Kammerorchester Basel, Il Giardino Armonico, Giovanni Antonini & Lilit Davtyan
Helemaal Haydn
Biografieën
Het Kammerorchester Basel (CH) wordt beschouwd als een van de toonaangevende kamerorkesten in de internationale muziekscene. Naast hun eigen abonnementconcerten in Bazel treedt het orkest geregeld op in de belangrijkste concertzalen en festivals overal ter wereld. Het innovatieve ensemble gaat altijd op zoek naar nieuwe manieren van interpretatie, zowel op historische als op moderne instrumenten. Het orkest heeft een bijzondere band met zijn hoofdgastdirigent Giovanni Antonini, met wie ze tot 2032, in samenwerking met Antonini’s Italiaanse ensemble Il Giardino Armonico, de 107 symfonieën van Haydn uitvoeren en opnemen.
Il Giardino Armonico (IT), opgericht in 1985, staat sinds 1989 onder leiding van Giovanni Antonini. Met musici uit heel Europa richt het orkest zich op muziek van de 17e en 18e eeuw, met solisten als Sol Gabetta, Patricia Kopatchinskaja, Cecilia Bartoli, Giovanni Sollima, Anna Prohaska en Isabelle Faust. Opnames voor de labels Decca en Alpha Classics worden steevast overladen met prijzen, waarbij de laatste jaren met name een integrale met Haydns symfonieën onder de vlag ‘Haydn2032’ in de kijker staat, een project samen met Kammerorchester Basel waar Antonini ook de leiding heeft.
Giovanni Antonini (IT) is gekend als (blok)fluitist en als dirigent, onder meer van Kammerorchester Basel, het orkest van het Mozarteum, en als een van de vier nieuwe artistieke stemmen van Anima Eterna Brugge. Daarnaast is hij geregeld te gast bij de Berliner Philharmoniker, het Concertgebouworkest, het Leipzig Gewandhausorchester, en het London Symphony Orchestra. Als artistiek leider van ‘Haydn2032’ brengt hij jaarlijks twee cd’s uit met symfonieën van de legendarische componist. Tot nu toe zijn de eerste 15 delen van dit monumentale project verschenen bij het label Alpha Classics.
De jonge sopraan Lilit Davtyan (ARM) is afgestudeerd aan het Staatsconservatorium van Jerevan. Na haar afstuderen nam ze van 2021 tot 2023 deel aan het Opera-programma voor jonge artiesten van het Bolshoitheater. Recente hoogtepunten zijn onder meer haar deelname aan het Young Singers Project van de Salzburger Festspiele in 2023. Volgend seizoen zal Lilit blijven optreden met het ensemble van de Deutsche Oper Berlin, in producties als Tannhäuser, Fidelio, Het sluwe vosje, Die Frau ohne Schatten, Don Carlo en Werther. Ook zal ze haar rollen als Pamina (Die Zauberflöte) en Corinna (Il Viaggio a Reims) hernemen. Daarnaast zal Lilit te horen zijn als soliste tijdens het Musikfest Berlin, en nadien haar debuut maken met het Pittsburgh Symphony Orchestra in hun uitvoering van Mahlers Vierde symfonie.
Uitvoerders & programma
19.15 inleiding door David Vergauwen
Kammerorchester Basel & Il Giardino Armonico: orkest
Giovanni Antonini: dirigent
Lilit Davtyan: sopraan
Armida, Hob. XXVIII:12 (1784)
- Aria ‘Ah non ferir – t’arresta’
Symfonie nr.97 in C, Hob. I:97 (1792)
- Adagio – Vivace
- Adagio ma non troppo
- Menuet. Allegretto – Trio
- Finale. Presto assai
Joseph Haydn (1732–1809)
Symfonie nr.96 in D, “The Miracle”, Hob. I:96 (1791)
- Adagio – Allegro
- Andante
- Menuetto. Allegretto – Trio
- Finale. Vivace
L’anima del filosofo ossia Orfeo ed Euridice, Hob. XXVIII:13, akt II (1791)
- Recitatief en Cavatina ‘Dov’é l’amato bene? ... Del mio core core il voto estremo’
L’isola disabitata, Hob. XXVIII:9, akt I) (1779)
- Recitatief en Aria ‘Che fu ‘Che fu mai quel ch’io vidi! ... Fra un dolce delirio’
- Come il vapor
pauze
MUZIEK
Een verkwikkende muzikale uitstap
Haydn in Londen: Een nieuw begin
De herfst van 1790 luidde een keerpunt in in het leven van Joseph Haydn. Na de dood van zijn werkgever, Fürst Nikolaus Esterházy, volgde diens zoon Anton hem op. Die had weinig affiniteit met de muzikale pracht en praal van zijn vader en begon onmiddellijk te snijden in de hofkapel. Voor Haydn, na bijna dertig jaar trouwe dienst, was er weinig reden om te blijven. Hij verhuisde naar Wenen, maar al snel diende zich een nieuw en onverwacht avontuur aan.
