - Tiến hành giải bài toán nhóm trình bày kết quả theo nhóm

E1 − E 2 =

= 28,64.10 − 20 J = 1,79eV

------//-----

Kè

Q uy

- Nhận xét - Trình bày kết quả Hoạt động 3: Bài tập SGK trang 173 (20 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 7, 8, - Thảo luận nhóm Bài 7 C 9 và giải thích phương án lựa chọn Bài 8 D - Giải thích phương án lựa - Nhận xét chọn bài 7, 8, Bài 9

hơ

E1 − E 2 =

------//-----

---------//-------------//-------

m /+

ạy

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “TÍNH CHẤT VÀ CẤU TẠO HẠT NHÂN” ----------------------//---------------------

149

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 31/ 3/ 2016 Tiết 60 SƠ LƯỢC VỀ LAZE -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Trả lời được câu hỏi: Laze là gì? - Nêu được những đặc điểm của chùm sáng do laze phát ra. - Trình bày được hiện tượng phát xạ cảm ứng. - Nêu được một vài ứng dụng của laze.. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Một bút laze. - Một laze khí dùng trong trường học (nếu có). - Các hình 34.2, 34.3 và 34.4 Sgk trên giấy khổ lớn III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về cấu tạo và hoạt động của Laze Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Laze là phiên âm của I. Cấu tạo và hoạt động của Laze tiếng Anh LASER (Light 1. Laze là gì? Amplifier by Stimulated - Laze là một nguồn phát ra một - Ghi nhận về Laze và các Emission of Radiation): chùm sáng cường độ lớn dựa trên đặc điểm của nó. Máy khuyếch đại ánh sáng việc ứng dụng của hiện tượng phát xạ bằng sự phát xạ cảm ứng. cảm ứng. - Đặc điểm: + Tính đơn sắc. + Tính định hướng. + Tính kết hợp rất cao. + Cường độ lớn. 2. Sự phát xạ cảm ứng - Y/c HS đọc Sgk và trình - HS nghiên cứu Sgk và (Sgk) bày sự phát xạ cảm ứng là trình bày sự phát xạ cảm gì? ứng. - Thông qua đó để hiểu rõ - Cùng năng lượng →cùng f các đặc điểm của tia Laze. (λ) → tính đơn sắc cao. - Bay theo một phương → tính định hướng cao. - Các sóng điện từ phát ra đều cùng pha → tính kết hợp cao.

150

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

hơ

3. Cấu tạo của laze - Xét cấu tạo của laze rubi. + Thanh rubi hình trụ (A), hai mặt được mài nhẵn và vuông góc với trục của thanh. + Mặt 1 mạ bạc trở thành gương phẳng G1 có mặt phản xạ quay vào trong. + Mặt (2) là mặt bán mạ, trở thành gương phẳng G2 có mặt phản xạ quay về G1. Hai gương G1 // G2.

- HS nêu 3 loại laze chính.

ạy

- Chúng ta có những loại laze nào?

Kè

Q uy

- Các phôtôn bay theo 1 hướng rất lớn → cường độ rất lớn. - Laze rubi (hồng ngọc) là - HS đọc Sgk và nêu cấu Al2O3 có pha Cr2O3. Ánh tạo của Laze rubi. sáng đỏ của hồng ngọc do ion crôm phát ra khi chuyển từ trạng thái kích thích → cơ bản. - Laze ru bi hoạt động như - Dùng một đèn phóng điện xenon chiếu sáng rất mạnh thế nào? thanh rubi và đưa một số ion crôm lên trạng thái kích thích. Nếu có một số ion 1 2 A ε’ crôm phát sáng theo phương ⊥ với hai gương và A ε G1 G2 làm cho một loạt ion crôm phát xạ cảm ứng. Ánh sáng sẽ được khuyếch đại lên nhiều lần. Chùm tia laze được lấy ra từ gương G2.

4. Các loại laze - Laze khí, như laze He – Ne, laze CO2. - Laze rắn, như laze rubi. - Laze bán dẫn, như laze Ga – Al – As.

m /+

- Lưu ý: các bút laze là laze bán dẫn. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu một vài ứng dụng của laze - Y/c Hs đọc sách và nêu - HS đọc Sgk, kết hợp với II. Một vài ứng dụng của laze một vài ứng dụng của kiến thức thực tế để nêu - Y học: dao mổ, chữa bệnh ngoài laze. các ứng dụng. da… - Thông tin liên lạc: sử dụng trong vô tuyến định vị, liên lạc vệ tinh, truyền tin bằng cáp quang… - Công nghiệp: khoan, cắt.. - Trắc địa: đo khoảng cách, ngắm đường thẳng… - Trong các đầu đọc CD, bút chỉ bảng… IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Laze không có đặc điểm nào dưới đây? A. Tính đơn sắc B. Tính định hướng C. Công suất lớn D. Cường độ lớn 2. BTVN

151

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 31/ 3/ 2016 CHƯƠNG I HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ Tiết 61

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

TÍNH CHẤT VÀ CẤU TẠO HẠT NHÂN -------o0o-----I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được cấu tạo của các hạt nhân. - Nêu được các đặc trưng cơ bản của prôtôn và nơtrôn. - Giải thích được kí hiệu của hạt nhân. - Định nghĩa được khái niệm đồng vị. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Chuẩn bị một bảng thống kê khối lượng của các hạt nhân III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về cấu tạo hạt nhân Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Nguyên tử có cấu tạo - 1 hạt nhân mang điện I. Cấu tạo hạt nhân như thế nào? tích +Ze, các êlectron 1. Hạt nhân tích điện dương +Ze (Z quay xung quanh hạt nhân. là số thứ tự trong bảng tuần hoàn). - Hạt nhân có kích thước - Rất nhỏ, nhỏ hơn kích - Kích thước hạt nhân rất nhỏ, nhỏ như thế nào? thước nguyên tử 104 ÷ 105 hơn kích thước nguyên tử 104 ÷ 105 (Kích thước nguyên tử 10 lần (10-14 ÷ 10-15m) lần. 9 m) 2. Cấu tạo hạt nhân - Hạt nhân có cấu tạo như - Cấu tạo bởi hai loại hạt - Hạt nhân được tạo thành bởi các thế nào? là prôtôn và nơtrôn (gọi nuclôn. + Prôtôn (p), điện tích (+e) chung là nuclôn) - Y/c Hs tham khảo số liệu + Nơtrôn (n), không mang điện. về khối lượng của prôtôn - Số prôtôn trong hạt nhân bằng Z và nơtrôn từ Sgk. (nguyên tử số) - Z là số thứ tự trong bảng - Tổng số nuclôn trong hạt nhân kí tuần hoàn, ví dụ của hiđrô hiệu A (số khối). là 1, cacbon là 6 … - Số nơtrôn trong hạt nhân là A – Z. - Số nơtrôn được xác định - Số nơtrôn = A – Z. qua A và Z như thế nào? - Hạt nhân của nguyên tố - Kí hiệu của hạt nhân của

152

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

X được kí hiệu như thế nguyên tố X: ZA X nào? - Ví dụ: 11 H , 126C , 168O , 1H : 0; 12C : 6; 16O : 8; 1 6 8 67 67 238 Zn , 238 U 30 92 : 37; : 146 Zn U 30 92 → Tính số nơtrôn trong các hạt nhân trên? - HS đọc Sgk và trả lời. - Đồng vị là gì? - Nêu các ví dụ về đồng vị của các nguyên tố. - Cacbon có nhiều đồng vị, trong đó có 2 đồng vị bền là 126C (khoảng 98,89%) và 136C (1,11%),

hơ

b. Hiđrô nặng 12 H , còn gọi là đơ tê ri 2 D (0,015%) 1 c. Hiđrô siêu nặng 13 H , còn gọi là triti 3 T , không bền, thời gian sống khoảng 1 10 năm.

C có nhiều ứng

14 6

4. Đồng vị - Các hạt nhân đồng vị là những hạt nhân có cùng số Z, khác nhau số A. - Ví dụ: hiđrô có 3 đồng vị a. Hiđrô thường 11 H (99,99%)

Q uy

đồng vị dụng.

3. Kí hiệu hạt nhân - Hạt nhân của nguyên tố X được kí hiệu: ZA X - Kí hiệu này vẫn được dùng cho các hạt sơ cấp: 11 p , 01n , −10 e − .

II. Khối lượng hạt nhân 1. Đơn vị khối lượng hạt nhân - Đơn vị u có giá trị bằng 1/12 khối lượng nguyên tử của đồng vị 126C . 1u = 1,6055.10-27kg

m /+

ạy

Kè

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu khối lượng hạt nhân - Các hạt nhân có khối - HS ghi nhận khối lượng lượng rất lớn so với khối nguyên tử. lượng của êlectron → khối lượng nguyên tử tập trung gần như toàn bộ ở hạt nhân. - Để tiện tính toán → định nghĩa một đơn vị khối lượng mới → đơn vị khối lượng nguyên tử.

2. Khối lượng và năng lượng hạt nhân - HS ghi nhận mỗi liên hệ - Theo Anh-xtanh, năng lượng E và giữa E và m. khối lượng m tương ứng của cùng một vật luôn luôn tồn tại đồng thời E = uc2 và tỉ lệ với nhau, hệ số tỉ lệ là c2. -27 8 2 = 1,66055.10 (3.10 ) E = mc2 J c: vận tốc ánh sáng trong chân không = 931,5MeV (c = 3.108m/s). 1uc2 = 931,5MeV → 1u = 931,5MeV/c2 MeV/c2

- Theo Anh-xtanh, một vật có năng lượng thì cũng có khối lượng và ngược lại. - Dựa vào hệ thức Anhxtanh → tính năng lượng của 1u? - Lưu ý: 1eV = 1,6.10-19J

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút)

153

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 03/ 4/ 2016 Tiết 62

Kè

Q uy

hơ

NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN -------o0o-----I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được những đặc tính của lực hạt nhân. - Viết được hệ thức Anh-xtanh. - Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức của độ hụt khối lượng của hạt nhân. - Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức của năng lượng liên kết của hạt nhân. - Sử dụng các bảng đã cho trong Sgk, tính được năng lượng liên kết và năng lượng liên kết riêng của một hạt nhân. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Các bảng số liệu về khối lượng nguyên tử hoặc hạt nhân, đồ thị của

Nội dung I. Lực hạt nhân - Lực tương tác giữa các nuclôn gọi là lực hạt nhân (tương tác hạt nhân hay tương tác mạnh).

m /+

ạy

III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về lực hạt nhân Hoạt động của GV Hoạt động của hs - Các hạt nhân bền vững, - HS ghi nhận lực hạt vậy lực nào đã liên kết các nhân. nuclôn lại với nhau. - Thông báo về lực hạt nhân. - Lực hạt nhân có phải là - Không, vì lực hạt nhân là lực tĩnh điện? lực hút giữa các nuclôn, hay nói cách cách nó không phụ thuộc vào điện tích. - Lực hạt nhân có phải là - Không, vì lực này khá lực hấp dẫn? nhỏ (cỡ 12,963.10-35N), → Lực hạt nhân không không thể tạo thành liên cùng bản chất với lực tĩnh kết bền vững. điện hay lực hấp dẫn. → Nó là một lực mới truyền tương tác giữa các nuclôn → lực tương tác

