Zoom 2023 08

NIEUW! AI RUISREDUCTIE IN LIGHTROOM BETER DAN TOPAZ?

BASISCURSUS

PRACHTIGE PARKEN

EXPERTCURSUS SCHERPTE ONDER DE LOEP

UNIEKE KANS!

PORTFOLIOREVIEW: DE MOOISTE STRAATPORTRETTEN ALLES OVER ANALOGE MIDDENFORMAAT CAMERA’S TIJDLOZE ALLURE

FOTOGRAFEER VALLENDE STERREN VANUIT JE ACHTERTUIN PERSEÏDENGOLF 2023

INSPIRATIE: REIS DOOR JAPAN TOP 10 FOTOLOCATIES

Groothoek-tot Ultra-Telezoom voor FUJIFILM X Camera’s

Deze compacte, scherpe, snelle en stille APS-C zoomobjectieven zijn buitengewoon veelzijdig en daardoor perfect voor iedere foto of video-opname. Ze zijn speciaal ontworpen voor de FUJIFILM X camera’s en zijn daardoor 100% compatibel.

11-20mm F/2.8

PRAKTIJK

10 Basiscursus

Nationale parken

Leg de natuur vast in eigen land!

26 Quickstart: Photoshop

Generatief vullen

27 Quickstart: Photoshop

Generatief wissen

28 Quickstart: Verwijderen in Photoshop

32 Van hobby naar werk

Maak van fotografie je broodwinning.

42 De opdracht:

Storm & onweer

Bekijk de resultaten van ‘Negatieve ruimte’. Plus: de nieuwe opdracht!

46 Expertcursus

Scherpte onder de loep

Meer of minder scherpte in je beelden? Zo doe je dat!

60 Foto-Edit: Ruisreductie in Lightroom Classic

70 Hands On: Korenwolf

74 Spoedcursus Lichttraining

90 Perseïden fotograferen

Zo leg je vallende sterren vast.

INSPIRATIE

20 In The Picture

De strand-landschappen van Karin de Bruin!

38 Portfolioreview

Straatportretten

Fotograaf Jimmy on the Run beoordeelt het portfolio van Karin de Vries.

54 Fotografiegeheimen: Fotorealistisch beeld met AI De diepte in met drie experts uit het vakgebied!

58 #Zoom.nl

66 Feedback

Astrofotografie

Fotograaf Melvin Jonker beoordeelt foto’s van 5 Zoomers!

73 Fotografiekalender

82 De 9 mooiste fotolocaties van Japan

Het land van de rijzende zon.

TECHNIEK

6 Flits

De laatste cameranieuwtjes

9 Cameragadget Zoom.nl Macrobox

76 De wereld van analoge middenformaat

Analoog met een maatje meer!

88 Gebruikersreview

Panasonic S5II

Zoomer Kattoo Hillewaere test voor Zoom. nl de nieuwe Panasonic S5II.

96 Review

Fujifilm X-S20

Natuur vastleggen in eigen land

Nationale Parken

Nederland, wat ben je mooi! Ons land is een parel wat betreft landschappen en natuur. Niet voor niets telt dit landje van postzegelformaat maar liefst 21 Nationale Parken, ieder met z’n eigen karakter en diversiteit aan flora en fauna. Als natuurliefhebber en fervent fotograaf wil je natuurlijk al dat moois vastleggen. Maar waar ga je naartoe, wat kun je daar vinden en hoe ga je te werk? Vragen waarmee we je maar al te graag op weg helpen! Tank je accu’s vol en ontdek de natuur in eigen land!

Nationale Parken. Het is zo’n term die te kust en te keur valt. Maar wat zijn dat nu eigenlijk? Is zo’n Nationaal Park gewoon een natuurgebied, of zo’n veelgenoemd Natura 2000-gebied? Staat er een hek omheen?

Het beste laten de Nationale Parken zich omschrijven als aangewezen gebieden die een beschermde status kennen. Veelal vanwege de speciale ecologische en culture waarde die het betreffende gebied herbergt. Daarom wordt zo’n gebied ook

beheerd en beschermd. Dit komt natuurlijk ten goede aan de aanwezige biodiversiteit, het landschappelijke karakter en het culturele erfgoed binnen zo’n Nationaal Park. Elk Nationaal Park heeft dus zijn eigen unieke kenmerken, variërend van

Allemaal op een rij

→ Ons kleine kikkerlandje telt maar liefst 21 Nationale Parken (plus twee gebieden die op de nominatie staan). Wil je ze allemaal af? We hebben ze voor je op een rijtje gezet!

