Issuu

do 15 oktober 2026 20.00 Concertzaal

Bamberger Symphoniker & Midori

Mendelssohn & Bruckner

De Oostenrijkse dirigent Manfred Honeck (AT) studeerde aan het conservatorium van Wenen. Na een carrière als altviolist bij de Wiener Philharmoniker en de Weense Staatsopera stond hij op de bok van gerenommeerde orkesten als Zürcher Opernhaus, MDR Symphony Orchestra, Oslo Philharmonic Orchestra, Swedish Radio Symphony Orchestra en het Czech Philharmonic Orchestra. Als muziekdirecteur van het Pittsburgh Symphony Orchestra, waar zijn contract

onlangs werd verlengd tot 2032/2033, won hij in 2018 een Grammy Award voor “Best Orchestral Performance”. Als gastdirigent leidde Honeck onder meer de Berliner en Wiener Philharmoniker, het Gewandhausorchester Leipzig, de Staatskapelle Dresden, het Koninklijk Concertgebouworkest, het Orchestre de Paris en de symfonieorkesten van New York, Boston, Los Angeles en Cleveland. Voor zijn verdiensten ontving hij verschillende eredoctoraten van diverse NoordAmerikaanse universiteiten en de titel van ereprofessor van de Oostenrijkse president.

Uitvoerders & programma 19.15 inleiding door Mark Delaere

Felix Mendelssohn (1809-1847)

Bamberger Symphoniker: orkest Manfred Honeck: dirigent Midori: viool

Vioolconcerto in e, opus 64 (1838-1844) – Allegro molto appassionato – Andante - Allegretto non troppo – Allegro molto vivace

—

pauze

Anton Bruckner (1824-1896)

MUZIEK

Al meer dan vier decennia behoort de Japanse violiste, activiste en docent Midori (JP) tot de absolute wereldtop. Sinds haar opmerkelijke debuut bij het New York Philharmonic op elfjarige leeftijd stond ze op het podium met ’s werelds meest prestigieuze orkesten en musici, onder wie Leonard Bernstein en Yo-Yo Ma. Midori richtte meerdere non-profitorganisaties op in de VS, Japan en daarbuiten om (klassieke) muziek tot bij jongeren te brengen. Haar inzet als artieste en humanitair activiste leverde haar de titel van “Vredesboodschapper van de Verenigde Naties” op. Vandaag doceert ze aan het Curtis Institute of Music in Philadelphia en is ze artistiek directeur van het Piano & Strings-programma van het Ravinia Steans Music Institute. Ze ontving eredoctoraten van Smith College, Yale University, Longy School of Music en Shenandoah University.

SPIRITUEEL

MONUMENTAAL

Doorheen de jaren 25 jaar concertgebouw 3

Symfonie nr. 9 (1894-1896) – Feierlich, misterioso – Scherzo. Bewegt, lebhaft; Trio. Schnell – Adagio. Langsam, feierlich – Finale (onafgewerkt). Misterioso, nicht schnell

Mendelssohns Vioolconcerto is een vaste waarde in het Concertgebouw en werd hier voor het eerst uitgevoerd in 2004. Bruckners Negende Symfonie klinkt vanavond pas voor de tweede keer in onze zaal. Dirigent Manfred Honeck was hier al te gast in 2017, en ook de Bamberger Symphoniker zijn geen onbekenden. Violiste Midori staat voor het eerst op onze planken.

15 okt 2026

Biografieën

15 okt 2026

Toen de Duitse orkesten in Tsjechië in 1946 werden opgedoekt, stichtten de gevluchte Sudeten-Duitse musici in Duitsland een nieuw orkest op: de Bamberger Symphoniker (DE). Het gezelschap bouwde al snel een indrukwekkende internationale reputatie op als trotse bewaker van de Duitse symfonische traditie. Naast het klassieke en romantische repertoire krijgen ook hedendaagse muziek en creaties van nieuwe werken een speciale plaats in hun programma. Met bijna 8.000 concerten in meer dan 500 verspreid over 64 landen behoren ze tot de meest bereisde orkesten ter wereld. Die internationale uitstraling combineren ze met een uitgesproken eigen identiteit. De Bamberger Symphoniker behoren tot de grote Europese toporkesten en zijn tegelijkertijd uniek: ze zijn niet gevestigd in een metropool, maar werken vanuit de schilderachtige werelderfgoedstad Bamberg als muzikale ambassadeurs van Beieren en Duitsland.

