Issuu

GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ MÔN SINH HỌC

vectorstock.com/28062415

Ths Nguyễn Thanh Tú eBook Collection DẠY KÈM QUY NHƠN LESSON PLAN PHÁT TRIỂN NỘI DUNG

GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ NHIỄM SẮC THỂ GV NGUYỄN ĐỨC HỮU THCS THỊ TRẤN THẠNH AN (2019-2020) WORD VERSION | 2020 EDITION ORDER NOW / CHUYỂN GIAO QUA EMAIL TAILIEUCHUANTHAMKHAO@GMAIL.COM Tài liệu chuẩn tham khảo Phát triển kênh bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đơn vị tài trợ / phát hành / chia sẻ học thuật : Nguyen Thanh Tu Group Hỗ trợ trực tuyến Fb www.facebook.com/DayKemQuyNhon Mobi/Zalo 0905779594

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

CHUÛ ÑEÀ.

NHIEÃM SAÉC THEÅ

I. Mạch kiến thức của chương: 1.Chương trình bài học theo chương - Bài 8: Nhiễm sắc thể. - Bài 9: Nguyên Phân - Bài 10: Giảm phân. - Bài 11: Phát sinh giao tử và thụ tinh - Bài 12: Cơ chế xác định giới tính. - Bài 13: Di truyền liên kết - Bài 14: Thực hành: Quan sát hình thái NST 2.Cấu trúc nội dung của chương  Nêu được tính chất đặc trưng của bộ NST mỗi loài.  Định nghĩa được cặp NST tương đồng.  Gọi tên các kiểu NST dựa theo hình dạng của chúng.  Mô tả được cấu trúc hiển vi của nhiễm sắc thể và nêu các thành phần chính của nó.  Nêu được vai trò của tâm động.  Trình bày được thành phần và chức năng của NST.  Phân biệt được các bộ NST lưỡng bội, đơn bội và cho ví dụ.  Phân biệt được các khái niệm nhiễm sắc thể, nhiễm sắc tử, chất nhiễm sắc.  Trình bày được sự tháo xoắn và đóng xoắn NST có quy luật trong chu kì tế bào và ý nghĩa của nó.  Vẽ được sơ đồ cấu tạo một nhiễm sắc thể.  Vẽ được sơ đồ bộ NST của ruồi giấm đực và cái.  Vẽ được sơ đồ các kiểu dạng NST điển hình ở người Nguyên phân  Định nghĩa nguyên phân, chu kì tế bào.  Nhận biết một số kì chính của nguyên phân qua hình ảnh, sơ đồ.  Nêu được ý nghĩa của quá trình nguyên phân.  Giải thích được thực chất của quá trình nguyên phân.  Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân.  Vẽ được sơ đồ biến đổi hình thái NST qua các kì  Giải thích được cơ sở của sinh sản sinh dưỡng và nêu các ứng dụng của nó trong thực tiễn sản xuất và y học.  Vẽ được sơ đồ biến đổi hình thái NST qua các kì của nguyên phân, với bộ NST 2n = 4 (Aa Bb).  Xác định, tính toán được sự thay đổi số lượng NST theo trạng thái (đơn, kép) qua các kì của chu kì nguyên phân. Giảm phân  Định nghĩa giảm phân  Nhận biết một số kì chính của giảm phân qua hình ảnh, sơ đồ.  Nêu được ý nghĩa của quá trình giảm phân.  So sánh đặc điểm của nguyên phân và giảm phân.  Chỉ ra sự khác nhau cơ bản (liên quan đến sự biến đổi hình thái NST) giữa nguyên phân và giảm phân I.  Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân.  Giải thích được thực chất của quá trình giảm phân.  Vẽ được sơ đồ biến đổi hình thái NST qua các kì của giảm phân I, với bộ NST 2n = 4 (Aa Bb). GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

 Xác định, tính toán sự thay đổi số lượng NST theo trạng thái (đơn, kép) qua các kì của giảm phân I và II.  Xác định được thành phần NST của các loại giao tử từ một loài có bộ NST 2n bằng các phương pháp khác nhau. Phát sinh giao tử và thụ tinh  Nêu các giai đoạn chính của sự phát sinh giao tử ở động vật.  Định nghĩa thụ tinh.  So sánh đặc điểm của các quá trình phát sinh giao tử đực và cái ở động vật.  Nêu được ý nghĩa của quá trình thụ tinh.  Giải thích được các cơ chế duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của các loài hữu tính qua các thế hệ.  Xác định được mối quan hệ giữa các loại tế bào và số lượng tinh trùng, trứng được tạo ra trong quá trình phát sinh giao tử.  Giải thích được bản chất của quá trình thụ tinh. Cơ chế xác định giới tính  Viết được các cặp NST ở ruồi giấm và ở người.  Nêu các yếu tố của môi trường trong và ngoài ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính ở một số loài sinh vật.  Giải thích được khác nhau cơ bản giữa các NST giới tính NST X và Y.  Trình bày cơ chế sinh con trai, con gái ở người.  Giải thích được cơ chế xác định nhiễm sắc thể giới tính và tỉ lệ đực : cái ở hầu hết các loài hữu tính là 1:1.  Giải thích được tại sao tỷ lệ sinh con trai, con gái trong mỗi gia đình không tuân theo quy luật như trong các quần thể - loài.  Trình bày được các ứng dụng hiểu biết về giới tính trong thực tiễn chăn nuôi và đời sống.  Di truyền liên kết  Nêu được các đặc điểm của ruồi giấm.  Nêu được thí nghiệm của Moocgan và nhận xét kết quả thí nghiệm đó.  Nêu được ý nghĩa thực tiễn của di truyền liên kết.  Viết được các kiểu gen liên kết khác nhau ruồi giấm.  Viết được thành phần gen và tính được tỷ lệ của các loại giao từ sinh ra từ mtj kiểu gen cụ thể.  Giải được một bài toán di truyền liên kết. + Xác định được tỷ lệ kiểu hình ở đời con từ 1 phép lai cho trước. + Xác định được kiểu gen của bố mẹ (P) khi biết tỷ lệ kiểu hình ở đời con. Thực hành: Quan sát hình thái nhiễm sắc thể  Sử dụng được kính hiển vi tương đối thành thạo.  Biết cách quan sát một số tiêu bản hiển vi về hình thái nhiễm sắc thể.  Nhận biết và phân biệt được các kì của nguyên phân.  Giải thích được cách quan sát, vẽ hình hoặc chụp ảnh đầy đủ các kì của nguyên phân trên 1 thị trường kính hiển vi (với vật kính có bội giác 40X).

III. Các năng lực hướng đến của chương 1. Các năng lực chung 1.1.NL tự học - HS xác định được mục tiêu của chủ đề: có được khái niệm về nhiễm sắc thể; phân bào; thụ tinh; cơ chế sinh trai, sinh gái ở người. - HS lập và thực hiện KH học tập nghiêm túc và nề nếp. 1.2.NL Giải quyết vấn đề GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

- HS nhận thức được tình huống học tập: Số lượng NST trong bộ NST lưỡng bội có phản ánh mức độ tiến hóa của loài không? Tại sao gọi là nguyên phân? Giảm phân; Vì sao nói trong giảm phân thì GF1 mới thực sự là phân bào giảm nhiễm còn GF2 là phân bào nguyên nhiễm; Số lượng tinh trùng ( giao tử đực) lại tạo ra rất nhiều ở người đàn ông, con trứng ( giao tử cái) lại tạo ra ít hơn ở người phụ nữ; tỉ lệ nam nữ sinh ra lại xấp xỉ 1:1; Tại sao Moocgan thí nghiệm di truyền liên kết lại không bác bỏ Menđen mà bổ sung cho quy luật phân ly độc lập của ông?... 1.3.NL tư duy sáng tạo - HS có thể đưa ra nhiều câu hỏi theo chủ đề: Cách điều chỉnh tỉ lệ đực cái như thế nào? Có thể sinh con theo ý muốn không? - Thông qua chủ đề, HS phát triển được các kỹ năng: quan sát, phân tích, so sánh… 1.4.NL tự quản lý - HS tự nhận thức được các yếu tố tác động đến bản thân. - HS quản lý tốt nhóm học tập. 1.5. NL giao tiếp - HS khiêm tốn, tích cực, tự tin khi diễn đạt ý tưởng… 1.6.NL hợp tác - HS nhận thức được trách nhiệm và tự hoàn thành nhiệm vụ cần thực hiện trong nhóm. 1.7.NL sử dụng CNTT - HS biết tra cứu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, biết chọn lọc và sử dụng thông tin phù hợp. 1.8. NL tính toán: 1. Cơ chế nguyên phân * Dạng I: Tính số tế bào con sau nguyên phân - Nếu số lần nguyên phân bằng nhau: Tổng số tế bào con = a . 2x Trong đó: a là số tế bào mẹ tham gia nguyên phân x là số lần nguyên phân - Nếu số lần nguyên phân không bằng nhau: Tổng số tế bào con = 2x1 + 2x2 + ….+ 2xa Trong đó: x1, x2,…..,xa là số lần nguyên phân của từng tế bào * Dạng 2: Tính số nhiễm sắc thể môi trường cung cấp và số thoi vô sắc hình thành trong nguyên phân - Số nhiễm sắc thể môi trường cung cấp cho nguyên phân: + Số NST tương đương với nguyên liệu môI trường cung cấp: Tổng số NST môi trường = (2x – 1) . a . 2n Trong đó: x là số lần nguyên phân hay là số lần nhân đôI của NST a là số tế bào tham gia nguyên phân 2n là số NST chứa trong mỗi tế bào + Số NST mới hoàn toàn do môi trường cung cấp: Tổng số NST môi trường = (2x – 2) . a . 2n - Số thoi vô sắc được hình thành trong nguyên phân=số thoi vô sắc phá hủy. Tổng số thoi vô sắc = (2x – 1) . a Trong đó: a là số tế bào mẹ tham gia nguyên phân x là số lần nguyên phân 2. Cơ chế giảm phân và thụ tinh * Dạng 1: Tính số giao tử và số hợp tử tạo thành - Số giao tử được hình thành từ mỗi loại tế bào sinh giao tử + Số tinh trùng tạo ra = số tế bào sinh tinh x 4 + Số trứng tạo ra = số tế bào sinh trứng GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

+ Số thể định hướng = số tế bào sinh trứng x 3 - Tính số hợp tử: Số hợp tử = số tinh trùng thụ tinh = số trứng thụ tinh - Hiệu suất thụ tinh là tỉ số % giữa số giao tử được thụ tinh trên tổng số giao tử được tạo ra * Dạng 2: Tính số loại giao tử và hợp tử khác nhau về nguồn gốc và cấu trúc NST - Tính số loại giao tử khác nhau về nguồn gốc và cấu trúc NST Gọi n là số cặp NST của tế bào được xét + Nếu trong giảm phân không có hiện tượng tiếp hợp và trao đổi chéo thì: Số loại giao tử có nguồn gốc và cấu trúc NST khác nhau = 2n + Nếu trong giảm phân có hiện tượng tiếp hợp và trao đổi chéo dẫn đến hoán vị gen ở m cặp NST kép tương đồng thì: Số loại giao tử có nguồn gốc và cấu trúc NST khác nhau = 2n + m - Tính số kiểu tổ hợp giao tử Số kiểu tổ hợp giao tử = số loại gt đực x số loại gt cái * Dạng 3: Tính số NST môi trường cung cấp cho quá trình tạo giao tử - Số NST môI trường cung cấp cho các tế bào sinh giao tử tạo giao tử bằng chính số NST chứa trong các tế bào sinh giao tử = a . 2n - Số NST môi trường cung cấp cho a tế bào sinh dục sơ khai tạo giao tử bằng số NST trong các giao tử trừ cho số NST chứa trong a tế bào sinh dục sơ khai ban đầu Tổng số NST môI trường = (2x+ 1 – 1). a . 2n - Số thoi vô sắc = a x 3 2. Các năng lực chuyên biệt - Quan sát: + Quan sát hình thái NST trong nguyên phân và giảm phân - Đưa ra các định nghĩa: Bộ NST lưỡng bội; bộ NST đơn bội; NST kép, Cặp NST tương đồng; Thụ tinh.. - Sử dụng kính hiển vi: Quan sát hình thái NST - Vẽ lại các đối tượng: Vẽ lại hình thái NST trong tế bào qua một số kỳ của quá trình nguyên phân và giảm phân. - Làm tiêu bản tạm thời: Quan sát hình thái NST qua quá trình nguyên phân và giảm phân IV. Bảng mô tả mức độ câu hỏi/bài tập THTN đánh giá năng lực của HS qua chủ đề: Tên chủ đề: Nhiễm Sắc Thể MỨC ĐỘ NHẬN THỨC NỘI DUNG NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU VẬN DỤNG THẤP VẬN DỤNG CAO Chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ và Năng lực (Câu hỏi – bài tập định tính/định lượng bằng hình thức Trắc nghiệm và Tự luận)

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

− Nêu được tính − Trình bày được − Vẽ được sơ đồ − chất đặc trưng của bộ thành phần và chức cấu tạo một nhiễm NST mỗi loài. năng của NST. sắc thể. − Định nghĩa được cặp Nhiễm NST tương đồng. sắc − Gọi tên các kiểu thể NST dựa theo hình dạng của chúng.

− Phân biệt được các bộ NST lưỡng bội, đơn bội và cho ví dụ.

− Vẽ được sơ đồ bộ NST của ruồi giấm đực và cái.

− Vẽ được sơ đồ − Phân biệt ñược các các kiểu dạng NST − Mô tả ñược cấu khái niệm nhiễm sắc điển hình ở người trúc hiển vi của nhiễm thể, nhiễm sắc tử, chất sắc thể và nêu các nhiễm sắc. thành phần chính của − Trình bày được sự nó. tháo xoắn và đóng − Nêu ñược vai trò xoắn NST có quy luật trong chu kì tế bào và của tâm ý nghĩa của nó.

Ngu yên phâ n

− Định nghĩa nguyên − Nêu được ý nghĩa phân, chu kì tế bào. của quá trình nguyên − Nhận biết một số kì phân.

− Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân.

− Giải thích được cơ sở của sinh sản sinh dưỡng và nêu các ứng dụng của nó trong thực tiễn sản xuất và y học.

chính của nguyên phân − Giải thích được qua hình ảnh, sơ đồ. thực chất của quá trình − Vẽ được sơ đồ biến đổi hình thái nguyên phân. NST qua các kì của nguyên phân, với bộ NST 2n = 4 − Xác định, (Aa Bb). tính toán được sự thay đổi số lượng NST theo trạng thái (đơn, kép) qua các kì của chu kì nguyên phân.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

− Định nghĩa giảm phân

Giảm phân

− Nêu được ý nghĩa của quá trình giảm − Nhận biết một phân. số kì chính của − So sánh đặc điểm giảm phân qua hình của nguyên phân và ảnh, sơ đồ. giảm phân. − Chỉ ra sự khác nhau cơ bản (liên quan đến sự biến đổi hình thái NST) giữa nguyên phân và giảm phân I.

− Nêu các giai đoạn chính của sự phát sinh giao tử ở động vật.

Phát sinh giao − Định nghĩa thụ tinh. tử và thụ tinh

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

− So sánh đặc điểm của các quá trình phát sinh giao tử đực và cái ở động vật.

− Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân.

− Xác định, tính toán sự thay đổi số NST lượng trạng − Giải thích được theo (đơn, thực chất của quá thái kép) qua các trình giảm phân. kì của giảm − Vẽ được sơ đồ phân I và II. biến ñổi hình thái NST qua các kì của − Xác định thành giảm phân I, với bộ được NST 2n = 4 (Aa Bb). phần NST của các loại giao tử từ một loài có bộ NST 2n bằng các phương pháp khác nhau.

− Giải thích được các cơ chế duy trì ổn ñịnh bộ NST đặc trưng của các loài hữu − Nêu được ý nghĩa tính qua các thế hệ. của quá trình thụ tinh. − Giải thích được − Giải thích được cơ chế dẫn đến sự bản chất của quá trình xuất hiện các biến dị tổ hợp phong phú, thụ tinh. đa dạng ở các loài sinh sản hữu tính.

− Xác định được mối quan hệ giữa các loại tế bào và số lượng tinh trùng, trứng được tạo ra trong quá trình phát sinh giao tử.

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Cơ chế xác định giới tính

− Viết được các − Giải thích được cặp NST ở khác nhau cơ bản ruồi giấm và giữa các NST giới ở người. tính NST X và Y. − Nêu các yếu tố − Trình bày cơ chế của môi trường sinh con trai, con gái ở trong và ngoài ảnh người. hưởng đến sự phân hóa giới tính ở một − Giải thích được cơ chế xác định nhiễm số loài sinh vật. sắc thể giới tính và tỉ lệ đực: cái ở hầu hết các loài hữu tính là 1:1.

− Nêu được các − Nêu được thí nghiệm của Moocgan đặc điểm của và nhận xét kết quả thí ruồi giấm. Di nghiệm đó. truyền − Nêu được ý nghĩa liên kết thực tiễn của di truyền liên kết.

− Giải thích được tại − sao tỷ lệ sinh con trai, con gái trong mỗi gia ñình không tuân theo quy luật như trong các quần thể – loài. − Trình bày được các ứng dụng hiểu biết về giới tính trong thực tiễn chăn nuôi và đời sống.