WWW.NATIONAALPARK.NL

NAAM PARK

PROVINCIE

1 Nationaal Park Lauwersmeer Groningen, Friesland

2 Nationaal Park Schiermonnikoog Friesland

3 Nationaal Park De Alde Feanen Friesland

4 Nationaal Park Drents-Friese Wold Drenthe, Friesland

5 Nationaal Park Dwingelderveld Drenthe

6 Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa Drenthe

7 Nationaal Park Weerribben-Wieden Overijssel

8 Nationaal Park Sallandse Heuvelrug Overijssel

9 Nationaal Park Nieuw Land Flevoland

10 Nationaal Park Veluwezoom Gelderland

11 Nationaal Park De Hoge Veluwe Gelderland

12 Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug Utrecht

13 Nationaal Park Duinen van Texel Noord-Holland

14 Nationaal Park Zuid-Kennemerland Noord-Holland

15 Nationaal Park Oosterschelde Zeeland

16 Nationaal Park De Biesbosch Noord-Brabant, Zuid-Holland

17 Grenspark De ZoomKalmthoutse Heide Noord-Brabant, Antwerpen

18 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Noord-Brabant

19 Nationaal Park De Groote Peel Noord-Brabant, Limburg

20 Nationaal Park De Maasduinen Limburg

21 Nationaal Park De Meinweg Limburg

uitgestrekte duinen en bossen tot wetlands en zelfs eilanden. Ze bieden bezoekers de mogelijkheid om te genieten van de prachtige natuur en dienen tegelijkertijd als belangrijke leefgebieden voor diverse planten- en diersoorten. Het zijn daarmee dan ook gebieden waar mens en natuur hand in hand samengaan. Met 21 Nationale Parken valt er dus genoeg te zien! En sommige van die parken zul je vast al wel kennen. Wie is inmiddels niet op De Hoge Veluwe geweest om de hertenbronst rond oktober vast te leggen? Of wie kent niet de prachtige bossen van de Utrechtse Heuvelrug? Met al die Nationale Parken kunnen onze fotografische wensen en verlangens met gemak vervuld worden. Waar ga jij naartoe? Wij helpen je op weg met een uitvoerigere bespreking van vier Nationale Parken die in ieder geval ons hart echt gestolen hebben en ook in jouw fotografiebeleving niet mogen ontbreken. Reis je mee?

VOGELS FOTOGRAFEREN IN NIEUW LAND

We beginnen met het jongste Nationale Park van Nederland: Nieuw Land. Nieuw Land omvat een groot gebied van bijna

30.000 hectare in de vroegere Zuiderzee, met als belangrijkste ingrediënten de Oostvaardersplassen, de Lepelaarplassen, het Markermeer en de Marker Wadden in Flevoland. En met name die Marker Wadden zijn voor veel fotografen nog onbekend terrein. Zonde. Want voor vogelfotografen is dit het walhalla waar je toch echt eens naartoe moet! Doe ik, horen we je denken. Maar wie de Marker Wadden wil bezoeken, stapt niet zomaar even de auto of trein in om ernaartoe te gaan. De Marker Wadden omvatten namelijk een eilandengroep van vijf eilanden in het Markermeer, en zijn dus alleen per boot te bezoeken. Dit kun je doen door je overtocht te plannen op de site van Natuurmonumenten (www.natuurmonumenten.nl/projecten/ marker-wadden). De boot vertrekt vanaf Lelystad en vaart een aantal maanden per jaar. Let op! De capaciteit is beperkt. Aangekomen op het hoofdeiland loop je een geweldige route. Die kun je zo lang maken als je zelf wilt. Er zijn drie vogelhutten en de diversiteit aan vogels is immens. Steltlopers, eenden, baardmannen, maar ook sterns, visdieven, plevieren, kluten … de lijst is te lang om op te noemen. Feit is

Meer zien?

Hier koos Karin ervoor de horizon in het midden te houden, omdat de visstokken mooi gespiegeld werden in het zand. De stokken links en de strook zeewier rechts zorgen voor balans in de foto. Gemaakt met een 3-stops verloopfilter met zacht verloop.

‘Ik ben nu eenmaal een strandmens’

Karin de Bruin heeft de zee nodig zoals een paard zijn stal. Het liefst gaat ze er tweemaal per dag op uit om het krachtigste natuurfenomeen ter wereld in al zijn facetten vast te leggen.

TEKST ZOË DE GOEDE

Even voorstellen

→ Karin de Bruin (59) woont met haar man in Hellevoetsluis, omgeven door stranden en eilanden. Sinds haar zoons uitvlogen en ze zelf met vervroegd pensioen werd gestuurd, spendeert ze haar dagen met haar voeten in het natte zand en de camera in de hand, of juister gezegd op statief.

Hoe je van fotografie je broodwinning kunt maken

Van hobby naar werk

Neemt jouw fotografische hobby serieuze vormen aan?

Dan overweeg je misschien om geld te gaan vragen voor je foto’s. Wat is een redelijk tarief en hoe zorg je voor voldoende opdrachten? In dit artikel nemen we je met hulp van een drietal ervaringsdeskundigen stap voor stap mee op de weg van hobbyfotograaf naar professional.

↘Voor veel hobbyisten is het een spannend moment: het moment dat je geld gaat vragen voor je werk. Als hobbyfotograaf ben je waarschijnlijk gewend om gratis portretten van mensen of huisdieren of reisfoto’s te maken. Kennissen zijn dankbare modellen en als iemand een van je reis- of natuurfoto’s wil gebruiken, is de eer al genoeg. Toch is het volgens portretfotograaf Joke Schut niet verstandig om te lang op vrijwillige

Hoe werkt TFP?

→ De afkorting TFP staat voor Time for Print of Time for Portfolio. Als je op TFP-basis werkt, werk je met gesloten beurs. Jij, het model en eventueel de visagist werken samen aan foto’s die jullie allemaal in je eigen portfolio kunnen opnemen.

basis shoots aan te bieden. ‘Als hobbyfotograaf ben je ook onderdeel van de markt’, legt ze uit: ‘Anderen moeten ervan leven. Dus als jij gratis werk verricht, zit je eigenlijk aan de portemonnee van die ander.’ Bovendien steek jij tijd en energie in je fotografie, ook als je pas een half jaar bezig bent. ‘Je tarief is misschien wat lager dan wanneer je al jaren ervaring hebt, maar dat betekent niet dat je werk niets waard is.’