Voor muziekliefhebbers zou het hartverscheurend zijn te moeten kiezen tussen melodie of klank. Natuurlijk bestaat elke melodie uit klanken, maar het omgekeerde is niet noodzakelijk het geval: klanken in de betekenis van volume en kleur kunnen ook zonder melodie verschijnen. De tegenstelling is lang niet zo radicaal dat er altijd een keuze moet gemaakt worden. Het programma van vanavond laat echter wel horen dat een componist sterk kan inzetten op een van beide: Felix Mendelssohn-Bartholdy op melodie, Anton Bruckner op klank. Om die tegenstelling juist te interpreteren mogen we niet uit het oog verliezen dat beide werken uit een andere periode dateren en tot een ander genre behoren. Mendelssohns Vioolconcerto (1844) stamt uit de hoog-romantiek, Bruckners Symfonie nr. 9 (1896) uit de laatromantiek en bevat al de kiemen van een alternatief, postromantisch muziekbegrip.

Concerto en symfonie In een concerto wordt de verhouding tussen melodie en klank bepaald door de graad van virtuositeit. Snelle loopjes en andere virtuoze effecten produceren doorgaans (veel) klank maar weinig muzikale (melodische) betekenis. Nu ontbreekt virtuositeit beslist niet in Mendelssohns Vioolconcerto, maar toch ligt het accent vooral op de zangerigheid. De inzet van dit concerto is daarom veelbetekenend. Bij een concerto verwachten we dat het orkest eerst het hoofdthema inzet, waarna de solist daar een gevarieerde versie van speelt. In dit concerto worden de rollen omgedraaid, en zet de violist onmiddellijk de toon van het werk, die er een is van grote melodische pracht. In een symfonie wordt de verhouding tussen melodie en klank bepaald door de aard van

– Mendelssohns Vioolconcerto beklijft door zijn grote melodische zeggingskracht eerder dan door zijn virtuositeit. – Met Symfonie nr. 9 neemt Bruckner afscheid van het leven: de spirituele diepgang van dit werk is onmiskenbaar. – Bruckner ontwerpt geen muzikaal proces op basis van thema’s en hun verwerking, hij boetseert veeleer klankmassa’s die hij in de muzikale ruimte stuurt.

de thema’s en hun verwerking. Thema’s zijn de melodische basisbestanddelen van een symfonie, en hun verwerking creëert een proces in de tijd. Bruckner verzaakt daaraan, en net daarin ligt zijn visionaire kracht. Luister bijvoorbeeld naar het begin van het eerste deel. We horen geen melodie of thema, maar slechts een lang aangehouden gebroken drieklank. Zo’n statische klankblokken zijn de bouwstenen waarmee Bruckner zijn symfonie construeert, eerder dan melodische thema’s en hun procesmatige verwerking.

Een daverend succes Mendelssohns Vioolconcerto werd vanaf het begin een van zijn meest geliefkoosde werken, en dat is het tot nu gebleven. Hij schreef het voor Ferdinand David, een jeugdvriend die ook concertmeester was van het sinds 1836 door Mendelssohn geleide Gewandhaus Orkest. Het lag dan ook voor de hand dat Mendelssohn een concerto zou schrijven voor David. Hij begon eraan in 1838 en vroeg

regelmatig advies aan zijn vriend over wat er technisch mogelijk is op een viool. Wat vandaag evident is, was dat toentertijd nog niet. Zo zou Beethoven een violist die zich over de technische moeilijkheid van zijn muziek beklaagde, toegesnauwd hebben: ‘wat kan me jouw ellendige viool schelen als de geest me grijpt’. Mendelssohn hield wel rekening met de technische mogelijkheden en beperkingen van de viool, maar dat belette hem niet ook ‘door de geest gegrepen’ te worden. Dat blijkt uit de vernieuwingen die hij met dit vioolconcerto in het genre introduceerde. Zo schreef hij voor het eerst een concerto waarin de drie delen zonder onderbreking in elkaar overgaan. Samen met het feit dat de thema’s uit die delen sterk verwant zijn met elkaar, verhoogt dit het symfonisch karakter van dit concerto. Na het gepassioneerd openingsdeel volgt een langzame beweging en een slotdeel dat door zijn puntige karakter zowel de functie van een scherzo als van een finale vervult. Mendelssohn lijkt het concerto hiermee het muzikale gewicht van de symfonie te geven.