− Viết được kiểu gen liên khác nhau giấm.

các − Giải được kết một bài toán ruồi di truyền liên kết.

− Viết được thành phần gen và tính được tỷ lệ của các loại giao từ sinh ra từ mỗi kiểu gen cụ thể.

+ Xác định được tỷ lệ kiểu hình ở đời con từ 1 phép lai cho trước. + Xác định được kiểu gen của bố mẹ (P) khi biết tỷ lệ kiểu hình ở đời con.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Th hành: Quan sát hình thái nhiễm sắc thể

biết và − Giải thích − Sử dụng được kính − Nhận cách hiển vi tương đối thành phân biệt được các kì được của nguyên phân. quan sát, vẽ thạo. hình hoặc − Biết cách quan sát chụp ảnh đầy một số tiêu bản hiển vi đủ các kì của về hình thái nhiễm sắc nguyên phân thể. trên 1 thị trường kính hiển vi (với vật kính có bội giác 40X).

V/ NGÂN HÀNG CÂU HỎI - BÀI TẬP CHỦ ĐỀ “NHIỄM SẮC THỂ” SINH HỌC 9 PHẦN TỰ LUẬN Nhận biết: Câu 1: Hãy nêu các tính chất đặc trưng của bộ nhiễm sắc thể (NST) mỗi loài. Dựa vào hình 1 - sơ đồ bộ NST ruồi giấm dưới đây để trình bày.

Hình 1 Câu 2: Hình 2 là ảnh chụp bộ NST người đã được sắp xếp lại. Hãy mô tả bộ NST đó.

Hình 2 Câu 3: Dựa vào hình 2, hãy cho biết: a) Thế nào là cặp NST tương đồng? Bộ NST lưỡng bội khác với bộ NST đơn bội như thế nào? Câu 4: Đây là ảnh chụp hiển vi điện tử cho thấy 3 kiểu NST điển hình ở người (hình 3A) và sơ đồ minh họa (hình 3B). Dựa vào vị trí tâm động và tỷ lệ hai cánh bạn hãy gọi tên các kiểu NST ấy và chỉ ra kí hiệu NST tương ứng (a-e) từ hình 3A. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 3 (A) (B) Câu 5: Dựa vào hình 3, hãy mô tả cấu trúc hiển vi của một nhiễm sắc thể. Câu 6: Nêu các thành phần và chức năng của nhiễm sắc thể. Câu 7: Hình 4 là ảnh chụp tiêu bản hiển vi quá trình phân bào ở chóp rễ hành tây. Bạn hãy quan sát và cho biết các kì được đánh số 1-6.

Hình 4 . Câu 8: Hãy cho biết hình 5 thuộc kì nào của nguyên phân và các số 1, 2 và 3 mô tả điều gì?

Hình 5 Câu 9: Nêu các yếu tố của môi trường trong và ngoài ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính ở một số loài sinh vật. Thông hiểu: Câu 10: Số lượng NST có phản ánh trình độ tiến hóa của các loài không? Giải thích và nêu các bằng chứng minh họa. Câu 11: Dựa vào ảnh chụp của một NST người sau đây, hãy cho biết: a) NST ở kì nào, thuộc quá trình phân bào điển hình nào? b) Con số nào cho thấy nó là nhiễm sắc thể, nhiễm sắc tử (crômatit), chất nhiễm sắc (crômatin) và tâm động?

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 6 Câu 12: Nêu ý nghĩa của quá trình nguyên phân và các ứng dụng thực tiễn của nó. Câu 13: Nêu ý nghĩa của quá trình giảm phân. Câu 14: Sự duỗi xoắn và đóng xoắn NST trong quá trình phân bào có ý nghĩa gì? Câu 15: Bản chất của quá trình thụ tinh là gì? Nêu ý nghĩa của quá trình thụ tinh. Câu 16: Từ ảnh chụp cặp NST giới tính XY ở người (hình 7a) và sơ đồ ở hình 7b, hãy cho biết sự khác nhau cơ bản giữa các NST giới tính NST X và Y.

Hình 7 (a)

(b)

Câu 17: Trình bày cơ chế sinh con trai, con gái ở người và cho sơ đồ minh họa. Câu 18: Ruồi giấm có những đặc điểm độc đáo nào mà Moocgan đã chọn nó làm đối tượng trong các nghiên cứu di truyền của mình? Quan sát hình 8a và thử nêu sự sai khác về hình thái giữa các ruồi giấm đực và cái. Hình 8b cho thấy điều gì?

Hình 8 (a) (b) Câu 19: Trình bày thí nghiệm của Moocgan ở ruồi giấm và nhận xét kết quả. Câu 20: Nêu ý nghĩa thực tiễn của hiện tượng di truyền liên kết. Vận dụng m c thấp: Câu 21: Bằng cách nào số lượng NST đặc trưng của mỗi loài được duy trì ổn định trong quá trình nguyên phân? Câu 22: Thực chất của quá trình nguyên phân là gì? Giải thích. Câu 23: Thực chất của quá trình giảm phân là gì? Giải thích. Câu 24: Giải thích cơ sở khoa học của tỉ lệ đực : cái xấp xỉ 1 : 1 ở phần lớn các loài giao phối. Câu 25: Tại sao người mẹ sinh con nhưng giới tính lại được quyết định bởi người cha? Câu 26: Thế nào là di truyền liên kết? Hiện tượng này do nhà khoa học nào phát hiện và bổ sung cho quy luật phân li độc lập của Menden như thế nào? GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 27: Hãy chỉ ra những điểm khác nhau cơ bản (liên quan đến sự biến đổi hình thái NST) giữa nguyên phân và giảm phân I. Câu 28: Do đâu các loài sinh sản hữu tính có thể cho các biến dị tổ hợp vô cùng phong phú và đa dạng? Giải thích. Câu 29: Những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản giữa quá trình sinh tinh và quá trình sinh trứng ở người và động vật là gì? Vận dụng m c cao: Câu 30: Hình 9a nói lên điều gì khi có liên quan đến nguyên phân và sinh sản? Hãy cho biết hình 9b nói lên điều gì ở thủy tức? sự sinh sản ở đây là gì? Giải thích.

Hình 9 (a) (b) Câu 31: Dựa vào hình 10 hãy chú thích tên gọi các sự kiện ứng với các số 1 – 6. Từ đó hãy trình bày những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân.

Hình 10 Câu 32: Dựa vào hình 11 để trả lời các sự kiện được mã hóa bằng các số 1-5, và trình bày những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân I, II và nêu kết quả.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 11 Câu 33: Hình 13 nói lên điều gì? Bạn hãy chú thích các sự kiện được đánh số 1 → 9, và giải thích: Do đâu bộ NST 2n đặc trưng của các loài sinh sản hữu tính lại được duy trì ổn định qua các thế hệ?

Hình 13 Câu 34: Hình 14A và 14B nói lên điều gì? Bạn hãy chú thích các sự kiện được đánh số cho mỗi hình và giải thích.

Hình 14 Câu 35: Hình 15 nói lên điều gì? Tại sao tỷ lệ sinh con trai, con gái trong mỗi gia đình không tuân theo quy luật xấp xỉ ½ nam : ½ nữ?

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 15 Câu 36: Dựa vào đâu để điều chỉnh tỉ lệ đực/cái ở vật nuôi? Việc điều chỉnh giới tính này có ý nghĩa gì trong sản xuất chăn nuôi? Cho ví dụ. Kỹ năng tính toán, giải bài tập Câu 37: Viết các kiểu gen liên kết có thể có của các ruồi giấm: a) thân xám, cánh dài dị hợp tử kép; b) thân xám, cánh cụt. Biết rằng các alen A - thân xám, B - cánh dài là trội hoàn toàn so với các alen thân đen, cánh cụt. Câu 38: Ở ruồi giấm, các alen thân xám (A), cánh dài (B) là trội hoàn toàn so với các alen thân đen (a), cánh cụt (b). Hãy viết các kiểu gen có thể có của ruồi giấm thân xám, cánh dài. Câu 39: Viết thành phần gen và xác định tỷ lệ của các loại giao từ sinh ra từ ruồi giấm đực có kiểu gen sau: a)

Câu 40: Một sinh vật có ba cặp NST được ký hiệu là Aa, Bb và Cc, trong đó các NST từ bố được viết hoa và các NST từ mẹ được viết thường. Có bao nhiêu NST trong mỗi giao tử và bao nhiêu loại giao tử khác nhau có thể được tạo ra từ sinh vật này? Hãy trình bày cách thông dụng để xác định thành phần NST (gen) và tỷ lệ của các loại giao tử đó. Câu 41: Ruồi giấm có bộ NST 2n = 8. Có bao nhiêu NST và bao nhiêu crômatit trong một tế bào trong các trường hợp sau: a) kì trước của giảm phân I? b) kì giữa giảm phân I? c) kì sau giảm phân I? d) kì cuối giảm phân I? e) kì trước giảm phân II? f) kì sau giảm phân II? g) kì cuối giảm phân II? Câu 42: Ở người, có bao nhiêu tinh trùng sẽ được hình thành từ: (a) 100 tinh bào bậc 1? (b) 100 tinh bào bậc 2? Có bao nhiêu trứng được tạo ra từ: (c) 100 noãn bào bậc 1? (d) 100 noãn bào bậc 2? Câu 43: Lai hai ruồi giấm có kiểu gen dị hợp tử Ab Ab aB aB  . Biết rằng các alen thân xám (A), cánh dài (B) là trội hoàn toàn so với các alen thân đen (a), cánh cụt (b) và không xảy ra trao đổi chéo trong giảm phân. Hãy xác định tỷ lệ kiểu hình ở đời con. Kỹ năng thực hành Câu 44: Từ một tiêu bản hiển vi về quá trình nguyên phân (được làm từ chóp rễ hành tây) em làm cách nào để nhận biết và phân biệt các kì của quá trình nguyên phân ấy? GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 45: Tại sao khi quan sát một tiêu bản hiển vi với yêu cầu nhận biết các kì trong nguyên phân (ví dụ được làm từ chóp rễ hành tây), trước tiên em cần phải xác định các tế bào thuộc kì giữa và đưa chúng về vị trí trung tâm của thị trường kính để quan sát hoặc chụp ảnh hiển vi? PHẦN TRẮC NGHIỆM Câu 1: Cho biết số lượng 2n của một số loài động vật có vú: lợn 38, mèo 38, chuột nhà 40, người 46, hắc tinh tinh 48, cừu 54, bò 60, lừa 62, ngựa 64, chó 78. Nhận xét nào dưới đây là không đúng? A. Mỗi loài có một bộ NST đặc trưng và ổn định. B. Số lượng NST thường là số chẳn. C. Các loài gần nhau thường có số lượng NST xấp xỉ. D. Số lượng NST là dấu hiệu tiến hoá. Câu 2: Bộ phận nào sau đây của NST sinh vật nhân thực là vị trí quan trọng mà sợi thoi sẽ bám vào và kéo về các cực trong quá trình phân bào? A. Tâm động. B. Eo cấp 1. C. Hai cánh. D. Eo cấp 2. Câu 3: Trong quá trình nguyên phân, số lượng ADN của một tế bào tăng gấp đôi ở ba kì nào? A. kì giữa, kì sau và kì cuối. B. kì trước, kì sau và kì cuối. C. kì trước, kì giữa và kì sau. D. kì trước, kì giữa và kì cuối. Câu 4: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. A. kì trước B. kì giữa C. kì sau D. kì cuối Câu 5: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. A. kì trước B. kì giữa C. kì sau D. kì cuối Câu 6: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. A. kì trước B. kì giữa C. kì sau D. kì cuối

Câu 7: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. A. kì trung gian và kì trước B. kì trước và kì giữa C. kì giữa và kì sau D. kì sau và kì cuối

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 8: Hình sau đây mô tả _____ của nguyên phân ở một tế bào động vật. A. kì trung gian, kì trước và kì giữa B. kì trước, kì giữa và kì sau C. kì giữa, kì sau và kì cuối D. kì sau, kì cuối và kì trung gian

Câu 9: Hình sau đây mô tả 5 kì của một chu kì tế bào. Thứ tự đúng là:

A. b → a → e → c → d B. d → c → a → b → c C. c → d → a → e → b D. d → b → a → e → c Câu 10: Hình sau đây mô tả _________. A. kì sau của giảm phân I B. kì sau của giảm phân II C. kì cuối của giảm phân II D. kì cuối của giảm phân I Câu 11: Hình sau đây mô tả _________. A. kì trước của giảm phân II B. kì giữa của giảm phân I C. kì sau của giảm phân II D. kì cuối của giảm phân II

Câu 12: Hình sau đây mô tả _________. A. kì cuối của giảm phân I B. kì giữa của giảm phân II C. kì cuối của giảm phân II D. kì giữa của giảm phân I Câu 13: Hình sau đây mô tả _________. A. kì sau của nguyên phân B. kì sau của giảm phân I C. kì sau của giảm phân II D. kì cuối của giảm phân II

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 14: Quan sát ảnh chụp hiển vi sự biến đổi hình thái NST của quá trình nguyên phân ở một tế bào rễ hành (được xếp ngẫu nhiên và đánh số từ 1 đến 5). Trường hợp nào dưới đây là thứ tự đúng của 5 kì, từ kì trung gian đến kì cuối?

A. 2 → 4 → 5 → 1→ 3 B. 3 → 2 → 1 → 5 → 4 C. 2 → 4 → 5 → 1 → 3 D. 4 → 2 → 5 → 1 → 3 Câu 15: Giả sử bạn quan sát một số tế bào dưới kính hiển vi và nhìn thấy mỗi NST có hai crômatit chị em. Trạng thái ấy xuất hiện ở 3 kì nào trong một chu kì tế bào? A. kì giữa, kì sau và kì cuối. B. kì trước, kì giữa và kì sau. C. kì trung gian, kì trước và kì giữa. D. kì sau, kì cuối và kì trung gian. Câu 16: Tế bào ban đầu có 3 cặp NST: Aa, Bb và Dd. Trường hợp nào dưới đây thuộc về kì giữa của nguyên phân? A. AAbbaaBBddDD C. AaAaBbBbDdDd B. ABDABDabdabd D. ABDabdABDabd Câu 17: Điều nào dưới đây là không đúng khi nói về ý nghĩa của nguyên phân? A. Tạo ra các tế bào lưỡng bội giống nhau. B. Tạo ra các biến dị tổ hợp phong phú. C. Cơ sở của sự sinh sản vô tính và sinh dưỡng. D. Đảm bảo sự thay thế và đổi mới tế bào ở cơ thể đa bào. Câu 18: Bức ảnh chụp hiển vi của một tế bào ruồi giấm (2n = 8) đang phân chia thấy có 4 NST, mỗi NST gồm 2 crômatit chị em dính nhau ở tâm động. Giai đoạn nào của quá trình phân bào cho phép thu được bức ảnh ấy? A. Kì trước của nguyên phân . B. Kì sau của nguyên phân. C. Kì trước của giảm phân I. D. Kì trước của giảm phân II. Câu 19: Điều nào sau đây là không đúng khi nói về giảm phân? A. Bộ NST trong các tế bào con giảm đi một nửa. B. Gồm 2 lần phân chia lên tiếp nhưng bộ NST chỉ nhân đôi một lần. C. Chỉ xảy ra trong quá trình phát sinh giao tử ở động vật. D. Sự phân ly ngẫu nhiên của các NST xảy ra ở kì sau giảm phân I. 139 Câu 20: Điều nào dưới đây là không đúng khi nói về ý nghĩa của giảm phân? A. Tạo ra các giao tử đơn bội từ các tế bào lưỡng bội. B. Cho phép thụ tinh phục hồi bộ NST của loài. C. Tạo ra các biến dị tổ hợp phong phú. D. Đảm bảo sự thay thế, đổi mới tế bào trong cơ thể.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 21: Từ hình sau, nhận định nào là không đúng? A. Số 1 và 2 là giảm phân I và II. B. Số 3 là tế bào 2n = 4 đã nhân đôi NST. C. Số 4 là kì giữa giảm phân I. D. Số 5 là kì giữa giảm phân II. Câu 22: Quan sát sơ đồ bên phải, ý kiến nào sau đây là không đúng? A. Số 1 và 2 là các tế bào sinh tinh và sinh trứng (2n). B. Số 3 là quá trình nguyên phân và giảm phân. C. Số 4 và 5 là tinh trùng và noãn (n). D. Số 6 và 7 là sự thụ tinh và hợp tử được tạo thành (2n).

