20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego "Kieszeń Vincenta"

20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta Poznań, 12 – 15 lipca 2021

The 20th International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket Poznań, July 12 – 15, 2021

Copyright by Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, 2021 Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn, 2021 ISBN: 978-83-961629-1-5 Redakcja katalogu Editing Tadeusz Wieczorek Korekta Copy editing Hanna Woźniak Tłumaczenie Translation Natalia Pater-Ejgierd Opracowanie graficzne Graphic design Tadeusz Wieczorek Layout i okładka Layout and cover design Aleksandra Andreeva Wydawca Published by Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn Druk katalogu Printed by Studio Poligrafia Wysogotowo Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Święty Marcin 80/82 61-809 Poznań tel. 61 64 64 470 fax 61 64 64 472 www.csdpoznan.pl

20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego

Kieszeń Vincenta

Poznań, 12–15 lipca 2021

The 20th International Creative Anxiety Workshops

Vincent’s Pocket

Poznań, July 12–15, 2021

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Spis treści Contents Kieszeń Vincenta 2021 The Vincent’s Pocket 2021....................................................................................................................................................... 5 Program/warsztaty, forum Program/Workshops, Forum.................................................................................................................................................. 6 Eugeniusz Józefowski Dwuletni projekt Kieszeń Vincenta 2020-2021 Eugeniusz Józefowski The two-year project of the Vincent’s Pocket for 2020 and 2021...................................... 9 Opieka artystyczna nad projektami Artistic supervision of projects............................................................................................................................................19 Uczestnicy projektu Participants.................................................................................................................................................................................23 Wybrane scenariusze warsztatów zrealizowane z dokumentacją fotograficzną Selected scenarios of workshops conducted with photographic documentation..........................................25 Wybrane scenariusze warsztatów Selected scenarios of workshops.......................................................................................................................................77 Eugeniusz Józefowski Ad-hoc – czyli na poczekaniu czyszczenie Magazynu działanie warsztatowe o charakterze efemerycznym Eugeniusz Józefowski Ad-hoc – that is cleaning the Warehouse on the spot, the workshop activity of an ephemeral nature......................................................................................................................................................117 Działania efemeryczne Zespołów Ephemeral activities of Teams........................................................................................................................................119 Marcin Berdyszak Dlaczego warsztaty? Marcin Berdyszak Why workshops?................................................................................................................................135 Janina Florczykiewicz Edukacyjny kontekst Międzynarodowych Warsztatów Niepokoju Twórczego ... Janina Florczykiewicz The educational context of the International Creative Anxiety Workshops...............143 Monika Goetzendorf-Grabowska Instrukcja obsługi sztuki życia Monika Goetzendorf-Grabowska An instruction manual for the art of living...................................................151 Daniela Hrehová Wspieranie kreatywności dzieci sztuką Daniela Hrehová Fostering children’s creativity through art ...................................................................................159 Barbara Kaczorowska …sic itur ad astra! Serwisuj do gwiazd! Barbara Kaczorowska …sic itur ad astra! Service it to the stars!.............................................................................171 Małgorzata Karczmarzyk Dialogi sztuki. Potencjał twórczy i arteterapeutyczny... Małgorzata Karczmarzyk Art Dialogues. Creative and art therapeutic potential...............................................175 Joanna Sokołowska Ćwiczenia w empatii i wyobraźni Joanna Sokołowska Exercises in empathy and imagination...................................................................................181 Dominik Śmiałowski Projekt Cała nadzieja w sztuce... Dominik Śmiałowski The project All hope in art... .................................................................................................. 194 Marcin Berdyszak W tworzeniu wizji przyszłości spróbujmy uwolnić się... Marcin Berdyszak In creating a vision of the future, let us try to free ourselves... ...............................................195 Zespół realizujący Producers................................................................................................................................................................................. 199 Przygotowanie i organizacja projektu Preparation and organisation of the project.................................................................................................................. 204

4

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket 20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta odbyły się w dniach 12-15 lipca 2021 roku w Poznaniu pod hasłem „Serwisowanie kreatywności w procesie edukacji sztuką”. Podczas 20. edycji Kieszeni Vincenta kontynuowany był dwuletni program, którego idea wyrażona w przesłaniu: „Kreatywność w procesie edukacji sztuką” nawiązywała do praktyki edukacyjnej. Planowane działania zostały pomyślane jako innowacyjne warsztaty artystyczno-edukacyjne dla dzieci, młodzieży i młodych animatorów zamykające okres dwudziestu lat istnienia tego artystyczno-edukacyjnego przedsięwzięcia. Założenia programowe dwuletniej edycji opracował prof. dr hab. Eugeniusz Józefowski przy współpracy z prof. dr. hab. Marcinem Berdyszakiem, dr Barbarą Kaczorowską, dr Beatą Marcinkowską, dr Magdaleną Parnasow-Kujawą, dr Natalią Pater-Ejgierd oraz zespołem Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu. Program 20. Kieszeni Vincenta zawierał warsztaty dla dzieci prowadzone przez zaproszone Zespoły studentów z polskich uczelni: Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi, Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Studenci przeprowadzili także działania efemeryczne o charakterze performatywnym, a zaproszeni artyści przedstawili prezentacje multimedialne. Przeprowadzono 18 warsztatów z udziałem dzieci i młodzieży, w których wzięło udział ok. 300 uczestników. W warsztatach prowadzonych przez Zespoły udział wzięły dzieci z półkolonii organizowanych w Poznaniu. Z uwagi na pandemię Covid-19 nie przyjechały Zespoły z zagranicy, ale w katalogu znajdują się wybrane scenariusze zgłoszone przez Zespoły z zagranicznych uczelni. Projekt realizowany był w parku Cytadela oraz na Scenie Wspólnej. Organizatorami wydarzenia były: Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu i Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn. Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz z budżetu Miasta Poznania. The 20th International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket took place on July 12-15, 2021 in Poznań under the motto “Servicing creativity in the process of art education”. During the 20th edition of Vincent’s Pocket, the two-year programme was continued with the idea expressed in the message: “Creativity in the process of art education” referred to educational practice. The planned activities were conceived as innovative artistic and educational workshops for children, young people and young animators, closing the period of twenty years of existence of this artistic and educational undertaking. The programme assumptions of the two-year edition were developed by Professor Eugeniusz Józefowski in cooperation with Professor Marcin Berdyszak, PhD Barbara Kaczorowska, PhD Beata Marcinkowska, PhD Magdalena Parnasow-Kujawa, PhD Natalia Pater-Ejgierd and the team of the Children’s Art Centre in Poznań. The programme of the 20th Vincent’s Pockets included workshops for children conducted by invited Teams of students from Polish universities: Academy of Fine Arts in Łódź, Art and Design in Wrocław , Nicolaus Copernicus University in Toruń and University of Arts in Poznań. The students also carried out ephemeral activities of a performative nature, and the invited artists gave multimedia presentations. Eighteen workshops were held with the participation of children and young people, with approximately 300 participants. The workshops conducted by the Teams were attended by children from summer play centres in Poznań. Due to the Covid-19 pandemic, no teams from abroad arrived, but the catalogue contains selected scenarios submitted by teams from foreign universities. The project was realised in the Cytadela Park and on the Common Stage. The organisers of the event were: Children’s Art Centre in Poznań and the Artistic and Educational Association Magazyn. The project was co-financed by the Ministry of Culture, National Heritage and Sport from the Fund for Cultural Promotion and from the budget of the City of Poznań.

5

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket 20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta 12–15 lipca 2021, Poznań (Polska) Spotkania twórcze inspirowane hasłem „Serwisowanie kreatywności w procesie

edukacji sztuką”

PROGRAM 12 lipca (poniedziałek) Od godz. 14:00 Przyjazd i zakwaterowanie godz. 15:30 – 18:00 FORUM KV Scena Wspólna, ul. Brandstaettera 1/Za Cytadelą godz. 15:30 – 16:00 – rejestracja uczestników - powitanie przez kuratora artystycznego prof. Eugeniusza Józefowskiego, ASP Wrocław - W świecie sztuki najnowszej – eksperyment z udziałem dzieci, artystów i ich dzieł, prezentacja dr Beata Marcinkowska, ASP Łódź „…sic itur ad astra! Serwisuj do gwiazd!”, prezentacja dr Barbara Kaczorowska, UMK Toruń - Dialogi bez dialogów, prezentacja dr Małgorzata Karczmarzyk, Uniwersytet Gdański - moderator dr Natalia Pater-Ejgierd 13 lipca (wtorek) godz. 9:00 – 14:00 Działania efemeryczne ZESPOŁÓW w parku Cytadela przy magazynie godz. 14:30 – 15:30 Przerwa obiadowa godz. 16:00 – 18:00 FORUM dla ZESPOŁÓW, Scena Wspólna, ul. Brandstaettera 1/Za Cytadelą - Moje portfolio – prezentacja prac plastycznych i multimedialnych – przygotowana przez ZESPOŁY - Cała nadzieja w sztuce, prezentacja Dominik Śmiałowski - moderator dr Natalia Pater-Ejgierd 14 lipca (środa) godz. 10:00 – 12:00 warsztaty z dziećmi w parku Cytadela przy magazynie godz. 12:45 – 14:00 Dyskusja dotycząca realizacji warsztatów - działania performatywne dr Magdalena Parnasow-Kujawa, UAP godz.14:30 – 15:30 Przerwa obiadowa godz. 16:00 – 18:00 FORUM dla ZESPOŁÓW, Scena Wspólna, ul. Brandstaettera 1/Za Cytadelą - Instrukcja obsługi – pretekst i kontekst w moich działaniach artystyczno-edukacyjnych, prezentacja Monika Goetzendorf-Grabowska - Maszyna do pracy z wyobraźnią, prezentacja Joanna Sokołowska - Moje portfolio – prezentacja prac plastycznych i multimedialnych – przygotowana przez ZESPOŁY - moderator dr Natalia Pater-Ejgierd 15 lipca (czwartek) godz. 10:00 – 12:00 warsztaty z dziećmi w parku Cytadela przy magazynie godz. 12:45 – 14:00 FORUM dla ZESPOŁÓW, park Cytadela przy magazynie Dyskusja dotycząca realizacji warsztatów - działania performatywne dr Magdalena Parnasow-Kujawa, UAP godz. 14:30 – 15:00 Przerwa obiadowa godz. 15:30 – 17:00 FORUM dla ZESPOŁÓW, Scena Wspólna, ul. Brandstaettera 1/Za Cytadelą Podsumowanie i dyskusja - moderator dr NataliaPater-Ejgerd

6

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket The 20th International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket July 12–15, 2021, Poznań (Poland) Creative meetings inspired by the slogan “Secrets of creativity in the process of art education” PROGRAM 12th July (Monday) From 14:00 Arrival and accommodation 15:30 – 18:00 FORUM, Scena Wspólna (Common Stage), 1 Brandstaetter Street/Za Cytadelą 15:30 – 16:00 pm - registration of participants - welcoming project participants by the art curator Professor Eugeniusz Józefowski, ASP Wrocław - In the world of contemporary art – an experiment with children, artists and their works, presentation by PhD Beata Marcinkowska, ASP Łódź „...sic itur ad astra! Service to the stars!”, presentation by PhD Barbara Kaczorowska, UMK Toruń - Dialogues without dialogues, presentation by PhD Małgorzata Karczmarzyk, University of Gdańsk - moderator PhD Natalia Pater-Ejgierd 13th July (Tuesday) 9:00 – 14:00 Teams’ Ephemeral activities in the Citadel Park near the warehouse 14:30 – 15:30 Lunch break 16:00 – 18:00 FORUM, Scena Wspólna (Common Stage), 1 Brandstaetter Street/Za Cytadela - My portfolio, presentation of art and multimedia works prepared by participants - All hope in art, presentation by Dominik Śmiałowski - moderator PhD Natalia Pater-Ejgierd 14th July (Wednesday) 10:00 – 12:00 workshops with children in the Citadel Park near the warehouse 12:45 – 14:00 Discussion on the implementation of the workshops, - performative activities PhD Magdalena Parnasow-Kujawa, UAP Poznań 14:30 – 15:30 Lunch break 16:00 – 18:00 FORUM, Scena Wspólna (Common Stage), 1 Brandstaetter Street/Za Cytadelą - Instruction manual - pretext and context in my artistic and educational activities, presentation by Monika Goetzendorf-Grabowska - A machine for working with imagination, presentation by Joanna Sokołowska - My portfolio, presentation of artistic and multimedia works, prepared by participants - moderator PhD Natalia Pater-Ejgierd 15th July (Thursday) 10:00 – 12:00 workshops with children in the Citadel Park near the warehouse 12:45 – 13:30 Discussion on the implementation of the workshops, - performative activities PhD Magdalena Parnasow-Kujawa, UAP Poznań 14:30 – 15:00 Lunch break 15.30 – 17:00 FORUM, Scena Wspólna (Common Stage), 1 Brandstaettera St. / Za Cytadelą Summary and discussion - moderator PhD Natalia Pater-Ejgerd

7

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

OdWARZYW SIĘ! Go Vegetables

8

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Dwuletni projekt Kieszeń Vincenta na lata 2020 i 2021 Eugeniusz Józefowski Syntetyczny opis zadania 19. i 20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta to dwuletni projekt warsztatów edukacyjno-artystycznych kierowanych do dzieci i młodzieży (w tym tych o utrudnionym dostępie do kultury) realizowany pod hasłem: „Kreatywność w procesie edukacji sztuką”. Na miejsce ich realizacji wybrano park Cytadela w Poznaniu. Warsztaty zostaną poprowadzone przez zespoły młodych edukatorów sztuki z Polski i zagranicy − animatorów kultury oraz absolwentów kierunków artystycznych i pedagogicznych, na bazie opracowanych przez nich innowacyjnych scenariuszy warsztatów twórczych przy kreacji wizualnej. Zamierzeniem warsztatów jest tworzenie okazji rozwojowych dla ich uczestników. Zakłada się, że dzięki zastosowaniu nietypowych materiałów artystycznych i narzędzi edukacyjnych staną się obszarem niecodziennego doświadczenia twórczego powiązanego z autentycznym doświadczaniem sztuki. Zaproszeni edukatorzy sztuki i animatorzy kultury zdobędą cenne doświadczenie w prowadzaniu warsztatów, co przyczyni się do rozwoju ich umiejętności zawodowych oraz ułatwi start zawodowy. Zdobędą oni nowe doświadczenia, podzielą się obserwacjami oraz nawiążą międzynarodowe kontakty artystyczne. Wezmą udział w dyskusjach, warsztatach, prezentacjach, które pogłębią ich wiedzę i rozwiną umiejętności w zakresie realizacji warsztatowych. Najważniejszym rezultatem planowanego przedsięwzięcia będzie aktywizacja twórcza uczestników, czyli dzieci, młodzieży i studentów oraz ich integracja w realizacji artystycznego celu. Tak pomyślane działanie będzie skutkować podniesieniem kompetencji artystycznych kulturowych i twórczych jego uczestników. Ogólna koncepcja oraz przewidywane jakościowe rezultaty realizacji zadania Planuje się, że 19. i 20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta staną się przestrzenią refleksji nad autentycznością doświadczania sztuki, stąd ich idea wyrażona w przesłaniu: „Kreatywność w procesie edukacji sztuką” nawiązuje do praktyki edukacyjnej. Planowane działania zostały pomyślane jako innowacyjne warsztaty artystyczne zamykające okres dwudziestu lat istnienia tego artystyczno-edukacyjnego przedsięwzięcia. W roku 2020 hasłem przewodnim warsztatów będzie „Tajemnice kreatywności w procesie edukacji sztuką”, natomiast w roku 2021 „Serwisowanie kreatywności w procesie edukacji sztuką”. Przeprowadzenie warsztatów zaplanowano w drugim tygodniu maja 2020 i 2021 roku na terenie parku Cytadela w Poznaniu. Adresatami zamierzonego przedsięwzięcia są dzieci i młodzież z Poznania, Wielkopolski i sąsiednich województw oraz zespoły młodych edukatorów sztuki z Polski, Ukrainy, Czech i Słowacji. Zaplanowano dla nich odmienne zadania – dzieciom i młodzieży oferowany jest udział w warsztatach, natomiast zespołom edukatorów sztuki i animatorów warsztatów z kierunków artystycznych oraz pedagogicznych przypadła rola ich opracowania. Zakłada się, że pod okiem doświadczonych profesorów, mentorów ze swoich macierzystych uczelni, przygotują innowacyjne scenariusze warsztatów twórczych. O ich wyborze zadecydują następujące kryteria: innowacyjność pomysłu warsztatowego i metod działania edukacyjno-artystycznego, oryginalność planowanych środków artystyczno-edukacyjnych, ukierunkowanie na rozwój kompetencji artystycznych, kulturowych i twórczych. Teoretyczną podstawą planowanego przedsięwzięcia jest koncepcja edukacji sztuką sformułowana przez Eugeniusza Józefowskiego. Stanowi ona alternatywę

9

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

dla wcześniejszej koncepcji edukacji przez sztukę osadzonej w poglądach Herberta Reada. W pewnym sensie można rozpatrywać ją jako aktualizację poglądów, w odpowiedzi na zmiany zachodzące w sztuce oraz myśli pedagogicznej. Koncepcja edukacji sztuką uwzględnia dokonujące się przemiany w sztuce. Odwołując się do nowego rozumienia sztuki i jej współczesnych realizacji, respektuje postulaty wobec społecznej roli, jaką pełni. Jej poznawcza wartość wynika z określenia nowego wymiaru dla ważnego edukacyjnie postulatu wychowania przez sztukę – sztuka traktowana dotąd przedmiotowo, jako środek realizacji celów edukacyjnych, w omawianej koncepcji jest rozpatrywana jako przestrzeń edukacyjna, w której dokonuje się podmiotowy rozwój jednostki. Model kontemplacyjnego odbioru sztuki zostaje zastąpiony ideą partycypacji, podstawą działań artystycznych czyni się współtworzenie i udział w kreacji – sztuka staje się okazją do podmiotowego rozwoju, niekoniecznie artystycznego. Zakłada się nie dyrektywność planowanych oddziaływań − rolą edukatora/artysty jest organizacja przestrzeni edukacyjnej, która na gruncie sztuki przejawia się w aranżowaniu sytuacji estetycznych o charakterze otwartym, zakładającym wielość rozwiązań, prowokujących aktywność uczestnika we współtworzeniu ostatecznego „dzieła”. Należy podkreślić zmianę poglądów na cele sztuki − postulowane w założeniach edukacji przez sztukę kształtowanie postaw i nauczanie przez wzbogacanie zasobu wiedzy za pośrednictwem dzieł sztuki zostało zastąpione dążeniem do inicjowania doświadczenia partycypującego w sztuce podmiotu. Należy dodać, że cele stawiane na gruncie koncepcji edukacji sztuką mają charakter wewnętrzny − są immanentną właściwością procesów zachodzących w rozległym polu estetycznym. Koncepcja edukacji sztuką posiada bezpośrednie odniesienia praktyczne, w formie wypracowanej metody autorskiego warsztatu twórczego, którego skuteczność została zweryfikowana empirycznie. Proponowane przez nią formy działania uwzględniając współczesne nurty w myśleniu o sztuce, w którym porzuca się myślenie, że kontakt ze sztuką sprowadza się jedynie do estetycznej przyjemności obcowania, przyjmuje się natomiast, że kontakt ze sztuką wymaga przede wszystkim aktywnego odbioru, współuczestniczenia w akcie twórczym, interaktywnego komunikowania się i interpretowania jej na swój sposób. Warsztat twórczy staje się przestrzenią spotkania z innym człowiekiem, tworzenia we wspólnocie i poszukiwania łączności ze sobą i innymi uczestnikami1. Do projektu zostaną wybrane najciekawsze propozycje wykorzystujące innowacyjne metody edukacyjne, oferujące partycypację w działaniach oraz autentyczność doświadczeń twórczych, propozycje, które ze względu na swój charakter staną się przestrzenią spotkania ze sztuką kontaktu i dialogu. Autorem zamysłu 19. i 20. warsztatów jest profesor Eugeniusz Józefowski, który był pracownikiem Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, gdzie prowadził Pracownię Komunikacji Twórczej w Katedrze Mediacji Sztuki na Wydziale Malarstwa i Rzeźby do końca września 2021 roku. Jest malarzem, grafikiem rysownikiem i fotografem traktującym działania twórcze o charakterze warsztatowym, odbywające się przy kreacji wizualnej, jako kolejny nie mniej ważny obszar sztuki. Jest też autorem kilku książek merytorycznie związanych z edukacją artystyczną 1 Bardziej obszerne wyjaśnienie koncepcji edukacji sztuką jest dostępne między innymi w publikacjach: Józefowski E., Florczykiewicz J., Warsztat twórczy jako okazja rozwoju podmiotowego w przestrzeni sztuki, JAKS, Wrocław 2015, Florczykiewicz J., Koncepcja edukacji sztuką – założenia teoretyczne , [w:] Świat z perspektywy sztuki, sztuka w per-spektywie świata, pod redakcją Marcina Jaworskiego, Bernardety Didkowskiej i Joanny Cieślikowskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Tom II, Toruń 2018, s.139-152

10

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

i warsztatami twórczymi łącznie z arteterapią, do której napisał uniwersytecki podręcznik akademicki. W swoim życiu zawodowym zrealizował ponad trzysta warsztatów twórczych. W 2018 roku obchodził czterdziestolecie swojej pracy edukacyjno-artystycznej, licząc od pierwszej akcji plastycznej z dziećmi w przestrzeni publicznej w 1978 roku. Naukowym opiekunem warsztatów jest dr hab. Janina Florczykiewicz, profesor Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, autorka wielu publikacji z obszaru edukacji artystycznej i arteterapii. Po raz pierwszy w historii Kieszeni Vincenta towarzyszyć im będą badania naukowe nad edukacyjną i artystyczną wartością tego przedsięwzięcia. Głównymi liderami zespołów warsztatowych z Polski są: dr Barbara Kaczorowska − pracownik Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Muzeum Sztuki w Łodzi, która zrealizuje w ramach tej instytucji warsztaty edukacyjno-artystyczne, dr Beata Marcinkowska z Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi kierująca Katedrą Działań Intermedialnych i Edukacyjnych na Wydziale Sztuk Wizualnych, dr Magdalena Parnasow-Kujawa − pracownik Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu prowadząca Pracownię Projektów i Działań Twórczych w Katedrze Interdyscyplinarnej na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa. Opracowywane propozycje warsztatowe powinny tworzyć okoliczności do pojawienia się kreatywności i okazji rozwojowych. Cechą charakterystyczną tych celowo wygenerowanych na Kieszeń Vincenta projektów są: Autorska i innowacyjna koncepcja pomysłodawcy warsztatu proponującego sposób uczestnictwa w kreacji wizualnej tak, by nie powielał dotychczas istniejących propozycji. Dostosowanie projektu warsztatowego do długości trwania spotkania w relacji do wybranego w parku miejsca i zastosowanego tworzywa. Dostosowanie scenariusza do realizacji w grupach mieszanych wiekowo − chodzi o rozbicie formalnej grupy szkolnej, takiej jak klasa, na inne – jednoczące przedstawicieli co najmniej dwóch, a najlepiej trzech klas z różnych grup wiekowych. Głównym uzasadnieniem jest generowanie współpracy i rozbicie ustaleń hierarchicznych grupy formalnej. Prezentacja jasnego sposobu omawiania powstałych prac pozbawionego elementów oceny, szczególnie oceny numerycznej lub autokratycznej lidera warsztatów. Przekraczanie granic przyzwyczajeń, które zakłada porzucenie tradycyjnych materiałów plastycznych (np. papier, kredki, farby) używanych najczęściej w kameralnych pomieszczeniach zamkniętych. Traktowanie działania jako obszaru sztuki i edukacyjnego wspomagania rozwoju podmiotowego przez uczestnictwo w kreacji razem z grupą innych osób mających wspólne wyzwanie twórcze. W roku 2020, hasło brzmiało „Tajemnice kreatywności w procesie edukacji sztuką”, było zaplanowane następujące zadanie dla Zespołów z różnych uczelni: „Zaprojektuj działanie warsztatowe odbywające się przy kreacji wizualnej, biorąc pod uwagę następujące warunki: 1. Miejscem realizacji jest przestrzeń parku (park Cytadela w Poznaniu), która posiada zarówno przestrzenie płaskiej trawy, jak również trawiaste zbocza o różnych kątach nachylenia, ścieżki asfaltowe oraz większe płaszczyzny pokryte asfaltem nawet do 400 metrów kwadratowych, ścieżki pokryte jasnym żwirem oraz obszary zalesione drzewami o różnych wysokościach i różnorodnej gęstości. 2. Czas trwania spotkania warsztatowego może mieć różną długość, ale powinien mieścić się w przedziale od 1 do 3 godzin. Prosimy o wyważenie

11

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

proporcji pomiędzy wypowiedziami niewerbalnymi a werbalnym omawianiem powstałych obiektów wizualnych i dostosowanie ich do wielkości grup lub podgrup. 3. Uczestnikami warsztatu będą grupy dzieci i młodzieży w liczbie 25 w różnym wieku. 4. Prosimy o koncepcję prowadzenia warsztatu według scenariusza jednej osoby, ale realizowanego przez trójkę prowadzących. Podział grupy dzieci na mniejsze podgrupy jest możliwy. 5. Wybrane tworzywa i materiały używane do warsztatu mają być precyzyjnie opisane i uwzględniać powinny ilość potrzebną do dwukrotnego działania grupy w ciągu dwóch dni. 6. Prosimy o przywiezienie do Poznania po jednej pracy wizualnej każdego prowadzącego animatora warsztatów, celem realizacji wystawy w przestrzeni Sceny Wspólnej. 7. Prosimy o uwzględnienie w swoim projekcie wersji działania na powietrzu także w wypadku opadów deszczu. W tym celu organizatorzy corocznie przygotowują zadaszone duże namioty nieposiadające zabudowanych boków, które są otwarte na przestrzeń, ale chronią przed deszczem. 8. Koncepcja prowadzenia warsztatu powinna skupić się w roku 2020 na mechanizmach i narzędziach generujących kreatywność. Okazja rozwojowa przy kreacji plastycznej ma uwzględniać osoby niezajmujące się na co dzień taką aktywnością, osoby oceniające się jako niezdolne plastycznie. Prosimy więc o unikanie aktywności malowania i rysowania na papierze kojarzącymi się bezpośrednio z dotychczasowymi przyzwyczajeniami. Generowanie kreatywności jako umiejętności potrzebna jest zarówno w każdym uprawianym zawodzie jak i w rozwiązywaniu decyzji życiowych. Niech każdy z projektantów takiej okazji kreatywności zbuduje projekt, w którym sam chętnie by uczestniczył. Jakościowym rezultatem działania ma być: doświadczenie czegoś nowego i inspirującego, przekonanie o istotności poszukiwań nowych rozwiązań we wszystkich dziedzinach życia, wgląd w istotę kreacji jako siły sprawczej podmiotowo potrzebnej do realizacji ważnych w życiu decyzji. W roku 2021 hasłem jest: „Serwisowanie kreatywności w procesie edukacji sztuką”. Zadanie dla międzynarodowych zespołów z różnych uczelni będzie następujące: „Zaprojektuj działanie warsztatowe odbywające się przy kreacji wizualnej, biorąc pod uwagę następujące warunki: Siedem wymienionych w roku 2020 punktów dotyczących miejsca, wielkości grupy oraz jej specyfiki i używanych tworzyw nie zmienia się. 1. Miejscem realizacji jest przestrzeń parku (park Cytadela w Poznaniu), która posiada zarówno przestrzenie płaskiej trawy, jak również trawiaste zbocza o różnych kątach nachylenia, ścieżki asfaltowe oraz większe płaszczyzny pokryte asfaltem nawet do 400 metrów kwadratowych, ścieżki pokryte jasnym żwirem oraz obszary zalesione drzewami o różnych wysokościach i różnorodnej gęstości. 2. Czas trwania spotkania warsztatowego może mieć różną długość, ale powinien mieścić się w przedziale od 1 do 3 godzin. Prosimy o wyważenie proporcji pomiędzy wypowiedziami niewerbalnymi z werbalnym omawianiem powstałych obiektów wizualnych i dostosowanie ich do wielkości grup lub podgrup. 3. Uczestnikami warsztatu będą grupy dzieci i młodzieży w liczbie 25 w różnym wieku.

12

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

4. Prosimy o koncepcję prowadzenia warsztatu według scenariusza jednej osoby, ale realizowanego przez trójkę prowadzących. Podział grupy dzieci na mniejsze podgrupy jest możliwy. 5. Wybrane tworzywa i materiały używane do warsztatu mają być precyzyjnie opisane i uwzględniać powinny ilość potrzebną do dwukrotnego działania grupy w ciągu dwóch dni. 6. Prosimy o przywiezienie do Poznania po jednej pracy wizualnej każdego prowadzącego animatora warsztatów celem realizacji wystawy w przestrzeni Sceny Wspólnej. 7. Prosimy o uwzględnienie w swoim projekcie wersji działania na powietrzu także w wypadku opadów deszczu. W tym celu organizatorzy corocznie przygotowują zadaszone duże namioty nieposiadające zabudowanych boków, które są otwarte na przestrzeń, ale chronią przed deszczem. 8. Koncepcja warsztatu wynikająca z hasła powoduje nową sytuację poznawczą polegającą na wprowadzeniu elementów służebnych wobec ciągle zmieniających się obszarów sztuki współczesnej. Te zmiany są identyfikowane z konkretnymi postawami artystycznymi konkretnych twórców. Koncepcja może się do tych konkretnych postaw i twórców odwoływać w sposób nie naruszający ich praw autorskich i z odpowiednim szacunkiem dla ich dokonań. Zmiany identyfikacji czym jest sztuka wizualna lub czym się zajmuje, jak ustosunkowuje się do się nowych technologii, nowych sposobów spędzania czasu i partycypacji w rzeczywistości społecznej jest kolejnym obszarem możliwym do serwisowania w ramach edukacji sztuką. Problem serwisowania sztuki zostanie rozpatrzony we wszystkich możliwych kierunkach penetracji. Szczególnie ważne wydaje się postawienie uczestników działań w sytuacjach ułatwiających zrozumienie nowych sposobów funkcjonowania artystów oraz ich pól penetracji przez czynne uczestnictwo w takiej kreacji. Istnieje nieustanna potrzeba aktualizowania wiedzy o sztuce i jej nowych metodach działania. Serwisowanie może się także odbywać celem przybliżenia metod pracy artystów poruszających się po nowoczesnych obszarach technologii wynikających z wykorzystywania ich do celów kreacji wizualnej. Jakościowym rezultatem tego działania będzie: doświadczenie bycia twórcą objaśniającym swoją twórczość, przekonanie o istotności poszukiwań komunikacji z samym sobą i z innymi ludźmi celem wymiany specyfiki podmiotowej percepcji rzeczywistości i tworzenia wypowiedzi na jej temat, wgląd w istotę kreacji jako zapisu artystycznego zgodnego z duchem czasów, w których żyje artysta. Najważniejszym rezultatem zadań wspieranych w ramach programu jest podniesienie poziomu kompetencji artystycznych, kulturowych i twórczych ich uczestników oraz kształtowanie poczucia, że kultura jest nieodzownym elementem rozwoju osobistego i społecznego. Ważne jest również zachęcenie autorów przedsięwzięć kulturalnych do stałego podnoszenia jakości działań oraz korzystania z nieszablonowych rozwiązań edukacyjnych i artystycznych.

13

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The two-year project of the Vincent’s Pocket for 2020 and 2021 Eugeniusz Józefowski Synthetic description of the task The 19th and 20th International Workshops of Creative Anxiety Vincent’s Pocket is a two-year project of educational and artistic workshops addressed to children and young people (including those with difficult access to culture) under the slogan: “Creativity in the process of art education”. The Citadel Park in Poznań was chosen as the place of their realization. The workshops will be conducted by teams of young art educators from Poland and abroad – culture animators and graduates of art and pedagogical faculties, based on innovative scenarios of creative workshops in visual creation developed by them. The intention of the workshops is to create development opportunities for their participants. It is assumed that thanks to the use of unusual artistic materials and educational tools they will become an area of unusual creative experience connected with authentic experience of art. The invited art educators and cultural animators will gain valuable experience in conducting the workshops, which will contribute to the development of their professional skills and facilitate their professional start. They will gain new experience, share their observations and establish international artistic contacts. They will take part in discussions, workshops and presentations that will deepen their knowledge and develop their skills in workshop implementation. The most important result of the planned undertaking will be the creative activation of the participants, i.e. children, youth and students and their integration in the realization of the artistic goal. Such a project will result in the improvement of the participants’ artistic and cultural competences. General concept and expected qualitative results of the task implementation It is planned that the 19th and 20th International Workshops of Creative Anxiety Vincent’s Pockets will become a space for reflection on the authenticity of the experience of art, hence their idea expressed in the message: “Creativity in the process of art education” refers to educational practice. The planned activities were conceived as innovative artistic workshops closing the period of twenty years of this artistic and educational undertaking. In 2020, the workshops’ slogan will be “Secrets of creativity in the process of art education” and in 2021 “Servicing creativity in the process of art education”. The workshops are planned for the second week of May 2020 and 2021 in the Citadel Park in Poznań. The intended addressees of the project are children and young people from Poznań, Wielkopolska and neighbouring regions as well as teams of young art educators from Poland, Ukraine, Czech Republic and Slovakia. Different tasks have been planned for them – children and young people are offered to participate in workshops, while teams of art educators and workshop animators from artistic and pedagogical faculties have been assigned the role of developing workshops. It is assumed that under the supervision of experienced professors, mentors from their home universities, they will prepare innovative scenarios of creative workshops. The following criteria will determine their selection: innovativeness of the workshop idea and methods of educational and artistic activities, originality of the planned artistic and educational methods, and focus on the development of artistic, cultural and creative competences. The theoretical basis of the planned undertaking is the concept of art education formulated by Eugeniusz Józefowski. It is an alternative to the earlier

14

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

concept of education through art embedded in the views of Herbert Read. In a sense, it can be seen as an actualisation of his views, in response to changes taking place in art and pedagogical thought. The concept of this art education takes into account the changes taking place in art. Referring to the new understanding of art and its contemporary realizations, it respects the postulates concerning its social role. Its cognitive value results from the definition of a new dimension for the important educational postulate of upbringing through art – art treated so far as a subject matter, as a means of achieving educational goals, in the discussed concept is considered as an educational space in which subjective development of an individual takes place. The model of contemplative reception of art is replaced by the idea of participation, the basis of artistic activities includes co-creation and participation in creation – art becomes an opportunity for subjective, not necessarily artistic, development. It is assumed that the planned influence is not directive – the role of an educator/artist is to organize the educational space, which on the ground of art manifests itself in arranging aesthetic situations of an open character, assuming a multitude of solutions, provoking the participant’s activity in co-creating the final ‘work’. The change of views on the aims of art should be emphasized – the postulated in the assumptions of education through art, shaping attitudes and teaching through the enrichment of knowledge through works of art has been replaced with the aim of initiating the experience of the subject participating in art. It should be added that the objectives set on the basis of the concept of art education are of an internal nature – they are an inherent feature of processes taking place in the broad aesthetic field. The concept of art education has direct practical references, in the form of a developed method of author’s creative workshop, whose effectiveness has been verified empirically. The forms of action it proposes take into account contemporary trends in thinking about art, which abandon the idea that contact with art is reduced only to the aesthetic pleasure, while it is assumed that contact with art requires, above all, active reception, participation in the creative act, interactive communication and interpreting it in its own way. A creative workshop becomes a space for meeting another person, creating in a community and seeking communications with oneself and other participants1. The most interesting proposals using innovative educational methods will be selected for the project, offering participation in activities and the authenticity of creative experiences, proposals which, due to their nature, will become a space for meeting the art of contact and dialogue. The author of the idea of the 19th and 20th workshops is Professor Eugeniusz Józefowski, who was an employee of the Academy of Art and Design in Wrocław, where he ran the Studio of Creative Communication at the Chair of Art Mediation at the Faculty of Painting and Sculpture. He is a painter, graphic artist, draughtsman and photographer who treats creative activities of a workshop character, taking place during visual creation, as another no less important area of art. He is also the author of several books on art education and creative workshops, including art therapy, for which he wrote a university textbook. In his professional life, he has conducted over three hundred creative workshops. In 2018, he celebrated the 40th anniversary of his educational and artistic work, 1 A more comprehensive explanation of the concept of art education is available in publications, among others: Józefowski E., Florczykiewicz J Warsztat twórczy jako okazja rozwoju podmiotowego w przestrzeni sztuki, JAKS, Wrocław 2015, Florczykiewicz J., Koncepcja edukacji sztuką – założenia teoretyczne , [in:] Świat z perspektywy sztuki, sztuka w perspektywie świata, edt. Marcin Jaworski, Bernardeta Didkowska i Joanna Cieślikowska, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Vol II, Toruń 2018, pp.139-152.

15

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

counting from the first artistic action with children in public space in 1978. The scientific supervisor of the workshops is PhD Janina Florczykiewicz, professor at the Siedlce University of Natural Sciences and Humanities, author of many publications on artistic education and art therapy. For the first time in the history of the Vincent’s Pocket the workshops will be accompanied by scientific research on the educational and artistic value of this undertaking. The main leaders of workshop teams from Poland are: PhD Barbara Kaczorowska – an employee of the Nicolaus Copernicus University in Toruń and the Museum of Art in Łódź, who is going to organise educational and artistic workshops within this institution, PhD Beata Marcinkowska from the Academy of Fine Arts in Łódź, head of the Chair of Intermedia and Educational Activities at the Faculty of Visual Arts. PhD Magdalena Parnasow-Kujawa – an employee of the University of Arts in Poznań who runs the Studio of Projects and Creative Activities in the Interdisciplinary Department of the Faculty of Art Education and Curatorship. The elaborated workshop proposals should create circumstances for creativity and development opportunities. The characteristic feature of these intentionally generated projects for the Vincent’s Pocket is: An original and innovative concept of the originator of the workshop proposing a way to participate in visual creation so that it does not duplicate existing proposals; Adapting the workshop scenario to the length of the meeting in relation to the place chosen in the park and the material used. Adjusting the scenario for implementation in mixed-age groups – the idea is to divide a formal school group, such as a class, into other - uniting representatives of at least two, or preferably three classes from different age groups. The main justification is to generate cooperation and break down the hierarchical arrangements of the formal group. Presentation of a clear way of discussing the resulting work without any evaluation elements, especially the numerical or autocratic evaluation of the workshop leader. Crossing the boundaries of habits that assume abandonment of traditional art materials (e.g. paper, crayons, and paints) most often used in intimate indoor spaces. Treating activity as an area of art and educational support of subjective development through participation in creation together with a group of other people with a common creative challenge. In the year 2020, whose slogan is: “Secrets of creativity in the process of art education”, the following task is planned for international teams from various universities: “Design a workshop activity taking place in visual creation, taking into account the following conditions: 1. The site of the workshop is the space of the park (Citadel park in Poznan), which has both flat grass spaces as well as grassy slopes with different inclination angles, asphalt paths and larger surfaces covered with asphalt up to 400 square meters, paths covered with light gravel and areas covered with trees of different heights and density. 2. The duration of the workshop meeting may vary in length, but should be between 1 and 3 hours. Please balance the proportion of non-verbal statements with verbal discussion of the resulting visual objects and adjust them to the size of groups or subgroups. 3. The participants of the workshop will be groups of 25 children and young

16

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

people of different ages. 4. We ask for the concept of conducting the workshop according to the scenario of one person, but implemented by the three leaders. Dividing the group of children into smaller subgroups is possible. 5. The selected materials and tools used in the workshop are to be precisely described and should take into account the amount needed for two days. 6. Please bring one visual work of each workshop animator to Poznań to carry out the exhibition in the Common Stage. 7. Please include in your project a version of the outdoor activity also in case of rain. For this purpose, the organisers prepare large roofed tents with no built up sides, which are open to the space but protect against rain. 8. The concept of conducting the workshop in 2020 should focus on mechanisms and tools that generate creativity. The developmental opportunity for artistic creation is to take into account people who do not engage in such activity on a daily basis, people who assess themselves as not having artistic talent. Therefore, we ask you to avoid the activity of painting and drawing on paper, which is directly associated with the habits of the past. Generating creativity as a skill is needed both in every profession and in solving life decisions. Let each of the designers of such an opportunity for creativity build a project in which they would like to participate. The qualitative result is to be: experience something new and inspiring, conviction about the importance of searching for new solutions in all areas of life, the insight into the essence of creation as a driving force subjectively needed to implement important decisions in life. In 2021, the motto is: “Servicing creativity in the process of art education”. The task for international teams from different universities will be as follows: “Design a workshop activity for visual creation, taking into account the following conditions: The seven points mentioned in 2020 concerning the place, size of the group and its specifics and the materials used do not change. 1. The site of the workshop is the space of the park (Citadel park in Poznań), which has both flat grass spaces as well as grassy slopes with different inclination angles, asphalt paths and larger surfaces covered with asphalt up to 400 square meters, paths covered with light gravel and areas covered with trees of different heights and density. 2. The duration of the workshop meeting may vary in length, but should be between 1 and 3 hours. Please balance the proportion of non-verbal statements with verbal discussion of the resulting visual objects and adjust them to the size of groups or subgroups. 3. The participants of the workshop will be groups of 25 children and young people of different ages. 4. We ask for the concept of conducting the workshop according to the scenario of one person, but implemented by the three leaders. Dividing the group of children into smaller subgroups is possible. 5. The selected materials and tools used in the workshop are to be precisely described and should take into account the amount needed for two days. 6. Please bring one visual work of each workshop animator to Poznań to carry out the exhibition on the Common Stage. 7. Please include in your project a version of the outdoor activity also in case of rain. For this purpose, the organisers prepare large roofed tents with no built up sides, which are open to the space but protect against rain.

17

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

8. The concept of the workshop resulting from the slogan opens a new cognitive situation based on the introduction of servant elements to the ever-changing areas of contemporary art. These changes are identified with specific artistic attitudes of particular artists. The concept may refer to these specific attitudes and creators in a way that does not violate their author’s rights and with appropriate respect for their achievements. Changes in identification of what visual art is or what it deals with, how it responds to new technologies, new ways of spending time and participating in social reality is another area that can be serviced by art education. The problem of servicing art will be considered in all possible directions of penetration. It seems particularly important to put the participants in situations that facilitate understanding of new ways of functioning of artists and their half penetration through active participation in such creation. There is a constant need to update knowledge about art and its new methods of operation. Servicing can also take place in order to bring closer the working methods of artists moving around modern areas of technology resulting from using them for the purposes of visual creation. The qualitative result of this action will be: experience of being an artist explaining his or her work, conviction about the importance of the search for communication with oneself and with other people in order to exchange the specificity of subjective perception of reality and creating statements about it, the insight into the essence of creation as an artistic record consistent with the spirit of the times in which the artist lives. The most important result of the aims supported under the programme is to raise the level of artistic, cultural and creative competences of their participants and to shape the feeling that culture is an indispensable element of personal and social development. It is also important to encourage the authors of cultural undertakings to constantly improve the quality of their activities and to use unconventional educational and artistic solutions.

18

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Opieka artystyczna nad projektami dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu (Polska) Kierownik Katedry Mediacja Sztuki na Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu (Polska). Twórca wizualny i nauczyciel akademicki. Absolwentka Wydziału Malarstwa wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych (1999) oraz Filozofii na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego (2001). W 2021 obroniła doktorat z wyróżnieniem na Wydziale Rzeźby i Mediacji Sztuki, w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie sztuk plastycznych i konserwacji dzieł sztuki, promotor: prof. Eugeniusz Józefowski. W dorobku artystycznym Moniki Aleksandrowicz znajduje się kilkanaście wystaw indywidualnych, sympozja poświęcone sztuce konceptualnej oraz ekspozycje zbiorowe, które organizowane i prezentowane były między innymi: w Belgii, Hiszpanii, Norwegii i Islandii oraz w Polsce – w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Kielcach, Zielonej Górze, Lublinie. Zajmuje się książką artystyczną oraz przenikaniem pomiędzy nauką i sztuką. dr Daniela Hrehová Politechnika w Koszycach (Słowacja) Pracuje jako szefowa Wydziału Nauk Społecznych Politechniki w Koszycach (Słowacja) Pedagogicznie i naukowo koncentruje się na estetyce i sztuce. Prowadzi zajęcia dla studentów architektury, projektowania, malarstwa i grafiki.Tworzy i bierze udział w wielu projektach artystycznych w kraju i za granicą, a także w działaniach kulturalnych i edukacyjnych, różnych wydarzeniach mających na celu rozwój kompetencji artystycznych. Uczestniczy w wielu warsztatach edukacyjnych/artystycznych w kraju i za granicą (wieloletni uczestnik Międzynarodowych Warsztatów Twórczego Niepokoju Kieszeń Vincenta w Poznaniu). Organizuje dyskusje i wystawy młodych artystów we współpracy z instytucjami artystycznymi oraz przygotowuje różne wydarzenia kulturalne i artystyczne w Koszycach i na Słowacji. Jest także członkinią jury programu telewizyjnego Talenty. Jest także recenzentem badań naukowych i członkiem rady naukowej w czasopiśmie poświęconym estetyce, sztuce i twórczości artystycznej. Jest współautorką kilku książek i opracowań o sztuce i estetyce w Chorwacji, Polsce, Czechach i na Słowacji (zwłaszcza o wpływie sztuki literackiej na twórczość artystyczną). prof. Eugeniusz Józefowski Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu (Polska) Prowadził Pracownię Komunikacji Twórczej na Wydziale Rzeźby i Mediacji Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Uprawia malarstwo, grafikę, rysunek, fotografię. Zajmuje się również książką artystyczną. Jest autorem ponad setki książek unikatowych, kilku książek naukowych i podręczników akademickich oraz wielu artykułów zajmujących się edukacją artystyczną, arteterapią i działaniami warsztatowymi odbywającymi się przy kreacji plastycznej. Miał kilkadziesiąt wystaw indywidualnych malarstwa i grafiki w Polsce i za granicą. Uczestniczył w kilkuset wystawach ogólnopolskich i międzynarodowych. Od 1983 roku jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. Odznaczony Srebrnym (2006 rok) i Złotym Krzyżem Zasługi (2018 rok), a w roku 2021 Medalem Brązowym „Zasłużony dla Kultury Polskiej – Gloria Artis”. dr Barbara Kaczorowska Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (Polska) Adiunkt w Zakładzie Edukacji Artystycznej UMK w Toruniu. Artystka wizualna i edukatorka. Swoje zainteresowania artystyczne lokuje na granicy sztuki i edukacji. Jest autorką wielu projektów, warsztatów artystyczno-edukacyjnych, przedsięwzięć mix i intermedialnych, współautorką i współprowadzącą program o sztuce współczesnej „Kulturanek” (reż. A. Frątczak) – TVP Kultura. Szczególny akcent kładzie na żywy i autentyczny kontakt z odbiorcami, za idealną uznając sytuację, kiedy są oni sprowokowani do współtworzenia. Śmieszą ją sytuacje obiektywnie nieśmieszne. dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi (Polska) Artysta plastyk, pedagog. Uprawia twórczość intermedialną, w której zajmuje się różnorodnymi aspektami życia współczesnego człowieka, jego tożsamości i przypisanych jej kulturowo cech. Realizuje własne projekty artystyczne – obiekty, instalacje, kolaże, land art i performanse. Bierze udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych oraz akcjach artystycznych, działaniach trans-medialnych i site-specific. Prowadzi warsztaty edukacyjne i artystyczne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Jest autorką publikacji, w tym podręczników i ćwiczeń do plastyki dla dzieci i młodzieży. Członkini Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez

19

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Sztukę InSEA. Jest dyrektorem Instytutu Edukacji Artystycznej w Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. prof. Michael Opalev Państwowa Akademia Projektowania i Sztuki w Charkowie (Ukraina) Adiunkt w Narodowej Akademii Sztuk Pięknych w Charkowie. Uczy następujących przedmiotów: projektowania grafiki przestrzennej, projektowania stron internetowych, projektowania interfejsów i fotografii cyfrowej. Autor ponad 30 projektów internetowych i ponad 10 projektów multimedialnych przeznaczonych dla teatrów. Jego prace prezentowane były na licznych wystawach na Ukrainie i za granicą, w tym na Międzynarodowym Biennale Projektowania Graficznego „Złota Pszczoła”, Moskwa, 2004, Wystawie Designu organizowanej przez Charkowski Związek Designu, Charków, 2007. Został nagrodzony Grand Prix podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmów Remedialnych, Kijów, 2007 r. Wieloletni uczestnik Kieszeni Vincenta. dr Magdalena Parnasow-Kujawa Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (Polska) Urodzona 8 sierpnia 1975 roku w Poznaniu. Studia ukończyła z wyróżnieniem na ASP w Poznaniu, na Wydziale Edukacji Artystycznej w dwóch zakresach: krytyk i promotor sztuki oraz edukator artystyczny. Studiowała także na Wydziale Grafiki tej samej uczelni. Zrobiła dyplom z wyróżnieniem w zakresie grafiki warsztatowej i w zakresie malarstwa sztalugowego. Od 2003 pracuje na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2010 do 2016 roku była kierownikiem Uniwersytetu Artystycznego III Wieku działającego w ramach Uniwersytetu Artystycznego. W 2012 roku obroniła doktorat na Wydziale Grafiki i Komunikacji Wizualnej na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2012 roku jest kierownikiem Pracowni Projektów i Działań Twórczych na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa macierzystej uczelni. W latach 2007-2014 była wiceprzewodniczącą Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA. W 2007 rozpoczęła współpracę z Muzeum Narodowym w Poznaniu, w ramach której zajmuje się popularyzacją działań w obszarze rysunku i malarstwa. Od 2017 roku jest prezesem Stowarzyszenia MUA. W 2004 roku została laureatką Programu Stypendialnego Ministra Kultury „Młoda Polska”. W 2008 roku otrzymała od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego półroczne stypendium twórcze. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem oraz litografią. Była uczestniczką wystaw w kraju i za granicą. doc. Jiři Surůvka Uniwersytet Ostrawski w Ostrawie (Czechy) Wybitny artysta multimedialny, performer, obecnie pracuje jako wykładowca i kierownik Katedry Nowych Mediów na Wydziale Intermediów, Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu w Ostrawie (Czechy). Od 1989 roku wystawia swoje prace na wystawach indywidualnych i zbiorowych m.in.: w Czechach, Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, USA, Chinach, na Słowacji, Ukrainie, Węgrzech. Od 1989 roku pokazuje autorskie perfomanse na licznych festiwalach sztuk performatywnych w Czechach, innych krajach Europy i USA. Był też wielokrotnie kuratorem tychże festiwali. Obecnie zaliczany jest do czołówki czeskiej awangardy. dr Marc Tobias Winterhagen Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (Polska) Urodzony w 1977 roku we Frankfurcie nad Menem. W latach 1999-2001 pracował jako montażysta oraz asystent produkcji filmowej w Monachium. W 2002 jako reżyser, scenograf i operator kamery w Indiach nakręcił krótkometrażowy film „The Musical Chairs”, który zdobył ponad 15 nagród. W latach 2002 do 2004 pracował w Teatrze Narodowym w Oldenburgu jako asystent reżysera. W 2004 podjął studia intermediów na Akademii Sztuk Pięknych w Lipsku. W 2007 otrzymał stypendium ERASMUS i studiował intermedia na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Studia ukończyła z wyróżnieniem na ASP w Poznaniu, na Wydziale Komunikacji Multimedialnej w 2010 r. Od 2011r. pracuje na Wydziale Edukacji Artystycznej, od 2015 roku współpracuje z Magdaleną Parnasow-Kujawyą w Pracowni Projektów i Działań Twórczych na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa na UAP. W 2016 obronił doktorat na Wydziale Rzeźby i Działań Przestrzennych. Prowadzi warsztaty filmowe na licznych festiwalach filmowych w Europie.

20

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Artistic supervision of projects PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław (Poland) Head of the Art Mediation Department at the Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław (Poland). Visual artist and academic teacher. Graduate of the Faculty of Painting at the Academy of Fine Arts in Wrocław (1999) and of Philosophy at the Faculty of Social Sciences at Wrocław University (2001). In 2021 she defended her doctorate with honours at the Faculty of Sculpture and Art Media, in the field of art, in the discipline of fine arts and art conservation, supervisor: Professor Eugeniusz Józefowski. Monika Aleksandrowicz’s artistic body of work includes over a dozen individual exhibitions, symposia devoted to conceptual art and collective exhibitions, which were organised and presented, among others, in Belgium, Spain, Norway and Iceland, as well as in Poland - Warsaw, Krakow, Wrocław, Kielce, Zielona Góra and Lublin. She deals with artist’s books and the intersection between science and art. PhD Daniela Hrehová Technical University in Kosice (Slovakia) Head of the Department of Social Science, Technical University in Kosice (Slovakia) Pedagogically and scientifically she focuses on aesthetics with the emphasis on art. She teaches students of architecture, design, painting and graphics. She creates and participates in a number of art projects at home and abroad, also cultural and educational activities of various events aimed at developing competencies of art. She participates in a number of educational / art workshops at home and abroad (Multiannual participant of the Vincent’s Pocket International Creative Anxiety Workshops in Poznań). She organizes discussions and exhibitions of young artists in cooperation with art agencies and prepares various cultural and artistic events in Kosice and in Slovakia. She is also a member of the jury of the TV Talent show. She is also a reviewer of scientific studies and a member of the scientific board in a journal focusing on aesthetics, art, and artistic creation. She is the co-author of several books and studies on art and aesthetics in Croatia, Poland, the Czech Republic and Slovakia (especially the influence of literary art on artistic creativity). Professor Eugeniusz Józefowski The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław (Poland) Headed the Creative Communication Studio at the Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design Faculty of Sculpture and Artistic Media in Wrocław. He deals with painting, printmaking, drawing and photography. He also works with artist’s books. He is the author of more than a hundred unique books, several scientific books and academic textbooks, as well as many articles on art education, art therapy and workshop activities taking place during artistic creation. He had several dozen individual exhibitions of paintings and graphics in Poland and abroad. He took part in several hundred national and international exhibitions. Since 1983 he has been a member of the Association of Polish Artists and Designers. Decorated with the Silver (2006) and Gold Cross of Merit (2018), and in 2021 with the Bronze Medal „Merited for Polish Culture – Gloria Artis”. PhD Barbara Kaczorowska University of Nicolaus Copernicus in Torun (Poland) Visual artist and educator. Works with book art, object, performance, actions, new media. She places her artistic interests on the borderline between art and education. She is the author of many projects, artistic and educational workshops, mix and intermedia undertakings, co-author and co-host of a programme about contemporary art “Kulturanek”. (direted by A. Frątczak) – TVP Kultura. Assistant professor at the Department of Visual Education, Faculty of Fine Arts, Mikołaj Kopernik University in Toruń. She is the author of scientific publications on art therapy and art education. She places particular emphasis on lively and authentic contact with the audience, considering the situation when they are provoked to co-create to be ideal. PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź (Poland) Intermedia artist and art animator. In her artistic work she deals with various aspects of contemporary man’s life, his identity and culturally ascribed characteristics, as well as the symbolism of the body nowadays. She carries out her own artistic projects – objects, installations, collages, land art and performance. She takes part in individual and collective exhibitions as well as artistic actions, transmedia and sitespecific activities in Poland and abroad. She designs and runs art workshops for children, young people and adults. She carries out her own artistic and social projects for the citizens of Łódź. She has conducted research projects

21

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket analysing preparation for full and active reception of contemporary art among children and young people. She is also an author and co-author of numerous publications, including textbooks and exercises for children and youth published by Wydawnictwo Szkolne PWN and WSiP. She is a member of the Art and Documentation Association, as well as the Polish Committee of the International Association for Education through Art InSEA and the intergenerational group of female artists and art theoreticians „Frakcja” in Łódź. She teaches at the Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, where she head of the Institute of Art Education. Professor Michael Opalev Kharkiv State Academy of Design and Arts (Ukraine) Assistant Professor at Kharkiv State Academy of Design and Fine Arts. He teaches following subjects Motion Design, Web-design, Interface Design, and Digital Photography. The author of more than 30 web-design projects and more than 10 multimedia projects for theaters. His works were shown on numerous exhibitions in Ukraine and abroad including The International Biennial of Graphic Design “Golden Bee”, Moscow, 2004, Design Exhibition of Kharkov Design Union, Kharkov, 2007. He was awarded during The International Remedial Film Festival, Grand Prix, Kyiv, 2007. Multiannual participant of the Vincent’s Pocket International Creative Anxiety Workshops in Poznan (2006-2018). PhD Magdalena Parnasow-Kujawa Magdalena Abakonowicz University of Arts in Poznań She graduated with honours from the Faculty of Art Education at the Academy of Fine Arts in Poznan in two fields: art critic and promoter, and art educator. She also studied at the Faculty of Graphics of the same Academy. She graduated with honours in printmaking and easel painting. Since 2003 she has been working at the University of Arts in Poznan. From 2010 to 2016, she was the head of the University of the Arts Third Age, operating within the University of Arts. In 2012 she defended her doctorate at the Faculty of Graphic Arts and Visual Communication at the University of Arts in Poznan. Since 2012, she has been the head of the Studio of Projects and Creative Activities at the Faculty of Art Education and Curatorship of her alma mater. Between 2007 and 2014, she was a vice-chair of the Polish Committee of the International Association for Education through Art InSEA. In 2007 she started cooperation with the National Museum in Poznań, within which she popularises activities in the field of drawing and painting. Since 2017 she has been the president of the MUA Association. In 2004, she was a laureate of the Scholarship Programme of the Minister of Culture „Young Poland”. In 2008, she received a six-month creative scholarship from the Minister of Culture and National Heritage. She deals with painting, drawing and lithography. She has participated in exhibitions in Poland and abroad. Doc. Jiři Surůvka University of Ostrava (Czech Republic) Outstanding multimedia artist, performer, currently works as a lecturer and head of the New Media Department at the Intermediate Department, Faculty of Fine Arts, University of Ostrava (Czech Republic). Since 1989 he has exhibited his works at individual and collective exhibitions in the Czech Republic, Poland, Germany, Slovakia, USA, China, Ukraine, Hungary, Great Britain. From 1989 he has been presenting his own performances at numerous festivals of the performing arts in the Czech Republic, Europe and the USA. He is also the curator of these festivals. He is one of the leading avant-garde Czech artist. PhD Marc Tobias Winterhagen Magdalena Abakonowicz University of Arts in Poznań Between 1999 and 2001 he worked as an editor and film production assistant in Munich. In 2002 he made a short film “The Musical Chairs” as director, set designer and camera operator in India which won over 15 awards. From 2002 to 2004 he worked at the National Theatre in Oldenburg as assistant director. In 2004 he took up intermedia studies at the Academy of Fine Arts in Leipzig. In 2007 he received an ERASMUS scholarship and studied intermedia at the Academy of Fine Arts in Poznan. Graduated with honours from the Academy of Fine Arts in Poznan, Faculty of Multimedia Communication in 2010. Since 2011 he has been working at the Faculty of Art Education, since 2015 he has been collaborating with Magdalena Parnasow-Kujawy in the Studio of Projects and Creative Activities at the Faculty of Art Education and Curating at UAP. In 2016 he defended his PhD at the Faculty of Sculpture and Spatial Activities. He conducts film workshops at numerous film festivals in Europe.