Ontstaanscontext Bruckner begon onmiddellijk na voltooiing van zijn Achtste aan zijn Negende Symfonie in 1887, maar toch zou zijn laatste symfonie bij zijn dood op 11 oktober 1896 onvoltooid blijven. Niet dat hij in de knoop zat met die compositie, maar hij besteedde de laatste tien jaar van zijn leven vooral aan herwerkingen en publicatie van zijn vorige symfonieën. Van de geplande finale bestaan slechts enkele schetsen, maar de eerste drie delen van de Negende Symfonie zijn wel volledig afgewerkt. Ergens moet Bruckner ook bevreesd geweest zijn voor een ‘negende symfonie’ als spreekwoordelijke zwanenzang van een componist (Beethoven, Schubert). Twee keuzes verwijzen rechtstreeks naar de Negende Symfonie van Beethoven: ze staan in dezelfde tonaliteit, en verwisselen langzame beweging en scherzo van plaats. Die laatste keuze

getuigt ook van vooruitziendheid. Zonder finale eindigt de symfonie zo toch op een muzikaal gewichtiger deel dan een scherzo. Samen met de symmetrische opbouw die daardoor ontstaat – de drie delen duren respectievelijk 25, 10 en 25 minuten – vormt de symfonie daarom een afgerond geheel. Bruckners Symfonie nr. 9 is net zomin ‘onvoltooid’ als Schuberts tweedelige Achtste Symfonie.

Een kathedraal van klank Ook in de Negende Symfonie gaat Bruckner te werk als een klankregisseur. Door een zorgvuldige planning van dynamiek (verschillen in luidheid) en tessituur (verschillen in hoge en lage registers) creëert hij een gevoel van ruimtelijkheid dat tot dan onbekend was in de muziek. Dynamiek en tessituur hebben te maken met orkestratie. Bruckner boetseert klankblokken en plaatst die zonder mortelspecie op en naast elkaar, hij stuurt klankmassa’s doorheen de muzikale ruimte. De homogene orkestratie draagt daartoe bij: Bruckner zet houtblazers, koperblazers en strijkers meestal in groep in, waarbij de kopers – en niet langer de strijkers – de monumentale orkestklank dragen. Mark Delaere

Luistertip In het eerste deel van zijn Vioolconcerto drijft Mendelssohn de spanning op het einde dusdanig op, dat hij er een bevrijdend applaus mee lijkt uit te lokken. Nog meer dan anders: niet doen, want een aangehouden toon in de fagot laat de eerste twee bewegingen zonder onderbreking in elkaar overgaan. #deeplistening

15 okt 2026

Melodie of klank?

Kiezen tussen melodie of klank is hartverscheurend. Toch kan een componist sterk inzetten op een van beide: Mendelssohn op melodie, Bruckner op klank.

Tweede viool Raúl Teo Arias Melina Kim-Guez Geworg Budagjan Miloš Petrović (Vorspieler) Dorothee Klatt Barbara Wittenberg Hansjörg Krämer Mayra Budagjan Quinten de Roos Michaela Reichel Silva Vladislav Popyalkovsky Julia Fortuna Boris-Alexander Jusa Nina Junke Gabriele Campagna Magdalena Kraus Julia Bubenzer N.N. Altviool Wen Xiao Zheng (Solo) N.N. Branko Kabadaić Mechthild Schlaud