Câu 23: Trong quá trình tạo noãn, từ một noãn nguyên bào (2n) sẽ tạo ra lần lượt là: A. 1 noãn bào bậc 1 (2n) → 1 noãn bào bậc 2 (2n kép) → 1 trứng (n kép). B. 1 noãn bào bậc 1 (2n) → 1 noãn bào bậc 2 (n kép) → 1 trứng (n) C. 1 noãn bào bậc 1 (2n kép) → 1 noãn bào bậc 2 (n kép) → 1 trứng (n). D. 1 noãn bào bậc 1 (2n kép) → 1 noãn bào bậc 2 (2n kép) → 1 trứng (n). Câu 24: Ý kiến nào sau đây về sự sinh tinh ở ruồi giấm đực (2n = 8) là không đúng? A. Một tinh nguyên bào có 8 NST. B. Một tinh bào bậc 1 có 4 NST. C. Một tinh bào bậc 2 có 4 NST. D. Một tinh trùng có 4 NST. 140 Câu 25: Một ruồi giấm đực (2n = 8) có thể tạo ra tối đa bao nhiêu loại giao tử? A. 64 B. 32 C. 16 D. 8 Câu 26: Quá trình giảm phân bình thường (không có trao đổi chéo nào) của một sinh vật đã tạo ra 1024 loại giao tử. Số lượng NST lưỡng bội của loài ấy là bao nhiêu? A. 2n = 12. B. 2n = 14. C. 2n = 16. D. 2n = 18. Câu 27: Từ 100 noãn bào bậc 1, theo nguyên tắc, sẽ tạo ra bao nhiêu noãn? A. 25 B. 50 C. 75 D. 100 Câu 28: Từ 100 noãn bào bậc 1, theo nguyên tắc, sẽ tạo ra bao nhiêu thể cực thứ hai? A. 100 B. 200 C. 300 D. 400 Câu 29: Giả sử có 1000 tinh trùng được tạo ra, theo nguyên tắc, sẽ phải có bao nhiêu tinh bào bậc 1 trải qua giảm phân? A. 250 B. 500 C. 750 D. 1000 Câu 30: Giả sử có 100 noãn (n) được tạo ra, theo nguyên tắc, sẽ phải có bao GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

nhiêu noãn bào bậc 1 trải qua giảm phân? A. 25 B. 50 C. 75 D. 100 Câu 31: Giả sử có 100 hợp tử (2n) được thụ tinh với hiệu suất là 50%, theo nguyên tắc, sẽ phải có bao nhiêu noãn bào bậc 1 đã trải qua giảm phân? A. 100 B. 200 C. 300 D. 400 VI.Tiến trình dạy học của chủ đề:

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :5 -Tieát :9

Baøi 8. Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I/ Mục tiêu. 1. Kiến thức. - Nêu được tính chất đặc trưng của bộ nhiễm sắc thể của mỗi loài - Mô tả được cấu trúc hiển vi của nhiễm sắc thể và nêu được chức năng của nhiễm sắc thể 2. Kĩ năng. - Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình - Hoạt động nhóm Kĩ năng sống - Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ - Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác hoạt động nhóm - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, biết được cấu trúc và chức năng của nhiễm sắc thể. 3.Thái độ. Xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu II/ Phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng - Động não -Trực quan - Vấn đáp - tìm tòi - Dạy học nhóm - Giải quyết vấn đề III.PHÖÔNG TIEÄN DAÏY HOÏC: -GV:Chuaån bò tranh phoùng to hình 8.1.,8.2.,8.4.,8.5 (SGK tr.24-25). IV.TIEÁN TRÌNH TIEÁT DAÏY: 1.OÅn ñònh lôùp: (1 phuùt). 2.Kieån tra baøi cuõ: (thoâng qua). 3.Baøi môùi: -Môû baøi: Ở chuơng trình sinh học lớp 8 chuùng ta đã biết NST là cấu trúc nằm trong nhân tế bào. Vậy chúng có cấu tạo và chức năng như thế nào? Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung Hoaït ñoäng 1. Tính ñaëc tröng cuûa boä NST. (20 phuùt). +Muïc tieâu:Hieåu ñöôïc muïc ñích vaø yù nghóa cuûa di truyeàn hoïc. - Giới thiệu NST laø caáu truùc Nhôù laïi kieán thöùc cuõ, - Trong teá baøo sinh döôõng naèm trong nhaân teá baøo noù deã nghieân cöùu thoâng tin, chia NST toàn taïi thaønh töøng baét maøu baèng thuoác nhuoäm nhoùm thaûo luaän caùc caâu caëp töông ñoàng ( gioáng kieàm tính NST. hoûi GV neâu ra. nhau veà hình daïng vaø kích - Cô theå coù 2 nhoùm teá baøo. thöôùc, Trong caëp NST + Teá baøo sinh döôõng( Xoma) töông ñoàng moät NST coù + Teá baøo sinh duïc: ( Giao töû) nguoàn goác töø boá,moät coù + NST trong teá baøo sinh TB sinh döôõng NST toàn nguoàn goác töø meï.) döôõng vaø trong teá baøo sinh taïi thaønh töøng caëp töông + Boä NST löôõng boäi( Kyù GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

duïc khaùc nhua nhö theá naøo?

+ Phaân bieät boä NST löôõng boäi (2n) vaø boä NST ñôn boäi( n)? ( löôõng boäi ôû teá baøo sinh döôõng, ñôn boäi ôû teá baøo dinh duïc) + Theá naøo laø caëp NST töông ñoàng? (Caëp gen naèm treân caëp NST töông ñoàng goïi laø caëp gen töông öùng) Aa - Caùc NST naøy laø caùc NST thöôøng. + Ngoaøi ra ôû caùc caù theå ñôn tính coøn toàn taïi caëp NST naøo khaùc? ( ÔÛ moãi loaøi sinh vaät co ùmoät boä NST ñaëc tröng veà soá löôïng vaø hình daïng) - Treo tranh H8.2 giôùi thieäu veà boä NST ôû ruoài giaám.

ñoàng ( 2n) . ÔÛ teá baøo sinh duïc NST chæ toàn taïi töøng chieác cuûa caëp töông ñoàng ( n). Löôõng boäi(boäi soá cuûa 2) chöùa caëp NST töông ñoàng. Boä NST ñôn boäi chæ chöùa töøng chieác cuûa caëp NST töông ñoàng (n) Gioáng nhau veà hình daïng vaø kích thöôùc. Moät chieác coù nguoàn goác töø boá moät chieác coù nguoàn goác töø meï.

hieäu (2n) laø boä NST chöùa caùc caëp NST töông ñoàng. - Trong teá baøo sinh duïc ( giao töû) chæ chöùa töøng chieác NST cuûa caëp töông ñoàng goïi laø boäi NST ñôn boäi ( kyù hieäu n ) - ÔÛ nhöõng loaøi ñôn tính coù söï khaùc nhau giöõa caù theå ñöïc vaø caù theå caùi ôû caëp NST giôùi tính ( XX hay XY) - Soá löôïng NST khoâng theå hieän trình ñoä tieán hoùa cuûa loaøi. Moãi loaøi ñöôïc ñaëc tröng bôûi hình daïng vaø soá Moät caëp NST giôùi tính: löôïng NST trong teá baøo XX hay XY. VD: ÔÛ ngöôøi 2n = 46. Ruoài giaám: 2n = 8 Nhaän bieát soá löôïng Luùa nöôùc: 2n = 24. NST cuûa moät soá loaøi trong baûng lieät keâ. Quan saùt nhaän bieát soá löôïng vaø hình daïng boä NST ôû Ruoài giaám. NST thöôøng : NST giôùi tính:

+ Xaùc ñònh caëp NST thöôøng vaø caëp NST giôùi tính. - Thoâng baùo: Caëp NST giôùi tính gioáng nhau kyù hieäu laø XX; khaùc nhau kyù hieäu laø XY. Ña soá ôû caùc loaøi sinh vaät ( ngöôøi) ♂ : XY; ♀ : XX. + Soá löôïng NST coù phaûn aùnh Khoâng vì coù loaøi keùm - ÔÛ kyø giöõa cuûa quaù trình möùc ñoä tieán hoaù cuûa töøng loaøi tieân hoaù maø soá löôïng NST phaân baøo, NST co ngaén laïi vaø coù hình daïng ñaëc khoâng? laïi nhieàu hay ngöôïc laïi. - Treo tranh H8.3 : NST coù quan saùt nhaän bieát tröng nhö hình haït, hình hình daïng daøi hay ngaén khaùc moät soá hình daïng ñaëc que, hình chöõ V… nhau qua caùc kyø caûu quaù trình tröng cuûa NST ôû kyø giöõa phaân baøo nhöng ôû kyø giöõa nhö: Hình que; hình chöõ chuùng co ngaén nhaát vaø coù ADN, hình haït… hình daïng ñaëc tröng. Hoaït ñoäng 2:Caáu truùc nhieãm saéc theå. (8 phuùt). +Muïc tieâu:Moâ taû moät caáu truùc ñieån hình cuûa NST ôû kì giöõa. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

-GV:Yeâu caàu hs quan saùt hình 8.4 vaø 8.5 cho bieát soá 1 vaø soá 2 chæ nhöõng thaønh phaàn caáu truùc naøo cuûa NST. -GV:Yeâu caàu hs neâu leân caáu truùc NST -GV:Giaûi thích cho hs: +NST ôû traïng thaùi ñôn coù 2 thaønh phaàn laø phaân töû ADN (Axít ñeâoxiriboânucleâic) vaø moät loaïi Proâteâin laø loaïi Histoân. -GV:Cho hs ghi baøi.

Quan saùt, nhaän bieát caáu truùc cuûa NST ôû kyø giöõa

+ÔÛ kyø giöõa cuûa quaù trình phaân chia teá baøo, NST coù truùc ñieån hình Goàm 2 croâmatit dính goàm 2 Cromatit ( Nhieãm nhau ôû taâm ñoäng. saéc töû chò em) ñính vôùi nhau ôû taâm ñoäng( eo thöù nhaát) + Moãi cromatit goàm -HS: chuû yeáu moät phaân töû ADN +Soá 1:Chæ nhieãm saéc : (Axít töû chò em Cromatit. ñeâoxiriboânucleâic) vaø +Soá 2:Chæ taâm ñoäng. Proâteâin laø loaïi Histoân. -HS:Ghi baøi:

Hoaït ñoäng 3:Chöùc naêng nhieãm saéc theå. (7 phuùt). -GV:Thuyeát trình vaø nhaán NST thöïc hieän hai chöùc maïnh caùc yù sau: -HS:Ghi baøi sau khi naêng laø: -Caáu truùc mang gen chöùa nghe GV thuyeát trình. -Caáu truùc mang gen ñöïng thoâng tin di truyeàn. chöùa ñöïng thoâng tin di -Coù khaû naêng töï nhaân ñoâi truyeàn. ñeå truyeàn ñaït thoâng tin di -Coù khaû naêng töï nhaân truyeàn qua caùc theá heä. ñoâi ñeå truyeàn ñaït thoâng tin di truyeàn qua caùc theá heä. 4. Kiểm tra – Đánh giá: (4 phuùt). Câu 1: Hãy nêu các tính chất đặc trưng của bộ nhiễm sắc thể (NST) mỗi loài. Dựa vào hình 1 - sơ đồ bộ NST ruồi giấm dưới đây để trình bày.

Hình 1 Câu 2: Hình 2 là ảnh chụp bộ NST người đã được sắp xếp lại. Hãy mô tả bộ NST đó. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 3 (A) (B) Câu 5: Dựa vào hình 3, hãy mô tả cấu trúc hiển vi của một nhiễm sắc thể. Câu 6: Nêu các thành phần và chức năng của nhiễm sắc thể. Câu 11: Dựa vào ảnh chụp của một NST người sau đây, hãy cho biết: a) NST ở kì nào, thuộc quá trình phân bào điển hình nào? b) Con số nào cho thấy nó là nhiễm sắc thể, nhiễm sắc tử (crômatit), chất nhiễm sắc (crômatin) và tâm động?

Hình 6 - Keát hôïp giöõa coät A vaø coät B C ät A Coät B 1. Caëp NST töông ñoàng. a. Laø boä NST chöùa caùc caëp NST töông ñoàng. 2. Boä NST löôõng boäi b. Laø boä NST chöùa moät NST cuûa moãi caëp töông ñoàng. 3. Boä NST ñôn boäi. c. Laø caëp NST gioáng nhau veà hình daïng vaø kích thöôùc. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

- Caáu truùc ñieån hình cuûa NST ñöôïc bieåu hieän roõ nhaát ôû kyø naøo cuûa quaù trình phaân baøo? Moâ taû caáu truùc ñoù? - Neâu vai troø cuûa NST ñoái vôùi söï di truyeàn caùc tính traïng? 5. Hướng dẫn về nhà: ( 1 phuùt). -GV:Hoïc baøi vaø xem tröôùc baøi môùi . * Thoâng tin boå sung: - Caëp NST giôùi tính: + ÔÛ ngöôøi vaø ña soá caùc loaøi sinh vaät: ♂ : XY ; ♀ : XX + ÔÛ chim, coân truøng caùnh vaûy vaø ña soá loaøi caù: ♂ XX; ♀: XY. + ÔÛ boï nhaäy: ♂ XY ♀ XO. + ÔÛ boï xít, chaâu chaáu, reäp: ♂ XO ♀ XX.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Loµi

Ng−êi Tinh tinh Gµ Ruåi giÊm §Ëu Hµ Lan Ng« Lóa n−íc C¶i b¾p

46 48 78 8

23 24 39 4

20 24 18

10 12 9

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :5 -Tieát :10

Baøi 9. Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I/ Mục tiêu 1/ Kiến thức. - Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái(đơn kép), biến đổi số lượng(ở tế bào mẹ và tế bào con) và sự vận động của NST qua các kì của nguyên phân. - Nêu được ý nghĩa của nguyên phân đối với sinh sản và sinh trưởng của cơ thể. 2/ Kĩ năng. - Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình - Hoạt động nhóm. Kĩ năng sống - Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ - Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác hoạt động nhóm - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK. Tìm hiểu sự biến đổi số lượng tế bào và tế bào con và sự vận động của NST qua các kì của nguyên phân. 3/ Thái độ - Giáo dục ý thức tự học và tự nghiên cứu kiến thức. II/ Phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng - Động não -Trực quan - Vấn đáp tìm tòi - Dạy học nhóm - Giải quyết vấn đề III.PHÖÔNG TIEÄN DAÏY HOÏC: -GV:Tranh phoùng to hình 9.2.,9.3 vaø baûng 9.2 (SGK). IV.TIEÁN TRÌNH TIEÁT DAÏY: 1.OÅn ñònh lôùp: (1 phuùt). 2.Kieåm tra baøi cuõ:(4 phuùt). -HS1:Neâu ví duï veà tính ñaëc tröng cuûa boä NST cuûa moãi loaøi sinh vaät.Phaân bieät boä NST löôõng boäi vaø boä NST ñôn boäi? -HS2:Neâu vai troø cuûa NST ñoái vôùi söï di truyeàn caùc tính traïng. 3.Baøi môùi: Giaùo vieân giôùi thieäu: Teá baøo cuûa nhöõng loaøi sinh vaät coù boä NST ñaëc tröng veà soá löôïng vaø hình daïng xaùc ñònh.Tuy nhieân hình thaùi cuûa NST laïi bieán ñoåi qua caùc kì teá baøo. Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung Hoaït ñoäng 1:Bieán ñoåi hình thaùi NST trong chu kì cuûa teá baøo. (10 phuùt). +Muïc tieâu: Trình baøy ñöôïc söï bieán ñoåi hình thaùi NST (chuû yeáu laø söï ñoùng, duoãi xoaén) trong chu kì teá baøo. - GV treo tranh H 9.1. Yeâu Quan saùt, nhaän bieát caàu HS nghieân cöùu phaàn caùc giai ñoaïn trong chu kyø * Chu kyø teá baøo goàm: thoâng tin. teá baøo. + Kyø trung gian: teá baøo taäp + Chu kyø teá baøo goàm nhöõng Goàm kyø trung gian vaø trung caùc chaát lôùn leân, toång giai ñoaïn naøo? giai ñoaïn nguyeân phaân. hôïp neân caùc baøo quan( GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

+ Nguyeân phaân goàm maáy kyø? Coù nhaän xeùt gì veà thôøi gian dieãn ra cuûa moãi kyø? ( Chu kyø teá baøo goàm giai ñoaïn teá baøo lôùn leân vaø phaân chia) - Treo tranh H9.2 giôùi thieäu veà hình thaùi NST qua caùc kyø.

Kyø ñaàu, kyø giöõa, kyø sau chieám thôøi gian nhieàu nhaát). vaø kyø cuoái. + Phaân chia: Goàn 4 kyø: Thôøi gian cuûa kyø trung o Kyø ñaàu. gian nhieàu nhaát. o Kyø giöõa. o Kyø sau. o Kyø cuoái.

Quan saùt nhaän bieát söï bieán ñoåi hình thaùi cuûa NST qua söï ñoùng vaø duoãi xoaén. + Cho HS laøm baûng lieät keâ. Thaûo luaän töøng baøn ñeå hoaøn thaønh. + Coù nhaän xeùt gì veà möùc ñoä Töø töø ñoùng xoaén roài laïi ñoùng vaø duoãi xoaén cuûa NST duoãi xoaén. qua caùc kyø ? ( ÔÛ kyø trung gian xaûy ra Goàm 2 cromatit quaù trình töï nhaân ñoâi cuûa dính nhau ôû taâm ñoäng. NST taïo NST keùp.

* Söï bieán ñoåi hình thaùi cuûa NST: ÔÛ kyø trung gian NST ôû daïng sôïi maûnh roài daàn daàn ñoùng xoaén cho ñeán cöïc ñaïi ôû kyø giöõa. Sau ñoù laïi töø töø duoãi xoaén qua caùc kyø tieáp theo.