22

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Uczestnicy projektu Project participants Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Polska Children’s Art Centre in Poznań, Poland Jerzy Moszkowicz (dyrektor), Agata Felikszewska-Igiel (z-ca dyrektora), Małgorzata Ambroży (główna księgowa), Magdalena Brylowska, Barbara Czarnecka, Tadeusz Jakubowski, Karolina Kulig, Marta Maksimowicz, Izabella Nowacka, Natalia Olejnik, Sara Piechaczyk, Anna Raichenbach, Marian Suchanecki, Tadeusz Wieczorek, Joanna Żygowska (kierowniczka Działu Sztuki i Edukacji Kulturowej) Polska Poland Piotr Bedliński, Patryk Bembnowski, Aleks Bondarowski, Marcin Berdyszak, Marta Bezrudczyk, Anna Bystrowa Zuzanna Chabierska, Piotr Dankowiakowski, Agnieszka Dubińska, Tetiana Fedorova, Janina Florczykiewicz, Oliwia Jaroszewicz, Eugeniusz Józefowski, Monika Goetzendorf-Grabowska, Izabela Gotowała, Ewelina Hibner, Jan Hołosyniuk, Barbara Kaczorowska, Małgorzata Karczmarzyk, Kalina Kazimierczak, Marta Kiebel, Natalia Komorowska, Natalia Kotlicka, Olena Kozak, Monika Krajewska, Kamila Krzewina, Wiesława Malejko, Beata Marcinkowska, Hanna Mokijewska, Weronika Murak, Julia Namysł, Wojciech Nowak, Anna Ogulewicz, Justyna Olszewska, Kinga Palikowska, Magdalena Parnasow-Kujawa, Natalia Pater-Ejgierd, Aleksandra Pawłowska, Janusz Piwowarski, Magdalena Polakowska, Aleksander Sokołowski, Patrycja Szlitkus, Ewelina Szpakowska, Dominik Śmiałowski, Julia Popiół, Agata Polny, Agata Rynkowska, Polina Saentova, Sandra Shawkat, Krystian Siemasz, Joanna Sokołowska, Monika Statucka, Marian Suchanecki, Patrycja Szlitkus, Ewelina Szpakowska, Marta Tracewska, Anna Tuzimek, Michał Walczak, Julia Wieprow, Patryk Zgubiński Czechy Czech Rebublic Michal Hlaváč, Barbora Mikudová, David Otáhal, Jiři Surůvka, Gréta Ulmová, Marta Velkoborská Słowacja Slovakia Júlia Dulinová, Daniela Hrehová, Oleksandra Ruzhanská, Natália Seligová Ukraina Ukraine Sofiia Klymenko, Daryna Luchnikova, Mikhael Opalev, Elina Pupina

23

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

OdWARZYW SIĘ! Go Vegetables

24

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

OdWARZYW się! Głównym celem warsztatu jest stworzenie przez każdego z jego uczestników obrazu/instalacji z warzyw na styrodurze i połączenie ich w jedną monumentalną pracę. Inspiracją do przygotowania warsztatu jest chęć przybliżenia uczestnikom twórczości włoskiego malarza renesansowego Giuseppe Arcimboldo oraz prac Anny Tokarskiej, którzy przy pomocy warzyw tworzyli niezwykłe kreacje. Cele - ukazanie odmienności w percepcji i wartościowaniu świata przez uczestników - rozwijanie umiejętności skupiania się oraz opowiadania o własnej twórczości - ćwiczenie małej motoryki poprzez doświadczenia zmysłowe - kontakt z przedmiotami użytku codziennego i wykorzystanie ich w niestandardowy sposób - rozwój umiejętności przekładania myśli na formę wizualną - przybliżenie uczestnikom twórczości Giuseppe Arcimboldo - zrozumienie, że do działań artystycznych materiały plastyczne nie są konieczne Etap 1 Warsztat rozpocznie się od krótkiego zaprezentowania uczestnikom twórczości artystów, która stała się inspiracją do przygotowania warsztatów. Etap 2 Uczestnicy zostaną poproszeni o zastanowienie się nad tym, co sprawia im radość. To może być przedmiot, osoba, miejsce, czynność – coś, co przyjdzie na myśl każdej osobie biorącej udział w warsztacie. Na stole zostaną rozłożone różnorodne warzywa oraz wykałaczki, patyczki do szaszłyków, tarki i obieraczki do warzyw. Uczestnicy zostaną podzieleni na trzy podgrupy, a każdej zostanie przydzielony prowadzący. Etap 3 I tu zabawa się rozpoczyna! Każdy otrzyma kawałek płyty styrodurowej i nożyk do papieru. Tym, co będą musieli wykonać, będzie przedstawienie tej myśli – co sprawia im radość – za pomocą warzyw oraz pozostałych narzędzi na płycie. Etap 4 Po ukończeniu procesu uczestnicy zaprezentują swoje prace. Etap 5 Po prezentacjach połączymy razem wszystkie prace, tworząc wielkoformatowe warzywne dzieło. Materiały i sprzęt styrodur szary lub biały, format A4 (2 egz. na os.), nożyki do papieru (1 szt. na os.), nożyczki (2 szt. na os.), nożyk do warzyw (2 szt. dla grupy), metalowa tarka do warzyw (2 szt. dla grupy), patyczki do szaszłyków (ok. 1000 szt.), fartuszki papierowe (2 szt. na os. + 1 szt. dla prowadzącego), wykałaczki (1 opak. na os.), ręcznik papierowy (2 rolki na os.), plastry (1 opak. na os.), bandaż (2 szt. dla grupy), woda utleniona (2 szt. dla grupy) warzywa dla każdego uczestnika: brukselka (5 szt.), bakłażan (1 szt.), cebula (2 szt.), papryka czerwona (1 szt.), papryka żółta (1 szt.), papryka zielona (1 szt.), brokuł (1/2 szt.), rzodkiewka (1/2 pęczka), marchew (2 szt.), sałata (1 szt.), pieczarki (5 szt.), kapusta biała (1/2 szt.), kapusta włoska (1-2 szt.), pietruszka (1 pęczek natki), groch (10 strączków), ogórek zielony (1 szt.), Wiek uczestników 7-10 lat Scenariusz i prowadzenie: Oliwia Jaroszewicz, Natalia Komorowska, Aleksandra Pawłowska Opieka artystyczna: prof. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

25

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Refleksje

Nie spodziewałam się, że zabawa warzywami obudzi w uczestnikach warsztatu takie pokłady radości przy kreacji wizualnej. Uczestnicy mogli samodzielnie formować i wycinać kształty z warzyw, co zazwyczaj w każdym domu kończyło się hasłem: NIE BAW SIĘ JEDZENIEM! Ale nie w trakcie warsztatu! Jednak najbardziej uroczym był dla mnie fakt, że dzieci marzyły o tym, żeby zabrać swoje prace dla rodziców. Podjadanie warzyw i opowiadanie dowcipów w trakcie tworzenia, spowodowało we mnie powrót nadziei, że wychodzimy powoli z pandemicznego szaleństwa. Oliwia Jaroszewicz

OdWARZYW SIĘ! Go Vegetables

26

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

OdWARZYW SIĘ! Go Vegetables

OdWARZYW SIĘ! Go Vegetables

27

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Go Vegetables The main objective of the workshop is for each participant to create a painting/installation of vegetables on styrodrum and to combine them into one monumental work. The workshop is inspired by the desire to familiarise the participants with the work of the Italian Renaissance painter Giuseppe Arcimboldo and the work of Anna Tokarska, who used vegetables to create extraordinary creations. Objectives - to show the differences in participants’ perception and appreciation of the world - to develop the ability to focus and talk about one’s own work - to exercise fine motor skills through sensory experiences - to create an unusual contact with everyday objects and using them in a non-standard way - developing skills of translating thoughts into a visual form - introducing participants to the work of Giuseppe Arcimboldo - understanding that art materials are not necessary for artistic activities Stage 1 The workshop will begin with a short presentation of the artists’ work, which has inspired the preparationof the workshop. Phase 2 Participants will be asked to think about what makes them happy. This could be an object, a person, a place, an activity – something that comes to mind for everybody taking part in the workshop. A variety of vegetables will be placed on a table, along with toothpicks, skewers, graters and vegetable peelers. Participants will be divided into three sub-groups, and each will be a leader. Phase 3 And this is where the fun begins! Everyone will be given a piece of styrofoam board and a paper cutter. What they will have to do is represent this thought - what makes them happy – using the vegetables and the other tools on the board. Phase 4 Once the process is complete, participants will present their work. Stage 5 After the presentations we will combine all the works together to create a large format vegetable artwork. Materials and equipment grey or white A4 styrodur (2 pcs per person), paper knives (1 pcs per person), scissors (2 pcs per person), vegetable cutter (2 pcs per group), metal vegetable grater (2 pcs per group), skewers (ca. 1000 pcs), paper aprons (2 pcs per person + 1 pc for the leader), toothpicks (1 package per person), paper towel (2 rolls per person), plasters (1 pack per person), bandage (2 per group), hydrogen peroxide (2 per group) Vegetables for each participant: brussels sprouts (5 pcs.), aubergines (1 pc.), onions (2 pcs.), red peppers (1 pc.), yellow peppers (1 pc.), green peppers (1 pc.), broccoli (1/2 pc.), radishes (1 pc.), green peppers (1 pc.) ), radish (1/2 bunch), carrot (2 pieces), lettuce (1 piece), mushroom (5 pieces), white cabbage (1/2 piece), savoy cabbage (1-2 pieces), parsley (1 bunch), peas (10 pods), green cucumber (1 piece), Age of participants 7-10 years old Scenario and conducting: Oliwia Jaroszewicz, Natalia Komorowska, Aleksandra Pawłowska Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław, Poland

28

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Reflections

I didn’t expect that playing with vegetables would awaken in the participants of the workshop such an amount of joy in visual creation. Participants were able to form and cut shapes out of vegetables by themselves, which usually in every home ends with the slogan: DON’T PLAY WITH YOUR FOOD! But not during the workshop! However, the most adorable thing for me was the fact that the children dreamt of taking their creations to their parents. Snacking on vegetables and telling jokes while creating, made me return hope that we are slowly coming out of the pandemic madness. Oliwia Jaroszewicz

OdWARZYW SIĘ! Go Vegetables

29

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Żywa sztuka drzemie w każdym z nas Living art indwells in each of us

30

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Żywa sztuka drzemie w każdym z nas Rodzaj warsztatu - edukacyjno-kreacyjny, podczas którego uczestnicy zapoznają się z pojęciem performansu i z wybranymi działami sztuki reprezentującymi podstawowe okresy historii sztuki Cele - wzbudzenie zainteresowania młodego pokolenia sztuką - obudzenie w młodych ludziach żywej sztuki i zachęcenie do niczym nieskrępowanego korzystania z jej zasobów - pogłębienie wiedzy uczestników w obszarze historii malarstwa - zaznajomienie młodzieży z pojęciem performansu - zachęcenie do formułowania swoich koncepcji twórczych i śmiałego ich prezentowania Opis przebiegu 1. Rozmowa wprowadzająca – nawiązanie dialogu przez zadawanie pytań: Czy uczestnicy znają, pamiętają jakieś obrazy? Jeśli tak, to jakie są to obrazy? Czy wiedzą z jakiego okresu pochodzą, kto jest ich autorem, w jakiej technice zostały wykonane itd.? Czy mają jakieś ulubione obrazy? Czy wiedzą czym jest performans? Czy potrafią przywołać jakieś działanie performatywne? Czy znają nazwisko jakiegoś performera? 2. Prezentacja i omówienie wybranych obrazów (portretów) typowych dla zasadniczych okresów i kierunków historii sztuki. Przybliżenie pojęcia performansu i omówienie kilku przykładów tej aktywności twórczej. 3. Prośba do uczestników, by podzielili się na grupy 3-4 osobowe i następnie zgodnie ze swoimi upodobaniami, intuicją i preferencjami wybrali dwie z prezentowanych reprodukcji. Wybór może być oparty na zauważonych różnicach pomiędzy nimi, podobieństwach czy innych elementach. 4. Wyjaśnienie zadania warsztatowego. 5. Działanie w grupach. 6. Prezentacja i omówienie powstałych koncepcji, prac. Zadanie – problem twórczy Po wyborze obrazów uczestnicy zostają poproszeni o zbudowanie nowej jakości stanowiącej połączenie tych dwóch prac. Ten swoisty rodzaj pomostu może zaistnieć w oparciu o zauważone kontrasty, podobieństwa lub inne elementy. Powstała koncepcja ma być dialogiem pomiędzy dwoma wypowiedziami twórczymi, może stać się ich wypadkową, konsekwencją albo zaprzeczeniem. Opracowana przez uczestników forma stanowić ma oś działania performatywnego, które stanie się równocześnie prezentacją powstałej koncepcji. Działanie może także zostać uzupełnione o dźwięk, który uczestnicy sami wygenerują (możliwość skorzystania z dyktafonów w telefonach). W warsztacie chcemy pokazać, że żywa sztuka drzemie w każdym z nas. Żywa sztuka to prace, które oglądamy, serwisujemy, to zdobywane wiadomości, to nasza umiejętność ich łączenia, swoistego konfigurowania ze współczesnej perspektywy. To też umiejętność odkrywania jej na nowo, budowania odmiennych kontekstów wynikających z nanoszenia na zastane wartości aktualnego spojrzenia. Historia sztuki stanowi wiecznie pulsujący potencjał, z którego korzystamy zgodnie z naszymi potrzebami i zgodnie z naszą kondycją oraz stanem gotowości formułowania nowych interpretacji. Warsztat ma też na celu rozwijanie umiejętności pracy w grupie oraz zachęcenie

31

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket uczestników do kreatywnego myślenia i działania w oparciu o posiadane i zdobyte w trakcie spotkania wiadomości z historii sztuki. Ma także pogłębić świadomość działania formą, bryłą w przestrzeni. Stanowi bowiem próbę przeniesienia przedstawień dwuwymiarowych w obszar trójwymiarowy wsparty dodatkowo działaniem performatywnym. Utrudnienie stanowi redukcja koloru w materiałach warsztatu i konieczność zawężenia wypowiedzi do form walorowych, czyli relacji bieli i czerni. Materiały brystole białe i czarne, białe i czarne taśmy klejące, krepa biała i czarna, nożyczki, klej, zszywki i zszywacze, kartki i ołówki (do szkiców) Pomoce naukowe autorskie plansze przedstawiające wybrane reprodukcje prac wraz z uzupełniającymi je wiadomościami teoretycznymi Wiek uczestników 7-14 lat Scenariusz i prowadzenie: Tetiana Fedorova, Magdalena Polakowska, Monika Statucka Opieka artystyczna: dr Magdalena Parnasow-Kujawa, dr Tobiasz Winterhagen Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, Polska

Żywa sztuka drzemie w każdym z nas Living art indwells in each of us

32

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Żywa sztuka drzemie w każdym z nas Living art indwells in each of us

Żywa sztuka drzemie w każdym z nas Living art indwells in each of us

33

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Living art indwells in each of us Type of workshop - educational and creative, during which participants will become acquainted with the notion of performance and with selected branches of art representing the basic periods of art history Objectives - arousing interest in art - awakening living art in young people and encouraging them to use its resources freely - to familiarise young people with the notion of performance - to encourage young people to formulate their creative concepts and to present them boldly The course of the workshop 1. Introductory talk - starting a dialogue by asking questions: Do the participants know or remember any paintings? If yes, what kind of paintings are they? Do they know what period they come from, who the author is, in which technique they were made, etc.? What are their favourite paintings? Do they know what performance art is? Can they think of any performative action? Do they know the name of a performer? 2. Presentation and discussion of selected paintings (portraits) typical for the main periods and directions in art history. Introducing the notion of performance and discussing some examples of this creative activity. 3. Asking the participants to divide into groups of 3-4 and choose two of the presented reproductions according to their likes, intuition, and preferences. The choice can be based on differences, similarities, or other elements. 4. Explanation of the workshop task.Working in groups. 5. Presentation and discussion of created concepts, works. The objective – a creative issue Having selected pictures, the participants are asked to build a new quality combining two art works. This kind of association can be created on the basis of noticed contrasts, similarities or other elements. The resulting concept is meant to be a dialogue between the two creative statements, it can become their result, consequence, or contradiction. The form developed by the participants will constitute the axis of performative action, which will also become the presentation of the created concept. The action can also be accompanied with sound, which will be generated by the participants themselves (possible use of mobile phone dictaphones). In the workshop we want to show that living art is present in each of us. Living art is the works we watch and service, the knowledge we acquire, our ability to combine them, to configure them from a contemporary perspective. It is also the ability to discover it anew, to build different contexts resulting from the application of a current view on the existing values. History of art is an ever-pulsating potential which we use in line with our needs, our condition and state of readiness to formulate new interpretations. The workshop also aims to develop the ability to work in a group and to encourage participants to think and act creatively on the basis of their knowledge of art history, both existing and acquired during the meeting. It is also intended to deepen the awareness of acting with form and solids in space. It is an attempt to transfer two-dimensional representations into a three-dimensional area, additionally accompanied with a performative action. A difficulty is the reduction of colour in the materials of the workshop and the necessity to narrow down the expression to the forms of value, that is the relation between black and white.

34

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Materials white and black pastels, white and black adhesive tape, white and black crepe paper, scissors, glue, staples and staplers, sheets of paper and pencils (for sketching) Teaching aids original charts presenting selected reproductions of works with theoretical background information Age of participants 7-14 years old Scenario and conducting: Tetiana Fedorova, Magdalena Polakowska, Monika Statucka Artistic supervision: PhD Magdalena Parnasow-Kujawa, PhD Tobiasz Winterhagen Magdalena Abakanowicz University of Arts in Poznań, Poland

Żywa sztuka drzemie w każdym z nas Living art indwells in each of us

35

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Mozaika natury A mosaic of nature

36

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Mozaika natury Krótki opis Zapraszamy do odkrycia niesamowitego świata mozaik z natury. Nasz świat składa się z wielu rozproszonych elementów. Podczas warsztatów pospacerujemy po parku i poszukamy elementów pochodzących ze świata przyrody, aby ich użyć do twórczego serwisowania otaczającego nas krajobrazu. Cele - (edukacyjne): Poznanie przez uczestników podstawowych założeń i sposobów tworzenia w technice mozaiki (zapoznają się z nietypowym sposobem tworzenia mozaiki z materiałów naturalnych). Rozwijanie wrażliwości sensorycznej uczestników poprzez uważne obserwowanie i doświadczanie natury. Rozwijanie umiejętności manualnych dzieci poprzez manipulowanie różnorodnymi tworzywami pochodzącymi z natury. Wspieranie rozwoju podmiotowego uczestników poprzez kreację artystyczną w kontakcie z naturą. Rozwijanie kreatywności, serwisowanie i modyfikowanie pomysłów innych osób. Rozwijanie współpracy zespołowej w celu wykonania wspólnej pracy artystycznej. - (artystyczne): Wykonanie mozaiki z nietypowych, naturalnych materiałów. Przebieg Wprowadzenie: Prowadzący poznają dzieci, rozpoczynają rozmowę o koncepcji mozaiki i pytają, czy dzieci wiedzą, co to jest i czy już z nią pracowały. Pokazują, że wszystko, co je otacza, może stać się materiałem do pracy oraz jak można zmieniać lub ulepszać przedmioty. Rozmawiają o tym, czy dzieci lubią spędzać czas na łonie natury, jakie krajobrazy je fascynują i co lubią najbardziej. Rozpoczęcie pracy: Dzieci dzielą się na 2-osobowe zespoły i z prowadzącym udają się na spacer po parku w poszukiwaniu ciekawych widoków i materiałów do mozaiki. Dzieci komunikują się ze sobą i zastanawiają, jakich przedmiotów użyją do stworzenia pracy. Kiedy zbiorą wszystko, czego potrzebują i wybiorą kadr krajobrazu, wracają na miejsce pracy i zaczynają tworzyć. Realizacja: Dzieci tworzą indywidualne mozaiki w formacie A3, po czym wszystkie prace zostaną ułożone na wspólnym panoramicznym płótnie, tworząc kompozycję. Zakończenie: Na koniec w parku omawiamy pracę i stworzony obraz. Pytamy dzieci, czego się nauczyły podczas tej czynności i czy im się to podobało. Dziękujemy za udział i żegnamy się. Materiały/narzędzia szary papier wielkoformatowy w rolce, biały papier techniczny A3 (5 bloków), klej magic w tubce 10 szt., nożyczki 10 szt., pędzle 15 szt., plastikowe palety do farb 10 szt., farby plakatowe Astra 12 kolorów x 5 kompletów, torebki papierowe 20 szt. Wiek uczestników 7-12 lat Scenariusz i prowadzenie: Marta Bezrudczyk, Olena Kozak, Patrycja Szlitkus Opieka artystyczna: dr Barbara Kaczorowska Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska

37

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Refleksje

Prowadzenie warsztatów podczas 20. Kieszeni Vincenta było dla nas zupełnie nowym doświadczeniem, którego na początku trochę się obawiałyśmy, nie wiedząc czego możemy się spodziewać i jak dzieci zareagują na zadanie, które dla nich wymyśliłyśmy. Zaskoczyło nas, w jak różny sposób podeszło do niego każde z nich. Założyłyśmy, że każdy uczestnik wykona swoją własną mozaikę i podczas pogadanki na początku warsztatu upewniłyśmy się, że wszyscy rozumieją, czym jest mozaika. Każda z kompozycji, które powstały, była zupełnie inna od pozostałych, ponieważ każde dziecko zwróciło uwagę na inne elementy otoczenia. Niektóre mozolnie układały obrazek z kamyków i kwiatów znalezionych w parku, a inne tworzyły z patyków trójwymiarowe konstrukcje, odbiegając od założeń warsztatu. Były też dzieci, które wolały pracować w grupie, a dla niektórych dużo ciekawszym elementem pracy było gromadzenie materiałów i rysowanie projektów. Nie spodziewałyśmy się tego, w jak różny sposób nasi uczestnicy podejdą do zadania, ale byłyśmy miło zaskoczone rezultatami ich pracy. Przeprowadzenie warsztatów dla dzieci było dla nas bardzo ciekawe i dużo się dzięki temu nauczyłyśmy. Marta Bezrudczyk i Patrycja Szlitkus

Mozaika natury A mosaic of nature

38

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Mozaika natury A mosaic of nature

Mozaika natury A mosaic of nature

39

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

A mosaic of nature Short description We invite you to discover the amazing world of mosaics from nature. Our world consists of many scattered elements. During the workshop we will take for a walk in the park and look for elements from the natural world to use them to creatively service the landscape around us. Objectives - (educational): To familiarise participants with the basic principles and of the mosaic techniques (they will learn an unusual way of creating mosaics from natural materials). To develop sensory sensitivity of the participants through careful observation and experience of nature. Developing children’s manual skills by manipulating different materials from nature. To foster the personal development of participants through artistic creation and interaction with nature. Developing creativity, servicing and modifying the ideas of others. To develop teamwork to produce a collaborative artistic work. - (artistic): Making a mosaic from unusual, natural materials. The course of the workshop Introduction: The leaders meet children, start a conversation about the concept of a mosaic and ask if the children know what it is and if they have already worked with it. They show that everything around them can become a material for work and how objects can be changed or improved. They talk about whether children enjoy spending time in nature, what kind of landscape fascinate them and what they like best. Starting work Children are divided into teams of 2 and go for a walk in the park in search of interesting sights and materials for mosaics. The children communicate with each other and think about what objects they will use to create the work. When they have collected everything, they need and chosen the frame of the landscape they return to their workplace and start creating. Implementation: Children create individual mosaics in A3 format, later all the works will be arranged on a common panoramic canvas to form a composition. Completion At the end we discuss the work and the picture created. We ask children what they have learned from the workshop and if they enjoyed it. Thank them for their participation and say goodbye. Materials/tools grey large format paper on a roll, white A3 technical paper (5 blocks), magic glue in a tube 10 pieces, scissors 10 pieces, brushes 15 pieces, plastic paint pallets 10 pieces, poster paints Astra 12 colours x 5 sets, paper bags 20 pieces Age of participants 7-12 years old Scenario and conducting: Marta Bezrudczyk, Olena Kozak, Patrycja Szlitkus Artistic supervision: PhD Barbara Kaczorowska Nicolaus Copernicus University in Toruń, Poland

Reflections

Conducting a workshop during the 20th Vincent’s Pocket was a completely new experience for us, one that we were a little apprehensive about at first, not knowing what to

40

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket expect and how the children would react to the task we had prepared for them. We were surprised how differently each of them approached it. We assumed that each participant would make their own mosaic and during the talk at the beginning of the workshop we made sure that everyone understood what a mosaic was. Each of the compositions that were created was completely different from the others, because each child paid attention to different elements of the environment. Some painstakingly created a picture out of pebbles and flowers found in the park, while others created three-dimensional constructions out of sticks, deviating from the workshop objectives. There were also children who preferred to work in a group rather than individually, and for some it was much more interesting to collect materials and draw projects. We did not expect how differently our participants would approach the task, but we were pleasantly surprised by the results of their work. Conducting workshops for children was very interesting for us and we learned a lot. Marta Bezrudczyk and Patrycja Szlitkus

Mozaika natury A mosaic of nature

41

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Przestrzeń „pomiędzy” The space “in between”

42

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Przestrzeń „pomiędzy” Promocyjny opis: Zapraszamy na warsztat kreacyjny, podczas którego w nietypowy sposób spojrzymy na rzeczywistość. Zastanowimy się nad przestrzenią „pomiędzy”, na którą zwykle nie zwracamy uwagi. Będzie to okazja do pracy grupowej, kończącej się powstaniem trójwymiarowych form. Porozmawiamy też o twórczości Magdaleny Abakanowicz, przybliżając pojęcie rzeźby, poznając jej różne formy i rodzaje. Cele - umożliwienie uczestnikom wielkoformatowego i przestrzennego działania twórczego w obszarze rzeźby szeroko rozumianej - przybliżenie pojęcia rzeźby, jej rodzajów oraz charakterystycznych cech - zaznajomienie z twórczością Magdaleny Abakanowicz - nauka współpracy w grupie i ustalania spójnej koncepcji twórczej - zmiana sposobu spojrzenia na rzeczywistość poprzez odwrócenie perspektywy, zwrócenie uwagi na to, co pomijane i często uznawane za nieistotne, a w rzeczywistości fundamentalne. Przebieg - spotkanie przy rzeźbie Nierozpoznani Magdaleny Abakanowicz, przybliżenie pojęcia rzeźby, jej zróżnicowanych rodzajów oraz form, rozmowa o twórczości Magdaleny Abakanowicz – prezentacja dzieł, omówienie stosowanych technik pracy, kontekstu powstałego pomiędzy opracowanymi obiektami a otoczeniem, w którym są umieszczane (prezentacja multimedialna, wydruki reprodukcji) - przejście do miejsca realizacji warsztatów – teren starego amfiteatru parku Cytadela - przedstawienie zadania - działanie przestrzenne (dobranie się uczestników w grupy 2-4 osobowe, podzielenie się przemyśleniami, opracowanie koncepcji i jej wykonanie) - prezentacja prac, rozmowa o cechach powstałych obiektów, wysnucie wniosków i refleksji dotyczących zdobytego doświadczenia - podsumowanie, zakończenie spotkania. Problem twórczy/zadanie Dokonajcie wyboru dwóch lub więcej wartości, a następnie w trójwymiarowy sposób zaznaczcie przestrzeń „pomiędzy” nimi. Zazwyczaj nie zwracamy uwagi na obszar „pomiędzy”, np. przestrzeń między dwojgiem ludzi, drzewami w lesie, ciemnością a jasnością, koncentrując się na jej granicznych treściach. Obszar „pomiędzy” wydaje się pozornie mniej ważny niż wartości, które spina swą obecnością. Pomyślcie, czym charakteryzuje się ta strefa, czemu służy, jaki kontekst buduje, jak wygląda, z czego się składa? W jaki sposób wykorzystała ją Magdalena Abakanowicz w swojej rzeźbie? Jakich środków użyła, jak otoczenie, zagęszczenie elementów i relacje między nimi wpływają na odbiór pracy? Zastanówcie się, jak zaaranżować tę przestrzeń, by ukazać relacje między wartościami przez was wybranymi. Skupcie się na zbudowaniu „pomiędzy” w przemyślany sposób, nadając tej przestrzeni konkretny charakter i formę, może nadając jej wybraną funkcję. Materiały włóczka, sznurki, taśmy, sizal, strecz, krepa/bibuła, worki, materiały tekstylne, nożyczki, klej, znalezione elementy natury, drewniane pale i listewki, rury pcv, markery, pisaki, szary papier, folia spożywcza Pomoce naukowe wydrukowane reprodukcje, prezentacja multimedialna Liczba uczestników ok. 12-15 osób Wiek uczestników 7-14 lat Scenariusz: Julia Popiół

43

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Prowadzenie: Julia Popiół, Sandra Shawkat, Krystian Siemasz Opieka artystyczna: dr Magdalena Parnasow-Kujawa, dr Tobiasz Winterhagen Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, Polska

Przestrzeń „pomiędzy” The space “in between”

44

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Przestrzeń „pomiędzy” The space “in between”

Przestrzeń „pomiędzy” The space “in between”

45

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The space “in between” Description Join us for a creative workshop where we will look at reality in an unusual way. We will think about the space „in between”, to which we usually do not pay attention. It will be an opportunity for a group work, completed with the creation of three-dimensional forms. We will also talk about the work of Magdalena Abakanowicz, discussing the concept of sculpture and learning about its various forms and types. Objectives - enabling the participants to carry out a large-format and spatial creative activity in the field of widely understood sculpture - introducing the notion of sculpture, its types, and characteristic features - acquainting participants with the work of Magdalena Abakanowicz - learning to cooperate in a group and to establish a coherent creative concept - changing the way of looking at reality by reversing the perspective, paying attention to what is neglected and often considered insignificant, but in fact fundamental. Course of action - meeting Magdalena Abakanowicz’s sculpture Nierozpoznani (The Unrecognised), introduction to the notion of sculpture, its various types and forms, discussion on Magdalena Abakanowicz’s work - presentation of her works, discussion on the used techniques, recognising the context created between the objects and the environment in which they are placed (multimedia presentation, prints, reproductions) - moving to the place where the workshop was held – the old amphitheatre of the Citadel park - presentation of the task - spatial activity (groups of 2-4 participants, sharing thoughts, developing a concept and its implementation) - presentation of works, discussion about the features of created objects, conclusions and reflections on the experience gained - summary, end of the meeting. Creative problem/task Choose two or more values, and then mark the space „in between” them in a three-dimensional way. Usually, we do not pay attention to the area „in between”, e.g., the space between two people, trees in the forest, darkness, and lightness, concentrating on its boundary contents. The „in-between” area seems seemingly less important than the values it binds with its presence. Think about what characterises this zone, what purpose does it serve, what context does it build, what does it look like, what does it consist of? How did Magdalena Abakanowicz use it in her sculpture? What means did she use, how does the environment, the density of elements and relations between them influence the reception of the work? Consider how to arrange this space to show the relations between the values you have chosen. Focus on building the ‚in-between’ in a thoughtful way, giving the space a specific character and form, maybe giving it a function. Materials yarn, string, ribbons, sisal, stretch fabric, crepe paper/tissue paper, bags, textiles, scissors, glue, found elements from nature, wooden stakes, and slats, pvc pipes, markers, pens, grey paper, cling film Teaching aids printed reproductions, multimedia presentation Number of participants approx. 12-15 participants Age of participants 7-14 years old Scenario: Julia Popiół

46

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Conducting: Julia Popiół, Sandra Shawkat, Krystian Siemasz Artistic supervision: PhD Magdalena Parnasow-Kujawa, PhD Tobiasz Winterhagen Magdalena Abakanowicz University of Arts in Poznań, Poland

Przestrzeń „pomiędzy” The space “in between”

47

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Vertical mobile Vertical mobile

48

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Vertical mobile Cele - zapoznanie uczestników z założeniami sztuki kinetycznej - przedstawienie Alexandra Caldera – prekursora i twórcy obiektów kinetycznych - rozwijanie wyobraźni oraz umiejętności tworzenia ruchomych instalacji - rozwijanie poczucia estetyki Plan warsztatów 1. Część organizacyjna (przedstawienie tematu warsztatów i wyjaśnienie działań artystycznych). Rozmowa z uczestnikami: Gdzie możemy zobaczyć dzieła sztuki? Rzeźby i instalacje od dawna zdobią nasze miasta. Można je znaleźć na rynkach, na ulicach, a ostatnio nawet w galeriach handlowych. Wielu z nich można dotykać, wspinać się na nie, fotografować i wchodzić z nimi w interakcje na różne sposoby. Najczęściej takie prace stoją w bezruchu i możemy podziwiać ich piękno ze wszystkich stron. Prowadzący pokazują uczestnikom reprodukcje oraz filmy z pracami Alexandra Caldera. Zadają pytania: Czy widzieliście gdzieś takie rzeźby, instalacje? Czy możecie je opisać? Co o nich sądzicie? Co te prace mają ze sobą wspólnego? Kto lub co wprawia je w ruch? Z jakich materiałów są wykonane? Prowadzący przedstawiają uczestnikom założenia sztuki kinetycznej oraz twórczość amerykańskiego rzeźbiarza Alexandra Caldera, który tworzył rzeźby mobilne. W ruch wprawiał je wiatr i elektryczność. Poruszające się dzieła zmieniały się podczas obserwacji przez widza. 2. Indywidualna praca praktyczna. Przedstawienie zadania: Podobnie jak Alexander Calder będziecie tworzyć swoje vertical mobile. Przyjrzyjcie się zgromadzonym materiałom plastycznym (kolorowe kartony, folie, drut, listewki). Zastanówcie się, jakie obiekty mobilne moglibyście z nich zrobić. Co interesującego moglibyśmy stworzyć, aby krajobraz w parku był jeszcze piękniej‑ szy, a może bardziej magiczny? Albo co moglibyście dodać, żeby stał się fantastyczny, jak z filmów o przyszłości? Proponujemy zacząć od małego szkicu. Zamknijcie oczy i wyobraźcie sobie, co chcielibyście zbudować z dostępnych materiałów i szybko naszkicujcie kształt. Na przykład fantastyczne stworzenie, smok, ośmiornica lub latający statek. Teraz spróbujcie użyć drutu i innych materiałów, aby stworzyć to, co przyszło wam do głowy. 3. Podsumowanie działań artystycznych dzieci. Wybieranie miejsca do montażu w przestrzeni i zamieszczanie tam obiektów. Wymyślanie tytułu prac. Podsumowanie działań: Jak postrzegacie to, co dzisiaj robiliście? Czy podoba wam się efekt pracy? Co dało umieszczenie prac w przestrzeni? Co wasze prace zmieniły w otoczeniu? 4. Prace porządkowe. 5. Praca domowa: W jaki sposób można wykorzystać to, co powstało? Jakich materiałów możecie jeszcze używać? Jak można usprawnić/zmienić obiekt, żeby pojawił się dźwięk? Jaka muzyka mogłaby towarzyszyć temu obiektowi? Spróbujcie wymyślić razem z rodzicami dekoracje dźwiękowe do domu lub na balkon.

49

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Materiały drut aluminiowy o grubości 1,2 mm, 45 m (3m na os.), płyta piankowa lub styropian 25 mm 70x100 cm 3 szt., pistolety do kleju na gorąco 3 szt., wkłady klejące do pistoletu na gorąco 10 szt., taśma klejąca 15 mm (33 m) przeźroczysta 3 szt., blok techniczny z kolorowymi kartonami A3 (20 s.) 2 szt., folia aluminiowa spożywcza 150 cmx30 cm 1 szt., nożyce 15 szt., obcęgi 3 szt., rękawiczki z pokryciem gumowym (ochronne) 18 szt., sznurek jutowy ekologiczny, 140 m (1 mm) 1 szt., dziurkacz 3 szt., koraliki mix, 100 szt. 5 zestawów, żyłka wędkarska 0,4 mm (60 m) 1 szt., listewki okrągłe, drewniane 16 mm (50 cm) 5 szt., spinacze biurowe 3 opak., zestawy farb akrylowych (16 kolorów) 5 szt., pędzel syntetyczny nr 4 15 szt., naczynia na wodę 5 szt., zestaw kolorowych, przezroczystych folii A4 (8 kolorów) 5 zestawów, igły z dużymi oczkami 15 szt., palety malarskie, plastikowe 15 szt., zszywacze 3 opak., papier A4 30 arkuszy, ołówki HB/B 15 szt., apteczka 1 szt. Wiek uczestników 8-14 lat Scenariusz: Wiesława Malejko Prowadzenie: Natalia Kotlicka, Wiesława Malejko, Agata Rynkowska Opieka artystyczna: dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Polska

Refleksje

20. edycja Kieszeni Vincenta była dla nas niezapomnianym przeżyciem pozwalającym nam na doskonalenie się w pracy z młodymi odbiorcami sztuki. Celem naszych warsztatów było zapoznanie uczestników ze sztuką kinetyczną, omawiając ją na przykładzie twórczości Alexandra Caldera. Po krótkiej prezentacji twórczości tego artysty, w trakcie, której wywiązała się dyskusja na temat jego ruchomych rzeźb, uczestnicy mieli za zadanie stworzyć szybkie szkice, pozwalające na zobrazowanie ich pomysłów na własne mobile. Następnym etapem było zrealizowanie utworzonych projektów za pomocą dostępnych materiałów takich jak koraliki, kolorowe folie czy sznurki. Dodatkowo utworzyłyśmy własne stanowisko operujące gorącym klejem oraz metalem. Możliwość wykorzystania drutu w szczególności zainteresowała naszych uczestników. Wykonane prace były mocowane do przygotowanych listewek. Ostatnim etapem było zawieszenie rzeźb na stelażu namiotu, pod którym odbywały się warsztaty, przemieniając je w mobile poruszane siłą wiatru. W ten sposób dzieci mogły skonfrontować swoje prace z pracami innych uczestników. Uważamy, że uczestnicy warsztatów poradzili sobie z zadaniem doskonale. Wykazali się dużą kreatywnością oraz zaradnością przy realizowaniu swoich projektów. Byli także chętni, aby nie poprzestawać na jednej rzeźbie. W trakcie warsztatu otrzymaliśmy również wiele pytań od dzieci dotyczących strony technicznej, ze względu na chęć tworzenia kolejnych mobili po powrocie do domu. Jesteśmy dumne z entuzjazmu, z jakim się spotkałyśmy ze strony uczestników, z ich zaangażowania na każdym etapie warsztatu oraz z chęci kontynuowania przygody ze sztuką kinetyczną. Zajęcia były dla nas bardzo wartościowym doświadczeniem, które nauczyło nas jak różnorodne możemy wpłynąć na edukację naszych małych odbiorców. Każdy z nich jest inny i potrzebuje indywidualnego podejścia. Dużą motywacją stało dla nas spotkanie zorganizowane po warsztatach, które pozwoliło nam wymienić się spostrzeżeniami z pozostałymi grupami. Wiesława Malejko, Natalia Kotlicka, Agata Rynkowska

50

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Vertical mobile Vertical mobile

Vertical mobile Vertical mobile

51

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Vertical mobile Objectives - familarising participants with the principles of kinetic art - introducing Alexander Calder, the precursor and creator of kinetic objects - developing imagination and skills of creating moving installations - developing the sense of aesthetics The course of the workshop 1. Organizational part (introducing the topic of the workshop and explaining the artistic activities). Discussion with the participants: Where can we see works of art? Sculptures and installations have decorated our cities for a long time. They can be found in markets, streets and recently even in shopping malls. Many of them can be touched, climbed, photographed and interacted with in various ways. Most often such works stand still, and we can admire their beauty from all sides. The workshop leaders show the participants reproductions and films of Alexander Calder’s works. They ask questions: Have you seen such sculptures, installations somewhere? Can you describe them? What do you think about them? What do these works have in common? Who or what makes them move? What materials are they made of? Participants are introduced to kinetic art and the American sculptor Alexander Calder, who created mobile sculptures. They were set in motion by wind and electricity. The moving works of art changed as they were observed by the audience. 2. Individual practical work. Introduction to the task: You will be creating your vertical mobile like Alexander Calder. Take a look at the art materials you have collected (coloured cardboard boxes, foils, wire, slats). Think about what kind of mobile objects you could make out of them. What kind of interesting things could we create to make the landscape in the park even more beautiful, or perhaps more magical? Or what could you add to make it fantastic, s if from movies about the future? We suggest starting with a small sketch. Close your eyes and imagine what you would like to build with the materials available and quickly sketch the shape. For example, a fantastic creature, a dragon, an octopus or a flying ship. Now try to use wire and other materials to create whatever comes to your mind. 3. Summary of the children’s artistic activities. Choosing a place to assemble in the space and placing the objects there Coining a title for the works Summing up the activities: What do you think about what you have done today? Are you satisfied wit the result of your work? How did placing the works in the space affect them? How did your works change the environment? 4. Cleaning up 5. Homework: How can you use what you have created? What materials can you still use? How could the object be improved/changed to make sound? What music could accompany the object? Try to think of a sound decoration for your house or balcony together with your parents. Materials 1.2 mm aluminium wire, 45 m (3 m per person), foam board or polystyrene 25 mm

52

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket 70x100 cm 3 pcs, hot glue guns 3 pcs, hot glue gun cartridges 10 pcs, 15 mm (33 m) transparent adhesive tape 3 pcs technical block with A3 colour sheets (20 p.) 2 items, food aluminium foil 150 cmx30 cm 1 item, scissors 15 items, pincers 3 items, gloves with rubber covering (protective) 18 items, ecological jute string, 140 m (1 mm) 1 item, hole punch 3 items, beads mix, 100 items 5 sets, fishing line 0.4 mm (60 m) 1 item, round wooden slats 16 mm (50 cm) 5 items, paper clips 3 packs, acrylic paints sets (16 colours) 5 items, synthetic brush no 4 15 items, water dishes 5 items sets of A4 colour transparent foils (8 colours) 5 packs, needles with big eyes 15 packs, plastic painting palettes 15 packs, staplers 3 packs, paper A4 30 sheets, pencils HB/B 15 packs, first aid kit 1 pack Age of participants 8-14 years old Scenario: Wiesława Malejko Conducting: Natalia Kotlicka, Wiesława Malejko, Agata Rynkowska Artistic supervision: PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, Poland

Reflections

The 20th edition of the Vincent’s Pocket was an unforgettable experience for us, allowing us to improve our work with young art audiences. The aim of our workshop was to introduce participants to kinetic art, discussing it through the example of Alexander Calder’s work. After a short presentation of the artist’s work, during which there was a discussion about his mobile sculptures, the participants were asked to create quick sketches that would allow them to illustrate their ideas for their own mobiles. The next stage was the realization of the created projects using available materials such as beads, coloured foils or string. In addition, we created our own stand using hot glue and metal. The possibility of using wire particularly interested our participants. The created works were attached to the prepared slats. The final stage was to hang the sculptures on the frame of the tent where the workshop took place, transforming them into mobiles moved by the force of the wind. In this way, the children could confront their works with the works of other participants. We think that the workshop participants coped with the task perfectly. They showed great creativity and resourcefulness while realizing their projects. They were also eager not to stop at just one sculpture. During the workshop we also received a lot of questions from the children about the technical side, due to the desire to create more mobiles after returning home. We are proud of the enthusiasm with which we met the participants, their involvement at every stage of the workshop and their desire to continue the adventure with kinetic art. The classes were a very valuable experience for us, which taught us how we can influence the education of our little recipients. Each of them is different and needs an individual approach. A meeting organized after the workshop, which allowed us to exchange observations with the other groups, was a great motivation for us. Wieslawa Malejko, Kotlicka Natalia, Agata Rynkowska

53

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Recyświaty Recworlds

54

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Recyświaty Krótki opis Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w spotkaniu, podczas którego wejdziecie w świat ekologii oraz dowiecie się, jak w twórczy sposób możecie wykorzystać rzeczy, które są pozornie bezużyteczne. Warsztat Recyświaty to unikatowa wolna przestrzeń pełna troski o sztukę, ekologię i własną iskrę twórczości. Szereg zaproponowanych aktywności, które mają na celu serwisowanie, rozwijanie waszej kreatywności, zabierze was, do miejsca gdzie jedynym ograniczeniem będzie tylko fantazja. Nauczycie się, czym są upcycling i asamblaż oraz stworzycie własne obiekty przestrzenne. Czeka was małe wyzwanie, nie będzie latwo... Do zobaczenia! Cele edukacyjne: - pogłębienie wiedzy z zakresu edukacji ekologicznej, pochodzenia tworzyw i sposobów ich ponownego użycia - zapoznanie z pojęciami asamblażu i upcyclingu oraz przykładami twórczości z tych dziedzin sztuki, stanowić one będą podstawę do serwisowania własnej kreatywności - wykonywanie działań nastawionych na kształtowanie postawy nacechowanej troską o środowisko - uczestniczenie w twórczych sposobach generowania myślenia zespołowego i serwisowania kreatywności m.in. „burzy mózgów” - uczestniczenie w pracy zespołowej, rozwijanie współpracy i empatii - rozwijanie kreatywność, wyobraźni oraz nieszablonowego podejścia do sztuki i życia codziennego - eksperymentowanie w nietypowych technikach, podejmowanie decyzji w zakresie komponowania, zestawiania ze sobą różnych kolorów i faktur - rozwijanie umiejętności manualnych poprzez pracę z nietypowymi materiałami artystyczne: Stworzenie obiektów przestrzennych pełniących jednocześnie rolę upcyclingu, zorganizowanie wystaw po warsztacie Przebieg/scenariusz warsztatu Wstęp Grupa warsztatowa i prowadzący zapoznają się, następnie razem siadają w kręgu. Dzieci odliczają do trzech i powstają grupy 4- lub 5-osobowe. Następuje dialog o recyklingu i znaczeniu ekologii we współczesnym świecie. Prowadzący zadają pytania o pomysły na to, jakie przedmioty codziennego użytku można zrobić z odpadów lub używanych, niepotrzebnych czy starych rzeczy. Każdy uczestnik odpowiada, jakie materiały by wykorzystał. Następuje przydział do zespołów: grupa pierwsza to Tytani, druga – Naturolodzy, a trzecia to Plastowicze. Rozpoczęcie pracy Grupa otrzymuje mapy prowadzące do ukrytych w parku składów materiałów złożonych ze starych przedmiotów lub artykułów nadających się do recyklingu podzielonych na kategorie: metal, plastik, papier. - Tytani mają zbierać paczki z artykułami metalowymi możliwymi do poddania recyklingowi, oznaczone kolorem jasnożółtym. - Naturolodzy skupiają się na tworzywach naturalnych i papierowych – paczki oznaczone kolorem niebieskim. - Plastowicze grupują rzeczy zrobione z plastiku – paczki oznaczone kolorem ciemnożółtym. - Grupy przynoszą znalezione materiały w miejsce wskazane na mapie. Mają na to 20 minut. Realizacja Uczestnicy tworzą w grupach upcyclingowe obiekty przestrzenne, będące przedstawieniem idealnego świata/natury. Prace mogą przybrać formę asamblażu/makiety

55

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket lub obiektu. Ich istotną cechą jest trójwymiarowość.Uczestnicy mogą wykorzystywać tylko materiały przypisane do grup oraz te pochodzenia naturalnego, znalezione w parku (liście, gałązki, kamienie). Podział na grupy ma na celu pobudzenie i zaserwisowanie kreatywności w uczestnikach (wymaga od nich większego wysiłku intelektualnego, pracy własnej i uważniejszego zadbania o proces kreatywny) oraz zróżnicowanie wybranych przez uczestników techniki przedstawień ze względu na różnice w charakterach przypisanych materiałów. Zakończenie pracy Uczniowie przedstawiają swoje prace, opisując koncepcję i wybrane do realizacji formy plastyczne. Po zakończeniu warsztatów prace pozostają w parku, pełniąc rolę krótkotrwałej wystawy. Następnie zostaje zorganizowana długoterminowa wystawa w obiekcie kulturowym. Po zakończeniu wystawy prace zostaną rozmontowane i posegregowane na kategorie recyklingowe i oddane do odpowiednich instytucji. Materiały i narzędzia materiały nadające się do recyklingu: a) artykuły papierowe/drewniane: kartony (nieużytki zebrane np. z marketów) 30 szt., gazety (makulatura) 2 kg, rolki po papierze toaletowym/ręcznikach papierowych 70 szt., małe skrzynki do owoców 20 szt., używane klocki drewniane 3 komplety b) artykuły metalowe (oczyszczone): puszki bez wieczek 30 szt., wieczka od słoików: małych i dużych po 50 szt., zwinięty drut metalowy 3x5 m średnica 2 mm, zwinięty drut metalowy 2x5 m średnica 0,5 mm, folia aluminiowa 3 rolki x 30 m, kapsle od butelek szklanych różnokolorowe 100 szt., używane ozdoby metalowe (np. kosze/ misy na owoce 30 szt.) c) artykuły plastikowe: butelki plastikowe 0,5 l (po 30 przezroczystych, zielonych, niebieskich), butelki plastikowe 2 l (po 30 przezroczystych i zielonych), butelki 5 l niebieskie 20 szt., pojemniki plastikowe (oczyszczone opakowania po jogurtach) 40 szt., nakrętki od butelek różnokolorowe 100 szt., pudła i kuferki plastikowe używane (różne rozmiary 20 szt.) pozostałe artykuły: szpikulec do robienia dziurek 10 szt., sznurki jutowe 20 motków po 5 m, papier kolorowy A1 20 arkuszy, 15 zestawów różnokolorowych nici, wkłady do kleju na gorąco przezroczyste 1 kg i czarne 1 kg, pistolet do kleju na gorąco 5 szt., nożyczki 15 szt, nożyki do papieru 10 szt., miski 3 l 10 szt., taśma klejąca dwustronna 5 szt., materiały naturalne znalezione w parku, przedłużacze listwowe 5 szt., stoły 15 szt. Wiek uczestników 11-14 lat Scenariusz: Weronika Murak, Ewelina Szpakowska Prowadzenie: Weronika Murak, Agata Polny, Ewelina Szpakowska Opieka artystyczna: dr Barbara Kaczorowska Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska

56

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Recyświaty Recworlds

Recyświaty Recworlds

57

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Recworlds Short description We would like to invite you to take part in a meeting, during which you will enter the world of ecology and find out how you can creatively use things that are seemingly useless. The Recycles workshop is a unique free space full of care for art, ecology, and your own spark of creativity. A series of proposed activities, which aim to service, develop your creativity, will take you to a place where the only limitation will be your imagination. You will learn what upcycling and assemblage are, and you will create your own spatial objects. A little challenge awaits you; it will not be easy... See you there! Objectives educational: - deepening knowledge about environmental education, origin of materials and ways of their reusing - getting acquainted with the notions of assemblage and upcycling and examples of works from these fields of art, they will constitute the basis for servicing one’s own creativity - to carry out activities aimed at shaping an attitude characterised by concern for the environment - to participate in creative ways of generating team thinking and servicing creativity, e.g., brainstorming - participating in teamwork, developing cooperation and empathy - developing creativity, imagination and out-of-the-box approach to art and everyday life - experimenting with unusual techniques, deciding on composition, combining different colours and textures - developing manual skills by working with unusual materials artistic: - reating spatial objects that also act as upcycling, organising exhibitions after the workshop The course of the workshop Introduction The workshop group and the workshop leader get acquainted, then sit together in a circle. The children count to three and form groups of 4 or 5. A talk on recycling and the importance of ecology in today’s world. The leaders ask what kind of everyday objects can be made out of waste or used, unnecessary or old things. Each participant answers what kind of materials they would use. The participants are divided into teams: the first group is called Titans, the second group is called Naturologists, and the third group is called Plasticists. Starting work The groups are given maps leading to hidden material depots in the park made up of old objects or recyclables divided into categories: metal, plastic, paper. - Titans are to collect packets of recyclable metal items, marked in bright yellow. - Naturologists focus on natural and paper items – packets marked in blue. - Plasticists group things made of plastic – packets marked in dark yellow. - The groups bring the found materials to the place indicated on the map. They have 20 minutes to do this. Implementation In groups participants create upcycled spatial objects, which are representations of the ideal world/nature. The works may take the form of assemblages/macquettes or objects. Participants are allowed to use only materials assigned to their group and those of natural origin found in the park (leaves, twigs, stones). The division into groups is aimed at stimulating and serving creativity in the participants (it requires more intellectual effort, own work, and more attention to the creative process)

58

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket and at differentiating the techniques and representations chosen by the participants due to the differences in the nature of the assigned materials. Completion of the work Participants present their work, describing the concept and the art forms chosen for it. After the workshop the artworks remain in the park, serving as a short-term exhibition. Afterwards a long-term exhibition is organised in the cultural institution. After the exhibition, the works will be disassembled and sorted into recycling categories and handed over to the relevant institutions. Materials and tools Recyclable materials: (a) paper/wooden articles: cardboard boxes (waste collected e.g., from markets) 30 pcs, newspapers (wastepaper) 2 kg, toilet paper/paper towel rolls 70 pcs, small fruit boxes 20 pcs, used wooden blocks 3 sets b) metal articles (cleaned): cans without lids 30 items, lids from jars: small and large 50 items each, coiled metal wire 3x5 m diameter 2 mm, coiled metal wire 2x5 m diameter 0.5 mm, aluminum foil 3 rolls x 30 m, caps from glass bottles of various colors 100 items, used metal decorations (e.g., baskets / fruit bowls 30 items) c) plastic articles: 0.5 l plastic bottles (30 transparent, green, and blue each), 2 l plastic bottles (30 transparent and green each), 5 l blue bottles 20 items, plastic containers (cleaned yoghurt containers) 40 items, bottle caps of various colours 100 items, used plastic boxes and trunks (various sizes 20 items). Other items: skewers for making holes 10 items, jute twine 20 skeins of 5 m, coloured paper A1 20 sheets, 15 sets of multicoloured threads, hot glue cartridges transparent 1 kg and black 1 kg, hot glue gun 5 items, scissors 15 items, paper scissors 10 items, bowls 3 l 10 items, double-sided adhesive tape 5 items, natural materials found in the park, extension cords 5 items, tables 15 items. Age of participants 11-14 years old Scenario: Weronika Murak, Ewelina Szpakowska Conducting: Weronika Murak, Agata Polny, Ewelina Szpakowska Artistic supervision: PhD Barbara Kaczorowska Nicolaus Copernicus University in Toruń, Poland

59

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Abstrakcyjne nitki Abstract threads

60

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Abstrakcyjne nitki Cele - rozwijanie kreatywności przy pomocy techniki string-artu oraz haftu - tworzenie przestrzennej instalacji z włóczki - rozwijanie umiejętności pracy zespołowej Przebieg warsztatu Etap I Wprowadzenie Pytania do dzieci związane z działaniami: Czy znacie dzieła sztuki, które są pozbawione wszelkich cech ilustracyjności, w których artysta niczego nie naśladuje? Opowiedzcie o nich. Czy znacie artystów, którzy tworzą takie prace? Czy wiecie czym jest string-art i na czym on polega? Czy wykonywaliście kiedyś prace w podobnej technice? Krótka prezentacja na temat sztuki abstrakcyjnej oraz objaśnienie czym jest string-art oraz haft. Następnie uczestnicy dowiedzą się, jak posługiwać się igłami i włóczką, aby móc haftować na płótnie. Etap II Polecenie Na rozciągniętej między drzewami kanwie (płótnie) przy pomocy kolorowych włóczek wyhaftujcie to, co kojarzy wam się z pojęciem abstrakcji, a więc kształty niemające bezpośredniego odniesienia do form i przedmiotów obserwowanych w naturze. Na podstawie uzyskanych informacji uczestnicy przystępują do działania. Kanwa będzie rozpięta pomiędzy drzewami. Dzieci haftują na materiale kolorowymi włóczkami wszystko to, co kojarzy im się z abstrakcją. Każdy z uczestników ma własną igłę i różne włóczki do wyboru, aby nie ograniczali się do jednego koloru. Ponieważ płótno jest długie, dzieci mogą w każdej chwili zmienić miejsce swojej pracy i wykonać kilka różnych haftów po jego obydwu stronach. Etap III Zakończenie Na kanwie powstanie abstrakcyjny obraz, którego autorami będą wszyscy uczestnicy. Każdy z nich będzie mógł zaprezentować haft, opowiedzieć o nim oraz podzielić się wrażeniami z warsztatów. Podsumowanie warsztatu przez prowadzących i pytania do uczestników: Jak podobały wam się warsztaty? Co możecie powiedzieć o swoich abstrakcyjnych dziełach? Czego się nauczyliście? Streszczenie warsztatu Warsztat Abstrakcyjne nitki przeznaczony jest dla osób, które pragną rozwinąć swoją kreatywność oraz są gotowe na nowe wyzwania. Działanie ma na celu zapoznanie się z techniką string-artu oraz wzbogacenie wiedzy na temat abstrakcji. Uczestnicy będą mogli stworzyć instalację artystyczną na jednym wspólnym płótnie, używając kolorowych włóczek i plastikowych igieł. Każdy będzie miał możliwość wykonania własnych, abstrakcyjnych wzorów, dzięki którym powstanie unikatowe dzieło o łącznej długości 4 metrów. Zadanie łączy ze sobą pracę indywidualną z pracą grupową. Skończoną instalację będzie można zabrać ze sobą i powiesić w szkole. Materiały plastikowe igły duże 20 szt., włóczki bawełniane zestaw 50 motków w różnych kolorach, kanwa do haftowania 4 m (400x160 cm), nożyczki 15 szt., sznurek 30 m (do przymocowania kanwy do drzew) Wiek uczestników 11-14 lat Scenariusz: Kalina Kazimierczak Prowadzenie: Kalina Kazimierczak, Anna Tuzimek, Michał Walczak Opieka artystyczna: dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Polska

61

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Abstract threads Objectives - developing creativity by string-art and embroidery - creating spatial installation made of yarn - developing teamwork skills The course of the workshop Phase I Introduction Questions for children related to the activities: Do you know any works of art which are devoid of any illustrative features, in which the artist does not imitate anything? Tell us about them. Do you know any artists who create such works? Do you know what string-art is and what it consists of? Have you ever made works in a similar technique? Short presentation about abstract art and explanation what string-art and embroidery are. Then the participants will learn how to use needles and yarn in order to embroider on the linen. Phase II Command On a canvas stretched between the trees, with the help of colourful yarn embroider what you associate with the notion of abstraction, i.e., shapes that have no direct relation to forms and objects observed in nature. The participants start working on the basis of the information provided, A canvas will be stretched between the trees. The children embroider on the fabric with colourful yarns everything that they associate with abstraction. Each participant has his/her own needle and a selection of different yarns, so that they are not limited to one colour. As the canvas is long, the children can change their place of work at any time and make several different embroideries on both sides of the canvas. Phase III Finishing An abstract painting will be created on the canvas by all participants. Each of them will be able to present the embroidery, talk about it and share their impressions from the workshop. Summary of the workshop by the leaders and questions to the participants: Did you enjoy the workshop? What can you say about your abstract works? What did you learn? Summary of the workshop The workshop entitled Abstract threads is designed for people who want to develop their creativity and are ready for new challenges. The activity aims to introduce the technique of string-art and to enrich the knowledge of abstraction. Participants will be able to create an art installation on one common canvas, using coloured yarn and plastic needles. Everyone will have the opportunity to make their own abstract patterns to create a unique work of art with a total length of 4 metres. The activity combines individual and group work. The finished installation can be taken way and hung up at school. Materials large plastic needles 20 pcs, cotton yarns set of 50 skeins in different colours, embroidery canvas 4 m (400x160 cm), scissors 15 pcs, string 30 m (to attach the canvas to the trees) Age of participants 11-14 years old Scenario: Kalina Kazimierczak Conducting: Kalina Kazimierczak, Anna Tuzimek, Michał Walczak Artistic supervision: PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, Poland

62

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Abstrakcyjne nitki Abstract threads

Abstrakcyjne nitki Abstract threads

63

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Pokaż gest! Show a gesture!