De violist Johann Peter Salomon, die sinds 1781 in Londen woonde en er sinds 1786 zijn eigen succesvolle concertreeks op Hanover Square leidde, klopte bij Haydn aan. Hij nodigde hem uit om zijn werk zelf aan het Britse publiek voor te stellen. Haydn vertrok in december 1790 en arriveerde op 2 januari 1791 in Londen, waar hij enthousiast werd ontvangen. Salomon, een impresario met een moderne, bijna visionaire aanpak, had de komst van de componist zorgvuldig voorbereid.
De ontvangst was overweldigend. Haydn werd er meegetroond naar diners en ontmoetingen. Hij leerde tal van mensen kennen, raakte bevriend met muziekhistoricus Charles Burney, dineerde meermaals met de Prins van Wales en bezocht astronoom William Herschel die in 1781 de planeet Uranus had ontdekt. Door zijn gigantische telescoop raakte Haydn gefascineerd door ons zonnestelsel. Deze bruisende nieuwe omgeving bleek een vruchtbare voedingsbodem. Op 11 maart 1791 dirigeerde Haydn in de Hanover Square Rooms de première van zijn nieuwste symfonie die later de bijnaam ‘Oxford’ kreeg. Haydn bood haar namelijk aan in juli 1791 aan de examencommissie van de Universiteit van Oxford als onderdeel van zijn promotie tot ‘Doctor of Music’. Bij die gelegenheid maakte Thomas Hardy het beroemde portret van de gevierde componist.
– Op zijn zestigste gaat Joseph Haydn een nieuw buitenlands avontuur aan. Hij trotseert de Noordzee en komt in Londen terecht, midden in een bruisende muzikale cultuur.
– In amper vier jaar tijd componeert hij de twaalf Londense symfonieën –een hoogtepunt van zijn symfonische creativiteit, vol humor en vitaliteit.
– In het muziektheater was hij minder succesvol: zijn Londense opera Orfeo ed Euridice werd nooit uitgevoerd.
De Londense Symfonieën
Tussen 1791 en 1795 schreef Haydn zijn twaalf Londense symfonieën (nr. 93–104), de climax van zijn symfonische oeuvre. Symfonie nr.96 in D kreeg de bijnaam ‘Mirakel’. Dat dankt ze in de eerste plaats niet aan haar muzikale kwaliteiten, maar wel aan een opmerkelijke anekdote. Tijdens de première ervan was er na afloop een enorm applaus. Het publiek liep naar het podium om Haydn beter te kunnen zien. Op dat moment kwam een zware kroonluchter naar beneden die op de vloer verbrijzelde waar even daarvoor nog tientallen mensen hadden gestaan. Als bij wonder raakte niemand gewond. Of dit werkelijk zo gebeurde weten we niet, maar zoals vaak met bijnamen voor de symfonieën van Haydn geldt het motto: Si non è vero, è ben trovato.
De Mirakelsymfonie ademt de vitaliteit en het zelfvertrouwen van Haydns late stijl. De eerste beweging is vinnig en energiek, het trage middendeel vangt een charmante rococosfeer, het menuet is geestig en de finale een briljant perpetuum mobile waarin Haydns humor op de voorgrond treedt. Het thema wordt eerst bijna poppenkastachtig gepresenteerd, maar
‘Joseph Haydn werd vooral beschouwd als de deken van de Europese orkestmuziek.’
ontwikkelt zich via een gevatte bewerking tot een dramatische, volwassen doorwerking waarin een ware storm over het orkest losbarst. Uiteindelijk keert het opgewekte thema terug en blijft nog lang in het hoofd ronddraaien. Symfonie nr.97 in C (1792) opent met een trage introductie in Mannheimer stijl waarbij Haydn zijn best doet om de opgewekte toonaard te verbergen. Hij schreef deze symfonie in Londen rond de tijd dat hij het nieuws van Mozarts dood ontving in december 1791, kort nadat ze elkaar nog hadden gezien bij repetities van Così fan tutte
Vocale muziek
Aan het Esterháza-hof was Haydn in de jaren 1780 ook een productief operacomponist. Tussen 1769 en 1782 schreef hij zeven opera’s, waarvan het merendeel komisch was – al vond hij zelf dat hij daar niet de grootste aanleg voor had. Met Armida (1784), een dramma eroico, koos hij een andere richting.