Misschien denk je nu: ja, maar als ik geld vraag voor een shoot, voel ik me minder vrij om te oefenen en fouten te maken.

Het mooiste is natuurlijk als je geld kunt vragen voor wat je al kunt en ongedwongen kunt oefenen met wat je nog wilt leren. Bruiloftsfotograaf Jisca vond daarvoor een slimme manier. Vanaf het moment dat ze haar eerste aanvraag voor

een bruidsshoot kreeg, besloot ze niet langer vrijwillig te werken. Ondertussen wilde ze haar portfolio nog wel verder uitbouwen en had ze behoefte aan meer oefening met modelfotografie. ‘Daar zijn op Facebook speciale TFP-groepen voor’, tipt Jisca: ‘Je kunt daar in contact komen met modellen die het leuk vinden

Jisca Kuijpers (1996)

→ Professional Jisca begon als echte hobbyfotograaf. Naast haar baan als pedagogisch medewerker begon ze steeds meer te fotograferen. Tegenwoordig fotografeert ze fulltime bruiloften, koppels, zwangerschappen en kleine gezinnen.

1 Orangerie Groot Warnsborn in Arnhem. Bij zo’n prachtige locatie met grote tuin is een foto van boven een mooie toevoeging, die ook een andere kijk geeft op je trouwlocatie.

JISCA KUIJPERS, JISCAFOTOGRAFIE

DJI MINI 2 · ISO 100 · F 2,8 · 1/800 SEC · 4,5 MM

2 Het goudkleurige duingras versterkte het zonlicht tijdens het gouden uur, waardoor de gehele foto nog meer warmte kreeg. (Model: Roxanne)

JISCA KUIJPERS, JISCAFOTOGRAFIE

NIKON D780 · ISO 100 · F 2,8 · 1/800 SEC · 70 MM

3 Bruidspaar Patty en Thijs in Tuin de Lage Oorsprong in Oosterbeek. (Modellen: Patty en Thijs)

JISCA KUIJPERS, JISCAFOTOGRAFIE

NIKON D780 · ISO 400 · F 4 · 1/500 SEC · 50 MM

om gefotografeerd te worden en dat op vrijwillige basis doen. Zij krijgen dan de foto’s en jij kunt vrijuit oefenen. Omdat in deze groepen geen potentiële klanten zitten, hoef je je geen zorgen te maken dat je de markt verpest.’

Je tarief bepalen

Je hebt de stap gezet en besluit voortaan een factuur te sturen voor je werkzaamheden. Hoe bereken je dan je tarief? Dat is best ingewikkeld. Allereerst is het belangrijk om te bedenken dat je tarief niet alleen afhankelijk is van de uren dat je daadwerkelijk aan het fotograferen bent. Denk maar aan al die andere werkzaamheden die jij doet om überhaupt een shoot te kunnen organiseren. Huisdierenfotograaf Annette:

‘In het hoogseizoen maak ik werkweken van minimaal veertig uur, maar daarvan sta ik misschien tien uur echt te fotograferen. De rest van de tijd ben ik bezig met nabewerken (zo’n twintig uur) en alle acquisitie en administratie.’

Met welke dingen jij rekening moet houden, hangt natuurlijk helemaal af van wat je wanneer en waar fotografeert. Moet je voor een shoot naar de andere kant van het land of zelfs het buitenland, dan zit je natuurlijk met veel meer reistijd en -kosten dan wanneer je voor de plaatselijke

bakker fotografeert. Toch zal elke fotograaf de nodige tijd aan administratie, acquisitie, nabewerking en klantencontact kwijt zijn. Daar komen uiteraard ook nog alle kosten voor apparatuur bij, want je camera en lenzen zijn ook niet gratis. Al met al houd je bij je tariefbepaling rekening met de volgende factoren:

Kosten: Reiskosten

Kosten apparatuur

Abonnementskosten (denk aan Adobe Creative Cloud en cloudopslag)

Vaste lasten (bijvoorbeeld studiohuur)

Andere zakelijke kosten

Belastingen

Tijd: Fotografietijd

Nabewerktijd

Voorbereidingstijd

Reistijd

Administratie

Klantencontact

Socials en andere acquisitie

Track

Je uren bijhouden is niet alleen belangrijk voor de Belastingdienst. Het is ook heel handig om zelf goed te weten waar je je tijd aan besteedt. Ik gebruik daarvoor Toggl Track. Zeker als je net begint, is dit een goede tool om je tijd te monitoren. Je doet vaak veel meer dan je denkt!

WWW.TOGGL.COM

Tijdrekening

Zoveel uur gaat in een zwangerschapsshoot/fotoreportage van Jisca zitten:

→ Mailcontact + afspraak maken: 15-30 min.

→ Locatie zoeken en bekijken: 15-60 min.

→ Kledingselectie (‘client closet’) klaarmaken (stomen, strijken, vouwen): 30 min.

→ Accu’s en camera’s opladen en tas inpakken: 15 min.

→ Reistijd naar locatie en terug: variabel.

→ Fotoshoot: 75 min.

→ Foto’s inladen: 30 min.

→ Foto’s selecteren en versturen naar de klant via onlinegalerij: 60 min.

→ Bewerken foto’s: 2 uur.

→ Opleveren foto’s: 15 min.