64

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Pokaż gest! To autorski warsztat twórczy o charakterze edukacyjno-artystycznym, który jest czynnikiem zapalnym do pobudzenia kreatywności i wyrażenia emocji poprzez sztukę. Chciałbym wprowadzić dzieci do świata abstrakcjonizmu ekspresyjnego, a następnie zaproponować pracę grupową, polegającą na stworzeniu pełnowymiarowego (9m2!) dzieła sztuki w taki sposób, jak robił to prekursor i mistrz nurtu – Jackson Pollock. Dzieci będą zaangażowane w cały proces tworzenia dzieła: samodzielne wykonanie narzędzi, barwników a także przygotowanie podłoża. Cele operacyjne - edukacja sztuką – przybliżenie sztuk plastycznych mistrzów epoki - kreatywne działanie multisensoryczne - skonkretyzowanie odczuć w wypowiedzi pozawerbalnej (malarskiej) - wzmocnienie świadomości wizualnej Umiejętności - utrwalenie pojęcia: „kolor”, „kontur”, „przestrzeń”, „kompozycja”, „układ dynamiczny” - interpretacja wypowiedzi malarskiej - szacunek dla cudzej interpretacji i rozwijanie empatii (w relacji z innymi uczniami) Metody - podająca – rozmowa wprowadzająca - poznawcza – odkrywanie nowych możliwości twórczego działania - problemowa – aktywizująca – malarstwo w „akcji” - porównawcza – porównanie obrazów historycznych do stworzonych przez dzieci dzieł Przebieg Wstęp Wprowadzenie dzieci do świata abstrakcjonizmu ekspresyjnego. Przybliżenie historii, poznanie artystów, technik tworzenia oraz pojęć związanych z nurtem: action painting, Jackson Pollock, Tadeusz Kantor, taszyzm oraz technika drippingu. Rozpoczęcie pracy Stworzenie narzędzi do malowania. Pędzle z elementów znajdujących się w obrębie parku. Dzieci mogą stworzyć krótkie, zwarte pędzle przy użyciu igliwia lub dłuższe i bardziej rozłożyste z kępek trawy. Przy projektowaniu pędzli ogranicza je tylko ich własna wyobraźnia. Kolejnym etapem jest odkrycie właściwości barwiących i zapachowych rożnych substancji. Animator warsztatów przygotowuje barwniki przed przystąpieniem do rozpoczęcia warsztatu. Przystąpienie do pracy Dzieci otrzymują temat pracy Pokaż gest, następnie przystępują do malowania. W czasie wykonywania dzieła mają pełną dowolność. Mogą stworzyć dzieło, używając nowo poznanych technik, wyrazić swój aktualny nastrój, bazując na skojarzeniach. Zakończenie Swobodna rozmowa i próba odczytania pomysłów pozostałych uczestników, wymiana myśli na temat efektów pracy innych grup. Omówienie procesu tworzenia, wykorzystanych narzędzi oraz środków ekspresji. Porównanie obrazów do historycznych dzieł sztuki celem nowego, lepszego rozumienia współczesnych twórców. Materiały 6 plansz dydaktycznych format A2, płótno 3x3 m 3 szt., substancje barwiące: kurkuma, cynamon (po 300 g), sok z buraka, sok z aronii (po 3 l), kawa rozpuszczalna, herbata czarna (po 500 g), nać pietruszki 4 pęczki, zestaw dla każdego uczestnika: fartuszek jednorazowy, nożyczki, łyżka, słoik, pusta puszka aluminiowa, rękawiczka lateksowa, sznurek jutowy 100 m, wiadro malarskie 5 l (10 szt.), kij od miotły 3 szt., ręczniki papierowe 3 rolki Wiek uczestników 12-15 lat Scenariusz: Julia Namysł

65

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Prowadzenie: Kamila Krzewina, Hanna Mokijewska, Julia Namysł Opieka artystyczna: prof. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

Pokaż gest! Show a gesture!

66

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Pokaż gest! Show a gesture!

Pokaż gest! Show a gesture!

67

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Show a gesture! This is an original educational and artistic creative workshop that is an inflammatory factor to stimulate creativity and express emotions through art. I would like to introduce children to the world of expressive abstractionism, and then propose a group work, which consists in creating a full-size (9m2!) work of art in the same way as it was done by the precursor and master of the trend – Jackson Pollock. The children will be involved in the whole process of creating the artwork: making the tools and the dyes and also preparing the canvas. Objectives - education through art – introducing the visual artworks of the masters of the epoch - creative multisensory activity - to concretise feelings in a non-verbal (painting) expression - strengthening visual awareness Skills - learning the notions of: „colour”, „contour”, „space”, „composition”, „dynamic system” - interpretation of a painting expression - to respect other people’s interpretation and to develop empathy (in relation to other pupils) Methods - instructive – introductory talk - cognitive – discovering new possibilities of creative activity - problem-activating – painting in action - comparative – comparing historical paintings with works created by children The course of the workshop Introduction Introducing children to the world of expressive abstractionism. Introduction to history, artists, techniques and terms connected with the movement: action painting, Jackson Pollock, Tadeusz Kantor, Tascism and dripping technique. Starting work Creating tools for painting. Brushes from elements found within the park. Children can create short compact brushes using needles or longer and more spread-out brushes using tufts of grass. When designing the brushes, children are only limited by their own imagination. The next stage is to discover the colouring and smelling properties of different substances. The workshop animator prepares the dyes before the workshop begins. Getting to work Children are given a topic to work on: Show a gesture, then start painting. They are free to create their own work. They can create a work using newly learnt techniques, express their current mood based on associations. Closing Free discussion and attempt to read the ideas of the other participants, exchange of thoughts on the effects of the work of other groups. Discussion of the creative process, tools used and means of expression. Comparison of the paintings with historical works of art for a new, better understanding of contemporary artists. Materials 6 didactic boards, format A2, canvas 3x3 m 3 pcs, colouring substances: turmeric, cinnamon (300 g each), beetroot juice, chokeberry juice (3 l), instant coffee, black tea (500 g), parsley leaves 4 bunches, a set for each participant: disposable apron, scissors, spoon, jar, empty aluminium can, latex glove, jute rope 100 m, painting bucket 5 l (10 pcs.), broomstick 3 pcs, paper towels 3 rolls Age of participants 12-15 years old Scenario: Julia Namysł

68

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Conducting: Kamila Krzewina, Hanna Mokijewska, Julia Namysł Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław, Poland

Pokaż gest! Show a gesture!

69

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Napraw obraz po swojemu Repair the painting in your own way

70

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Napraw obraz po swojemu Cele - uświadomienie uczestnikom ich umiejętności myślenia twórczego, kreatywności, oraz zdolności manualnych - pokazanie, że za pomocą gotowych przedmiotów, głównie codziennego użytku, można stworzyć autorską wypowiedź artystyczną - przedstawienie problemu rozpadu czy niszczenia obrazów - zapoznanie uczestników warsztatu z pojęciem asamblażu. Wstęp - Przywitanie się z uczestnikami. - Rozmowa z uczestnikami: Czy widzieli kiedyś popsuty obraz? Jak wyglądał? Co było w nim popsute? Co to jest kolaż? Czy robili kiedyś kolaże? Z czego można je zrobić? Czy robiliście kiedyś kolaże z przedmiotów codziennego użytku? Opowiedzenie o asamblażu. - Podanie zadania: „Dziś będziecie kreatorami nowych interpretacji sztuki. Waszym zadaniem jest serwisowanie obrazów, które są już zniszczone. Za pomocą dostępnych materiałów naprawcie obraz. Możecie nadać nowe znaczenia postaciom i sytuacjom, w których są przedstawione”. Działanie - dzielenie się na grupy (5 grup po 3 osoby) - losowanie jednego dzieła malarskiego dla każdej grupy - wybieranie przez każdą z grup odpowiedniego miejsca do pracy warsztatowej - rozłożenie lub powieszenie wylosowanego płótna - wybranie materiałów do wykorzystania - zaangażowane działanie każdego uczestnika warsztatów - pomoc prowadzących poprzez zadawanie pytań nakierowujących oraz pokazywanie różnych sposobów pracy - tworzenie dokumentacji fotograficznej i filmowej - sprzątnięcie miejsca pracy - umieszczenie prac blisko siebie Zakończenie - przedstawienie każdego dzieła; opowiedzenie przez grupę o wykonanej pracy, co zostało zmienione, czym się inspirowali, o trudnościach, na które napotkali oraz wyrażenie swoich przemyśleń; dostrzeżenie pozytywnych aspektów w każdej pracy mocnych stron uczestników ujawniających się podczas warsztatu - po omówieniu konkretnego dzieła przeczytanie krótkiej notki o oryginalnym obrazie - pytania podsumowujące pracę: co było trudnego w wykonaniu zadania? co podoba im się w pracach po serwisowaniu? czy uczestnicy zapamiętają oryginalny obraz oraz jego autora? - zrobienie zdjęć każdej grupie stojącej przed swoją pracą - podziękowanie za udział i zaangażowanie, pożegnanie się - wysłanie zdjęć mailowo opiekunowi grupy Materiały spreparowane obrazy 2 mx1 m przygotowane przez autora warsztatu, krótkie informacje o każdym z obrazów wykorzystanych do warsztatu – po jednym dla każdej grupy, 5 reprodukcji z opisami każdego z obrazów wykorzystanych do warsztatu, 5 kg tkanin różnych kolorów, kształtów i rozmiarów, 5 zestawów krepy po 10 kolorów, plastry, bandaże, folia przezroczysta (jak do remontów), gazety, czasopisma, ryza białego papieru A4, różnorodne wydruki czarno-białe 50 kartek, po 5: zestawów kolorowych słomek, filcu 10 kolorów, igieł, nici po 12 kolorów, paczek waty, dużych szpul sznurka jutowego, kordonków, muliny, taśmy dwustronnej, buteleczek zmywacza do paznokci, po 15 szt.: gąbek, kleju, tektury, ołówków, cienkopisów, paczek patyczków do szaszłyków, nożyczek, cienkie druty 25 m oraz drabina, znaleziska z Cytadeli, różnorodne przedmioty codziennego użytku

71

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Wiek uczestników 12-15 lat

Scenariusz: Kamila Krzewina Prowadzenie: Zuzanna Chabierska, Kamila Krzewina, Julia Namysł Opieka artystyczna: prof. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

Napraw obraz po swojemu Repair the painting in your own way

72

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Napraw obraz po swojemu Repair the painting in your own way

Napraw obraz po swojemu Repair the painting in your own way

73

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Repair the painting in your own way Objectives - to make participants aware of their creative thinking skills, creativity, and manual abilities - to show that with the help of ready-made objects, mainly those of everyday use, it is possible to create an original artistic statement - to present the problem of disintegration or destruction of paintings - to acquaint participants of the workshop with the concept of assemblage. Introduction - Greeting the participants. - Conversation with the participants: Have they ever seen a broken painting? How did it look like? What was broken? What is a collage? Have they ever made collages? What can you make them out of? Have you ever made collages from everyday objects? Talking about assemblage. - Description of the task: „Today you will be creators of new interpretations of art. Your task is to repair paintings that are already damaged. Repair the paintings with the available materials. You can give new meanings to the characters and situations in which they are depicted”. Activity - dividing into groups. (5 groups of 3 people each) - drawing one painting for each group. - selecting a suitable place for the workshop - spreading or hanging the drawn canvas. - choosing the materials to be used. - involvement of each participant in the workshop. - helping the workshop leaders with guiding questions and showing different ways of working - creating photographic and film documentation - cleaning up the work area - placing the works close to each other Closing - Presentation of each piece of work; the group talks about the work done, what was changed, what inspired them, the difficulties they encountered and their thoughts; recognising the positive aspects in each piece of work and the strengths of the participants that emerged during the workshop - After discussing a particular work, reading a short note about the original painting, - questions to sum up the work: what was difficult in the task? what do they like about the works after the servicing? will the participants remember the original painting and its author? - taking photos of each group standing in front of their work. - thanking participants for their participation and involvement, saying goodbye - sending the pictures to the group leader by e-mail Materials 2 mx1 m paintings prepared by the workshop’s author, short information about each of the paintings used in the workshop – one for each group, 5 reproductions with descriptions of each painting used in the workshop, 5 kg of fabric of different colours, shapes and sizes, 5 sets of crepe paper of 10 colours, plasters, bandages, transparent foil (like for renovation), newspapers, magazines, a ream of white A4 paper, various black and white printouts of 50 sheets, 5 sets of coloured straws, felt of 10 colours, needles, thread of 12 colours each, packets of cotton wool, large spools of jute twine, cordons, mouliné, double-sided tape, bottles of nail polish remover, 15 each. 15 each of: sponges, glue, cardboard, pencils, fine point pens, packets of sticks for shashliks, scissors, thin wire 25 m long, ladder, findings from the Citadel, various objects of everyday use

74

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Age of participants 12-15 years

Scenario: Kamila Krzewina Conducting: Zuzanna Chabierska, Kamila Krzewina, Julia Namysł Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław, Poland

Napraw obraz po swojemu Repair the painting in your own way

75

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Przestrzeń „pomiędzy” The space “in between”

76

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Bal cieni Cele - poszerzenie zdolności kreatywnego myślenia - pobudzenie umiejętności manualnych - umiejętność dostrzeżenia inspiracji w najbliższym otoczeniu, naturze - zapoznanie się z pojęciem teatru cieni - stworzenie własnych prac manualnych do wykorzystania w teatrzyku cieni Chciałabym przede wszystkim zachęcić dzieci do kreatywności i dobrej zabawy poprzez stworzenie własnych lalek do teatrzyku cieni. Chodziłoby o zwrócenie uwagi na to, jak w prosty sposób zainicjować działanie wymagające aktywności manualnej a także pokazanie możliwości stwarzanych dzięki najprostszym narzędziom. Przebieg - zapoznanie z historią teatru cieni – pokaz z wykorzystaniem rzutnika - przedstawienie zadania – Bal cieni – zapoznanie dzieci z tematem - pokaz kilku scen balowych z literatury i filmów – 5 min - pokazanie dostępnych materiałów - czas na poszukiwania dodatkowych materiałów w parku (np. patyki, liście, kłosy traw) – 15 min - rozpoczęcie pracy nad lalkami do teatru cieni - przebieg prac – 40 min - prezentacja lalek na płótnie za pomocą oświetlenia – 20 min - rejestracja aparatem rzutowanych cieni - przerwa dla dzieci – w tym czasie asystenci montują filmiki do pokazu Zakończenie - Pokaz filmowy z Balu cieni – ok. 20 min Materiały białe płótno (dużych rozmiarów) – 3 x 3 m 1 szt., namiot 1 szt., stolik przenośny 3 szt., krzesła 20 szt., worki na śmieci 60l –3 paczki, 35l – 3 paczki, 120l – 3 paczki, reklamówki plastikowe 20 szt., folia aluminiowa 10 opakowań, włosy anielskie na choinkę 10 szt., sznurek jutowy naturalny 140m – 3 szpulki, bibuła – różne kolory 20 szt., klej magic 5 tubek klej wikol 1kg 2 szt., taśma jednostronna 5 szt., nożyczki 20 szt., przedmioty znalezione w parku – gałązki, kłosy trawy, kwiaty Sprzęt komputer przenośny – laptop 2 szt., kabel USB do aparatu 1 szt., aparat fotograficzny 3 szt., rzutnik 1 szt., reflektor punktowy o dużej mocy 2 szt. Wiek uczestników 7-9 lat Scenariusz: Marta Kiebel Opieka artystyczna: prof. dr hab. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

77

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The shadow ball Objectives - to extend creative thinking skills. - stimulation of manual skills - ability to find inspiration in the immediate environment, nature - to get acquainted with the concept of shadow theater - to create manual works to be used in the shadow theater First of all, I would like to encourage children to be creative and have fun by creating their own shadow puppets. I would like to point out how easy it is to initiate an activity requiring manual activity and to show the possibilities created by the simplest tools. The course of the workshop - introduction to the history of shadow theater – demonstration with the use of projector - presenting the task “Shadow Ball” – familiarizing children with the idea - showing some ball scenes from literature and films – 5 min - showing available materials - time for searching additional materials in the park (e.g., sticks, leaves, ears of grass) - 15 min - beginning of work on shadow puppets - work process – 40 min - presentation of puppets on the canvas using lighting – 20 min - recording of the projected shadows on camera - break for the children – during this time the workshop leaders edit the videos for the show Ending film screening of the Shadow Ball – approx. 20 min Materials white canvas (large size) 3 x 3 m – 1 item, tent – 1 item, portable table – 3 pieces, chairs – 20 pieces, garbage bags: 60l – 3 packs, 35l – 3 packs, 120l –3 packs, plastic bags – 20 pieces, aluminium foil – 10 packs, angel hair for a Christmas tree – 10 pieces, natural jute string 140m – 3 spools, tissue paper – different colors – 20 pieces, magic glue – 5 tubes, wikol glue 1kg – 2 pieces, single-sided tape – 5 pieces, scissors – 20 pieces, iems found in the park – twigs, ears of grass, flowers, laptop computer – 2 pieces, USB cable for the camera – 1 item, camera – 3 pieces, multimedia projector – 1 item, high-powered spotlight – 2 pieces Age of participants 7-9 years old Scenario: Marta Kiebel Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław, Poland

78

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Copy art Cele - zapoznanie z najważniejszymi, charakterystycznymi cechami kierunku pop-art oraz przyczynami jego powstania: masowa produkcja, konsumpcjonizm - zaprezentowanie technik malarskich umożliwiających nanoszenia farby na karton - przypomnienie czym jest kontrast w sztuce i wykorzystanie go do realizacji prac Przebieg warsztatu Zadaniem uczestników warsztatów będzie stworzenie – w stylu sztuki pop-art – własnych prac graficznych za pomocą nakładania farb poprzez warstwy wyciętych szablonów. Głównym celem będzie pokazanie w pracach jak najbardziej oryginalnego podejścia do formy kompozycji i kontrastu. Do dyspozycji będzie około 75 odmiennych przedmiotów wyciętych w formie szablonu konturowego na tekturze. Szablony będą różniły się kształtem i wielkością. Wprowadzenie Zapoznanie się z uczestnikami i przedstawienie ogólnych założeń i planu pracy na warsztatach. Rozmowa z uczestnikami. Wymiana zdań na temat zainteresowań związanych ze sztuką i omówienie pokrótce, na przykładach konkretnych prac, czym jest pop-art (Andy Warhol, Roy Lichtenstein). „Czym charakteryzują się dzieła pop-artu? Czy znacie nazwiska artystów, który są autorami prezentowanych na reprodukcjach prac?“ Prowadzący przedstawiają przygotowane wcześniej miejsce pracy i opiszą technikę pracy. Część praktyczna Przydzielenie dzieciom poszczególnych narzędzi do pracy (farby, wałeczki, rękawiczki (opcjonalnie) i pędzle. Każdy uczestnik otrzymuje jeden karton (5x70cm), który jest podzielony ołówkiem na 4 prostokąty (25x35 cm) i 5 wybranych przez siebie szablonów przedmiotów, które posłużą do wykonania indywidualnej pracy. Tworzenie własnej kompozycji plastycznej Zadanie będzie polegało na wykorzystaniu szablonów wybranych do wykonania pierwszej kompozycji. Dla ułatwienia pracy uczestnicy będą przyklejać taśmą ma‑ larską szablony do powierzchni kartonu. Następnie przy pomocy wałka nałożą farbę na każdy wybrany szablon. Po wymyśleniu i namalowaniu na kartonie wszystkich pięciu elementu swojej kompozycji, kolejnym etapem będzie próba odwzorowania jak najdokładniej pierwszej planszy na kolejnych wyznaczonych fragmentach kartonu. Istotną rolę będzie odgrywać tu odpowiedni dobór wybranych elementów przez uczestników warsztatu, aby cała praca tworzyła ciekawą plastycznie całość. Polecenie „Za pomocą dostępnych materiałów – szablonów, farb i wałka malarskiego – postarajcie się stworzyć w pierwszej części kartonu kompozycję, a następnie odtwórzcie ją jak najlepiej na kolejnych wyznaczonych do tego wolnych płaszczyznach. Dla ułatwienia sobie pracy szablony możecie przyklejać do kartonu za pomocą taśmy malarskiej“. W trakcie trwania ćwiczenia prowadzący czuwają nad jego przebiegiem, pomagają w ewentualnych trudnościach. Zakończenie Uczestnicy zbierają się w jedno miejsce, układając prace wzdłuż jednej linii. Prowadzący proszą o ustawienie prac na rozłożonej foli i zapraszają pierwszych chętnych do opowiedzenia o nich. „Czym kierowaliście się przy wyborze kolorów i przedmiotów? Czy było coś, co sprawiło wam trudność?“ Ostatnim elementem jest podsumowanie całego warsztatu przez prowadzących. „Czy podobały wam się dzisiejsze warsztaty spędzone z nami i sztuką pop-artu? Jaki element warsztatu podobał wam się najbardziej?“

79

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Materiały tektura 100x70cmx0.6mm i kartony 100x70cm po 8 szt., farby plakatowe, (kolory podstawowe), po 15 szt.: wałeczków malarskich, pojemników na farbę, kuwet, taśma malarska 5 szt., folia przezroczysta do zabezpieczenia miejsca pracy 200x200cm, tektura 100x70cm (0.3-0.6mm), worek na odpady Wiek uczestników 7-13 lat Scenariusz: Michał Walczak Opieka artystyczna: dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Polska

80

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Copy art Objectives - acquainting with the most important, characteristic features of pop-art and the reasons of its creation: mass production, consumerism - presenting painting techniques that allow to apply paint on cardboard - importance of contrast in art and using it for realization of works The course of the workshop The task for the participants of the workshop will be to create their own graphic works in the pop-art manner by applying paint in layers using cut out stencils. The main aim will be to show the most original approach to the form of composition and contrast. There will be about 75 different objects cut out as contour stencils on cardboard. The templates will vary in shape and size. Introduction Getting to know the participants and introducing the general assumptions and plan of work in the workshop. Conversation with participants. The exchange of opinions about the interests connected with art and discussing briefly what pop-art is (Andy Warhol, Roy Lichtenstein), using examples of particular works. “What are the characteristics of pop-art works? Do you know the names of the artists who are the authors of the works presented in the reproductions?” The workshop leaders will show the previously prepared place of work and describe the technique of work. Practical part Assigning the children different tools to work with (paints, rollers, gloves (optional), and brushes. Each participant receives one piece of cardboard (5x70cm), which is divided with a pencil into 4 rectangles (25x35cm), and 5 templates of objects of their choice, which will be used to make an individual work. Creating own artistic composition The task will consist in using the templates selected to make the first composition. o make the work easier the participants will stick the stencils to the surface of the cardboard with a painting tape. Then, using a roller, they will apply paint to each selected stencil. After inventing and painting all five elements of their composition on the cardboard, the next stage will be an attempt to reproduce the first board as accurately as possible on the next designated fragments of the cardboard. An important role here will be played by the choice of elements chosen by the workshop participants, so that the whole work creates an interesting visual whole. Suggestions “With the help of available materials – stencils, paints and paint roller – try to create a composition in the first part of the cardboard, and then reproduce it as well as possible on other designated surfaces. To make your work easier you can stick the stencils to the cardboard with a painting tape”. During the exercise, the workshop leaders will supervise the course of the exercise and help in case of any difficulties. End The participants gather in one place, arranging the works along one line. The leaders ask the participants to put their works on the foil and invite the first participants to talk about them. “What guided you in your choice of colors and objects? Was there anything that made it difficult for you?” The final part is a summary of the entire workshop base on following questions: “Have you enjoyed today’s workshop spent with us and pop art? What part of the workshop did you enjoy the most?”

81

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Materials cardboard 100x70cmx0.6mm and cardboards 100x70cm 8 pcs each, poster paints, (basic colors), 15 pcs each: painting rollers, paint containers, trays, 5 pieces of painter’s tape, transparent foil to protect the workspace 200x200cm, cardboard 100x70cm (0.3-0.6mm), waste bag Age of participants 7-13 years old Scenario: Michał Walczak Artistic supervision: PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, Poland

82

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Daj plamę! Warsztaty inspirowane twórczością Piotra C. Kowalskiego. Ideą warsztatów jest zachęcenie dzieci do swobodnego wyrażania siebie a także stworzenia przestrzeni, która będzie je prowokować do działań kreatywnych. Wszyscy od najmłodszych lat słyszymy zdanie wypowiadane przez rodziców, dziadków i innych – Tylko się nie poplam! Jednak w tych warsztatach właśnie o to chodzi. Potraktujemy plamę jako środek wyrazu oraz pretekst do dobrej zabawy. Uczestnicy warsztatów będą pracować z wykorzystaniem produktów, które dobrze znają z kuchennych historii. Jednak ich zastosowanie w celu brudzenia ubrań będzie całkiem odmiennym doświadczeniem. Cele - przeżycie nowego doświadczenia spowodowanego wykonaniem nieszablonowego zadania - aktywizacja kreatywności i wyobraźni dzieci - wprowadzenie w świat sztuki, przybliżenie twórczości Piotra C. Kowalskiego - stworzenie przestrzeni do wspólnej dyskusji na temat powstałych prac - dostarczenie nowych odczuć poprzez użycie własnego ciała do tworzenia prac (malowanie tylko przy pomocy rąk i stóp) Etapy pracy Wstęp Krótkie przedstawienie dzieciom prac Piotra C. Kowalskiego. Rozdanie materiałów: każdy uczestnik otrzyma białą koszulkę – przestrzeń pracy twórczej. Zadanie będzie polegać na zapełnieniu koszulki plamami wykonanymi przy pomocy dostępnych produktów. Malowanie przedniej strony koszulki Dzieci ubiorą peleryny przeciwdeszczowe, na które założą białe koszulki. Za pomocą swoich dłoni będą „brudziły” T-shirty. Malowanie tylnej strony koszulki Dzieci zdejmą koszulki i w ich środek włożą tekturowy szablon. Koszulki położą przednią warstwą na ziemi. Na tak przygotowanej powierzchni będą znowu malować, ale tym razem do pracy użyją tylko stóp. Podsumowanie – wystawa powstałych prac Pomalowane koszulki zostaną rozwieszone na sznurku między drzewami. Każdy uczestnik będzie mógł opowiedzieć więcej o swojej pracy i obejrzeć dzieła innych. Materiały szt. x liczba uczestników warsztatu: biała koszulka, peleryna przeciwdeszczowa, szablon wycięty z grubej tektury, który będzie można włożyć w środek koszulki; produkty spożywcze (po 3 kg/l każdego produktu): barszcz czerwony, jagody świeże lub mrożone, sos pomidorowy, sos sojowy, musztarda, szpinak mrożony, maliny świeże lub mrożone, dżem śliwkowy, sok marchewkowy, pojemniki na barwniki (np. prostokątne pojemniki na żywność) ich długość powinna być nie mniejsza niż 25 cm, aby dziecko mogło swobodnie włożyć rękę/stopę (9 szt. x liczba uczestników), sznurek (50 m), wieszak (szt. x liczba uczestników warsztatu), chusteczki nawilżające, ręczniki papierowe (po 4 opakowania na grupę) Wiek uczestników 7 - 10 lat Scenariusz: Aleksandra Pawłowska Opieka artystyczna: prof. dr hab. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

83

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Stain it! This workshop is inspired by the work of Piotr C. Kowalski. The idea behind the workshop is to encourage children to express themselves freely and also to create a space that will provoke them to creative activities. From an early age we all have heard the phrase spoken by parents, grandparents and others – Don’t stain your cloths! However, this workshop is exactly about that. We will treat the stain as a means of expression and an excuse for good fun. Workshop participants will work with products they know well from kitchen stories. However, using them to stain clothes will be a completely different experience. Objectives - to experience new feelings caused by performing an unconventional task - to activate children’s creativity and imagination - an introduction to the world of art, introducing the works of Piotr C. Kowalski - to create space for joint discussion on the created works - to provide new feelings by using own body to create works (painting only with hands and feet) Stages of work Introduction A short introduction to the works of Piotr C. Kowalski. Handing out the materials: each participant will receive a white T-shirt – a space for creative work. The task will be to colour the T-shirt with stains made from available products. Painting the front of the T-shirt The children will wear raincoats and white T-shirts on them. Then they will stain the T-shirts. Painting the back side of the T-shirt Children will take off their T-shirts and put a cardboard stencil in the middle of them. Then they will put the T-shirts on the ground in front of them. They will paint them again, but this time only with their feet. Summary – An exhibition of the created works The painted T-shirts will be hung on a string between the trees. Each participant will be able to talk more about his/her work and see the works of others. Materials Amount corresponding with the number of participants in the workshop: white T-shirt, raincoat, stencil cut out of thick cardboard which can be put inside the T-shirt; food products (3 kg/l of each product): red borscht, fresh or frozen blueberries, tomato sauce, soy sauce, mustard, frozen spinach, fresh or frozen raspberries, plum jam, carrot juice, containers for colouring (e.g. rectangular food containers) rectangular containers for food, their length should not be shorter than 25 cm to allow a child to put his/her hand/foot in (9 pcs x number of participants), string (50 m), hanger (pcs x number of workshop participants), wet wipes, paper towels (4 packs per group) Age of participants 7 - 10 years old Scenario: Aleksandra Pawłowska Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design Wrocław, Poland

84

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Kozioł z Cytadeli – śladami pierwszych cywilizacji Wstęp i cele Pierwsze ślady dłoni i intuicyjne kształty – sztuka prehistoryczna, kierowana była intuicją i instynktem, zupełnie jak czyni to umysł dziecka. Podążając za fascynacją sztuką prymitywną i ludową, proponuję zorganizowanie warsztatów, w których dzieci miałyby szansę rozpocząć proces edukacji sztuką, zaczynając od jej początków. Chciałabym stworzyć warunki, w których każde dziecko indywidualnie mogłoby wcielić się w rolę człowieka pierwotnego, jednocześnie pielęgnując zachowania stadne – wspólnotowe, tworząc razem „pradawne” dzieło w naturalnym środowisku. Czerpiąc wiedzę z doświadczenia pracy jako ceramik, chciałabym wykorzystać znajomość materiału, jakim jest glina. Celem warsztatów byłoby stworzenie z dziećmi rzeźby inspirowanej prymitywnym przedstawieniem byka, zamiast niego jednak, w nawiązaniu do historii miasta, proponuję kozła. Przebieg Przewidywany program warsztatów zawierałby: wprowadzenie pozwalające na stworzenie kontaktu z dziećmi; miniwykład o sztuce prymitywnej i pradawnym człowieku; przedstawienie koncepcji warsztatów i przewidywanego zakresu działania; przygotowanie wspólnie masy; pokrycie szkieletu materiałem; wydmuchanie śladów dłoni na korpusie; podsumowanie. Ponieważ przewidywany czas to 2-2,5 godziny, zorganizowanie warsztatów wymagałoby wcześniejszego przygotowania stelaża, który ze względu na elastyczność materiału oraz transport, zostałby wykonany z metalowego drutu. Wykorzystywana masa byłaby mieszanką przyjaznych środowisku i ciału materiałów – gliny, piasku, suchej trawy/trocin, pigmentów naturalnych i wody. Aby stworzyć wydmuchiwane ślady dłoni, każdy uczestnik posiadałby dwie naturalne słomki i miseczkę z pigmentem. Wykonana w ten sposób praca stanowiłaby trwałą instalację/rzeźbę. Materiały metalowy stelaż, wiadro 50l x7, glina 12,5kg x8, piasek 25kg, sucha trawa/trociny, pigmenty, naturalne słomki 1szt. /os., miseczki małe 1/os. Wiek uczestników 7-10 lat Scenariusz: Anna Ogulewicz Opieka artystyczna: prof. dr hab. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

85

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The Citadel Goat – tracing first civilizations Introduction and aims The first handprints and intuitive shapes – prehistoric art, was guided by intuition and instinct, just like a child’s mind does. Following the fascination with primitive and folk art, I propose to organize workshops in which children would have a chance to start the process of art education, starting from its beginnings. I would like to create conditions in which each child individually could take on the role of primitive man, while cultivating herd-community behavior, creating together an “ancient”work in a natural environment. Drawing on my experience as a ceramist, I would like to use my knowledge ofmclay. The aim of the workshop would be to create with children a sculpture inspired by the primitive representation of a bull, but instead of it, in reference to the history of the city, I propose a goat. The course of the workshop The anticipated programme of the workshop would include: an introduction allowing to establish contact with children; a mini-lecture about primitive art and ancient man; presenting the concept of the workshop and the foreseen scope of activity; preparing the mass together; covering the skeleton with the material; blowing up handprints on the body; summary. Since the anticipated time is 2-2.5 hours, organizing the workshop would require preparing the frame in advance, which would be made of metal wire due to the flexibility of the material and transportation. The mass used would be a mixture of environmentally and body friendly materials – clay, sand, dry grass/tree, natural pigments and water. To create the blown handprints, each participant would have two natural straws and a bowl of pigment. The resulting work would be a permanent installation/sculpture. Materials metal frame, 50l bucket x7, clay 12.5kg x8, sand 25kg, dry grass/thorns, pigments, natural straws 1pc. /person, small bowls 1/person. Age of participants 7-10 years old Scenario: Anna Ogulewicz Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wrocław, Poland

86

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Kraina Aledacyt i Zaginione artefakty Opis Kluczem styczności ze sztuką jest jej czynny odbiór, współuczestniczenie w tworzeniu, porozumiewanie się z uczestnikami i osobista interpretacja. Podczas warsztatów przeniesiecie się w bajeczny świat Aledacyt, pełen magicznych przedmiotów i bohaterów oraz niespotykanych zdarzeń. Aby tego dokonać będziecie rozwiązywać tajemnicze zagadki i przezwyciężać trudne przeszkody. Pomogą w tym magiczne stroje, o których sami będziecie mogli zadecydować. Poznacie zasady gry plenerowej w stylu i mechanice gier RPG. Przygotujcie się na wielką przygodę! Cele edukacyjne: - rozwijanie kreatywności w obszarze myślenia narracyjnego - zapoznanie ze strukturą gier narracyjnych - rozwijanie wyobraźni twórczej - rozwijanie umiejętności poszukiwania rozwiązań w świecie wyobrażonym i przekładanie ich na działanie w rzeczywistości - posługiwanie się konstruktami fantastycznymi (bohaterowie, akcja) - budowanie pewności siebie w wyrażaniu własnych emocji i upodobań - kreacja plastyczna przy użyciu tworzyw i narzędzi w niecodzienny sposób - rozwijanie samodzielności w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów - przyswajanie informacji i wykorzystywanie ich w dalszych działaniach - polepszanie praktycznej wiedzy o wizualnej kreatywności współczesnych artystów artystyczne: - tworzenie swojej indywidualności artystycznej i manifestowanie jej w otaczającym świecie - rozbudowanie wyobraźni twórczej i ekspresji plastycznej - udział w fabularnej grze artystycznej - działania performatywne - działania malarskie – wielkoformatowe Przebieg Serwisowanie sztuki odnoszące się do przedstawianego warsztatu mogłoby polegać na zrozumieniu i przeanalizowaniu przyznanego przez daną postać zadania. Każdy z bohaterów ma inne cechy, więc odmienne będą interpretacje. 1. Powitanie, sprawy organizacyjne Dzieci dowiadują się, że w magicznej krainie wystąpił problem [konflikt]. Przechodzą z przewodnikami na drugą stronę portalu, trafiają do magicznego świata. Zyskują magiczne moce i mogą zostać, kim tylko zechcą. 2. Zapoznanie z regułami gry fabularnej Wyzwanie polega na zebraniu kolejnych artefaktów (jak w grze terenowej), które posłużą do naprawy [wewnętrznego konfliktu] świata. Każdy artefakt powinien być pilnowany przez jednego mieszkańca mającego jedno zadanie dla grupy uczestników. Na mapie będą zaznaczone miejsca z zadaniami. 3. Wprowadzenie w narrację Poznanie krótkiej historii krainy Aledacyt zamieszkanej przez przeróżne stwory bardzo pomocne nowym przybyszom. Problemy tej krainy mogą rozwiązać poszukiwacze artefaktów spoza niej – tylko dzieci mogą temu sprostać. 4. Przygotowanie do gry - podział na 3 grupy (odliczanie od 1 do 3) - dzieci po przebraniu się dostają magiczną mapę, która będzie je prowadzić do przygotowanych zadań - na uczestników będzie czekała pula materiałów, z których będą mogli wykonać i przyozdobić swoje stroje (T-shirty) tak, aby zamanifestować to co lubią i jak wyrażają siebie. 5. Fabularna gra plenerowa Goblin Łowca Literek

87

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket - Nieprzychylny i skąpy goblin pilnuje swoich skarbów. Nie ma zamiaru oddawać dzieciom swojego artefaktu, ale po namyśle decyduje, że może podzielić się skarbem za zdjęcia literek. - Zadanie będzie polegało na sfotografowaniu elementów przyrody, architektury lub struktur, aby na fotografii dało się odczytać literę lub liczbę (goblin będzie posiadał zastaw swoich ulubionych przykładów, żeby pokazać dzieciom). Czarownica Gerda - Potężna czarownica Gerda ma duszę artystki. Z powodu niefortunnego ułożenia gwiazd względem planet nie może udać się na poszukiwania ostatnich fragmentów rozpoczętego dzieła, a kończy jej się czas na jego realizację. - Zadaniem uczestników jest naniesienie na duże wielkoformatowe płótno materiałów odnalezionych we wskazanych przez Gerdę miejscach. Dzięki temu stworzą obraz przedstawiający abstrakcyjną wizję pejzażu parku. Grupa zostanie nagrodzona skrawkiem pięknej, lśniącej tkaniny – kolejnym artefaktem. Elf Elfo - Przepełniony entuzjazmem i energiczny elf jest w złym humorze, czuje się nieswojo i smutno. Przywykł do żywych kolorów spowijających ulice elfowej krainy. Siedząc całymi dniami w jednym miejscu, znudził się tymi samymi widokami. - Zadanie polegać będzie na udekorowaniu przestrzeni wokół siedzącego na krześle elfa w środku metalowego sześcianu stworzonego z samego szkieletu. Na koniec uradowany elf przekaże im artefakt w postaci płatków kwiatów. Sowa wszystko widząca, mało wiedząca - Sowa ma doskonały wzrok, ale słabą pamięć. Nie pamięta schematu do układanki, od której zależy, np. przepływ wody w krainie, żeby jednorożce miały co pić. - Dzieci udają się na pomoc, odkrywają schemat do układanki. Wokół sowy będą książki i różne rzeczy sugerujące kolejność przykręcania zaworów lub klikania guzików. Pomocą będzie też dźwięk sugerujący klikanie przycisków w odpowiedniej kolejności. Rozczarowany czarnoksiężnik z czerwonego lasu o zbyt długiej nazwie, aby ją wymawiać za każdym razem, ale warto o niej wspomnieć, żeby wiedzieli, że jest długa - Czarnoksiężnik siedzi rozczarowany, ponieważ ostatnia różdżka mu się zepsuła. Nie widzi sensu dalszego czarowania, jedynie nowa różdżka mogłaby przekonać go do powrotu do magii. - Zadaniem dzieci będzie stworzenie nowej różdżki z dostępnych materiałów i narzędzi oraz z tego, co zbiorą po drodze. Ich zadaniem będzie też zaprezentowanie różdżki czarownikowi tak, aby w zamian oddał swój artefakt. 6. Podsumowanie gry - Dzieci wracają do lokacji początkowej, przynosząc wszystkie 5 artefaktów. Łączą je w odpowiedni sposób [rozwiązanie konfliktu], kończąc wyprawę. 7. Wyjście z roli - Przewodnicy jako pierwsi gratulują wykonania zadań. Zbierane są stworzone prace. Wszyscy bohaterowie dziękują uczestnikom za wspólną grę i gratulują sukcesów. Materiały/narzędzia rama i wstążki do wykonania portalu, białe T-shirty 2x5, kartony min. x15szt., nożyczki 25 par, nici i igły 30 szt., pistolet i klej na gorąco 5szt., klej magic w tubce 30szt., kawałki materiałów, tkaniny (różne kolory) 10m, pędzle 40 szt., rolka płótna bawełnianego 3x4,5m , pióra (500g), bibuła wielokolorowa ok. 50 szt., liny 10m, wstążki 20m x15, cienki drucik 20m, zszywacze 5szt., pojemniki na wodę 20szt., brokat, farby akrylowe różne kolory (4x: żółty, zielony, niebieski, czerwony, fioletowy, różowy, czarny x2) 250ml, farba akrylowa biała 500ml Wiek uczestników 13-15 lat Scenariusz: Kinga Palikowska, Piotr Dankowiakowski Opieka artystyczna: dr Barbara Kaczorowska Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska

88

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Aledacyt Land and the Lost Artifacts Description The key to contact with art is its active reception, participation in creating, communication with participants and personal interpretation. During the workshop you will move into the fabulous world of Aledacyt, full of magical objects and heroes and unusual events. Therefore, you will solve mysterious puzzles and overcome difficult obstacles. Magical costumes, (which you will be able to decide on yourself, will help you to do so. You will learn the rules of outdoor games in RPG style and mechanics. Get ready for a great adventure! Goals educational: - developing creativity in the area of narrative thinking - getting to know the structure of narrative games - developing creative imagination - developing skills of searching for solutions in imaginary world and putting them into action in reality - using fantasy constructs (characters, plot) - building self-confidence in expressing one’s own emotions and preferences - artistic creation with the use of materials and tools in an unusual way - developing independence in decision making and problem solving - assimilating information and using it in further actions - improving practical knowledge of visual creativity of contemporary artists artistic: - creating one’s artistic individuality and manifesting it in the surrounding world - to develop creative imagination and artistic expression - participating in a role-playing game - performative activities - painting activities - large format The course of the workshop Servicing the art referring to the presented workshop could consist in understanding and analyzing the task given by the character. Each character has different features, so the interpretations will be different. 1. Welcome, organizational issues Children find out that there was a problem [conflict] in the magic land. They go with the guides to the other side of the portal, they find themselves in the magical world. They gain magical powers and can become whoever they want to be. 2. Getting to know the rules of the role-playing game The challenge is to collect artifacts (like in the role-playing game), which will be used to retrieve the [internal conflict] world. Each artifact is guarded by one resident who has one task for the group of participants. Places with tasks will be marked on the map. 3. Introduction to the narrative Learning a brief history of the land of Aledacyt, inhabited by a variety of creatures very helpful to newcomers. The problems of this land can be solved by the seekers of artifacts from outside - only children can do that. 4. Preparation for the game - division into 3 groups (counting down from 1 to 3) - after dressing up, children receive a magic map that will guide them to the prepared tasks. - there will be several materials waiting for the participants, from which they will be able to make and decorate their outfits (T-shirts) to manifest what they like and how they express themselves. 5. A role-playing outdoor game Goblin Letter Hunter - An unkind and stingy goblin guards his treasures. He has no intention of giving

89

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket away his artifact to the children, but after some thought, he decides he can share the treasure for a photo of letters. - The task will be to photograph elements of nature, architecture, or structures so that a letter or number can be seen in the photograph (the goblin will have a pledge of his favorite examples to show the children). Witch Gerda - The powerful witch Gerda has the soul of an artist. Due to the unfortunate alignment of the stars in relation to the planets, she cannot go in search of the last pieces of the work she started, and she is running out of time to complete it. - The participants’ task is to put the materials found in the places indicated by Gerda on a large canvas. In this way they will create a painting depicting an abstract vision of the park landscape. The group will be rewarded with a scrap of beautiful, shiny fabric – another artifact. Elf Elfo - The enthusiastic and energetic elf is in a bad mood, feeling uncomfortable and sad. He is used to the vibrant colors shrouding the streets of the elfin realm. Sitting in one place all day, he has become bored with the same sights. - The task would be to decorate the space around the elf sitting on the chair inside a metal cube created from the framework. At the end, the exultant elf will hand them an artifact in the form of flower petals. The all-seeing, little-knowing owl - The owl has excellent eyesight, but poor memory. She does not remember the diagram of the puzzle, on which depends, for example, the flow of water in the land, so that the unicorns have something to drink. - The children go to help and discover the diagram for the puzzle. Around the owl there will be books and various things suggesting the order in which valves are screwed on or buttons clicked. There will also be a sound suggesting the order of buttons. A disappointed wizard from the red forest with a name too long to pronounce every time, but worth mentioning so everybody knows it is long - The wizard sits disappointed because his last wand has broken. He sees no point in doing magic, only a new wand could convince him to return to magic. - The children’s task will be to create a new wand from the materials and tools at their disposal and from what they collect along the way. Their task will also be to present the wand to the wizard so that he will give his artefact back in return. 6. End of the game - Children return to the starting location with all 5 artifacts. They combine them in an appropriate way [conflict resolution], ending the quest. 7. Leaving the role - Guides are the first to congratulate on ending the quests. The created works are collected. All the characters thank the participants for playing together and congratulate them on their success. Materials/tools frame and ribbons to make the portal, white T-shirts 2x5, cardboard min. x15pcs, scissors 25 pairs, thread and needles 30pcs, gun and hot glue 5pcs, magic glue in tube 30pcs, pieces of fabric, fabric (different colors) 10m, brushes 40pcs, cotton canvas roll 3x4,5m, feathers (500g), blotting paper about 50pcs, rope 10m, ribbons 20m x15, thin wire 20m, staplers 5pcs, water containers 20pcs, glitter, acrylic paints different colors (4x: yellow, green, blue, red, purple, pink, black x2) 250ml, acrylic paint white 500ml Age of participants 13-15 years old Scenario: Kinga Palikowska, Piotr Dankowiakowski Artistic supervision: PhD Barbara Kaczorowska Nicolaus Copernicus University in Torun, Poland

90

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Kształt odczuć Cele - nakłonienie uczestników do introspekcji własnych uczuć i doznań zmysłowych - przekonanie do stworzenia ich plastycznej interpretacji oraz poznanie różnych środków wyrazu. Warsztat ma za zadanie zapoznanie uczestników, na przykładzie dzieł sztuki abstrakcyjnej, z różnymi środkami ekspresji takimi jak: barwa, linia, plama, kontrast czy faktura. Podając najpierw skojarzenia dotyczące różnych form, polecamy dzieciom zastanowienie się, jakie mogą mieć znaczenie. Podczas działania za pomocą abstrakcyjnych kształtów uczestnicy dokonują wizualnej interpretacji wybranego przez siebie doświadczenia. Przy pomocy papieru oraz farb mają stworzyć obraz uczucia. Przebieg Wprowadzenie Rozmowa z uczestnikami na temat wpływu barw na człowieka. Oprócz oddziaływania na emocje, kolory wywołują również reakcje fizyczne. Naukowcy twierdzą, że przy czerwonym oświetleniu reakcje człowieka są szybsze niż przy świetle dziennym. Według badań kolor różowy sprawia, że jesteśmy mniej agresywni i mniej skorzy do konfliktów. Kolor zielony sprzyja nauce i uspokaja. Poza tym ciepłe kolory są bardziej skuteczne w przyciąganiu uwagi niż kolory zimne, używane są, np. w znakach drogowych. Pytania do dzieci o ich wiedzę związaną z barwami: „Czy wiecie, jak dzielą się kolory na kole barw? Jakie barwy kojarzą się wam z czymś pozytywnym? Czy kształty mogą coś przekazywać? Czy macie ulubione kolory, a jeśli tak to dlaczego wam się podobają? Jak kojarzą nam się kształty obłe, o miękkich krawędziach, a jakie wrażenia da figura spiczasta? Czy prosta linia wywoła w nas inną reakcję niż skomplikowana i splątana? Jaki gest wykonamy, gdy jesteśmy znudzeni i senni, a jaki gdy jesteśmy radośni i pełni energii? Ważne może być też ułożenie różnych elementów: czy są wobec siebie blisko? czy są stłoczone i nie mają już miejsca? czy mogą swobodnie dryfować po płaszczyźnie? Może jeden jest bardzo duży i przygniata inne, tworząc silny kontrast, a może razem tworzą jeden deszcz lub gładkie futerko, nadając dziełu fakturę”. Etap I Objaśnienie tematu i zapoznanie z abstrakcyjnymi dziełami artystów takich jak: Jackson Pollock, Wassily Kandinsky, Robert Delaunay. Pytania do uczestników: „Jakie formy ekspresji jesteście w stanie znaleźć w przedstawionych obrazach? Jakie kolory najbardziej przyciągają waszą uwagę i jakie wywołują one skojarzenia i emocje? Jakie środki wyrazu są dla was najciekawsze? Jakie kolory znajdują się na obrazach i jak działają w swoim sąsiedztwie? Jakie środki przeważają, a jakie są jedynie akcentem?” Etap II Zapytanie uczestników o ich ostatnie miłe doświadczenia i uczucia. Zaproponowanie uczestnikom przykładowych doświadczeń, które mogą opisać. „Za pomocą linii, barwnych plam, kształtów opiszcie uczucie ciepłego dnia lub innego miłego zaskoczenia, którego doznaliście ostatnio”. Etap III Polecenie: „Przy pomocy farb oraz wycinając lub wyrywając kolorowe papiery, zbuduj obraz wybranych odczuć na kartkach z bloku białego”. Etap IV Podsumowanie