Contrabas Stefan Adelmann (Solo) Simon Aringer (Solo) Orçun Mumcuoglu (stv. Solo) Christian Hellwich Luuk Godwaldt Mátyás Németh Tim Wunram Jakub Fortuna Jan Rosenkranz Peter Müseler Fluit Daniela Koch (Solo) N.N. (Solo) Timea Acsai Alexandra Forstner Hobo Barbara Bode (Solo) N.N. (Solo) Yumi Kurihara Zsófia Magyar

Fagot Alexei Tkachuk (Solo) Rie Koyama (Solo) Hana Hasegawa Ulrich Kircheis Hoorn Christoph Eß (Solo) Andreas Kreuzhuber (Solo) Swantje Vesper Hasko Kröger Tristan Seyb N.N.

Cello Marius Urba (Solo) N.N. (Solo) Indrek Leivategija Nikola Jovanović Achim Melzer Markus Mayers Eduard Resatsch Katja Kuen Verena Obermayer Lucie de Roos Tobias Mergner Guilherme Nardelli Monegatto

Klarinet Christoph Müller (Solo) N.N. (Solo) Günther Forstmaier Christian Linz Lina Neuloh

Ook op het Circuit

De ce un in

Zazie Lewandowski Christof Kuen Wolfgang Rings Christine Jahnel Yumi Nishimura Katharina Cürlis Wolfram Hauser Paulina Riquelme Díaz Wakana Ono N.N.

Nieuwe foto-expo van seizoenskunstenaar Philippe Herbet

Ti m

eo Th

Trompet Markus Mester (Solo) Manuel Mischel (Solo) Thomas Forstner Till Fabian Weser Johannes Trunk Trombone Angelos Kritikos (Solo) N.N. (Solo) Stefan Lüghausen Christoph Weber Volker Hensiek Tuba Heiko Triebener Pauken Robert Cürlis (Solo) Holger Brust (Solo) Slagwerk Jens Herz Gregor Moser Harp N.N.

Du jar din

Eerste viool Bart Vandenbogaerde (concertmeester) Ilian Garnetz Aki Sunahara Serge Zimmermann Minkyung Sul Sabine Lier Thomas Jahnel Michael Hamann Dagmar Puttkammer Berthold Opower May-Britt Trunk Angela Stangorra Manon Stassen Benjamin Gatuzz Julia Hoover Ryo Shimakata David Marquard Mariam Vardanyan N.N. N.N.

15 okt 2026

Bamberger Symphoniker

Th e

ec oD

n ni eu

Een inspirerend en speels parcours met kunst en architectuur Met dank aan de spelers van

Meer info op concertgebouwcircuit.be 7

ip Fil

Antwerp Symphony Orchestra & Daniel Lozakovich

Brahms, Korngold & Chin De Eerste symfonie van Brahms wordt niet voor niets wel eens ‘Beethovens tiende symfonie’ genoemd. Onder die erfenis schreef Brahms een bloedmooi en aangrijpend orkeststuk dat uitgroeide tot een echte publiekslieveling. Ook Erich Wolfgang Korngolds nostalgische Vioolconcerto behoort tot de topwerken van het repertoire, en al zeker in de handen van de jonge Zweedse violist en rijzende ster Daniel Lozakovich.

za 14 nov 2026 20.00 Concertzaal

zo 25 okt 2026 15.00 Concertzaal

Orchestre National de Lille & Lawrence Power Rachmaninov & Miller

Het Orchestre National de Lille nodigt uit tot een avond vol kwetsbaarheid en grootsheid. Rachmaninovs Tweede symfonie – geboren uit twijfel, bekroond met triomf – is een feest voor wie houdt van grote symfonische emoties. Daarnaast krijg je een zeldzame kans om de altviool als solo-instrument te beleven in Cassandra Millers indringende concerto over liefde en verlies. Geïnspireerd door woorden van filosofe Simone Weil klinkt muziek die durft te beven, weeklagen en rouwen.

Laat weten wat je van de voorstelling vond met #concertgebouwbrugge Info & tickets +32 (0)78 15 20 20 — U iT in Brugge: Kuiperstraat 3, Brugge

concertgebouw.be

V.U. Katrien Van Eeckhoutte, 't Zand 34, Brugge

Getipt