Zoveel uur gaat in een bruiloftshoot van Jisca zitten:

→ Aanvraag trouwbrochure: 5 min.

→ Kennismakingsgesprek inplannen: 5 min.

→ Kennismakingsgesprek: 60-90 min.

→ Offerte maken: 15 min.

→ Factuur sturen bij boeking: 5 min.

→ Pre-weddingshoot incl. reizen, bewerken en opleveren foto’s: 5 uur.

→ Detailgesprek twee weken voor de bruiloft: 60 min.

→ Bruiloftshoot zelf: 8-14 uur.

→ Preview maken: 4 uur.

→ Selecteren en nabewerken: 8-10 uur.

Meer of minder scherpte in je beelden, zo doe je dat!

Scherpte onder de loep

Een mooie scherpte bij of rondom het hoofdonderwerp is enorm belangrijk in de fotografie. Net als het bewust in een zekere mate vervagen van andere beeldelementen, zoals de achtergrond. Er zijn veel facetten en technische aspecten die direct of indirect een rol spelen bij de beleving van scherpte. We diepen ze hier grondig uit.

Beter leren fotograferen met Zoom Academy

Met Zoom Academy zet je je volgende stap in fotografie! Om jou daar nog beter in te ondersteunen, hebben we de Academy onlangs flink onder handen genomen. Dankzij het nieuwe abonnement heb je bijvoorbeeld onbeperkt toegang tot ruim 70 cursussen. Aan de hand van tekst, beeld, vragen, downloads en webinars kun je direct aan de slag. Je bepaalt bovendien helemaal zelf in welk tempo en op welke manier je dat doet. In dit artikel leggen we je meer uit over een aantal unieke leermethodes van Zoom Academy.

Perfect belichten

Het allerbelangrijkst in fotografie: licht. In bijna elke cursus leer je beter omgaan met licht, of dat nu in de natuur is of in de studio, en bij dag of bij nacht. Met goede belichting leg je de basis voor een goed eindresultaat. In onze cursussen gaan we nog een stap verder. Je leert immers ook over specifieke meetmethodes en andere trucs. Aan het eind van de rit ben je zo vertrouwd met de materie dat je creatief kunt spelen met je belichting door al die standaardregels op je eigen manier toe te passen. Mocht je je helemaal willen verdiepen in licht, volg dan bijvoorbeeld de cursus Licht en Belichting.

Materiaal

Je camera bevat veel complexe techniek. De M- of P-stand weet je vast te vinden, net zoals je instellingen om het diafragma of de sluitertijd te wijzigen. Maar je moet een stap verder gaan om persoonlijke instellingen te wijzigen voor knoppen die je veel gebruikt, je firmware een update te geven of je camera te reinigen. Dat vereist specifieke kennis van je materiaal. Je moet weten wat je doet, zodat je jouw toestel niet onherstelbaar beschadigt. In onze cursussen gaan we specifiek in op de meest gangbare cameramodellen zoals die van Canon, Nikon en Sony, en leggen we je in detail uit hoe je je camera optimaal gebruikt.

Smaakvolle composities

Ook al heb je de techniek helemaal in de vingers, dan ben je er nog niet. Een goede fotograaf beheerst ook de kunst van het kijken en kiest het moment en het juiste kader. Zonder dat laatste is er geen evenwicht in het beeld. Ook al is je beeld haarscherp en de belichting perfect, met een verkeerde compositie is je foto alsnog niets waard. Daarom leggen we je op Zoom Academy uit hoe de gulden snede werkt, de regel van derden en nog vele andere composities die beelden tot een krachtig geheel kunnen maken. We geven je inspirerende voorbeelden en handige trucs waardoor je compositie altijd klopt! En ook hier geldt: ken je die regels eenmaal, dan kun je ze op jouw manier toepassen.

Nabewerking

Nabewerking zien we als een essentieel onderdeel van fotografie. Vaak gaat dat om het bewerken van je beelden in Lightroom. Maar je kunt ook leren over het ordenen van je catalogus in Lightroom of het compleet monteren van beelden in Photoshop. Op Zoom Academy vind je de cursussen over de meest recente versies van deze populaire programma’s. Bij grote updates spijkeren we je kennis meteen bij via webinars en nieuwe cursussen. Zo hoef je niets te missen en kun je je workflow nog verder optimaliseren. Daarnaast vind je bij onze fotobewerkingscursussen vaak voorbeeldbestanden of handige presets om bewerkingen zelf uit te proberen. Zo pas je je nieuwe vaardigheden meteen toe in de praktijk

Over Zoom Academy

Zoom Academy is de plek waar je aan de hand van online cursussen beter leert fotograferen. Onze cursussen zijn samengesteld door de beste specialisten uit het vak en we zorgen ervoor dat er maandelijks updates zijn en nieuwe cursussen verschijnen. Daarnaast kun je webinars volgen en vragen over de materie stellen aan onze docenten. Vanaf 9,99 per maand heb je onbeperkt toegang tot de ruim 70 cursussen. Of je kiest voor ons extra voordelige jaarabonnement van 99,99 euro. Scan de QR-code om meteen te beginnen!

voor de nieuwste aanbieding op www.zoomacademy.nl

Fotorealistisch beeld via AI

Kunstmatige intelligentie, beter bekend als AI, is booming. Ook binnen de fotografiewereld. Maar wat is ‘fotorealistisch beeld’ en hoe maak je het? Dat vragen we aan Zoomer Cees Buitendijk en professioneel fotograaf

Marcel Wiegerinck. Ook polsen we hoogleraar José van Dijck en jurist Yvonne Vetjens over wat de nieuwe ontwikkelingen voor jou als fotograaf betekenen.