91

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Na zakończenie uczestnicy prezentują swoje prace. Dzielą się refleksjami i odczuciami z przebiegu warsztatu. „Jakie emocje można odczytać z prac innych uczestników? Czy w trakcie tworzenia poczuliście na nowo opisywane doświadczenia? Co chcieliście przekazać w swoich kompozycjach? Czy myślicie, że twórczość to dobry sposób na przelanie swoich emocji?” Materiały blok techniczny A3 (kolorowy) 10 szt., blok techniczny A3 (biały) 5szt., nożyczki 5szt., klej w sztyfcie 5szt., farby 6 kolorów 5 kompletów, kubki na wodę 15szt., pędzle szerokie i okrągłe po 8 szt. Wiek uczestników 11-14 lat Scenariusz: Anna Tuzimek Opieka artystyczna: dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Polska

92

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The shape of feelings Objectives - to encourage the participants to introspect their own feelings and sensations - convincing them to create an artistic interpretation and getting to know various means of expression. The aim of the workshop is to familiarize the participants with different means of expression such as color, line, spot, contrast and texture, using works of abstract art as examples. By giving associations for the different forms, we instruct children to think about what they might mean. During the activity the participants make a visual interpretation of their chosen experience using abstract shapes. With the help of paper and paint they are supposed to create an image of a feeling. The course of the workshop Introduction Discussion with the participants about the influence of colors on people. Colors not only influence emotions but also cause physical reactions. Scientists say that in red light human reactions are faster than in daylight. According to studies, the pink color makes us less aggressive and less inclined to conflict. The color green promotes learning and calms us down. Also, warm colors are more effective in attracting attention than cold colors, which are used, for example, in traffic signs. Questions for children about their knowledge of colors: „Do you know how colors are divided on the color wheel? What colors do you associate with something positive? Can shapes convey meaning? What are your favorite colors and if so, why do you like them? What do we think of round shapes with soft edges, and what do we think of a curvy figure? Will a simple line evoke a different reaction in us than a complicated and tangled one? What gesture will we make when we are bored and sleepy, and what gesture will we make when we are happy and full of energy? The arrangement of the various elements may also be important: are they close to each other? Are they crowded and have no room left? Are they free to drift on the plane? Maybe one is very large and squashes the others, creating a strong contrast, or maybe together they form a single rain or smooth fur, giving the work texture”. Stage I Explanation of the topic and introduction to abstract works by artists such as Jackson Pollock, Wassily Kandinsky, Robert Delaunay. Questions for participants: „What forms of expression are you able to find in the paintings presented? What colors attract your attention the most and what associations and emotions do they evoke? Which means of expression are the most interesting for you? What colors are in the paintings and how do they work in their neighborhood? Which means of expression predominate and which are merely visible?” Stage II Asking participants about their recent pleasant experiences and feelings. Suggesting examples of experiences that participants can describe. „Using lines, colorful patches, shapes, describe the feeling of a warm day or other pleasant surprise you have experienced recently.” Phase III Recommendation: „Using paint and by cutting or tearing out colored papers, create a picture of your chosen feelings on white block paper.” Stage IV Summary At the end, the participants present their works. They share their thoughts and

93

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket feelings about the workshop. “What emotions can you read in the works of other participants? Did you feel the described experiences anew while creating? What kind of feelings did you want to convey in your compositions? Do you think that creativity is a good way to express your emotions?” Materials technical block A3 (color) 10pcs, technical block A3 (white) 5pcs, scissors 5pcs, glue stick 5pcs, paints 6 colors 5 sets, water cups 15pcs, wide and round brushes 8pcs each Age of participants 11-14 years old Scenario: Anna Tuzimek Artistic supervision: PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, Poland

94

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Nadaj nowe znaczenie Cele Celem warsztatu jest zapoznanie uczestników z trash artem, zwrócenie uwagi oraz uwrażliwienie młodych odbiorców na problem, jakim jest nadmiar odpadów i ich negatywny wpływ na środowisko. Uczestnicy zostają także zapoznani z twórczością artysty Bordalo II i przedstawionym przez niego sposobem wykorzystywania odpadów w sztuce. Przebieg warsztatu Wprowadzenie Zapoznanie się z uczestnikami, zadawanie pytań o możliwości wykorzystywania odpadów, o pomysły wykorzystania ich w sztuce. Przedstawienie tematu warsztatu i możliwość tworzenia za pomocą odpadów na przykładzie twórczości portugalskiego artysty Bordalo II (Segundo) i jego cyklu instalacji artystycznych Big Trash Animals odnoszących się do idei ekologii i recyklingu. Należy podkreślić, że nie chodzi o odtwarzanie jego prac – przywołany przykład służy tylko przedstawieniu wykorzystywanej przez niego techniki. Etap I Podzielenie uczestników na trzy grupy. Wybranie przez grupy przedstawicieli, którzy wylosują przygotowane przez prowadzących hasła-tematy do tworzenia grupowych instalacji. Na każdej karteczce zapisany jest inny gatunek zwierzęcia żyjącego w Polsce i zagrożonego wyginięciem. Dołączone zostanie jego zdjęcie, aby pomóc uczestnikom w tworzeniu pracy. Każda grupa zostaje skierowana do własnej ramy/stelaża z wcześniej rozwieszoną i przyczepioną za pomocą zszywacza siatką ogrodową. Etap II Rozmowa z uczestnikami o wylosowanych zwierzętach i ich środowisku naturalnym. Każda grupa przymocowuje do stelaża z siatką ogrodową zebrane przez siebie materiały: makulaturę i plastikowe folie, tworząc na niej lekko wypukłą formę. Prace odnoszą się do wylosowanych wcześniej haseł. Polecenie: „Zebrane materiały przeplećcie przez oczka siatki w taki sposób, aby stworzyć lekko wypukłą formę. Niech te prace nawiązują do wylosowanych przez was zwierząt lub do ich środowiska naturalnego”. Jeśli wystąpi problem w uzyskaniu odpowiedniej wypukłości, uczestnicy otrzymają przezroczystą taśmę klejącą i nożyczki. Po zakończeniu tworzenia instalacji pod każdą z nich zostanie umieszczona folia malarska. Uczestnicy otrzymają ochronne fartuchy i jednorazowe rękawiczki, a następnie pod kontrolą osób prowadzących będą malować swoje prace za pomocą farb w sprayu. Zakończenie Każda grupa opisuje wspólnie wykonaną pracę. Prowadzący pytają o wrażenia z warsztatu i o przemyślenia uczestników na temat trash artu. Pytania od prowadzących: „Opowiedzcie o swoich pracach. Co myślicie o takiej formie wykorzystywania odpadów? Czy jest to kierunek, na który częściej będziecie zwracać uwagę?” Materiały nożyczki 9 szt., taśma klejąca 6 rolek, farby w sprayu, 15 fartuchów, zebrana przez uczestników makulatura i plastikowe folie, 3x1m siatki ogrodzeniowej z tworzywa sztucznego o szer. 1m i wymiarach oczek 3cmx3cm, rękawiczki jednorazowe, przygotowane wcześniej przez prowadzących karteczki z hasłami, woreczek lub pudełko na hasła, folia malarska, trzy drewniane ramy o wymiarach 100cmx70cm, zszywacz tapicerski Wiek uczestników 11-13 lat Scenariusz: Agata Rynkowska Opieka artystyczna: dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Polska

95

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Give new meaning Aims The aim of the workshop is to familiarize participants with trash art, to draw their attention and sensitize them to the problem of excessive waste and its negative impact on the environment. The participants are also introduced to the work of the artist Bordalo II and the way he presents the use of waste in art. The course of the workshop Introduction Getting to know the participants, asking questions about the possibilities of using waste, providing ideas how to use it in art. Presentation of the topic of the workshop and the possibility of creating with the usage of waste, following the work of Portuguese artist Bordalo II (Segundo) and his series of artistic installations Big Trash Animals, referring to the idea of ecology and recycling. It is important to emphasize that it is not about reproducing his works – the cited example serves only to present the technique used by him. Stage I Dividing participants into three groups. The groups choose representatives who will draw slogans/topics prepared by the workshop leaders to create group installations. On each card, there will be written a different species of animal living in Poland and threatened with extinction. A picture of the animal will be attached to help participants create their work. Each group works with their own frame/rack with garden netting previously hung up and attached with a stapler. Stage II Discussion with participants about the animals drawn and their environment. Each group attaches the materials they have collected: recycled paper and plastic foils to the frame with the garden netting, creating a slightly convex form on it. The works relate to the slogans drawn earlier. The instruction: “Weave the collected materials through the mesh in such a way as to create a slightly convex form. Let the works relate to the animals you have drawn or to their natural environment”. If there is a problem in getting the right convexity, participants will be given clear sticky tape and scissors. Once the installation is complete, a painter’s film will be placed under each installation. Participants will be provided with protective aprons and disposable gloves and will use spray paint to paint their artwork under the supervision of the facilitators. Completion Each group describes the work they have done together. The leaders ask about their impressions of the workshop and their thoughts on trash art. Questions from the workshop leaders: “Tell us about your works. What do you think about this form of using waste? Is this a direction you will look at more often?” Materials scissors (9 pieces), adhesive tape (6 rolls), spray paint, 15 aprons, wastepaper and plastic foils collected by the participants, 3x1m plastic fencing mesh (1m wide, mesh size 3cmx3cm), disposable gloves, sticky notes with slogans prepared by the workshop leaders, bag or box for slogans, painting foil, three wooden frames (100cmx70cm), staple gun Age of participants 11-13 years old Scenario: Agata Rynkowska Artistic supervision: PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, Poland

96

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Namaluj ze mną obraz. Dialogi malarskie w procesie kreacji Działanie polega na dialogu malarskim uczestników podejmujących wyzwanie w postaci wspólnego tworzenia jednego obrazu. Opisywana tutaj idea wzięła się z problematyki dotyczącej komunikacji za pośrednictwem obrazu. Publikacje książkowe na temat dialogu rysunkowego dziecka i rodzica (M. Karczmarzyk 2010a; 2014b), komunikacji za pośrednictwem sztuki (M. Karczmarzyk 2020) stały się inspiracją do poszukiwania tej nietypowej i oryginalnej płaszczyzny komunikowania się z innymi. Cel - próba porozumienia się bez słów, za pośrednictwem języka sztuki, podczas wspólnego procesu kreacji jednego obrazu. Przebieg Warsztat rozpoczyna się od przywitania uczestników i wprowadzenia ich w problematykę potencjału kreacyjnego dialogu. Pierwszym etapem warsztatu jest dobranie się w pary uczestników i krótka wspólna medytacja połączona z ćwiczeniami oddechowymi. Drugi etap warsztatu to symultaniczne malowanie akwareli formatu 50 na 70cm przez obu partnerów dialogu. Uczestnicy warsztatu mają przepaski na oczach i nic nie mówią w trakcie wspólnego malowania. Trzecim etapem jest rozmowa partnerów dialogu na temat wspólnego obrazu. Chodzi o przeanalizowanie procesu kreacji, emocji pojawiających się w trakcie wspólnego malowania, jak również nadanie pracy wspólnego tytułu. Końcowy – czwarty etap warsztatu polega na zabawie w odgadywanie tytułów przez inne grupy biorące udział w warsztacie. Materiały kartki akwarelowe formatu 50cmx70cm (6 szt. dla grupy 12-osobowej), ekoliny różnych kolorów albo farby akwarelowe, pędzle, kubeczki z wodą dla każdej pary uczestniczącej w warsztatach. Wiek uczestników 12-14 lat Scenariusz: Małgorzata Karczmarzyk, Izabela Gotowała, Ewelina Hibner, Agnieszka Dubińska Opieka artystyczna: dr Małgorzata Karczmarzyk Uniwersytet Gdański, Polska

97

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Paint a picture with me. Painting dialogues in the creative process The activity consists in a painting dialogue between participants who take up the challenge of creating one painting together. The idea described here originated from the issues of communication through painting. Book publications on the drawing dialogue of a child and a parent (M. Karczmarzyk 2010a; 2014b), communication through art (M. Karczmarzyk 2020) became an inspiration to search for this unusual and original ground of communication with others. Objective - an attempt to communicate without words, through the language of art, during a joint process of creating one image. The course of the action The workshop begins with greeting the participants and introducing them to the creative potential of dialogue. The first stage of the workshop is pairing the participants and a short common meditation combined with breathing exercises. The second stage of workshop is simultaneous painting of watercolor in size 50 by 70 cm by both partners of dialogue. The participants are blindfolded and do not say anything while painting together. The third stage is a conversation between the dialogue partners about the joint painting. The idea is to analyze the creative process, emotions appearing during the joint painting as well as to give the work a common title. The final – fourth stage of the workshop consists in a game of guessing titles by other groups participating in the workshop. Materials 50cmx70cm sheets of watercolor paper (6 sheets for a group of 12), Ecoline paints of different colors or watercolor paints, brushes, cups of water for each pair participating in the workshop Age of participants 12-14 years old Scenario: Małgorzata Karczmarzyk, Izabela Gotowała, Ewelina Hibner, Agnieszka Dubińska Artistic supervision: PhD Małgorzata Karczmarzyk University of Gdańsk, Poland

98

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Park emocji Na początku spotkania dzieci ciągną karteczki z wydrukowanymi nazwami emocji. Jeśli komuś nie spodoba się wybrana karteczka, będzie możliwość wymiany między sobą. Dzieci na bazie skojarzeń ulepią z plasteliny zwierzątka, bądź postacie, według swojej fantazji, które asocjują im się z wylosowaną emocją. Następnie dzieci nadają swoim ulepionym postaciom imiona. Drugi etap będzie polegał na stworzeniu wyimaginowanego świata nazwanego „parkiem emocji”. Skonstruowany zostanie na bazie bajecznego świata, np. Narni. Uczestnicy będą mieli za zadanie stworzyć imitację parku z linek, siatki, patyczków, folii, które zostaną przymocowane do drzew i krzewów w parku, w którym będą odbywać się warsztaty. Dzieci będą mogły obwiązać drzewo linkami, tworząc pajęczynę. Finalnie dzieci rozmieszczają swoich bohaterów po naszym nowo stworzonym świecie, dzięki czemu utworzy się instalacja „parku emocji”. Dodatkowym pomysłem będzie nagranie bajecznego świata, który będzie przedstawiał nam mieszkające tam stworzenia. Krótki opis Czym są emocje? Skąd one się biorą? Czemu i po co je odczuwamy? Mnóstwo dzieci rozmyślało nad pytaniami tego typu. W naszych warsztatach przyjrzymy się emocjom z całkiem innej perspektywy. Dzieci będą miały możliwość tworzyć świat emocji i wprowadzić go w realne życie na podstawie asocjacji. Rozumienie nowych pojęć rozwija dziecięce abstrakcyjne myślenie, przez co maluchy są w stanie podejmować odważniejsze i mądrzejsze decyzje. Przedstawiony plan warsztatu rozwija umysł i motorykę. Rękodzieła będą bazować na autorskiej pracy autorki danego warsztatu. Materiały plastelina (kolorowa, po 15 szt. każdego koloru), folia (np. spożywcza), lina (np. z juty), siatka (np. materiałowa) różnych rozmiarów, taśma klejąca, patyczki do lodów, klej, nożyczki Wiek uczestników 7-10 lat Scenariusz: Sofiia Klymenko Opieka artystyczna: prof. Mikhael Opalev Państwowa Akademia Projektowania i Sztuki w Charkowie, Ukraina Tłumaczenie z języka ukraińskiego: Weronika Petka

99

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The park of emotions At the beginning of the meeting, children draw cards with the names of emotions printed on them. If someone doesn’t like the selected card, there is an opportunity to change it. Then children make plasticine animals or characters which they associate with the drawn emotion. Next, children will give names to their moulded characters. The second stage will consist in creating an imaginary world called “the park of emotions”. It will be based on a fairy-tale world, e.g. Narnia. The participants will have to create an imitation of the park from ropes, nets, sticks and foil, which will be attached to trees and bushes in the park where the workshop will take place. Children will be able to tie ropes around the tree to create a spider web. Finally, children will place their characters around our newly created world, thus creating an installation of an “emotion park”. An additional task will be to record a fairy tale world that will introduce us to the creatures that live there. Short description What are emotions? Where do they come from? Why and how do we feel them? Lots of children reflect upon questions like these. In our workshop we will look at emotions from a completely different perspective. Children will have the opportunity to create a world of emotions and bring it into real life based on their associations. Understanding new concepts develops children’s abstract thinking, so that little people are able to make bolder and wiser decisions. The workshop plan presented above develops the mind and motor skills. The artworks will be based on the author’s work of the given workshop. Materials Plasticine (different colours, 15 pieces of each colour), foil (e.g. food wrap), rope (e.g. jute) mesh (e.g. fabric) of different sizes, adhesive tape, ice-cream sticks, glue, scissors Age of participants 7-10 years old Scenario: Sofiia Klymenko Artistic supervision: Professor Mikhael Opalev Kharkiv State Academy of Design and Arts, Ukraine

100

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Pop-Up Designe

(projektowanie przestrzennych, ruchomych konstrukcji z papieru) Wprowadzenie Po krótkim wprowadzeniu do pojęcia Pop-Up Design, i jego funkcjonowania w praktyce, uczestnicy warsztatów mogą wypróbować, jak się tworzy i jak działają podstawowe mechanizmy Pop-Up. Cel - rozwój kreatywności - rozwój percepcji estetycznej i przestrzennej - wyrażanie siebie, komunikacja i współpraca z innymi Przebieg Przez cały czas trwania warsztatu z dziećmi pracuje dwóch animatorów. Po przywitaniu i utworzeniu kręgu, animatorzy przedstawiają się uczestnikom, wprowadzają ich (w formie zabawy) w specyfikę materiału – papieru. Następnie animatorzy przejdą do pojęcia Pop-Up Design, książki przestrzennej 3D, mechanizmu Pop-Up. Po wyjaśnieniu podstawowych trzech zagięć i cięć, dzieci proszone są o przejście do ławek, gdzie zapoznają się z przygotowanym materiałem, a następnie – po zastanowieniu się nad tematem – spróbują wykonać trzy wspomniane mechanizmy Pop-Up. Po wypróbowaniu prostej techniki przystępują do produkcji finalnego dzieła w postaci Pop-Up’owej kartki lub Pop-Up’owej miniksiążki. W finale uczestnicy będą mieli przestrzeń do zaprezentowania swoich Pop-Upowych kreacji. Przez cały czas trwania procesu twórczego animatorzy będą dostępni dla uczestników i gotowi do pomocy w realizacji zadania. Kreacja Pop-Up 45-65 min Celem warsztatu Pop-Up jest stworzenie przez każdego uczestnika własnego przestrzennego projektu 3D w formie małej książki lub karty. Prowadzący zapoznają uczestników ze wszystkimi materiałami przygotowanymi do tworzenia. Ponadto animatorzy zapoznają uczestników z podstawowymi, ustalonymi procedurami produkcji książki lub kartki Pop-Up. Po tym ćwiczeniu uczestnicy mogą pracować nad tematem swojego projektu 3D, który później zaczną realizować, wykorzystując poznane techniki. Na koniec dzieci mają czas na pokazanie tego, co przygotowały w formie prezentacji projektów Pop-Up Design 15-25 min Wyposażenie Do warsztatu niezbędne są cztery stoły. Na trzech przykrytych papierem pakowym, lub innym materiałem chroniącym przed zabrudzeniem, znajdą się różne materiały do stworzenia książki/wizytówki Pop-Up. Czwarty stolik z zapasem materiału będzie oddalony od pozostałych, najlepiej żeby stał najbliżej gniazdek elektrycznych. Powinno być też 20-25 poduszek do siedzenia. Materiały papier pakowy, żółte taśmy maskujące, taśma kolorowa, papier kolorowy w większych ilościach 135g / m2 i więcej oraz w formacie A4 i większym, biały brystol w większych ilościach w formacie A4 i większym, tektura, kolorowa krepa, markery zwykłe, markery akrylowe, kredki, pastele woskowe, farby akrylowe, pędzle, kubki, ołówki, gumki, nożyki do cięcia, podkładki do cięcia, nożyczki, kleje do papieru w płynie, linijki, ekierki Wiek uczestników 8-15 lat Scenariusz: Marta Velkoborská Opieka artystyczna: doc. Jiří Surůvka Uniwersytet w Ostrawie, Czechy

101

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Pop-Up Designe

(designing spatial movable structures made of paper) Introduction After a brief introduction to the concept of Pop-Up Design, and how it works in practice, workshop participants can try out how the basic Pop-Up mechanisms are created and how they work. Objective - to develop creativity - development of aesthetic and spatial perception - self-expression, communication, and cooperation with others The course of the workshop Two animators work with the children throughout the workshop. After greeting and forming a circle, the animators introduce themselves to the participants and introduce them (in the form of a game) to the specificity of the material – paper. Next, the animators will go over the concept of Pop-Up Design, a 3D space book, and the Pop-Up mechanism. After explaining the basic three folds and cuts, the children are asked to go to the benches, where they will get acquainted with the prepared material, and then – after thinking about the topic – try to make the three mentioned Pop-Up mechanisms. After trying out a simple technique, they proceed to produce the final work in the form of a Pop-Up card or Pop-Up mini book. In the final, participants will have opportunity to present their Pop-Up creations. Throughout the creative process, animators will be available to the participants and ready to help with the task. Pop-Up Creation 45-65 min The goal of the Pop-Up workshop is for each participant to create their own 3D spatial project in the form of a small book or card. The animators will familiarize the participants with all the materials prepared for creation. In addition, the animators will introduce participants to the basic, established procedures for producing a PopUp book or card. After this activity, participants can work on the theme of their 3D project, which they will later begin to realize using the techniques they learned. Finally, children have time to show what they have prepared in the form of a Pop-Up Design presentation 15-25 min Equipment Four tables are needed for the workshop. Three of them should be covered with wrapping paper, or other material to protect from dirt, and to hold various materials to create a Pop-Up book/card. The fourth table with the supplies will be away from the others, preferably standing closest to the electrical outlets. There should also be 20-25 cushions for seating. Materials wrapping paper, yellow masking tape, coloured tape, coloured paper in bulk 135g/ m2 and larger and in A4 format and larger, white bristol in bulk in A4 format and larger, cardboard, coloured crepe paper, markers, acrylic markers, crayons, wax pastels, acrylic paints, brushes, cups, pencils, erasers, cutters, cutting pads, scissors, liquid glue for paper, rulers, eccentrics Age of participants 8-15 years old Scenario: Marta Velkoborská Artistic supervision: Doc. Jiří Surůvka University of Ostrava, Czech Republic

102

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Senne marzenia Cele - przybliżenie głównych idei surrealizmu oraz twórczości Salwadora Dalego - wizualizowanie marzeń sennych Tydzień przed warsztatami uczestnicy zostaną poproszeni o zapisywanie swoich snów. Notatki i zapamiętane sny posłużą jako inspiracja do działań warsztatowych. Przebieg Rozmowa z uczestnikami i wprowadzenie do tematu. Omówienie najważniejszych cech i założeń surrealizmu. Przypomnienie najważniejszych przedstawicieli tego kierunku na podstawie krótkiej prezentacji i wideo. „Jak myślicie skąd wzięła się nazwa kierunku surrealizm? Jakie w związku z tym są jego najważniejsze cechy? Czy znacie artystów tworzących w tym nurcie?” Prowadzący prezentują przykłady prac reprezentatywnych dla kierunku, w szczególności dzieł Salwadora Dalego. „Co widzicie na przedstawionych pracach? Czy podobają wam się pomysły artystów? Jeśli tak to dlaczego?” Zagadka Wchodzisz do niego raz dziennie, wydaje się że to inny świat, gdy otwierasz oczy nie zawsze go pamiętasz. Za każdym razem jest w nim coś innego. Wielu artystów wykorzystywało motyw snów w swoich pracach. „Czy pamiętacie swoje ostatnie sny? A co wam się śniło w ostatnim czasie? Przeczytajcie swoje notatki i zapiski snów z ostatniego tygodnia. Który sen najlepiej pamiętacie? Opowiedzcie o nim”. Praca twórcza „Dowiedzieliście się, czym charakteryzuje się surrealizm, poznaliście przykłady sztuki surrealistycznej, rozmawialiśmy o snach. Czy domyślacie się, co będziecie dzisiaj robić?” Prowadzący proszą dzieci, aby przedstawiły swoje sny oraz opowiedziały, który sen najmocniej zapadł im w pamięć. Uczestnicy będą malować sny na poszewkach na poduszki. Jednym z najlepszych materiałów do malowania jest bawełna. Dlatego właśnie na niej stworzą swoje własne marzenia senne. Dzieci będą malować najróżniejsze pomysły na podstawie notatek, wspomnień i własnej wyobraźni. Ważne jest, aby były to te najradośniejsze, najzabawniejsze i najpiękniejsze sny. Polecenie: „Za pomocą farb akrylowych namalujcie własny motyw snu na poszewkach poduszek/jaśków”. Przygotowanie miejsca do pracy rozdanie dzieciom poszewek oraz tekturowych podkładek, które włożą w środek poszewki, dzięki temu zostanie zabezpieczony tył poszewki przed przesiąknięciem farb. Zakończenie i podsumowanie warsztatów Pytania do dzieci: „Co zapamiętaliście z dzisiejszych zajęć? Opowiedzcie o swoich pracach. Co zrobicie ze swoimi poduszkami?” Po 24 h organizatorzy wyprasują poszewki, aby utrwalić malunek na bawełnie. Poszewki będą do odebrania następnego dnia. Każdy będzie mógł zabrać swoją do domu. Materiały gładkie poszewki na poduszki 40x40 cm 20 szt. (najlepiej bawełniane), akrylowe farby do tkanin (żółta, różowa, czerwona, zielona, niebieska, czarna) 5 zestawów, podkładka kartonowa w wymiarach poszewki 20 szt., pędzle syntetyczne (zestaw 12 pędzli, różne grubości) 3 komplety, naczynia na wodę ok.10 szt., żelazko

103

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Wiek uczestników 7-11 lat Scenariusz: Natalia Kotlicka Opieka artystyczna: dr Beata Marcinkowska Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Polska

104

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Dreams Objectives - introducing the main ideas of surrealism and Salvador Dalí’s works - visualizing dreams A week before the workshop, participants will be asked to write down their dreams. The notes and remembered dreams will serve as an inspiration for the workshop activities. The course of the workshop Discussion with the participants and introduction to the topic. Discussing the most important features and assumptions of surrealism. Emphasizing the most important representatives of this movement based on a short presentation and video. “What is the origins surrealism name? What are its most important features? Do you know any artists working within this movement?” The workshop leaders show examples of works representative of the direction, in particular the works of Salvador Dali. “What do you see in the presented works? Do you like the artists’ ideas? If so, why?” Riddle You enter it once a day, it seems like a different world, when you open your eyes, you don’t always remember it. There is something different about it every time. Many artists have used the theme of dreams in their works. “Do you remember your last dreams? And what have you dreamed recently? Read your notes and dream records from the past week. Which dream do you remember best? Tell us about it.” Creative work “You have learnt what surrealism is characterised by you have learnt about examples of surrealist art, we have talked about dreams. Can you guess what you are going to do today?” The leaders ask the children to present their dreams and tell which dream they remember the most. Participants will paint dreams on pillowcases. One of the best materials for painting is cotton. That is why they will create their own dreams on it. Children will paint all sorts of ideas based on notes, memories, and their own imagination. It is important that they are the most joyful, the funniest and the most beautiful dreams. Suggestion: “Using acrylic paints, paint your own dream on the pillowcases/blankets. Focus on a positive message”. Preparing the place for work, distributing pillowcases to the children, as well as cardboard pads, which they put in the middle of the pillowcase, thus protecting the back of the pillowcase against paint soaking through. Closing and summary of the workshop Questions for the children: “What have you remembered from today’s activities? Tell us about your works. What will you do with your pillows?” After 24 hours the organizers will iron the pillowcases to fix the painting on the cotton. Pillowcases will be available for pick up the next day. Everyone will be able to take his/her own pillowcase home. Materials smooth pillowcases 40x40 cm 20 pcs. (preferably cotton), acrylic paints

105

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket for fabric (yellow, pink, red, green, blue, black) 5 sets, card-pad in pillowcase size 20 pcs, synthetic brushes (a set of 12 brushes, different thicknesses) 3 sets, water containers approx. 10 pcs, iron Age of participants 7-11 years old Scenario: Natalia Kotlicka Artistic supervision: PhD Beata Marcinkowska The Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź, Poland

106

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Szczęśliwe miejsce Cele - uświadomienie sobie jak wygląda własna strefa komfortu - stworzenie obrazu wywołującego emocje u odbiorcy - poznanie street artu i jego funkcji w mieście Opis Wizualnie warsztat oparty będzie na szeroko rozumianej sztuce ulicy. Jako inspiracja posłuży mi przede wszystkim twórczość Keitha Haringa. Zadaniem uczestników będzie stworzenie indywidualnych prac obrazujących miejsca, gdzie czują się szczęśliwi i bezpieczni. Ma to w pewien sposób odwzorowywać sposób działania Keitha Haringa, który dzięki swojej sztuce rozweselał i uatrakcyjniał przestrzenie w mieście (stacje metra, pociągi itd). Każdy z uczestników dostanie arkusz pleksi, który stanie się podłożem malarskim. Dzięki temu pierwszą warstwą pracy będzie to, co akurat znajdzie się za pleksi – każdy z uczestników będzie mógł przenosić swój arkusz według uznania. Kolejna warstwa na „płótnie” to odbity szablon indywidualnie wycięty w kartonie. Wycięte szablony będą odbijane za pomocą czarnej farby w sprayu. Ostatnim działaniem będzie dorysowanie do powstałych wzorów (odbitych z szablonów) pozostałych elementów-detali, a także postaci. Dzięki temu powstanie trzywarstwowa praca: pierwszą warstwą będzie tło za pleksi (które będzie mogło się zmieniać w zależności od tego, gdzie będzie stała pleksi), drugą będą czarne bryły odbite dzięki szablonowi, a trzecią – elementy dodane grubym pisakiem. Jako szablon posłużą proste formy geometryczne, które mogą zostać zwielokrotnione lub przekształcone w kolejnym etapie prac. Materiały arkusz pleksi 100x70 cm x25, karton 2 mm format 50x70 cm x25, nożyk tapicerski i nożyczki x25, ołówek x25, maseczka do malowania farbą w sprayu x28, rękawiczki gumowe czarne x28, czarna farba w sprayu x15, czerwony pisak akrylowy o szerokości 3 cm x25 Wiek uczestników 10-14 lat Scenariusz: Julia Wieprow Opieka artystyczna: prof. dr hab. Eugeniusz Józefowski, dr Monika Aleksandrowicz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

107

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

A happy place Objectives - to become aware of one’s own comfort zone - creating an image that evokes emotions in the viewer - getting to know street art and its function in the city Description Visually, the workshop will be based on street art in its broadest sense. I am mainly inspired by the work of Keith Haring. The participants’ task will be to create individual works depicting places where they feel happy and safe. In a way it is supposed to reflect Keith Haring’s way of working, who used his art to cheer up and make city spaces more attractive (subway stations, trains, etc.). Each participant will receive a plate of plexiglass, which will become a painting ground. Thanks to this, the first layer of the work will be whatever happens to be behind the plexiglass – each participant will be able to move his/her plate as he/ she wishes. The next layer on the „canvas” will be created by the imprinted stencil individually cut out in cardboard. Cut out stencils will be imprinted with black spray paint. The last thing to do is to add the rest of the elements-details and characters-to the created patterns (imprinted from the stencils). In this way a three-layer work will be created: the first layer will be the background behind the plexiglass (which can change depending on where the plexiglass will be placed), the second will be black solids imprinted by the stencil, and the third – elements added with a thick pen. Simple geometric forms will serve as a template, which can be multiplied or transformed in the next stage of the work. Materials plexiglass sheet 100x70 cm x25, 2 mm cardboard 50x70 cm x25, upholstery knife and scissors x25, pencil x25, spray paint mask x28, rubber gloves black x28, black spray paint x15, red acrylic pen 3 cm wide x25 Age of participants 10-14 years old Scenario: Julia Wieprow Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski, PhD Monika Aleksandrowicz The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wroclaw, Poland

108

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Wielka księga sztuki Opis działania Każde dziecko jest artystą. Problem polega na tym, jak pozostać artystą, gdy już dorośniemy. (P. Picasso) Sztuka stworzona w tym projekcie urozmaica proces edukacji poprzez innowacyjne elementy zabawowe, które rozwijają charakter i osobowość dzieci. Elementy te uczą dzieci wsłuchiwania się w swój „wewnętrzny głos artysty”, który ma obudzić ich kreatywność.W tym kreatywnym warsztacie wykorzystujemy techniczne, manualne i konceptualne procesy, aby stworzyć doświadczenia oparte na sztuce wizualnej. Dziecko w ramach wszystkich dialogów mentalnie przetwarza impulsy ze sztuki, a następnie spontanicznie je wykonuje za pomocą różnych materiałów i technik. Każdy kontakt ze sztuką podczas tego warsztatu tworzy żywy proces, który kształtuje artystyczną i estetyczną duszę dziecka i zapisuje się w jego „artystycznym kodzie genetycznym”. Cele Artystyczny – doskonalenie umiejętności manualnych, wykorzystanie kreatywności i wyobraźni do tworzenia dzieł sztuki z przedmiotów codziennego użytku, doskonalenie umiejętności malarskich, poznanie różnych technik plastycznych, nauka myślenia „jak artysta”. Edukacyjny – filozofia sztuki, teoretyczna wiedza o sztuce, wiedza o materiałach codziennego użytku pochodzących z recyklingu, projektowanie unikalnych dzieł, nauka o tym, jak instalacja artystyczna może edukować innych, zrozumienie, że sztuka jest działaniem, nauka wizualizacji. Przebieg Pierwszy dzień: Dzieci i animatorzy poznają się. Pytamy dzieci: o ich stosunek do sztuki, jaki rodzaj sztuki lubią lub z jakimi technikami plastycznymi miały już do czynienia. Następnie wyjaśniamy różne sposoby wyrażania sztuki, przedstawiając jej główne formy (muzykę, taniec, malarstwo, architekturę, teatr, rzeźbę, akrobację). Dzieci tworzą 5 grup po 3 osoby. Na osobnych karteczkach zapisujemy nazwy form sztuki i wkładamy je do miski, dobrze mieszamy, a następnie prosimy jedno dziecko z każdej grupy o wybranie jednej kartki. Dzięki temu grupa wybiera formę plastyczną, z którą będzie pracować podczas warsztatów. Każda grupa ma jeden karton złożony na środku (dwie strony w książce artystycznej). Ich zadaniem jest przedstawienie na kartonie swojej formy plastycznej. Dzieci mogą pisać, malować, wyklejać różnego rodzaju materiały i stosować dowolne techniki plastyczne. Drugi dzień: Dzieci mogą dokończyć swoje prace z poprzedniego dnia, a także dodać kilka obiektów 3D ze zużytych materiałów codziennego użytku, takich jak: sznurek, tkaniny, gazety, plastikowe i szklane butelki, laski, opakowania, pudełka, a także materiały, które można zebrać z ziemi (ulotki, konary czy kamienie). Pytamy dzieci, co wiedzą na temat recyklingu, dlaczego jest to dobre, dlaczego ludzie w ogóle zajmują się recyklingiem i jak możemy to robić. Po krótkiej dyskusji pytamy, czy ich zdaniem ze śmieci można zrobić sztukę. Zadanie na ten dzień polega na stworzeniu obiektu 3D (tancerki, posągu, budynku itp.) lub kostiumu, aby zaprezentować swoją formę sztuki (przebierają się). Tworząc obiekty 3D, dzieci uczą się dostrzegać wartość współpracy, wzajemnej interakcji. Koncentrując się na swoich obiektach, dzieci ćwiczą trudniejsze umiejętności manualne. Obiekty wysychają lub osiadają, a uczestnicy wracają do kartonów z poprzedniego dnia. Pomagamy dzieciom skleić zewnętrzne strony kartonów tak, aby wyglądały jak otwarta książka. Kiedy książka doskonale wyschnie, bierzemy drugi zwykły karton, wkładamy go pod książkę i rysujemy wokół niego okrąg, aby powstał podkład. Następnie wycinamy karton w odpowiednim kształcie i sklejamy go z książką. Ostatnim zadaniem jest umieszczenie obiektów 3D na podkładzie pomiędzy złożonymi kartonami, które nawiązują do danego obiektu. Na koniec każda grupa zapre-

109

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket zentuje swoją pracę, wyjaśni, co zrobiła, jakich materiałów użyła i jak widzi formę sztuki, którą prezentuje. Materiały/narzędzia folia aluminiowa, konary, bawełna, papiery, puszki metalowe, 50 m sznurka, 20 szt. butelek pet, karton, plastikowe nakrętki, nożyczki, ołówki, farba akrylowa w różnych kolorach, pędzel (rozmiary od 2-14), nożyk, klej, markery, 2 opak. wykałaczek, czasopismo lub gazeta, pudło z resztkami tkanin, ok. 15 rolek papieru Wiek uczestników 7-14 lat Scenariusz: Júlia Dulinová, Oleksandra Ruzhanská, Natália Seligová Opieka artystyczna: dr Daniela Hrehová Uniwersytet Techniczny w Koszycach, Słowacja

110

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The great book of art Activity Description Every child is an artist. The problem is how to remain an artist once we grow up. (P. Picasso) The art created in this project diversifies the educational process through innovative play elements that develop children’s character and personality. These elements teach children to listen to their „inner artist voice” to awaken their creativity. In this creative workshop we use technical, manual, and conceptual processes to create experiences based on visual art. The child mentally processes impulses from the art within all dialogues and then spontaneously performs them using a variety of materials and techniques. Each contact with art during this workshop creates a living process that shapes the child’s artistic and aesthetic soul and is recorded in his/her “artistic genetic code”. Goals Artistic – improving manual skills, using creativity and imagination to create works of art from everyday objects, improving painting skills, learning about different artistic techniques, learning to think „like an artist”. Educational – philosophy of art, theoretical knowledge about art, knowledge about recycled everyday materials, designing unique works, learning how an art installation can educate others, understanding that art is an action, learning to visualize. The course of the workshop Day 1: Children and animators get to know each other. We ask the children: about their attitude to art, what kind of art they like or what art techniques they have already dealt with. Then we explain different ways of expressing art, presenting its main forms (music, dance, painting, architecture, theater, sculpture, acrobatics). The children form 5 groups of 3. We write the names of the art forms on separate pieces of paper and put them in a bowl, mix them well, and then ask one child from each group to choose one piece of paper. This allows the group to choose an art form to work with during the workshop. Each group has one piece of cardboard folded in the middle (two pages in an art book). Their task is to represent their art form on the cardboard. The children can write, paint, paste different kinds of materials and use any art technique. Day 2: Children can complete their work from the previous day and add some 3D objects from used everyday materials such as: string, fabric, newspapers, plastic and glass bottles, sticks, packaging, boxes, as well as materials that can be collected from the ground (leaflets, branches, or stones). We ask the children what they know about recycling, why it is good, why people recycle at all, and how we can do it. After a short discussion, we ask them if they think it is possible to make art out of trash. The assignment for the day is to create a 3D object (dancer, statue, building, etc.) or costume to present their art form (by dressing up). By creating 3D objects, children learn to see the value of collaboration, mutual interaction. By focusing on their objects, children practice more difficult manual skills. Objects dry or settle, and participants return to the previous day’s cardboard boxes. We help children glue the outside elements of the cardboard boxes together so that it looks like an open book. When the book is perfectly dry, we take a second plain piece of cardboard, place it under the book, and draw a circle around it to make a backing. Then we cut out the cardboard in the right shape and glue it to the book. The final task is to place the 3D objects on the backing between the folded cardboard that relates to the object. At the end, each group will present their work, explain what they did, what materials they used, and how they have seen the art form they have been presenting.

111

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Materials/tools Aluminum foil, branches, cotton, papers, metal cans, 50 meters of string, 20 pieces of pet bottles, cardboard, plastic caps, scissors, pencils, acrylic paint in different colors, paintbrush (sizes 2-14), knife, glue, markers, packs of toothpicks, magazine or newspaper, box of fabric scraps, about 15 rolls of paper Age of participants 7-14 years old Scenario: Júlia Dulinová, Oleksandra Ruzhanská, Natália Seligová Artistic supervision: PhD Daniela Hrehová Technical University in Košice, Slovakia

112

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Własna wyspa Natura jest wszędzie wokół nas. Można z niej czerpać coraz więcej i więcej. Jednak przyroda ciągle się zmienia, a czas pozostawia ślady na wszystkim, co nas otacza. Ważne jest, aby szanować naturę i przestać w nią ingerować z typową dla dzisiejszego świata zuchwałością. Celem warsztatów jest połączenie człowieka z przyrodą i zachowanie własnego kawałka natury z danej chwili, przy jednoczesnym pozostawieniu minimalnego śladu. Chodzi o stworzenie obiektu przypominającego własną małą wyspę, przy czym wpływ na przyrodę jest minimalny, a wszystko pozostaje niezmienione. Dziecko wykorzystując swoją kreatywność, może dodać do odlewu z gipsu różne obiekty naturalne, które znajdzie w otoczeniu (trawa, gałązki, ziemia, mech). Naturalne znaleziska będą reprezentować florę wyspy. Jeśli dziecko chce, może umieścić na wyspie również faunę (reprezentowaną przez owady). Takie zajęcie przybliża dziecku przyrodę i jej piękno. Można zainspirować się kierunkiem artystycznym land art. Land art to kierunek artystyczny z lat 60., który powstał w USA. Zajmuje się tworzeniem dzieł sztuki bezpośrednio w naturze, wykorzystując nieorganiczne lub organiczne materiały, które można tam znaleźć. Artyści tworzą w ten sposób w przeciwieństwie do sztuki komercyjnej i pokazują swój opór wobec wystawiania w przestrzeniach galeryjnych. Jednym z najbardziej znanych przedstawicieli land artu jest Robert Smithson. Tworzył on głównie ogromne, kosztowne, monumentalne dzieła sztuki. Można również wymienić Andy’ego Goldsworthy’ego, który wykorzystuje głównie materiał taki jak gałęzie, kamienie itp., z których następnie tworzy bardzo ciekawe obiekty. Przebieg Dzieci będą mogły stworzyć swój własny odlew otaczającej je przyrody i zabrać go ze sobą do domu. Przyroda pozostanie w ten sposób całkowicie nietknięta. Uczestnik otrzymuje miskę z już przygotowanym gipsem do odlewów. W plenerze dziecko znajdzie miejsce, które mu się spodoba. Można na przykład odlać zagłębienia między korzeniami drzew, dziurę w ziemi lub powierzchnię trawy. Można też wylewać gips na kawałki kory lub kamienie. Dziecko może stworzyć swój własny ciekawy odlew, układając gałązkę bezpośrednio w gipsie lub nakładając, np. mech. Można rozumieć ten proces twórczy jako tworzenie własnej wyspy zgodnie z powiedzeniem „Wyobraźnia nie zna granic!”. Uczestnik warsztatu pozostawia gips do wyschnięcia i… wszystko gotowe. Naturalna formacja, którą dziecko odlało, będzie się z czasem zmieniać, ale odlew pozostanie. Materiały gips do odlewów, miseczki do gipsu, szpatułki, woda, produkty naturalne (gałązki, kamienie, liście, mech) Wiek uczestników 12-14 lat Scenariusz: Gréta Ulmová Opieka artystyczna: doc. Jiři Surůvka Uniwersytet w Ostrawie, Czechy

113

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

My own island Nature is all around us. We can draw from it more and more. However, nature is constantly changing, and time leaves its mark on everything around us. It is important to respect nature and stop interfering with it with the typical audacity of today’s world. The aim of this workshop is to connect children with nature and preserve our own piece of nature from the moment, while leaving a minimal trace. The idea is to create an object resembling one’s own little island, with minimal impact on nature and remaining everything the same. Using their creativity, children can add various natural objects they find in the environment (grass, twigs, soil, moss) to the plaster cast. The natural finds will represent the flora of the island. If the child wishes, he or she can also place fauna (represented by insects) on the island. Such an activity introduces the child to nature and its beauty. This workshop is inspired by the art movement of land art. Land art is an art direction from the 1960s that originated in the USA. It deals with creating works of art directly in nature, using inorganic or organic materials that can be found there. The artists create in this way in contrast to commercial art and show their resistance to exhibiting in gallery spaces. One of the most famous representatives of land art is Robert Smithson. He created huge, expensive, monumental works of art. We can also mention Andy Goldsworthy, who mainly uses material such as branches, stones, etc., from which he then creates very interesting objects. The course of the workshop Children will be able to create their own cast of the surrounding nature and take it home. In this way nature will remain completely untouched. The participant receives a bowl with already prepared plaster for casting. In the open air, the child will find a place that he or she likes. For example, you can cast the hollows between tree roots, a hole in the ground, or the surface of the grass. You can also pour plaster onto pieces of bark or stones. The child can create his/her own interesting cast by placing a branch directly in the plaster or by applying, for example, moss. This creative process can be understood as creating one’s own island according to the saying „Imagination knows no limits!”. The participant of the workshop leaves the plaster to dry and... everything is ready. The natural formation that the child casts will change over time, but the cast will remain. Materials gypsum for casts, bowls for gypsum, spatulas, water, natural products (twigs, stones, leaves, moss) Age of participants 12-14 years old Scenario: Gréta Ulmová Artistic supervision: Doc. Jiři Surůvka University of Ostrava, Czech Republic

114

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Zostawić ślad W naszym projekcie rozdzielimy uczestników na 3 grupy, po czym każdy wybierze jedną z dziesięciu zaproponowanych przez nas planet do magicznego lotu na nią. W części wprowadzającej każdy robi swoją własną „kapsułę kosmiczną”, do podróży na wybraną planetę, z papieru i tkaniny. Odmian takich „urządzeń” może być wiele. Na przykład: niektórzy mogą doczepić do kapsuły „ogon” ze wstążki, a inni mogą mieć przyczepione kulki do miękkiego lądowania. Razem z kapsułą zostanie stworzone urządzenie do wystrzelenia jej na planetę. Będą to między innym katapulty, proce itp. Po przygotowaniu urządzeń do podróży w przestrzeń dzieci będą wypuszczać swoje kapsuły na planetę zrobioną z kawałków kartonu, okrągłej formy (do 1,5 m średnicy). Sens zabawy kryje się w tym, że kapsuły kosmiczne będą maczane w farbach o różnych kolorach. Dzieci próbując trafić w cel, będą zostawiać „swój ślad” – dziwaczne plamy, zacieki, odpryski. Uczestnicy będą ubrani w płaszcze przeciwdeszczowe, a twarze zostaną zasłonięte przezroczystymi osłonkami. Gdy planety będą wystarczająco kolorowe, dzieci narysują na nich „nowe życie”. Miasta, drogi, rzeki, statki kosmiczne, różne dziwaczne postacie, latające samochody – wszystko, co dzieci chciałyby wprowadzić w nowe życie na nowej planecie. To będzie trzeci i ostatni etap zabawy. Ciekawie będzie dodać elementy malowane ultrafioletową farbą, które będą nadawały magii w ciemnych pokojach dzieciaków. Krótki opis Kto z nas nie marzył, by móc umieć latać lub zrobić coś znaczącego dla świata? Najciekawsze jest to, że dzieci nie muszą czekać, aż dorosną, by wejść w rolę superbohatera! W naszym projekcie wprowadzimy nowe, tak bardzo na czasie, podróże w przestrzeń kosmiczną. Latanie – definicja swobody, poznawanie nowych horyzontów, odkrycia. A także stworzenie czegoś nowego, kreatywnego, dzięki czemu każdy poczuje się jak twórca, artysta „nowego świata”. Projekt inspirowany jest postępem ludzkości w podbijaniu kosmosu. O sukcesie kreatywnych rozwiązań w dużej mierze decyduje przypadek, co nasuwa podobieństwo do współczesnej sztuki generatywnej. Z drugiej strony uzupełnianie przez dzieci przypadkowych śladów, wdrażanie ich w system, ujawnia twórczy potencjał każdego uczestnika. Materiały farby gwaszowe, farba ultrafioletowa, tkanina, karton, papier, brokat, markery, pędzle, nożyczki, gumki recepturki, drewniane patyczki, klej, taśma, lina (np. z wełny jutowej), wstążki kolorowe (10 cm szerokości), płaszcze przeciwdeszczowe, przyłbice Wiek uczestników 10-14 lat Sceanariusz: Daryna Luchnikova Opieka artystyczna: prof. Mikhael Opalev Państwowa Akademia Projektowania i Sztuki w Charkowie, Ukraina Tłumaczenie z języka ukraińskiego: Weronika Petka

115

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Leave a trace In our project, we will divide the participants into 3 groups, then everyone will choose one of the ten planets suggested by us to magically fly to it. In the introductory part, everyone makes their own„space capsule”, for travel to the chosen planet, out of paper and fabric. There can be many variations of such „devices”. For example: some may attach a “tail” of ribbon to the capsule, and others may have balls attached for a soft landing. Along with the capsule, a device will be created to launch it to the planet. These will include catapults, slingshots, etc. After preparing the devices to travel into space, the children will launch their capsules onto a planet made of pieces of cardboard, a circular form (up to 1.5 m in diameter). The point of the game is that the space capsules will be dipped in paint of different colors. Children, trying to hit the target, will leave „their mark” – strange stains, patches and splatters. Participants will be dressed in raincoats, and faces will be covered with transparent covers. When the planets are colored enough, children will draw „new life” on them. Cities, roads, rivers, spaceships, various bizarre characters, flying cars – anything the children would like to bring to new life on a new planet. This will be the third and final stage of the play. It will be interesting to add elements painted with ultraviolet paint, which will give magic in kids room at night. Short description Who among us has not dreamed of being able to fly or do something meaningful for the world? The most exciting thing is that kids don’t have to wait until they grow up to perform the role of a superhero! In our project, we will introduce new, so very timely, space travel. Flying - the definition of freedom, exploring new horizons, discoveries. And also, to create something new, creative, so that everyone will feel like a creator, an artist of the “new world”. The project is inspired by the progress of mankind in conquering the cosmos. The success of creative solutions is largely determined by chance, which brings to mind similarities with contemporary generative art. On the other hand, the completion of accidental traces by children, implementing them into a system, reveals the creative potential of each participant. Materials gouache paints, ultraviolet paint, fabric, cardboard, paper, glitter, markers, brushes, scissors, rubber bands, wooden sticks, glue, tape, rope (e.g., from jute wool), colorful ribbons (10 cm wide), raincoats, visors Age of participants 10-14 years old Scenario: Daryna Luchnikova Artistic supervision: Professor Mikhael Opalev Kharkiv State Academy of Design and Arts, Ukraine

116

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc – czyli na poczekaniu czyszczenie Magazynu działanie warsztatowe o charakterze efemerycznym Eugeniusz Józefowski Istotą pomysłu warsztatowego skierowanego do wszystkich uczestników 20. Międzynarodowych Warsztatów Twórczego Niepokoju Kieszeń Vincenta jest propozycja opracowania scenariuszy krótkich warsztatów przez każdy zespół biorący w nich udział. Warsztatowa twórcza aktywność ma zakończyć się realizacją obiektów wizualnych o charakterze efemerycznym – to znaczy takich, których żywotność jest chwilowa, przemijająca, krótka. Dokumentacja działania powinna być możliwa do zarejestrowania fotograficznie lub filmowo. Czas trwania każdego z doświadczeń warsztatowych to od 30 do 60 minut wraz z ich omawianiem. Przez dziewiętnaście lat Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu i Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn korzystały wspólnie z niewielkiego budynku nazywanego magazynem a znajdującego się w parku na Cytadeli. Po każdych warsztatach zostawało tam trochę materiałów i w ten sposób powstała olbrzymia kolekcja niekontrolowanych ilościowo przedmiotów. W magazynie znajdują się głównie tektury płaskie, brystole, taśmy klejące w różnych kolorach, paliki ogrodowe, agrowłóknina, sznurki, farby, pinezki, spinacze biurowe i bieliźniane, dziesiątki nieznanych i nieujawnionych jeszcze przedmiotów. Magazyn ma zostać opróżniony i „czyszczenie magazynu”, (które jest hasłem marketingowym wielu wyprzedaży) w naszym przypadku będzie czyszczeniem Magazynu po raz ostatni. Wiatr, ogień to tylko przykładowe siły do efemerycznych modyfikacji każdego z materiałów. Nagrzewanie drutu ogniem i praca z tekturą może mieć przecież kompletnie inne wymiary koncepcyjne. Pomyślcie i przywieźcie ze sobą pomysły. Jeśli będziecie bardziej zaskoczeni tym, co odkryjecie w Magazynie to i tak ad hoc możecie wtedy zmodyfikować swoje wcześniejsze założenia. Dokumentacja fotograficzna działań efemerycznych ZESPOŁÓW w dalszej części katalogu na stronach 119-134, fot. Piotr Bedliński.

Ad-hoc

117

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc – that is to, cleaning the Warehouse on the spot workshop activity of an ephemeral nature Eugeniusz Józefowski The essence of the workshop idea addressed to all participants of the 20th International Workshops of Creative Anxiety Vincent’s Pocket is a proposal to develop scenarios for short workshops by each team participating in them. The workshop’s creative activity is to end with the realisation of visual objects of ephemeral character - that is, those whose vitality is temporary, transient and short. Documentation of the activity should be possible to record photographically or by film. The duration of each of the workshop experiences is from 30 to 60 minutes along with their discussion. For eighteen years, the Children’s Art Centre in Poznań and the Artistic and Educational Association Magazyn have used a small building called the Warehouse, located in the park on the Citadel. After each workshop, some materials were left there and in this way a huge collection of uncontrolled items was created. The Warehouse mainly contains flat cardboard, bristles, adhesive tapes in various colours, garden stakes, agro-textile, cords, paints, pins, office and lingerie clips and dozens of unknown and yet undisclosed items. The Warehouse is to be emptied and “cleaning the warehouse” (which is the marketing slogan of many sales) in our case will be the last cleaning of the Warehouse. Wind and fire are only exemplary forces for ephemeral modifications of each material. After all, heating the wire with fire and working with cardboard can have completely different conceptual dimensions. Think and bring ideas with you. If you are more surprised by what you discover in the Warehouse, you can still modify your previous assumptions ad hoc. Photographic documentation of ephemeral activities of the Teams in the further part of the catalogue on pages 119-134, photo: Piotr Bedliński.