Wlk theo A A

- Kết luận: + Lực hạt nhân là một loại lực mới

154

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

hơ

mạnh. truyền tương tác giữa các nuclôn trong - Chỉ phát huy tác dụng - Nếu khoảng cách giữa hạt nhân, còn gọi là lực tương tác trong phạm vi kích thước các nuclôn lớn hơn kích mạnh. hạt nhân nghĩa là gì? thước hạt nhân thì lực hạt + Lực hạt nhân chỉ phát huy tác dụng nhân giảm nhanh xuống trong phạm vi kích thước hạt nhân (1015 không. m) Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về năng lượng liên kết của hạt nhân - Xét hạt nhân 24 He có khối - Tổng khối lượng các II. Năng lượng liên kết của hạt nuclôn tạo thành hạt nhân lượng m( 24 He ) = 4,0015u 1. Độ hụt khối nhân 24 He : với tổng khối lượng của 2mp + 2mn = 2.1,00728 - Khối lượng của một hạt nhân luôn các nuclôn? luôn nhỏ hơn tổng khối lượng của các → Có nhận xét gì về kết + 2.1,00866 = 4,03188u nuclôn tạo thành hạt nhân đó. 4 2mp + 2mn > m( 2 He ) quả tìm được?

m /+

ạy

Kè

Q uy

→ Tính chất này là tổng quát đối với mọi hạt nhân. - Độ hụt khối của hạt nhân ∆m = 2mp + 2mn - - Độ chênh lệch khối lượng đó gọi là 4 m( 24 He ) He ? độ hụt khối của hạt nhân, kí hiệu ∆m 2 = 4,03188 - 4,0015 ∆m = Zmp + (A – Z)mn = 0,03038u - Xét hạt nhân 24 He , muốn – m( ZA X ) chuyển hệ từ trạng thái 1 2. Năng lượng liên kết 2 4 sang trạng thái 2, cần (2mp + 2mn)c - m( 2 He ) 2 cung cấp cho hệ năng c Elk =  Zmp + ( A − Z )mn − m( ZA X ) c2 lượng để thắng lực liên - Năng lượng liên kết: Elk kết giữa các nuclôn, giá trị Elk = [2mp + 2mn - Hay tối thiểu của năng lượng m( 24 He )]c2 - Năng lượng liên kết của một hạt cần cung cấp? = ∆m.c2 nhân được tính bằng tích của độ hụt → năng lượng liên kết. khối của hạt nhân với thừa số c2. - Trong trường hợp 24 He , nếu trạng thái ban đầu gồm các nuclôn riêng lẻ 3. Năng lượng liên kết riêng → hạt nhân 24 He → toả - Năng lượng liên kết riêng, kí hiệu Elk năng lượng đúng bằng , là thương số giữa năng lượng năng lượng liên kết Elk → A - Hạt nhân có số khối A quá trình hạt nhân toả liên kết Elk và số nuclôn A. → có A nuclôn → năng năng lượng. lượng liên kết tính cho Elk lớn nhất vào cỡ 1 nuclôn: có A

8,8MeV/nuclôn, là những hạt nhân nằm ở khoảng giữa của bảng tuần hoàn (50 < A < 95)

Elk . A

- Càng bền vững.

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố Ngày soạn …./ …../ …..

155

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 60 NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN -------o0o-----I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức

Q uy

hơ

- Phát biểu được định nghĩa phản ứng hạt nhân và nêu được các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân. - Phát biểu được và nêu được ví dụ về phản ứng hạt nhân. - Viết biểu thức năng lượng của một phản ứng hạt nhân và nêu được điều kiện của phản ứng hạt nhân trong các trường hợp: toả năng lượng và thu năng lượng. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

ạy

Wlk theo A A

D m /+

III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài

Kè

Các bảng số liệu về khối lượng nguyên tử hoặc hạt nhân, đồ thị của

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về năng lượng liên kết của hạt nhân - Xét hạt nhân 24 He có khối - Tổng khối lượng các II. Năng lượng liên kết của hạt nhân nuclôn tạo thành hạt 1. Độ hụt khối lượng m( 24 He ) = 4,0015u - Khối lượng của một hạt nhân luôn nhân 24 He : với tổng khối lượng của 2mp + 2mn = 2.1,00728 luôn nhỏ hơn tổng khối lượng của các các nuclôn? nuclôn tạo thành hạt nhân đó. → Có nhận xét gì về kết + 2.1,00866 = 4,03188u 4 2mp + 2mn > m( 2 He ) quả tìm được? → Tính chất này là tổng quát đối với mọi hạt nhân. - Độ chênh lệch khối lượng đó gọi là - Độ hụt khối của hạt nhân ∆m = 2mp + 2mn - độ hụt khối của hạt nhân, kí hiệu ∆m 4 m( 24 He ) He ? ∆m = Zmp + (A – Z)mn 2 = 4,03188 - 4,0015 – m( ZA X ) 4 = 0,03038u - Xét hạt nhân 2 He , muốn 2. Năng lượng liên kết chuyển hệ từ trạng thái 1 2 4 sang trạng thái 2, cần (2mp + 2mn)c - m( 2 He ) Elk = Zmp + ( A − Z )mn − m( ZA X ) c2 2 cung cấp cho hệ năng c Hay Elk = ∆mc 2 lượng để thắng lực liên - Năng lượng liên kết: kết giữa các nuclôn, giá trị Elk = [2mp + 2mn - Năng lượng liên kết của một hạt nhân tối thiểu của năng lượng

156

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

được tính bằng tích của độ hụt khối của hạt nhân với thừa số c2.

3. Năng lượng liên kết riêng

- Năng lượng liên kết riêng, kí hiệu

Elk , A

Q uy

hơ

- Hạt nhân có số khối A → có A nuclôn → năng là thương số giữa năng lượng liên kết lượng liên kết tính cho Elk và số nuclôn A. 1 nuclôn: Elk . A

Elk lớn nhất vào A

m /+

cỡ 8,8MeV/nuclôn, là những hạt nhân nằm ở khoảng giữa của bảng tuần hoàn (50 < A < 95)

Kè

- Càng bền vững.

- Năng lượng liên kết riêng đặc trưng cho mức độ bền vững của hạt nhân.

ạy

nhất có

m( 24 He )]c2 = ∆m.c2

cần cung cấp? → năng lượng liên kết. - Trong trường hợp 24 He , nếu trạng thái ban đầu gồm các nuclôn riêng lẻ → hạt nhân 24 He → toả năng lượng đúng bằng năng lượng liên kết Elk → quá trình hạt nhân toả năng lượng. - Mức độ bền vững của một hạt nhân không những phụ thuộc vào năng lượng liên kết mà còn phụ thuộc vào số nuclôn của hạt nhân → Năng lượng liên kết tính cho 1 nuclôn? - Hạt nhân có năng lượng liên kết riêng càng lớn chứng tỏ hạt nhân đó như thế nào? - Các hạt nhân bền vững

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về phản ứng hạt nhân - Y/c HS đọc Sgk và cho biết - Là quá trình các hạt nhân III. Phản ứng hạt nhân như thế nào là phản ứng hạt tương tác với nhau và biến 1. Định nghĩa và đặc tính nhân? đổi thành hạt nhân khác. - Phản ứng hạt nhân là quá trình biến đổi của các hạt nhân. - Chia làm 2 loại. a. Phản ứng hạt nhân tự phát - Là quá trình tự phân rã của một hạt nhân không bền vững thành các hạt nhân khác. b. Phản ứng hạt nhân kích thích - Quá trình các hạt nhân tương tác với nhau tạo ra các hạt nhân khác. - Đặc tính: - Y/c HS tìm hiểu các đặc tính - HS ghi nhận các đặc tính. + Biến đổi các hạt nhân. của phản ứng hạt nhân dựa + Biến đổi các nguyên tố. vào bảng 36.1 + Không bảo toàn khối lượng nghỉ.

157

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

2. Các định luật bảo toàn trong - HS đọc Sgk và ghi nhận phản ứng hạt nhân a. Bảo toàn điện tích. các đặc tính. - Bảo toàn điện tích: b. Boả toàn số nuclôn (bảo toàn số A). Z1 + Z2 = Z3 + Z4 A A A A c. Bảo toàn năng lượng toàn (Các Z có thể âm) A+ Z B = Z X + Z Y Z phần. - Bảo toàn số khối A: d. Bảo toàn động lượng. A 1 + A2 = A 3 + A4 - Lưu ý: Không có định luật (Các A luôn không âm) 3. Năng lượng phản ứng hạt bảo toàn khối lượng nghỉ mà nhân chỉ có bảo toàn năng lượng - Phản ứng hạt nhân có thể toả toàn phần trong phản ứng hạt năng lượng hoặc thu năng lượng. nhân. Q = (mtrước - msau)c2 - Muốn thực hiện một phản - Phải cung cấp cho hệ một + Nếu Q > 0→ phản ứng toả ứng hạt nhân thu năng lượng năng lượng đủ lớn. năng lượng: chúng ta cần làm gì? - Nếu Q < 0 → phản ứng thu năng lượng: IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Coù 100g chaát phoùng xaï vôùi chu kì baùn raõ laø 7 ngaøy ñeâm. Sau 28 ngaøy ñeâm khoái löôïng chaát phoùng xaï ñoù coøn laïi laø A. 93,75g. B. 87,5g. C. 12,5g. D. 6,25g. 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 187 và SBT ----------------------//--------------------- Y/c Hs đọc Sgk và nêu các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân. Ví dụ: Xét phản ứng hạt nhân: 2

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

158

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn …./ …../ ….. Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 61 BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập ba bài TÍNH CHẤT VÀ CẤU TẠO HẠT NHÂN và NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT VÀ PHẢN ỨNG HẠT NHÂN - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 180 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc bài 3, 4, - Thảo luận nhóm Bài 3 5, 6,7 và giải thích phương m C = 12 − 6.me = 11,99170u án lựa chọn - Giải thích phương án lựa ---------//-----chọn bài 3, 4, 5, 6,7 Bài 4

12 6

Đáp án A

------//-----

Bài 5 Đáp án A ------//----- Trình bày kết quả

- Nhận xét

Bài 6 Đáp án C ---------//-----Bài 7 Đáp án B

Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 187 (30 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs - Yêu cầu hs đọc bài - Thảo luận nhóm Bài 1 1, 2, 3, 4, 9, 10 và Đáp án C giải thích phương án lựa chọn - Giải thích phương án lựa Bài 2