Zoomer Cees

Buitendijk (1949)

→ Zestien jaar geleden begon Cees Buitendijk met fotograferen. De donkere kamer trok direct zijn aandacht. Sinds kort besteedt hij zijn vrije uren aan beelden maken met AI.

CBUITENDIJK53

Achter de computer met Cees

Cees Buitendijk ontdekte de wondere wereld van AI toen hij noodgedwongen thuiszat na een staaroperatie.

Fotograferen zat er even niet in, dus waarom niet eens kijken wat hij met de computer kon maken …? Zo gezegd, zo gedaan. ‘Je moet weten wat je moet vragen, maar verder is er eigenlijk niet veel aan’, vertelt Cees. De belangrijkste ingrediënten?

‘Drama, high lights, hd en detail. Dat zijn de prompts die je sowieso moet invullen. In het Engels, anders werkt het niet.’ Gaat het altijd goed? ‘Zeker niet, er zijn dagen waarop het niets wordt. Dat ligt niet aan mij: je moet gewoon geluk hebben. Het is maar net wat de robot van je opdrachten maakt.’ Beelden genereren op basis van zijn prompts is voor Cees niet genoeg. ‘Daar is niet zoveel aan. Als je écht leuke dingen wilt maken, moet je beelden gaan combineren en over elkaar heen gaan leggen.’ Hiervoor hoefde hij geen dure en complexe programma’s aan te schaffen. ‘Ik gebruik gewoon het gratis online-programma Foto Aanpassen (www.fotoaanpassen.nl). Eerst genereer ik in Stablecog (www.stablecog.com;

Prompting

→ Een prompt is een kort stukje tekst waarmee je de AI-generator een opdracht geeft om een bepaald beeld te maken.

1 Ik heb een fascinatie voor kruisen en dan vooral de katholieke in Vlaanderen. Mijn favoriete kerkhoven zijn in Antwerpen en Gent.

CEES BUITENDIJK, CBUITENDIJK53

2 Ik schrijf het boek Maankind, en met AI kan ik op een goedkope manier een mooie omslag maken.

CEES BUITENDIJK, CBUITENDIJK53

3 Op de Fotofair in Beekse Bergen was er een dame die levensechte poppen maakte voor demente vrouwen en vrouwen die kinderloos waren. De morbide ondergrond zorgde voor mijn fascinatie voor de poppen. In Amsterdam zwerf ik graag langs vuilnis en dan kom je nog weleens poppen tegen. De prompt hiervoor was: Burning Babies.

CEES BUITENDIJK, CBUITENDIJK53

een gratis variant van het bekendere Midjourney, red.) een bepaald beeld. Bijvoorbeeld een kruis, zoals je dat ziet op een begraafplaats. Vervolgens bedenk ik dat ik daar een mooi landschap en een vrouw bij wil hebben. Ook die laat ik door de robot maken. Deze foto’s combineer ik vervolgens in Foto Aanpassen. Ik kan daar dan een beetje puzzelen hoe ik wil dat de foto’s elkaar overlappen. Het grote voordeel is dat je op die manier veel meer diepte in je beelden krijgt. Dat vind ik namelijk nog wel een probleem van met AI gemaakte beelden: ze zijn vaak erg plat.’ De kers op de taart is de bijpassende songtekst die Cees voor zijn beelden zoekt en aan het resultaat toevoegt. ‘Dat maakt het voor mij af.’ Voorlopig heeft Cees nog veel plezier in zijn nieuwe hobby. Pluspunt: het hoeft allemaal helemaal niet duur te zijn. ‘Natuurlijk kun je de betaalde generators gebruiken, maar dat hoeft niet’, tipt hij: ‘Met een gratis programma als Stablecog mag je best wat beelden per dag creëren en met Foto Aanpassen kun je heel simpel alles combineren. Wil je eens oefenen met deze nieuwe manier van beeldcreatie, dan kan ik die programma’s zeker aanraden!’

‘Als je écht leuke dingen wilt maken, moet je AI-beelden combineren en over elkaar heen leggen’

De nieuwste stap naar ruisvrije beelden

Slimme ruisreductie in Lightroom

Er is altijd heel wat over te doen: ruis in je foto’s. Fotografeer je af en toe met een hoge iso-waarde of werk je bij een avondopname met een wat langere sluitertijd? Dan laat de ruis in je beelden zich al snel zien. Die hinderlijke ruis kun je in de nabewerking dan wel wat reduceren, maar écht goede resultaten kregen we tot voor kort in Lightroom en Photoshop Camera Raw eigenlijk niet. Totdat Adobe in april een nieuwe AIruisreductiefunctie introduceerde. Hoe goed werkt die?

↘ De afgelopen jaren is de kwaliteit van camerasensoren keer op keer verbeterd, wat aanzienlijk heeft bijgedragen aan het verminderen van deze ongewenste ruis. Ondanks deze verbeteringen in de camera’s is bij hogere iso-waarden of minder ideale lichtomstandigheden nog steeds ruis zichtbaar. En dus zoeken velen van ons nog altijd naar een manier om ruis verder te minimaliseren.