. Hñ 2:Nhöõng bieán ñoåi cô baûn cuûa NST trong quaù trình nguyeân phaân (20 phuùt) +Muïc tieâu:Trình baøy ñöôïc nhöõng dieãn bieán cô baûn cuûa NST qua caùc kì cuûa nguyeân phaân -GV: Cho hs quan saùt * Giai ñoaïn chuaån bò: ( Kyø tranh phoùng to hình 9.3.Sau -HS: Quan saùt trung gian): NST ôû daïng sôïi ñoù cho hs thöïc hieän leänh tranh,cuøng thaûo luaän vaø maûnh vaø xaûy ra söï töï nhaân ñeå hoaøn thaønh noäi dung ghi noäi dung cuûa nhoùm ñoâi cuûa NST ñôn thaønh NST vaøo baûng 9.2 theo yeâu caàu keùp ( goàm 2 cromatit dinh baûng 9.2 -GV: Toùm taét cho hoaøn cuûa leänh . vôùi nhau ôû taâm ñoäng) chænh vaø yeâu caàu hs ghi baøi: * Giai ñoaïn phaân chia:(: +Quaù trình nguyeân phaân -HS:Ghi baøi: (Quaù trình nguyeân phaân dieãn ra ôû kì trung gian vaø dieãn ra ôû 4 kì: xaõy ra ôû 4 kì: -Kì ñaàu: NST keùp baét -Kì ñaàu:NST keùp ñoùng ñaàu ñoùng xoaén, co ngaén vaø xoaén,co ngaén vaø ñính vaøo ñính vaøo caùc sôïi tô cuûa thoi GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

caùc sôïi tô cuûa thoi phaân baøo. -Kì giöõa:NST keùp ñoùng xoaén cöïc ñaïi,xeáp thaønh haøng ôû maët phaúng xích ñaïo cuûa thoi phaân baøo. -Kì sau:Töøng NST keùp cheû doïc ôû taâm ñoäng thaønh 2 NST ñôn phaân li veà hai cöïc cuûa teá baøo. -Kì cuoái:NST ñôn daõn xoaén daøi ra,ôû daïng sôïi maûnh daàn thaønh nhieåm saéc chaát. + Boä NST cuûa teá baøo meï( ban ñaàu) laø ñôn boäi hay löôõng boäi? + Coù nhaän xeùt gì veà boä NST cuûa 2 teá baøo con so vôùi boä NST cuûa teá baøo meï? - Keát quaû cuûa quaù trình nguyeân phaân? + Taïi sao ngöôøi ta goïi laø nguyeân phaân hay phaân baøo giaûm nhieãm? + Nhôø söï kieän chuû yeáu naøo maø teá baøo meï duy trì boä NST cho 2 teá baøo con? + Taïi sao NST coù khaû naêng tuï nhaân ñoâi? Thoâng baùo veà vai troø cuûa NST trong söï di truyeàn caùc tính traïng.

phaân baøo. -Kì giöõa:NST keùp ñoùng xoaén cöïc ñaïi, xeáp thaønh 1 haøng ôû maët phaúng xích ñaïo cuûa thoi phaân baøo. -Kì sau:Töøng NST keùp cheû doïc ôû taâm ñoäng thaønh 2 NST ñôn phaân li veà hai cöïc cuûa teá baøo. NST baét ñaàu duoãi xoaén -Kì cuoái:NST naèm goïn trong nhaân môùi ñöôïc taïo Löôõng boäi(2n) vì thaønh, NST ñôn daõn xoaén chöùa caùc caëp töông ñoàng. daøi ra, ôû daïng sôïi maûnh daàn thaønh nhieåm saéc chaát. Boä NST cuûa 2 teá baøo con gioáng nhau vaø gioáng * Keát quaû: so vôùi teá baøo meï. 2 TB con 1 TB meï NP Töø 1 TB meï(2n) 2 ( 2n) ( 2n) TB con (2n) Vì TB con taïo ra vaãn giöõ nguyeân boä NST so vôùi TB meï. Söï töï nhaân ñoâi cuûa NST ôû kyø trung gian vaø söï phaân ly cuûa NST ôû kyø sau. Coù baûn chaát laø ADN. Nhôù laïi kieán thöùc cuõ veà vai troø cuûa NST.

Hoaït ñoäng 3:YÙ nghóa cuûa nguyeân phaân. ( 10 phuùt). GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

-GV:Yeâu caàu hs nghieân cöùu muïc 3 trong SGK,thaûo -HS:Thaûo luaän vaø ruùt luaän nhoùm vaø ruùt ra yù nghóa ra yù nghóa: cuûa nguyeân phaân. -HS:Ghi baøi: -GV:Neâu leân keát quaû cuûa nguyeân phaân:

- Laøm taêng löôïng teá baøo cô theå, giuùp cho söï sinh tröôûng cuûa moâ, cô quan vaø söï lôùn leân cuûa cô theå, giuùp phuïc hoài caùc moâ, cô quan bò toån thöông. - Ñaây laø hình thöùc sinh saûn voâ tính ôû nhöõng sinh vaät baäc thaáp. -Truyeàn ñaït vaø oån ñònh boä NST ñaëc tröng cuûa loaøi qua caùc theá heä teá baøo vaø cô theå.

4. Kiểm tra đánh giá: (4 phuùt). - Laøm baøi taäp sau: ÔÛ luùa 2n = 24 NST haõy cho bieát: a. Soá NST ñôn, NST keùp, soá Cromatit, Soá taâm ñoäng coù trong teá baøo ôû kyø ñaàu vaø kyø sau cuûa nguyeân phaân? b. Neáu qua 3 löôït nguyeân phaân thì soá teá baøo con baèng bao nhieâu? Soá NST coù trong caùc teá baøo con? 5. Hướng dẫn về nhà: (1 phuùt). -Veà laøm baøi taäp 2,3,4,5. (SGK tr.) +Gôïi yù traû lôøi: 2.Choïn yù (d), 4.Choïn yù (b), 5.Choïn yù (c), . - Chuaån bò baøi môùi, keû tröôùc baûng lieät keâ. Hình thaùi NST -Möùc ñoä ñoùng xoaén. - Möùc ñoä duoãi xoaén

Kyø trung gian Raát Ít

Kyø ñaàu

Kyø giöõa

Kyø sau

Kyø cuoái

Nhieàu

Cöïc ñaïi

Nhieàu

Ít

Cöïc ñaïi

Nhieàu

Raát ít

Ít

Nhieàu

CHU KYØ TEÁ BAØO -

DIEÃN BIEÁN

Kyø trung gian: Ñaàu kyø trung gian: NST ôû daïng sôïi maûnh, duoãi xoaén cöïc ñaïi, dieãn ra quaù trình toång hôïp raát maïnh meõ.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Cuoái kyø trung gian:

Xaûy ra quaù trình töï nhaân ñoâi cuûa NST thaønh NST keùp goàm 2 Cromatit dính nhau ôû taâm ñoäng. Nguyeân phaân: - NST baét ñaàu ñoùng xoaén. - Maøng nhaân töø töø phaân raõ. - Baét ñaàu hình thaønh tô voâ saéc.

Kyø ñaàu:

Kyø giöõa:

- Maøng nhaân hoaøn toaøn tieâu bieán thoi voâ saéc hình thaønh. - NST co ngaén cöïc ñaïi vaø coù hình daïng ñaëc tröng. Chuùng taäp trung thaønh 1 haøng treân maët phaúng xích ñaïo cuûa thoi phaân baøo

Kyø sau:

- NST keùp taùch nhau ôû taâm ñoäng thaønh 2 NST ñôn vaø phaân ly veà 2 cöïc cuûa teá baøo. - NST baét ñaàu duoãi xoaén.

Kyø cuoái:

- NST ñôn duoãi xoaén daøi ra, di chuyeån tôùi 2 cöïc. - Thoi voâ saéc tieâu bieán. - Maøng nhaân hình thaønh. - Cuoái cuøng teá baøo phaân chia thaønh 2 teá baøo con.

* Baøi taäp vaän duïng: 1. Theá naøo laø NST keùp vaø caëp NST töông ñoàng? Phaân bieät söï khaùc nhau giöõa chuùng. 2. Töø 3 TB sinh döôõng cuûa Gaø qua 5 laàn nguyeân phaân lieân tieáp. a. Tính soá teá baøo con ñöôïc taïo ra? b. Toång soá NST coù trong caùc teá baøo con? 3/ Coù moät hôïp töû cuûa moät loaøi ñaõ nguyeân phaân lieân tieáp 2 laàn vaø ñaõ söû duïng cuûa moâi tröôøng 138 NST ñôn? a. Xaùc ñònh teân loaøi noùi treân? b. Tính soá teá baøo con ñöïôc taïo ra vaø soá NST coù trong caùc TB con ñoù? * Thoâng tin boå sung: - Hôïp töû NF Treû sô sinh NF Cô theå tröôûng thaønh Lieân tieáp Tieáp tuïc ( 0,001mg) ( 3 4 kg) 50 60 kg) - Chu kyø teá baøo: + Caùc kyø: Ñaàu Giöõa Sau Cuoái GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Ph©n bµo nguyªn nhiÔm (mitosis) víi tªn gäi lµ sù ph©n bµo t¹o ra hai tÕ bµo con cã nguyªn NST nh− tÕ bµo mÑ . §©ylµ d¹ng ph©n bµo phæ biÕn ë çc sinh vËt nh©n chuÈn. Nguyªn ph©n gåm cã ph©n chia nh©n vµ ph©n chia tÕ bµo chÊt. a) Ph©n chia nh©n diÔn ra 4 kú ®iÓn h×nh: kú ®Çu (k× tr−íc) , kú gi÷a , kú sau vµ kú cuèi (h×nh II.9). Sù ph©n chia chi tiÕt cßn thªm k× tr−íc gi÷a trong ph©n chia nh©n. -Thùc tÕ, trong tÕ bµo chÊt rÊt khã ph©n biÖt giíi h¹n chuyÓn tiÕp gi÷a çc kú. Mçi k× ®−îc ®Æc tr−ng bëi cÊu tróc, tËp tÝnh cña NST, bé m¸y ph©n bµo, mµng nh©n... còng nh− çc tÝnh chÊt lÝ, hãa cña tÕ bµo chÊt. Kú tr−íc ®−îc tiÕp sau pha G2 cña gian kú. RÊt khã ph©n biÖt mét çch chÝnh x¸c ®iÓm chuyÓn tiÕp nµy. Çc ®iÓm ®Æc tr−ng cña kú tr−íc lµ: + DiÔn ra çc biÕn ®æi hãa lÝ tÝnh cña nh©n vµ tÕ bµo chÊt ( ®é nhít cña tÕ bµo chÊt t¨ng cßn cña nh©n l¹i gi¶m). ThÓ tÝch cña nh©n t¨ng. + Çc sîi nhiÔm s¾c co ng¾n, ®ãng xo¾n dÇn h×nh thµnh çc NST thÊy râ d−íi kÝnh hiÓn vi th−êng víi sè l−îng, h×nh th¸i ®Æc tr−ng cho loµi. Mçi NST lµ thÓ kÐp gåm hai nhiÔm s¾c tö chÞ em (sister chromatit) hay hai sîi cromatit, ®Ýnh víi nhau ë t©m ®éng. b) + Nh©n con gi¶m thÓ tÝch , ph©n r· vµ biÕn mÊt. Nh÷ng vi èng ®Çu tiªn h×nh thµnh tõ çc ph©n tö tubulin xuÊt hiÖn ®−îc gäi lµ çc sîi cùc. Chóng táa ra tõ ®«i trung t©m ph©n bµo. Çc trung t©m nµy cã chøa ®«i trung tö di chuyÓn vÒ hai cùc tÕ bµo, ë tÕ bµo ®éng vËt cßn cã mét cÊu tróc gäi lµ sao ph©n bµo víi çc sîi táa ra mäi h−íng tõ xung quanh trung tö. Çc sîi cùc kÐo dµi nèi liÒn hai sao s¾p xÕp thµnh hÖ thèng èng cã d¹ng h×nh thoi ®−îc gäi lµ thoi ph©n bµo. ë tÕ bµo thùc vËt bËc cao kh«ng thÊy trung tö, nh−ng ë vïng c¹nh nh©n vÉn cã vïng ®Ëm ®Æc t−¬ng tù vïng quanh trung tö vµ vai trß cña chóng lµ ho¹t hãa sù trïng hîp tubulin ®Ó t¹o thµnh thoi ph©n bµo,v× vËy ë tÕ bµo thùc vËt ®−îc gäi lµ sù ph©n bµo kh«ng sao ( h×nh II.10 ).

- Kú tr−íc gi÷a b¾t ®Çu víi sù tan r· ®ét ngét cña mµng nh©n thµnh c¸c m¶nh GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

vôn. T©m ®éng cña mçi NST h×nh thµnh nªn thÓ ®éng (Kinetochore)(h×nh II.11). Çc cÊu tróc nµy n»m c¶ hai phÝa ®èi lËp vµ t−¬ng t¸c víi thoi ph©n bµo, kÝch thÝch sù di chuyÓn rung ®éng (hay chuyÓn ®éng rung) cña NST. MÆt kh¸c qua t©m ®éng NST ®−îc ®Ýnh víi çc sîi cña thoi. Do ®ã, NST ®−îc xÕp n»m th¼ng gãc víi çc sîi cña thoi ph©n bµo, cßn t©m ®éng cã vÞ trÝ ®èi mÆt víi hai sao ë hai cùc. - T¹i k× gi÷a , ë phÇn trung t©m cña tÕ bµo t¹o thµnh miÒn cã ®é nhít ( ®é kÕt ®Æc) thÊp h¬n, gäi lµ b¶n ( mÆt ph¼ng xÝch ®¹o - MPX§). Çc NST tiÕp tôc rót ng¾n, kÐo chÆt ®ãng xo¾n tíi møc cùc ®¹i, di chuyÓn theo sîi thoi ph©n bµo vµ tËp trung ë MPX§ thµnh mét hµng. Çc sîi thoi ph©n bµo lóc nµy bao gåm çc sîi cùc vµ çc sîi thÓ ®éng. Çc sîi nµy xÕp xen , song song víi nhau ë d¹ng gi¸n ®o¹n ( nèi tõ NST tíi trung tö ë hai cùc). Mét sè sîi kh«ng g¾n víi NST nµo vµ kÐo dµi liªn tôc gi÷a hai trung tö. Trong kú gi÷a, mét sè sîi cña thoi ph©n bµo g¾n víi t©m ®éng cña mçi cr«matit n»m trong NST kÐp. H×nh d¹ng ®Æc tr−ng cña tõng NST ë kú gi÷a rÊt dÔ quan s¸t. Do ®ã, çc NST ë kú gi÷a th−êng ®−îc sö dông trong çc ph©n tÝch vÒ kiÓu nh©n vµ çc nghiªn cøu vÒ di truyÒn. - Khi b−íc sang kú sau hai NST ®¬n trong thÓ kÐp t¸ch rêi nhau ë t©m ®éng vµ mçi çi di chuyÓn chËm vÒ mét cùc cña tÕ bµo. Còng lóc ®ã, çc trung tö còng t¸ch xa nhau h¬n khiÕn thoi ph©n bµo kÐo dµi h¬n. C¬ chÕ di chuyÓn NST vÒ hai cùc ®−îc gi¶i thÝch theo nh÷ng çch kh¸c nhau, trong ®ã cã gi¶ thuyÕt cho r»ng do sù co ng¾n cña sîi t©m ®éng( do sù gi¶i trïng hîp cña vi èng tubulin) kÕt hîp víi sù kÐo dµi cña çc sîi cùc vµ hÑp l¹i cña thoi. MÆt kh¸c ng−êi ta ph¸t hiÖn ra enzim ATP- aza ë çc sîi thoi ph©n bµo vµ thµnh phÇn axit amin cña çc pr«tªin cña thoi nµy gÇn gièng víi actin cña sîi c¬ - ë kú cuèi, çc NST ®¬n ®· di chuyÓn tíi hai cùc, d·n xo¾n , dµi ra ë d¹ng m¶nh vµ biÕn d¹ng trë thµnh chÊt nhiÔm s¾c nh− ë gian kú. Thoi ph©n bµo biÕn mÊt ,®ång thêi h×nh thµnh mµng nh©n bao quanh chÊt nhiÔm s¾c. Nh©n con ®−îc t¸i t¹o. Hai nh©n ®−îc h×nh thµnh trong tÕ bµo chÊt chung. Sù ph©n chia tÕ bµo chÊt b¾t ®Çu tõ cuèi k× cuèi . ë tÕ bµo ®éng vËt sù ph©n chia chÊt tÕ bµo b¾t ®Çu bëi sù h×nh thµnh mét eo th¾t t¹i vïng xÝch ®¹o gi÷a hai nh©n vµ nã lâm s©u dÇn cho tíi khi ph©n ®«i chÊt tÕ bµo (h×nh II.12 a). §èi víi tÕ bµo thùc vËt do ®−îc bao bäc bëi líp mµng xenlul«z lµm cho tÕ bµo kh«ng vËn ®éng ®−îc nªn sù ph©n chia chÊt tÕ bµo b»ng sù xuÊt hiÖn mét v¸ch ng¨n ë vïng trung t©m xÝch ®¹o, v¸ch ng¨n ph¸t triÓn dÇn ra ngo¹i vi cho tíi khi liÒn víi v¸ch bao tÕ bµo vµ ph©n ®«i chÊt tÕ bµo (h×nh II.12 b). Khi qu¸ tr×nh nguyªn ph©n kÕt thóc th× tõ mét tÕ bµo mÑ(2n) cho ra hai tÕ bµo con GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

®Òu chøa bé NST (2n) gièng nh− ë tÕ bµo mÑ.