159

Nội dung ---------//------

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

chọn bài 1, 2, 3, 4, 9, 10

Đáp án D ------//----Bài 3 Đáp án A ------//----Bài 4 Đáp án C

Bài 5, 6, 7, 8. Trình baỳ phương pháp và * Bài 5 công thức cần sử - Áp dụng công thức dụng - Tiến hành giải và W m Ne = 10m p + 10mn − 2 lk trình bày kết quả c

------//----Bài 5 10

20 10

Wlk = 19,98695u c2

------//-----

m 20 Ne = 10m p + 10m n −

6 3

10 5

B + 01n→ 37 Li + 24He 32 Cl + 11H →16 S + 24He

m /+

35 17

- Nhận xét

Cl + 11H →1632 S + 24He

------//-----

Bài 8

10 5

35 17

ạy

Li + 12H → 47 Be + 01n

B + 01n→ 37 Li + 24He

Kè

* Bài 7 - Áp dụng công thức 6 3

Li + 12H → 47 Be+ 01n

Wlk 56

Q uy

hơ

Bài 6 * Bài 6 Wlk = [(26m p + 30mn ) − m Fe ]c 2 = 478,922MeV - Cho đại diện của - Áp dụng công thức Wlk từng nhóm trình bày = 8,55 MeV 1nuclon 56 kết quả Wlk = [(26m p + 30mn ) − m Fe ]c ------//----Bài 7

m Li = 0,024u + 2m He − m H = 6,0125u

------//----Bài 9 Đáp án C ------//-----

- Tiến hành giải bài toán Bài 10 theo nhóm Đáp án D

------//----- Trình bày kết quả IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “PHÓNG XẠ” ----------------------//---------------------

160

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 10/ 4/ ….. Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 64 PHÓNG XẠ -------o0o------

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được hạt nhân phóng xạ là gì. - Viết được phản ứng phóng xạ α, β-, β+. - Nêu được các đặc tính cơ bản của quá trình phóng xạ.

hơ

2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa

m /+

ạy

Kè

Q uy

học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Một số bảng, biểu về các hạt nhân phóng xạ; về 3 họ phóng xạ tự nhiên III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về hiện tượng phóng xạ Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Thông báo định nghĩa I. Hiện tượng phóng xạ phóng xạ. - HS ghi nhận định nghĩa 1. Định nghĩa (Sgk) - Y/c HS đọc Sgk và nêu hiện tượng phóng xạ. những dạng phóng xạ. - HS nêu 4 dạng phóng xạ: 2. Các dạng phóng xạ a. Phóng xạ α - Bản chất của phóng xạ α α, β-, β+. γ. A và tính chất của nó? X → AZ−−42Y + 24 He Z 226 - Hạt nhân 88 Ra phóng xạ Dạng rút gọn: α A α → viết phương trình? X  → AZ−−42Y Z

- Bản chất của phóng xạ βlà gì? - Thực chất trong phóng xạ β- kèm theo phản hạt của nơtrino ( 00ν ) có khối lượng rất nhỏ, không mang điện, chuyển động với tốc độ ≈ c. Cụ thể: 01n → 11 p + −10 e + 00ν

4 HS nêu bản chất và tính - Tia α là dòng hạt nhân 2 He chuyển động với vận tốc 2.107m/s. chất. 226 Đi được chừng vài cm trong không Ra → 222 Rn + 24 He 88 86 khí và chừng vài µm trong vật rắn. α Hoặc: 226 Ra  Rn → 222 88 86 b. Phóng xạ β- Tia β- là dòng êlectron - HS đọc Sgk để trình bày. ( −01 e )

A Z 14 6

C→

14 7

N+

0 −1

e + 00ν

- Hạt nhân 146C phóng xạ ββ Hoặc: 146 C  → 147 N → viết phương trình? −

161

X→

Y + −10 e + 00ν

A Z +1

Dạng rút gọn: A Z

−

β X  → Z +A1Y

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

c. Phóng xạ β+ - Tia β+ là dòng pôzitron ( 10 e ) A Z

X→

Y + 10 e + 00ν

A Z −1

Dạng rút gọn: A Z

β X  → Z −A1Y

* Tia β- và β+ chuyển động với tốc độ ≈ c, truyền được vài mét trong không khí và vài mm trong kim loại.

Q uy

hơ

d. Phóng xạ γ E2 – E1 = hf - Phóng xạ γ là phóng xạ đi kèm phóng xạ β- và β+. - Tia γ đi được vài mét trong bêtông và vài cm trong chì.

Kè

- Bản chất của phóng xạ - HS đọc Sgk để trình bày. β+ là gì? - Thực chất trong phóng xạ β+ kèm theo hạt nơtrino ( 00ν ) có khối lượng rất nhỏ, không mang điện, chuyển động với tốc độ ≈ 12 N → 126 C + 10 e + 00ν 7 c. β+ Hoặc: 127 N  → 126 C Cụ thể: 11 p → 01n + 10 e + 00ν tính chất của - Hạt nhân 127 N phóng xạ - HS- nêu các + tia β và β . β+ → viết phương trình? - Tia β- và β+ có tính chất gì? - Trong phóng xạ β- và β+, hạt nhân con sinh ra ở trạng thái kích thích → trạng thái có mức năng lượng thấp hơn và phát ra bức xạ điện từ γ, còn gọi là tia γ. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về định luật phóng xạ

ạy

II. Định luật phóng xạ 1. Đặc tính của quá trình phóng xạ a. Có bản chất là một quá trình biến đổi hạt nhân. b. Có tính tự phát và không điều khiển được. c. Là một quá trình ngẫu nhiên. Là -dN 2. Định luật phân rã phóng xạ - Xét một mẫu phóng xạ ban đầu. - Khoảng thời gian dt và + N0 sô hạt nhân ban đầu. với số hạt nhân N trong + N số hạt nhân còn lại sau thời mẫu phóng xạ: -dN = gian t. λNdt N = N 0e− λt

m /+

- Y/c HS đọc Sgk và nêu - HS đọc Sgk để trả lời. các đặc tính của quá trình phóng xạ.

- Gọi N là số hạt nhân ở thời điểm t. Tại thời điểm t + dt → số hạt nhân còn lại N + dN với dN < 0. → Số hạt nhân phân rã trong thời gian dt là bao nhiêu? → Số hạt nhân đã phân huỷ -dN tỉ lệ với đại lượng nào?

dN = −λ dt N N t dN = − ∫ ∫0 λ dt N0 N

Trong đó λ là một hằng số dương gọi là hằng số phân rã, đặc trưng cho chất phóng xạ đang xét.

- Gọi N0 là số hạt nhân của mẫu phóng xạ tồn tại ở thời điểm t = 0 → muốn tìm số hạt nhân N tồn tại 3. Chu kì bán rã (T) lúc t > 0 → ta phải làm gì? - HS đọc Sgk để trả lời và - Chu kì bán rã là thời gian qua đó ghi nhận công thức xác số lượng các hạt nhân còn lại 50% → ln | N | NN = −λ t 0t định chu kì bán rã. 0

162

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

(nghĩa là phân rã 50%).

→ ln|N| - ln|N0| = -λt →

- Chu kì bán rã là gì?

→ T=

λT ln 2

ln2

N = N 0e− λt =

0,693

- Lưu ý: sau thời gian t = xT thì số hạt nhân phóng xạ còn lại là: t

→ eλ t = (eln2 )T = 2 T

λ λ N0 - Chứng minh rằng, sau → khi t = xT → N = x 2 thời gian t = xT thì số hạt nhân phóng xạ còn lại là N0

N0 2x

e λt ln 2 Trong đó, λ = T →

N 1 N = 0 = N 0 e − λ T → e − λT = 2 2

- Theo quy luật phân rã:

0,693

|N| = −λ t → N = N 0 e − λ t | N0 |

hơ

ln 2

Q uy

- Y/c HS đọc Sgk về độ phóng xạ, và chứng minh

m /+

ạy

Kè

H = H 0e− λt

163

4. Độ phóng xạ (H) (Sgk)

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn …./ …../ ….. Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 63 PHÓNG XẠ -------o0o------

hơ

m /+

ạy

Kè

Q uy

học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Một số bảng, biểu về các hạt nhân phóng xạ; về 3 họ phóng xạ tự nhiên III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về định luật phóng xạ II. Định luật phóng xạ - Y/c HS đọc Sgk và nêu - HS đọc Sgk để trả lời. 1. Đặc tính của quá trình phóng xạ các đặc tính của quá trình a. Có bản chất là một quá trình biến phóng xạ. đổi hạt nhân. b. Có tính tự phát và không điều khiển được. c. Là một quá trình ngẫu nhiên. 2. Định luật phân rã phóng xạ - Gọi N là số hạt nhân ở Là -dN - Xét một mẫu phóng xạ ban đầu. thời điểm t. Tại thời điểm t + N0 sô hạt nhân ban đầu. + dt → số hạt nhân còn lại - Khoảng thời gian dt và + N số hạt nhân còn lại sau thời gian t. với số hạt nhân N trong N = N e− λ t N + dN với dN < 0. 0 → Số hạt nhân phân rã mẫu phóng xạ: -dN = Trong đó λ là một hằng số dương gọi trong thời gian dt là bao λNdt là hằng số phân rã, đặc trưng cho chất nhiêu? dN phóng xạ đang xét. = −λ dt → Số hạt nhân đã phân N t huỷ -dN tỉ lệ với đại lượng N dN nào? ∫ N = − ∫ λ dt N0

- Gọi N0 là số hạt nhân của mẫu phóng xạ tồn tại ở thời điểm t = 0 → muốn tìm số hạt nhân N tồn tại

3. Chu kì bán rã (T) - Chu kì bán rã là thời gian qua đó số lượng các hạt nhân còn lại 50% (nghĩa

164

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

|N| = −λ t → N = N 0 e − λ t | N0 |

- Chu kì bán rã là gì? N 1 N = 0 = N 0 e − λ T → e − λT = 2 2

→ T=

λT ln 2

ln2

- Theo quy luật phân rã: N = N 0e

− λt

e λt ln 2 Trong đó, λ = → T

0,693

N0 2x

→ eλ t = (eln2 )T = 2 T

Q uy

λ λ - Chứng minh rằng, sau → khi t = xT → N = N 0 2x thời gian t = xT thì số hạt nhân phóng xạ còn lại là N=