Tools voor ruisreductie

Hierop hebben diverse softwarebedrijven zoals Topaz Labs goed ingespeeld, door speciale software te ontwikkelen die gericht is op het verminderen en waar mogelijk elimineren van ruis. Topaz Labs,

bekend om hun innovatieve software die is uitgerust met kunstmatige intelligentie, heeft zich inmiddels gevestigd als een toonaangevend merk in deze sector. Topaz DeNoise kan niet alleen ruis verwijderen, maar behoudt ook de details in de afbeeldingen.

Gelukkig heeft ook Adobe niet stilgezeten. Het bedrijf lanceerde in april ineens de AI-aangedreven functie Ruis verminderen. Voor ons een uitgelezen kans om die nieuwe tool eens onder handen te nemen. We leggen je eerst uit wat AI en ‘machine learning’ ongeveer inhoudt. Daarna verwijderen we ruis op de klassieke manier. Vervolgens leggen we uit waar je de nieuwe ruisreductie vindt en wat de beperkingen zijn. Tot slot gaan we met de functie aan de slag en vergelijken we het resultaat met een bewerkte foto in Topaz DeNoise.

ARTIFICIËLE INTELLIGENTIE EN MACHINE LEARNING

Artificiële (of kunstmatige) intelligentie, kortweg AI, lijkt inmiddels een toverwoord te zijn geworden met een magisch aureool. Het wordt voorgesteld als dé oplossing voor álles en heeft z’n intrede gedaan op allerlei vlakken. Zo kunnen we dankzij AI complete verhalen laten schrijven door ChatGPT of kunnen we kunstzinnige beelden laten creëren met tools als Midjourney. Maar ook zaken als zelfrijdende auto’s, gezichtsherkenningsapparatuur en de spraakassistent Siri op je iPhone of Mac vallen onder AI.

Dit is AI

Wat is nu eigenlijk AI? AI is een vorm van kunstmatige intelligentie, gebaseerd op algoritmen en data. Computers voeren hierbij taken uit die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen, bijvoorbeeld omdat er geleerd of geredeneerd moet worden, of een zekere vorm van creativiteit en taalbegrip nodig is. De machine neemt deze functie over, en kan dus slimme dingen doen.

Machine learning

In AI wordt veel toekomst gezien, omdat die allerlei ingewikkelde taken kan overnemen. Waar een nog grotere kracht ligt, is de toevoeging van machine learning. Machine learning houdt in dat computers of programma’s in bepaalde taken steeds beter worden, omdat ze uit alle data die ze krijgen zelfstandig processen of taken kunnen verbeteren. Zo worden dus

sommige AI-taken in de loop van de tijd steeds beter uitgevoerd.

AI in beeldbewerking

De AI-technologie wordt de laatste jaren ook ingezet in verschillende beeldbewerkingsprogramma’s. Zo kunnen we dankzij deze techniek bijvoorbeeld in Lightroom of Photoshop automatisch een lucht, onderwerp of achtergrond selecteren. En sinds eind april kunnen we AI binnen Lightroom en Photoshop dus ook inzetten om die o zo hinderlijke ruis te verwijderen!

TRADITIONEEL RUIS VERWIJDEREN

Terug naar onze ergernis nummer één: ruis. Iedereen die met Lightroom werkt (of met Camera Raw) binnen Adobe Photoshop, was altijd al in staat om ruis uit de foto’s te halen. Dat werkt als volgt.

Klassieke ruisreductie

We tonen de traditionele manier van ruisreductie hier in Lightroom Classic, waar je binnen de module Ontwikkelen het paneel Details opent. In Camera Raw binnen Photoshop werkt dit vergelijkbaar. Ook hier zoek je de instellingen binnen het paneel Details Heb je al de nieuwste update van Lightroom Classic geïnstalleerd en wil je aan de slag met die traditionele manier,

dan kies je voor Handmatige ruisreductie Het driehoekje achter die titel klik je open. Heb je een oudere versie van Lightroom of Lightroom Classic en heb je nog niet de recente updates doorgevoerd, dan heb je uitsluitend die handmatige manier tot je beschikking.

Welkom in de wereld van het middenformaat!

Analoog met een maatje meer

Ook bij analoge fotografie geldt dat groter vaak beter is. Dan heb je het over het formaat van het negatief, niet over dat van de sensor. Analoge middenformaatcamera’s waren vroeger voor veel amateurs onbetaalbaar, maar zijn nu tweedehands verkrijgbaar voor betaalbare prijzen. Als je je fotografie naar een hoger plan wilt tillen, lees dan verder!

↘Middenformaat spreekt tot de verbeelding van de hobbyfotograaf met ambitie. Vroeger was het de heilige graal van de amateur en het werkpaard van beroepsfotografen. Tegenwoordig is dat imago nog steeds niet achterhaald: een middenformaatcamera is de kroon op je fotohobby. In het analoge tijdperk was het zelfs harde noodzaak om middenformaat te gebruiken als je een betere beeldkwaliteit wilde en gold het adagium: hoe groter het filmoppervlak, hoe beter de fotokwaliteit. Waar zo’n middenformaatcamera vroeger veelal onbereikbaar was, is de situatie tegenwoordig anders. Je kunt nu een gebruikte middenformaatuitrusting van goede kwaliteit kopen zonder dat de auto de deur uit hoeft om die te financieren. Het wat en hoe leggen we verderop uit.