* TB phoâi ( 15 phuùt) – ( 20 phuùt) phaân chia 1 laàn. TB ruoät 1 ngaøy phaân chia 2 laàn; TB gan 1naêm phaân chia 2 laàn: TB thaàn kinh khoâng phaân chia * Phaân baøo goàm: Tröïc phaân : Xaûy ra ôû sinh vaät tieàn nhaân ( vi khuaån) Giaùn phaân ( Phaân baøo cô tô hay coù thoi voâ saéc) ÔÛ sinh vaät nhaân chuaån goàm Nguyeân phaân vaø giaûm phaân. *Bài tập về nhà: Câu 7: Hình 4 là ảnh chụp tiêu bản hiển vi quá trình phân bào ở chóp rễ hành tây. Bạn hãy quan sát và cho biết các kì được đánh số 1-6.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 4 . Câu 8: Hãy cho biết hình 5 thuộc kì nào của nguyên phân và các số 1, 2 và 3 mô tả điều gì?

Hình 5 Câu 12: Nêu ý nghĩa của quá trình nguyên phân và các ứng dụng thực tiễn của nó. Câu 13: Nêu ý nghĩa của quá trình giảm phân. Câu 14: Sự duỗi xoắn và đóng xoắn NST trong quá trình phân bào có ý nghĩa gì? - Duøng baûng 9.2 yeâu caàu HS moâ taû dieãn bieán cuûa NST qua caùc kyø cuûa nguyeân phaân? Câu 21: Bằng cách nào số lượng NST đặc trưng của mỗi loài được duy trì ổn định trong quá trình nguyên phân? Câu 22: Thực chất của quá trình nguyên phân là gì? Giải thích. Câu 30: Hình 9a nói lên điều gì khi có liên quan đến nguyên phân và sinh sản? Hãy cho biết hình 9b nói lên điều gì ở thủy tức? sự sinh sản ở đây là gì? Giải thích.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hình 10 Câu 44: Từ một tiêu bản hiển vi về quá trình nguyên phân (được làm từ chóp rễ hành tây) em làm cách nào để nhận biết và phân biệt các kì của quá trình nguyên phân ấy? Câu 45: Tại sao khi quan sát một tiêu bản hiển vi với yêu cầu nhận biết các kì trong nguyên phân (ví dụ được làm từ chóp rễ hành tây), trước tiên em cần phải xác định các tế bào thuộc kì giữa và đưa chúng về vị trí trung tâm của thị trường kính để quan sát hoặc chụp ảnh hiển vi? Câu 1: Cho biết số lượng 2n của một số loài động vật có vú: lợn 38, mèo 38, chuột nhà 40, người 46, hắc tinh tinh 48, cừu 54, bò 60, lừa 62, ngựa 64, chó 78. Nhận xét nào dưới đây là không đúng? A. Mỗi loài có một bộ NST đặc trưng và ổn định. B. Số lượng NST thường là số chẳn. C. Các loài gần nhau thường có số lượng NST xấp xỉ. D. Số lượng NST là dấu hiệu tiến hoá. Câu 2: Bộ phận nào sau đây của NST sinh vật nhân thực là vị trí quan trọng mà sợi thoi sẽ bám vào và kéo về các cực trong quá trình phân bào? A. Tâm động. B. Eo cấp 1. C. Hai cánh. D. Eo cấp 2. Câu 3: Trong quá trình nguyên phân, số lượng ADN của một tế bào tăng gấp đôi ở ba kì nào? A. kì giữa, kì sau và kì cuối. B. kì trước, kì sau và kì cuối. C. kì trước, kì giữa và kì sau. D. kì trước, kì giữa và kì cuối. Câu 4: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. A. kì trước B. kì giữa C. kì sau D. kì cuối Câu 5: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. A. kì trước B. kì giữa C. kì sau D. kì cuối Câu 6: Quan sát hình sau đây ta dễ dàng đoán được nó thuộc _____ của nguyên phân. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

A. kì trước B. kì giữa C. kì sau D. kì cuối

Câu 9: Hình sau đây mô tả 5 kì của một chu kì tế bào. Thứ tự đúng là:

A. b → a → e → c → d B. d → c → a → b → c C. c → d → a → e → b D. d → b → a → e → c

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :6 -Tieát :11

Baøi 10. Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I/Mục tiêu 1/ Kiến thức. - Trình bày được ý nghĩa sự thy đổi trạng thái( đơn kép), biến đổi số lượng(ở tế bào mẹ và tế bào con) và sự vận động của NST qua các kì của giảm phân. - Nêu được ý nghĩa của giảm phân. - Nêu được những điểm khác nhau của giảm phân I và giảm phân II. 2/ Kĩ năng. Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình Phát triển tư duy lí luận(phân tích, so sánh) Kĩ năng sống - Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ - Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác hoạt động nhóm - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK để tìm hiểu nhũng diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân. 3/ Thái độ Giáo dục ý thức tự học và tự nghiên cứu kiến thức. II/ Phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực - Động não -Trực quan - Vấn đáp tìm tòi - Dạy học nhóm - Giải quyết vấn đề III..PHÖÔNG TIEÄN DAÏY HOÏC: -Tranh phoùng to hình 10 SGK. IV.TIEÁN TRÌNH TIEÁT DAÏY: 1.OÅn ñònh lôùp: ( 1 phuùt). 2.Kieåm tra baøi cuõ: ( 4 phuùt). -HS1:Neâu nhöõng bieán ñoåi hình thaùi cuûa NST trong chu kì teá baøo. -HS2:Trình baøy nhöõng dieãn bieán cô baûn cuûa NST ôû caùc kì ôû nguyeân phaân. -HS3:Neâu yù nghóa cuûa nguyeân phaân. 2.Baøi môùi: Giaûm phaân xaûy ra ôû teá baøo sinh duïc khi chín, goàm 2 laàn phaân baøo goïi laø giaûm phaân 1 vaø giaûm phaân 2. Nhöng NST chæ nhaân ñoâi 1 laàn ôû kyø trung gian cuûa giaûm phaân 1. Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung Hoaït ñoäng 1:Nhöõng dieãn bieán cô baûn cuûa NST trong giaûm phaân I.( 15 phuùt). +Muïc tieâu:Tìm hieåu nhöõng dieãn bieán cô baûn cuûa NST ôû caùc kì trong giaûm phaânI . - Thoâng baùo: Giaûm phaân Ñoïc thoâng tin naém * Giai ñoaïn chuaån bò ( Kyø goàm 2 laàn phaân baøo lieân tieáp ñöïôc GF goàm 2 laàn phaân trung gian): NST ôû daïng sôïi nhöng NST chæ nhaân ñoâi moät baøo moãi laàn dieãn ra 4 maûnh vaø xaûy ra söï töï nhaân laàn vaøo kyø trung gian tröôùc kyø. ñoâi cuûa NST ñôn thaønh NST phaân baøo I. keùp ( goàm 2 cromatit dinh vôùi GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

nhau ôû taâm ñoäng) Nhaän bieát ñöôïc 2 laàn * Gia ñoaïn phaân chia: phaân baøo GF 1 vaø GF2. Giaûm phaân I : Xaûy ra 4 kì: Thaûo luaän theo nhoùm, -Kì ñaàu: NSTbaét ñaàu ñoùng ñoïc thoâng tin vaø hoaøn xoaén , caùc NST keùp trong caëp thaønh baûng lieät keâ trong töông ñoàng tieáp hôïp , baét - Cho ñaïi dieän nhoùm trình laàn phaân baøo 1 cheùo nhau vaø trao ñoåi ñoaïn. baøy, nhaän xeùt vaø neâu ñaùp aùn Trình baøy dieãn bieán -Kì giöõa: Caùc caëp NST ñuùng. cuûa NST qua caùc kyø cuûa töông ñoàng ñoùng xoaén cöïc ñaïi - Löu yù trong giaûm phaân I GF 1 vaø taäp trung vaø xeáp song song cho HS so saùnh vôùi quaû trình HS xaùc ñònh ñöôïc thaønh hai haøng ôû maët phaúng NF ñeå thaáy ñöïôc nhöõng nhöõng ñieåm khaùc bieät xích ñaïo cuûa thoi phaân baøo. ñieåm gioáng nhau vaø khaùc chuû yeáu giöõa GF1 vaø -Kì sau: Caùc caëp NST keùp nhau. NF, keát quaû cuûa noù. töông ñoàng phaân li ñoäc laäp + Keát quaû cuûa quaù trình GFI Töø moät TB meï (2n) vôùi nhau veà hai cöïc cuûa teá ? ñôn thaønh 2 TB con ( n baøo. NST keùp vaãn giöõ nguyeân keùp). ôû daïng ñoùng xoaén. + Taïi sao goïi laø giaûm phaân? Sau khi phaân chia TB -Kì cuoái: Caùc NST keùp boä NST khoâng ñöôïc giöõ naèm trong 2 nhaân môùi ñöôïc nguyeân. taïo thaønh vôùi soá löôïng laø boä ñôn boäi. Vaãn ôû daïng ñoùng xoaén. * Keát quaû: * Keát quaû: GP1 1 TB meï 2 TB con ( 2n) ( n keùp) Hoaït ñoäng 2:Nhöõng bieán ñoåi cô baûn cuûa NST trong giaûm phaân II. (20 phuùt). +Muïc tieâu:Tìm hieåu nhöõng dieãn bieán cô baûn cuûa NST ôû caùc kì trong giaûm phaân II. - Thoâng baùo: Keát thuùc GF 1 Ñoïc thoâng tin quan * Giai ñoaïn chuaån bò ( Kyø laø kyø trung gian toàn taïi raát saùt hình veõ. trung gian):dieãn ra raát ngaén, ngaén vaø khoâng dieãn ra quaù NST vaãn ôû daïng ñoùng xoaén trình töï nhaân ñoâi cuûa NST. vaø khoâng xaûy ra söï töï nhaân - Cho HS thaûo luaän hoaøn Thaûo luaän, neâu dieãn ñoâi cuûa NST. thaønh baûng lieät keâ. bieán cuûa NST trong * Giai ñoaïn phaân chia Giaûm + Cho caùc nhoùm phaân tích GF2. phaân II : Thöïc hieän 4 kì: söï khaùc nhau giöõa GF1 vaø Neâu nhöõng ñieåm -Kì ñaàu: NST ôû daïng ñoùng GF2? khaùc nhau. xoaén co ngaén cho thaáy soá + So saùnh boä NST cuûa TB Boä NST giaûm ñi moät löôïng NST keùp trong boä ñôn con so vôùi TB meï? nöûa so vôùi TB meï. boäi. + Keát quaû cuûa quaù trình GF Töø 1 TB meï(2n) 4 -Kì giöõa: NST ôû daïng nhö theá naøo? TB con(n). ñoùng xoaén, NST keùp xeáp + So saùnh boä NST trong caùc 2 TB con naøy coù boä thaønh moät haøng ôû maët phaúng TB con veà nguoàn goác. NST khaùc nhau veà xích ñaïo cuûa thoi phaân baøo. nguoàn goác so vôùi 2 TB -Kì sau: Töøng NST keùp - Treo tranh H10, giôùi thieäu qua veà quaù trình GF. - Cho HS nghieân cöùu veà quaù trình GF 1. naém ñöôïc dieãn bieán cô baûn cuûa NST.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

+ Taïi sao coù söï khaùc nhau veà nguoàn goác ñoù? ( Söï khaùc nhau veà nguoàn goác ñoù neân khi keát hôïp bieán dò toå hôïp.)

con kia. NST keùp trong töøng caëp NST töông ñoàng (moät chieác coù nguoàn goác töø boá, moät chieác coù nguoàn goác töø meï)phaân ly ñoäc laäp veà 2 cöïc cuûa teá baøo

+Keát quaû: Quaù trình giaûm phaân laø töø moät teá baøo meï vôùi 2n NST, qua hai laàn phaân baøo lieân tieáp, taïo ra 4 teá baøo con ñeàu coù (n) 1 TB meï NST.Nhö vaäy, soá löôïng NST con ñaõ giaûm ñi moät nöûa. Caùc teá ( 2n) baøo con laø cô sôû hình thaønh giao töû. 4. Kiểm tra đánh giá: (4 phuùt). - Hoaøn thaønh baûng lieät keâ sau: Nguyeân phaân - Xaûy ra ôû TB sinh döôõng - …………………………………………………

cheû doïc ôû taâm ñoäng thaønh hai NST ñôn phaân li veà hai cöïc cuûa teá baøo. NST ñôn baét ñaàu duoãi xoaén. -Kì cuoái: NST ñôn naèm goïn trong nhaân môùi ñöôïc taïo thaønh vôùi soá löôïng laø boä ñôn boäi. NST tieáp tuïc duoãi xoaén.

4 TB (n)

…………

Giaûm phaân …………………………………………………………………

- Goàm 2 laàn phaân baøo lieân tieáp.

- Taïo ra …………..teá baøo con coù boä NST - Taïo ra …………..teá baøo con coù boä NST ………………so vôùi TB meï. ………………so vôùi TB meï. 5. Hướng dẫn về nhà: ( 1 phuùt). -Veà hoïc baøi vaø xem tröôùc baøi môùi.Veõ tröôùc sô ñoà. - Veõ sô ñoà GF. - Traû lôøi caâu hoûi vaø baøi taäp sau baøi hoïc.( bỏ bài 2 trang 33) * Baøi taäp vaän duïng: 1/ Neâu nhöõng ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau giöõa quaù trình GF vaø NF? 2/ Neâu nhöõng ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau giöõa GF1 vaø GF2? 3/ ÔÛ Gaø, coù 2n = 48. moät TB sinh duïc khi chín traûi qua quaù trình GF . A. Tính soá löôïng NST ñôn coù trong TB khi ôû kyø sau cuûa GF2? B. Tính soá löôïng NST coù trong taát caû caùc TB con ñöôïc taïo ra? 4/ÔÛ luùa nöôùc, boä NST 2n = 24. Haõy xaùc ñònh: A. Soá taâm ñoäng ôû kyø sau cuûa GF1? B. Soá NST ôû kyø giöõa cuûa GF1? C. Soá NST ôû kyø cuoái cuûa GF1? D . Soá NST ôû kyø sau cuûa GF2?

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

*Bài tập về nhà: Câu 32: Dựa vào hình 11 để trả lời các sự kiện được mã hóa bằng các số 1-5, và trình bày những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân I, II và nêu kết quả. Hình 11

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 10: Hình sau đây mô tả _________. A. kì sau của giảm phân I B. kì sau của giảm phân II C. kì cuối của giảm phân II D. kì cuối của giảm phân I Câu 11: Hình sau đây mô tả _________. A. kì trước của giảm phân II B. kì giữa của giảm phân I C. kì sau của giảm phân II D. kì cuối của giảm phân II

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :6 -Tieát :12

Baøi 11. Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I/Mục tiêu 1/ Kiến thức. - Trình bày được các quá trình phát sinh giao tử ở động vật. - Xác định được thực chất của quá trình thụ tinh - Phân tích được ý nghĩa của các quá trình giảm phân và thụ tinh về mặt di truyền và biến dị. 2/ Kĩ năng. Rèn kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình Phát triển tư duy lí luận(phân tích, so sánh) Kĩ năng sống - Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ - Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác hoạt động nhóm - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin hki đọc SGK để tìm hiểu các quá trình phát sinh giao tử và các quá trình thụ tinh và giảm phân. 3/ Thái độ - Củng cố niềm tin vào khoa học - Xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu II/ Phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực - Động não -Trực quan - Vấn đáp tìm tòi - Dạy học nhóm - Giải quyết vấn đề III/.PHÖÔNG TIEÄN DAÏY VAØ HOÏC: -GV:Tranh phoùng to hình 11 SGK. IV.TIEÁN TRÍNH TIEÁT DAÏY: 1.OÅn ñònh lôùp: ( 1 phuùt). 2.Kieåm tra baøi cuõ: ( 4 phuùt). -HS1:Nhöõng dieãn bieán cô baûn cuûa NST qua caùc kì cuûa giaûm phaân. -HS2:Neâu dieãn bieán caùc kì trong giaûm phaân I vaø giaûm phaân II. 3.Baøi môùi:Caùc teá baøo con ñöôïc taïo thaønh qua quaù trình GF seõ phaùt trieån thaønh caùc giao töû, nhöng coù söï khaùc nhau ôû söï hình thaønh giao töû ñöïc vaø giao töû caùi. Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûaHS Noäi dung Hoaït ñoäng 1:Söï phaùt sinh giao töû. (20 phuùt). +Muïc tieâu: -Trình baøy ñöôïc quaù trình phaùt sinh giao töû. -Neâu ñöôïc nhöõng ñieåm gioáng vaøkhaùc nhau giöõa quaù trình phaùt sinh giao töû. - Thoâng baùo söï hình Ñoïc thoâng tin. thaønh giao töû ôû ñoäng vaät 1.Khaùi nieäm: khaùc vôùi thöïc vaät. + Giao töû laø nhöõng teá baøo sinh - Treo tranh H11 giôùi Quan saùt, nhaän bieát duïc ñôn boäi (n) ñöôïc taïo ra töø söï thieäu sô ñoà quaù trình sô ñoà quaù trình phaùt giaûm phaân cuûa teá baøo sinh giao töû GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

phaân baøo, loaïi TB.

sinh giao töû ♂ vaø giao töû ♀ Teá baøo maàm NF Tinh nguyeân baøo phaùt trieån tinh baøo baäc 1 GF 4 tinh truøng. Teá baøo maàm(NF) Noaõn nguyeân baøo(phaùt trieån) Noaõn baøo baäc 1(GF) cho 1 tröùng vaø 3 theå cöïc.