- Lưu ý: sau thời gian t = xT thì số hạt nhân phóng xạ còn lại là:

hơ

→ ln|N| - ln|N0| = -λt →

- HS đọc Sgk để trả lời và là phân rã 50%). ghi nhận công thức xác ln 2 0,693 T= = định chu kì bán rã. λ λ

lúc t > 0 → ta phải làm gì? → ln | N | NN = −λ t 0t

- Y/c HS đọc Sgk về độ phóng xạ, và chứng minh

Kè

H = H 0e− λt

4. Độ phóng xạ (H) (Sgk)

m /+

ạy

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu đồng vị phóng xạ nhân tạo - Thế nào là đồng vị - Định nghĩa III. Đồng vị phóng xạ nhân tạo phóng xạ nhân tạo? 1. Phóng xạ nhân tạo và phương pháp nguyên tử đánh dấu - Đồng vị phóng xạ do con người chế - Hãy trình bày phương - Trình bày theo SGK tạo ra gọi là đồng vji phóng xạ nhân pháp nguyên tử đánh giá? tạo - Khi trộn lẫn đồng vị phóng xạ nhân tạo với hạt nhân bình thường không - Nêu ứng dụng của đồng - Trong y học, sinh học, và phóng xạ, các hạt nhân đồng vị phóng hóa học xạ nhân tạo gọi là các nguyên tử đánh vị phóng xạ nhân tạo dấu - Ứng dụng trong sinh học, hóa học và y học 2. Đồng vị C14 đồng hồ của trái đất - Đọc SGK tìm hiểu vai - Đọc SGK và trả lời câu - Người ta xét tỉ lệ 14C để xác định 12 C trò của C14 trong thực tế. hỏi của GV tuổi của thực vật và của trái đất IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Có thể tăng hằng số phóng xạ của đồng vị phóng xạ bằng cách nào ? A. Đặt nguồn phóng xạ đó vào trong từ trường mạnh. B. Đặt nguồn phóng xạ đó vào trong điện trường mạnh. C. Đốt nóng nguồn phóng xạ đó. D. Hiện nay chưa có cách nào để thay đổi hằng số phóng xa 2. BTVN

165

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 18/4/ 2016 Tiết 65 BÀI TẬP -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập ba bài PHÓNG XẠ - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 194 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc bài 2, 3, - Thảo luận nhóm Bài 2 Đáp án B 4, 5 và giải thích phương ------//----- Giải thích phương án lựa án lựa chọn chọn bài 2, 3, 4, 5 Bài 3 a) Mạnh nhất là γ b) Yếu nhất là α ------//----Bài 4 Đáp án D ------//----- Trình bày kết quả Bài 5 Đáp án D - Nhận xét Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 198 (30 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 3, 4 - Thảo luận nhóm Bài 3 Đáp án B và giải thích phương án ------//----lựa chọn - Giải thích phương án lựa Bài 4 1 235 94 140 1 chọn bài 3, 4 0 n + 92 U → 39Y + 53 I + 2( 0 n ) 1 0

( )

95 138 1 n + 235 92 U → 40 Zn + 52Te + 3 0 n

------//----Bài 5 1 0

Bài 5, 6. Trình baỳ

166

94 139 1 n + 235 92 U → 39Y + 53 I + 3( 0 n ) + γ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

phương pháp và công * Bài 5 thức cần sử dụng - Áp dụng công thức - Tiến hành giải và trình W=∆m.c2 bày kết quả * Bài 6 - Áp dụng công thức - Cho đại diện của từng m nhóm trình bày kết quả N=

234,99332-138,89700-93,890142.1,00866 = 0,18886u ⇒ 0,18886.931,5 = 175,92309 MeV

------//----Bài 6 Số hạt nhân Uranium trong 1kg

m 1000 .6,023.10 23 NA = A 235

N + 11H →158 O

15 8

O→157 N + 10 e

15 7

N + 11H →126 C + 24He

12 6

C + 11H →137 N

13 7

N →136 C + 10 e

13 6

C + 11H →147 N

14 7

N + 11H →158 O

15 8

O→157 N + 10 e

15 7

N + 11H →126 C + 24He

------//-----

m /+

Bài 4 a) W=∆m.c2 b) Tính số phản ứng Tính khối lượng

- Nhận xét

Kè

14 7

ạy

- Cho đại diện của từng nhóm trình bày kết quả

Bài 3

Hoạt động 3: Bài tập SGK trang 203 (30 phút) Bài 3, 4. Trình baỳ Bài 3 phương pháp và công 126C + 11H →137 N thức cần sử dụng 13 N →13 C + 0 e - Tiến hành giải và trình 137 1 6 141 6 C +1 H → 7 N bày kết quả

Q uy

- Nhận xét

hơ

Năng lượng tỏa ra trên 1 kg 2,56.1024 là Năng lượng tỏa ra trên 1 kg là 2,56.1024.200.1,6.10-19 2,56.1024.200.1,6.10-19 = 7 , 2 1 . 1 0 1 3 J

------//----Bài 4 a) W = 0,0034.931,5.1,6.10 −13 = 5,07.10 −13 J

b) Đốt 1kg than tỏa 3.107J Số phản ứng phân hạch là

3.10 7 = 6.1019 5,07.10 −13

khối lượng cần là 2.2,0135.1,66055.6.10-1910-27 =4.10-7kg ------//-----

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “CÁC HẠT SƠ CẤP” ----------------------//---------------------

167

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 21/4 /2016 Tiết 66 PHẢN ỨNG PHÂN HẠCH -------o0o------

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được phản ứng phân hạch là gì. - Giải thích được (một cách định tính) phản ứng phân hạch là phản ứng hạt nhân toả năng lượng. - Lí giải được sự tạo thành phản ứng dây chuyền và nêu điều kiện để có phản ứng dây chuyền 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Một số phim ảnh về phản ứng phân hạch, bom A, lò phản ứng … III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu cơ chế của phản ứng phân hạch Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Y/c HS đọc Sgk và cho - HS đọc Sgk và ghi nhận I. Cơ chế của phản ứng phân hạch biết phản ứng phân hạch là phản ứng phân hạch là gì. 1. Phản ứng phân hạch là gì? gì? - Là sự vỡ của một hạt nhân nặng - Phản ứng hạt nhân có thể thành 2 hạt nhân trung bình (kèm theo một vài nơtrôn phát ra). tự xảy ra → phản ứng phân hạch tự phát (xác suất rất nhỏ). - Ta chỉ quan tâm đên các - Không, vì hai mảnh vỡ 2. Phản ứng phân hạch kích thích phản ứng phân hạch kích có khối lượng khác nhau nhiều. n + X → X* → Y + Z + kn thích. (k = 1, 2, 3) - Quá trình phóng xạ α có HS đọc Sgk, phải truyền Quá trình phân hạch của X là không phải là phân hạch không? - Xét các phân hạch của cho hạt nhân X một năng trực tiếp mà phải qua trạng thái kích 235 U , 238 U , 239 U → chúng lượng đủ lớn (giá trị tối thích X*. 92 92 92 thiếu của năng lượng này: là nhiên liệu cơ bản của năng lượng kích hoạt, cỡ công nghiệp hạt nhân. vài MeV), bằng cách cho - Để phân hạch xảy ra cần hạt nhân “bắt” một nơtrôn phải làm gì? - Dựa trên sơ đồ phản ứng → trạng thái kích thích (X*). phân hạch. - Trạng thái kích thích - Prôtôn mang điện tích không bền vững → xảy ra dương → chịu lực đẩy do

168

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

phân hạch. các hạt nhân tác dụng. - Tại sao không dùng prôtôn thay cho nơtrôn? Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu năng lượng phân hạch II. Năng lượng phân hạch - Thông báo 2 phản ứng - HS ghi nhận hai phản - Xét các phản ứng phân hạch: 1 ứng. n + 235 U → 236 U* phân hạch của 235 U. 92 92 0 92 Y + 138 I + 3 01n → 95 39 53 1 0

236 92

→

139 54

95 Xe + 38 Sr + 2 01n

Q uy

hơ

1. Phản ứng phân hạch toả năng - HS ghi nhận về phản ứng lượng U là phản ứng phân hạch toả năng lượng. - Phản ứng phân hạch 235 92 phân hạch toả năng lượng, năng lượng đó gọi là năng lượng phân hạch. 1 - Mỗi phân hạch 235 U tỏa năng lượng 92 .6, 022.1023.212 E= 235 212MeV. = 5,4.1023MeV = 8,64.107J

ạy

Kè

2. Phản ứng phân hạch dây chuyền - Giả sử sau mỗi phân hạch có k nơtrôn - HS ghi nhận về phản ứng được giải phóng đến kích thích các hạt dây chuyền. nhân 235 U tạo nên những phân hạch 92 mới. - Sau n lần phân hạch, số nơtrôn giải phóng là kn và kích thích kn phân hạch - Sau n lần phân hạch: kn mới. → kích thích kn phân hạch mới.

m /+

- Thông báo về kết quả các phép toán chứng tỏ hai phản ứng trên là phản ứng toả năng lượng: năng lượng phân hạch. - 1g 235 U khi phân hạch 92 toả năng lượng bao nhiêu? → Tương đương 8,5 tấn than hoặc 2 tấn dầu toả ra khi cháy hết. - Trong phân hạch 235 U 92 kèm theo 2,5 nơtrôn (trung bình) với năng lượng lớn, Pu kèm theo 3 đối với 239 94 nơtrôn. - Các nơtrôn có thể kích thích các hạt nhân → phân hạch mới → tạo thành phản ứng dây chuyền. - Sau n lần phân hạch liên tiếp, số nơtrôn giải phóng là bao nhiêu và tiếp tục kích thích bao nhiêu phân hạch mới? - Khi k < 1 → điều gì sẽ xảy ra? - Khi k = 1→ điều gì sẽ xảy ra? (Ứng dụng trong các nhà máy điện nguyên tử) - Khi k > 1 → điều gì sẽ xảy ra? (Xảy ra trong trường hợp nổ bom) - Muốn k ≥ 1 cần điều

n + 235 U→ 92

- Số phân hạch giảm rất nhanh. - Số phân hạch không đổi → năng lượng toả ra không đổi. - Số phân hạch tăng rất nhanh → năng lượng toả ra rất lớn → không thể kiểm soát được, có thể gây bùng nổ. - Khối lượng của chất phân

169

+ Khi k < 1: phản ứng phân hạch dây chuyền tắt nhanh. + Khi k = 1: phản ứng phân hạch dây chuyền tự duy trì, năng lượng phát ra không đổi. + Khi k > 1: phản ứng phân hạch dây chuyền tự duy trì, năng lượng phát ra tăng nhanh, có thể gây bùng nổ.

- Khối lượng tới hạn của

235 92

U vào cỡ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

kiện gì? hạch phải đủ lớn để số 15kg, - Lưu ý: khối lượng tối nơtrôn bị “bắt” << số thiểu để phản ứng phân nơtrôn được giải phóng. hạch tự duy trì: khối lượng tới hạn. Với 235 U vào cỡ 92

239 94

Pu vào cỡ 5kg.