W magazynie In the warehouse

118

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

15 tysięcy EURO Głównym celem warsztatu jest stworzenie efemerycznej formy przestrzennej przez każdą z grup warsztatowych. Inspiracją warsztatu stał się fenomen niewidzialnej rzeźby – Ja jestem Salvatore Garau, którą autor sprzedał za sumę 15 tysięcy euro. Cele - ukazanie odmienności w percepcji i wartościowaniu świata przez poszczególne zespoły - rozwój umiejętności zespołowego wyciągania wniosków i szukania punktów wspólnych w wyobrażeniach każdego członka grupy - rozwój umiejętności przekładania wspólnego konceptu na formę niezwizualizowaną, efemeryczną - ćwiczenie umiejętności kreowania świata nierzeczywistego Etap I Warsztat rozpocznie się od podpisania klauzuli oraz krótkiego wprowadzenia uczestników w temat warsztatu. Każda grupa rejestruje koncepcję swojego pomysłu. Etap II Uczestnicy w grupach ustalą obszar, w ramach którego stworzą swoją e f e m e r y c z n ą f o r m ę za pomocą przygotowanych materiałów. Każda z grup sama zdecyduje, które przedmioty wykorzysta (lub nie) do zaznaczania obszaru swojego działania. Etap III Każda z grup ustala kształt, konsystencję, zapach, smak, barwę etc. Uczestnicy nie mają żadnych ograniczeń formalnych ani przestrzennych. SKY IS THE LIMIT… albo nie. Jedynym ograniczeniem będą ich wyobrażenia i… wspólna wizja. Etap IV Po ukończeniu procesu uczestnicy zaprezentują swoje prace, opowiadając o ich koncepcie, dopowiadając to, co niedopowiedziane. Materiały i sprzęt markery (1szt./grupa), blok techniczny A4 1 egz., nożyczki (1 szt./grupa), nóż (1 szt./ grupa), łopata (1 szt./grupa), drewniane kołki 10 szt., sznur (ok. 10m/grupa), siatka druciana 15 m, włóczka 2 szt., rolka bawełnianego materiału 1 szt., flamastry (1 op./ grupa), Wiek uczestników +18 lat Scenariusz i prowadzenie: Studentki Mediacji Sztuki Zuzanna Chabierska, Oliwia Jaroszewicz, Natalia Komorowska, Kamila Krzewina, Hanna Mokijewska, Julia Namysł, Aleksandra Pawłowska Opieka artystyczna: prof. Eugeniusz Józefowski Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Polska

Refleksja

Najbardziej poruszyło mnie, jaki ogrom różnorodności wyobrażeniowej udało się wykreować przez grupy warsztatowe. Każda zinterpretowała temat na swój sposób, co przyczyniło się do powstania nietuzinkowych, całkowicie niepowtarzalnych konceptów i wizualnych realizacji. Wyjątkową również okazała się współpraca naszego zespołu: czułam świadomość wyborów i luźny przepływ myśli, z których stworzyłyśmy koncept na tyle uniwersalny, że w trakcie jego prezentacji wszyscy uczestnicy z pozostałych grup stawali się jego nieodzowną częścią. Oliwia Jaroszewicz

119

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

15 thusand euro The main objective of the workshop is to create an ephemeral spatial form by each of the workshop groups. The workshop is inspired by the phenomenon of the invisible sculpture, I Am, by Salvatore Garau, which the author sold for a sum of 15,000 euros. Stage I: The workshop will begin with the signing of a clause and a brief introduction of the participants to the topic of the workshop. Each group will register the concept of their idea. Stage II: In groups, the participants will determine the area within which they will create their ephemeral form using the prepared materials. Each group will decide for themselves which items they will use (or not) to mark their area. Phase III: Each group will determine the shape, consistency, smell, taste, color, etc. Participants have no formal or spatial limitations. SKY IS THE LIMIT...or not. The only limitation will be their imaginations and... their shared vision. Stage IV: Once the process is complete, participants will present their work by talking about their concept, elaborating on what is unsaid. Objectives: - Showing the differences in perception and value of the world by individual teams - Developing team’s ability to draw conclusions and look for common points in the ideas of each member of the group - Developing skills of translating common concept into non-visualized ephemeral form - Exercising skills of creating an unreal world Materials and equipment markers (1 per group), A4 technical block (1 copy), scissors (1 per group), knife (1 per group), shovel (1 per group), wooden pegs (10 per group), rope (approx. 10m per group), wire net (15m), yarn (2 per group), cotton cloth roll (1 per group), markers (1 per group), Age of participants +18 years old Scenario and conducting: Art Mediation students Zuzanna Chabierska, Oliwia Jaroszewicz, Natalia Komorowska, Kamila Krzewina, Hanna Mokijewska, Julia Namysł, Aleksandra Pawłowska Artistic supervision: Professor Eugeniusz Józefowski The Eugeniusz Geppert Academy of Art and Design in Wroclaw, Poland

Reflection

What stirred me the most was how much imaginative diversity the workshop groups managed to create. Each interpreted the theme in its own way, which contributed to the creation of unusual, completely unique concepts and visuals. The collaboration of our team was also exceptional: I could feel the consciousness of choices and the loose flow of thoughts, We created a concept so universal that during its presentation all the participants from other groups became its indispensable part. Oliwia Jaroszewicz

120

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc (Wrocław ) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

121

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc (Wrocław) –15 tysięcy EURO 15 thousand euro

Ad-hoc (Wrocław ) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

122

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc (Wrocław) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

Ad-hoc (Wrocław) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

123

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc (Wrocław) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

Ad-hoc (Wrocław) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

124

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ad-hoc (Wrocław) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

Ad-hoc (Wrocław) – 15 tysięcy EURO 15 thousand euro

125

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

126

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

127

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

128

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

AD-hoc (Łódź) – Driving-painting Driving-painting

129

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Toruń) – Mozaika charakterów A mosaic of characters

AD-hoc (Toruń) – Mozaika charakterów A mosaic of characters

130

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Toruń) – Mozaika charakterów A mosaic of characters

AD-hoc (Toruń) – Mozaika charakterów A mosaic of characters

131

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Poznań) – Raz-Dwa-Dekonstrukcja One-Two-Deconstruction

AD-hoc (Poznań) – Raz-Dwa-Dekonstrukcja One-Two-Deconstruction

132

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Poznań) – Raz-Dwa-Dekonstrukcja One-Two-Deconstruction

AD-hoc (Poznań) – Raz-Dwa-Dekonstrukcja One-Two-Deconstruction

133

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

AD-hoc (Poznań) Raz-Dwa-Dekonstrukcja One-Two-Deconstruction

134

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Dlaczego warsztaty? Marcin Berdyszak Pojęcie warsztat jest ściśle związane z procesem i dotyczyć może różnych obszarów, w których ma określone sensy i wartości charakterystyczne dla każdego z nich. Traktując warsztat jako stan twórczy, możemy również doprowadzać do zderzania tych sensów i wartości pochodzących właśnie z różnych obszarów, aby spotkać to, co nowe i leżące poza naszym wyobrażeniem jak i wszelką standardową praktyką, łączenie z klasycznie pojmowaną pedagogiką. Należy przy tym pamiętać, że dla różnych dziedzin warsztat może być inaczej pojmowany, jak i oczekiwania co do rezultatów działań przeprowadzanych w jego ramach. Zjawisko procesu jest również autonomicznym stanem, który dotyczyć może obszarów, w których nie musi pojawiać się człowiek jako siła sprawcza. Warsztaty zatem stanowią bardzo szerokie pole doświadczania – zwłaszcza te, które związane są z działaniami twórczymi. W warsztacie twórczym jednym z najważniejszych elementów jest jakość prowokacji, jakość postawionego zadania, jak i wspólne przekonanie co do jego rozumienia. Oczywiście rozumienie zadania nie musi być identyczne, jednak ważne jest, jak każdy z uczestników zareaguje w sposób twórczy i refleksyjny na postawiony problem. Zatem skoro mamy grupę, różne refleksje i rezultaty działań podczas wspólnych prezentacji, jawi się pierwszy fenomen warsztatów. Fenomen ten polega na poznaniu najróżniejszych sposobów myślenia i kompletnie innych rezultatów twórczych wynikających z reakcji na ten sam postawiony problem. Musimy jednak pamiętać, że w standardowych warunkach zdobywania wszelkiej wiedzy jak i praktyki artystycznej, albo szerzej twórczej, istnieje zjawisko etapowości i systematyczności, pewnej liniowości. W warsztatach twórczych moim zdaniem bardzo istotnym elementem jest postawienie uczestnika w sytuacji bycia nieprzygotowanym. Bez całego bagażu narzędzi potrzebnych do zrealizowania zadania. Element zaskoczenia uważam za jeden z najważniejszych, bowiem w takim momencie można uwolnić się od dotychczasowych doświadczeń, a uczestnicy mogą sięgnąć po osobistą potencjalność, własną dyspozycyjność i ograniczenia. Sprawdzić – czy wręcz poznać siebie samego – poprzez własne działanie albo poprzez działanie innych i własną o nich refleksję. Element zaskoczenia uważam za drugi fenomen warsztatów, gdyż jest czynnikiem wręcz wymuszającym kreację. Nasza codzienność zawsze składała się, składa się i będzie się składać z olbrzymiej ilości „materiału nieprzewidywalnego”. Warsztaty są okazją, aby to sobie uzmysłowić jak i uwrażliwić nas na wszystko, co dzieje się, dookoła, bo nigdy nie wiemy, co będzie iskrą zapalną, czyniącą zjawisko wielkiego wybuchu w naszej wyobraźni. Może być też odwrotnie, że dzięki partycypacji w warsztatach każdy odnajdzie tę swoją iskrę we własnym działaniu bądź też inni mu na nią wskażą lub też znajdziemy ją u innych i może okazać się skuteczna przynajmniej na jakiś czas. Możemy zatem stwierdzić, że warsztaty są miejscem wskazującym na to, jak być zainspirowanym i gdzie oraz w jaki sposób to praktykować. Z pojęciem warsztatów twórczych związane jest współuczestnictwo. Wyrażenie chęci i zgody na wspólne działania jak i omawianie ich rezultatów jest warunkiem wstępnym, aby móc korzystać z siebie oraz doświadczeń innych. Ta partycypacja to wymiana. Ja daję siebie tobie, a ty dajesz mi siebie. Należy z góry założyć, że nie mamy tu do czynienia z wymianą jeden do jeden, bo nie jest to handel, ale każdy czerpie na tyle, na ile pozwalają mu jego własne predyspozycje. Na szczęście jesteśmy różni, a udział w warsztatach powinien tę

135

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

różnicę wyraźnie eksponować i tolerować. Właśnie warsztaty dają możliwość uczenia się od innych, to tutaj następuje głęboka wzajemna obserwacja, wymiana doświadczeń, emocji i wiedzy. Lider prowadzący jest tylko jeden, uczestników jest wielu i to właśnie oni są dla siebie całym bogactwem. W jednej chwili można dostąpić gigantycznej ilości opinii, różnych refleksji, czasami skrajnych, a nawet takich, z którymi się nie zgadzamy. Tę możliwość stwarzają warsztaty. To właśnie współudział jest trzecim fenomenem warsztatów. Czynienie sobie okazji do sensownego korzystania z siebie nawzajem. Janusz Byszewski związany z legendarną grupą Partner i Laboratorium Edukacji Twórczej w Zamku Ujazdowskim zapytany przed laty o to, kiedy warsztaty możemy uznać za udane powiedział, że trudno jest to ocenić jednoznacznie. Pojęcie udanego warsztatu może być inne dla lidera, a więc prowadzącego, inne dla uczestnika. Widzimy zatem, że każdy indywidualnie powinien odpowiedzieć sobie na to pytanie, tym bardziej, że każdy uczestnik może mieć inne wyobrażenia i oczekiwania. Pojęcie udanego warsztatu jest zatem względne i nie wszyscy muszą to identycznie odbierać. W tym miejscu należy wspomnieć o czasie, albowiem niekiedy musi wydarzyć się jakaś sytuacja twórcza, która będzie idealnym momentem odniesienia się do doświadczeń i refleksji, które miały miejsce podczas określonego warsztatu. Można więc stwierdzić, że pojęcie procesu, które jest związane z samym warsztatem ma o wiele szerszy zasięg i często po długim czasie może nadarzyć się okazja, która ujawni sens partycypacji konkretnego uczestnika w określonym problemowo warsztacie. Pojęcie warsztatu związane jest z procesem, zatem ma charakter dziania się, które to dzianie się wykracza daleko poza czas przewidziany na uczestnictwo w nim. To kolejny bardzo istotny czwarty fenomen warsztatów związany z innym stosunkiem do rezultatu. Funkcjonujemy w sytuacjach „akcja reakcja”, tymczasem tu reakcja musi mieć okazję, aby się ujawnić. Zatem rezultatem warsztatu może być interesująca realizacja wizualna, która jest niemal natychmiastowa, albo może nim być głęboka refleksja, która również swe źródło może mieć w realizacji bądź refleksji innego uczestnika. Konfrontacja doświadczeń i sposobów myślenia jest niekwestionowanym bogactwem takich sytuacji. Warsztat sam w sobie ma tę siłę sprawczą. Tu nie ma ocen, rankingów czy wyszukiwania błędów. Doraźność i pewna prowizoryczność staje się ekwiwalentem wolności i daje swobodę w podejmowaniu śmiałych decyzji. Tu precyzyjność określona jest własną dyspozycją i to ona ją definiuje, ponieważ się różnimy. To dzięki warsztatom uczestnicy mają szansę siebie poznać. Kim są, na co reagują. Czy są sprawniejsi technicznie, czy też lepiej precyzują werbalnie swoje refleksje, a może jedno i drugie, i trzecie. Chcąc unikać stereotypowych odpowiedzi, i nie móc sięgać po gotowe rozwiązania, należy uczestników postawić wobec zadań, które są na swój sposób nowe i nie dają takiej możliwości. Przypomnę, że warsztaty mogą zderzać ze sobą różne obszary, dziedziny, o czym wspomniałem wcześniej, co ułatwia i tak bardzo trudną rolę prowadzącego warsztat w kreowaniu problemu, który zamierza postawić uczestnikom. Tu jawi się kolejny piąty fenomen warsztatów, który polega najogólniej mówiąc na wymogu stawiania uczestników wobec sytuacji wcześniej niedoświadczanych albo ich doświadczenia stawiać w innych kontekstach dotąd im nieznanych. Wszystko, co jest nazywane materiałem służącym do przeprowadzenia warsztatu, od farb, słów, papieru, piasku, kapusty, ziemi czy samych uczestników – może służyć do tworzenia wizualnych rezultatów, które tak naprawdę nie muszą okazać się celem, ale środkiem do uzmysłowienia sobie jakiejś zaproponowanej formuły albo stać się powodem do dalszych refleksji daleko wykraczających poza ramy samego warsztatu.

136

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Zatem materiałem może być wszystko – łącznie z tym, co niematerialne. To oczywiście nic nowego, bowiem dobrze znamy zabawy czy gry, które odbywają się tylko w sferze wyobraźni, a aby mogły zaistnieć, potrzebna jest tylko grupa dzieci czy dorosłych chcących do tego przystąpić. Zatem wszystko, co materialne i niematerialne może stać się materiałem do przeprowadzenia warsztatów jak i jego źródłem przy formułowaniu zadania dla uczestników. To szósty fenomen warsztatów. Wykreowanie sensownego problemu oraz sprecyzowanie zadania to duża odpowiedzialność, bowiem od tego zależy jakość naszej prowokacji, a to przekłada się bezpośrednio na uruchomienie uczestników. Warsztaty to sfera myślenia konkretnego, ale swobodnego. Wszystko, co powstaje podczas działań warsztatowych, jest tak naprawdę pretekstem do refleksji, rozmowy, stawiania pytań, na które czasem nie ma odpowiedzi. Siła warsztatów polega również na tym, że przybierać mogą najróżniejszą formę. Na ogół stawiany przez prowadzącego problem generuje charakter działań, ale nazwałbym go kameleonicznym, ponieważ patrząc z zewnątrz, możemy sądzić, że są czymś innym niż w rzeczywistości. Raz mogą mieć wręcz naukową proweniencję, innym razem literacką bądź semantyczną albo stricte artystyczną czy historyczną. Warsztaty jako twórczy rezultat lidera w takim samym stopniu jak sztuka mogą się karmić innymi dziedzinami, łącznie z sobą. Twórczość w każdej dziedzinie ma szansę posiłkowania się innymi dziedzinami nawet najbardziej odległymi. Ta kameleoniczność, która odnosi się do pól eksploatacyjnych liderów spoza obszaru sztuki, jest siódmym fenomenem warsztatów. Warsztaty to żywa, nieobojętna tkanka ulegająca różnym wpływom. Uniwersalny charakter takich działań daje olbrzymie możliwości w doświadczaniu świata i poznawaniu siebie i innych. Uniwersalny charakter to przede wszystkim wątki edukacyjne, psychologiczne, wychowawcze, kreacyjne, społeczne, gdyż one wszystkie nawet nieplanowane i tak mają szansę się ujawnić podczas całego procesu. To powoduje, że każdy może wynieść dla siebie coś znaczącego i niekoniecznie związanego z problemem postawionym w warsztacie. To, nazwijmy peryferyjne oddziaływanie warsztatu, ma często większe możliwości perswazji i to jest ten cenny dodatek, ponieważ wszystko dzieje się naprawdę, ale w „laboratoryjnych i określonych granicach”. Jeśli wszyscy dobrowolnie zgodzimy się na proponowane ramy i reguły danego warsztatu, to na pewno z niego wszyscy skorzystają i na pewno każdy na swój sposób. Ta żywa tkanka wymaga stałego aktualizowania stawianych problemów, proponowania różnych materiałów, poszerzania pola działań i refleksji. Nie znaczy to, że pewne zadania, treści poruszane, stawiane przed laty, nie mogą być nadal ważne i tak samo jak przed laty ciekawe. Jednak czas biegnie i świat wokół ciągle ulega transformacji, toteż wszystko w takim warsztacie będzie inne od uczestników i ich świadomości począwszy, po wszelkie użyte środki artykulacji. Dlatego warsztaty Warsztaty są dla wszystkich i stanowią moim zdaniem niezbędne uzupełnienie klasycznej edukacji. Wiedza i doświadczenia zdobyte w życiu, szkole, na studiach mogą okazać się bezcenne i twórcze, bo właśnie to umożliwiają warsztaty twórcze. To dzięki warsztatom uczestnicy mogą się przekonać, że twórczość to nie tylko twórczość artystyczna, sztuka, ale mamy z nią do czynienia wszędzie, bowiem kreacja jest elementem człowieczeństwa. Należy jednak pamiętać, aby stopień trudności postawionego zadania był dostosowany do konkretnych grup. Wiek uczestników może, ale nie musi być brany pod uwagę, chyba, że specjalnie organizuje się warsztaty po to, aby między grupami o różnych doświadczeniach chociażby z racji wieku, doszło do szeroko rozu-

137

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

mianej kooperacji, a w rezultacie do zbudowania jakichś relacji na przykład międzypokoleniowej. Otwarta struktura warsztatu daje olbrzymie możliwości korzystania z pokrewnych aktywności takich jak zabawa czy gra. Wszyscy dobrze wiemy, że zabawę zupełnie inaczej traktuje dziecko, a inaczej dorosły. Fakt miłego spędzania czasu przez obie grupy wiekowe nie oznacza jednak tego samego rezultatu. Dla dzieci zabawa jest też formą edukacji. Poprzez zabawę następuje również utrwalanie zasad i reguł obowiązujących w świecie dorosłych. Dziś zabawy, które dzieci organizują sobie same, stanowią rzadkość. Świat dziecka stał się rynkiem zbytu z nieobliczalnymi wręcz możliwościami, a do tego dochodzi internet i świat wirtualny. Nie wszystko jest złe, jednak wszyscy, a dzieci tym bardziej, stajemy się homo operatorami aplikacji, telefonów, komputerów, instagramów i facebooków. Wszyscy rozumiemy, że jest to potrzebne i znakomite, ale musimy pamiętać, że to nie jedyny świat i nie jedyne reguły, według których należy funkcjonować. Świat jest cyfrowy i analogowy jednocześnie. Należy zachować proporcje, dlatego też warsztaty, po które sięgnęła twórcza edukacja są tak popularną i stale atrakcyjną formą aktywności Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu czy Stowarzyszenia Artystyczno-Edukacyjnego Magazyn. Realna partycypacja w zdarzeniu, które daje możliwości stwarzania swoich małych światów wszystkim uczestnikom. Nieważne czy w realu, czy on-line, a dziś powiedzielibyśmy zdalnie, najważniejsze, że warsztaty ciągle funkcjonują i się sprawdzają. Otwarta struktura, o której wcześniej wspomniałem, pozwala warsztatom twórczym znakomicie adaptować się do nowych sytuacji społecznych, artystycznych, technologicznych i wszelkich innych. Kolejne pokolenia będą je inaczej definiować, a stawiane zadania i problemy będą permanentnie zmieniane i aktualizowane jednocześnie. Inna będzie sama sztuka, która też się ciągle zmienia, ale należy pamiętać, że to wszystko, co zostało zrealizowane i osiągnięte wcześniej, daje i będzie dawało nowe możliwości czynienia z tego niewyczerpywanego źródła wszelkich kreacji. Między innymi dlatego, w problemach poruszanych w warsztatach jak i w konkretnych zadaniach, mamy do czynienia z odniesieniami do przeszłości, teraźniejszości jak i przyszłości, która wydaje się bardziej przewidywalna i uporządkowana niż przeszłość, którą ciągle na nowo odkrywamy. prof. dr hab. Marcin Berdyszak Urodzony w Poznaniu w 1964 roku. Dyplom z malarstwa w pracowni prof. Włodzimierza Dudkowiaka oraz z rzeźby w pracowni prof. Macieja Szańkowskiego w PWSSP w Poznaniu w 1988 roku. Od 1989 roku związany z Akademią Sztuk Pięknych w Poznaniu a obecnie Uniwersytetem Artystycznym. Pracuje na stanowisku profesora zwyczajnego i prowadzi pracownię działań przestrzennych na Wydziale Rzeźby i Działań Przestrzennych. W latach 1999-2002 prodziekan Wydziału Edukacji Artystycznej w ASP w Poznaniu. W latach 2002-2008 pełnił funkcję prorektora ds. studenckich i współpracy z zagranicą. Rektor Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu w latach 2008-2016. Członek Stowarzyszenia Artystyczno-Edukacyjnego Magazyn, którego jest współzałożycielem wraz z Tadeuszem Wieczorkiem, Piotrem Pawlakiem i Wojciechem Nowakiem. Zajmuje się instalacją, obiektem, rysunkiem. Swoje prace prezentował na różnych wystawach zbiorowych i indywidualnych między innymi w Polsce, Niemczech, Słowacji, Bułgarii, Hiszpanii, Węgrzech, Czechach Finlandii, Austrii, Szwecji, Japonii, Szwajcarii, Meksyku, Wielkiej Brytanii, Litwie, Ukrainie, Rosji, Bośni i Hercegovinie oraz USA. Brał udział w licznych spotkaniach i konferencjach dotyczących edukacji artystycznej. Zrealizował kilkadziesiąt warsztatów autorskich w kraju i za granicą.

138

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Why workshops? Marcin Berdyszak The notion of a workshop is closely related to a process and can refer to various areas that have specific meanings and values characteristic for each of them. By treating the workshop as a creative state, we can also bring about the clash of these meanings and values coming from different areas, in order to meet what is new and lying beyond our imagination as well as any standard practice, including classically understood pedagogy. It is important to bear in mind that for different disciplines the workshop may be understood differently, as well as the expectations of the results of the activities carried out within it. The phenomenon of process is also an autonomous state, which may concern areas in which a person does not have to appear as a moving spirit. Workshops therefore represent a broad field of experience – especially those related to creative activities. In a creative workshop, one of the most essential elements is the quality of provocation, the quality of the task set, as well as the shared understanding of the task. Of course, the understanding of the task does not have to be identical, but it is important how each participant reacts creatively and reflectively to the problem posed. So, since we have a group, different reflections, and results of activities during the joint presentations, the first phenomenon of workshops appears. This phenomenon consists in getting to know different ways of thinking and completely different creative results resulting from the reaction to the same problem. We should remember, however, that in the standard conditions of acquiring all kind of knowledge and artistic or, more broadly, creative practice, there is a phenomenon of gradualness and systematicity, a certain linearity. In creative workshops, in my opinion, a very important element is to face the participant with a situation of being unprepared. Without the whole baggage of tools needed to complete the task. In my opinion, the element of surprise is one of the most important ones, because in such a moment one can free oneself from previous experiences and the participants can reach for personal potentiality, one’s own availability and limitations. They can test – or even get to know – themselves through their own actions or through the actions of others and their own reflection on them. I consider the element of surprise to be the second phenomenon of workshops, as it is a factor that almost forces creation. Our everyday life has always consisted, consists and will consist of an enormous amount of “unpredictable matter”. The workshops are an opportunity to realise this and to make us more sensitive to everything that happens around us, because we never know what the ignition spark will be, making the phenomenon of a great explosion in our imagination. It may also be the other way round, that through participation in the workshops everyone will find that spark in their own activity, or others will point it out to them, or we will find it in others, and it may prove effective, at least for a while. We can therefore say that the workshops are a place to show how to be inspired and where and how to practice it. Participation is linked to the concept of creative workshops. Being willing and agreeing to do things together and discussing the results is a prerequisite for being able to benefit from each other’s experiences. This participation is an exchange. I give myself to you and you give yourself to me. It must be assumed in advance that this is not a one-to-one exchange, because it is not a trade, but everyone benefits as much as their own abilities allow. Fortunately, we are all different, and participation in workshops should clearly expose and tolerate

139

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

this difference. It is the workshop that offers the opportunity to learn from others, it is here that deep mutual observation, exchange of experiences, emotions and knowledge takes place. There is only one leader, there are many participants, and they constitute richness for each other. In one moment, one can get a gigantic number of opinions, different reflections, sometimes extreme, and even those with which we do not agree. This opportunity is provided by the workshops. It is participation that is the third phenomenon of workshops. Making opportunities to use each other in a meaningful way. Janusz Byszewski, associated with the legendary Partner group and the Laboratory of Creative Education at the Ujazdowski Castle, when asked years ago when a workshop could be considered successful, said that it was difficult to assess this unequivocally. The concept of a successful workshop may be different for the leader, i.e., the instructor, and different for the participant. Therefore, we think that everyone should answer this question, especially since each participant may have different ideas and expectations. The concept of a successful workshop is therefore relative and not everyone has to perceive it identically. At this point it is important to mention time, because sometimes a creative situation must happen, which will be the ideal moment to refer to the experiences and reflections that took place during a certain workshop. Thus, it can be said that the notion of process, which is related to the workshop itself, has a much broader extent and often after a long time an occasion may arise which reveals the meaning of a particular participant’s participation in a problem-specific workshop. The notion of a workshop is related to a process, so it has the character of happening, and this happening goes far beyond the time allotted for participation. This is another very important fourth phenomenon of workshops, related to a different relation to the result. We function in “action-response” situations, whereas here the reaction must have the opportunity to manifest itself. Thus, the result of a workshop can be an interesting visual realisation, which is almost immediate, or it can be a deep reflection, which can also originate from the realisation or reflection of another participant. The confrontation of experiences and ways of thinking is the unquestionable richness of such situations. The workshop itself has this moving spirit. There is no evaluation, ranking or fault finding. Ad hocness and a certain provisionality becomes an equivalent of freedom and gives freedom to make bold decisions. Here, precision is defined by one’s own disposition and it is this disposition that defines it, because we are different. It is thanks to the workshops that the participants have a chance to get to know themselves. Who they are what they react to. Are they more technically proficient, or are they more verbally precise in their reflections, or maybe both. In order to avoid stereotypical answers, and not to be able to reach for ready-made solutions, participants should be confronted with tasks which are new in their own way and which do not offer such an opportunity. I would like to remind you that workshops can juxtapose different areas, fields, as I mentioned before, which facilitates the already very difficult role of the workshop leader in creating the problem he/she intends to pose to the participants. This is where the fifth phenomenon of workshops comes in, which is, broadly speaking, the requirement to confront participants with situations they have not experienced before, or to place their experiences in other contexts they have not yet experienced. Everything that is called workshop materials – from paints, words, paper, sand, cabbage, dirt, or the participants themselves – can be used to create visual results that do not really have to be the goal, but a means to become aware of some proposed formula or become a reason for further

140

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

reflection far beyond the workshop itself. The workshop material can be anything – including the non-material. Of course, this is nothing new, because we know plays that take place only in the sphere of imagination, and all that is needed to make them happen is a group of children or adults willing to join in. Therefore, everything tangible and intangible can become a material for the workshop, as well as a source when formulating the task for the participants. This is the sixth phenomenon of workshops. Creating a meaningful problem and specifying the task is a big responsibility, because the quality of our provocation depends on it, and this translates directly into the activation of the participants. Workshops are a sphere of concrete but free thinking. Everything that arises during the workshop activities is in fact a pretext for reflection, conversation, posing questions to which there are sometimes no answers. The strength of the workshops also lies in the fact that they can take a variety of forms. In general, the problem posed by the presenter generates the character of the activities, but I would call it chameleonic, because looking from the outside we can think that they are something different than in reality. At times, they may even have a scientific provenance, at other times they may be literary or semantic, or strictly artistic or historical. The workshop, as a creative outcome of the leader, can make use of other disciplines as much as art can make use of itself. Creativity in any field has the chance to make use of other fields even the most distant ones. This chameleonicity, which applies to the fields of exploitation of leaders outside the field of art, is the seventh phenomenon of workshops. Workshops are a living inert tissue subject to various influences. The universal character of such activities offers enormous possibilities in experiencing the world and learning about oneself and others. The universal character means above all educational, psychological, educational, creative, and social threads, as all of them, even unplanned, have a chance to reveal themselves during the entire process. This means that everyone can bring something meaningful for themselves, and not necessarily related to the problem posed in the workshop. This, let us call it peripheral influence of the workshop, often has more persuasive possibilities and this is the valuable addition, because everything really happens, but within “laboratory and defined limits”. If we all voluntarily agree to the proposed framework and rules for a given workshop, everyone will certainly benefit from it, and each in their own way. This living tissue requires constant updating of the problems posed, proposing various materials, widening the field of activity and reflection. This does not mean that some of the tasks and issues raised and discussed years ago cannot continue to be important and interesting in the same way as they were years ago. However, time passes and the world around us is constantly transforming, so everything in such a workshop will be different, from the participants and their consciousness to all the means of articulation used. That is why workshops Workshops are for everyone and are, in my opinion, a necessary complement to classical education. The knowledge and experience gained in life, at school, at university may prove invaluable and creative, because this is exactly what creative workshops make possible. It is thanks to the workshops that the participants can convince themselves that creativity is not only artistic creation, art, but we deal with it everywhere, because creation is an element of humanity. However, it is important to remember that the degree of difficulty of the task should be adapted to specific groups. The age of the participants can, but does not have to be considered, unless the workshop is organised in order to create cooperation between groups with different experiences, for example because

141

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

of their age, and as a result to build relations between generations. The open structure of the workshop offers great opportunities to use related activities such as play. We all know that play is very different between children and adults. However, the fact that both age groups enjoy spending time together does not mean the same result. For children, play is also a form of education. Through play, the principles and rules of the adult world are also established. Today, a play that children organise for themselves is rare. The world of the child has become a marketplace with incalculable possibilities, and the Internet and the virtual world have also come into play. Not everything is bad, but all of us, and children even more so, are becoming homo operators of apps, phones, computers, Instagram, and Facebook. We all understand that this is necessary and excellent, but we must remember that this is not the only world and not the only rules by which to operate. The world is digital and analogue at the same time. A balance needs to be maintained, which is why the workshops reached for by creative education are such a popular and constantly attractive form of activity for the Children’s Art Centre in Poznań or the Art and Education Association Magazyn. Real participation in an event that gives all participants the opportunity to create their own little worlds. It does not matter whether in real life or online, and today we would say remotely based, the most important thing is that the workshops still function and prove themselves. The open structure I mentioned earlier allows creative workshops to adapt perfectly to new social, artistic, technological and any other situations. Subsequent generations will define them differently, and the tasks and problems posed will be permanently changed and updated simultaneously. Art itself will be different, and it will also be constantly changing, but it should be remembered that all that has been made and achieved before provides and will provide new possibilities of making use of this inexhaustible source of all creations. That is why, among other things, in the workshops’ issues and in their specific tasks, we deal with references to the past, the present and the future, which seems more predictable and orderly than the past, which we constantly rediscover. Professor Marcin Berdyszak Born in Poznań in 1964. Diploma in painting under Profesor Włodzimierz Dudkowiak and in sculpture under Professor Maciej Szańkowski at the State Higher School of Visual Arts in Poznań in 1988. Since 1989, he has been affiliated with the Academy of Fine Arts in Poznań, and currently with the University of Arts. He works as a full professor and runs a studio of spatial activities at the Faculty of Sculpture and Spatial Activities. Between 1999 and 2002 Vice-Dean of the Faculty of Art Education at the Academy of Fine Arts in Poznań. In the years 2002-2008 he held the position of Vice-Rector for students and cooperation with foreign countries. Rector of the University of Arts in Poznań from 2008 to 2016. Member of the Art and Education Association Magazyn which he co-founded with Tadeusz Wieczorek, Piotr Pawlak and Wojciech Nowak. He works with installation, object and drawing. He presented his works at various collective and individual exhibitions in Poland, Germany, Slovakia, Bulgaria, Spain, Hungary, Czech Republic, Finland, Austria, Sweden, Japan, Switzerland, Mexico, Great Britain, Lithuania, Ukraine, Russia, Bosnia and Hercegovina and the USA, among others. He has participated in numerous meetings and conferences on artistic education. He has realised several dozen author workshops in Poland and abroad.

142

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Edukacyjny kontekst Międzynarodowych Warsztatów Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta Janina Florczykiewicz W dniach 12-15 lipca 2021 roku w Poznaniu odbyły się 20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta. W tym roku miały one wymiar szczególny – była to jubileuszowa 20. edycja. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego pt. Kieszeń Vincenta są realizowane od 2002 roku przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu i Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn (od 2002 r.), we współpracy z Polskim Komitetem Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA, Uniwersytetem Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu i przy wsparciu wielu partnerów1. Idea projektu narodziła się w trakcie współpracy z profesorami: Wiesławem Karolakiem i Marcinem Berdyszakiem przy realizacji Międzynarodowych Akademii Sztuki InSEA. Osobą trwale związaną z Kieszenią Vincenta, jej ikoną jest Tadeusz Wieczorek – artysta, pracownik Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, prezes wspomnianego Stowarzyszenia Magazyn – który był inicjatorem, współorganizatorem, a od 2007 roku jest kuratorem kolejnych edycji. Głównym założeniem tego projektu było stworzenie płaszczyzny dla dialogu między artystami uprawiającymi formy sztuki partycypacyjnej oraz kształcącymi się w tym zakresie studentów uczelni artystycznych w różnych krajach. Jak mówi Tadeusz Wieczorek: „Projekt powstał w odpowiedzi na potrzeby w zakresie stworzenia przestrzeni dla wymiany doświadczeń akademickich, w zakresie edukacji artystycznej, intencją było zintegrowanie środowisk akademickich w Polsce i Europie kształcących przyszłych animatorów sztuki. Formuła warsztatów pomyślana tak, aby stworzyć okazję do nabywania praktycznych doświadczeń przez studentów oraz dostarczyć wsparcia dla profesorów i pracowni zajmujących się edukacją artystyczną wpisywała się w ówczesną politykę kulturalną państwa, stąd projekt zyskał wsparcie Ministerstwa Kultury i Sztuki”2. Wymiar edukacyjny projektu miał charakter pierwszoplanowy, Kieszeń Vincenta stała się obszarem upowszechniania współczesnych form sztuki, które dzięki inklinacjom pedagogicznym zyskiwały znaczenie alternatywnych metod edukacji artystycznej. Ogromne zainteresowanie uczestnictwem w projekcie ze strony poznańskich szkół podstawowych i średnich ukazało zapotrzebowanie na tego rodzaju działania artystyczne – Kieszeń Vincenta na trwałe wpisała się w pejzaż kulturowy miasta. Formuła organizacyjna projektu przewiduje coroczną realizację wydarzenia pod nazwą Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta, miejscem realizacji jest poznański park Cytadela. Głównym przedsięwzięciem są warsztaty artystyczne adresowane do dzieci i młodzieży. Do ich realizacji zapraszani są artyści i studenci z krajowych i europejskich uczelni artystycznych. Międzynarodowy skład uczestników pozwala na ukazanie różnorodnego podejścia do kwestii partycypacji w sztuce, warsztaty stają się tym samym obszarem ścierania się różnych kultur i podejmowania dialogu na ich pograniczu, uczestnicy mają możliwość wymiany doświadczeń. Warsztaty stanowią autorskie propozycje opracowane przez studentów pod merytoryczną opieką artystów-nauczycieli akademickich. Od lat z Kieszenią Vincenta współpracują: prof. Eugeniusz Józefowski (Akademia Sztuk Pięknych we Wrocławiu), prof. Wiesław Karolak (Akademia Sztuk Pięknych 1 J. Florczykiewicz, Teoretyczne i praktyczne aspekty edukacji plastycznej w Polsce w XX i XXI wieku, Warszawa-Siedlce 2018 2 na podstawie wywiadu z Tadeuszem Wieczorkiem z dnia 15 lipca 2021 r.

143

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

w Łodzi), prof. Marcin Berdyszak (Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu), prof. Wiesław Smużny (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), prof. Andreas Mayer-Brennenstuhl (Uniwersytet Schwäbisch Hall), prof. Michael Opalev (Państwowa Akademia Projektowania i Sztuki w Charkowie), dr Beata Marcinkowska (Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi), dr Barbara Kaczorowska (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), dr Mirosława Moszkowicz (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie), dr Monika Nęcka (Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie), dr Daniela Hrehová (Uniwersytet w Koszycach), doc. Jiři Surůvka (Uniwersytet Ostrawski w Ostrawie), dr Tatiana Bachurovà (Uniwersytet w Preszowie). W początkowych edycjach Kieszeni Vincenta problematyka realizowanych warsztatów była dowolna, natomiast od 2005 roku każdej edycji przyświeca określona idea kierunkująca refleksje i poszukiwania twórcze: „Baśń a rzeczywistość” (2005), „Wokół przedmiotu” (2006), „Komunikacja” (2007), „Postęp” (2008), „Edukacja” (2009), „Synteza” (2010), „Tradycja we współczesności” (2011), „Piłka w Kieszeni Vincenta” (2012), „Słowo na terytorium sztuki dla dziecka” (2013), „Wspomaganie rozwoju przez doświadczanie sztuki” (2014), „Dźwięki a sztuki wizualne” (2015), „Książka artystyczna” (2016), „Do śmiechu” (2017), „Między zabawą a performansem” (2018), „Spotkania twórcze inspirowane pojęciami ze słownika Jana Berdyszaka” (2019), „Kreatywność w procesie edukacji sztuką” (2020), „Serwisowanie kreatywności” (2020, 2021). 20. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta Działania artystyczne w ramach 20. edycji warsztatów tradycyjnie realizowane były w parku Cytadela w dniach 12-15 lipca, natomiast towarzyszące im wydarzenia na Scenie Wspólnej. W tym roku, z powodu pandemii, nie uczestniczyli w nich reprezentanci uczelni spoza Polski. Tegoroczne warsztaty przebiegały pod hasłem „Serwisowanie kreatywności w procesie edukacji sztuką” i były drugą edycją dwuletniego programu pt. „Kreatywność w procesie edukacji sztuką”. Intencją tego programu, którego pomysłodawcą był prof. Eugeniusz Józefowski, było zaakcentowanie wymiaru edukacyjnego Kieszeni Vincenta. Myśl przewodnia wyrażona w pojęciu serwisowania kreatywności odsyła do jednej z najważniejszych powinności edukacji, jaką jest wspieranie rozwoju dziecka/wychowanka. Chcąc ujawnić znaczenie zawarte w użytej metaforze, należy sięgnąć do pojęcia kreatywności. Jest ono używane na gruncie personologicznych koncepcji twórczości, które upatrują źródeł twórczości w osobowości. Termin kreatywność jest wykorzystywany dla oznaczenia zdolności człowieka do generowania nowych wytworów (pomysłów, dzieł). Przyjmuje się, że kreatywność przejawia się w jakiejś formie obserwowalnego zachowania, np. przekraczania schematycznych sposobów działania, przezwyciężania ograniczeń3. Takiemu funkcjonowaniu sprzyja przyjęcie postawy twórczej przejawiającej się w każdej czynności podejmowanej przez człowieka i stosunku do siebie samego. Jest traktowana jako zdolność do dziwienia się, stawiania pytań, połączona z tendencją do przekształcania, udoskonalania zastanej rzeczywistości. Kreatywność jest ważną cechą osobowości, nie tylko umożliwia uruchamianie indywidualnego potencjału jednostki, ale również sprzyja nawiązywaniu satysfakcjonujących relacji społecznych oraz budowaniu poczucia własnej wartości. Jest zatem gwarantem optymalnego rozwoju jednostki i towarzyszących mu pozytywnych stanów emocjonalnych, budujących poczucie sensu życia. Powyższe założenia są osadzone w teoriach humanistycznych – w myśl rozwijanych na ich gruncie poglądów twórczość stanowi wartość nadającą sens ludzkiemu życiu, a jednocześnie jest czynnikiem sprzyjającym osiągnięciu pełni zdrowia psychicznego, utożsamianego 3 K.J. Szmidt, Pedagogika twórczości, GWP, Gdańsk 2007; E. Nęcka, Psychologia twórczości, GWP, Gdańsk 2000

144

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

z samorealizacją4. Metaforyczne hasło serwisowania kreatywności akcentuje potrzebę odkrywania, rozwijania i umacniania dyspozycji twórczych każdego człowieka. W centrum zainteresowania sytuuje proces tworzenia i jego wpływ na jednostkę, tj. osobotwórcze skutki zainicjowanych w nim (procesie twórczym) przeżyć. Tak więc w działaniach oferowanych dzieciom i młodzieży w 20. Kieszeni Vincenta priorytetem był wskazywany przez Ericha Fromma postulat rozwoju niepowtarzalnej osoby ludzkiej5, co pozostaje zgodne z celem warsztatu twórczego rozumianego jako forma sztuki6. Wszystkie realizowane podczas Kieszeni Vincenta formy artystyczne nawiązywały w stylistyce do formy warsztatu twórczego, w którego ideę wpisany jest rozwój jednostki7. Ich różnorodne założenia artystyczne uwzględniały cechy konstytuujące warsztat: zasadę partycypacji w sztuce oraz koncentracji na procesie twórczym i doświadczaniu8. Koncepcje realizacji artystycznych zaproponowanych w tegorocznej edycji programu uwzględniały ideę transgresji sprowadzającej się do przekształcania rzeczywistości zastanej. Owo przekształcanie, zgodnie z istotą działania artystycznego, dokonywało się na dwóch płaszczyznach – fizycznej (przekształcanie materii, tworzywa, struktury artystycznej) i mentalnej (zmiany w sposobie postrzegania rzeczywistości). Tworzą one komplementarny system, który warunkuje niecodzienność, niezwykłość doświadczenia jakie zapewnia przestrzeń sztuki. Jak twierdzi Eugeniusz Józefowski, autor koncepcji 19. i 20. Kieszeni Vincenta, kreatywność, podobnie jak każda inna zdolność, umiejętność wymaga dbałości, treningu – serwisowania. Dla uczestników Kieszeni Vincenta – studentów i dzieci, udział w warsztatach był niecodzienną i nietypową okazją do zajęcia się własną kreatywnością. Jedynie pracując nad sobą, można wykształcić nawyk nie rutynowego, nonkonformistycznego podejścia do obiektów, procesów, zjawisk, które otwiera nowe kierunki percepcji, pozwalając na dostrzeżenie tkwiących w nich możliwości. We współczesnej szkole kreatywność przejawiana przez uczniów napotyka na wiele ograniczeń natury formalnej, wynikających z organizacji procesu kształcenia (m.in. podstaw programowych, systemu klasowo-lekcyjnego, rutyny nauczycielskiej), rozwój kreatywności nadal lokuje się w sferze postulatów. Kieszeń Vincenta, dzięki uwolnieniu procesu twórczego od formalnych ograniczeń, oferuje możliwość kształcenia umiejętności, nawyku do nienormatywnego, nieszablonowego działania, modyfikując przyzwyczajenia poznawcze i percepcyjne uczestników. Dzięki temu stanowi niezwykle cenną alternatywę dla edukacji formalnej9. Rozbudzanie kreatywności i kształtowanie nawyku do poszukiwania w sztuce inspiracji do pracy z drugim człowiekiem przyświecają również nauczycielom akademickim przygotowującym studentów do Kieszeni Vincenta. Koncepcje warsztatów są przygotowywane pod ich merytoryczną opieką. W pracy dydaktycznej nad warsztatem twórczym prof. Eugeniusz Józefowski koncentruje się na omówieniu wpływu podejmowanej w warsztacie aktywności na osobowość uczestników: „warsztat twórczy ma być atrakcyjny, ma być spotkaniem, które powinno przebiegać przy silnych inspiracjach, bardzo różnych od propozycji organizacji życia społecznego, od tego co jest typowe. Chciałem, aby warsztat twórczy nie przy4 K.J. Szmidt, Pedagogika… tamże 5 E. Fromm, The Creative Attitude, [w:] Creativity and Its Cultivation, red. H.H. Anderson, New York: Harper and Row 1959, podaję za: K.J. Szmidt, Pedagogika twórczości, dz. cyt. 6 E. Józefowski, Arteterapia w teorii i praktyce, Wydawnictwo UAM, Poznań 2002 7 E. Józefowski, J. Florczykiewicz, Warsztat twórczy jako okazja rozwoju podmiotowego w przestrzeni sztuki, JAKS, Wrocław 2015 8 Tamże 9 na podstawie rozmowy z prof. Eugeniuszem Józefowskim (wywiad z dnia 7 września 2021 r.)

145

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

pominał zajęć plastycznych w domu kultury czy szkolnej lekcji plastyki. (…) Warsztaty realizują mój apetyt na przeniesienie sztuki do ludzi, aby mogli partycypować w sztuce, nie będąc artystami (nie potrzebują być artystami, aby partycypować w sztuce). (…) Bycie partycypantem sztuki to doświadczenie pomagające zarówno zrozumieć sztukę jak i odkryć jej nowy wymiar – osobisty, rozwojowy i prywatny. Sztuka współczesna różni się od poprzednich interpretacji, które bardzo często identyfikowały sztukę z określonymi umiejętnościami artystycznymi. Edukacja przez sztukę znosi podział na twórcę i odbiorcę oraz proponuje partycypację przez udział w doświadczeniu, które przybliża taki sam proces twórczy, jaki przechodzi artysta, świadomie tworząc obrazy i obiekty plastyczne poddawane potem krytyce zewnętrznej i upublicznieniu10”. Z kolei dr Barbara Kaczorowska w pracy nad warsztatem koncentruje się na celach artystycznych. Rozpoczęła pracę nad przygotowaniem warsztatów od pogłębionej refleksji teoretycznej nad istotą relacji, które oferuje warsztat. Skonkretyzowano trzy cechy wyróżniające te relacje – troska, empatia, czułość, a następnie poszukiwano odniesień w sztuce. Pozyskana w ten sposób wiedza i refleksja stała się inspiracją dla opracowywanych warsztatów: „My sobie doprecyzowaliśmy ten temat, bo sam termin serwisowania jest dość trudny. Ja go rozbiłam na trzy pojęcia – troska, empatia, czułość. Studenci poszukiwali realizacji artystycznych, które są dla nich wiodące, ciekawe, ważne, poruszają ich, które dotyczyły empatii, troski, czułości. Wiedząc o tym, że to nie jest doskonałe opisanie serwisowania, ale że mieści się w obszarze skojarzeń, w obszarze znaczeń serwisowania, te trzy słowa wybrzmiały, jako dopowiedzenie, na które możemy się zgodzić. (…) Sprawdzaliśmy, czy ktoś już coś ważnego powiedział na ten temat w obszarze sztuki albo edukacji. Studenci przygotowywali prezentacje i nawzajem opowiadali sobie o swoich znaleziskach. Było to poprzedzone moim działaniem badawczym, sprawdziłam, jakie wystawy w Polsce i na świecie oraz jaki artysta wprost się do tego odwoływał. Towarzyszyło temu własne działanie artystyczne „Troska, empatia, czułość” w dowolnym medium. Wnioski z tych dwóch realizacji – teoretycznej i praktycznej doprowadziły do pisania scenariuszy11”. Działania realizowane podczas 20. Kieszeni Vincenta zdecydowanie miały charakter artystyczny. Warsztat twórczy, zgodnie z założeniami jego autorskich koncepcji sformułowanych przez artystów, którzy wypracowali tę formę w Polsce, lokuje się w sztuce. Nie sposób jednak nie dostrzec jego edukacyjnych inklinacji. Można je rozważać w aspektach: dydaktycznym i podmiotowym. Dydaktyczny jest związany z przekazywaniem wiedzy, podmiotowy z oddziaływaniem warsztatu na jednostkę obejmujące zarówno rozwój kreatywności i kształtowanie postawy twórczej, czyli serwisowanie kreatywności, jak i zmianę myślenia o sobie i świecie. Tegoroczna Kieszeń Vincenta stała się, zgodnie z założeniami, „przestrzenią edukacyjną, w której dokonuje się podmiotowy rozwój jed-

nostki12”.

dr hab. Janina Florczykiewicz, pedagog, pracuje w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznegow Siedlcach. Prowadzi interdyscyplinarne badania z zakresu edukacji sztuką, arteterapii i edukacji artystycznej ze szczególnym uwzględnieniem pedagogicznych aspektów kreacji artystycznej oraz wpływu sztuki na rozwój podmiotowy. Autorka publikacji z zakresu pedagogiki artystycznej i arteterapii.

10 wypowiedź prof. Eugeniusza Józefowskiego (wywiad z dnia 15 lipca 2021 r.) 11 wypowiedź dr Barbary Kaczorowskiej (wywiad z dnia 15 lipca 2021 r.) 12 E. Józefowski, Dwuletni projekt Kieszeń Vincenta 2020-2021, [w:] 19. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta. Poznań, 13–16 października 2020, Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn, Poznań 2020, s.10

146

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The educational context of the International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket Janina Florczykiewicz The 20th International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket took place in Poznań on 12-15 July 2021. This year the event had a special dimension – it was the 20th jubilee edition. The International Creative Anxiety Workshops entitled Vincent’s Pocket have been conducted since 2002 by the Children’s Art Centre in Poznań and the Magazyn Artistic-Educational Association (since 2002), in cooperation with the Polish Committee of the International Association for Education through Art InSEA, Magdalena Abakanowicz Art University in Poznań and with the support of many partners1. The idea of the project was born during the cooperation with professors: Wiesław Karolak and Marcin Berdyszak during the implementation of InSEA International Art Academies. The person permanently associated with the Vincent’s Pocket, its icon, is Tadeusz Wieczorek – an artist, employee of the Children’s Art Centre in Poznań, president of the aforementioned Magazyn Association – who was the initiator, co-organiser and, since 2007, has been the curator of subsequent editions. The main assumption of this project was to create a platform for dialogue between artists practicing participatory art forms and students of art academies in different countries studying in this field. As Tadeusz Wieczorek says: “The project was created in response to the need to create a space for the exchange of academic experience in artistic education; the intention was to integrate academic circles in Poland and Europe which educate future art animators. The workshop formula, designed to create an opportunity for students to gain practical experience and to provide support for professors and studios involved in artistic education, was in line with the cultural policy of the state at that time, hence the project received the support of the Ministry of Culture and Art2. The educational dimension of the project was of primary importance, and the Vincent’s Pocket became an area for the dissemination of contemporary forms of art, which, thanks to its pedagogical inclinations, gained the importance of alternative methods of artistic education. The enormous interest in participating in the project of Poznan’s primary and secondary schools showed the demand for this type of artistic activity – the Vincent’s Pocket became a permanent feature in the cultural landscape of the city. The organizational formula of the project implies the annual realization of the event called the International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket, the place of realization is Poznań Citadel Park. The main undertaking is an artistic workshop addressed to children and youth. Artists and students from Polish and European art academies are invited to participate. The international composition of the participants makes it possible to show a diverse approach to the issue of participation in art, the workshops become an area of clash of various cultures and undertaking a dialogue on their verges, the participants have an opportunity to exchange experiences. The workshops are original proposals developed by students under the substantive supervision of artists-academic teachers. The following have been cooperating with the Vincent’s Pocket for years: Professor Eugeniusz Józefowski (Academy of Fine Arts in Wrocław), Professor Wiesław Karolak (Academy of Fine Arts in Łódź), Professor Marcin Berdyszak (University of Arts in Poznań), 1 J. Florczykiewicz, Teoretyczne i praktyczne aspekty edukacji plastycznej w Polsce w XX i XXI wieku, Warszawa-Siedlce 2018 2 based on an interview with Tadeusz Wieczorek on July 15, 2021.