+ Moâ taû dieãn bieán quaù trình phaùt sinh giao töû ♂ ? (TB sinh duïc non NF tB sinh duïc chín GF giao töû) +Moâ taû quaù trình phaùt sinh giao töû ♀ ? (TB tröùng lôùn coù khaû naêng tham gia thuï tinh coøn 3 theå cöïc chæ hoã trôï, ñònh höôùng cho tröùng. Coøn caû 4 tinh truøng ñeàu coù khaû naêng tham gia thuï tinh) + Quaù trình phaùt sinh ÔÛ phaùt sinh gt caùi giao töû ♂ vaø giao töû ♀ quaù trình GF taïo ra nhöõng TB coù kích khaùc nhau nhö theá naøo? thöôùc khaùc nhau, chæ coù + 4 tinh truøng ñeàu coù boä 1 tröùng tham gia thuï NST n nhöng veà nguoàn tinh. goác boä NST cuûa chuùng coù Coù 2 loaïi khaùc nhau veà nguoàn goác. gioáng nhau khoâng? ( Moät loaïi X vaø moät loaïi Y) -GV: Dieãn giaûi khaùi nieäm giao töû vaø cho hs ghi: +Giao töû laø nhöõng teá baøo sinh duïc ñôn boäi (n) ñöôïc taïo ra töø söï giaûm phaân cuûa teá baøo sinh giao töû vaø coù khaû naêng taïo ra hôïp töû. TB maàm ( 2n)

vaø coù khaû naêng taïo ra hôïp töû.

2.Söï phaùt sinh giao töû ôû ñoäng vaät: a.Gioáng nhau: -Caùc teá baøo maàm ñeàu thöïc hieän nguyeân phaân lieân tieáp nhieàu laàn. -Noaõn vaø tinh baøo baäc 1 ñeàu thöïc hieän giaûm phaân ñeå cho giao töû. * Phaùt sinh giao töû ♂ : Töø caùc teá baøo maàm qua quaù trình NF taïo ra caùc Tinh nguyeân baøo roài phaùt trieån tinh baøo baäc 1. Tinh baøo baäc 1 GF 4 tinh truøng. * Phaùt sinh giao töû caùi: ♀ Teá baøo maàm qua quaù trình NF Noaõn nguyeân baøo. Noaõn nguyeân baøo phaùt trieån Noaõn baøo baäc . Noaõn baøo baäc 1 giaûm phaân cho 1 tröùng vaø 3 theå cöïc.

* Phaùt sinh giao töû ♂ Tinh nguyeân baøo phaùt trieån Tinh baøo baäc 1 (2n) ( 2n)

GP 1

Tinh baøo baäc 2 (n keùp) Gp2

Tinh truøng ( n) * Phaùt sinh giao töû ♀ TB maàm ( 2n)

Noaõn nguyeân baøo (2n)

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

phaùt trieån

Noaõn baøo baäc 1 ( 2n)

GP 1

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

b.Söï khaùc nhau: Phaùt sinh G♀: Phaùt sinh G♂: -Nguyeân phaân taïo ra nguyeân baøo. -Nguyeân phaân taïo ra noaõn nguyeân baøo. -Qua 2 laàn phaân baøo phaùt trieån -Qua 2 laàn giaûm phaân taïo thaønh 1 tröùng coù thaønh 4 tinh truøng coù khaû naêng keát kích thöôùc lôùn coù khaû naêng thuï tinh. hôïp vôùi tröùng ñeå thuï tinh. Hoaït ñoäng 2: Thuï tinh ( 5 phuùt). +Muïc tieâu:Xaùc ñònh ñöôïc baûn chaát cuûa quaù trình thuï tinh. + Thuï tinh laø gì? Nhôù laïi kieán thöùc ñaõ hoïc ô chöông trình lôùp 6. + Thöïc chaát cuûa quaù trình Tinh truøng(n) thuï tinh laø gì? +tröùng(n) Hôïp töû (2n) + Taïi sao söï keát hôïp ngaãu taïi tinh truøng mang nhieân cuûa caùc gt ♂ vaø caùc nhöõng boä NST khaùc gt ♀ laïi taïo ra caùc hôïp töû nhau veà nguoàn goác. khaùc nhau veà nguoàn goác? -Thuï tinh laø söï keát hôïp giöõa -GV:Taùi hieän aïi kieán thöùc -HS :Suy nghó vaø ruùt giao töû ñöïc vôùi giao töû caùi ñeå taïo baøi 5 ( Quy luaät phaân li ra: thaønh hôïp töû. ñoäc laäp) ñeå ñöa ra:Neeáu +Do söï phaân li ñoäc - Thöïc chaát cuûa Söï thuï tinh laø söï thuï tinh coù tính choïn laäp caùc NST töông söï keát hôïp 2 boä NST ñôn boäi loïc seõ cho keát quaû nhö ñoàng trong quaù trình trong giao töû ñöïc vaø giao töû caùi theá naøo?. giaûm phaân ñaõ taïo neân taïo thaønh boä NST löôõng boä ôû hôïp GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

caùc giao töû khaùc nhau töû. veà nguoàn goác NST.Söï keát hôïp ngaåu nhieân cuûa -GV:Nhaän xeùt sau ñoù caùc giao töû ñaõ taïo neân cho hs ghi baøi. caùc hôïp töû chöùa caùc toå hôïp NST khaùc nhau veà nguoàn goác. Hoaït ñoäng 3:YÙ nghóa cuûa giaûm phaân vaø thuï tinh. ( 10 phuùt). - Nhöõng hoaït ñoïng naøo Trong giaûm phaân do caûu NST trong quaù trình söï phaân ly cuûa NST GF vaø trong thuï tinh laøm soá löôïng giaûm ñi moät phuïc hoài boä NST löôõng nöûa. Qua thuï tinh nhôø söï keát hôïp giöõa gt ♂ vaø + Duy trì oå ñònh boä NST ñaëc boäi cuûa loaøi? gt ♀ maø boä NST löôõng tröng cuûa caùc loaøi sinh saûn höõu tính qua caùc theá heä. boäi ñöôïc phuïc hoài. + Taïo ra nguoàn bieán dò toå hôïp + Taïi sao noùi söï keát hôïp Cô theå baét ñaàu töø 1 giöõa NF, GF vaø TT ñaõ TB(2n). Qua quaù trình phong phuù cho choïn gioáng vaø tieàn ñaûm baûo duy trì oån ñònh NF boä NST ñöôïc giöõ hoùa. boä NST ñaëc trung cuûa nguyeân qua taát caû caùc TB . Khi giaûm phaân loaøi sinh saûn höõu tính? (n). Qua quaù trình thuï + Nhöõng hoaït ñoäng naøo tinh n +n=2n. cuûa NST trong quaù trình Do söï phaân ly ñoäc GF vaø nhöõng hoaït ñoäng laäp cuûa caùc caëp NST naøo cuûa caùc giao töû trong töông ñoàng, do söï keát quaù trình thuï tinh ñaõ taïo hôïp ngaãu nhieân cuûa caùc giao töû naøy. neân caùc bieán dò toå hôïp -Yeâu caàu hs nghieân cöùu muïc 3 (SGK) ñeå ruùt ra yù nghóa cuûa giaûm phaân vaø thuï tinh. 4. Kiểm tra đánh giá: ( 4 phuùt). - Trình baøy quaù trình phaùt sinh giao töû ñöïc vaø quaù trình phaùt sinh giao töû ♀ treân sô ñoà? - Töø moät TB maàm cuûa moät loaøi giao phoái coù 2 caëp NST töông ñoàng kyù hieäu laø Aa vaø bb. Khi nguyeân phaân vaø giaûm phaân haõy cho bieát? a. Boä NST coù trong tinh nguyeân baøo vaø noaõn nguyeân baøo? b. Boä NST coù trong TB tröùng vaø TB tinh truøng? c. Caùc loaïi hôïp töû coù theå taïo thaønh khi tröùng keát hôïp vôùi tinh truøng. +Gôïi yù ñaùp aùn: -Caâu 4: Choïn yù (c). -Caâu 5:Caùc toå hôïp NST trong caùc giao töû AB,Ab,aB,ab trong caùc hôïp töû: AABB, AABb, AaBB, AaBb, Aabb, aaBB, Aabb, aaBb, aabb. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

5. Hướng dẫn về nhà: ( 1 phuùt). - Traû lôøi caùc caâu hoûi sau baøi hoïc. -Caùc em veà laøm baøi taäp soá 4 vaø 5. - Ñoïc phaàn em coù bieát. * Baøi taäp vaän duïng: 1. Tính soá giao töû taïo thaønh trong caùc tröôøng hôïp sau: A. 4 teá baøo sinh tinh. B. 8 teá baøo sinh tröùng. 2/ Tính soá löôïng teá baøo sinh tinh vaø teá baøo sinh tröùng trong caùc tröôøng hôïp sau: A. Soá tinh truøng hình thaønh laø 512. B. Soá theå ñònh höôùng quan saùt thaáy laø 192. C. Soá hôïp töû taïo thaønh laø 64. Hieäu suaát thuï tinh cuûa tröùng laø 50%. 3/ Coù moät teá baøo maàm phaân baøo lieân tieáp 5 ñôït ñöôïc moâi tröôøng cung caáp 744 NST. Caùc teá baøo con sinh ra ñeàu giaûm phaân taïo thaønh tinh truøng. A. Xaùc ñònh boä NST 2n. B. Xaùc ñònh soá NST moâi tröôøng caàn phaûi cung caáp trong quaù trình giaûm phaân taïo giao töû. Câu 33: Hình 13 nói lên điều gì? Bạn hãy chú thích các sự kiện được đánh số 1 → 9, và giải thích: Do đâu bộ NST 2n đặc trưng của các loài sinh sản hữu tính lại được duy trì ổn định qua các thế hệ?

Hình 13 Câu 34: Hình 14A và 14B nói lên điều gì? Bạn hãy chú thích các sự kiện được đánh số cho mỗi hình và giải thích.

Hình 14 Câu 21: Từ hình sau, nhận định nào là không đúng? GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

A. Số 1 và 2 là giảm phân I và II. B. Số 3 là tế bào 2n = 4 đã nhân đôi NST. C. Số 4 là kì giữa giảm phân I. D. Số 5 là kì giữa giảm phân II. Câu 22: Quan sát sơ đồ bên phải, ý kiến nào sau đây là không đúng? A. Số 1 và 2 là các tế bào sinh tinh và sinh trứng (2n). B. Số 3 là quá trình nguyên phân và giảm phân. C. Số 4 và 5 là tinh trùng và noãn (n). D. Số 6 và 7 là sự thụ tinh và hợp tử được tạo thành (2n). Câu 23: Trong quá trình tạo noãn, từ một noãn nguyên bào (2n) sẽ tạo ra lần lượt là: A. 1 noãn bào bậc 1 (2n) → 1 noãn bào bậc 2 (2n kép) → 1 trứng (n kép). B. 1 noãn bào bậc 1 (2n) → 1 noãn bào bậc 2 (n kép) → 1 trứng (n) C. 1 noãn bào bậc 1 (2n kép) → 1 noãn bào bậc 2 (n kép) → 1 trứng (n). D. 1 noãn bào bậc 1 (2n kép) → 1 noãn bào bậc 2 (2n kép) → 1 trứng (n). Câu 24: Ý kiến nào sau đây về sự sinh tinh ở ruồi giấm đực (2n = 8) là không đúng? A. Một tinh nguyên bào có 8 NST. B. Một tinh bào bậc 1 có 4 NST. C. Một tinh bào bậc 2 có 4 NST. D. Một tinh trùng có 4 NST. 140 Câu 25: Một ruồi giấm đực (2n = 8) có thể tạo ra tối đa bao nhiêu loại giao tử? A. 64 B. 32 C. 16 D. 8 Câu 26: Quá trình giảm phân bình thường (không có trao đổi chéo nào) của một sinh vật đã tạo ra 1024 loại giao tử. Số lượng NST lưỡng bội của loài ấy là bao nhiêu? A. 2n = 12. B. 2n = 14. C. 2n = 16. D. 2n = 18. Câu 27: Từ 100 noãn bào bậc 1, theo nguyên tắc, sẽ tạo ra bao nhiêu noãn? A. 25 B. 50 C. 75 D. 100 Câu 28: Từ 100 noãn bào bậc 1, theo nguyên tắc, sẽ tạo ra bao nhiêu thể cực thứ hai? A. 100 B. 200 C. 300 D. 400 Câu 29: Giả sử có 1000 tinh trùng được tạo ra, theo nguyên tắc, sẽ phải có bao nhiêu tinh bào bậc 1 trải qua giảm phân? A. 250 B. 500 C. 750 D. 1000 Câu 30: Giả sử có 100 noãn (n) được tạo ra, theo nguyên tắc, sẽ phải có bao nhiêu noãn bào bậc 1 trải qua giảm phân? A. 25 B. 50 C. 75 D. 100 Câu 31: Giả sử có 100 hợp tử (2n) được thụ tinh với hiệu suất là 50%, theo nguyên tắc, sẽ phải có bao nhiêu noãn bào bậc 1 đã trải qua giảm phân? A. 100 B. 200 C. 300 D. 400

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :7 -Tieát :13

Baøi 12. Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I.MUÏC TIEÂU: 1.Kieán thöùc: -Moâ taû ñöôïc moâ soá ñaëc ñieåm cuûa NST giôùi tính. -Trình baøy ñöôïc cô cheá NST xaùc ñònh ñöôïc giôùi tính ôû ngöôøi. -Phaân tích ñöôïc aûnh höôûng cuûa caùc yeáu toá moâi tröôøng trong vaø ngoaøi ñeán söï phaân hoùa giôùi tính. 2.Kó naêng: -Reøn luyeän kó naêng quan saùt vaø phaân tích keânh hình. -Phaùt trieån tö duy lí luaän (phaân tích, so saùnh). * Kyõ naêng soáng cô baûn ñöôïc GD - Kyõ naêng töï tin khi trình baøy yù kieán tröôùc nhoùm, toå, lôùp. - Kyõ naêng laéng nghe tích cöïc, rình baøy suy nghó/yù töôûng, hôïp taùc trong hoaït ñoäng nhoùm. - Kyõ naêng tìm kieám vaø xöû lyù thoâng tin khi ñoïc SGK để tìm hiểu NST giới tính, cơ chế xác định giới tính và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính. - Kỹ năng phê phán những tư tưởng cho rằng việc sinh con trai hay gái là do người phụ nữ quyết định 3. Thaùi ñoä: - Giaûi thích quan ñieåm sai laàm trong nhaân daân veà vaán ñeà sinh con trai, con gaùi. II.PHÖÔNG TIEÄN DAÏY HOÏC: -GV:Caùc hình phoùng to hình 12.1 , 12.2 (SGK). III.TIEÁN TRÌNH TIEÁT DAÏY: 1.OÅ ñònh lôùp: ( 1 phuùt). 2.Kieåm tra baøi cuõ: ( 4 phuùt). -HS1:Trình baøy quaù trình phaùt sinh giao töû ôû ñoäng vaät ? -HS2:Giaûi thích vì sao boä NST ñaëc tröng cuûa nhöõng loaøi sinh saûn höõu tính laïi ñöôïc duy trì oån ñònh qua caùc theá heä cô theà?. 3.Baøi môùi: -Môû baøi:Söï phoái hôïp caùc quaù trình nguyeân phaân, giaûm phaân vaø thuï tinh ñaûm baûo duy trì oån ñònh boä NST cuûa loaøi qua caùc theá heä. Cô cheá naøo xaùc giôùi tính cuûa loaøi. Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung Hoaït ñoäng 1:Nhieãm saéc theå giôùi tính. ( 10 phuùt). +Muïc tieâu:Trình baøy ñöôïc moät soá ñaëc ñieåm cuûa NST giôùi tính.` - Yeâu caàu HS nghieân cöùu noäi Caù nhaân ñoïc thoâng tin, dung thoâng tin, quan saùt H quan saùt suy nghó traû lôøi 12.1 traû lôøi caùc caâu hoûi. caâu hoûi. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

+ Trong TB löôõng boäi ôû ngöôøi coù maáy loaïi NST? + Neâu ñaëc ñieåm cuûa NST thöôøng veà soá löôïng, hình thaùi, giöõa gioáng ñöïc vaø gioáng caùi? + Ñaëc ñieåm cuûa NST giôùi tính?

NST thöôøng vaø NST giôùi tính. Toàn taïi thaønh töøng caëp töông ñoàng gioáng nhau ôû caû gioáng ♂ vaø ♀ .(ôû ngöôøi coù 22 caëp) Chæ coù 1 caëp trong TB. Coù theå laø töông ñoàng XX hay khoâng töông ñoàng XY.Khaùc nhau ôû 2 giôùi. Mang gen quy ñònh caùc tính traïng lieân quan tôùi giôùi tính vaø moät soá tính traïng khoâng lieân quan tôùi giôùi tính. Naém ñöôïc giôùi tính cuûa loaøi phuï thuoäc vaøo söï coù maët cuûa caëp NST giôùi tính XX hay XY.