L’Anima del filosofo ossia Orfeo ed Euridice (1791), Haydns enige Londense opera, werd nooit uitgevoerd tijdens het leven van de componist. Het manuscript van de partituur is onvolledig overgeleverd en later gereconstrueerd. Toch is het werk opmerkelijk: voor het eerst kon Haydn componeren zonder rekening te houden met de beperkingen van het Esterháza-theater. Hij kon een groot koor gebruiken in de stijl van Gluck en alterneert doorheen het werk koordelen met
solonummers. Het resultaat is een model van een classicistische opera, met een uitgesproken dramatisch slot waarin Orfeus gif krijgt toegediend door de Bacchanten. Waarom de opera uiteindelijk nooit op scène werd gebracht in Londen is niet met zekerheid geweten. Hoe dan ook werd Joseph Haydn ook in Londen vooral beschouwd als de deken van de Europese orkestmuziek.
David Vergauwen
De tweede beweging van Symfonie nr.97 bevat een van Haydns meest amusante vondsten: in de tweede variatie zetten de trompetten en pauken plotseling fortissimo in, een verrassing waar de luisteraar letterlijk van opschrikt.
Kammerorchester Basel
eerste viool
Stefano Barneschi
Baptiste Lopez
Ayako Matsunaga
Elena Abbati
Nina Čandik
Xixi Gabel
Anna Maddalena Ghielmi
Tamás Vásárhelyi
tweede viool
Angelo Calvo
Valentina Giusti Durand
Mirjam Steymans-Brenner
Francesco Colletti
Maria Cristina Vasi
Lorenzo Molinetti
Gabriele Pro
Archimede De Martini
altviool
Katya Polin
Ernest Braucher
Bodo Friedrich
Carlos Vallés García
Anne-Françoise Guezingar
cello
Christoph Dangel
Giulio Padoin
Hristo Kouzmanov
Elena Russo
Georg Dettweiler
contrabas
Stefan Preyer
Giancarlo De Frenza
Peter Pudil
Niklas Sprenger
fluit
Marco Brolli
Regula Bernath
hobo
Thomas Meraner
Maike Buhrow
fagot
Carles Cristobal
Letizia Viola
hoorn
Konstantin Timokhine
Mark Gebhart
trompet
Simon Lilly Jan Wollman
Word Vriend
Vrienden zijn gepassioneerde cultuurliefhebbers met een zwak voor het Concertgebouw.
Je geeft
€ 85
Je voordelen
- Voorrang bij het boeken van tickets
- Gratis tickets voor een van de Vriendenvoorstellingen met drink
- Een jaar lang gratis Concertgebouw Circuit
- Een unieke inkijk in het Concertgebouwprogramma (seizoenslancering, repetities, try-outs ...)
Je steunt
De Makers van het Concertgebouw
Lees meer op concertgebouw.be/vrienden
Word lid van The Keys
The Keys vormen een groep enthousiaste kunst– en muziekliefhebbers die helpen bouwen aan de toekomst van het Concertgebouw als succesvol internationaal podiumkunstenhuis.
Je geeft
€ 660* per seizoen voor 1 persoon of € 825* per seizoen voor 2 personen
*excl. btw
Je voordelen
- Voorrang bij het boeken van tickets
- Gratis tickets voor 3 voorstellingen naar keuze waarvan 1 feestevent met uitgebreide receptie
- Interessante netwerkgelegenheden
- Een jaar lang gratis Concertgebouw Circuit
- 20% korting bij de huur van Forum 6 of 7 voor jouw feest of event
Je steunt
- Jonge artiesten
- Een internationaal programma
- De kwaliteitsgarantie van de Concertgebouwpiano’s
Lees meer op the-keys.be
Getipt
za 09 mei 2026
19.30 Concertzaal
Rotterdams Philharmonisch
Orkest & Nicolas Altstaedt
Shostakovich & Prokofiev
Vanaf de eerste trompettonen van zijn Eerste symfonie krijgen we een volbloed Dmitry Shostakovich te horen: ongrijpbaar, zelfzeker en vol ironie. Ook Prokofiev komt humoristisch uit de hoek in zijn satirische opera L’amour des trois oranges. Zijn Sinfonia Concertante voor cello en orkest schreef hij voor de jonge Mstislav Rostropovich; het werk zou Shostakovich enkele jaren later inspireren tot zijn Eerste celloconcerto.
vr 22 mei 2026
20.00 Concertzaal
Budapest Festival Orchestra Schumann & Wagner
In een eeuwige cirkel van vuur: zo laat de god Wotan zijn lievelingsdochter Brünnhilde achter eer hij zelf verdwijnt aan het eind van Wagners Die Walküre. Een hard maar liefdevol afscheid, in stijl. Even vurig en enthousiasmerend is Schumanns liefde voor zijn Rijnland in zijn derde en laatst gecomponeerde symfonie. Het Budapest Festival Orchestra schittert in deze ‘toon-beelden’ van romantische begeestering.
Laat weten wat je van de voorstelling vond met #concertgebouwbrugge
Info & tickets +32 (0)78 15 20 20 — In&Uit: ‘t Zand 34, Brugge concertgebouw.be
© Marco Borggreve