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Pu vào cỡ 5kg. 15kg, 239 94 - Làm thế nào để điều - Năng lượng toả ra trong 3. Phản ứng phân hạch có điều khiển khiển được phản ứng phân phân hạch phải ổn định → - Được thực hiện trong các lò phản ứng hạt nhân, tương ứng trường hợp k = 1. hạch? tương ứng với trường hợp k - Năng lượng toả ra không đổi theo - Bo hay cađimi có tác = 1. thời gian. dụng hấp thụ nơtrôn → dùng làm các thanh điều khiển trong phản ứng phân hạch có điều khiển. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Phản ứng hạt nhân chỉ toả năng lượng khi: A. Nó được thực hiện có kiểm soát B. Tổng khối lượng các hạt trước phản ứng nhỏ hơn tổng khối lượng các hạt sau phản ứng C. Là quá trình phóng xạ D. Tổng khối lượng các hạt trước phản ứng lớn hơn tổng khối lượng các hạt sau phản ứng 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 198 và SBT

170

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 25/4/2016 Tiết 66 PHẢN ỨNG NHIỆT HẠCH -------o0o------

2 1

3 1

4 2

1 0

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được phản ứng nhiệt hạch là gì. - Giải thích được (một cách định tính) phản ứng nhiệt hạch là phản ứng toả năng lượng. - Nêu được các điều kiện để tạo ra phản ứng nhiệt hạch. - Nêu được những ưu việt của năng lượng nhiệt hạch. 2. Về kĩ năng - Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Một số phim ảnh về phản ứng tổng hợp hạt nhân III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu cơ chế của phản ứng nhiệt hạch Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung I. Cơ chế của phản ứng nhiệt hạch 1. Phản ứng nhiệt hạch là gì? - Y/c Hs đọc Sgk và cho - Học sinh đọc Sgk và trả - Là quá trình trong đó hai hay nhiều biết phản ứng tổng hợp hạt lời. hạt nhân nhẹ hợp lại thành một hạt nhân là gì? nhân nặng hơn. 2 - Thường chỉ xét các hạt H + 13 H → 24 He + 01 n 1 nhân có A ≤ 10. Phản ứng trên toả năng lượng: Qtoả = - Làm thế nào để tính năng ∆E = (m H + m H − m He − m n )c2 17,6MeV lượng toả ra trong phản 2. Điều kiện thực hiện = 0,01879uc2 ứng trên? - Nhiệt độ đến cỡ trăm triệu độ. = 0,01879.931,5 = - Mật độ hạt nhân trong plasma (n) 17,5MeV - Y/c HS đọc Sgk và cho phải đủ lớn. biết điều kiện thực hiện - HS đọc Sgk và trả lời câu - Thời gian duy trì trạng thái plasma phản ứng tổng hợp hạt (τ) phải đủ lớn. hỏi. nhân. s nτ ≥ (1014 ÷ 1016 ) 3 - Phản ứng tổng hợp hạt cm nhân còn có tên là phản ứng nhiệt hạch (nhiệt: nóng; hạch: hạt nhân). Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về năng lượng nhiệt hạch

171

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- HS ghi nhận về năng lượng tổng hợp hạt nhân và các phản ứng tổng hợp nên Hêli.

II. Năng lượng nhiệt hạch - Năng lượng toả ra bởi các phản ứng tổng hợp hạt nhân được gọi là năng lượng tổng hợp hạt nhân.

- HS ghi nhận năng lượng khổng lồ toả ra trong phản ứng tổng hợp Hêli.

- Thực tế chỉ quan tâm đến phản ứng tổng hợp nên hêli H + 12 H → 23 He

1 1

H + 13 H → 24 He

2 1

H + 12 H → 24 He

2 1

H + 13 H → 24 He + 01 n

2 1

H + 36 Li → 2( 24 He )

1 1

hơ

- Thực tế trong phản ứng tổng hợp hạt nhân,người ta chủ yếu quan tâm đến phản ứng trong đó các hạt nhân hiđrô tổng hợp thành hạt nhân Hêli. - Các phép tính cho thấy năng lượng toả ra khi tổng hợp 1g He gấp 10 lần năng lượng toả ra khi phân hạch 1g U, gấp 200 triệu lần năng lượng toả ra khi đốt 1g cacbon.

m /+

ạy

Kè

Q uy

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về phản ứng nhiệt hạch trên Trái Đất IV. Phản ứng nhiệt hạch trên Trái - Thông báo về việc gây ra - HS ghi nhận những nổ Đất phản ứng tổng hợp hạt 1. Con người đã tạo ra phản ứng tổng lực gây ra phản ứng tổng nhân trên Trái Đất. hợp hạt nhân khi thử bom H và đang hợp hạt nhân. - Phản ứng tổng hợp hạt nghiên cứu tạo ra phản ứng tổng hợp hạt nhân có điều khiển. nhân khi thử bom H → 2. Phản ứng tổng hợp hạt nhân có năng lượng toả ra quá lớn điều khiển → không thể sử dụng → Hiện nay đã sử dụng đến phản ứng nghiên cứu những phản 2 H + 13 H → 24 He + 01 n ứng tổng hợp có điều 1 khiển, trong đó năng + 17, 6 MeV lượng toả ra ổn định hơn. - Cần tiến hành 2 việc: - Y/c HS đọc Sgk để nắm - HS đọc Sgk để tìm hiểu. a. Đưa vận tốc các hạt lên rất lớn các cách tiến hành trong b. “Giam hãm” các hạt nhân đó trong từng việc. một phạm vi nhỏ hẹp để chúng có thể

- Việc tiến hành các phản - HS đọc Sgk để tìm hiểu ứng tổng hợp hạt nhân có những ưu việc của phản ứng tổng hợp hạt nhân. điều khiển gặp rất nhiều khó khăn do hạn chế về kỹ thuật → vẫn đeo đuổi → có những ưu việc gì?

gặp nhau. 3. Ưu việt của năng lượng tổng hợp hạt nhân - So với năng lượng phân hạch, năng lượng tổng hợp hạt nhân ưu việt hơn: a. Nhiên liệu dồi dào. b. Ưu việt về tác dụng đối với môi trường.

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 1. Phản ứng hạt nhân chỉ toả năng lượng khi: A. Nó được thực hiện có kiểm soát B. Tổng khối lượng các hạt trước phản ứng nhỏ hơn tổng khối lượng các hạt sau phản ứng C. Là quá trình phóng xạ D. Tổng khối lượng các hạt trước phản ứng lớn hơn tổng khối lượng các hạt sau phản ứng

172

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Ngày soạn 25/ 4/2016 Ngày dạy…./ …../ …….. Tiết 68: BÀI TẬP I. TÓM TẮT KIẾN THỨC: 1. Tán sắc ánh sáng: Các công thức lăng kính: sin i1 = n sin r1;sin i2 = n sin r2 A = r1 + r2 ; D = i1 + i2 − A

Đỏ

Da cam

Vàng

Lục

Lam

Chàm

Tím

λ ( µ m)

0,7

0,65

0,6

0,55

0,5

0,45

0,4

Q uy

Màu

hơ

Khi A nhỏ thì D=(n-1)A 2. Sóng ánh sáng: - Ánh sáng có bản chất là sóng điện từ. - Bước sóng ánh sáng nhìn thấy:

ạy

Kè

- Liên hệ giữa bước sóng ánh sáng và chiết suất môi trường: λ1 n2 v1 = = λ2 n1 v2 II. BÀI TẬP:

PHƯƠNG PHÁP Dải sáng 7 màu thu được trong thí nghiệm thứ nhất của Niutơn được giải thích là lăng kính đã tách riêng bảy chùm sáng 7 màu có sẵn trong chùm ánh sáng Mặt Trời. Chọn B

m /+

NỘI DUNG 1. Hãy chọn câu đúng? Dải sáng 7 màu thu được trong thí nghiệm thứ nhất của Niutơn được giải thích là do a/. thủy tinh đã nhuộm màu cho ánh sáng b/. lăng kính đã tách riêng bảy chùm sáng 7 màu có sẵn trong chùm ánh sáng Mặt Trời. c/. lăng kính làm lệch chùm sáng về phía đáy nên đã làm thay đổi màu sắc của nó. d/. Các hạt ánh sáng bị nhiễu loạn khi truyền qua thủy tinh. 2. Hãy chọn câu đúng? Một chùm ánh sáng Mặt Trời hẹp rọi xuống mặt nước trong một bể bơi và tạo ở đáy bể một vệt sáng a/. có màu trắng dù chiếu xiên hay chiếu vuông góc. b/. có nhiều màu dù chiếu xiên hay chiếu vuông góc. c/. có màu trắng khi chiếu vuông góc và có nhiều màu khi chiếu xiên. d/. Không có màu dù chiếu thế nào. 3. Hãy chọn câu đúng? Khi sóng ánh sáng truyền từ một môi trường này sang một môi trường khác thì a/. tần số không đổi nhưng bước sóng thay đổi

173

Một chùm ánh sáng Mặt Trời hẹp rọi xuống mặt nước trong một bể bơi và tạo ở đáy bể một vệt sáng có màu trắng khi chiếu vuông góc và có nhiều màu khi chiếu xiên. Chọn C. Khi sóng ánh sáng truyền từ một môi trường này sang một môi trường khác thì tần số không đổi nhưng bước sóng

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

thay đổi. Chọn A. Khi một chùm sáng đơn sắc truyền từ không khí vào thủy tinh thì tần số không đổi, bước sóng giảm. Chọn C.

f1 =

f2 =

= 5, 093.1014 ( Hz )

Q uy

f3 =

f4 =

Kè

ạy

m /+

7. Một lăng kính thủy tinh có góc chiếc quang A=50, được coi là nhỏ, có chiết suất đối với ánh sáng đỏ và tím lần lượt là nđ=1,642 và nt=1,685. Cho một chùm tia sáng trắng, hẹp rọi gần vuông góc vào một mặt bên của lăng kính. Tính góc giữa tia đỏ và tia tím sau khi ra khỏi lăng kính. 8. Một lăng kính thủy tinh có góc chiếc quang A=600, được coi là nhỏ, có chiết suất đối với ánh sáng đỏ và tím lần lượt là nđ=1,5140 và nt=1,5368. Một chùm tia sáng Mặt Trời hẹp rọi vào một mặt bên của lăng kính dưới góc tới i=500. Chùm tia ló rọi vuông góc vào một màn đặt cách lăng kính một khoảng f=1m. Tính khoảng cách giữa vết sáng đỏ và vết sáng tím thu được trên màn.

hơ

Sắp xếp thứ tự đúng: nc> nℓ> nL> nv Chọn A

b/. bước sóng không đổi, nhưng tần số thay đổi c/. cả tần số và bước sóng đều không thay đổi d/. Cả tần số và bước sóng đều thay đổi. 4. Hãy chọn câu đúng? Khi một chùm sáng đơn sắc truyền từ không khí vào thủy tinh thì a/. tần số tăng, bước sóng giảm b/. tần số giảm, bước sóng giảm c/. tần số không đổi, bước sóng giảm d/. Tần số không đổi, bước sóng tăng. 5. Gọi nc, nℓ, nL, nv là chiết suất của thủy tinh lần lượt đối với các tia chàm, lam, lục và vàng. Sắp xếp thứ tự nào dưới đây là đúng? đúng a/. nc> nℓ> nL> nv b/. nc< nℓ<nL< nv c/. nc> nL > nℓ > nv d/. nc< nL < nℓ < nv 6. Tính chu kì và tần số của các bước sóng sau đây? a/. Bức xạ vàng của natri, biết bước sóng λ=0,589μm. b/. Bức xạ lục của thủy tinh, biết bước sóng λ=0,546μm. c/. Bức xạ da cam của krypton, biết bước sóng λ=0,606μm. d/. Bức xạ đỏ của hêli, biết bước sóng λ=0,706μm.