147

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Professor Wiesław Smużny (Nicolaus Copernicus University in Toruń), Professor Andreas Mayer-Brennenstuhl (University of Schwäbisch Hall), Professor Michael Opalev (State Academy of Fine Arts in Poznań), PhD Beata Marcinkowska (Academy of Fine Arts in Lodz), PhD Barbara Kaczorowska (Nicolaus Copernicus University in Torun), PhD Mirosława Moszkowicz (Pedagogical University of Cracow), PhD Monika Nęcka (Academy of Fine Arts in Cracow), PhD Daniela Hrehová (Košice University), Doc. Jiří Suruvka (University of Ostrava in Ostrava), PhD Tatiana Bachurová (University of Prešov) In the first editions of the Vincent Pockets the subject matter of the workshops was discretionary, but since 2005 each edition has devoted to a specific idea, directing reflection and creative research: These are: “Fairy tale and reality” (2005), “Around the Object” (2006), “Communication (2007), “Progress (2008), “Education”. (2009), “Synthesis” (2010), “Tradition in Modernity” (2011), “Football in Vincent’s Pocket” (2012), “Word in the territory of art for the child” (2013), “Supporting Development through Experiencing Art” (2014), “Sounds and the Visual Arts” (2015), “The Artist’s Book” (2016), “Laughter” (2017), “Between Play and Performance” (2018), “Creative Encounters Inspired by Concepts from the Jan Berdyszak Dictionary” (2019), “Creativity in the process of art education” (2020), “Servicing creativity in the process of art education” (2020, 2021). The 20th International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket Artistic activities of the 20th edition of the workshop were traditionally conducted in Citadel Park from 12 to 15 July, with accompanying events on the Common Stage. This year, due to the pandemic, representatives of European universities did not participate. This year’s workshop was held under the motto “Serving creativity in the process of art education” and was the second edition of a two-year program entitled “Creativity in the process of art education”. The intention of this program, whose originator was Professor Eugeniusz Józefowski, was to emphasize the educational dimension of the Vincent’s Pockets. The guiding idea expressed in the notion of servicing creativity refers to one of the most important duties of education, which is to support the development of the children. In order to reveal the meaning contained in the metaphor used, it is necessary to go back to the concept of creativity. It is used on the basis of personological concepts of creativity, which perecive the sources of creativity in the personality. The term creativity is used to denote a person’s ability to generate new creations (ideas, works). It is assumed that creativity manifests itself in some form of observable behavior, such as going beyond schematic ways of acting, overcoming limitations3. Such functioning is fostered by the adoption of a creative attitude manifested in each activity undertaken by a person and attitude to him/herself. It is treated as an ability to wonder, ask questions combined with a tendency to transform, improve the existing reality. Creativity is an important personality trait, which not only enables the activation of individual potential, but also fosters the establishment of satisfying social relationships and building self-esteem. It is therefore a guarantee of optimal development of an individual and the accompanying positive emotional states that build a sense of meaning in life. The above assumptions are grounded in humanistic theories – according to the views developed on their grounds, creativity constitutes a value giving meaning to human life, and at the same time it is a factor favouring the attainment of full mental health, identified with self-realisation4 . 3 K.J. Szmidt, Pedagogika twórczości, GWP, Gdańsk 2007; E. Nęcka, Psychologia twórczości, GWP, Gdańsk 2000 4 Ibid

148

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The metaphorical slogan of servicing creativity stresses the need for discovering, developing and strengthening creative dispositions of every person. It situates in the center of interest the process of creation and its influence on the individual, i.e. the personal effects of the experiences initiated in it (the creative process). Thus, in the activities offered to children and young people in the 20th Vincent’s Pocket the priority was the postulate indicated by Erich Fromm, of the development of the unique human person5, which is in accordance with the aim of the creative workshop understood as a form of art6. All the artistic forms realised during Vincent’s Pockets referred stylistically to the form of the creative workshop, in which the idea is the development of the individual7. Their various artistic assumptions took into account the constitutive features of the workshop: the principle of participation in art and concentration on the creative process and experience8 . The concepts of artistic realizations proposed in this year’s edition of the program took into account the idea of transgression which comes down to transformation of existing reality. This transformation, in accordance with the essence of artistic activity, took place on two planes – physical (transformation of matter, material artistic structure) and mental (changes in the perception of reality). They form a complementary system which determines the uncommonness and uniqueness of the experience provided by the space of art. According to Eugeniusz Józefowski, the author of the concept of the 19th and th 20 Vincent’s Pockets, creativity, just like any other ability, skill requires care, training – servicing. For the participants of the Vincent’s Pockets – students and children, participation in the workshop was an extraordinary and unusual opportunity to deal with their own creativity. Only by working on oneself can one develop the habit of a non-routine, non-conformist approach to objects, processes and phenomena, which opens new directions of perception, allowing one to see the possibilities inherent in them. In contemporary schools, creativity displayed by students encounters many limitations of a formal nature, resulting from the organization of the educational process (e.g., core curriculum, class-room system, teacher routine), the development of creativity is still located in the sphere of postulates. The Vincent’s Pocket, by liberating the creative process from formal constraints, offers an opportunity to develop skills, a habit for non-normative, out-of-the-box action, modifying the cognitive and perceptual habits of the participants. This makes it an extremely valuable alternative to formal education9. Fostering creativity and shaping the habit of looking to art for inspiration to work with others are also the goals of academic teachers preparing students for the Vincent’s Pockets. Workshop concepts are prepared under their substantive supervision. In his didactic work on the creative workshop, Professor Eugeniusz Józefowski focuses on discussing the impact of the activity undertaken in the workshop on the personality of the participants: “the creative workshop is supposed to be attractive, it is supposed to be a meeting that should take place with strong inspirations, very different from the proposals of the organization of social life, from what is typical. I did not want the creative workshop to resemble art classes at a community center or a school art lesson. (...) The workshops realize my appetite for bringing art to people, so that they can participate in art without being artists (they don’t need to 5 E. Fromm, The Creative Attitude, [in:] Creativity and Its Cultivation, edt. H.H. Anderson, New York: Harper and Row 1959, [in:]: K.J. Szmidt, Pedagogika twórczości. 6 E. Józefowski, Arteterapia w teorii i praktyce, Wydawnictwo UAM, Poznań 2002 7 E. Józefowski, J. Florczykiewicz, Warsztat twórczy jako okazja rozwoju podmiotowego w przestrzeni sztuki, JAKS, Wrocław 2015 8 Ibid 9 based on a conversation with Professor Eugeniusz Jozefowski (interview dated September 7, 2021)

149

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

be artists to participate in art). (...) Being a participant in art is an experience that helps both to understand art and to discover its new dimension – personal, developmental and private. Contemporary art is different from previous interpretations, which very often identified art with specific artistic skills. Education through art breaks with the division between creator and viewer and proposes participation through participation in an experience that approximates the same creative process that an artist goes through, consciously creating images and art objects that are later subjected to external criticism and made public”10. In turn, PhD Barbara Kaczorowska focuses on artistic goals in her work on workshops. She began her work on preparing the workshop with a deep theoretical reflection on the essence of the relations offered by the workshop. Three characteristics that distinguish these relationships – care, empathy, tenderness – were identified, and then references to them were sought in art. The knowledge and reflection gained in this way became an inspiration for the developed workshops: “We made the topic more precise, because the very term of servicing is quite difficult. I broke it down into three concepts – care, empathy, tenderness. The students were looking for artistic realizations that are leading for them, interesting, important, that move them, that deal with empathy, care, tenderness. Knowing that this is not a perfect description of servicing, but that it falls within the realm of associations, within the realm of the meanings of servicing, these three words resonated, as an addendum that we could agree on. (...) We looked to see if anyone had already said anything important about this topic in the field of art or education. Students made presentations and told each other about their findings. This was preceded by my research activity, I checked which exhibitions in Poland and abroad and which artist directly referred to it. It was accompanied by my own artistic activity “Care, empathy, tenderness” in any medium. The conclusions from these two realizations – theoretical and practical – led to the writing of scenario”11. The activities carried out during the 20th Vincent Pockets were definitely artistic in nature. The creative workshop, according to the assumptions of its original concepts formulated by the artists who developed this form in Poland, is located in art. However, it is impossible not to notice its educational inclinations. They can be considered in didactic and subjective aspects. The didactic aspect is related to the transmission of knowledge, the subjective one to the impact of the workshop on the individual, encompassing both the development of creativity and shaping of the creative attitude, i.e., servicing creativity, as well as changing the way of thinking about oneself and the world. This year’s Vincent’s Pocket has become, according to the assumptions, “an educational space in which the subjective development of an individual takes place”12. PhD Janina Florczykiewicz, pedagogue, works at the Institute of Pedagogy at the University of Natural Sciences and Humanities in Siedlce. She conducts interdisciplinary research in the field of art education, art therapy and art education with particular emphasis on the pedagogical aspects of artistic creation and the influence of art on subjective development. Author of publications on art pedagogy and art therapy.

10 statement by Professor Eugeniusz Józefowski (interview on July 15, 2021) 11 statement by PhD Barbara Kaczorowska (interview dated July 15, 2021) 12 E. Józefowski, Dwuletni projekt Kieszeń Vincenta 2020-2021, [w:] 19. Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta. Poznań, 13–16 października 2020, Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn, Poznań 2020, s.10

150

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Instrukcja obsługi sztuki życia Pretekst i kontekst w moich i nie moich działaniach artystyczno-edukacyjnych Monika Goetzendorf-Grabowska „Pretekst – zmyślony powód podany w celu ukrycia właściwej przyczyny (…)”. Słownik języka polskiego PWN Dla mnie to okoliczność niejednoznaczna. W działaniach projektowych „ukrywająca”, niedająca się jednoznacznie zweryfikować, niepodlegająca ogólnie przyjętym priorytetom i kryteriom projektów. Może stanowić siłę projektu, niezależność myśli twórczej, może być balastem, zagrożeniem lub szansą. „Kontekst – (łac. – contextus, związek – łączność – zależność) fragment tekstu potrzebny do dokładnego rozumienia danych wyrazów lub wyrażeń”. Słownik języka polskiego PWN Dla mnie weryfikowalne okoliczności realizacji każdego projektu ze względu na cel. Tu zawiera się odpowiedzialność w projekcie, relacje i uważność na drugiego. Do życia i działania potrzebny jest mi pretekst. On prowokuje pytania: „Po co?” „W jakim celu?” Wieloletnia tradycja warsztatów Kieszeń Vincenta w Poznaniu, i moja na nich obecność, uświadomiła mi, że oto mamy niezwykłą szansę obserwować i doświadczać edukacji sztuką „w procesie”: Laboratorium wychowania przez sztukę. Jak zmieniają się „preteksty” i „konteksty” działań, jak zmienia się język i mowa wizualna, jak i czy nadążamy z komentarzem świata, który wokół nas tak bardzo się zmienił? Dla mnie zgłębianie przebogatej i doskonale opracowanej merytorycznie w zeszytach dokumentacji Kieszeni Vincenta to niezwykła podróż w czasie. Zapraszam do wędrówki moimi „pretekstami”. Dlaczego „instrukcja obsługi”? Podjęcie tematu instrukcji obsługi to początek procesu myślenia o podejmowaniu działań dla innych, o prowadzeniu i o wspieraniu w tym procesie. W naszym przypadku – procesie twórczym. Inspiracją moich rozważań jest niecodzienna wystawa sztuki, która od lat 90. miała już ponad 50 odsłon. „Do it” – bo o niej mowa. Miałam okazję zetknąć się z jej ideą i formą w Łodzi. Na terenie objętym rewitalizacją obszarową, obecnie nieistniejących już zakładów WI-MA. (Widzewskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego) kilkudziesięciu artystów oddało swoje instrukcje obsługi w ręce zwiedzających, aby ci dokonali aktu autonomicznego działania, interpretując przekazane instrukcje. Jak to się zaczęło? Projekt „do it” zapoczątkował w 1993 r. szwajcarski kurator, Hans Ulrich Obrist. Zastanawiał się wówczas, jak rozszerzyć ramy ekspozycji, jak wyjść ze sztuką poza galerię i jak zaangażować w nią zwiedzających, jak stworzyć niekończącą się wystawę. Do współpracy zaprosił dwójkę artystów – przyjaciół: Christiana Boltanskiego i Bertranda Laviera i rozwinął ideę wystawy opartej na pisemnych instrukcjach artystów, podobnie jak wykonania muzyczne oparte są na partyturach kompozytorów. Podobnie jak utwór muzyczny grany jest przy każdym

151

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

wykonaniu inaczej, tak instrukcje byłyby za każdym razem interpretowane na nowo i inaczej realizowane. Prowadzeni myślą Marcela Duchampa, że „sztuka jest grą, która toczy się między ludźmi wszystkich epok”, „nie powinna więc stanowić zamkniętej całości, a raczej realizować się w niekończącym się nigdy procesie”, stworzyli formułę wystawy, która zaistniała już w ponad 50 krajach – od Australii po Urugwaj (udział wzięło ponad 350 artystów). W każdym z tych miejsc powstawały inne dzieła, nawet jeśli instrukcje artystów były takie same. To wystawa interpretacji i najbliższej, dla mnie, konfrontacji z odbiorcą. Artefakty i projekty, które powstały w wyniku działań „do it” nie są reprodukcjami dzieł artystów, tylko autorskimi reinterpretacjami. Odmiennymi ze względu na okoliczności, czas, warunki, konteksty… ze względu na odbiorcę. „Każdy jest artystą” – te słowa Josepha Beuysa, niemieckiego artysty grupy Fluxus performera i ekologa, stały się pretekstem stawianym przez twórców wystawy „do it”, którzy każdorazowo poddają odbiorców próbie, włączając ich w proces, wymagając od nich aktywności. Stawiają przy tym szereg pytań: Czy naprawdę każdy jest artystą, bo wystarczy dać mu w dłoń narzędzia, a zacznie tworzyć? Czy dzieło można powtórzyć, a to powtórzone wciąż pozostaje oryginałem, bo tworzy je kto inny? Czy twórcą jest ten, do kogo należy pomysł czy wykonawca? Jaką częścią gotowego dzieła jest pomysł, a jaką jego realizacja? (z tekstu programowego wystawy) Zatem czy my, włączając odbiorców w nasze działania, projektujemy podobną sytuację „otwartego aktu”? Moje preteksty Z łódzkiej edycji wystawy „do it” wspominam realizację „Homage to Each Red Thing” wykonaną na podstawie instrukcji Alison Knowles, artystki performerki, w latach 60. silnie związanej z ruchem artystycznym Fluxus i mającej duży wpływ na kształt działań performatywych artystów współczesnych, szczególnie włączających dźwięk i jego rejestrację. W jej artystycznej instrukcji znalazłam również źródło działań i realizacji, z którymi przyszło mi się w życiu spotkać (to preteksty). Zawsze bliska mi była oczywistość i syntetyczność jej działań, a „sałatkę” zrealizowaną po raz pierwszy w 1962 roku uważam za jeden ze skoków milowych w rozwoju ruchu performansu, („Proposition” Institute of Contemporary Art w Londynie 1962). („do it”) instrukcja Alison Knowles brzmiała: „Divide the exhibition space floor into squares of any size. Put one red thing into each square. For example: • a piece of fruit • a doll with a red hat • a shoe Completely cover the floor in this way”. Przytaczam w oryginale, bo instrukcja napisana była przecież po angielsku. Jednak „do it” „The Compendium” Hansa Ulricha Obrista, z 250 instrukcjami ponad 60 artystów, przetłumaczone zostało w roku 2013 (20-lecie wystawy „do it”) na wiele języków i towarzyszy wystawom na całym świecie. Dzieło doczekało się edycji czasu pandemii, przygotowanej jako „do it (home)”. Jest otwartą propozycją, ratunkiem okresu izolacji: po prostu ściągnij sobie do domu

152

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

instrukcję i działaj twórczo. „Zapoznaj się z dodatkową kolekcją instrukcji „do it (home)”, która odciągnie Cię od ekranów i otworzy na doświadczenie artystyczne w domu. Odpowiesz na wezwanie artystów, pójdziesz za ich przykładem, wejdziesz w ich świat i zrealizujesz dzieło w ich imieniu. Gdy będziesz gotowy do powrotu na ekran, powiedz, że to zrobiłeś! Nawiąż kontakty z innymi wykonawcami na Instagramie, #doithome” z instrukcji autorów projektu. To wspólnotowe i interaktywne działanie czasu izolacji pozwoliło wielu osobom pozostać wśród ludzi, brać udział (czynny) w wystawach on-line, działaniach. Prosty zabieg stał się również inspiracją dla podobnych inicjatyw artystycznych na świecie. Co mnie rozwija. Moje konteksty Szukając punktów zwrotnych, spotkań ważnych w moim życiu, przypomniałam sobie udział ponad 25 lat temu w Festiwalu Sztuki Młodych w Huittinen (Finlandia). Tam miałam okazję, obok warsztatu, zrealizować akcję uliczną i napisać swoją pierwszą instrukcję do odbiorców działania: mieszkańców fińskiego miasteczka Huittinen. Przez projekt i nasze realizacje prowadził tytułowy OIKOS (dom), ja podjęłam wtedy temat drzwi i decyzji o „wchodzeniu” czy „wychodzeniu” „SISÄÄN – ULOS”. Uliczny performans stał się delegowany, bo uczestnicy sami podejmowali trud realizacji: przez wiele godzin przechodzili przez drzwi, ale zawsze podejmując decyzję: wchodzę? czy wychodzę? Dla wielu stał okazją do odpowiedzi na pytanie na temat miejsca w swoim rodzinnym mieście: zostaję? czy wyjeżdżam? To bardzo odległe działanie przypomniało mi się w kontekście rozważań na temat instrukcji obsługi i słów, których używamy, objaśniając nasze zadania, prowadzimy przez nasze akcje czy inspirujemy jedynie do działań. To „język polecenia” jest już naszą artystyczną wypowiedzią. W swoich warsztatowych działaniach dla innych, używam całej palety doświadczeń i wątpliwości wprost z własnej twórczości. Doświadczenie, sposób widzenia, komentowania świata to również nasze „narzędzia” jako twórców. Dlatego w realizacjach artystyczno-edukacyjnych (program, projekt, warsztat, akcja, sytuacja, okazja… itd., itd) nasz scenariusz to nic innego jak instrukcja obsługi naszej rzeczywistości, którą proponujemy drugiemu, którą oddajemy do użycia, aby... i tu pojawia się pytanie o CEL. Cel naszych działań artystyczno-edukacyjnych, bo w przypadku pojęć edukacja, wychowanie chodzi przede wszystkim o oddziaływanie, o zmienianie i o kształtowanie. „Edukacja artystyczna może zmierzać do zmiany sfery widzialności, czynić pewne zjawiska/historie widzialnymi/słyszalnymi, sprzyjać polityce widzialności społecznej, o której pisał Jacques Ranciére. Forma artystyczna/estetyczna według tego francuskiego filozofa nie musi nawiązywać wprost do sfery społecznej, aby mieć charakter polityczny. Wystarczy, że dokona się: „zmiana w obszarze widzialności, zmiana postrzegania pewnych zjawisk, zmiana wyrażania tego, co widzialne i zmiana ich doświadczania” dr Mirosława Moszkowicz, z komentarza do Raportu końcowego (Małopolski Instytut Kultury, 2012) pod red. prof. Marka Krajewskiego „Animacja/edukacja. Możliwości i ograniczenia edukacji i animacji kulturowej w Polsce”. Polecam do lektury wnioski z wyżej cytowanego raportu i cały raport, bo

153

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

dziś rozedrganie semantyczne znaczeń edukacja przez sztukę, wychowanie przez sztukę, sztuk; edukacja artystyczna v.s. edukacja kulturowa, uważam, że postawiło nas, twórców, w niekomfortowej, poszukującej sytuacji: „artysty – pedagoga – animatora”. I tak jak dla artystów, uczestników niekończącej się wystawy „do it” wyzwaniem było opracować instrukcje, tak dla nas dziś zajmujących się współczesną edukacją sztuką wyzwaniem może stać się definiowanie „pola” naszej twórczości na nowo. Monika Goetzendorf-Grabowska, artysta plastyk i animatorka kultury, projektantka zdarzeń kreatywnych. Absolwentka Instytutu Form Przemysłowych PWSSP w Łodzi (Akademia Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego). Asystentka w pracowni Intermedia ASP w Łodzi (1994-2009). Trener w Centrum Kreatywności i Przedsiębiorczości IPT w Łodzi (2004-2009). Autorka, kuratorka i współorganizatorka licznych projektów artystyczno-edukacyjnych (m.in. Ogólnopolski Przegląd Projektów Artystyczno-Edukacyjnych 1999, Festiwal Sztuki Małego Dziecka 2000-2020, Przytul Sztukę 2017-2021). Prowadzi warsztaty rozwoju osobistego, warsztaty artystyczne, zajęcia dydaktyczne. Rozwija własne zainteresowania z zakresu doskonalenia postawy twórczej u najmłodszych i pielęgnowania jej u dorosłych. Stypendium Naukowe Prezydenta Miasta Łodzi (1997) Stypendium artystyczne MKiDN (2008). Nagroda Prezydenta Miasta Łodzi w dziedzinie edukacji kulturalnej (2019). W latach 2010-2018 Przewodnicząca Zarządu Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA, członek ZPAP, okręg łódzki. Realizacje z zakresu fotografii, instalacji artystycznej i grafiki użytkowej. Wystawy indywidualne i zbiorowe. Publikacje poświęcone edukacji artystycznej i kulturalnej.

154

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

An instruction manual for the art of living Pretext and context in my and not my artistic and educational activities Monika Goetzendorf-Grabowska “Pretext – a fabricated reason given to conceal the proper cause (...)”. PWN dictionary of Polish language For me it is an ambiguous circumstance. In project activities it is “hiding”, not clearly verifiable, not subject to generally accepted priorities and project criteria. It can be the strength of a project, independence of creative thought, it can be a ballast, threat or opportunity. “Context – (Latin – contextus, connection – connectivity – dependence) a fragment of a text needed for an accurate understanding of given words or expressions”. PWN dictionary of Polish language For me, the verifiable circumstances of any project because of its purpose. This is where responsibility in the project, relationships and attentiveness to the other comes in. I need a pretext to live and act. It provokes the questions: “What for?” “For what purpose?” The long tradition of the Vincent’s Pocket workshops in Poznań, and my presence at them, made me realise that here we have an extraordinary opportunity to observe and experience art education “in process”: The Laboratory of Education through Art. How do the “pretexts” and “contexts” of activities change, how does the language and visual language change, how and if we keep up with commenting on the world that has changed so much around us? For me, exploring the rich and well-edited Vincent’s Pockets documentation in notebooks is an extraordinary journey through time. I invite you to wander through my “pretexts”. Why an “instruction manual”? Choosing the topic of instruction manuals is the beginning of a process of thinking about taking action for others, leading and supporting in that process. In our case – the creative process. My reflections are inspired by an unusual art exhibition that has had over 50 views since the 1990s. “Do it”. – because that is what I am writing about. I had an opportunity to encounter its idea and form in Łódź. It took place in the area of revitalisation of the now defunct WI-MA plant. (Widzew Cotton Industry Works), several dozen artists handed their instruction manuals to the visitors so that they could perform an act of autonomous action, interpreting the instructions they were given. How did it start? The “do it” project was initiated in 1993 by the Swiss curator Hans Ulrich Obrist. At the time, he wondered how to extend the framework of the exhibition, how to take art beyond the gallery and engage visitors in it, how to create an endless exhibition. He invited two artist friends, Christian Boltanski and Bertrand Lavier, and developed the idea of an exhibition based on the written instructions of the artists, just as musical performances are based on the composers’ scores. Just as a piece of music is played differently in each performance, so the instructions would be reinterpreted and executed differently each time. Guided by Marcel Duchamp’s thought that “art is a game which takes place between people of all epochs”, “it should not therefore constitute a closed whole, but rather be realised in a never-ending process”, they created a formula for an exhibition which has already appeared in more than 50 countries – from Australia to Uruguay (more than 350 artists took part in it). In each of these places, different works were created, even if the artists’ instructions were the same. This is an exhibition of interpretation and the closest, for me,

155

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

confrontation with the viewer. The artefacts and projects that resulted from the “do it” activities are not reproductions of the artists’ works, but authorial reinterpretations. Different because of circumstances, time, conditions, contexts... because of the recipient. “Everyone is an artist” – these words of Joseph Beuys, the German artist of the Fluxus group, performer and ecologist, have become a pretext for the creators of the “do it” exhibition, who each time put the audience to the test, involving them in the process and forcing them to be active. They pose a number of questions: Is everyone really an artist because it is enough to give him/her tools in their hands and he/she will start creating? Can a work of art be repeated, while the repeated one still remains the original, because it is created by someone else? Is the creator the one who has the idea, or is it the performer? What part of the finished work is the idea, and what part is its execution? (from the exhibition programme text) So are we, by including the audience in our activities, designing a similar ‘open act’ situation? My pretexts From the Łódź edition of the “do it” exhibition I remember the realisation “Homage to Each Red Thing” based on the instructions of Alison Knowles, a performance artist who in the 1960s was strongly associated with the Fluxus art movement and who had a great influence on the shape of the performance activities of contemporary artists, especially those who incorporated sound and its recording. In her artistic instruction I found the source of the actions and realizations I have encountered in my life (these are pretexts). The obviousness and syntheticity of her actions have always been close to me, and I consider the “salad” first realised in 1962 as one of the milestones in the development of the performance movement, (“Proposition” Institute of Contemporary Art in London 1962). (“do it”) Alison Knowles’ instructions included: “Divide the exhibition space floor into squares of any size. Put one red thing into each square. For example: • a piece of fruit • a doll with a red hat • a shoe Completely cover the floor in this way”. I quote in the original, because the instructions were written in English after all. However, “do it.” “The Compendium” by Hans Ulrich Obrist, with 250 instructions by more than 60 artists, was translated in 2013 (the 20th anniversary of the “do it” exhibition) into many languages and accompanies exhibitions around the world. The work has lived to see a pandemic time edition, prepared as “do it (home)”. It is an open proposal, a rescue of a period of isolation: simply download the instructions to your home and act creatively. “Get to know this additional collection of “do it (home)” instructions that will take you away from screens and open you up to the artistic experience at home. You will heed the call of the artists, follow their lead, enter their world and realise the work on their behalf. When you’re ready to get back to the screen, say you did it! Make connections with other performers on Instagram, #doithome” from instructions of the project’s authors. This communal and interactive activity of the time of isolation allowed

156

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

many people to stay among people, to participate (actively) in online exhibitions, activities. The simple procedure has also become an inspiration for similar artistic initiatives around the world. What develops me. My contexts Looking for turning points, important encounters in my life, I remembered my participation more than 25 years ago in the Youth Art Festival in Huittinen (Finland). There I had the opportunity to conduct a workshop and a street action and to write my first instruction to the audience of the action: the inhabitants of the Finnish town of Huittinen. Through the project and our realizations led us the title OIKOS (house), I then took up the theme of doors and the decision to “enter” or “leave” “SISÄÄN – ULOS”. The street performance became delegated, as the participants themselves carried the burden of performing: for hours they walked through the door, but always making a decision: am I going in or out? For many it became an opportunity to answer the question about their place in their hometown: am I staying? or am I leaving? I was reminded of this very distant action in the context of considering instruction manuals and the words we use when explaining our tasks, guiding through our actions or merely inspiring action. This “language of instruction” is already our artistic expression. In my workshop activities for others, I use the whole palette of experiences and doubts directly from my own work. Experience, a way of seeing, comments on the world are also our “tools” as creators. That is why in artistic-educational realisations (a programme, a project, a workshop, an action, a situation, an occasion... etc., etc.) our script is nothing else than a manual for our reality, which we offer to the other, which we give to use in order to... and here comes the question of PURPOSE. The purpose of our artistic and educational activities, because in case of notions such as education and upbringing it is, above all, about influencing, changing and shaping. “Art education can aim to change the sphere of visibility, to make certain phenomena/histories visible/audible, to foster the politics of social visibility that Jacques Ranciére wrote about. The artistic/aesthetic form, according to this French philosopher, does not have to refer directly to the social sphere to be political. It is enough that it accomplishes: “a change in the area of visibility, a change in the perception of certain phenomena, a change in the expression of what is visible and a change in experiencing them”. PhD Mirosława Moszkowicz, from the commentary to the Final Report (Małopolski Instytut Kultury, 2012) edited by Professor Marek Krajewski „Animacja/edukacja. Możliwości i ograniczenia edukacji i animacji kulturowej w Polsce” (Animation/education. Possibilities and limits of cultural education and animation in Poland). I recommend reading the conclusions of the above-quoted report and the whole report, because today the semantic jitter of the meanings education through art, upbringing through art, arts; art education v.s. cultural education, I believe, has put us, artists, in an uncomfortable, searching situation: “artist educator – animator”. And just as it was a challenge for the artists, the participants in the never‑ending “do it” exhibition, to develop instructions, so it can become a challenge

157

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

for us today, dealing with contemporary art education, to redefine the “field” of our work. Monika Goetzendorf-Grabowska – visual artist and culture animator, designer of creative events. Graduate of the Institute of Industrial Forms at the State Higher School of Visual Arts in Łódź (the Strzemiński Academy of Fine Arts). Assistant at the Intermedia Studio of the Academy of Fine Arts in Łódź (1994-2009). Trainer at the IPT Centre for Creativity and Entrepreneurship in Łódź (20042009). Author, curator and co-organizer of numerous artistic and educational projects (such as the 1999 National Review of Artistic and Educational Projects, Festival of the Art of the Young Child 2000-2020, Hug the Art 2017-2021). She conducts personal development workshops, art workshops, and didactic classes. She develops her own interests in improving the creative attitude in the youngest children and nurturing it in adults. Scholarship of the President of the City of Łódź (1997) Artistic scholarship of the Ministry of Culture and National Heritage (2008). Award of the Mayor of Łódź in the field of cultural education (2019). Between 2010-2018 Chair of the Board of the Polish Committee of the International Association for Education through Art InSEA, member of ZPAP, Łódź district. Realizations in the field of photography, artistic installation and graphic design. Individual and collective exhibitions. Publications on artistic and cultural education.

158

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Wspieranie kreatywności dzieci sztuką Daniela Hrehová Streszczenie Niniejszy artykuł prezentuje fragment analiz licznych badań dotyczących kreatywności. Bycie kreatywnym w znacznej mierze jest uwarunkowane genetycznie. Wszyscy ludzie mają (w różnym stopniu) zdolności twórcze. Dzieci są naturalnie kreatywne. Stwierdzono, że dzieci wysoce kreatywne wykazują duże zainteresowanie i zaangażowanie w sztukę. Rzeczywiście, pielęgnowanie ich kreatywności jest jednym z najważniejszych darów, jakie sztuka może dać dziecku. Kreatywność może być wzmacniana przez sztukę, dzięki czemu dzieci mogą rozwijać swój potencjał. Najlepszym na to czasem jest dzieciństwo. Kreatywni nauczyciele i kreatywne nauczanie są kluczowymi elementami we wspieraniu kreatywności u małych dzieci. Wprowadzenie Jedną z największych umiejętności, jakie człowiek może posiadać w życiu, jest bycie kreatywnym. Ważne jest, by zacząć pielęgnować kreatywność w młodym wieku. Jest ona głównym źródłem znaczeń w naszym życiu. Większość rzeczy interesujących, ważnych i ludzkich jest wynikiem kreatywności. To, co odróżnia nas od małp – nasz język, wartości, ekspresja artystyczna, wiedza naukowa i technologia – jest wynikiem indywidualnej pomysłowości, która została dostrzeżona i przekazana w procesie uczenia się. W swojej książce z 1996 roku Creativity: The Work and Lives of 91 Eminent People, psycholog Mihaly Csikszentmihalyi twierdził, że „ze wszystkich ludzkich działań kreatywność jest najbliższa zapewnieniu spełnienia, które wszyscy mamy nadzieję uzyskać w naszym życiu”. Kreatywność pozwala nam rozwinąć umysł, robić nowe i ekscytujące rzeczy oraz angażować się w sposób, który przybliża nas o krok do osiągnięcia pełni naszego potencjału. W perspektywie edukacji kreatywność jest obecnie powszechnie uznawana za istotną umiejętność XXI wieku (Donovan i in., 2014; Rotherham, Willingham, 2010). Istniejąca literatura pokazuje, że koncepcja kreatywności obejmuje różne dziedziny, w tym sztukę, naukę i biznes (Fazylova, Rusol, 2016). Rola kreatywności Postmodernistyczne społeczeństwo wiedzy stawia nowe wymagania przed szkołami na całym świecie; uczniowie muszą być kreatywni, posiadać umiejętność współpracy w procesach grupowych i pozyskiwania informacji. Jest to wiedza, którą uczniowie powinni opanować, aby odnieść sukces w życiu i pracy w XXI wieku (Sawyer, 2006). Istnieje wiele powodów, dla których niektóre dzieci są bardziej kreatywne niż inne: procesy poznawcze, takie jak szybkość i elastyczność myślenia; zakres skojarzeń; bardziej zrównoważona aktywność półkul mózgowych; zaburzenia afektywne, nastrój będący czasami negatywnym, a czasami pozytywnym czynnikiem; oraz warunki środowiskowe, które wzmacniają i kształtują wewnętrzną motywację i akceptację porażki (Carlsson, at al., 2000; Runco, 2004). Kreatywność jest tematem o szerokim spectrum (Stenberg, 2006), choć jak dotąd nie opiera się na jednej definicji (Batey Furnham, 2006). Jednakże wielu badaczy zajmujących się kreatywnością zgodziło się, że kreatywne pomysły muszą być zarówno nowatorskie (oryginalne), jak i użyteczne (adaptacyjne) (Feist, Barron. 2003). Zainteresowanie naukowców twórczością obejmuje wiele definicji i koncepcji odnoszących się do wielu dyscyplin: psychologii, kognitywistyki, edukacji, filozofii (szczególnie filozofii nauki), technologii, teologii, socjologii, lingwistyki, studiów biznesowych, pisania piosenek i ekonomii, obejmujących związki między twórczością a inteligencją ogólną, procesami umysłowymi i neurologicznymi, typem osobowości a zdolnościami twórczymi, twórczością a zdrowiem psychicznym; potencjałem wspierania twórczości poprzez edukację i szkolenia, szczególnie wspomagane technologią; oraz

159

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

zastosowaniem zasobów twórczych w celu poprawy efektywności nauczania i uczenia się (Batey, Furnham, 2006). Kreatywność jest aktem przekształcania nowych i pomysłowych idei w rzeczywistość. Kreatywność charakteryzuje się zdolnością postrzegania świata na nowe sposoby, znajdowaniem ukrytych wzorców, tworzeniem połączeń między pozornie niepowiązanymi zjawiskami oraz generowaniem rozwiązań. Kreatywność jest siłą kombinatoryczną: jest to zdolność dzieci do korzystania z ich „wewnętrznej” puli zasobów – wiedzy, wglądu, informacji, inspiracji i wszystkich innych elementów umysłu (Paulus, Dzindolet, 2008). Craft (2010) podsumowuje, że definicja kreatywności wynika zarówno z miejsca, sposobu tworzenia jak i rezultatu procesu tworzenia. Kreatywność może przejawiać się subiektywnie, kolektywnie lub aktywnie. Innymi słowy, kreatywność może być również obecna w grupie lub procesie. Kreatywność to zdolność do tworzenia czegoś nowego i przystosowywania się do nowych sytuacji. Nietypowe rozwiązania oraz oryginalność są postrzegane jako nieuniknione elementy kreatywności. (Hackbert, 2010). Kreatywność obejmuje dwa procesy: myślenie a następnie wytwarzanie. Taylor wyróżnia pięć poziomów kreatywności: kreatywność ekspresyjna, kreatywność produktywna, kreatywność wynalazcza, kreatywność innowacyjna i kreatywność wyłaniająca się. Nauka znalazła kilka odpowiedzi, opierając się na trzech różnych, ale wzajemnie powiązanych rodzajach kreatywności: wyobraźnia twórcza, wyobraźnia fantastyczna, wyobraźnia epizodyczna (Lubart, 2001). Badanie przeprowadzone przez George’a Landa wykazało, że kreatywność jest umiejętnością, którą można rozwijać i procesem, którym można zarządzać. Kreatywność zaczyna się od fundamentów wiedzy, nauki dyscypliny i opanowania sposobu myślenia. Badania generatywne pokazują, że każdy ma zdolności twórcze. Przekonanie, że geniusze tacy jak Szekspir, Picasso czy Mozart byli „obdarzeni talentem” jest mitem. Kreatywność, podobnie jak inteligencja, może być uważana za cechę, którą każdy – nie tylko kreatywni „geniusze” jak Picasso czy Steve Jobs – posiada w jakimś stopniu. Naukowcy (Tsay, 2009) zbadali wybitne osiągnięcia w sztuce, matematyce i sporcie, aby dowiedzieć się, czy powszechne przekonanie, że aby osiągnąć wysoki poziom zdolności, osoba musi posiadać wrodzony potencjał nazywany talentem jest prawdą. Z badań (Mumford i in., 2012; Kousoula, 2010) wynika, że o sukcesie decydują: możliwości, zachęta, trening, motywacja a przede wszystkim praktyka. Kreatywność może być pielęgnowana i kultywowana poprzez sztukę. Sztuka jest naturalnie powiązana z kreatywnością. Sztuka jest działaniem, które może wykorzystywać wszystkie zmysły – wzrok, dźwięk, dotyk, zapach i smak – w zależności od rodzaju działania. Dziecko, które ma kontakt ze sztuką, nabywa szczególną zdolność do kreatywnego myślenia, bycia oryginalnym, odkrywania, wprowadzania innowacji i tworzenia własności intelektualnej (Saebø i in., 2007). Jednym z celów edukacji artystycznej czy to w domu, czy w szkole, jest uczynienie dzieci bardziej kreatywnymi, niezależnie od tego, gdzie ich kreatywność będzie wykorzystywana. Czy kreatywności można się nauczyć? Umiejętności kreatywności można się nauczyć. Nie przez siedzenie na wykładzie, ale przez uczenie się i stosowanie procesów twórczego myślenia. W ciągu ostatniego półwiecza zaproponowano wiele programów szkoleniowych mających na celu rozwijanie zdolności twórczych. Na podstawie siedemdziesięciu wcześniejszych badań stwierdzono, że dobrze zaprojektowane programy szkoleniowe w zakresie kreatywności zazwyczaj powodują wzrost wydajności. Implikacje tych obserwacji dla rozwoju kreatywności poprzez interwencje edukacyjne i szkoleniowe są dyskutowane wraz z kierunkami przyszłego rozwoju kreatywności (Scott i in., 2004).

160

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Ocena Wiedza: Techniczna, proceduralna & intelektualna

Myślenie kreatywne Umiejętności, Stopień elastyczności, Wyobraźnia Kreatywność

Motywacja Wewnętrzna; kształtowana przez środowisko

Zewnętrzna; bezpośrednia nagroda

Rysunek 1: trzy składniki kreatywności Źródło: Amabile, 1996 (autorzy projektu) Literatura (Sheridan-Rabideau, 2010) sugeruje, że sztuka jest w centrum tej pedagogicznej zmiany w kierunku wspierania kreatywności w kontekście edukacyjnym. Brytyjscy badacze twierdzą, że działania artystyczne nie tylko odzwierciedlają wewnętrzne „ja” dziecka, ale także pomagają je kształtować. Kreatywność w klasie zależy od tego, w jaki sposób nauczyciel angażuje uczniów i inspiruje ich do nauki. Dzieci powinny doświadczać tego, co nieprzewidywalne i niepewne. Potrzebują lekcji, które wywołują zaskoczenie. Jak twierdzi Fisher (2002), kreatywni uczniowie potrzebują twórczych nieoczekiwanych sytuacji i podejmowania ryzyka. Kreatywność jest umiejętnością, którą można rozwijać i procesem, którym można zarządzać. Kreatywność zaczyna się od podstaw wiedzy, nauki dyscypliny i opanowania sposobu myślenia. Nauczyciele uczą się kreatywności poprzez eksperymentowanie, odkrywanie, kwestionowanie założeń, używanie wyobraźni i syntetyzowanie informacji. Mobley (Turak, 2016) odkrył, że kreatywność jest silnie skorelowana z samoświadomością. Drugim odkryciem Mobleya jest to, że stawanie się kreatywnym jest raczej procesem oduczania się niż uczenia. Dla Mobleya nie było złych ani błędnych pomysłów, tylko elementy składowe do jeszcze lepszych pomysłów. Kim (2011) proponuje, by szkoły zachęcały do kreatywnego myślenia i ekspresji. https://www.futureacademy.org.uk/files/menu_items/other/ejsbs96.pdf Nauczyciele postrzegają dzieci jako naturalnie kreatywne. Dzieci są zawsze otwarte na nowe doświadczenia i mają zwyczaj interesowania się wszystkim, co nowe (Lin, 2011). Subiektywność jest nieodłączną cechą dziecięcej kreatywności. Innowacyjność w kreatywnych pomysłach dzieci nie jest kształtowana przez społeczeństwo, ale przez ich wcześniejszą wiedzę. Kaufman i Gregoire (2016) badali, jak rozwijać kreatywność dzieci. Badania pokazują, że hybrydowe formy pracy i zabawy dzieci mogą w rzeczywistości zapewnić najbardziej optymalny kontekst dla ich uczenia się i kreatywności. Zabawa i wewnętrzna radość są ze sobą ściśle powiązane, tworząc synergię, która w naturalny sposób prowadzi do większej inspiracji, wysiłku i twórczego wzrostu. Konkretnie: 1. Dzieci z pasją. Pasja często wynika z doświadczenia lub związku, który ich jakoś poruszył i może prowadzić do inspiracji. Często jest to emocjonalne paliwo, które rozpoczyna twórczą drogę. Dzieci muszą szukać pasji będącej w harmonii z ich autentycznym „ja”, zgodnej z ich innymi działaniami. 2. Marzenia senne. Przegląd najnowszych badań naukowych na temat śnienia pokazał, że nocna wędrówka umysłu oferuje bardzo osobistą gratyfikację, w tym twórczą inkubację, samoświadomość, planowanie przyszłości, refleksję nad znaczeniem własnych doświadczeń, a nawet współczucie. 3. Samotność. Metaforyczny „własny pokój” jest podstawową potrzebą dzieci. Neurobiolodzy odkryli, że samotna, skupiona do wewnątrz refleksja wykorzystuje inną sieć mózgową niż uwaga skupiona na zewnątrz. Kiedy umysł koncentruje się

161

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

na świecie zewnętrznym, aktywowana jest sieć uwagi wykonawczej, podczas gdy sieć wyobraźni jest zazwyczaj tłumiona. 4. Intuicja. Intuicja wynika z nieświadomych lub spontanicznych systemów przetwarzania informacji i odgrywa znaczącą rolę w sposobie myślenia, rozumowania, tworzenia i zachowań społecznych dzieci. Intuicja jest częścią systemu szybkiego mózgu. Szybki mózg odgrywa największą rolę w generowaniu twórczych pomysłów, podczas gdy bardziej rozważny, wolny mózg odgrywa większą rolę w badaniu tych pomysłów i bawieniu się nimi w celu określenia ich zastosowań. 5. Otwartość na doświadczenie – dążenie do poznawczej eksploracji własnego świata wewnętrznego i zewnętrznego, które przewiduje twórcze osiągnięcia. Otwartość może być intelektualna, charakteryzująca się poszukiwaniem prawdy i dążeniem do angażowania się w idee; estetyczna, charakteryzująca się dążeniem do zgłębiania fantazji i sztuki oraz doświadczaniem emocjonalnego zaabsorbowania pięknem; lub afektywna, charakteryzująca się eksplorowaniem głębi ludzkich emocji. Badania wykazały, że chęć uczenia się i odkrywania wydaje się mieć znacznie większy wpływ na jakość pracy twórczej niż sam intelekt. 6. Mindfulness. Badania wiążą mindfulness – zarówno jako praktykę, jak i cechę osobowości – z wieloma poznawczymi i psychologicznymi korzyściami, takimi jak lepsza koncentracja na zadaniu i trwała uwaga, empatia i współczucie, introspekcja, samoregulacja, wzmocniona pamięć i lepsze uczenie się oraz pozytywny afekt i emocjonalne samopoczucie. Wiele z nich ma kluczowe znaczenie dla kreatywności. 7. Wrażliwość. Wrażliwe dzieci, które mają zwiększoną wrażliwość na otoczenie i zintensyfikowane doświadczenie sensoryczne, takie jak dźwięk, oświetlenie i zapach, doświadczają świata, w którym jest zarówno więcej kropek, jak i więcej możliwości połączenia. 8. Myślenie w inny sposób. Dzieci kreatywne łączy niechęć do podporządkowania się konwencjonalnym sposobom myślenia i działania. Decydując się na robienie rzeczy inaczej, akceptują możliwość niepewności i porażki, ale to właśnie to ryzyko otwiera możliwość prawdziwej innowacji. Badacze różnie podchodzą do koncepcji kreatywnego nauczania, skupiając się albo na kreatywności, która pojawiła się w szkołach, albo na kreatywnych działaniach wykonywanych przez nauczycieli (Besançon, Lubart, 2008). Lin (2011) opisuje kreatywne nauczanie z trzech różnych perspektyw: kreatywnego nauczania, nauczania dla kreatywności i kreatywnego uczenia się, określając je mianem kreatywnych edukatorów. Pierwsza perspektywa, kreatywne uczenie się, jest istotną częścią kreatywnych edukatorów, ponieważ skupia się na działaniu dzieci i promowaniu kreatywności u dzieci. Nauczyciele mogą pomóc małym dzieciom w rozwijaniu ich kreatywności poprzez zapewnienie twórczego środowiska, pomaganie dzieciom w budowaniu ich umiejętności poprzez zabawę, kreatywne zachowanie i chwalenie ich własnych twórczych wysiłków. W tym celu nauczyciel powinien: Przedstawić główne rodzaje sztuki i rzemiosła oraz opisać złożoną naturę sztuki ludowej. Pozwolić dzieciom na swobodę w samodzielnym wykonywaniu jakiejkolwiek czynności. Kreatywność to nie tylko estetyka czy sztuka. Zacząć od zaprojektowania zajęć plastycznych dostosowanych do zainteresowań, pomysłów i doświadczeń dziecka. Zawsze mając przygotowane zajęcia, które mogą natychmiast przykuć uwagę małych dzieci, wykorzystując historie lub przedmioty, które można łatwo przybliżyć. Bycie kreatywnym to coś więcej niż rysowanie i malowanie. Należy więc także rzeźbić, modelować z gliny lub tworzyć kolaże. Ważne jest, aby zapewnić dzieciom

162

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

wiele różnych zajęć, aby utrzymać ich zainteresowanie na wysokim poziomie i dać im dużo czasu na zbadanie materiałów i znalezienie pomysłów. Ważną częścią procesu twórczego jest rozmowa z dzieckiem o materiałach i o tym, jak zamierza ich użyć! Nauczyciele sztuki muszą zapewnić odpowiednie warunki, aby rozwijać kreatywność uczniów. Kreatywność rozwija się, gdy jest czas na odkrywanie, eksperymentowanie i zabawę pomysłami. Wnioski W odniesieniu do dzieci sztuki twórcze to działania, które angażują wyobraźnię dziecka i mogą obejmować następujące działania: sztukę, taniec, dramę, lalkarstwo i muzykę. Stymulują one i pomagają dzieciom rozwijać ich zdolności we wszystkich dziedzinach, a także są zajęciami otwartymi, sprzyjającymi elastyczności umysłu. A co najważniejsze – sztuki twórcze podkreślają proces, ucząc dzieci w świecie, który jest coraz bardziej nastawiony na produkt. Korzyści z włączenia i podkreślenia sztuki twórczej w edukacji wczesnoszkolnej są liczne i wieloaspektowe, począwszy od fizycznych, poprzez emocjonalne, aż po umysłowe. Sztuki twórcze nie tylko rozwijają wyobraźnię dzieci, dzięki czemu stają się one bardziej elastycznymi i pomysłowymi myślicielami, ale także pomagają rozwijać ich zdolności fizyczne, emocjonalne i umysłowe. W związku z tym konieczne jest, abyśmy pracowali nad zwiększeniem szans dla małych dzieci na zaangażowanie się w sztuki twórcze, ponieważ takie działania będą stanowiły podstawę późniejszych sukcesów. Bibliografia In relation to children, the creative arts are activities that engage a child’s imagination and can Literature Amabile, T. (1996). Creativity in context. Boulder, CO: Westview. Besançon, M. & Lubart, T. (2008). Differences in the development of creative competencies in children schooled in diverse learning environments. Learning and Individual Differences, 18, 381-389. Batey, M. & Furnham, A. (2006). Creativity, intelligence, and personality: A critical review of the scattered literature. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 132, 355-429. Csikszentmihalyi, M. (1996). Creativity: The Work and Lives of 91 Eminent People. New York: HarperCollins. Craft, A. (2012). Childhood in a digital age: creative challenges for educational futures. London Review of Education, 10(2), 173-190. Donovan, L., Green, T. D. & Mason, C. (2014). Examining the 21st century classroom: Developing an innovation configuration map. Journal of Educational Computing Research, 50, 161-178. Fazylova, S. & Rusol, I. (2016). Development of Creativity in Schoolchildren through Art. Czech-Polish Historical and Pedagogical Journal 8(2), 112-123. Feist, G. J. & Barron, F. X. (2003). Predicting creativity from early to late adulthood: Intellect, potential, and personality. Journal of Research in Personality, 37, 62-88. Fisher, R. (2002) Creative Minds: Building Communities of Learning for the Creative Age. Paper presented at Teaching Qualities Initiative Conference. Hong Kong Baptist University. Hackbert, P.H. (2010). Using improvisational exercises in general education to advance creativity, inventiveness, and innovation. US-China Education Review, 7(10), 10-21. Kaufman, S.B. & Gregoire, C. (2016). Ten Habits of Highly Creative People. Available at internet: https://greatergood.berkeley.edu/article/item/ten_habits_of_high-

163

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

ly_creative_people Kim, K.H. (2011). The creativity crisis: the decrease in creative thinking scores on the Torrance Tests of Creative Thinking. Creativity Research Journal, 23(4), 285295. Kousoulas, F. (2010). The interplay of creative behaviour, divergent thinking, and knowledge base in students’ creative expression during learning activity. Creativity Research Journal, 22(4), 387-396. Lin, Y.S. (2011). Fostering creativity through education - a conceptual framework of creative pedagogy. Creative Education, 2(3), 149-155. Lubart, T. I. (2001). Models of the creative process: Past, present, and future. Creativity Research Journal, 13, 295-308. Mumford, M.D., Medeiros, K.E. & Partlow P.J. (2012). Creative thinking: processes, strategies, and knowledge. The Journal of Creative Behaviour, 46(1), 30-47. Paulus, P.B. & Dzindolet, M. (2008). Social influence, creativity, and innovation. Social Influence, 3(4), 228-247. Rotherham, A. J. & Willingham, D. T. (2010). “21st-Century” skills: Not new, but a worthy challenge. American Educator, Spring, 17-20. Runco, M. A. (2004). Creativity. Annual Review of Psychology, 55, 657-687. Saebø, A.B. McCammon, L.A. & O’Farrel, L. (2007). Creative teaching–teaching creativity. Caribbean Quarterly, 53(1-2), 205-215. Sawyer, R.K. (2006). Educating for innovation. Thinking Skills and Creativity, 1, 41–48 Scott, G., Leritz,L.E. & Mumford, M.D. 2004. Creativity Research Journal, 2004, 16(4), 361-388 Sheridan-Rabideau, M. (2010). Creativity repositioned. Arts Education Policy Review, 111, 54-58. Sternberg, R. J. (2006). The nature of creativity. Creativity Research Journal, 18(1),87-98. Tsay, M. Y. (2009). An analysis and comparison of scient metric data between journals of physics, chemistry, and engineering. Scient metrics, 78, 279 -293. Turak, A. (2016). Are You Coachable? The Five Steps to Coachability. Available at internet: https://augustturak.com/blog/are-you-coachable-the-five-steps-to-coachability Dr Daniela Hrehová pracuje jako szefowa Wydziału Nauk Społecznych Politechniki w Koszycach (Słowacja). Pedagogicznie i naukowo koncentruje się na estetyce i sztuce. Prowadzi zajęcia dla studentów architektury, projektowania, malarstwa i grafiki. Tworzy i bierze udział w wielu projektach artystycznych w kraju i za granicą, a także w działaniach kulturalnych i edukacyjnych, różnych wydarzeniach mających na celu rozwój kompetencji artystycznych. Uczestniczy w wielu warsztatach edukacyjnych/artystycznych w kraju i za granicą (wieloletni uczestnik Międzynarodowych Warsztatów Twórczego Niepokoju Kieszeń Vincenta w Poznaniu). Organizuje dyskusje i wystawy młodych artystów we współpracy z instytucjami artystycznymi oraz przygotowuje różne wydarzenia kulturalne i artystyczne w Koszycach i innych miejscach na Słowacji. Jest także członkinią jury programu telewizyjnego Talenty. Jest także recenzentem badań naukowych i członkiem rady naukowej w czasopiśmie poświęconym estetyce, sztuce i twórczości artystycznej. Jest współautorką kilku książek i opracowań o sztuce i estetyce w Chorwacji, Polsce, Czechach i na Słowacji (zwłaszcza o wpływie sztuki literackiej na twórczość artystyczną).