Geschiedenis

Eerst een stukje geschiedenis. Toen fotografie nog per definitie analoog was, had een fotograaf volop keuze uit allerlei filmformaten. De kleinbeeldfilm domineerde daarbij vanaf de jaren zestig de dagelijkse fotopraktijk. Met dank aan Leica, dat in de jaren twintig van de vorige eeuw de eerste commerciële 35mm-camera op de markt bracht en daarmee de kleinbeeldfilm tot norm bombardeerde. In de jaren vóór de Tweede Wereldoorlog was je type film echter doorgaans afhankelijk van de gebruikte camera. Kodak produceerde vaak zelfs een eigen filmtype per Kodak-cameramodel.

Dat het 35 millimeter brede kleinbeeldcinefilmformaat (dat we nu fullframe noemen) zo populair werd, had te maken met het ideale compromis tussen kwaliteit, afmetingen en bruikbaarheid dankzij de handige filmcassette. Bovendien kon je tot 36 foto’s op een film schieten, terwijl op een rol middenformaatfilm maximaal 16 opnamen mogelijk waren. Kleinbeeld was dus handiger en goedkoper in gebruik, wat leidde tot een stormachtige opmars.

Doorbraak

Toch heeft niet kleinbeeld- maar middenformaat (127- en 120-film) gezorgd voor de doorbraak van fotografie bij de grote massa. Dat begon al tussen de beide wereldoorlogen en werd veroorzaakt door de vele goedkope ‘boxcamera’s’ die vanaf pakweg de jaren dertig geproduceerd werden, zoals de Kodak Brownies en de Agfa- en Zeiss Ikon-boxmodellen. Ze waren simpel te bedienen, films waren goed verkrijgbaar en de vaak grote (6x9

cm) negatieven konden zonder vergrotingsapparaat snel afgedrukt worden. Opeens hoefde je niet meer naar de fotograaf voor een familieportret!

Geen wonder dus dat camera’s met dit type film in alle vormen en maten massaal geproduceerd zijn tot ver in de jaren zestig. Je komt een Agfa Clack, Click of Isola en allerlei Kodak Brownies nog regelmatig tegen op de rommelmarkt voor een paar tientjes. Aan de andere kant van het spectrum stond de professionele apparatuur

Een heerlijke retroopname van een barbershop, gemaakt met een Yashica Mattweeoogreflex op Kodak Tri-X-film. (Modellen: Albert Bos en Bernd van Hoorn) JARNOLD TER MEER, JARNOLD

met 120-rolfilm van de iconische Duitse merken Zeiss Ikon en Franke & Heidecke (de Rolleiflex!) en het Zweedse Hasselblad. Met name de Rolleiflex was geliefd bij reportagefotografen. Vanaf de tweede helft van de jaren vijftig kwamen bovendien Japanse merken opzetten, zoals Mamiya, Zenza Bronica, Fujica en Yashica.

Middenformaatfilm

Middenformaat is de benaming voor rolfilms van 70 millimeter breed, 120-spoel genaamd, waarmee je 12 tot 16 opnamen (afhankelijk van je camera) kunt maken. Daarnaast was er vroeger 220-spoel in dezelfde maat, maar zonder de papieren beschermlaag aan de achterkant. Daardoor past meer filmlengte op de spoel, zodat je er het dubbele aantal opnamen op kwijt kunt. Hoe groot je negatief of dia wordt, is afhankelijk van de camera.

Middenformaatcamera’s heb je namelijk in allerlei vormen en maten, waarbij het opnameformaat bepaalt wat je uiteindelijk te zien krijgt. Die formaten lopen van 6x4,5 en 6x6 centimeter tot maar liefst 6x17 centimeter panoramaformaat. Daarbij geldt wel dat het opnameformaat ook de afmetingen van de camera bepaalt. Een Fujica GX680 studiocamera (6x8 cm) is een fors stuk groter dan een Mamiya M645 (6x4,5 cm) en weegt ook navenant meer.

De 9 mooiste fotolocaties van Japan

Het land van de rijzende zon

Denk je aan Japan, dan denken de meeste mensen meteen aan sushi. Niet helemaal terecht, want Japan (en ook de Japanse keuken) is natuurlijk véél meer dan deze ene delicatesse. Reizen naar Japan wordt ook steeds populairder. Wij besloten onze lezers daarom eens te vragen naar hun favoriete fotolocaties in Japan. Aan de hand daarvan stelden we een top negen voor je samen.

Berg Fuji

1↓ De vulkaan Fuji behoeft wellicht geen lange introductie. Deze vulkaan is met 3776 meter de hoogste bergtop van Japan. De berg ligt dicht bij Tokio, en bij helder weer en weinig smog kun je hem dan ook vanuit Tokio nog zien. Mount Fuji staat op de lijst van UNESCO als cultureel werelderfgoed van Japan. De berg heeft daarbij ook een status als een van de drie heilige bergen van Japan, waardoor je hem vaak terugziet in schilderijen en kunstwerken. Benieuwd naar de andere twee heilige bergen …? Dat zijn Mount Tateyama en Mount Haku. Japanners geloven dat de kracht van deze bergen de bron van het leven is.

Fuji wordt zoals eerder bleek ook vaak Mount Fuji genoemd. Die naam klopt niet helemaal, want eigenlijk is het dus geen berg, maar een nog actieve, slapende vulkaan. De laatste keer dat de vulkaan is uitgebarsten, was in 1707 – een flinke tijd geleden dus. Wil je Fuji bezoeken, dan zijn er tal van mogelijkheden. Vanuit Tokio kun je gemakkelijk naar nabijgelegen dorpen reizen met de trein of bus, maar er zijn ook erg veel organisaties die dagtochten naar Fuji vanuit Tokio aanbieden. Eenmaal aan de voet van de berg kun je met een kabelbaan naar een uitkijkpunt op 2300 meter hoogte. Je kunt de berg ook zelf beklimmen. Wat minder ervaren klimmers wordt aangeraden om enkel in de zomermaanden op pad te gaan.