λ1 c

= 5, 495.1014 ( Hz )

λ2 c

λ3

= 4, 950.1014 ( Hz )

λ4

= 4, 249.1014 ( Hz )

Góc lệch ∆D giữa tia tím và tia đỏ: ∆D = (nt − nd ) A = 0, 210 = 12, 6 '

s inrd =

sin i sin 50 = = 0, 5059 nd 1,514

⇒ rd = 300 24 '; r'd = A − rd = 29036 '

sin i 'd = nd s inrd' = 0, 74791 ⇒ i 'd = 480 25' Dd = id + i 'd − A = 380 25' sin i s inrt = = 0, 49843 nt ⇒ rt = 29054 ';

r't = A − rt = 30006 '

sin i 't = nt s inrt' = 0, 7707 ⇒ i 't = 500 25' Dt = it + i 't − A = 400 25'

Khoảng cách giữa tia tím và

174

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

tia đỏ: l = 2 f tan

Dt − Dd = 35mm 2

Ngày soạn 25/ 4/2016

Kè

Q uy

hơ

9. Phát biểu nào dưới đây khi nói về ánh sáng trắng và ánh Phát biểu không đúng: Chiết sáng đơn sắc là không đúng? suất của chất làm lăng kính a/. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số ánh sáng đơn đối với các ánh sáng đơn sắc sắc khác nhau có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím. khác nhau là như nhau. b/. Chiết suất của chất làm lăng kính đối với các ánh Chọn B. sáng đơn sắc khác nhau là như nhau. c/. Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc qua lăng kính. d/. Khi các ánh sáng đơn sắc đi qua một môi trường trong suốt thì chiết suất của môi trường đối với ánh sáng đỏ là nhỏ nhất, đối với ánh sáng tím là lớn nhất. III. RÚT KINH NGHIỆM: .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

ạy

Tiết 69: ÔN TẬP

I. TÓM TẮT KIẾN THỨC: 5. Giao thoa ánh sáng:

m /+

a/. Hiệu đường đi: ∆d = d 2 − d1 =

λ b/. Khoảng vân: Là khoảng cách giữa 2 vân tối hay 2 vân sáng liền kề nhau. i Một vân sáng và một vân tối kề nhau cách nhau một khoảng (nửa khoảng vân). 2 Công thức: λD i= a Gọi L là bề rộng giao thoa của n vân sáng đứng cạnh nhau thì khoảng vân được tính L bằng công thức: i = n −1 c/. Vị trí vân sáng: ∆d = k λ λD xs = ki = k a k=0: vân sáng trung tâm k=±1: vân sáng bậc 1,.... 1 d/. Vị trí vân tối: ∆d = (k + )λ 2 1 1 λD xT = (k + )i = (k + ) 2 2 a

175

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Vân tối thứ nhất ứng với k=0 và k=-1 Vân tối thứ hai ứng với k=1 và k=-2,... e/. Tìm loại vân tại M cách vân trung tâm một đoạn xM là: Tìm thương số:

xM = a, b với a là phần nguyên, b là phần thập phân i

Nếu b=0 thì tại M có vân sáng bậc a Nếu b=5 thì tại M có vân tối thứ a+1 f/. Tìm số vân sáng và số vân tối: Biết bề rộng trường giao thoa là L:

L = a, b (Chú ý: b không làm tròn) Ta tìm thương số: 2i

Q uy

hơ

1 ≤ ( k + )i ≤ xN 2

ạy

Kè

Số vân tối số giá trị k nguyên thỏa biểu thức:

m /+

Lưu ý: Số vân sáng, tối có thể chẳn, lẻ tùy từng trường hợp. g/. Giao thoa với hai bức xạ λ1 và λ2 Chỗ 2 bức xạ không trùng nhau thì có màu của 2 bức xạ đó. Chỗ 2 bức xạ trùng nhau, màu sắc của vân giao thoa tuân theo qui tắc pha trộn

màu.

i12 = b

D (λd − λt ) a

m/. Tìm số bức xạ cho vân sáng giao thoa tại một điểm M với ánh sáng trắng: λD ax Điều kiện: xM = k suy ra: λ = M a

Số bức xạ tại M cho vân sáng với giá trị k nguyên thỏa biểu thức:

176

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

0, 38µ m ≤ λ =

axM ≤ 0, 76 µ m kD

1 (k + ) D 2

0, 38µ m ≤ λ =

axN ≤ 0, 76 µ m 1 (k + ) D 2

II. BÀI TẬP:

Q uy

hơ

Tìm k, bao nhiêu k sẽ có bấy nhiêu bức xạ. l/. Giao thoa trong môi trường chiết suất n: Bước sóng và khoảng vân sẽ giảm đi n lần theo biểu thức: λ i λn = và in =

Số bức xạ tại M cho vân sáng với giá trị k nguyên thỏa biểu thức:

PHƯƠNG PHÁP Hai nguồn sáng là hai nguồn kết hợp: Hai ảnh thật của cùng một ngọn đèn xanh qua hai thấu kính hội tụ khác nhau. Chọn D.

m /+

ạy

Kè

i1 = i2 = ⇒

λ1 D a

λ2 D a

i2 λ2 0, 7 = = = 1, 75 i1 λ1 0, 4

⇒ i2 = 0, 2.1, 75 = 0,35(mm)

Chọn B. 3. Ánh sáng đơn sắc màu lam_lục có tần số bằng bao Ánh sáng đơn sắc màu lam_lục nhiêu? có tần số bằng 6.2014 Hz a/. 6.2012 Hz b/. 6.2013 Hz Chọn C. 14 c/. 6.20 Hz d/. 6.2015 Hz 4. Trong thí nghiệm về giao thoa ánh sáng, khoảng khoảng vân i được tính bằng λD vân i được tính bằng công thức nào? công thức i = λa λD aD a a a/. i = b/. i = c/. i = d/. i = Chọn B. D a λ λD 5. Hãy chọn câu đúng? Nếu làm thí nghiệm Yâng với Nếu làm thí nghiệm Yâng với ánh sáng trắng thì : ánh sáng trắng thì : Chỉ quan sát a/. Chỉ quan sát được vài vân bậc thấp có màu được vài vân bậc thấp có màu sắc, trừ vân số 0 vẫn có màu trắng. sắc, trừ vân số 0 vẫn có màu b/. Hoàn toàn không quan sát được. trắng. Chọn A.

177

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

c/. Vẫn quan sát được vân, không khác gì vân của ánh sáng đơn sắc. d/. Chỉ thấy các vân sáng có màu sắc mà không thấy vân tối nào. III. RÚT KINH NGHIỆM: .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

hơ

Ngày soạn …./ …../ ….. Ngày dạy…./ …../ ……..

Q uy

I. TÓM TẮT KIẾN THỨC: 1. Tia X: - Công của lực điện trường để đưa e từ catốt về anốt là: A= eU

1 2 mvmax = e U 2 = e U 0 2

Kè

Wđmax =

- Động năng e khi đến catot là:

Tiết 70: ÔN TẬP

ạy

- Bước sóng nhỏ nhất (λmin), tần số lớn nhất (fmax) của photon là: hc

m /+

ε = hf max =

= eU

Bước sóng λ (m)

Sóng vô tuyến

10 −4 → 3.104

Thang sóng điện từ

Tia hồng ngoại

Ánh sáng nhìn thấy

λmin

0, 76.10−6 → 10−3 0, 38.10−6 → 0, 76.10 −6

Tia tử ngoại

10−9 → 0,38.10−6

Tia X

10−11 → 10−8

Tia Gamma

Dưới 10−11

2. So sánh tia hồng ngoại, tử ngoại và tia X:

Bản chất Nguồn phát

Tia hồng ngoại

Tia tử ngoại

Là sóng điện từ Vật phải có nhiệt độ cao hơn môi trường: thân người, bếp gas,

Là sóng điện từ Vật có nhiệt đô cao (trên 20000C): hồ quang điện, bề mặt

178

Tia X (Tia Rơnghen) Là sóng điện từ Ống Cu-lít-giơ

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tính chất nổi bật

Mặt Trời, đèn hơi thủy ngân,...

Tác dụng nhiệt Tác dụng lên phim ảnh

Tác dụng lên phim ảnh Kích thích sự phát quang nhiều chất

Kích thích nhiều phản ứng hóa học

Tác dụng sinh học

hơ

Làm ion hóa không khí

Khả năng đâm xuyên Tác dụng lên phim ảnh Kích thích sự phát quang nhiều chất Kích thích nhiều phản ứng hóa học Làm ion hóa không khí Tác dụng sinh học

than, đèn điện dây tốc

Q uy

Bị nước và thủy tinh hấp thụ mạnh

Kè

Biến điệu được như sóng điện từ cao tần II. BÀI TẬP:

PHƯƠNG PHÁP Phát biểu đúng khi nói về tia X: Tia X là một loại sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại. Chọn A.

Điều sai khi nói về tia hồng ngoại và tử ngoại: Tia hồng ngoại có bước sóng nhỏ hơn tia tử ngoại. Chọn B.

m /+

ạy

NỘI DUNG 1. Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về tia X? a/. Tia X là một loại sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại. b/. Tia X là một loại sóng điện từ phát ra từ những vật bị nung nóng đến nhiệt độ khoảng 5000C. c/. Tia X không có khả năng đâm xuyên. d/. Tia X được phát ra từ đèn điện. 2. Điều nào sau đây sai khi nói về tia hồng ngoại và tử ngoại? a/. Cùng bản chất là sóng điện từ. b/. Tia hồng ngoại có bước sóng nhỏ hơn tia tử ngoại. c/. Tia hồng ngoại và tử ngoại đều có tác dụng lên kính ảnh. d/. Tia hồng ngoại và tử ngoại đều không nhìn thấy bằng mắt thường. 3. Hiệu điện thế giữa anốt và catốt của một ống Culitgiơ la 10kV. Tính tốc độ và động năng cực đại của các electron khi đập vào anốt. Cho biết khối lượng và điện tích của electron: me=9,1.10-31 kg, e=-1,6.1019 C. 4. Để nhận biết tia tử ngoại, ta có thể dùng: A. Nhiệt kế B. Màn huỳnh quang C. Mắt quan sát D. Pin nhiệt điện 5. Các nguồn nào sau đây không phát ra tia tử ngoại là: A. Mặt Trời B. Hồ quang điện

179

Để nhận biết tia tử ngoại, ta có thể dùng: Màn huỳnh quang. Chọn B.

Các nguồn không phát ra tia tử ngoại là dây tóc bóng đèn cháy sáng: Chọn C.