+ Chöùc naêng cuûa NST giôùi tính laø gì? (thoâng baùo veà nhöõng tính traïng coù hay khoâng coù lieân quan tôùi giôùi tính) - Cho HS nghieân cöùu veà söï phaân hoaù giôùi tính cuûa caëp XX vaø caëp XY ôû nhöõng loaøi khaùc nhau. ( thoâng baùo veà loaïi toå hôïp XO -HS: khuyeát nhieãm) +Coù 22 caëp NST -GV:Cho hs quan saùt hình 12.1 SGK.Yeâu caàu hs cho thöôøng. -Kí hieäu :A bieát trong teá baøo löôõng boäi coù bao nhieâu caëp NST thöôøng?Vaø bao nhieâu caëp +Coù 1 caëp NST giôùi NST giôùi tính?. -Cho bieát kí hieäu NST giôùi tính. tính vaø NST thöôøng? +Kí hieäu: -Giôùi tính XX ôû nöõ. -GV:Nhaän xeùt vaø cho hs -Giôùi tính XY ôû nam. ghi baøi.

-Trong teá baøo löôõng boäi (2n) + Caùc NST thöôøng (A) luoân saép xeáp thaønh caùc caëp töông ñoàng gioáng nhau ôû caû 2 giôùi, coøn moät caëp NST giôùi tính coù theå töông ñoàng ( XX ) vaø khoâng töông ñoàng (XY). -Ví duï: ÔÛ ngöøôi coù : +22 caëp NST thöôøng AA. +1 caëp NST giôùi tính ( XX giôùi nöõ vaø XY ôû nam). - NST giôùi tính mang caùc gen quy ñònh caùc tính traïng coù lieân quan hay khoâng coù lieân quan tôùi giôùi tính.

Hoaït ñoäng 2:Cô cheá NST giôùi tính. (20 phuùt). GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

+Muïc tieâu:Tìm hieåu cô cheá NST xaùc ñònh giôùi tính vaø tæ leä giôùi tính. - Treo tranh H12.2 Giaûi thích HS:Quan saùt vaø phaân * ÔÛ ña soá caùc loaøi giao veà boä NSt ôû ngöôøi( 22 caëp tích töøng hình ñeå ruùt ra keát phoái giôùi tính ñöôïc xaùc NST thöôøng vaø 1 caëp NST quaû. ñònh trong quaù trình thuï giôùi tính) tinh. +Qua giaûm phaân: - Cho HS thaûo luaän ñeå traû lôøi Ví duï ôû ngöôøi: -ÔÛ meï cho ra moät loaïi caùc caâu hoûi. +Qua giaûm phaân: + Coù maáy loaïi tröùng vaø tinh tröùng 22A+X. -ÔÛ meï cho ra moät loaïi -ÔÛ boá cho ra hai loaïi tröùng 22A+X. truøng taïo ra qua giaûm phaân. tinh truøng 22A+X vaø -ÔÛ boá cho ra hai loaïi 22A+Y. tinh truøng 22A+X vaø Tinh truøng 22A+X keát 22A+Y. hôïp vôùi tröùng 22A+X taïo + Qua quaù trình thuï + Söï thuï tinh giöõa tröùng vaø toå hôïp 44A+XX phaùt tinh: tinh truøng nhö theá naøo ñeå sinh trieån thaønh con gaùi. Neáu - Söï keát hôïp giöõa Tinh Tinh truøng 22A+Y keát hôïp truøng 22A+X vôùi tröùng ra con trai hay con gaùi. vôùi tröùng 22A+X taïo toå 22A+X taïo toå hôïp hôïp 44A+XY phaùt trieån 44A+XX phaùt trieån thaønh con trai thaønh con gaùi. -HS: + Taïi sao tæ leä con trai, con - Söï keát hôïp giöõa Tinh +Tæ leä ñöïc caùi xaáp xæ truøng 22A+Y vôùi tröùng gaùi sinh ra laïi saáp sæ 1:1? ( thoâng baùo veà giôùi ñoàng giao 1:1 (do 2 loaïi tinh truøng 22A+X taïo toå hôïp mang X vaø mang Y ñöôïc 44A+XY phaùt trieån töû vaø giôùi dò giao töû) taïo ra vôùi tæ leä ngang nhau. thaønh con trai Ñoïc thoâng tin nhaän bieát +Tæ leä ñöïc caùi( nam , - Cho HS nghieân cöùu veà tæ leä trong baøo thai nam >nöõ. nöõ) xaáp xæ 1:1 (do 2 loaïi nam nöõ ñöôïc sinh ra cho ñeán Giaø nöõ > nam. tinh truøng mang X vaø khi tröôûng thaønh. mang Y ñöôïc taïo ra vôùi tæ ( Giaûi thích theâm taïi sao baøo leä ngang nhau vaø cuøng coù thai nam>nöõ, khi giaø nöõ > khaû naêng thuï tinh vôùi nam. Phuï thuoäc vaøo tinh truøng tröùng nhö nhau. - Ñeå sinh nam hay nöõ laø tuyø cuûa ngöôøi ñaøn oâng. +Ví duï: thuoäc vaøo tinh truøng hay -Sô ñoà minh hoïa: tröùng? P:♀: XX x ♂: XY GP: X X,Y ( giaùo duïc quan ñieåm sai laàm F1: XX(caù theå caùi), XY veà sinh nam hay nöõ (caù theå ñöïc). * Nhö vaäy: Söï phaân ly vaø toå hôïp cuûa caëp NST giôùi tính trong quaù trình phaùt sinh giao töû vaø thuï tinh laø cô cheá cuûa söï xaùc ñònh giôùi tính. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Hoaït ñoäng 3:Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán söï phaân hoùa giôùi tính. ( 5 phuùt). -GV:Dieãn giaûi cô sôû phaân hoùa giôùi tính: + Taùc ñoäng cuûa moâi +Taùc ñoäng cuûa hoocmon -HS: Cho ví duï minh tröôøng trong (hoocmon sinh duïc. hoïa vaø ghi baøi. sinh duïc.) +Ñieàu kieän cuûa moâi + Ñieàu kieän cuûa moâi tröôøng ngoaøi. ( Sinh trai hay gaùi coøn phuï tröôøng ngoaøi.( aùnh saùng, -GV:Giôùi thieäu moät soá thuoäc vaøo ngöôøi phuï nöõ laø nhieät ñoä…) thöïc nghieäm ñieàu chænh caù moâi tröôøng trong) theå ñöïc vaø caù theå caùi. + Heo naùi aên ñuû chaát * Khi naém ñöôïc cô cheá -GV:Maët khaùc GV coù theå sinh con caùi nhieàu hôn. xaùc ñònh giôùi tính ngöôøi ta ñeà caëp ñeán nhöõng nghieân cöùu + Tröùng ong ñöôïc thuï tinh chuû ñoäng ñieàu chænh tæ leä xaùc ñònh bvaùo thai seõ laø con nôû thaønh ong caùi; khoâng ♂ , ♀ ôû vaät nuoâi cho phuø trai hoaëc con gaùi töø nhöõng thuï tinh nôû thaønh ong ñöïc( hôïp vôùi muïc ñích saûn giai ñoaïn sôùm hay vieäc ñieàu ñöïc caùi döïa vaøo soá NST) xuaát. khieån sinh con trai hay con + Vaán ñeà chuyeån ñoåi giôùi gaùi.Tuy nhieân,cuõng caàn phaân tính ôû ngöôøi. ( khoâng thay tích nhöõng haïn cheá cuûa vaán ñoåi ñöôïc boä NST) ñeà naày. 4. Kiểm tra đánh giá: (4 Phuùt) - Hoaøn thaønh baûng lieät keâ sau: NST NST thöôøng NST giôùi tính Ñaëc ñieåm so saùnh Soá löôïng Ñaëc ñieåm Chöùc naêng 5. Hướng dẫn về nhà: (1 Phuùt) - Veà laøm caâu hoûi soá 2 vaø caâu 5 (SGK). ( 1 phuùt). - Ñoïc phaàn em coù bieát. - Chuaån bò baøi môùi ( coi laïi TN cuûa Menñen veà lai hai caëp tính traïng) * Baøi taäp vaän duïng: 1. ÔÛ ruoài giaám caùi: boä NST trong teá baøo 2n laø 6A+XX, ôû ruoài giaám ♂ 6A+XY. Haõy vieát sô ñoà taïo giôùi tính ôû ñôøi con cuûa ruoài giaám? Câu 16: Từ ảnh chụp cặp NST giới tính XY ở người (hình 7a) và sơ đồ ở hình 7b, hãy cho biết sự khác nhau cơ bản giữa các NST giới tính NST X và Y.

Hình 7 (a) GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

(b) Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Câu 17: Trình bày cơ chế sinh con trai, con gái ở người và cho sơ đồ minh họa. - GV duøng caâu hoûi 2,3 ,4 SGK ñeå cuûng coá.( 4phuùt). Câu 35: Hình 15 nói lên điều gì? Tại sao tỷ lệ sinh con trai, con gái trong mỗi gia đình không tuân theo quy luật xấp xỉ ½ nam : ½ nữ?

Hình 15 Câu 36: Dựa vào đâu để điều chỉnh tỉ lệ đực/cái ở vật nuôi? Việc điều chỉnh giới tính này có ý nghĩa gì trong sản xuất chăn nuôi? Cho ví dụ.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :7 -Tieát :14

Baøi 13. Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I/ Mục tiêu. (chuẩn kiến thức) 1/Kiến thức. - Hiểu được những ưu thế của ruồi giấm đối với nghiên cứu di truyền - Nêu được thí nghiệm của Moocgan và nhận xét kết quả thí nghiệm đó - Nêu được ý nghĩa thực tiễn của di truyền liên kết 2/Kĩ năng. - Phát triển tư duy thực nghiệm - Rèn kĩ năng hoạt động nhóm Kĩ năng sống - Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ - Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác hoạt động nhóm - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, để tìm hiểu thí nghiệm của Moocgan và ý nghĩa của di truyền liên kết. 3/Thái độ. Xây dựng ý thức tự giác và thói quen học tập. II/ Phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực - Động não -Trực quan -Vấn đáp tìm tòi - Dạy học nhóm - Giải quyết vấn đề III /Chuẩn bị. - GV: Tranh phóng to hình 13 SGK - HS: Xem trước nội dung bài. IV /Tiến trình lên lớp. 1.OÅn ñònh lôùp: ( 1 phuùt). 2.Kieåm tra baøi cuõ: ( 4 phuùt ). - HS1:Trình baøy cô cheá sinh con trai, con gaùi ôû ngöôøi. Quan nieäm cho raèng ngöôøi meï quyeát ñònh vieäc sinh con trai hay con gaùi laø ñuùng hay sai?. - HS2:Taïi sao caáu truùc daân soá, tæ leä nam : nöõ xaáp xæ 1 : 1?. - HS3: Laøm baøi taäp sau: ÔÛ Ñaäu Haø lan, cho caây coù haït vaøng, trôn x Xanh , nhaên. F1 thu ñöôïc 100% vaøng, trôn. Cho F1 lai phaân tích. Haõy xaùc ñòh keát quaû ôû Fb? Vieát sô ñoà lai. 3.baøi môùi: - Môû baøi: GV thoâng baùo cho hs vì sao Moocgan laïi choïn ruoài giaám laøm ñoái töôïng nghieân cöùu. Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung Hoaït ñoäng 1:Thí nghieäm cuûa Moocgan. ( 25 phuùt). +Muïc tieâu:Moâ taû vaø giaûi thích ñöôïc thí nghieäm cuûa Moocgan. + Moocgan chon ñoái töôïng Chon ruoài giấm vì noù P(TC):Xaùm daøi x ñen cuït naøo ñeå nghieân cöùu di truyeàn? deã nuoâi, ñeû nhieàu, voøng F1: 100% xaùm daøi. Vì sao? ñôøi ngaén, soá NST ít, to F1 lai phaân tích GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

+ Mocgan ñaõ lai hai doøng ruoài giaám nhö theá naøo vaø keát quaû ra sao?

+ Haõy xaùc ñònh tính troäi laën trong thí nghieäm treân?

- GV giôùi thieäu caùch quy öôùc gen.

+ Kieåu gen cuûa F1 nhö hteá naøo? + Taïi sao pheùp lai giöõa ruoài ♂ F1 vôùi ruoài ♀ ñen cuït laïi ñöôïc coi laø pheùp lai phaân tích? + Ruoài ♀ ñen cuït khi giaûm phaân cho maáy loaïi giao töû? + Vaäy ôû Fb taïo ra 2 toå hôïp neân ruoài ♂ F1 cho maáy loaïi giao töû? + ÔÛ Fb cho hai toå hôïp laø: Xaùm daøi vaø ñen cuït thì ôû ruoài ♂ F1 phaûi cho nhöõng loaïi giao töû naøo? - GV treo laïi sô ñoà pheùp lai phaân tích cuûa Menñeân veà hai caëp tính traïng. + Taïi sao trong TN cuûa Moocgan ruoài ♂ F1 chæ cho 2 loaïi giao töû laø BV vaø bv? ( Vaäy BV vaø bv chuùng luoân ñi keøm vôùi nhau vaø phaân ly cuøng nhau) - Coù nhöõng caëp gen naøo luoân ñi keøm vôùi nhau trong TN cuûa Moocgan? ( Giaûi thích do caùc gen naøy cuøng naèm treân moät NST neân phaân ly cuøng nhau taïo neân GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

deã quan saùt. P(TC):Xaùm daøi x ñen cuït F1: 100% xaùm daøi. ♂ F1 x ♀ ñen cuït Fb: 1 xaùm daøi:1 ñen cuït F1 laø 100% laø xaùm daøi vaäy xaùm laø troäi hoaøn toaøn so vôùi ñen, daøi laø troäi hoaøn toaøn so vôùi cuït. B Xaùm. b ñen. V Daøi. v cuït. Dò hôïp töû veà hai caëp gen. Laø pheùp lai giöõa caù theå mang tính traïng troäi vôùi caù theå mang tính traïng laën. 1 loaïi bv

Fb: 1 xaùm daøi:1 ñen cuït Goïi: B Xaùm. b ñen. V Daøi. v cuït. P(TC):Xaùm daøi x ñen cuït BV x bv BV bv Gp: BV bv F1: BV bv F1 lai phaân tích BV x bv bv bv bv GF1: BV ,bv x Fb:BV x bv bv bv ( Xaùm daøi) ( ñen cuït)

Cho 2 loaïi giao töû vì soá toå hôïp baèng soá gt ♂ x * Keát luaän: soá gt ♀ . Xaùm daøi BV. + Di truyeàn lieân keát laø Ñen cuït bv. hieän töôïng caùc gen quy ñònh caùc nhoùm tính traïng cuøng naèm treân moät NST neân HS nhaän bieát ôû Fb coù chuùng luoân lieân keát vôùi nhau 4 toå hôïp do ♂ F1 cho 4 trong quaù trình phaùt sinh loaïi gt. giao töû vaø thuï tinh ñöôïc Nhaän bieát khoâng coù di truyeàn cuøng nhau. loaïi gt Bv, bV. Goïi laø hieän töôïng lieân keát gen. B vôùi ADN b vôùi v Vì trong TB soá löôïng gen raát nhieàu nhöng soá löôïng NST laïi raát ít neân Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

nhoùm gen lieân keát) - GV giaûi thích:

moät NST phaûi mang nhieàu gen. Caùc gen naèm doïc treân NST.