Buiten die periode zijn verschillende paden gesloten en kan het behoorlijk gevaarlijk zijn om de berg te beklimmen. Aan de voet van Fuji kun je verschillende meren vinden. Het populairste meer is het Ashinomeer, maar ook het Kawaguchimeer is schitterend. Vanaf beide meren heb je een prachtig uitzicht over Fuji.

Vallende sterren

Kijk je op een heldere nacht naar de sterrenhemel, dan kan het zomaar zijn dat je een vallende ster ziet, die eigenlijk een meteoor wordt genoemd. Op sommige nachten komen ze veel voor, vooral tijdens een meteorenzwerm. Je kunt dan romantisch buiten op een kleedje gaan zitten, maar je kunt ook je camera pakken om ze vast te leggen!

1 Drie natuurverschijnselen in één foto: de Perseïdenmeteorenzwerm, zeevonk én de Melkweg. En de fotograaf koos ook een interessante voorgrond door de paaltjes van Petten aan zee in beeld te brengen.

ARNO VAN DER POEL,

SNOOD

SONY A7R II · ISO 6400 · F 4 · 15

SEC · 17 MM

2 De fotograaf was toevallig op een heel donkere plek in Slovenië op de dag dat er een Perseïdenzwerm zou plaatsvinden. De maker: ‘In één foto van 30 seconden ving ik al drie vallende sterren. Ik heb er die avond wel honderd gezien, denk ik. Tip: zoek een zo donker mogelijke plek op. Hoe donkerder, hoe meer vallende sterren je ziet.’

PATRICK VAN DEN HOORN, PATRICK-VAN-DEN-HOORN

NIKON D500 · ISO 2500 · F 4,5 · 30 SEC · 10 MM

meteorenzwerm de Perseïden. We besteden eerst aandacht aan de voorbereiding en daarna aan de technische kant van het fotograferen.

Wat is een vallende ster?

Een ‘vallende ster’ is een meteoroïde die op ongeveer 100 kilometer hoogte met hoge snelheid onze atmosfeer in komt. Door de atmosfeer wordt de meteoroïde afgeremd, waardoor deze enorm heet wordt en verdampt. Deze enorme hitte zorgt ervoor dat de atmosfeer om de meteoroïde oplicht, wat voor een zichtbare streep of lichtflits in de lucht zorgt.

Moment van de dag

Meteoroïden breken de hele dag door onze atmosfeer. Overdag zijn er dus ook gewoon vallende sterren, alleen kun je die dan niet zien door het licht van de zon. Wil je vallende sterren gaan fotograferen, dan zul je dus ‘s nachts je bed uit moeten. Het best kun je dat doen als er een meteorenzwerm actief is. Vallende sterren kunnen namelijk alleen komen, maar ook in zogenaamde sterrenregens oftewel meteorenzwermen. Deze zijn meestal afkomstig van stof en gruis dat is achtergelaten door kometen. De grootste kans om vallende sterren vast te leggen met je camera heb je tijdens zo’n meteorenzwerm. De meteoren van een

Jaarlijks terugkerende zwermen

→ Er zijn een hoop jaarlijks terugkerende zwermen. De data en specificaties van deze zwermen kun je terugvinden op de website https://hemel.waarnemen. com. Is dat schema je een beetje te ingewikkeld? Wetenschap In Beeld maakte deze handige Vallende Sterren Kalender: https://www.kwikr.nl/ meteorenzwerm.

meteorenzwerm lijken allemaal vanuit één punt aan de hemel te komen. Dit punt heet de radiant. Het sterrenbeeld waarin deze radiant ligt, geeft meestal de naam aan de meteorenzwerm. Een heel bekende is de meteorenzwerm de Perseïden, die je in augustus kunt waarnemen. De Perseïden ontstaan doordat de aarde reist door de stofsporen van de komeet Swift-Tuttle. De stofdeeltjes verbranden als ze de atmosfeer van de aarde binnendringen en creëren zo een prachtige lichtshow aan de hemel. We gaan je hier meer over vertellen.

VOORBEREIDING

De Perseïden

De meteorenzwerm de Perseïden ontleent zijn naam aan het sterrenbeeld Perseus, omdat de radiant in dit

↘

Elk jaar in augustus is de meteorenzwerm genaamd de Perseïden zichtbaar. Dit is een van de bekendste en meest productieve meteorenzwermen, met een piek van ongeveer 60 tot 100 ‘vallende sterren’ per uur onder ideale omstandigheden. We gaan je uitleggen hoe je vallende sterren kunt fotograferen tijdens de

Jaarabonnement Zoom.nl

Nu voor maar € 89,95

→ Ontvang 10 nummers van Zoom.nl magazine thuis op je mat.

→ Leer de mooiste foto’s maken, met elke editie weer nieuwe inspiratie en cursussen.

→ Lees Zoom.nl gemakkelijk digitaal, ook offline voor onderweg.

→ Haal meer uit je passie, met exclusieve abonneevoordelen en kortingen.

Ga naar www.zoom.nl/zoommagazine en word ook abonnee.