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

C. Dây tóc bóng đèn cháy sáng D. Đèn thủy ngân 6. Tia hồng ngoại không có tính chất nào sau đây ? Tia hồng ngoại không có tính chất: A. do các vật bị nung nóng phát ra làm phát quang một số chất, chọn B. làm phát quang một số chất B. C. có tác dụng lên kính ảnh hồng ngoại D. có tác dụng nhiệt mạnh 7. Tính chất nào sau đây là tính chất chung của tia Tính chất là tính chất chung của tia hồng ngoại và tia tử ngoại ? hồng ngoại và tia tử ngoại: có tác A. có tác dụng nhiệt dụng lên kính ảnh B. làm phát quang một số chất C. làm ion hóa không khí D. có tác dụng lên kính ảnh III. RÚT KINH NGHIỆM: .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

180

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Tiết 67

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

TUẦN 26-27

CHƯƠNG VIII TỪ VI MÔ ĐẾN VĨ MÔ CÁC HẠT SƠ CẤP ---------o0o--------

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Nêu được hạt sơ cấp là gì. - Nêu được tên một số hạt sơ cấp. 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao trong SGK hoặc SBT vật lý 12. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

181

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

Một bảng ghi các đặc trưng của các hạt sơ cấp III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về khái niệm các hạt sơ cấp Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung I. Khái niệm các hạt sơ cấp hạtvà sơ cấp - Y/c HS đọcCác Sgk cho - Học sinh đọc Sgk để trả 1. Hạt sơ cấp là gì? biết hạt sơ cấp là gì? lời. - Hạt sơ cấp (hạt vi mô, hay vi hạt) là Phôtôn Các leptôn Các hađrôn - Nêu một vài hạt sơ cấp những hạt có kích thước vào cỡ kích đã biết? - Phôtôn (γ), êlectron (e-), thước hạt nhân trở xuống. Mêzôn Nuclôn - Y/c Hs đọc Sgk từ đó Hipêron 2. Sự xuất hiện các hạt sơ cấp mới pôzitron (e+), prôtôn (p), cho biết cách để đi tìmBarion các nơtrôn (n), nơtrinô (ν). - Để tạo nên các hạt sơ cấp mới, người hạt sơ cấp? - Dùng các máy gia tốc hạt ta sử dụng các máy gia tốc làm tăng - Nêu một số hạt sơ cấp vận tốc của một số hạt và cho chúng nhân. tìm được? bắn vào các hạt khác. - HS nêu các hạt sơ cấp - Hạt muyôn có khối Một số hạt sơ cấp: tìm được. lượng cỡ 207me. + Hạt muyôn (µ-) - 1937. + - Hạt π và π có khối + Hạt π+ và π-. lượng 273,2me. - HS ghi nhận một số hạt + Hạt πo. o sơ cấp. - Hạt π có khối lượng + Các hạt kaôn K- và Ko. 264,2me. + Các hạt rất nặng (m > mp): lamđa (∧o); - Các hạt kaôn có khối xicma: Σo, Σ±; kxi: Ξo, Ξ-; ômêga: Ω-. lượng cỡ 965me. 3. Phân loại (Xem ở Bảng 40.2: Một số hạt sơ cấp) - Y/c HS đọc sách và cho + Các leptôn (các hạt nhẹ) biết các hạt sơ cấp được có khối lượng từ 0 đến phân loại như thế nào? 200me): nơ tri nô, êlectron, pôzitron, mêzôn µ. + Các hađrôn có khối lượng trên 200me. Mêzôn: π, K có khối lượng trên 200me, nhưng nhỏ hơn khối lượng nuclôn. Hipêron có khối lượng lớn hơn khối lượng nuclôn. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu các tính chất của các hạt sơ cấp - Thời gian sống của các hạt sơ cấp là gì? - Là thời gian từ lúc - Thông báo về thời gian sống của các nó được sinh ra đến hạt sơ cấp. khi nó mất đi hoặc - Ví dụ: n → p + ebiến đổi thành hạt sơ cấp khác.

182

II. Tính chất của các hạt sơ cấp 1. Thời gian sống (trung bình) - Một số ít hạt sơ cấp là bền,

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Y/c Hs đọc Sgk và sơ cho Các hạt cấpbiết phản hạt là gì? - Nêu một Fecmiôn vài phản hạt mà ta đã biết? Bôzôn (boson) - Trường (fecmion) hợp hạt sơ cấp không mang điện như nơtrôn s = 0,nghiệm 1, 2 … chứng 1 3 5 thì thực s = , , ... tỏ nơtrôn vẫn có momen t ừ khác không 2 2 2 → phản hạt của nó có momen từ ngược hướng và cùng độ lớn. - Y/c HS xem bảng 40.1 và cho biết hạt nào là phản hạt của chính nó. - Thực nghiệm và lí thuyết chứng tỏ rằng mỗi hạt vi mô tồn tại một đại lượng gọi là momen spin (hay thông số spin hoặc số lượng tử spin) - Thông báo về số lượng tử spin, từ đó phân loại các vi hạt theo s. L ư u ý: + Các fecmion có s là các số bán nguyên: e-, µ-, ν, p, n, … + Các boson là các số không âm: γ, π …

- HS trả lời.

+ êlectron (e-) và pôzitron (e+) + nơtrinô (ν) và phản nơtrinô (ν ) …

còn đa số là không bền, chúng tự phân huỷ và biến thành hạt sơ cấp khác. 2. Phản hạt - Mỗi hạt sơ cấp có một phản hạt tương ứng. - Phản hạt của một hạt sơ cấp có cùng khối lượng nhưng điện tích trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối. - Kí hiệu: Hạt: X; Phản hạt: X 3. Spin - Đại lượng đặc trưng cho chuyển động nội tại của hạt vi mô gọi là momen spin (hay thông số spin hoặc số lượng tử spin) - Độ lớn của momen spin được tính theo số lượng tử spin, kí hiệu s.

hơ

- Các hạt piôn và phôtôn.

Kè

Q uy

- HS ghi nhận đại lượng momen spin.

m /+

ạy

- HS ghi nhận phân loại các vi hạt theo s.

- Phân loại các vi hạt theo s

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về tương tác của các hạt sơ cấp III. Tương tác của các hạt sơ cấp - Có 4 loại cơ bản - Thông báo về các tương tác của - HS ghi nhận 4 loại 1. Tương tác điện từ các hạt sơ cấp. tương tác cơ bản. - Là tương tác giữa phôtôn và các - Tương tác điện từ là gì? - HS đọc Sgk và trả hạt mang điện và giữa các hạt mang điện với nhau. - Tương tác điện từ là bản chất của lời câu hỏi. các lực Cu-lông, lực điện từ, lực 2. Tương tác mạnh Lo-ren… - Là tương tác giữa các hađrôn. - Tương tác mạnh là gì? - HS đọc Sgk và trả 3. Tương tác yếu. Các leptôn - Một trường hợp riêng của tương lời câu hỏi. - Là tương tác có các leptôn tham tác mạnh là lực hạt nhân. gia. - Có 6 hạt leptôn: - Tương tác yếu là gì? HS đọc Sgk và trả Ví dụ: p→

183

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

n →lời câu hỏi.

hơ

- HS đọc Sgk và trả lời câu hỏi.

4. Tương tác hấp dẫn - Là tương tác giữa các hạt (các vật) có khối lượng khác không. 5. Sự thống nhất của các tương tác - Trong điều kiện năng lượng cực cao, thì cường độ của các tương tác sẽ cùng cỡ với nhau. Khi đó có thể xây dựng một lí thuyết thống nhất các loại tương tác đó.

- HS đọc Sgk để tìm hiểu.

Q uy

- Các nơtrinô νe luôn đi đối với e+ và e-. Sau đó tìm được 2 leptôn tương tự như êlectron là µ- và τ-, tương ứng với hai loại nơtrinô νµ và ντ. - Tương tác hấp dẫn là gì? Ví dụ: trọng lực, lực hút giữa Trái Đất và Mặt Trăng, giữa Mặt Trời và các hành tinh… - Thông báo về sự thống nhất của các tương tác khi có năng lượng cực cao. Y/c HS đọc Sgk để tìm hiểu về sự thống nhất đó.

 e−   µ −  τ −    ;   ;    ve   vµ  ν τ 

m /+

ạy

Kè

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 208, 209 và SBT ----------------------//--------------------Tiết 68 CẤU TẠO VŨ TRỤ ---------o0o-------I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Về kiến thức - Trình bày được sơ lược về cấu trúc của hệ Mặt Trời. - Trình bày được sơ lược về các thành phần cấu tạo của một thiên hà. - Mô tả được hình dạng của Thiên Hà của chúng ta (Ngân Hà).. 2. Về kĩ năng - Vận dụng được các biểu thức làm các bài tập đơn giản và nâng cao trong SGK hoặc SBT vật lý 12. 3. Về thái độ - Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Hình vẽ hệ Mặt Trời trên giấy khổ lớn. - Ảnh màu chụp Kim tinh, Hoả tinh, Mộc tinh, Thổ tinh và Trái Đất (chụp từ vệ tinh) in trên giấy khổ lớn. - Ảnh chụp một số thiên hà. - Hình vẽ Ngân Hà nhìn nghiêng và nhìn từ trên xuống III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) 3. Bài mới * Vào bài

184

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

ạy

Kè

- Từ trong ra ngoài: Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hoả tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương Tinh, Hải Vương Tinh.

2. Các hành tinh - Có 8 hành tinh. - Các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời theo cùng một chiều. - Xung quanh hành tinh có các vệ tinh. - Các hành tinh chia thành 2 nhóm: “nhóm Trái Đất” và “nhóm Mộc Tinh”.

m /+

- Hệ Mặt Trời gồm những hành tinh nào? - HS xem ảnh chụp của 8 hành tinh và vị trí của nó đối với Mặt Trời. - Y/c HS quan sát bảng 41.1: Một vài đặc trưng của các hành tinh, để biết thêm về khối lượng, bán kính và số vệ tinh.

Q uy

hơ

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về hệ Mặt Trời Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Thông báo về cấu tạo - HS ghi nhận cấu tạo của I. Hệ Mặt Trời của hệ Mặt Trời. hệ Mặt Trời. - Gồm Mặt Trời, các hành tinh và các vệ tinh. - Cho HS quan sát hình - HS quan sát hình ảnh 1. Mặt Trời ảnh mô phỏng cấu tạo hệ Mặt Trời. - Là thiên thể trung tâm của hệ Mặt Mặt trời, từ đó quan sát Trời. ảnh chụp Mặt Trời. - HS trao đổi những hiểu RMặt Trời > 109 RTrái Đất - Em biết được những biết về Mặt Trời. mMặt Trời = 333000 mTrái Đất thông tin gì về Mặt Trời? - Là một quả cầu khí nóng sáng với - Chính xác hoá những 75%H và 23%He. thông tin về Mặt Trời. - Là một ngôi sao màu vàng, nhiệt độ bề - Mặt Trời đóng vai trò mặt 6000K. quyết định đến sự hình - Nguồn gốc năng lượng: phản ứng thành, phát triển và chuyển tổng hợp hạt nhân hiđrô thành Heli. động của hệ. Nó cũng là nguồn cung cấp năng lượng chính cho hệ.