( soá nhoùm gen lieân keát ôû moãi VD ôû ngöôøi n=23 neân loaøi töông öùng vôùi soá NST coù 23 nhoùm gen lieân ñôn boäi) keát. - Giôùi thieäu caùch vieát sô Töï vieát sô ñoà lai. ñoà lai duøng daáu gaïch döôùi ñeå xaùc ñònh chuùng laø nhoùm gen lieân keát. Hoaït ñoäng 2:YÙ nghóa cuûa di truyeàn lieân keát. (10 phuùt). -GV:Neâu tình huoáng: +Trong teá baøo ,soá löôïng -Laøm haïn cheá xuaát hieän gen lôùn gaáp nhieàu laàn soá bieán dò toå hôïp. löôïng NST (ví duï:Teá baøo ruoài -Ñaûm baûo sö di truyeàn giaám coù 4000 gen vaø 2n = 8 beành vöõng cuûa töøng nhoùm NST), nhö vaäy söï phaân boá tính traïng ñöôïc qui ñònh bôûi cuûa gen treân NST mhö theá caùc gen treân moät NST. naøo?. -HS:Laéng nghe vaø -Choïn ñöôïc nhöõng gioáng -GV: Nhaán maïnh yù nghóa ghi baøi: , vaät nuoâi, caây troàng coù caùc thöïc tieãn cuûa di truyeàn lieân nhoùm tính traïng toát ñi keøm keát trong lónh vöïc choïn gioáng. vôùi nhau. -GV:Cho hs ghi baøi. 4. Kiểm tra đánh giá: (4 phuùt). -GV:Laáy câu 1 sau bài học *Gôïi yù ñaùp aùn: Choïn yù (c). 5. Hướng dẫn về nhà: ( 1 phuùt). -GV:Cho hs veà laøm baøi taäp soá 3 SGK . * Baøi taäp vaän duïng: 1. Ñem lai hai gioáng luùa TC thaân cao, chín sôùm vôùi gioáng caây luùa thaáp chín muoän thu ñöôïc F1 thaân cao, chín sôùm. Cho F1 töï thuï phaán thu ñöôïc F2: 304 cay cao, chín sôùm: 101 caây thaáp chín muoän. a. Bieän luaän laäp sô ñoà lai töø P F2? b. Neáu cho F1 lai vôùi gioáng caây thaân cao, chín muoän chöa bieát coù thuaàn chuûng hay khoâng thì keát quaû lai nhö theá naøo? 2. ÔÛ choù, maøu loâng ñen, ngaén laø troäi so vôùi maøu loâng traéng, daøi do hai caëp gen chi phoái. a. Ñem lai caùc choù loâng ñen, ngaén vôùi nhau tu ñöôïc ôû ñôøi con 312 con loâng ñen, ngaén: 104 con loâng traéng, daøi. Xaùc ñònh kieåu gen cuûa boá meï vaø vieát sô ñoà lai? b. Neáu cho choù ñen, daøi lai vôùi nhau thì keát quaû ôû F1 3 ñen, daøi: 1 traéng, daøi. Haõy GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

xaùc ñònh kieåu gen cuûa P vaø vieát sô ñoà lai? 3. Ñem lai hai doøng ruoài giaám thuaàn chuûng thì ñöôïc F1 ñoàng loaït ruoài mình xaùm, caùnh daøi. Cho F1 giao phoái vôùi nhau thu ñöôïc F2 vôùi soá löôïng caù theå trong töøng phaân lôùp kieåu hình nhö sau: 251 mình xaùm, caùnh cuït. 502 mình xaùm, caùnh daøi. 252 mình ñen, caùnh daøi. a. Bieän luaän vaø laäp sô ñoà lai töø P F2? Bieát moãi gen quy ñònh moät tính traïng, khoâng coù hieän töôïng hoaùn vò gen. b. Cho F1 lai phaân tích keát quaû ôû ñôøi lai nhö theá naøo? Câu 18: Ruồi giấm có những đặc điểm độc đáo nào mà Moocgan đã chọn nó làm đối tượng trong các nghiên cứu di truyền của mình? Quan sát hình 8a và thử nêu sự sai khác về hình thái giữa các ruồi giấm đực và cái. Hình 8b cho thấy điều gì?

Hình 8 (a) (b) Câu 19: Trình bày thí nghiệm của Moocgan ở ruồi giấm và nhận xét kết quả. Câu 20: Nêu ý nghĩa thực tiễn của hiện tượng di truyền liên kết. Kỹ năng tính toán, giải bài tập Câu 37: Viết các kiểu gen liên kết có thể có của các ruồi giấm: a) thân xám, cánh dài dị hợp tử kép; b) thân xám, cánh cụt. Biết rằng các alen A - thân xám, B - cánh dài là trội hoàn toàn so với các alen thân đen, cánh cụt. Câu 38: Ở ruồi giấm, các alen thân xám (A), cánh dài (B) là trội hoàn toàn so với các alen thân đen (a), cánh cụt (b). Hãy viết các kiểu gen có thể có của ruồi giấm thân xám, cánh dài. Câu 39: Viết thành phần gen và xác định tỷ lệ của các loại giao từ sinh ra từ ruồi giấm đực có kiểu gen sau: a) * Thoâng tin boå sung: Di truyÒn liªn kÕt kh«ng hoµn toµn Còng trong thÝ nghiÖm nãi trªn , nh−ng khi cho ruåi çi F1(BV// bv) giao phèi víi ruåi ®ùc th©n ®en, çnh côt (bv//bv), Morgan ®· thu ®−îc 4 kiÓu h×nh víi çc tØ lÖ sau: 0,41 th©n x¸m, çnh dµi ; 0,41 th©n ®en, çnh côt; 0,09 th©n x¸m, çnh côt ; 0,09 th©n ®en, çnh dµi

KÕt qu¶ cña phÐp lai kh«ng gi¶i thÝch ®−îc b»ng liªn kÕt gen hoµn toµn vµ ph©n li ®éc lËp cña çc gen. 4 KH ®−îc h×nh thµnh tõ 4 kiÓu tæ hîp giao tö. Ruåi ®ùc th©n ®en, çnh côt chØ cho 1 lo¹i giao tö bv, nh− vËy ruåi çi F1 cho 4 lo¹i giao tö víi tØ lÖ : BV = bv = 0,41; Bv = bV = 0,09. Nh− vËy, trong ph¸t sinh giao tö çi ®· xÈy ra sù ho¸n vÞ (®æi chç) gi÷a çc alen V vµ v, dÉn ®Õn sù xuÊt hiÖn thªm 2 lo¹i giao tö Bv vµ bV , do ®ã cã sù tæ hîp l¹i çc tÝnh tr¹ng cña bè mÑ lµ th©n ®en, çnh dµi vµ th©n x¸m , çnh côt (biÕn dÞ tæ hîp). Sù ho¸n vÞ gen ®−îc gi¶ thÝch trªn c¬ së tÕ bµo häc lµ do sù trao ®æi chÐo ë tõng ®o¹n t−¬ng øng gi÷a 2 nhiÔm s¾c tö kh«ng ph¶i chÞ em ( cr«matit) trong cÆp NST kÐp t−¬ng ®ång ë k× ®Çu cña lÇn ph©n bµo I trong gi¶m ph©n (h×nh II.28). Sù trao ®æi chÐo nãi trªn ®· t¹o ra çc lo¹i giao tö mang gen ho¸n vÞ cã tØ lÖ lu«n b»ng GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

nhau (trong thÝ nghiÖm trªn, tØ lÖ Bv = bV = 0,09), do ®ã çc lo¹i giao tö cã gen liªn kÕt còng lu«n b»ng nhau (tØ lÖ BV = bv = o,41). TØ lÖ çc giao tö mang gen ho¸n vÞ ph¶n ¸nh tÇn sè ho¸n vÞ gen. TÇn sè ho¸n vÞ gen ®−îc tÝnh b»ng tæng tØ lÖ çc lo¹i giao tö mang gen ho¸n vÞ (kÕt qu¶ thÝ nghiÖm trªn cho thÊy tÇn sè ho¸n vÞ gen lµ 0,09 + 0,09 = 0,18).TÇn sè ho¸n vÞ gen thÓ hiÖn kho¶ng çch t−¬ng ®èi gi÷a 2 gen trªn cïng NST, tÇn sè cµng lín th× kho¶ng çch gi÷a 2 gen cµng xa, lùc liªn kÕt cµng yÕu, nÕu tÇn sè cµng nhá th× ng−îc l¹i. Dùa vµo tÇn sè ho¸n vÞ gen ng−êi .ta x¸c lËp ®−îc b¶n ®å di truyÒn. TÇn sè ho¸n vÞ gen kh«ng v−ît qu¸ 50% v× mét phÇn lµ çc gen trªn NST cã xu h−íng liªn kÕt lµ chñ yÕu. Sù ho¸n vÞ gen chØ cã ý nghÜa khi t¹o ra sù tæ hîp l¹i cña çc gen kh«ng t−¬ng øng (kh«ng alen) trªn NST (vÝ dô Bv , bV), v× vËy çc gen liªn kÕt ë tr¹ng th¸i ®ång hîp hay chØ cã mét cÆp dÞ hîp th× sù ho¸n gen gen x¶y ra sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶ g×. Do ®ã , ®Ó x¸c ®Þnh tÇn sè ho¸n vÞ gen ng−êi ta th−êng dïng phÐp lai ph©n tÝch. Trong thÝ nghiÖm cña Morgan, trao ®æi chÐo x¶y ra trong ph¸t sinh giao tö çi nh−ng ®ã kh«ng ph¶i lµ tr−êng hîp tæng qu¸t cho mäi nhãm liªn kÕt vµ mäi lßai. Trao ®æi chÐo cã thÓ x¶y ra trong nguyªn ph©n. Di truyÒn liªn kÕt kh«ng hoµn toµn (ho¸n vÞ gen) lµm t¨ng sè biÕn dÞ tæ hîp. Nhê ho¸n vÞ gen mµ nh÷ng gen quý trªn çc NST t−¬ng ®ång cã dÞp tæ hîp víi nhau lµm thµnh nhãm gen liªn kÕt. §iÒu nµy rÊt cã ý nghÜa trong chän gièng vµ tiÕn hãa. Th«ng qua viÖc x¸c ®Þnh tÇn sè ho¸n vÞ gen ng−êi ta lËp b¶n ®å di truyÒn. §iÒu ®ã còng cã gi¸ trÞ trong lÝ thuyÕt vµ thùc tiÔn. 4.3. B¶n ®å di truyÒn B¶n ®å di truyÒn (b¶n ®å gen) lµ s¬ ®å ph©n bè çc gen trªn çc NST cña mét loµi (h×nh II.29). Çc nhãm liªn kÕt ®−îc ®¸nh sè theo thø tù cña NST trong bé ®¬n béi cña loµi nh− I, II, III...hay 1,2.3...Çc gen trªn NST ®−îc ghi b»ng çc ch÷ viÕt t¾t tªn cña çc tÝnh tr¹ng th−êng b»ng tiÕng Anh. §¬n vÞ kho¶ng çch trªn b¶n ®å lµ centimorgan(cM) øng víi tÇn sè ho¸n vÞ gen 1%. VÞ trÝ t−¬ng ®èi cña çc gen trªn mét NST th−êng ®−îc tÝnh tõ mét ®Çu mót cña NST. Trong c«ng t¸c gièng, nhê b¶n ®å gen cã thÓ gi¶m bít thêi gian chän ®«i giao phèi mét çch mß mÉm, do ®ã nhµ t¹o gièng rót ng¾n ®−îc thêi gian t¹o gièng. §Ó lËp b¶n ®å di truyÒn ph¶i tiÕn hµnh theo quy tr×nh víi thø tù lµ x¸c ®Þnh nhãm liªn kÕt råi ®Õn x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña gen trªn NST. - ViÖc x¸c ®Þnh nhãm liªn kÕt th−êng b»ng phÐp lai ph©n tÝch 2 cÆp tinh tr¹ng. C¨n c− vµo tØ lÖ ph©n li KH lµ 1: 1 th× çc gen chi phèi 2 cÆp tÝnh tr¹ng ®ã liªn kÕt. Cø xem xÐt 2 gen mét nh− vËy, cuèi cïng sÏ x¸c ®Þnh ®−îc cã bao nhiªu NST (tøc nhãm liªn kÕt) trong bé ®¬n béi cña mét loµi vµ nh÷ng gen nµo n»m trªn NST nµo. - ViÖc x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña gen trªn NST th−êng b»ng phÐp lai ph©n tÝch 3 cÆp tÝnh tr¹ng víi tÊt c¶ çc gen cã trªn mçi NST theo tõng tæ hîp cña 3 gen mét, ng−êi ta x¸c ®Þnh ®−îc tr×nh tù çc gen trªn NST.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

Tuaàn :8 -Tieát :15

Baøi 14: Ngaøy soaïn : . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngaøy daïy : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

I/ Mục tiêu (chuẩn kiến thức) 1/ Kiến thức: - Học sinh nhận dạng hình thái nhiễm sắc thể ở các kì 2/ Kĩ năng: - Phát triển kĩ năng sử dụng và quan sát tiêu bản dưới kính hiển vi. Kĩ năng sống - Kĩ năng quản lí thời gian và đảm nhiệm trách nhiệm trong nhóm - Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực, ứng xử giao tiếp trong nhóm - Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin khi quan sát hình thái NST - Kĩ năng so sánh, đối chiếu, khái quát đặc điểm hình thái NST 3/ thái độ: - Bảo vệ dụng cụ - Trung thực, chỉ vẽ hình quan sát được II/ Phương pháp - Thí nghiệm – thực hành - Dạy học nhóm - Trực quan III.PHÖÔNG TIEÄN DAÏY HOÏC: -Caùc tieâu baûn coá ñònh NST cuûa moät soá loaøi ñoäng vaät, thöïc vaät (giun ñuõa, chaâu chaáu , traâu boø, lôïn, haønh, luùa nöôùc, ngöôøi…. -Kính hieån vi quan hoïc soá löôïng töông öùng vôùi nhoùm hs. -Hôïp tieâu baûn vôùi soá löôïng töông öùng vôùi nhoùm hs. IV.TIEÁN TRÌNH TIEÁT DAÏY: 1.OÅn ñònh lôùp: ( 3 phuùt). 2.Kieåm tra baøi cuõ: ( thoâng qua). 3.Baøi môùi:

Hoaït ñoäng cuûa GV Hoaït ñoäng cuûa HS Noäi dung Hoaït ñoäng 1 Quan saùt tieâu baûn NST:(20 phuùt). -GV:Chia nhoùm hs theo soá löôïng hs cuûa lôùp cho ñoàng -HS: Laäp danh saùch ñeàu. nhoùm vaø noäp cho GV. -GV:Phaân kính hieån vi vaø -Ñaïi dieän nhoùm leân tieâu baûn cho moãi nhoùm. nhaän kính hieån vi vaø tieâu -GV:Höôùng daãn hs caùc baûn. thao taùc söû duïng kính hieån vi vaø quan saùt kính hieån vi. -GV:Yeâu caàu: -HS:Laéng nghe vaølaøm +Ñaët tieâu baûn leân kính theo söï höôùng daãn. (theo doõi ,trôï giuùp ñaùnh giaù kó GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

naêng söû duïng kính hieån vi). -GV:nhaéc nhôû moãi tieâu baûn thöôøng coù nhieàu teá baøo ñang ôû caùc kì khaùc nhau. Neân caùc em caàn phaûi ñònh vò caùc teá baøo mang NST nhìn thaáy roõ nhaát hình thaùi hay kì phaân baøo. -GV:Hoûi hs: +Choïn ra tieâu baûn quan saùt roõ nhaát . -GV:Yeâu caàu hs quan saùt vaø veõ caùc hình quan saùt vaùo giaáy. -GV:nhaän xeùt.

-HS:Chuù yù vaø thöïc haønh theo höôùng daãn cuûa GV.

-HS:Vaän duïng kieán thöùc ñaõ hoïc ñeå tieán haønh thí nghieäm. -HS:Laàn löôït nhìn tieâu baûn cuûa nhoùm mình vaø nhaän xeùt. -HS:Veõ caùc hình mình vöøa quan saùt ñöôïc qua kính hieån vi. Hoaït ñoäng 2: Baùo caùo thu hoaïch (15 phuùt). -GV:Treo tranh caùc kì cuûa -HS:Quan saùt tranh ñoái nguyeân phaân. chieáu vôùi hình veõ cuûa nhoùm vaø sau ñoù nhaän daïng NST ñang ôû kì naøo. -GV:Cung caáp theâm thoâng tin: +Kì trung gian:Teá baøo coù nhaân. +Caùc kì khaùc caên cöù vaøo vò trí NST trong teá baøo.VD: kì -Töøng thaønh vieân veõ giöõa NST taäp trung ôû giöõa teá vaø chuù thích caùc hình ñaõ baøo thaønh haøng, coù hình thaùi quan saùt ñöôïc vaøo vôû. roõ nhaát. 4. Kieåm tra ñaùnh giaù:(6 phuùt). -GV:Khoâng cuûng coá maø yeâu caàu hs thu doïn phoøng thöïc haønh vaø veä sinh duïng cuï thöïc haønh sau ñoù ñöa veà nôi qui ñònh. - Khen thöôûng cho ñieåm nhöõng nhoùm hoaøn thaønh toát, nhaéc nhôû nhöõng nhoùm chua hoaøn thaønh toát. 5. Höôùng daãn veà nhaø: (1 phuùt). Hoaøn thaønh baøi veõ hình. Veà xem tröôùc baøi môùi ñeå chuaån bò sang chöông môùi. * Baøi taäp vaän duïng: ÔÛ moät loaøi sinh vaät boä NST löôõng boäi coù 2 caëp NST nhö sau: SS >> . Haõy veõ laïi dieãn bieán cuûa NST qua caùc kyø teá baøo trong nguyeân phaân vaø giaûm phaân. * Thoâng tin boå sung: 1. Chuaån bò tieâu baûn taïm thôøi quaù trinh nguyeân phaân: - Giaâm cuû haønh 2 3 ngaøy cho beùn reã. GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc

Tröôøng THCS Thị Trấn Thạnh An – Vĩnh Thạnh – TP Cần Thơ.

- Caét reã ñònh hình trong dung dòch Carnua bieán ñoåi ( 3 coàn 90 ñoä : 1 axit Axeâtic) khoaûng 24h roài chuyeån qua coàn 70o giöõ maãu. - Laøm tieâu baûn: caét reã ngaâm trong dd HCl(1N) töø 1 2 phuùt( ñeå giuùp teá baøo taùch rôøi ra) sau ñoù röûa saïch caét phaàn ngoïn reã laáy kim muõi maùc ñeø leân, nhoû 1 2 gioït AxetoCarmin ( 1 2phuùt). Ñaäy lamen goõ nheï thaám nöôùc quan saùt. 2.Chuaån bò tieâu baûn taïm thôøi quaù trình giaûm phaân: - Côø baép non: ( luùc 8 9 giôø saùng) ngaâm trong Carnua coàn 70o - Boâng heï - Caét boû bao hoa, boû bao phaán ñeå haït phaán tung ra, nhuoäm maøu quan saùt.

GV : Nguyeãn Ñöùc Höõu

Toå: Hoùa – Sinh – Theå duïc