164

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Fostering children’s creativity through art Daniela Hrehová Abstract This article presents a fragment of the analyses of numerous studies about creativity. A large part of being creative is genetic. All people have creative abilities, and all have them differently. Children are naturally creative. The highly creative children are found to be highly interested and engaged in the arts. Indeed, nurturing their creativity is one of the most important gifts which art can give to child. Creativity can be developed of art so a children can achieve their potential. And the best time to foster creativity is from childhood. Creative teachers and creative teaching are key components in fostering creativity in young children. Introduction One of the greatest skills a person can have in life is to be creative. It is important to start nurturing creativity at an early age. Creativity is a central source of meaning in our lives. Most of the things that are interesting, important, and human are the result of creativity. What makes us different from apes – our language, values, artistic expression, scientific understanding, and technology – is the result of individual ingenuity that was recognized and transmitted through learning. In his 1996 book Creativity: The Work and Lives of 91 Eminent People, a psychologist Mihaly Csikszentmihalyi claimed that “of all human activities, creativity comes closest to providing the fulfilment we all hope to get in our lives.”. Creativity allows us to stretch out minds, do new and exciting things, and engage ourselves in a way that takes us one step closer to reaching our full potential. In the perspective of education, the importance of creativity is now widely recognized as an essential 21st-century skill (Donovan at al., 2014; Rotherham, Wil‑ lingham, 2010). Existing literature shows that the concept of creativity has expanded into diversified fields, including the arts, science, and business (Fazylova, Rusol, 2016). The role of creativity Postmodern knowledge society makes new demands for schools all over the world; students need to be creative, have the ability to cooperate in group processes and acquire information. This is the expertise students should master to succeed in life and work in the 21st century (Sawyer, 2006). There are many reasons why some children are more creative than others: cognitive processes such as fluency and flexibility of thought; broadness of association; more balanced hemispheric brain activity; affective disorders, the mood being sometimes negative and sometimes positive factor; and environmental conditions that encourage and foster intrinsic motivation and acceptance of failure (Carlsson, at al., 2000; Runco, 2004). Creativity is a topic of a wide spectrum (Stenberg, 2006) and, so far, it has not been base on one particular definition (Batey Furnham, 2006). However, many researchers in the field of creativity have agreed that creative ideas must be both novel (original) and useful (adaptive) (Feist, Barron. 2003). Scholarly interest in creativity involves many definitions and concepts pertaining to a number of disciplines: psychology, cognitive science, education, philosophy (particularly philosophy of science), technology, theology, sociology, linguistics, business studies, song writing, and economics, covering the relations between creativity and general intelligence, mental and neurological processes, personality type and creative ability, creativity and mental health; the potential for fostering creativity through education and training, especially as augmented by technology; and the application of creative resources to improve the effectiveness of teaching and learning (Batey,

165

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Furnham, 2006). Creativity is the act of turning new and imaginative ideas into reality. Creativity is characterised by the ability to perceive the world in new ways, to find hidden patterns, to make connections between seemingly unrelated phenomena, and to generate solutions. Creativity is a combinatorial force: it is children ability to tap into their ‘inner’ pool of resources – knowledge, insight, information, inspiration and all other elements of their minds (Paulus, Dzindolet, 2008). Craft (2010) summarizes the definition of creativity is focused either on the location, manner of creating, or the result of creativity process. Creativity can manifest subjectively, collectively, or actively. In other words, creativity can also be present in a group or a process. Creativity is an ability to develop something novel and adapt to new situations. Unusual solutions alongside originality are seen as inevitable parts of creativity. (Hackbert, 2010). Creativity involves two processes: thinking, then producing. Taylor distinguishes five levels of creativity: expressive creativity, productive creativity, inventive creativity, innovative creativity, and emerging creativity. Science has come up with some answers, based on three different but interlinked types of creativity: Creative imagination. Fantastical imagination. Episodic imagination (Lubart, 2001). A study by George Land reveals that creativity is a skill that can be developed and a process that can be managed. Creativity begins with a foundation of knowledge, learning a discipline, and mastering a way of thinking. Generative research shows that everyone has creative abilities. The notion that geniuses such as Shakespeare, Picasso, and Mozart were `gifted’ is a myth. Creativity like intelligence, it can be considered a trait that everyone – not just creative “geniuses” like Picasso and Steve Jobs – possesses in some capacity. Researchers (Tsay, 2009) examined outstanding performances in the arts, mathematics, and sports, to find out if the widespread belief that to reach high levels of ability a person must possess an innate potential called talent. The study (Mumford at al., 2012; Kousoula, 2010) concludes that excellence is determined by: opportunities, encouragement, training, motivation, and most of all, practice. Creativity can be nurtured and cultivated through art. Art is naturally linked to creativity. Art is an activity that can employ all the senses – sight, sound, touch, smell, and taste – depending on the activity. A child who is exposed to the arts acquires a special ability to think creatively, be original, discover, innovate, and create intellectual property (Saebø at al., 2007). One of the goals for art education, whether in the home or school, is to make children more creative regardless of where their creativity will be used. Can Creativity be Taught? The creativity skills can be learned. Not from sitting in a lecture, but by learning and applying creative thinking processes. Over the course of the last half century, numerous training programs intended to develop creativity capacities have been proposed. Based on seventy prior studies, it was found that well-designed creativity training programs typically induce gains in performance. The implications of these observations for the development of creativity through educational and training interventions are discussed along with directions for future development of creativity (Scott at al, 2004). Expertise Knowlegde: Technical, procedural & intellectual

Creativethinking Skills, Degree of flexibility, Imagination Creativity

Motivation Intrinsic; influenced by work environments

166

Extrinsic; tangible rewards

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Picture1: three components of creativity Source: Amabile, 1996 (designed authors) Literature (Sheridan-Rabideau, 2010) suggests that the arts are at the crux of this pedagogical shift to fostering creativity within the educational context. British scientists claim that art activities not only reflect a child’s inner self but also help to form it. The creativity in the classroom is about how a teacher captivates students and inspires them to learn. Children need to experience the unpredictable situations and the uncertain. They need lessons that cause surprise. As Fisher (2002) argued, creative learners need creative unexpected and take risks. Creativity is a skill that can be developed and a process that can be managed. Creativity begins with a foundation of knowledge, learning a discipline, and mastering a way of thinking. Teachers learn to be creative by experimenting, exploring, questioning assumptions, using imagination, and synthesizing information. Mobley (Turak, 2016) discovered that creativity is highly correlated with self-knowledge. Mobley’s second discovery is that becoming creative is an unlearning rather than a learning process. For Mobley, there were no bad ideas or wrong ideas only building blocks for even better ideas. Kim (2011) proposes that schools should encourage creative thinking and expression. https://www.futureacademy.org.uk/files/menu_items/other/ejsbs96.pdf Educators see children as naturally creative. Children are always open to new experiences and have a habit of being interested in everything new (Lin, 2011). Subjectivity is an intrinsic characteristic of children’s creativity. The innovativness in children’s creative ideas is not determined by society, but by their prior knowledge. Kaufman and Gregoire (2016) explored how to develop creativity of children. Research shows that hybrid forms of work and play may actually provide the most optimal context for learning and creativity, for both children, and that play, and intrinsic joy are intimately connected, creating a synergy that naturally leads to greater inspiration, effort, and creative growth. Specifically: 1. Passion children. Passion often stems from an experience or a relationship that moved them somehow and can lead to inspiration. It is often the emotional fuel that starts one down a creative path. Children must look for passion that is in harmony with their authentic self and is compatible with their other activities. 2. Daydreaming. A review of the latest science of daydreaming has shown that night mind wandering offers very personal gratification, including creative incubation, self-awareness, future planning, reflection on the meaning of one’s experiences, and even compassion. 3. Solitude. The metaphorical “room of one’s own” is a basic need for children. Neuroscientists have discovered that solitary, inwardly focused reflection employs a different brain network than outwardly focused attention. When mental focus is directed towards the outside world, the executive attention network is activated, while the imagination network is typically suppressed. 4. Intuition. Intuition arises from unconscious, or spontaneous, information-processing systems, and it plays a significant role in how children think, reason, create, and behave socially. Intuition is part of the fast brain system. The fast brain plays the largest role when generating creative ideas, while the more deliberate slow brain plays a larger role when exploring those ideas and playing around with them, to determine their uses and applications. 5. Openness to experience - the drive for cognitive exploration of one’s inner and outer worlds that predicts creative achievement. Openness can be intellectual, characterized by a searching for truth and the drive to engage with ideas; aesthetic, characterized by the drive to explore fantasy and art and experience emotional absorption in beauty; or affective, characterized by exploring the depths of human emotion. Research has found that the desire to learn and discover seems to have

167

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

significantly more bearing on the quality of creative work than intellect alone. 6. Mindfulness. The research has associated mindfulness - both as a practice and as a personality trait with many cognitive and psychological benefits like improved task concentration and sustained attention, empathy and compassion, introspection, self-regulation, enhanced memory and improved learning, and positive affect and emotional wellbeing. Many of these are central to creativity. 7. Sensitivity. The sensitive children who have a heightened sensitivity to their surroundings and an intensified experience of sensory input, like for sound, lighting, and scent experience a world in which there are both more dots and more opportunities for connection. 8. Thinking differently. Creative children are united by their unwillingness to abide by conventional ways of thinking and doing things. In choosing to do things differently, they accept the possibility of uncertainty and failure, but it is precisely this risk that opens the possibility of true innovation. Various researchers approach the concept of creative teaching by focusing on either creativity that occurred in schools or creative actions performed by teachers (Besançon, Lubart, 2008). Lin (2011) describes creative teaching from three different perspectives: creative teaching, teaching for creativity and creative learning, referring to them as creative educators. The first perspective, creative learning is an essential part of creative educators since its focus is on children’s action and promoting creativity in children. Teachers can help young children to develop their creativity by providing a creative environment, helping children to build up their skills through play, behaving creatively and praising their own creative efforts. To do this teacher should: Introduce the main types of arts and crafts and reveal the complex nature of folk art Allow them the freedom to complete whatever activity they are doing their own. Creativity is not just about aesthetics, or the arts. Start by designing art activities that are customised to the child’s interests, ideas, and experiences. Always prepare activities that can capture young children’s attention immediately using highly relatable stories or objects. Being creative goes beyond drawing and painting. Explore with sculpturing, clay modelling or collages. It is important to provide children with lots of different activities to keep their interest levels high and allowing them generous amounts of time to explore the materials and their ideas. An important part of the creative process takes place when talking to the child about the materials and how they intend to use it! Art educators need to provide the right conditions for creativity to flourish. Creativity thrives when there is time to explore, experiment and play with ideas. Conclusion In relation to children, the creative arts are activities that engage a child’s imagination and can include activities such as art, dance, drama, puppetry, and music. They stimulate and help children cultivate their abilities across every domain, and they are open-ended activities, fostering flexibility of the mind. And most important of all, the creative arts emphasize the process, teaching kids in a world that is progressively more product driven. The benefits of including and stressing the creative arts in an early childhood education are numerous and expansive, ranging from the physical to the emotional to the mental. However, the creative arts not only cultivate children’s imaginations, so that they become more flexible and inventive thinkers, but also help to develop their physical, emotional, and mental capabilities. As such, it is imperative that we work to integrate greater chances for young children to engage in the creative arts, for such measures will provide the

168

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

foundation for later success. Literature Amabile, T. (1996). Creativity in context. Boulder, CO: Westview. Besançon, M. & Lubart, T. (2008). Differences in the development of creative competencies in children schooled in diverse learning environments. Learning and Individual Differences, 18, 381-389. Batey, M. & Furnham, A. (2006). Creativity, intelligence, and personality: A critical review of the scattered literature. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 132, 355-429. Csikszentmihalyi, M. (1996). Creativity: The Work and Lives of 91 Eminent People. New York: HarperCollins. Craft, A. (2012). Childhood in a digital age: creative challenges for educational futures. London Review of Education, 10(2), 173-190. Donovan, L., Green, T. D. & Mason, C. (2014). Examining the 21st century classroom: Developing an innovation configuration map. Journal of Educational Computing Research, 50, 161-178. Fazylova, S. & Rusol, I. (2016). Development of Creativity in Schoolchildren through Art. Czech-Polish Historical and Pedagogical Journal 8(2), 112-123. Feist, G. J. & Barron, F. X. (2003). Predicting creativity from early to late adulthood: Intellect, potential, and personality. Journal of Research in Personality, 37, 62-88. Fisher, R. (2002) Creative Minds: Building Communities of Learning for the Creative Age. Paper presented at Teaching Qualities Initiative Conference. Hong Kong Baptist University. Hackbert, P.H. (2010). Using improvisational exercises in general education to advance creativity, inventiveness, and innovation. US-China Education Review, 7(10), 10-21. Kaufman, S.B. & Gregoire, C. (2016). Ten Habits of Highly Creative People. Available at internet: https://greatergood.berkeley.edu/article/item/ten_habits_of_highly_creative_people Kim, K.H. (2011). The creativity crisis: the decrease in creative thinking scores on the Torrance Tests of Creative Thinking. Creativity Research Journal, 23(4), 285-295. Kousoulas, F. (2010). The interplay of creative behaviour, divergent thinking, and knowledge base in students’ creative expression during learning activity. Creativity Research Journal, 22(4), 387-396. Lin, Y.S. (2011). Fostering creativity through education - a conceptual framework of creative pedagogy. Creative Education, 2(3), 149-155. Lubart, T. I. (2001). Models of the creative process: Past, present, and future. Creativity Research Journal, 13, 295-308. Mumford, M.D., Medeiros, K.E. & Partlow P.J. (2012). Creative thinking: processes, strategies, and knowledge. The Journal of Creative Behaviour, 46(1), 30-47. Paulus, P.B. & Dzindolet, M. (2008). Social influence, creativity, and innovation. Social Influence, 3(4), 228-247. Rotherham, A. J. & Willingham, D. T. (2010). “21st-Century” skills: Not new, but a worthy challenge. American Educator, Spring, 17-20. Runco, M. A. (2004). Creativity. Annual Review of Psychology, 55, 657-687. Saebø, A.B. McCammon, L.A. & O’Farrel, L. (2007). Creative teaching–teaching creativity. Caribbean Quarterly, 53(1-2), 205-215. Sawyer, R.K. (2006). Educating for innovation. Thinking Skills and Creativity, 1, 41–48 Scott, G., Leritz,L.E. & Mumford, M.D. 2004. Creativity Research Journal, 2004, 16(4), 361-388

169

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Sheridan-Rabideau, M. (2010). Creativity repositioned. Arts Education Policy Review, 111, 54-58. Sternberg, R. J. (2006). The nature of creativity. Creativity Research Journal, 18(1),87-98. Tsay, M. Y. (2009). An analysis and comparison of scient metric data between journals of physics, chemistry, and engineering. Scient metrics, 78, 279 -293. Turak, A. (2016). Are You Coachable? The Five Steps to Coachability. Available at internet: https://augustturak.com/blog/are-you-coachable-the-five-steps-to-coachability PhD Daniela Hrehová Head of the Department of Social Science, Technical University in Kosice (Slovakia) Pedagogically and scientifically she focuses on aesthetics with the emphasis on art. She teaches students of architecture, design, painting and graphics. She creates and participates in a number of art projects at home and abroad, also cultural and educational activities of various events aimed at developing competencies of art. She participates in a number of educational / art workshops at home and abroad (Multiannual participant of the Vincent’s Pocket International Creative Anxiety Workshops in Poznań). She organizes discussions and exhibitions of young artists in cooperation with art agencies and prepares various cultural and artistic events in Kosice and in Slovakia. She is also a member of the jury of the TV Talent show. She is also a reviewer of scientific studies and a member of the scientific board in a journal focusing on aesthetics, art, and artistic creation. She is the co-author of several books and studies on art and aesthetics in Croatia, Poland, the Czech Republic and Slovakia (especially the influence of literary art on artistic creativity).

170

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

…sic itur ad astra! Serwisuj do gwiazd! Barbara Kaczorowska Dwadzieścia lat Międzynarodowych Warsztatów Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta to 20 roczników studentek i studentów z uczelni polskich oraz zagranicznych twórczo zmagających się z napisaniem scenariusza warsztatu twórczego dla dzieci. To corocznie działająca w parku na Cytadeli w Poznaniu kilkudziesięcioosobowa grupa młodych osób – zwycięzców konkursu na scenariusz. To tyleż studenckich realizacji warsztatowych, często pierwszych w życiu dla nich w roli prowadzących. To niezliczone rzesze dzieci, które uczestniczyły przez te lata w radosnym procesie twórczym. Warto przyjrzeć się co to studenckie doświadczenie wnosi do dojrzałego twórczego życia ich autorów. Na ile zaważyło na późniejszej praktyce twórczej? Czy wierni są swoim ówczesnym wyborom? Z takim nastawieniem, ale bez uprzednio sformułowanej hipotezy, zostały przeanalizowane losy absolwentów warsztatów twórczych realizowanych w latach 1998 i 1999 przez Ogólnopolski Ośrodek Sztuki dla Dzieci i Młodzieży1. Poniższe opracowanie nie ma charakteru badawczego, jest jedynie przyczynkiem, refleksją wobec pewnego zjawiska. Może być traktowane jako wstęp do dalszych poszukiwań naukowych przy zastosowaniu pogłębionych i bardziej obiektywnych kryteriów, wyborze szerszej i bardziej reprezentatywnej grupy badawczej. Mimo tych niedoskonałości, dla potrzeb tego projektu, została wyłoniona grupa 11 osób, z jednej uczelni artystycznej, Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Zostali uwzględnieni wszyscy studenci i studentki tej Akademii biorący udział jako autorzy lub współautorzy w omawianych latach. Był to jedyny ośrodek, dla którego udało się autorce pozyskać pełne dane – dla czystości metodologicznej nie zostały wzięte pod uwagę dane pochodzące z innych uczelni. Zastosowane zostały metody jakościowe badań pedagogicznych: wywiad pogłębiony (wobec osób, z którymi autorka nawiązała bezpośredni kontakt) oraz jakościowa analiza tekstu (materiałów autoopisowych2 zamieszczonych w publicznych domenach internetowych badanych osób – wobec osób z którymi kontakt bezpośredni nie był możliwy). Metody te doprowadziły do następujących wniosków: Większość badanych osób do tej pory zajmuje się szeroko rozumianą edukacją (10 z 11 osób), często, co wybrzmiało zwłaszcza w wywiadach, formułując ją jako fragment działalności artystycznej. Większość (10 osób) ma w swoim doświadczeniu pracę w zawodzie nauczyciela, mówi to też wiele o podejmowanej ścieżce rozwoju zawodowego, sposobie na uzyskiwanie dochodu. W edukacji formalnej pracuje lub pracowało aż 7 osób (edukacja szkolna 2 osoby, wyższa 6 osób3), traktując ją jako podstawowe miejsce pracy. Edukacją nieformalną (instytucjonalną jak również projektową) zajmowało się aż 10 osób (edukacja przedszkolna 3, szkolna 10, wyższa 2). Wiele z badanych osób definiowało się jako artysta/artystka (7 osób), rozumiejąc przez to swoją działalność w obszarze sztuk użytkowych (4 oso1 Obecnie Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, chodzi o działania: Skarbiec dla dzieci Przyszłości, warsztaty artystyczno-ekologiczne, park na Cytadeli, 31.05.-5.06.1998, oraz Vademecum spotkania plastyczne; Poznań, park na Cytadeli 7-11.06 1999, bezpośrednich poprzedników, z których wyrastają Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta 2 Chodzi o strony autorskie, strony instytucji artystycznych i edukacyjnych, artykuły prasowe. Szczegółowej analizie poddane zostały teksty i ilustracje samodzielnie opisujące drogę twórczą autorów: notki biograficzne, relacje z działań itp. 3 można pracować zarazem na różnych poziomach edukacji

171

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

by), sztuk wizualnych (tu jako kryterium było wykonywanie i upublicznienie dzieł 6-7 osób4). Ciekawe, że aż pięć osób tworzyło lub tworzy dzieła i działania w zamierzeniu interaktywne lub wymagające reakcji fizycznej od odbiorcy. Trudno na podstawie powyższych danych uniwersalizować wnioski. Jednak rysuje się sylwetka absolwenta warsztatów twórczych, który posiada, rozwija i chętnie wybiera rozwój kompetencji życiowych w obszarach stereotypowo rozumianych jako edukacja artystyczna oraz sztuka. Przy czym da większości badanych osób przywoływany tutaj podział ma charakter sztuczny, raczej swoją aktywność widzą jako jedność, współwystępowanie i wzajemną synergię kompetencji edukacyjnych i artystycznych. Czy badani twórcy są już „sic itur ad astra!”? Raczej ta droga, jak sami podkreślali, jest ciągle przed nimi. Bibliografia Katalog Skarbiec dla dzieci Przyszłości, warsztaty artystyczno-ekologiczne, wydawca: Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Poznań 1998 Katalog Vademecum, spotkania plastyczne; wydawca: Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Poznań 1999 dr Barbara Kaczorowska zajmuje się malarstwem z ziemi, sztuką książki, obiektem, performansem, akcjami, nowymi mediami. Ulubionym tworzywem używanym w pracach artystycznych jest naturalna ziemia, gleba i piasek. Swoje zainteresowania twórcze lokuje na granicy sztuki i edukacji. Jest autorką wielu projektów, warsztatów artystyczno-edukacyjnych, przedsięwzięć mixi intermedialnych, współautorką i współprowadzącą program o sztuce współczesnej „Kulturanek” (reż. A. Frątczak) – TVP Kultura. Realizuje wystawy i działania w kraju i za granicą (m.in. Niderlandy, Izrael, Kanada, Łotwa, Włochy, Niemcy) często podejmując tematy dotyczące historii, herstorii, trudnej przeszłości i traumy konkretnego miejsca. Szczególny akcent kładzie na żywy i autentyczny kontakt z odbiorcami, za idealną uznając sytuację, kiedy są oni zaproszeni do współtworzenia.

4 tu również można było określać się zarazem w różnych obszarach

172

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

…sic itur ad astra! Service it to the stars! Barbara Kaczorowska Twenty years of the International Creative Anxiety Workshops Vincent’s Pocket means 20 classes of students from Polish and foreign universities creatively struggling with writing a scenario fora creative workshop for children. It is an annual group of several dozen young people – winners of a scenario contest – acting in the Citadel park in Poznań. It is diverse students’ workshop productions, often their first ever as workshop leaders. These are countless children who have participated in the joyful creative process over the years. It is worth taking a look at what this student experience brings to the mature creative life of their authors. To what extent did it influence their later creative practice? Are they faithful to their choices of that time? With such an attitude in mind, but without a previously formulated hypothesis, the fate of the graduates of creative workshops organised in 1998 and 1999 by the National Centre of Art for Children and Youth was analysed1. The following study is not of a research, it is only a contribution, a reflection on a certain phenomenon. It may be treated as an introduction to further scientific research with the application of deeper and more objective criteria, the selection of a wider and more representative research group. Despite these imperfections, for the purposes of this project, a group of 11 people was selected, from one artistic school, the Władysław Strzemiński Academy of Fine Arts in Łódź. All male and female students of this Academy who participated in the Vincet’s Pocket as authors or co-authors in the above mentioned years were included. This was the only institution, for which the author of this study managed to obtain complete data – for methodological purity, data from other universities were not taken into account. Qualitative methods of pedagogical research were applied: in-depth interview (in the case of persons with whom the author had direct contact) and qualitative text analysis (self-descriptive materials posted in the public Internet domains of the studied persons – in the case of persons with whom direct contact was not possible). These methods led to the following conclusions: The majority of the interviewed persons have been so far engaged in education in the broadest sense (10 out of 11 persons), often, as resounded especially in the interviews, formulating it as a fragment of artistic activity. The majority (10 people) have experience of working as teachers, which also says a lot about the career path taken, the way of earning income. As many as 7 people work or have worked in formal education (school education – 2 people, higher education – 6 people), treating it as their primary place of work. Informal education (institutional as well as project-based) was dealt with by as many as 10 people (pre-school education 3, school education 10, higher education 2). Many of the respondents defined themselves as artists (7 people), understanding this as their activity in the field of applied arts (4 people), visual arts (here the criterion was making and publicising works by 6-7 people). Interestingly, as many as five people have created or are creating works and activities which are intended to be interactive or require a physical reaction from the viewer. It is difficult to universalise conclusions based on the above data. However, 1 Currently Children’s Art Centre in Poznań, I refer to: Skarbiec dla dzieci Przyszłości, artistic-ecological workshops, in the Citadel park, 31.05.-5.06.1998, and Vademecum art meetings; Poznań, in the Citadel park 7-11.06 1999, direct predecessors from which grow the International Creactive Anxiety Workshops Vincent’s Pocket

173

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

there is a silhouette of a graduate of creative workshops who possesses, develops and willingly chooses to develop life competences in areas stereotypically understood as artistic education and art. However, for most of the interviewed people this division is artificial; rather, they see their activity as a unity, co-existence and mutual synergy of educational and artistic competences. Are the surveyed artists already “sic itur ad astra!”? Or, is this path, as they themselves emphasised, still ahead of them? Bibliography Katalog Skarbiec dla dzieci Przyszłości, warsztaty artystyczno-ekologiczne, wydawca: Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Poznań 1998 Katalog Vademecum, spotkania plastyczne; wydawca: Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Poznań 1999 PhD Barbara Kaczorowska Visual artist and educator. Works with book art, object, performance, actions, new media. She places her artistic interests on the borderline between art and education. She is the author of many projects, artistic and educational workshops, mix- and intermedia undertakings, co-author and co-host of a programme about contemporary art “Kulturanek”. (direted by A. Frątczak) - TVP Kultura. Assistant professor at the Department of Visual Education, Faculty of Fine Arts, Mikołaj Kopernik University in Toruń. She is the author of scientific publications on art therapy and art education. She places particular emphasis on lively and authentic contact with the audience, considering the situation when they are provoked to co-create to be ideal.

174

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Dialogi sztuki. Potencjał twórczy i arteterapeutyczny własnej metody dialogów malarskich1 Małgorzata Karczmarzyk Wprowadzenie Miałam pięć, może sześć lat, kiedy w domu moich rodziców, na jednej z imprez rodzinnych rozłożyłam kartki i zaprosiłam do wspólnego rysowania moje kuzynostwo. Przypominam sobie stół, a na nim kolorowe pudełko z tysiącami kredek ołówkowych. Siedzieliśmy razem i we wspólnej pracy twórczej dogadywaliśmy się wspaniale. Każdy mówił to, co chciał i w swoim języku wizualnym. Moja przygoda ze sztuką trwa do dzisiejszego dnia i z perspektywy czasu wiem, że tamta czynność rysowania nie była podyktowana chęcią rozwoju warsztatu manualnego, cieszył mnie wtedy sam proces twórczy, kreacja. Na przestrzeni lat tworzyłam w innych technikach, eksperymentowałam, szukałam odpowiedniej kompozycji. Budowałam w nich inną rzeczywistość, poznawałam ludzi obok mnie, realizowałam cele, ambicje, analizowałam swoje lęki i porażki. Obraz stawał się moją formą komunikacji ze światem – zarówno tym zewnętrznym jak i wewnętrznym. Zawsze pragnęłam się wypowiadać, a sztuka i własna ekspresja malarska umożliwiła mi nie tylko mówienie do innych, ale również mówienie o sobie, poprzez innych i poprzez samą siebie. Obraz mnie uczył i otwierał na świat – był terapeutyczny. Stawał się moją drogą, moim spełnieniem i samorozwojem. *** Mimo, że arteterapia rodzi kontrowersje, jest również bardzo popularna i wykorzystywana w pracy przez psychologów, psychoterapeutów, pedagogów oraz artystów. Tym razem chciałabym skupić się na jej walorach i opisać wybrane dialogi malarskie z dziećmi, artystami, poetami, muzykami oraz osobami, które na co dzień wcale nie mają do czynienia ze sztuką. Działania, które prowadziłam, były częścią moich badań opisanych szerzej w książce Dialogi bez dialogu. Potencjał pedagogiczny, komunikacyjny i terapeutyczny własnej metody dialogu wizualno-werbalnego (w druku). Zarówno sesje prywatne, jak również akcje grupowe prowadzone razem z Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie, współpraca z ART Rotary Fellowship oraz Fundacją „Znaczy się” czy też interwencje pedagogiczne odbywające się w Gdańsku, Sopocie, Warszawie i Poznaniu – stanowiły możliwość zebrania materiału badawczego w postaci prac plastycznych oraz wywiadów na temat wspólnie wykonywanej akwareli. Wszystko zaczęło się od jednego wspólnego obrazu, malowanego w zaciszu prywatnej pracowni. Później były spotkania w dialogach z artystami z całej Polski, malowanie na jednej kartce formatu 100/70 cm, aż w 2016 roku powstał projekt, który nazwałam „dialogi malarskie”. Moja metoda umożliwia własną ekspresję twórczą realizowaną w symultanicznym dialogu z inną osobą. Może to być współmałżonek, córka, syn itp. Tego rodzaju dialog polega nie tylko na komunikacji z innym, ale również na samopoznaniu siebie w trakcie działania wizualnego. Arteterapia i jej potencjał twórczy Mimo, że areteterapia występuje na styku dyscyplin i dlatego trudno ją jednoznacznie przyporządkować oraz zdefiniować, to jednak istnieją takie próby – przykładem jest Statut Europejskiego Konsorcjum Edukacji Arteterapii. Otóż 1 Niniejszy tekst jest fragmentem mojej książki pt. Dialogi bez dialogu. Potencjał pedagogiczny, komunikacyjny terapeutyczny własnej metody dialogu wizualno-werbalnego, która ukaże się w 2022 roku.

175

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

według tej organizacji w pojęciu artetrapii mieści się proces twórczy i jego znaczenie, zaś jej celem nie jest uzyskanie produktu artystycznego ani jego ocena estetyczna czy diagnostyczna (Weiser, 1999). Jak wskazuje Judy Weiser arteterapia jest związana z manifestowaniem własnych przeżyć i skoncentrowana jest na wytworze jako na efekcie przeżyć wewnętrznych. To terapia z wykorzystaniem sztuki, a konkretnie ekspresji artystycznej, w której nie jest istotne końcowe dzieło, ale sam proces twórczy, który dzieje się w trakcie sesji arteterapeutycznej (Karolak, Kaczorowska, 2008). Arteterapia korzysta z takich technik plastycznych jak: rysunek, malarstwo, rzeźba, grafika, fotografia. Podczas sesji arteterapeutycznej istotne są doświadczenia wewnętrzne pacjenta, sposób jego odczuwania, widzenia przezeń świata albo własnych problemów. Z kolei według J. Suler dana aktywność może zostać zdefiniowana jako terapeutyczna, jeśli związana jest z introspekcją samego siebie, wzmacnia ekspresję własną oraz pozwala na formowanie tożsamości i rozwój osobowości (Suler, 2013). W obecnym czasie przeżywamy renesans arteterapii, która kiedyś mocno propagowana przez środowisko łódzkie, między innymi przez Wiesława Karolaka, zyskiwała popularność. Działania profesora Łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi – prof. Wiesława Karolaka, który założył i prowadził m.in. Międzynarodową Letnią Akademię Umiejętności Twórczych „Metamorfoza” w Łodzi (1997-2002) czy też Europejską Międzyuczelnianą Akademię Sztuki „Vademecum” w Poznaniu (1998-2001), Międzynarodową Letnią Akademię Sztuki, InSEA, (1994-2002) oraz wiele publikacji z zakresu arteterapii, z jednej strony budziły sprzeciw i kontrowersje, a z drugiej ogromne zainteresowanie wśród wielu pedagogów i terapeutów. Niekonwencjonalne działania Karolaka miały co prawda więcej wspólnego ze sztuką i bliskie były twórczej kreatywności. Takie publikacje jak: Moje portrety, portrety i maski, Moje portrety: taki jestem – taki chciałbym być, Warsztaty twórcze, warsztaty artystyczne czy też Sztuka jako zabawa, zabawa jako sztuka to propozycje edukacyjne dla nauczycieli, ale również innych odbiorców, którzy mogli skorzystać z doświadczeń i pracy artystycznej, pedagogicznej związanej z istotą kształtowania się podmiotowości człowieka. Jego warsztaty skupiały młodzież i dorosłych, którzy tworzyli wspaniałe dzieła w postaci instalacji, rzeźb i prac malarskich mających wymiar estetyczny. Nie była to więc tylko stricte arteterapia. Za jego pośrednictwem pedagogicznym powstawała po prostu sztuka. Dialogi malarskie – opis metody Metodę dialogów wizualno-werbalnych stworzyłam na potrzeby projektu artystycznego, realizowanego przeze mnie od 2016 roku pod nazwą „dialogi malarskie”. Początkowo projekt ten zakładał pracę z artystami, jednak z biegiem czasu w swojej praktyce pedagogicznej zauważyłam, że wpływa on rozwijająco, terapeutycznie i twórczo również na takie grupy jak: tutorzy, nauczyciele akademiccy, nauczyciele wczesnej edukacji, wychowawcy przedszkolni, ale również dzieci w wieku przedszkolnym, wczesnoszkolnym i osoby niepełnosprawne (Karczmarzyk, 2019). Metoda z jednej strony zmusza do własnej ekspresji, ale umożliwia również terapeutyczne dzielenie się z innym uczestnikiem dialogu, otwiera go na polisemiczną interpretację znaczeń zawartych we wspólnie zrealizowanym wytworze. Działa więc na trzech poziomach. Nie tylko otwiera uczestnika sesji na samego siebie, ale również zmusza do interakcji z innym. A to powoduje szersze poznanie i samopoznanie. Akcja i reakcja na gest, linię, barwę drugiej osoby w trakcie wspólnej sesji malowania, to jakby patrzenie z drugiej strony lustra. Przyglądanie się swoim odczuciom i reakcjom na to, co nas pobudza, co irytuje, co bawi,

176

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

co uwrażliwia – jest wstępem do dyskusji o pracy, w czasie której obydwoje uczestników dialogu analizuje cały proces. Bibliografia Gładyszewska-Cybulko J. (2011), Arteterapia w pracy pedagoga. Teoretyczne i praktyczne podstawy terapii przez sztukę, Warszawa, Wyd. Impuls Weiser J. (1999), Techniki Foto/Terapii w doradztwie i terapii – materiały warsztatowe, tł. O. Hanford, źródło niepublikowane:? Czjkowska A. (2019), Fototerapia. Fotografia w pracy nauczyciela, pedagoga i terapeuty, Łódź, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego Suler J. (2013), Photography, Psychology: Image and Psyche, Rider University Karczmarzyk M. (2019), Metoda dialogów wizualno-werbalnych w terapii z dzieckiem niepełnosprawnym w wieku wczesnoszkolnym. Analiza indywidualnych przypadków, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej”, Nr 36, s. 91-103 Odoj G. i Odoj D., Terapia przez sztukę w środowisku osób niepełnosprawnych intelektualnie. Przykład Stowarzyszenia Pomocy Niepełnosprawnym „Skarbek” w Mysłowicach dr Małgorzata Karczmarzyk doktor nauk humanistycznych, artysta malarz, pedagog, tutor, coach, trener, nauczyciel akademicki. Łączy działalność artystyczną z naukowo-dydaktyczną. Napisała ponad 50 publikacji, których problematyka związana jest m.in. z pedagogiką wczesnej edukacji, wychowaniem przez sztukę, edukacją artystyczną, semiotyką rysunku dziecka, semiotyką sztuki, edukacją medialną. Miała około 50 wystaw w kraju i za granicą. Prowadziła warsztaty plastyczne m.in. w Polsce, w Szwecji, w Turcji, w Niemczech, w Irlandii, na Ukrainie oraz w Portugalii. W swoich działaniach artystyczno-badawczych stara się łączyć aparaturę pojęciową sztuki i nauki udowadniając, że dziedziny te jedynie pozornie są od siebie odległe.

177

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Art Dialogues. Creative and Arttherapeutic Potential of the Own Method of Painting Dialogues1 Małgorzata Karczmarzyk Introduction I was five, maybe six years old, when I laid out pieces of paper and invited my cousins to draw together during a family party in my parents’ house. I recall a table and a colourful box with thousands of pencil crayons on it. We sat together and communicated wonderfully in our creative work together. Everyone could express what he/she wanted and in their own visual language. My adventure with art continues to this day, and in retrospect, I know that the act of drawing was not dictated by the desire to develop manual skills, but I enjoyed the creative process itself, the creation. Over the years, I created in other techniques, experimented, searched for the right composition. I used them to build a different reality, to meet the people next to me, to realize my goals and ambitions, to analyse my fears and failures. The image became my form of communication with the world – both the external and the internal. I always wanted to express myself, and art and my own painting expression enabled me not only to speak to others, but also to speak about myself, through others and through myself. Painting taught me and opened me up to the world – it was therapeutic. It became my path, my fulfilment and self-development. *** Although art therapy is controversial, it is also very popular and used in work by psychologists, psychotherapists, educators, and artists. This time I would like to focus on its qualities and describe selected painting dialogues with children, artists, poets, musicians, and people who do not deal with art at all in their everyday life. The activities I conducted were part of my research described in more detail in the book Dialogues without Dialogue. The pedagogical communicative and therapeutic potential of my own method of visual-verbal dialogue (at printer’s). Both private sessions and group actions conducted together with the Academy of Fine Arts in Cracow, cooperation with ART Rotary Fellowship and “Znaczy się” Foundation or pedagogical interventions taking place in Gdansk, Sopot, Warsaw, and Poznan - provided an opportunity to collect research material in the form of artworks and interviews on the subject of watercolour painting done together. It all started with one common painting, painted in the privacy of a private studio. Later there were meetings in dialogues with artists from all over Poland, painting on a single sheet of 100/70 cm format, until in 2016 a project I called “painting dialogues” was created. My method enables one’s own creative expression realized in a simultaneous dialogue with another person. It can be a spouse, daughter, son, etc. This kind of dialogue is not only about communication with another, but also about self-discovery in the course of visual activity. Art therapy and its creative potential Even though art therapy occurs at the junction of disciplines and therefore it is difficult to clearly assign and define it, there are attempts to do so – an example is the Statute of the European Consortium for Art Therapy Education. According to this organization, the concept of art therapy includes the creative process and its meaning, and its aim is not to obtain an artistic product or its 1 This text is an extract from my book „Dialogi bez dialogu. Potencjał pedagogiczny, komunikacyjny i terapeutyczny własnej metody dialogu wizualno-werbalnego”(Dialogues without dialogue. ‚Dialogues without dialogue. The pedagogical, communicative and therapeutic potential of my own method of visual-verbal dialogue), to be published in 2022.

178

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

aesthetic or diagnostic evaluation (Weiser, 1999). As Judy Weiser points out, art therapy is related to manifesting one’s own experiences and is focused on the product as an effect of inner experiences. It is a therapy using art, specifically artistic expression, in which the final work is not important, but the creative process itself, which happens during the art therapy session (Karolak, Kaczorowska, 2008). Art therapy uses art techniques such as drawing, painting, sculpture, printmaking, and photography. During an art therapy session, the patient’s inner experiences, the way he/she feels and sees the world, or his/her own problems are important. On the other hand, according to J. Suler, an activity can be defined as therapeutic if it is related to self-introspection, enhances self-expression, and allows for identity formation and personality development (Suler, 2013). At the present time we are experiencing a renaissance of art therapy, which used to be strongly promoted by the Lodz community, among others by Wieslaw Karolak and gained popularity. The activities of Wiesław Karolak, a professor of the Academy of Fine Arts in Łódź, who founded and led, among others, the International Summer Academy of Art Therapy in Łódź, have became increasingly popular. He founded and led, among others, the International Summer Academy of Creative Skills “Metamorfoza” in Łódź (1997-2002) or the European Inter-University Academy of Art „Vademecum” in Poznań (1998-2001), the International Summer Academy of Art, InSEA, (1994-2002) and prepared many publications on art therapy. Karolak’s unconventional activities had more in common with art and were close to developing creativity. His publications such as: Moje portrety, portrety i maski, Moje portrety: taki jestem – taki chciałbym być, Warsztaty twórcze, warsztaty artystyczne or Sztuka jako zabawa, zabawa jako sztuka are educational proposals for teachers, but also for other recipients who could benefit from his experience and artistic pedagogical work related to the essence of the formation of human subjectivity. His workshops brought together young people and adults who created wonderful works in the form of installations, sculptures and paintings having an aesthetic dimension. So, it was not only strictly art therapy. Through his pedagogical mediation, art was simply created. Painting dialogues – description of the method I created the method of visual-verbal dialogues for the purposes of an artistic project I have been implementing since 2016 called “painting dialogues”. Initially, this project assumed working with artists, but over time, in my pedagogical practice, I noticed that it has a developing therapeutic and creative effect also on such groups as tutors, university teachers, early childhood education teachers, kindergarten teachers, but also preschool and early school-age children and people with disabilities (Karczmarzyk, 2019). The method, on the one hand, forces own expression, but also allows therapeutic sharing with another participant in the dialogue, opens him/her to a polysemic interpretation of the meanings contained in the jointly realized creation. Thus, it works on three levels. It not only opens the participant of the session to him/herself, but also forces him/her to interact with another. This leads to broader cognition and self-discovery. The action and reaction to a gesture, a line, a colour of the other person during a joint painting session is like looking from the other side of the mirror. Looking at one’s own feelings and reactions to what arouses us, what irritates, what amuses, what sensitizes – is a prelude to a discussion about the work, during which both participants in the dialogue analyse the entire process.

179

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Bibliography Gładyszewska-Cybulko J. (2011), Arteterapia w pracy pedagoga. Teoretyczne i praktyczne podstawy terapii przez sztukę, Warszawa, Wyd. Impuls Weiser J. (1999), Techniki Foto/Terapii w doradztwie i terapii – materiały warsztatowe, tł. O. Hanford, źródło niepublikowane:? Czajkowska A. (2019), Fototerapia. Fotografia w pracy nauczyciela, pedagoga i terapeuty, Łódź, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego Suler J. (2013), Photography, Psychology: Image and Psyche, Rider University Karczmarzyk M. (2019), Metoda dialogów wizualno-werbalnych w terapii z dzieckiem niepełnosprawnym w wieku wczesnoszkolnym. Analiza indywidualnych przypadków, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej”, Nr 36, s. 91-103 Odoj G. i Odoj D., Terapia przez sztukę w środowisku osób niepełnosprawnych intelektualnie. Przykład Stowarzyszenia Pomocy Niepełnosprawnym „Skarbek” w Mysłowicach. PhD Małgorzata Karczmarzyk Doctor of Humanities, painter, educator, tutor, coach, trainer, academic teacher. She combines artistic and scientific and didactic activity. She has written over 50 publications on issues related to, among others, the pedagogy of early childhood education, education through art, art education, the semiotics of children’s drawing, the semiotics of art, media education. She has had about 50 exhibitions in Poland and abroad. She has conducted art workshops in Poland, Sweden, Turkey, Germany, Ireland, Ukraine and Portugal, among others. In her artistic and research activities she tries to combine the conceptual apparatus of art and science, proving that these fields are only seemingly distant from each other.

180

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Ćwiczenia w empatii i wyobraźni Joanna Sokołowska W jaki sposób sztuka może dawać nadzieję? Jaką rolę mogą spełniać instytucje artystyczne wobec splotu kryzysu ekologicznego, zdrowia publicznego i towarzyszących mu problemów społecznych? Czy sztuka może je rozwiązać? Oczywiście, że nie. Artystki, artyści, kuratorzy i kuratorki, teoretyczki, animatorzy nie przynależą do grupy pracownic i pracowników niezbędnych, świadczących podstawowe usługi dla przeżycia ludności, zwierząt i planety. A jednak w mojej pracy kuratorskiej uporczywie powracam do tych pytań i staram się znaleźć na nie produktywne odpowiedzi. W niniejszym tekście dzielę się doświadczeniami i propozycjami, które wypracowałam, działając głównie w Muzeum Sztuki w Łodzi. Ich sednem jest użycie medium wystawy do pracy z wyobraźnią ekologiczną na rzecz uruchomienia procesów zmiany toksycznych przekonań. Toksyczne myśli W inspirujących mnie ujęciach ekokrytyki (Fiedorczuk, 2015), ekozofii (Bateson, 1972; Guattari, 1995, 2000), feministycznego nowego materializmu (Alaimo, 2010; Braidotti, 2018) i literatury spekulatywnej (Butler, 2000; Le Guin, 1991, 1997; Conway, Oreskes, 2018) destrukcyjne środowiskowo działania organizacji społecznych są związane ze szkodliwymi, głęboko ugruntowanymi wyobrażeniami na temat relacji między ludźmi i nie tylko ludzką naturą. Nie wynikają więc one z braku zasobów finansowych, technologicznych, lecz tylko z toksycznego paradygmatu myślenia. Dualizm Na mentalne zasklepienie wpływ wywiera ciągle jeszcze żywe dziedzictwo wiedzy i władzy opartej na kartezjanizmie, elementach chrześcijaństwa i pakiecie splatającym kolonializm, patriarchat z kapitalizmem. W bardzo dużym uproszczeniu można powiedzieć, że żyjemy jeszcze w świecie, w którym borykamy się ze skutkami myślenia dualistycznego – tradycji wynikającej zarówno z zachodniej nauki (dziedzictwa kartezjańskiego) jak i religii (chrześcijaństwo). Przy wszystkich różnicach obydwu systemów odziedziczyliśmy i ciągle bezmyślnie odtwarzamy przemocowe, hierarchiczne podziały rozrywające wspólny świat na ciało i rozum, materię i duszę, człowieka i zwierzę, twarz i mordę, ciało i mięso, świat przyrody, dzikości (natury) i ludzkiej kultury (cywilizacji), obiektywizm i subiektywność, racjonalność i emocjonalność, podmiot i przedmiot… Podziały te były fundamentem do rozwoju i uprawomocnienia wspierających się formacji kolonializmu, patriarchatu i kapitalizmu. Ziemia została poddana człowiekowi, a właściwie białemu mężczyźnie jako rzekomo nieskończone źródło zasobów. Zwierzęta ujarzmiono do pracy i do życia na ludzkie pożywienie. Zaklasyfikowane do niższej ludzkiej rangi – bo rzekomo bliższe „naturze” – kobiety podporządkowano do niewidocznych, nieodpłatnych prac domowych lub niskopłatnych i pozbawionych społecznego prestiżu. Osoby o innym kolorze skóry niż biały (znowu bliższe „naturze” bo „dzikie”, „niecywilizowane”) okradziono z ziemi, porwano, zmuszono do niewolnictwa lub wymordowano. I chociaż historia ta jest coraz lepiej znana, krytykowana i przepracowywana, dalej żyjemy z jej konsekwencjami i powielamy ją. W nowych, technologicznie rozwiniętych formach kapitalizmu obowiązuje i rozwija się w najlepsze logika podboju i wyzysku. Redukcja Mechanizmów tych często nie dostrzegamy, bo nauczone zostałyśmy, żeby

181

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

złożone zjawiska postrzegać oddzielnie – czyli w sposób redukcyjny. Destrukcyjne skutki takiej percepcji opisują Naomi Oreskes i Erik M. Conway w bestsellerowej książce Upadek zachodniej cywilizacji. Spojrzenie z przyszłości. Autorki – uznane naukowczynie – zdecydowały się – wobec niemożliwości dotarcia akademickiej wiedzy do szerszej publiczności – na popularną konwencję science fiction. Ze zdziwieniem, z perspektywy przyszłości snują opowieść o tym, jak organizacje społeczne (naukowe, polityczne, edukacyjne, biznesowe, medialne…) kurczowo trzymały się samobójczych w istocie poglądów i zasad. Celem Oreskes i Conwaya było zarówno lepsze zrozumienie nieudolności ludzi funkcjonujących w kapitalizmie do powstrzymania zmian klimatu i katastrofy cywilizacyjnej, jak i wypracowanie innych modeli myślenia. Postawa redukcyjna to jeden z kluczowych paradygmatów nowoczesności. W modelu tym gospodarka, ekologia, zdrowie fizyczne, psychika i poszczególne dziedziny nauki są oddzielnymi domenami o własnych, obiektywnych, racjonalnych zasadach. Dlatego między innymi podmioty gospodarcze tak łatwo mogą uznać destrukcyjne ekologicznie skutki swoich działań za niedotyczące ich koszty zewnętrzne. W końcu swój cel ograniczają do wąsko pojmowanego, finansowego zysku. Redukując kompleksowe zjawiska do kilku funkcjonalnych parametrów, zapominamy, bądź wypieramy, inne systemy poznania jako podrzędne i nienowoczesne. Natomiast większość organizacji społecznych nie przyswoiła i nie praktykuje jeszcze lekcji złożoności, współzależności wszystkich zjawisk przyrodniczych i form życia – w tym ludzkich – jakie wynikają ze współczesnej fizyki (szczególnie kwantowej), nauk o Ziemi, psychologii czy nowej humanistyki. Postawa redukcyjna niszczy pamięć, poczucie odpowiedzialności i poczucie ponadosobowego, międzygatunkowego powiązania. Prowadzi do wyparcia przez ludzi skutków własnych szkodliwych wyobrażeń i praktyk. Za progiem Czy możemy stworzyć inne opowieści i wyobrażenia? Czy na kryzys klimatyczny i społeczny możemy spojrzeć jak na informację zwrotną, wzywający do zmiany sygnał od Ziemi? Czy jest to szansa na wyjście ze zbiorowego (w uprzywilejowanej ekonomicznie części świata) stanu uzależnienia od kosztownej energetycznie, pochłaniającej zasoby konsumpcji? Konieczność zmiany, jak udowadnia psychologia, może budzić paniczny lęk, niemal paraliżować. W ujęciu psychologii procesu (Szymkiewicz, 2013), która obecnie wpływa na moje myślenie, można powiedzieć, że spora część ludzkości utknęła w sztywności, inaczej w stanach, a część znalazła się na progu. Stan to rodzaj statycznego bycia w uzgodnionej rzeczywistości, który daje iluzję bezpieczeństwa i trwałości. W tym wymiarze koncentrujemy się na swoich tożsamościach, etapach życia, funkcjach społecznych, oswojonych miejscach i ugruntowanych sposobach poznania. Jednak to, czego nie widzimy, nie znamy lub boimy się odkryć w sobie i w świecie, wcale nie znika i nie przestaje wywierać na nas wpływu. Manifestuje się w procesach wtórnych: we wszystkim, co przeszkadza na poziomie indywidualnym, relacyjnym i świata. Procesy wtórne przyjmują formę zjawisk wydarzających się poza naszą wolą i świadomością często w formie snów, „zakazanych” pragnień, symptomów fizycznych, uzależnień, wypadków. Mogą to być zarówno drobne trudności, jak i katastrofy. W wymiarze zbiorowym, w skali świata, kryzys klimatyczny jest rodzajem potężnego procesu wtórnego. Proces wtórny może być jednak szansą na zmianę, o ile go poznamy, zintegrujemy i przekroczymy próg, tj. wyjdziemy ze sztywności swojego stanu i pierwotnej tożsamości (Mindell, 2007). Jedną z technik pracy z progiem jest wyobrażanie, opowiadanie, demonstrowanie i odczuwanie, co by sięw nas wydarzyło, gdybyśmy już dokonali zmiany. W ten

182

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

sposób w laboratoryjnych, bezpiecznych warunkach terapii stymulujemy zmysłowe doznania i emocje przekraczania ograniczeń i lęku. Pojawia się wówczas szansa na ruch i przybliżenie się do swojego wewnętrznego procesu i natury. Praca z rozwojem wewnętrznym i społecznym wymaga kreatywności, otwartego, elastycznego umysłu i interdyscyplinarnego podejścia. Dlatego koresponduje z wieloma aspektami procesów twórczych i doświadczeń estetycznych. W mojej pracy przy użyciu medium wystawy staram się projektować zmysłowe i intelektualne doświadczenie przekraczania progu, snucia fantazji o zmianie i życiodajnej przyszłości. Praktyka teoretyczna Działające obecnie na styku różnych dziedzin wiedzy, społecznie zaangażowane instytucje sztuki współczesnej wydają się sojuszniczkami i laboratoriami zmiany zbiorowych wyobrażeń. W pracy kuratorskiej używam głównie medium wystawy. Traktuję ją jako maszynę do wprawiania w ruch myśli, emocji, zmysłów, teorii i pragnień. Przy pomocy przestrzennej konfiguracji prac wokół wiodącej opowieści zapraszam zwiedzających do ćwiczeń w empatii, otwieraniu się na inność, wychodzenia poza święty spokój własnych tożsamości i przekonań. Część mojej pracy polega na dyletanckim sięganiu po różne tematy społeczne, dziedziny nauki i poznania (psychologię, literaturę, filozofię, nauki o Ziemi…). Jednocześnie podążam za inspirującymi mnie praktykami artystycznymi. Maszyna wystawy jest takim układem (asamblażem), który korzysta z tego, co może działać i poruszać. Nie oglądając się na terytorialne i dyscyplinarne granice, łączy w nierozróżnialną całość praktykę artystyczną, abstrakcyjne teorie i procesy społeczne. Asamblaże Myślenie i działanie tropem maszynowych asamblaży wywodzę z dziedzictwa jednego z moich najważniejszych przewodników w ćwiczeniach z wyobraźni ekologicznej Félixa Guattariego (1930-1992), antyautorytarnego psychiatry, filozofa, aktywisty i antropologa. Asamblaż to układ zjawisk określany przez płynność, wielowymiarowość i współzależność tworzących go części. Może służyć jako model złożonych procesów, które w tradycyjnych naukach są rozbijane na oddzielne przedmioty badań. Podobnie jak w analizowanych przez Guattariego tradycjach animistycznych Indian amazońskich, asamblaż nie rozróżnia świata fizycznego i duchowego, rzeczy możemy więc traktować jak istoty ożywione. W twórczości Guattariego podmiotowość staje się właściwością nie tylko ludzką – traci swój wyjątkowy status, oddzielający ją od środowiska. Ekspresję transosobowej osobowości Guattari badał w kreacji artystycznej, seksualności, odmiennych stanach świadomości (np. w psychozie), świecie dzieciństwa i amazońskich rytuałach religijnych (Lazzarato, Melitopoulos, 2018). To holistyczne, antynormatywne myślenie łączące współczesną naukę, politykę i (kontr)kulturę z wiedzą rdzenną miało głęboki wymiar ekologiczny. Guattari rozumiał ekologię jako naukę powiązań między społecznym, psychicznym i przyrodniczym światem. Jej teorię sformułował pod hasłem trzech ekologii: umysłu, społeczeństwa i środowiska (Guattari, 2000). Pracując z ideami i praktykami Guattariego w Muzeum, byłam świadoma, że jego myśli nie można reprezentować, trzeba wprawić je w ruch. Dlatego zaprosiłam na wystawę artystkę i teoretyczkę Angelę Melitopoulos. Melitopoulos, która wspólnie z filozofem i socjologiem Maurizio Lazzarato zrealizowała Asamblaże – audiowizualny projekt badawczy poświęcony rewolucyjnej działalności psychiatrycznej, estetyce i antropologii Guattariego1. Asamblaże nie są 1 Asamblaże. Angela Melitopoulos i Maurizio Lazzarato, Muzeum Sztuki, Łódź 2018, https://msl.org.pl/file. php?i=przegladarka-plikow/0503_MSLodz_AsamblazI-e_broszura_web.pdf.

183

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

jego filmowym portretem ani spójnym przekładem teorii. W achronologiczny sposób rozwijają jego kluczowe idee o nowe polityczne i społeczne wątki, przy użyciu eseistycznej instalacji wideo. Na wystawie w Muzeum Sztuki prezentowane były dwie trzykanałowe instalacje wideo: Asamblaże i Życie cząstek. Część pierwsza, Asamblaże, składała się z fragmentów filmów dokumentalnych, rozmów z przyjaciółmi i współpracownicami filozofa. Praca przybliża działalność eksperymentalnej kliniki psychiatrycznej La Borde, w której pracował Guattari. Rozwija także jego poszukiwania współczesnego, mikropolitycznego potencjału animistycznych prądów i tradycji kulturowych w Brazylii. Druga część – Życie cząstek – poświęcona była zainteresowaniu Guattariego kulturami animistycznymi w Japonii. To punkt wyjścia do dialogu z powojenną polityką energetyczną i aktualną sytuacją kraju zaistniałą w następstwie trzęsienia ziemi i katastrofy nuklearnej w Fukuszimie w 2011 r. Życie cząstek śledzi związki pomiędzy podmiotowością, duchowością animistyczną i nowoczesną technologią. Rozwijając myśl Guattariego odnośnie trzech, współzależnych ekologii – umysłu, społeczeństwa i środowiska – Angela Melitopoulos i Maurizio Lazzarato ujmują problem radioaktywności jako splot związków między geografią, psychologią i ekologią. Każda z instalacji stanowiła swego rodzaju tryptyk, którego części nasilają różne rodzaje odbioru – patrzenia, słuchania i czytania. To rozwarstwienie nie tylko potęgowało wrażenia dedykowane poszczególnym zmysłom, ale również kierowało wzrokiem i uwagą widzów, prowadząc ich przez asamblaż obrazu, tekstu i dźwięku. Wymagało od publiczności samodzielnej pracy łączenia rozproszonych wątków tematycznych, elementów pracy, modalności zmysłowych i medialnych. Dzięki temu teoria Guattariego i percepcja pracy stawały się doświadczeniami twórczymi i ucieleśnionymi. To, co niemożliwe do pomyślenia albo postrzegane i rozumiane dotąd oddzielnie, działało jako jeden zróżnicowany, wielogłosowy, wieloperspektywiczny układ (asamblaż). Praca wyobraźni Logika, którą stosuję w wystawach zbiorowych przypomina również esej, a sposób łączenia prac i wątków strukturę asamblażu. Robotnicy opuszczają miejsca pracy, Wszyscy ludzie będą siostrami, Zjednoczona Pangea2 to przykłady wystaw esejów, które były zorganizowane wokół opowieści o (odpowiednio) przyszłości pracy, siostrzeństwa czy ziemskiej wspólnoty życia i śmierci. Opowieści te nie miały zwartej, chronologicznej narracji. Były fragmentaryczne, subiektywne i ukierunkowane na jednoczesne poruszenie zmysłowe, umysłowe i emocjonalne. Spotykały ze sobą różne, międzypokoleniowe i odległe geograficznie praktyki artystyczne. Prace artystek i artystów zestawiałam ze sobą w konfiguracje, które tworzyły nowe relacje: współbrzmienia zaskakujących korespondencji, napięć, krytyki, rewizji, wzmacniania indywidualnych wypowiedzi czy aktualizowania historii o nowe wątki. Moim celem było zostawienie publiczności przestrzeni do samodzielnej interpretacji, wytwarzania nowych, niespodziewanych skojarzeń i sensów przy zachowaniu subtelnego rytmu zaproponowanej przeze mnie opowieści. Ziemia gospodarstwem domowym Powracając ciągle do postawionego na początku pytania o nadzieję, staram się koncentrować na podsuwaniu takich opowieści, które obok przepracowania historycznych traum, wspierają istniejące umiejętności i zasoby do 2 Robotnicy opuszczają miejsca pracy, 2019, https://culture.pl/pl/wydarzenie/robotnicy-opuszczaja-miejsca-pracy, Wszyscy ludzie będą siostrami, 2015/16, https://msl.org.pl/wszyscy-ludzie-beda-siostrami/, Zjednoczona Pangea, 2019, https:// msl.org.pl/zjednoczona-pangea/, wszystkie w Muzeum Sztuki w Łodzi.