- Trình bày kết quả sắp xếp theo quy luật biến thiên của bán kính quỹ đạo của các hành tinh. - Lưu ý: 1đvtv = 150.106km (bằng khoảng cách giữa Mặt Trời và Trái đất).

- HS ghi nhận kết quả sắp xếp và phát hiện ra các hành tinh nhỏ trung gian giữa bán kính quỹ đạo Hoả tinh và Mộc tinh.

3. Các hành tinh nhỏ - Các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời trên các quỹ đạo có bán kính từ 2,2 đến 3,6 đvtv, trung gian giữa bán kính quỹ đạo Hoả tinh và Mộc tinh.

- HS quan sát ảnh chụp. - Cho HS quan sát ảnh - HS ghi nhận các thông 4. Sao chổi và thiên thạch chụp của sao chổi. a. Sao chổi: là những khối khí đóng - Thông báo về sao chổi tin về sao chổi. (cấu tạo, quỹ đạo…). băng lẫn với đá, có đường kính vài km, - Điểm gần nhất của quỹ chuyển động xung quanh Mặt Trời đạo sao chổi có thể giáp theo những quỹ đạo hình elip rất dẹt

185

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

với Thuỷ tinh, điểm xa mà Mặt Trời là một tiêu điểm. nhất có thể giáp với Diêm - HS sinh đọc Sgk để tìm Vương tinh. - Giải thích về “cái đuôi” hiểu về thiên thạch. b. Thiên thạch là những tảng đá của sao chổi. chuyển động quanh Mặt Trời. - Thiên thạch là gì? - Cho HS xem hình ảnh của sao băng và hình ảnh vụ va chạm của thiên thạch vào sao Mộc. Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về các sao và thiên hà II. Các sao và thiên hà - Khi nhìn lên bầu trời về - HS nêu các quan điểm 1. Các sao đêm, ta thấy có vô số ngôi của mình về sao → Mặt a. Là một khối khí nóng sáng như Mặt Trời. sao → sao là gì? Trời là một sao. - Cho HS quan sát hình ảnh bầu trời sao, và vị trí - Ghi nhận nhiệt độ của các b. Nhiệt độ ở trong lòng các sao lên sao gần hệ Mặt Trời nhất. sao và độ sáng của các sao đến hàng chục triệu độ trong đó xảy ra các phản ứng hạt nhân. - Sao nóng nhất có nhiệt nhìn từ Trái Đất. độ mặt ngoài đến 50.000K, từ Trái Đất c. Khối lượng của các sao trong chúng có màu xanh lam. Sao nguội nhất có có nhiệt - HS ghi nhận khối lượng khoảng từ 0,1 đến vài chục lần (đa số độ mặt ngoài đến 3.000K và bán kính các sao. Quan là 5 lần) khối lượng Mặt Trời. → màu đỏ. Mặt Trời hệ giữa bán kính và độ - Bán kính các sao biến thiên trong sáng của các sao (càng khoảng rất rộng. (6.000K) → màu vàng. - Những sao có nhiệt độ sáng → bán kính càng d. Có những cặp sao có khối lượng tương đương nhau, quay xung quanh bề mặt cao nhất có bán nhỏ). một khối tâm chung, đó là những sao kính chỉ bằng một phần đôi. trăm hay 1 phần nghìn bán kính Mặt Trời → sao - HS ghi nhận về những e. Ngoài ra, còn có những sao ở trạng thái biến đổi rất mạnh. chắc. Ngược lại, những sao đôi. - Có những sao không phát sáng: sao có nhiệt độ bề mặt punxa và lỗ đen. thấp nhất lại có bán kính lớn gấp hàng nghìn lần bán kính Mặt Trời → sao - HS ghi nhận về những sao biến đổi, punxa và lỗ kềnh. f. Ngoài ra, còn có những “đám mây” - Với những sao đôi → độ đen. sáng gọi là các tinh vân. sáng của chúng tăng giảm một cách tuần hoàn theo thời gian, vì trong khi chuyển động, có lúc chúng 2. Thiên hà che khuất lẫn nhau. a. Thiên hà là một hệ thống sao gồm - Punxa là sao phát ra sóng vô tuyến rất mạnh, có cấu - HS ghi nhận khái niệm nhiều loại sao và tinh vân. b. Thiên hà gần ta nhất là thiên hà tạo toàn bằng nơtrôn, tinh vân. Tiên Nữ (2 triệu năm ánh sáng). chúng có từ trường rất c. Đa số thiên hà có dạng xoắn ốc, một mạnh và quay rất nhanh.

186

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Cho HS quan sát ảnh - HS ghi nhận khái niệm chụp thiên hà nhìn từ trên thiên hà, hình dạng các xuống và nhìn nghiêng. thiên hà. - Cho HS quan sát ảnh chụp thiên hà Tiên Nữ. - Cho HS quan sát ảnh chụp một số thiên hà dạng xoắn ốc và dạng elipxôit.

số có dạng elipxôit và một số ít có dạng không xác định. - Đường kính thiên hà vào khoảng 100.000 năm ánh sáng.

hơ

- Lỗ đen: không bức xạ một loại sóng điện từ nào, có cấu tạo từ nơtrôn được liên kết chặt tạo ra một loại chất có khối lượng riêng rất lớn. - Cho HS xem ảnh chụp của một vài tinh vân.

m /+

ạy

Kè

Q uy

3. Thiên hà của chúng ta: Ngân Hà a. Hệ Mặt Trời là thành viên của một thiên hà mà ta gọi là Ngân Hà. b. Ngân Hà có dạng đĩa, phần giữa phình to, ngoài mép dẹt. - Đường kính của Ngân Hà vào khoảng 100.000 năm ánh sáng, bề dày chỗ phồng to nhất vào khoảng 15.000 năm ánh sáng. c. Hệ Mặt Trời nằm trên mặt phẳng qua tâm và vuông góc với trục của - HS quan sát hình ảnh mô Ngân Hà, cách tâm khoảng cỡ 2/3 bán phỏng Ngân Hà của chúng - HS quan sát và ghi nhận kính của nó. ta. về thiên hà của chúng ta. d. Ngân Hà có cấu trúc dạng xoắn ốc.

- HS hình dung vị trí của hệ Mặt Trời trong Ngân - HS ghi nhận vị trí của hệ Hà. Mặt Trời. 4. Các đám thiên hà - Các thiên hà có xu hướng tập hợp với nhau thành đám. - Ngân Hà là một thành - HS ghi nhận các thông tin viên của một đám gồm 20 về các đám thiên hà.

187

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

thiên hà. - Đến nay đã phát hiện khoảng 50 đám thiên hà. - Khoảng cách giữa các đám lớn gấp vài chục lần khoảng cách giữa các - HS ghi nhận các thông tin 5. Các quaza (quasar) thiên hà trong cùng một về quaza. - Là những cấu trúc nằm ngoài các đám. thiên hà, phát xạ mạnh một cách bất thường các sóng vô tuyến và tia X. - Đầu những năm 1960 → phát hiện ra một loạt cấu trúc mới, nằm ngoài các thiên hà, phát xạ mạnh một cách bất thường các sóng vô tuyến và tia X → đặt tên là quaza. IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút) 1. Củng cố Hãy chỉ ra cấu trúc không là thành viên của một thiên hà A. Sao siêu mới B. Punxa C. Lỗ đen D. Quaza 2. BTVN - Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 216, 217 ----------------------//--------------------Tiết 66 BÀI TẬP -------o0o-----I. MỤC TIÊU TIẾT HỌC - Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập hai bài CÁC HẠT SƠ CẤP và CẤU TẠO VŨ TRỤ - Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho hs chuẩn bị thi TN - Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa các phương trình đã học. II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC - Phương pháp giải bài tập - Lựa chọn cac bài tập đặc trưng III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới * Vào bài - Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập. * Tiến trình giảng dạy Hoạt động 1: Bài tập SGK trang 208, 209 (10 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung - Yêu cầu hs đọc bài 2, 3, - Thảo luận nhóm Bài 2 4, 5 và giải thích phương Đáp án B án lựa chọn - Giải thích phương án lựa ------//-----

188

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

Bài 3 a) Mạnh nhất là γ b) Yếu nhất là α ------//----Bài 4 Đáp án D ------//----Bài 5 Đáp án D

chọn bài 2, 3, 4, 5

- Trình bày kết quả

hơ

- Nhận xét Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 198 (30 phút) - Yêu cầu hs đọc bài 3, 4 - Thảo luận nhóm Bài 3 và giải thích phương án Đáp án B lựa chọn ------//----- Giải thích phương án lựa Bài 4 1 235 94 140 1 chọn bài 3, 4 0 n + 92 U → 39Y + 53 I + 2( 0 n )

Bài 5

1 0

ạy

m /+ N=

------//-----

94 139 1 n + 235 92 U → 39Y + 53 I + 3( 0 n ) + γ

234,99332-138,89700-93,890142.1,00866 = 0,18886u

Kè

Bài 5, 6. Trình baỳ phương pháp và công * Bài 5 thức cần sử dụng - Áp dụng công thức - Tiến hành giải và trình W=∆m.c2 bày kết quả * Bài 6 - Áp dụng công thức - Cho đại diện của từng m nhóm trình bày kết quả

( )

95 138 1 n + 235 92 U → 40 Zn + 52Te + 3 0 n

Q uy

1 0

⇒ 0,18886.931,5 = 175,92309 MeV

------//----Bài 6 Số hạt nhân Uranium trong 1kg N=

m 1000 NA = .6,023.10 23 A 235

- Nhận xét

24 Năng lượng tỏa ra trên 1 kg 2,56.10 Năng lượng tỏa ra trên 1 kg là là 24 -19 2,56.1024.200.1,6.10-19 = 7,21.1013J 2,56.10 .200.1,6.10

Bài 3 12 6

C + 11H →137 N

13 7

N →136 C + 10 e

13 6

C + 11H →147 N

14 7

N + 11H →158 O

14 7

N + 11H →158 O

15 8

O→157 N + 10 e

15 8

O→157 N + 10 e

15 7

N + 11H →126 C + 24 He

15 7

N + 11H →126 C + 24 He

------//----Bài 4 a) W=∆m.c2 b) Tính số phản ứng

189

------//----Bài 4 a) W = 0,0034.931,5.1,6.10 −13 = 5,07.10 −13 J

Sưu tầm bởi GV. Nguyễn Thanh Tú # Google.com/+DạyKèmQuyNhơn

- Nhận xét

b) Đốt 1kg than tỏa 3.107J Số phản ứng phân hạch là

Tính khối lượng

3.10 7 = 6.1019 5,07.10 −13

khối lượng cần là 2.2,0135.1,66055.6.10-1910-27 =4.10-7kg ------//-----

m /+

ạy

Kè

Q uy

hơ

IV. CỦNG CỐ VÀ BTVN - Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “CÁC HẠT SƠ CẤP” ----------------------//---------------------

190