184

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

fantazjowania na temat rzeczywistości za progiem. Unikam przy tym pracy z utopią, idealnymi nie-miejscami i wyrafinowanymi technofilskimi wizjami science fiction. Najważniejszą ludzką umiejętnością, którą afirmuję w moich działaniach, jest troska i praca zakorzeniona w gospodarstwie domowym i pokrewnych, sfeminizowanych sektorach usługowych. Choć obecnie społecznie zdegradowana, wyzyskiwana i najbardziej niewidoczna, proponuję wyobrażenie sobie, co by było, gdyby była dostrzeganym i dowartościowanym fundamentem społeczności i ekonomii. W projekcie Wszyscy ludzie będą siostrami skoncentrowałam się na międzyludzkiej solidarności i transformacji ekonomicznej wynikającej z potencjalnie siostrzanych doświadczeń opieki. W Zjednoczonej Pangei podsunęłam natomiast publiczności wizję Ziemi jako gospodarstwa domowego. Było to możliwe dzięki wyborowi prac artystycznych, które pozwalają na eksperymentowanie ze skalą, przeskakują z panoramy do szczegółu, a abstrakcję wiążą z konkretem. Inspiracją dla mojej opowieści była historia, a może legenda o Pangei, inaczej Wszechziemi, która ponad 200 milionów lat temu miała łączyć w sobie wszystkie obecnie rozdzielone bloki kontynentalne. Używając tej geologicznej metafory, chciałam zaprosić do poruszania się w czasoprzestrzeni wykraczającej poza codzienną, uzgodnioną rzeczywistość. Prace biorących udział w wystawie artystek i artystów animowały pytania, skojarzenia i nowe wyobrażenia. W wielogłosie powracały takie kwestie jak ludzka odpowiedzialność za niewidoczne cierpienie zadawane przez innych ludzkim i nieludzkim ciałom (Monika Zawadzki, Czekalska i Golec, Christine Ödlund, Artavazd Peleshian), pamięć ekologicznych praktyk pierwszych narodów (Carolina Caycedo, Sin Kabeza Productions) czy też wartość pracy, pieniędzy i towarów w świecie pozbawionym perspektywy wzrostu gospodarczego (Agnes Denes, Anetta Mona Chişa/Lucia Tkáčová, Diana Lelonek, Jerzy Rosołowicz, Tamás Kaszás). Jednak najważniejszą materią prac artystycznych była ludzka uważność i wrażliwość na współzależność różnych form życia. Podstawą poszukiwania ziemskiej wspólnoty była świadomość kruchości i plastyczności życia przecinanego i poruszanego stale przez innych – przez innych ludzi, organizmy, maszyny, ekosystemy. Nałożenie intymnej skali gospodarstwa domowego na rozległą perspektywę planety tworzyło filtr do patrzenia na te relacje. Być może pozwolił on na chwilowe wyjście ze stanu zbiorowego poczucia bezradności, lęku i cynizmu. Miałam nadzieję, że „pangeańska” metafora pomoże spojrzeć na ziemską wspólnotę życia i śmierci z troską i z odpowiedzialnością za własne miejsce, władzę i przemoc w zbiorowości i środowisku współdzielonym z tymi, których jeszcze nie znamy. Bilbliografia Alaimo S., Bodily Natures: Science, Environment, and the Material Self, Indiana University Press, Bloomington Braidotti R., Posthuman Ecologies: Complexity and Process After Deleuze, Rowman & Littlefield Intl, London 2018 Butler O., Lilith’s Brood, Grand Central Publishing, New York 2000 Bateson G., Steps to an Ecology of Mind: Collected Essays w: Anthropology, Psychiatry, Evolution, and Epistemology, University Of Chicago Press, Chicago 1972 Conway E. M., Oreskes, N., Upadek cywilizacji zachodniej. Spojrzenie z przyszłości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018 Fiedorczuk J., Cyborg w ogrodzie, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2015 Guattari F., The Three Ecologies, tłum. I. Pindar i P. Sutton, Athlone Press, Lon-

185

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

don – New Brunswick, NJ 2000 Guattari F., Chaosmosis: An Ethico-Aesthetic Paradigm, tłum. J. Pefanis i P. Bains, Indiana University Press, Bloomington 1995 Le Guin U. K., Słowo „las” znaczy „świat”, tłum. A. Sylwanowicz, Fenix Publications, Warszawa – Poznań 1991 Le Guin U. K., Szerzej niż imperia i wolniej, w: tejże, Wszystkie strony świata, tłum. L. Jęczmyk i Z. Uhrynowska-Hanasz, Prószyński i S-ka, Warszawa 1997 Lazzarato M., Melitopoulos A., Animizm maszynistyczny, tłum. P. Mierzwa, w: Sokołowska J. (red.), Asamblaże. Angela Melitopoulos i Maurizio Lazzarato, folder wystawy, Muzeum Sztuki, Łódź 2018, [online: https://msl.org.pl/file.php?i=przegladarka-plikow/0503_MSLodz_AsamblazI-e_broszura_web.pdf] Mindell A., Earth-Based Psychology: Path Awareness from the Teachings of Don Juan, Richard Feynman, and Lao Tse, Lao Tse Press, Portland, OR 2007 Szymkiewicz B. (red.), Psychologia procesu. Teoria i praktyka, ENETEIA, Warszawa 2013 Joanna Sokołowska, niezależna kuratorka, autorka publikacji poświęconych sztuce współczesnej. W latach 2010-2021 związana z Muzeum Sztuki w Łodzi. W swoich wystawach i tekstach porusza takie tematy jak przyszłość pracy, wspólnot połączonych troską o Ziemię czy globalnym siostrzeństwem. Sztuka i jej instytucje są dla niej platformą do pracy z poszerzaniem wyobraźni ekologicznej, rozwijania wrażliwości, empatii i otwartości. Wybrane wystawy, które zrealizowała to: Zjednoczona Pangea (Muzeum Sztuki w Łodzi, 2019) For beyond that horizon lies another horizon (Edith-Ruß-Haus für Medienkunst, Oldenburg, 2017), Ćwiczenia w autonomii. Tamás Kaszás we współpracy z Anikó Loránt (ex-artists’ collective) (Muzeum Sztuki w Łodzi, 2016), Wszyscy ludzie będą siostrami (Muzeum Sztuki w Łodzi, 2016), Jabłko. Introdukcja. (Ciągle i ciągle od nowa) (wspólnie z Aleksandrą Jach, Susanne Titzt; Muzeum Sztuki w Łodzi/ Museum Abteiberg, Mönchengladbach, 2015), Niewczesne historie (wspólnie z Jarosławem Lubiakiem, 2015), Huseyin Bahri Alptekin. Zajścia, zdarzenia,okoliczności, przypadki, sytuacje (wspólnie z Magdaleną Ziółkowską, Muzeum Sztuki w Łodzi, 2014), Oczy szukają głowy do zamieszkania (wspólnie z Aleksandrą Jach, Katarzyną Słobodą, Magdaleną Ziółkowską, Muzeum Sztuki w Łodzi, 2011), Robotnicy opuszczają miejsca pracy (Muzeum Sztuki w Łodzi, 2010), Inne miasto – inne życie (Zachęta Narodowa Galeria Sztuki i przestrzenie publiczne, Warszawa, 2008).

186

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Exercises in empathy and imagination Joanna Sokołowska How can art give hope? What role can art institutions play in the face of the ecological crisis, public health issues, and the social problems that accompany it? Can art solve them? Of course not. Artists, curators, theorists, and animators do not belong to the group of workers who are indispensable, providing essential services for the survival of populations, animals, and the planet. And yet in my curatorial work I persistently return to these questions and try to find productive answers to them. In this text I share the experiences and proposals that I have developed while working mainly at the Museum of Art in Lodz. At their core is the use of the medium of the exhibition to work with the ecological imagination to trigger processes of changing toxic beliefs. Toxic thoughts In the approaches of ecocriticism (Fiedorczuk, 2015), ecosophy (Bateson, 1972; Guattari, 1995, 2000 ), feminist new materialism (Alaimo, 2010; Braidotti, 2018), and speculative literature (Butler, 2000; Le Guin, 1991, 1997; Conway, Oreskes, 2018) that inspire me, the environmentally destructive actions of social organizations are linked to harmful, deeply held ideas about the relationships between humans and not just human nature. Thus, they are not a result of the lack of financial or technological resources, but only a toxic paradigm of thinking. Dualism The mental obfuscation is influenced by the still living legacy of knowledge and power based on Cartesianism, elements of Christianity and a package that intertwines colonialism, patriarchy and capitalism. In very simplistic terms, it can be said that we still live in a world where we struggle with the effects of dualistic thinking – a tradition stemming from both Western science (the Cartesian heritage) and religion (Christianity). With all the differences of the two systems, we have inherited and still mindlessly reproduce violent, hierarchical divisions tearing the common world into body and reason, matter and soul, human and animal, face and trap, flesh and meat, the natural world, wildness (nature) and human culture (civilization), objectivity and subjectivity, rationality and emotionality, subject and object.... These divisions were the foundation for the development and legitimation of the supporting formations of colonialism, patriarchy, and capitalism. Earth was subjected to man, or rather to the white male as a supposedly infinite source of resources. Animals were subdued to work and to live for human food. Classified to a lower human rank – because allegedly closer to “nature” – women were subjugated to invisible, unpaid domestic work or low-paid work devoid of social prestige. People of non-white skin color (again, closer to “nature” because “savage,” “uncivilized”) were robbed of their land, kidnapped, forced into slavery, or murdered. And although this history is becoming better known, criticized and reworked, we continue to live with its consequences and reproduce it. In the new, technologically advanced forms of capitalism, the logic of conquest and exploitation applies and thrives at its best. Reduction We often do not notice these mechanisms because we have been taught to perceive complex phenomena separately - in a reductive manner. The destructive effects of this perception are described by Naomi Oreskes and Erik M. Conway in their bestselling book, The Collapse of Western Civilization.

187

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

A View from the Future. The authors, recognized scientists, decided – in the face of the impossibility of academic knowledge reaching a wider audience – to use the popular convention of science fiction. With surprise, from the perspective of the future, they tell the story of how social organizations (scientific, political, educational, business, media...) have clung to in effect suicidal views and principles. Oreskes and Conway’s goal was both to better understand the failure of people operating under capitalism to stop climate change and civilizational catastrophe, and to develop other models of thinking. The reductive attitude is one of the key paradigms of modernity. In this paradigm, the economy, ecology, physical health, psyche, and the various fields of science are separate domains with their own objective, rational rules. This is why, among other reasons, it is so easy for economic subjects to regard the ecologically destructive effects of their actions as external costs that do not concern them. In the end, they limit their goal to narrowly conceived, financial profit. By reducing complex phenomena to a few functional parameters, we forget or displace other systems of knowledge as inferior and unmodern. On the other hand, the majority of social organizations have not yet learned and do not practice the lessons of complexity, interdependence of all natural phenomena and life forms - including human ones – that result from modern physics (especially quantum physics), earth sciences, psychology or the new humanities. A reductive attitude destroys memory, a sense of responsibility, and a sense of supra-personal, interspecies interconnectedness. It leads people to disavow the effects of their own harmful perceptions and practices. Beyond the threshold Can we create different stories and imaginaries? Can we look at the climate and social crisis as feedback, a call for change from the Earth? Is this an opportunity to move out of a collective (in an economically privileged part of the world) state of dependence on energy-expensive, resource-consuming consumption? The need for change, as psychology proves, can arouse deep fear, which almost paralyse. In the terms of process psychology (Szymkiewicz, 2013), which is currently influencing my thinking, it can be said that a good portion of humanity is stuck in rigidity, otherwise known as states, and some are on the threshold. A state is a kind of static being in an agreed upon reality that gives the illusion of security and permanence. In this dimension, we focus on our identities, life stages, social functions, tame places, and established ways of knowing. However, what we do not see, do not know or are afraid to discover in ourselves and in the world, does not disappear and does not stop influencing us. It manifests itself in secondary processes: in everything that interferes at the individual, relational, and world levels. Secondary processes take the form of phenomena occurring outside of our will and consciousness, often in the form of dreams, “forbidden” desires, physical symptoms, addictions, accidents. They can range from minor difficulties to catastrophes. Collectively, on a global scale, the climate crisis is a kind of powerful secondary process. However, the secondary process can be an opportunity for change as long as we recognize it, integrate it, and cross the threshold, i.e., move out of the rigidity of our state and primary identity (Mindell, 2007). One technique for working with threshold is to imagine, narrate, demonstrate, and feel what would happen in us if we have already made a change. In this way, we stimulate the sensory experiences and emotions of transcending limitations and fears in a laboratory, safe therapy setting. There is then a chance to move and get closer to one’s inner process and nature.

188

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Working with inner and social development requires creativity, an open, flexible mind and an interdisciplinary approach. Therefore, it corresponds with many aspects of creative processes and aesthetic experiences. In my work using the medium of exhibition I try to project a sensual and intellectual experience of crossing a threshold, dreaming fantasies of change and a life-giving future. Theoretical Practice Currently operating at the intersection of different fields of knowledge, socially engaged contemporary art institutions seem to be allies and laboratories for changing collective perceptions. In my curatorial work I mainly use the medium of the exhibition. I treat it as a machine for setting in motion thoughts, emotions, senses, theories and desires. Using a spatial configuration of works around a leading story, I invite visitors to exercise empathy, to open up to otherness, to move beyond their peace of mind of own identities and beliefs. Part of my work involves dilettantishly reaching out to various social topics, fields of science and cognition (psychology, literature, philosophy, earth sciences...). At the same time, I follow the artistic practices that inspire me. The machine of the exhibition is such an arrangement (assemblage) that uses what can work and move. Without looking at territorial and disciplinary boundaries, it combines artistic practice, abstract theories and social processes into an indistinguishable whole. Assemblages I derive the thinking and acting of machine assemblages from the legacy of one of my most important guides in the exercise of ecological imagination, Félix Guattari (1930-1992), an anti-authoritarian psychiatrist, philosopher, activist, and anthropologist. An assemblage is an arrangement of phenomena defined by the fluidity, multidimensionality, and interdependence of the parts that make it up. It can serve as a model for complex processes that in traditional sciences are broken down into separate objects of study. As in the animistic traditions of the Amazonian Indians analyzed by Guattari, the assemblage does not distinguish between the physical and spiritual worlds, so we can treat things as animate beings. In Guattari’s work, subjectivity becomes a property that is not only human – it loses its unique status that separates it from its environment. Guattari explored the expression of trans-personality in artistic creation, sexuality, altered states of consciousness (e.g., psychosis), the world of childhood, and Amazonian religious rituals (Lazzarato, Melitopoulos, 2018). This holistic, anti-normative thinking combining contemporary science, politics, and (counter)culture, with indigenous knowledge had a profound ecological dimension. Guattari understood ecology as the science of the connections between the social, psychic, and natural worlds. He formulated his theory under the banner of three ecologies: mind, society, and environment (Guattari, 2000). Working with Guattari’s ideas and practices at the Museum, I was aware that his thoughts cannot be represented, they need to be set in motion. That is why I invited artist and theorist Angela Melitopoulos to the exhibition. Melitopoulos, who together with the philosopher and sociologist Maurizio Lazzarato realized Assemblages, an audiovisual research project on Guattari’s1 revolutionary psychiatric activity, aesthetics and anthropology. Assemblages is neither his cinematic portrait nor a coherent translation of his theory. They achronologically develop his key ideas with new political and social themes, using essayistic video 1 Asamblaże. Angela Melitopoulos i Maurizio Lazzarato, Muzeum Sztuki, Łódź 2018, https://msl.org.pl/file.php? i=przegladarka-plikow/0503_MSLodz_AsamblazI-e_broszura_web.pdf.

189

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

installation. The exhibition at the Museum of Art featured two three-channel video installations: Assemblages and The Life of Particles. The first part, Assemblages, consisted of excerpts from documentary films, interviews with the philosopher’s friends and collaborators. The work introduces the activities of the experimental psychiatric clinic La Borde, where Guattari worked. It also develops his exploration of the contemporary, micropolitical potential of animistic currents and cultural traditions in Brazil. The second part, The Life of the Particles, was devoted to Guattari’s interest in animist cultures in Japan. This is the starting point for a dialogue with post-war energy policy and the country’s current situation following the 2011 Fukushima earthquake and nuclear disaster. The life of Particles traces the relationship between subjectivity, animistic spirituality, and modern technology. Expanding on Guattari’s thought regarding three, interdependent ecologies – mind, society, and environment – Angela Melitopoulos and Maurizio Lazzarato frame the problem of radioactivity as an intertwined relationship between geography, psychology, and ecology. Each installation was a kind of triptych whose parts intensify different kinds of perception – looking, listening, and reading. This stratification not only intensified the impressions dedicated to the individual senses, but also guided the viewers’ sight and attention, leading them through an assemblage of image, text and sound. It required the audience to work independently to connect dispersed thematic threads, elements of the work, sensory and media modalities. In this way, Guattari’s theory and perception of the work became creative and embodied experiences. What had been impossible to conceive or perceived and understood separately until then acted as one differentiated, multi-voiced, multi-perspective system (assemblage). A work of imagination The logic I use in group exhibitions bring to minds an essay, and the way threads are connected resemble the structure of the assemblage. Workers Leaving the Workplace, All Men Become Sisters, and Pangea United 2 are examples of essay exhibitions that were organized around stories about (respectively) the future of work, sisterhood, or the earthly community of life and death. These stories did not have a compact, chronological narrative. They were fragmented, subjective, and aimed at simultaneously moving the senses, the mind, and the emotions. They brought together diverse, intergenerational, and geographically distant artistic practices. I juxtaposed works by female and male artists in configurations that created new relationships: consonances of surprising correspondences, tensions, critiques, revisions, amplifications of individual statements, or updating stories with new threads. My goal was to leave space for the audience to interpret on their own, to produce new and unexpected associations and meanings while maintaining the subtle rhythm of the story I proposed. The earth as a household Returning to the question of hope posed at the beginning, I try to focus on suggesting stories that, in addition to working through historical traumas, support existing skills and resources for fantasizing about the reality beyond the threshold. In doing so, I avoid working with utopia, ideal non-places, and sophisticated technophilic visions of science fiction. The most important 2 Robotnicy opuszczają miejsca pracy, 2019, https://culture.pl/pl/wydarzenie/robotnicy-opuszczaja-miejsca-pracy, Wszyscy ludzie będą siostrami, 2015/16, https://msl.org.pl/wszyscy-ludzie-beda-siostrami/, Zjednoczona Pangea, 2019, https://msl.org.pl/zjednoczona-pangea/, all in Muzeum Sztuki w Łodzi.

190

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

human skill I affirm in my work is care and labor rooted in the household and related feminized service sectors. Though currently socially degraded, exploited, and most invisible, I propose to imagine what would happen if it were a recognized and valued foundation of community and economics. In the All Men Become Sisters project, I focused on the interpersonal solidarity and economic transformation resulting from potentially sisterly experiences of care. In Pangea United, on the other hand, I suggested to the audience a vision of the Earth as a household. This was possible through a selection of artworks that allow for experimentation with scale, leaping from the panorama to the detail, and connecting abstraction to the concrete. The inspiration for my story came from the story, or perhaps the legend, of Pangea, or the Universe, which over 200 million years ago was said to unite all the now separated continental blocks. Using this geological metaphor, I wanted to invite people to move in a spacetime beyond the everyday consensual reality. The works of the participating artists animated questions, associations and new imaginations. Issues such as human responsibility for the invisible suffering inflicted by others on human and nonhuman bodies (Monika Zawadzki, Czekalska & Golec, Christine Ödlund, Artavazd Peleshian), the memory of ecological practices of first nations (Carolina Caycedo, Sin Kabeza Productions) or the value of labor, money, and commodities in a world without prospects for economic growth (Agnes Denes, Anetta Mona Chişa/Lucia Tkáčová, Diana Lelonek, Jerzy Rosołowicz, Tamás Kaszás). However, the most important matter of artistic works was human attentiveness and sensitivity to the interdependence of various forms of life. The basis of the search for earthly community was the awareness of the fragility and plasticity of life constantly crossed and moved by others – by other people, organisms, machines, ecosystems. Superimposing the intimate scale of the household on the vast perspective of the planet created a filter for looking at these relationships. Perhaps it allowed a momentary exit from a state of collective feelings of helplessness, anxiety, and cynicism. I hoped that the “Pangean” metaphor would help to view the earthly community of life and death with care and with responsibility for our own place, power, and violence in a collective and shared environment with those we do not yet know. Bilbliography Alaimo S., Bodily Natures: Science, Environment, and the Material Self, Indiana University Press, Bloomington Braidotti R., Posthuman Ecologies: Complexity and Process After Deleuze, Rowman & Littlefield Intl, London 2018 Butler O., Lilith’s Brood, Grand Central Publishing, New York 2000 Bateson G., Steps to an Ecology of Mind: Collected Essays in: Anthropology, Psychiatry, Evolution, and Epistemology, University of Chicago Press, Chicago 1972 Conway E. M., Oreskes, N., Upadek cywilizacji zachodniej. Spojrzenie z przyszłości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsaw 2018 Fiedorczuk J., Cyborg w Ogrodzie, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2015 Guattari F., The Three Ecologies, transl. I. Pindar and P. Sutton, Athlone Press, London – New Brunswick, NJ 2000 Guattari F., Chaosmosis: An Ethico-Aesthetic Paradigm, transl. J. Pefanis and P. Bains, Indiana University Press, Bloomington 1995 Le Guin U. K., tr Słowo „las” znaczy „świat”, tansl. A. Sylwanowicz, Fenix Publications, Warsaw – Poznań 1991

191

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Le Guin U. K., Szerszej niż imperia i wolniej, in: Wszystkie strony świata, transl. L. Jęczmyk and Z. Uhrynowska-Hanasz, Prószyński i S-ka, Warsaw 1997 Lazzarato M., Melitopoulos A., Machine Animism, transl. P. Mierzwa, in: Sokołowska J. (ed.), Assemblages. Angela Melitopoulos and Maurizio Lazzarato, exhibition folder, Museum of Art, Łódź 2018, [online: https://msl.org.pl/file. php?i=przegladarka-plikow/0503_MSLodz_AsamblazI-e_broszura_web.pdf] Mindell A., Earth-Based Psychology: Path Awareness from the Teachings of Don Juan, Richard Feynman, and Lao Tse, Lao Tse Press, Portland, OR 2007 Szymkiewicz B. (Ed.),Psychologia Procesu. Theory and Practice, ENETEIA, Warsaw 2013 Joanna Sokołowska, independent curator, author of publications on contemporary art. Between 2010-2021 co-worked with the Museum of Art in Łódź. In her exhibitions and texts, she touches upon such topics as the future of work, communities united by care for the Earth or global sisterhood. For her, art and its institutions are a platform to work with expanding ecological imagination, developing sensitivity, empathy and openness. Selected exhibitions she has produced include Pangea United (Museum of Art in Łódź, 2019) For beyond that horizon lies another horizon (Edith-Ruß-Haus für Medienkunst, Oldenburg, 2017), Exercises in Autonomy. Tamás Kaszás in collaboration with Anikó Loránt (ex-artists’ collective) (Museum of Art in Łódź, 2016), All Men Become Sisters (Museum of Art in Lodz, 2016), Apple. An Introduction. (Over and Over Once Again) (with Aleksandra Jach, Susanne Titzt; Museum of Art in Łódź/ Museum Abteiberg, Mönchengladbach, 2015), Untimely Histories (with Jaroslaw Lubiak, 2015), Huseyin Bahri Alptekin. Facts, Incidents, Accidents, Circumstances, Situations (together with Magdalena Ziolkowska, Museum of Art in Łódź, 2014), Eyes looking for a head to inhibit (together with Aleksandra Jach, Katarzyna Sloboda, Magdalena Ziolkowska, Museum of Art in Łódź, 2011), Workers leaving the workplace (Museum of Art in Łódź, 2010), Another city – another life (Zachęta National Gallery of Art and Public Spaces, Warsaw, 2008).

192

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Projekt Cała nadzieja w sztuce. Reportaż o arteterapii w Polsce Dominik Śmiałowski Celem projektu Cała nadzieja w sztuce – fotoreportaż o arteterapii jest stworzenie cyklu fotografii poświęconych arteterapii, czyli terapii przez sztukę. Głównym jego założeniem jest dokumentacja zajęć arteterapeutycznych z wykorzystaniem sztuk wizualnych, teatralnych, muzyki i tańca w Polsce. Materiał ten będzie wzbogacony o wypowiedzi arteterapeutów na temat tego, w jaki sposób ekspresja artystyczna wpływa na dobrostan psychiczny ludzi, z którymi pracują. W połączeniu z wypowiedziami uczestników zajęć projekt będzie miał również wymiar badawczy i może posłużyć jako źródło wiedzy o tej dziedzinie. Projekt zostanie opublikowany na stworzonej dla niego stronie internetowej (www.calanadziejawsztuce.pl). Ponadto w oparciu o zgromadzony materiał powstanie wystawa. Arteterapia w wielu krajach została już doceniona jako skuteczna metoda wsparcia psychicznego i włączona w finansowany przez państwo program opieki zdrowotnej. W Polsce, mimo rosnącej liczby specjalistów w tym zakresie, nie ma ona jeszcze ugruntowanej pozycji. Aby to zmienić, warto rozpowszechniać wiedzę o tym, że sztuka, auto-eskspresja i proces twórczy mają wartość pro‑ zdrowotną, rozwojową, edukacyjną i takie jest też założenie tego projektu. Jego realizacja wzbogaci stosunkowo niewielką jeszcze w Polsce bazę publikacji na temat arteterapii w Polsce. Projekt Cała nadzieja w sztuce oprócz tego, że sam ma wymiar twórczy, gdyż jest jest cyklem oryginalnych fotografii i subiektywną interpretacją obserwowanej w jego ramach rzeczywistości, opowiada przede wszystkim o procesie twórczym osób uczestniczących w arteterapii. Za każdym zdjęciem kryje się historia mówiąca o tym, jak istotną rolę odgrywa sztuka w życiu człowieka, w tym m.in. jak wspólne tworzenie muzyki może aktywizować ludzi, którzy na co dzień zmagają się ze społecznym wykluczeniem, jak taniec pozwala skonfrontować się z własnymi emocjami, a praca z gliną działać wzmacniająco na poczucie sprawczości. Wiele osób poszukuje wsparcia psychologicznego, a także informacji o ścieżkach samorozwoju. Misją projektu jest trafienie do nich z informacją, że w tych właśnie obszarach pomocna może okazać się sztuka i proces twórczy.W ramach projektu nawiązana została merytoryczna i organizacyjna współpraca ze stowarzyszeniami i fundacjami zajmującymi się arteterapią w Polsce, w tym z: Kajros – Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich, Polskim Stowarzyszeniem Muzykoterapeutów, Fundacją Nordoff Robbins Polska, Teatrem Moralnego Niepokoju, Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszeniem Artystyczno-Edukacyjnym Magazyn, Centrum Łowicka, Szpitalem Tworkowskim, Klinicznym Centrum Zdrowia Psychicznego, Fundacją Sprawni Inaczej, Sztuką Niepowtarzalną, Pracownią Arteja, Niebieską Linią czy Polskim Stowarzyszeniem Terapii Tańcem i Ruchem. Projekt jest realizowany w ramach Stypendium Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Dominik Śmiałowski, fotograf, stypendysta i absolwent Warszawskiej Szkoły Filmowej. Laureat wielu prestiżowych konkursów fotograficznych, autor wystaw i książek fotograficznych. Fotoksiążki: SKRAWKI – reportaż o najstarszym pokoleniu kibiców Toru Wyścigów Konnych Służewiec 2015, TRAMWAJ – najdłuższy portret mieszkańców Warszawy – 2017, TWARZE RUNMAGEDDONU – 2020. Główne wystawy: Young Fashion Photographers Now – Łódź Fashion Week – 10.2010, Projekt Jarocin – wystawa na 30-lecie festiwalu w Jarocinie – Jarocin 2015, SKRAWKI – W-Z Gallery – Warszawa – 2015, Pilot’s Melancholy – Reykjavík Museum of Photography – 2015, TRAMWAJ – Muzeum Warszawskiej Pragi – 2018 – 2019.

193

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

The project All hope in art. The reportage on art therapy in Poland Dominik Śmiałowski The aim of the project All hope in art – The reportage on art therapy is to create a series of photographs devoted to art therapy, i.e., therapy through art. Its main objective is to document art therapy classes with the use of visual arts, theatre, music and dance in Poland. The material will be enriched by the statements of art therapists on how artistic expression affects the psychological well-being of the people they work with. In combination with the statements of the participants in the classes, the project will also have a research dimension and may serve as a source of knowledge about the field. The project will be published on the website created for it (www.calanadziejawsztuce.pl). In addition, an exhibition will be created based on the collected material. Art therapy has already been recognised in many countries as an effective method of mental support and has been included in state funded health care programmes. In Poland, despite the growing number of specialists in this field, it is not yet well established. In order to change this, it is worth spreading the knowledge that art, self-expression and the creative process have a pro-health, developmental and educational value, and this is also the aim of this project. Its realization will enrich the still relatively small base of publications on art therapy in Poland. The All hope in art project, apart from having a creative dimension as it is a series of original photographs and a subjective interpretation of reality observed within its framework, tells a story about the creative process of people participating in art therapy. Behind each photo there is a story about the importance of art in people’s lives, about how creating music together can activate people who struggle with social exclusion, how dancing can help them confront their emotions, and how working with clay can strengthen their sense of agency. Many people are looking for psychological support and information about self-development paths. The mission of the project is to reach them with information that art and the creative process can be helpful in these areas. Within the framework of the project a substantive and organisational cooperation has been established with associations and foundations dealing with art therapy in Poland, including: Kajros – Association of Polish Art Therapists, Polish Association of Music Therapists, Nordoff Robbins Foundation Poland, Theatre of Moral Unrest, Children’s Art Centre in Poznań, Artistic and Educational Association Magazyn, Łowicka Centre, Tworkowski Hospital, Clinical Centre for Mental Health, Foundation Sprawni Inaczej, Unique Art, Pracownia Arteja, Blue Line or Polish Association of Dance and Movement Therapy. The project is realised within the framework of the Scholarship of the Minister of Culture, National Heritage and Sport. Dominik Śmiałowski, Photographer, Scholarship holder and graduate of the Warsaw Film School. Winner of many prestigious photography competitions, author of exhibitions and photo books. Photography books: SKRAWKI – a reportage on the oldest generation of Służewiec Racecourse fans 2015, TRAMWAJ – the longest portrait of Warsaw residents – 2017, TWARZE RUNMAGEDDONU – 2020. Main exhibitions: Young Fashion Photographers Now – Łódź Fashion Week – 10.2010, Projekt Jarocin – wystawa na 30 lecie festiwalu w Jarocinie – Jarocin 2015, SKRAWKI – W-Z Gallery – Warszawa – 2015, Pilot’s Melancholy – Reykjavík Museum of Photography – 2015, TRAMWAJ – Muzeum Warszawskiej Pragi – 2018 – 2019.

194

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

PROBLEMATYKA 21. MIĘDZYDZYNARODOWYCH WARSZTATÓW NIEPOKOJU TWÓRCZEGO KIESZEŃ VINCENTA, POZNAŃ 2022

W tworzeniu wizji przyszłości spróbujmy uwolnić się od sposobu jej postrzegania przez teraźniejszość i przeszłość Marcin Berdyszak Obecnie nic tak nie zajmuje ludzi jak myślenie o przyszłości. Wszelkie działania, jakie współczesny człowiek podejmuje, nakierowane są na przyszłość. Niemal w każdej dziedzinie już dziś się ją projektuje. Można odnieść wrażenie, że teraźniejszość usprawiedliwiona jest kreowaniem przyszłości, a dojmujące poczucie prowizoryczności jest koniecznym stanem przejściowym czasu, w którym przyszło nam żyć. Tymczasem w przyszłości projektowanej obecnie może nas nie być, a przecież sami żyjemy w przyszłości, o której myślały, przewidywały i którą projektowały poprzednie generacje/pokolenia dziesiątki, a może nawet setki lat temu. Zatem każda przyszłość może stać się teraźniejszością w mniejszym lub większym stopniu podobną do swojego pierwotnego wyobrażenia, projektu z przeszłości, albo się nią nie stanie. Być może była swego czasu jakąś przyszłością i teraźniejszością zarazem, z określonym kolejnym myśleniem i pomysłem na nadchodzącą kolejną przyszłość. Można stwierdzić, że człowiek nieustannie żyje w przyszłości i o niej myśli, pomimo tego, iż kolejne pokolenia nie kreują jej dla siebie, lecz dla innych, którzy po nich przyjdą. Kiedy mówimy „tu i teraz” mamy na myśli teraźniejszość, to tak naprawdę egzystujemy w przyszłości naszych przodków. Jednak nie mamy takiego poczucia, ponieważ istnieje zjawisko kontynuacji i linearności następstw, a nawet wkalkulowania wszystkiego, co nieprzewidywalne. Przypadek, pojawianie się tego, co nieprzewidziane jest bardziej obecne w bezpośrednim doświadczaniu teraźniejszości. W przyszłości pojawią się inne nieprzewidziane zdarzenia, wartości, rezultaty. To one właśnie nosić będą i noszą uniwersalną właściwość, jaką posiada teraźniejszość, a mianowicie doświadczanie nieprzewidywalnego. Lecz to, co nieprzewidywalne może mieć różne źródła. Nazwijmy je zewnętrznymi i wewnętrznymi. Pierwsza nieprzewidywalność to ta, która generowana jest poza nami, bez naszego udziału. Druga natomiast związana jest ze wszystkimi naszymi poczynaniami. Doświadczanie tych nieprzewidywalności razem jest zawsze stanem teraźniejszym. Jednak do tych dwóch źródeł generowania nieprzewidywalnego dodałbym trzecie: refleksje dotyczące tego, co nieprzewidywalne w przyszłości. Myślenie o przyszłości i jej projektowanie to rodzaj tworzenia niewiadomej z nieprzewidywalnymi skutkami jej funkcjonowania. Tak naprawdę nie wiemy, ile z tego, co aktualne w kontekście przyszłości, znajdzie jakiekolwiek możliwości zaistnienia. To tak jakbyśmy się łudzili, że w przyszłości na skutek takiej praktyki będziemy mieć większą kontrolę nad wszystkim. Tymczasem każda teraźniejszość ludziom aktualnie w niej żyjącym sprawiała, sprawia i będzie sprawiała problem. Zajmowanie się przyszłością to swoisty rodzaj unikania albo odkładania odpowiedzialności na później. Żyjemy w teraźniejszości, która jest pokłosiem poprzednich pokoleń i trochę trudno ją okiełznać. Zatem funkcjonujemy w teraźniejszości, która wydaje się być dla nas trudniejsza niż myślenie o przyszłości. Dziś egzystujemy w nie swojej przyszłości, która jest teraźniejszością, jednocześnie projektując kolejną dla następnych pokoleń. Wyobraźmy sobie przyszłość tę najbliższą albo bardzo daleką. Uwolnijmy się od teraźniejszego myślenia o niej, od wszelkich prognoz, gdyż wszystko dziś

195

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

jest przesycone przyszłością. Bez względu na to gdzie i kiedy będzie ta przyszłość, spróbujcie sformułować scenariusz warsztatu, aby uczestnicy mogli ją wykreować indywidualnie, bądź pracując w grupach. Uczestnicy Waszych warsztatów, dzieci i młodzież, zaproponują własną wizję przyszłości. Kolejny etap to analiza wygenerowanej fragmentarycznie przyszłości i opracowanie sposobu przekazania informacji dotyczącej tego, co dziś, czyli w teraźniejszości, trzeba zrobić, aby takowa mogła zaistnieć w przyszłości. Nie obowiązują Was żadne limity i ograniczenia co do określeń czasowych, dat tej przyszłości. Przyszłość może być rozumiana różnie: za godzinę, jutro albo za 100, 500 lub 1000 lat. Tak wygenerowana przyszłość może być znakomitą wskazówką dla nas – żyjących w teraźniejszości. Wygenerowana w wyobraźni przyszłość może być ciekawą próbą oddziaływania na różne obszary w czasie teraźniejszym. Dzięki temu, że uczestnicy warsztatów jasno sprecyzują obraz przyszłości, w jej wybranych obszarach, będą mogli łatwiej ją zreflektować. Inaczej mówiąc: co trzeba zrobić dziś, aby tak było w przyszłości z jej własnego punktu widzenia. Tworząc scenariusz warsztatu, pamiętajmy, aby ich uczestnicy podczas procesu tworzenia byli maksymalnie wolni od wszelkich informacji płynących z mediów, filmów i opinii czy danych statystycznych dotyczących przyszłości. Ważne jest też, aby charakter Waszych scenariuszy, jak i rezultaty warsztatów, nie miały cech moralizatorskich i pouczających. W tworzeniu propozycji warsztatowych spróbujcie uwolnić się od sposobu widzenia przyszłości przez teraźniejszość i przeszłość po to, aby dać swobodę ich uczestnikom. Nie jest to łatwe, ale jest to możliwe wtedy, kiedy tak ustawicie wszelkie parametry i wytyczne Waszych warsztatów, aby uniemożliwić korzystanie z aktualnych informacji i podpowiedzi, co do wizji przyszłości obecnej tu i teraz. Pamiętajcie o dostosowaniu propozycji warsztatowych do wieku ich uczestników, choć są takie zadania, które można swobodnie przeprowadzać w każdej grupie wiekowej. Nasi uczestnicy to młodzi ludzie w wieku od czterech do kilkunastu lat. Pamiętajcie, że możliwy jest współudział rodziców. Zwróćcie szczególną uwagę na proponowane przez Was materiały do użycia w warsztatach. Materiały te mogą być bardzo sugestywne, można też sięgnąć po nowe, dotąd nieużywane, aby tworzenie przyszłości miało swoje uzasadnienie również w ich charakterze. Możecie skoncentrować się na słowach i pojęciach, komunikatach. Spróbujcie zastanowić się nad materiałami realizacyjnymi w kontekście zadania, które postawicie uczestnikom, co oczywiście nie wyklucza tych tradycyjnych, wypraktykowanych. Biogram autora na stronie199

196

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

THE SUBJECT OF THE 21ST THE INTERNATIONAL CREATIVE ANXIETY WORKSHOPS VINCENT’S POCKET POZNAŃ 2022

In creating a vision of the future, let us try to free ourselves from the way it is perceived by the present and the past Marcin Berdyszak Currently, nothing occupies people so much as thinking about the future. All actions that modern man takes are directed towards the future. In almost every field, the future is already being projected. One can get the impression that the present is justified by the creation of the future, and the nagging feeling of provisionality is a necessary transitional state of the time in which we have come to live. Meanwhile, in the future being designed now, we may not be there, and yet we ourselves live in a future that was thought of, envisioned, and designed by previous generations tens or even hundreds of years ago. So, any future may become a present more or less similar to its original image, a project from the past, or it may not become like this. Perhaps it was at one time a future and present at the same time, with a certain successive thinking and idea about the coming successive future. It can be said that man constantly lives in the future and thinks about it, despite the fact that successive generations do not create it for themselves, but for others who will come after them. When we say “here and now” we mean the present, but in fact we exist in the future of our ancestors. However, we do not have such a sense, because there is a phenomenon of continuity and linearity of consequences, and even the inclusion of everything that is unpredictable. Coincidence, the emergence of the unforeseen is more present in the immediate experience of the present. There will be other unforeseen events, values, outcomes in the future. It is these that will bear and bear the universal property that the present has, namely, the experience of the unpredictable. But the unpredictable can have diverse sources. Let us term them external and internal. The first kind of unpredictability is generated outside of us, without our participation. The second, on the other hand, is related to all our actions. Experiencing these unpredictabilities together is always a present state. But to these two sources of generating the unpredictable, I would add a third: reflections on the unpredictable in the future. Thinking about and designing the future is a kind of creating an unknown with unpredictable consequences. We do not really know how much of what is present in the context of the future will find any possibility of occurrence. It is as if we delude ourselves that in the future, as a result of such practice, we will have more control over everything. Meanwhile, every present moment has caused, is causing, and will continue to cause problems for people currently living in it. Dealing with the future is a kind of avoidance or postponement of responsibility. We live in the present, which is the aftermath of previous generations and it is hard to be tamed. So, we function in a present that seems more difficult for us than thinking about the future. Today we exist in a future that is not our own, which is the present, while at the same time designing another one for future generations. Let us imagine the future that is near or far away. Let us free ourselves from thinking about it in the present, from all predictions, because everything today is saturated with the future. Regardless of where and when that future will be, try to formulate a scenario for the workshop so that participants can create it individually or in groups.

197

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Your workshop participants, children and young people, will propose their own vision of the future. The next stage is to analyse the fragmentary future generated and work out a way of communicating what needs to be done today to make this future possible. You are not bound by any limits and restrictions as to the time and date of this future. The future can be understood in different ways: in an hour, tomorrow, or in 100, 500, or 1000 years. The future generated in this way can be an excellent guide for us living in the present. The future generated in the imagination can be an interesting attempt to influence different areas in the present time. By making a clear picture of the future, in its chosen areas, the workshop participants will be able to reframe it more easily. In other words: what needs to be done today to make it so in the future from their own point of view. When creating the scenario for a workshop, remember to keep the participants as free as possible from any information coming from It is also important to ensure that the nature of your workshop is as simple as possible. It is also important that the nature of your scenarios, as well as the outcomes of your workshops, are not moralistic and instructive. In creating your workshop proposals, try to free yourself from the way the present and the past see the future in order to give freedom to the participants. This is not easy, but it is possible if you set all the parameters and guidelines of your workshops in such a way that you do not allow the use of current information and hints about the vision of the future present in the here and now. Remember to adapt the workshop proposals to the age of the participants, although there are some activities that can be conducted with ease in any age group. Our participants are young people aged from four to teenagers. Remember that parents’ participation is possible. Pay special attention to the materials you propose to use in the workshop. These materials can be very evocative, or you can use new materials that have not been used before, so that creating the future is also justified. You can focus on words and concepts, messages. Try to think of implementation materials in the context of the task you will give to the participants, which of course does not exclude the traditional, practiced ones. Author’s bio page 199

198

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

prof. dr hab. Marcin Berdyszak Urodzony w Poznaniu w 1964 roku. Dyplom z malarstwa w pracowni prof. Włodzimierza Dudkowiaka oraz z rzeźby w pracowni prof. Macieja Szańkowskiego w PWSSP w Poznaniu w 1988 roku. Od 1989 roku związany z Akademią Sztuk Pięknych w Poznaniu a obecnie Uniwersytetem Artystycznym. Pracuje na stanowisku profesora zwyczajnego i prowadzi pracownię działań przestrzennych na Wydziale Rzeźby i Działań Przestrzennych. W latach 1999-2002 prodziekan Wydziału Edukacji Artystycznej w ASP w Poznaniu. W latach 2002-2008 pełnił funkcję prorektora ds. studenckich i współpracy z zagranicą. Rektor Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu w latach 2008-2016. Członek Stowarzyszenia Artystyczno-Edukacyjnego Magazyn, którego jest współzałożycielem wraz z Tadeuszem Wieczorkiem, Piotrem Pawlakiem i Wojciechem Nowakiem. Zajmuje się instalacją, obiektem, rysunkiem. Swoje prace prezentował na różnych wystawach zbiorowych i indywidualnych między innymi w Polsce, Niemczech, Słowacji, Bułgarii, Hiszpanii, Węgrzech, Czechach Finlandii, Austrii, Szwecji, Japonii, Szwajcarii, Meksyku, Wielkiej Brytanii, Litwie, Ukrainie, Rosji, Bośni i Hercegovinie orazUSA. Brał udział w licznych spotkaniach i konferencjach dotyczących edukacji artystycznej. Zrealizował kilkadziesiąt warsztatów autorskich w kraju i za granicą. e-mail: marcin_berdyszak@wp.pl Professor Marcin Berdyszak Born in Poznań in 1964. Diploma in painting under Professor Włodzimierz Dudkowiak and in sculpture under Professor Maciej Szańkowski at the Academy of Fine Arts in Poznań in 1988. Since 1989 he has been associated with the Academy of Fine Arts in Poznań and currently at the University of Arts. He works as a full professor and runs a studio of spatial activities at the Department of Sculpture and Spatial Activities. In the years 1999-2002 Vice-Dean of the Faculty of Art Education at the Academy of Fine Arts in Poznań. In the years 2002-2008 he held the position of Vice-Rector for students and cooperation with foreign countries. Rector of the University of Arts in Poznań from 2008 to 2016. Member of the Artistic and Educational Association Magazyn which he co-founded with Tadeusz Wieczorek, Piotr Pawlak and Wojciech Nowak. He creates installations, objects, drawings, paintings and multimedia activities. He presented his works at various collective and individual exhibitions in Poland, Germany, Slovakia, Bulgaria, Spain, Hungary, Czech Republic, Finland, Austria, Sweden, Japan, Switzerland, Mexico, Great Britain, Lithuania, Ukraine, Russia, Georgia, South Korea, Bosnia and Herzegovina and USA. He has participated in numerous meetings and conferences on art education. He has conducted dozens of workshops in Poland and abroad. e-mail: marcin_berdyszak@wp.pl

199

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Wojciech Nowak urodzony w Lesznie 5 lipca 1954 roku, zamieszkały w Poznaniu. Ukończył filologię polską ze specjalnością teatrologia na Uniwersytecie Adama Mickiewicza. Pracował w Poznańskim Teatrze Lalki i Aktora Marcinek jako asystent reżysera i kierownik filii teatru. W latach1987-2020 pracował w Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, zajmując się produkcją imprez artystycznych. Prowadził zajęcia z zakresu produkcji teatralnej i estradowej w Wyższej Szkole Umiejętności Społecznych w Poznaniu. Członek założyciel Stowarzyszenia Artystyczno-Edukacyjnego Magazyn. Aktywnie uczestniczy w działaniach stowarzyszenia. e-mail: wnowak@csdpoznan.pl Wojciech Nowak born on 5 July 1954 in Leszno, lives in Poznań. Nowak graduated in Polish Philology – Theatrology from Adam Mickiewicz University in Poznań. He worked in Marcinek Actor and Puppet Theatre in Poznań as a director’s assistant and as a manager of theatre’s branches. From 1987-2020 he has worked in the Children’s Art Centre in Poznań, he was responsible for the production of artistic events. He conducts classes in theatrical and entertainment production at the Poznań School of Social Sciences. He is the founder and member of the Artistic and Educational Association Magazyn and he actively participates in this associations activity. e-mail: wnowak@csdpoznan.pl

dr Magdalena Parnasow-Kujawa urodzona 8 sierpnia 1975 roku w Poznaniu. Studia ukończyła z wyróżnieniem na ASP w Poznaniu, na Wydziale Edukacji Artystycznej w dwóch zakresach: krytyk i promotor sztuki oraz edukator artystyczny. Studiowała także na Wydziale Grafiki tej samej uczelni. Zrobiła dyplom z wyróżnieniem w zakresie grafiki warsztatowej i w zakresie malarstwa sztalugowego. Od 2003 pracuje na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2010 do 2016 roku była kierownikiem Uniwersytetu Artystycznego III Wieku działającego w ramach Uniwersytetu Artystycznego. W 2012 roku obroniła doktorat na Wydziale Grafiki i Komunikacji Wizualnej na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2012 roku jest kierownikiem Pracowni Projektów i Działań Twórczych na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa macierzystej uczelni. W latach 2007-2014 była wiceprzewodniczącą Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA. W 2007 rozpoczęła współpracę z Muzeum Naro-

200

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket dowym w Poznaniu, w ramach której zajmuje się popularyzacją działań w obszarze rysunku i malarstwa. Od 2017 roku jest prezesem Stowarzyszenia MUA. W 2004 roku została laureatką Programu Stypendialnego Ministra Kultury „Młoda Polska”. W 2008 roku otrzymała od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego półroczne stypendium twórcze. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem oraz litografią. Była uczestniczką wystaw w kraju i za granicą. e-mail: pracowniawarsztatow@gmail.com PhD Magdalena Parnasow-Kujawa born on August 8, 1975 in Poznań. She graduated with distinction from the Faculty of Artistic Education at the Academy of Fine Arts in Poznań, in in two majors: art criticism and promotion and artistic education. She also studied at the Department of Graphics at the same university. She obtained a diploma with distinction in the field of graphic arts and painting. Since 2003 she has been working at the Poznań University of Arts. From 2010 to 2016 she was the head of the University of the Third Age acting within the structure of the Poznań University of Arts. In 2012 she got her doctorate at the Department of Graphic and Visual Communication at Poznań University of Arts. Since 2012 she has been the head of the Studio of Creative Projects and Artistic Activities at the Bachelor’s Degree of the Poznań University of Arts. In the years 2003-2006 she was a treasurer of the Polish Committee of the International Association for the Education through Art (InSEA). In the years 2007-2014 she was the vice-president of this association. In 2007 she started cooperation with the National Museum in Poznań, where she was involved in the popularization of drawing and painting. From 2017-2021 she was the president of the MUA Association. In 2004 she was a laureate of the Scholarship Program of the Minister of Culture „Young Poland”. In 2008 she received a half-yearly creative scholarship from the Minister of Culture and National Heritage. She deals with painting, drawing and lithography. She was a participant of exhibitions in Poland and abroad. She participated in numerous workshops for children, adolescents and adults from different social groups. e-mail: pracowniawarsztatow@gmail.com

dr Natalia Pater-Ejgierd poznanianka z urodzenia i wyboru. Absolwentka historii sztuki oraz filologii angielskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Tytuł doktora w zakresie nauk społecznych zdobyła na Uniwersytecie Gdańskim. Jako interdyscyplinarny naukowiec zajmuje się współczesną kulturą wizualną, nowymi formami komunikacyjnymi oraz zagadnieniami związanymi z alfabetyzacją wizualną. Współautorka kilku grantów uniwersyteckich przyczyniających się do rozwoju alfabetyzacji wizualnej w Polsce. Organizatorka konferencji naukowych oraz wydarzeń artystycznych. Autorka licznych artykułów naukowych, tłumacz oraz redaktor publikacji naukowych i popularnonaukowych. Natalia Pater-Ejgierd jest czynną edukatorką, pracuje także jako metodyk nauczania. Współautorka i producentka interaktywnych e-booków. Jej autorski e-book „Prawdziwi Super bohaterowie” zyskał wsparcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w roku 2017. Członek Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę (InSEA). e-mail: natalia.pe@op.pl

201

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket PhD Natalia Pater-Ejgier resident of Poznań from birth and choice. A graduate of art history and English studies at Adam Mickiewicz University in Poznań. She received her PhD in social sciences from the University of Gdańsk. As an interdisciplinary scientist, she deals with contemporary visual culture, new forms of communication, and issues related to visual literacy. Co-author of several university grants contributing to the development of visual literacy in Poland. Organizer of scientific conferences and artistic events. Author of numerous scientific articles, translator and editor of scientific and popular scientific publications. Natalia Pater-Ejgierd is also an active educator and also works as a educationalist. Co-author and producer of interactive ebooks. Her author’s ebook „Real-life Superheroes” was supported by the Ministry of Culture and National Heritage in 2017. Member of the Polish Committee of the International Society for Education Through Art (InSEA). e-mail: natalia.pe@op.pl

Marta Tracewska – animator kultury i przewodnik miejski. Ukończyła Edukację Artystyczną na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu (specjalizacja: pedagogika i krytyka artystyczna) w 2012 roku. Uzyskała m.in. stypendium artystyczne Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a jej dyplom brał udział w wystawie Marii Dokowicz na najlepsze dyplomy Uniwersytetu Artystycznego. Kurator międzynarodowej wystawy „SCHARF GESCHNITTEN” w Magdeburgu. Organizatorka licznych warsztatów edukacyjnych zarówno w Polsce, jak również za granicą. Współpraca z licznymi poznańskimi instytucjami kultury m.in.: Centrum Sztuki Dziecka, Fabryką Sztuki, Fundacją Serdecznik, Fundacją ARS, Galerią Post-Office a także Forum Gestaltung e.V. oraz Jugendkunstschule w Magdeburgu. Od 2017 roku przewodnik miejski po Poznaniu. Oprowadza nie tylko najbardziej popularnymi trasami, ale również szerzy wiedzę na temat dzielnicy żydowskiej w Poznaniu i wielokulturowości miasta. e-mail: marta.tracewska@gmail.com Marta Tracewska – a culture animator and city guide. She graduated from Art Education at the University of Arts in Poznań (specialization: pedagogy and art criticism) in 2012. She received an art scholarship from the Ministry of Culture and National Heritage and her diploma took part in the Maria Dokowicz exhibition for the best diplomas from the University of Arts. A curator of the international exhibition “SCHARF GESCHNITTEN” in Magdeburg. An organiser of numerous educational workshops both in Poland and abroad. She cooperates with numerous cultural institutions in Poznań, e.g: Children’s Art Centre, Art Factory, Serdecznik Foundation, ARS Foundation, Post-Office Gallery as well as Forum Gestaltung e.V. and Jugendkunstschule Magdeburg in Magdeburg. Since 2017 he has been a city guide in Poznan. She guides not only along the most popular routes, but also spreads knowledge about the Jewish quarter in Poznan and the multiculturalism of the city. e-mail: marta.tracewska@gmail.com

202

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

Tadeusz Wieczorek urodzony w Wolicach, woj. bydgoskie. Artysta malarz, animator edukacji przez sztukę. Mieszka w Suchym Lesie. 1975-1980 studia z malarstwa sztalugowego w pracowni prof. Norbertta Skupniewicza, a także w pracowniach prof. Andrzeja Kurzawskiego i prof. Tadeusza Brzozowskiego w PWSSP w Poznaniu. 1981-1983 nauczyciel w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu, w latach 1984-2021 główny instruktor plastyki w Ogólnopolskim Ośrodku Sztuki dla Dzieci i Młodzieży, obecnym Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu. Od roku 2000 prezes Stowarzyszenia Artystyczno-Edukacyjnego Magazyn, w latach 2002-2010 przewodniczący Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę (InSEA). Od 1985 roku wystawia indywidualnie i zbiorowo w kraju i za granicą. Od 1994 także w kraju i za granicą realizuje projekty artystyczno-edukacyjne dla dzieci i młodzieży. e-mail: tadeusz.wieczorek@wp.pl Tadeusz Wieczorek Born in Wolice, near Bydgoszcz, Poland. Artist, painter, “education-through-art” animator. Lives in Suchy Las. 1975-80 Studied at the State School of Fine Arts (PWSSP) in Poznań in the studio of professors: Norbertt Skupniewicz, Andrzej Kurzawski and Tadeusz Brzozowski. A degree in Easel Painting under the direction of Professor N. Skupniewicz. 1981-83 Teacher at the State School of Fine Arts in Poznań. From 1984 -2021 Visual arts instructor-in-chief at the National Centre of Art for Children and Young People (now Children’s Art Centre) in Poznań. 2000 President of the Artistic and Educational Association Magazyn, from 2002 to 2010 President of the Polish Committee of the International Society for Education through Art (InSEA). Since 1985 – individual and collective exhibitions in Poland and abroad. Since 1994 – educational and artistic projects for children and adolescents in Poland and abroad. e-mail: tadeusz.wieczorek@wp.pl

203

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket Przygotowanie i organizacja projektu Organizatorzy Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn Partnerzy Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę (InSEA), Stowarzyszenie MUA Kurator projektu Tadeusz Wieczorek Koordynatorzy projektu Wojciech Nowak, Tadeusz Wieczorek Zespół realizujący Marcin Berdyszak, Wojciech Nowak, Magdalena Parnasow-Kujawa, Natalia Pater-Ejgierd, Marta Tracewska, Tadeusz Wieczorek Redakcja katalogu Tadeusz Wieczorek Layout i okładka Aleksandra Andreeva Zdjęcia Piotr Bedliński, Eugeniusz Józefowski, Dominik Śmiałowski, Tadeusz Wieczorek Filmy Janusz Piwowarski, Marian Suchanecki Projekt dofinansowano ze środków: Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków z budżetu Miasta Poznania #poznanwspiera

204

Preparation and organisation of the project Organisers Children’s Art Centre in Poznań, Artistic and Educational Association Magazyn Partners Magdalena Abakanowicz University of Arts in Poznań, Poland Polish Committee of the International Society for Education through Art (InSEA), MUA Association Curators of the project Tadeusz Wieczorek Project co-ordinators Wojciech Nowak Tadeusz Wieczorek Producers Marcin Berdyszak, Wojciech Nowak, Magdalena Parnasow-Kujawa, Natalia Pater-Ejgierd, Marta Tracewska, Tadeusz Wieczorek Editing of the catalogue Tadeusz Wieczorek Layout and cover design Aleksandra Andreeva Photography Piotr Bedliński, Eugeniusz Józefowski, Dominik Śmiałowski, Tadeusz Wieczorek Films Janusz Piwowarski, Marian Suchanecki Project co-financed by the Ministry of Culture, National Heritage and Sport from the Fund for Cultural Promotion and from the budget of the City of Poznań #poznan supports

Kieszeń Vincenta Vincent’s Pocket

205

Organizatorzy | Organisers Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne Magazyn Children’s Art Centre in Poznań, Magazyn Art and Education Association

Projekt dofinansowano ze środków | The project was co-financed by

Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury | The Minister of Culture and National Heritage from the Fund for the Promotion of Culture

oraz ze środków z budżetu Miasta Poznania #poznanwspiera | and from the budget of the City of Poznań #poznan supports

ISBN: 978-83-961629-1-5