DRONEFOTOGRAFIE PRO-TIPS VOOR FOTO’S VAN EEN HOGER NIVEAU
Expertcursus
MACROFOTOGRAFIE
Kleine onderwerpen, groots vastgelegd!
WINNEN! FOTOREIS NAAR
CANADA HET ULTIEME WILDLIFE AVONTUUR
RAW VS JPG
Tot in de pixels uitgezocht
zon
Fotografeer de
Maak perfecte zonsopkomsten en -ondergangen
READY, SET … GO!
Jouw camera instellen
BOOST VOOR JE KLEUREN!
Lightroom helpt je op weg
€ 6,95 • MEI/JUNI 2018
KINDERPORTRETTEN MAKEN
Leg de spontane momenten vast
BASISCURSUS
Zonsondergang
Natuurlijk vuurwerk
Na mensen en dieren is de zonsondergang waarschijnlijk het meest gefotografeerde onderwerp. Het bekende plaatje is strand, zee en ondergaande zon. Niks mis mee. Maar je kunt als fotograaf zoveel meer. In deze basiscursus leggen we je alles uit over instellingen, de beste locaties en welke spullen je kunt gebruiken. Kortom: hoe je een adembenemende zonsondergangfoto maakt. TEKST ROLF HENDRIKS
16
Plaats de zon niet altijd in beeld tijdens je zonsopgangfoto’s. Je geeft dan meer ruimte aan kleurnuances, vormen, texturen en silhouetten. WIM DENIJS (WIMDENIJS) ISO 200 · F 5,6 · 1/60 SEC · 150 MM
↘
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: waarom fotograferen we eigenlijk zo graag zonsondergangen aan het strand? Uiteindelijk gaat de zon elke avond onder, waar je ook bent. Waarschijnlijk heeft het te maken met het totaalplaatje. De ondergaande zon dompelt het hele landschap in een mooi rood, oranje of paars licht. Dat zijn warme kleuren die we associëren met warmte, passie en spanning. De zee fungeert bovendien als een spiegel en verdubbelt letterlijk dit
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
visuele feest van neonkleuren. Het strand en de zee zijn overzichtelijke, weidse omgevingen, zonder al te veel storende elementen, waardoor je een rustige compositie krijgt. En ‘less is more’! Een zonsondergang is feitelijk een lichtarme situatie (de schemering) met één enorm felle lichtbron (de zon). Hierdoor worden de kleuren nog meer verzadigd, overstraalt de zon letterlijk alles en veranderen de overige objecten in je compositie in donkere silhouetten. Het toonbeeld van strakke
17
IN THE PICTURE
Het glaskikkertje (Hyalinobatrachium fleischmani) kijkt tevreden in de lens. ISO 400 ∙ F 7,1 ∙ 1/100 SEC ∙ 100 MM
Mariska Boertjens
‘Het glaskikkertje kijkt zo heerlijk tevreden’ Als macrofotograaf legt Mariska Boertjens het liefst het karakter van kleine tropische insecten, amfibieën en reptielen vast. Hoe kleiner het diertje, hoe groter de uitdaging. In haar huis, dat vol staat met terraria en paludaria, laat ze zien waarom een bidsprinkhaan ondeugend kijkt, hoe ze een duivelsbidsprinkhaan boos krijgt en wanneer een kikker baldadig wordt. TEKST MEREL VAN DER LANDE
26
Even voorstellen → Mariska Boertjens (50) woont
met haar man Paul van den Oever (52) in het Zuid-Limburgse Heerlen. Als tiener leerde Mariska fotograferen bij een fotoclub in haar woonplaats Velp, toen nog met een analoge Minolta. Later fotografeerde ze vooral tijdens de vele verre reizen die ze maakte, waarbij ze steevast twee camera’s meenam: een met een zwartwitrolletje en een met diafilm. In 2011 begon Mariska te experimenteren met macrofotografie. Inmiddels staat haar huis vol terraria, met daarin haar modellen: kikkers, sprinkhanen, spinnen en kameleons. MARISKAB.ZOOM.NL 500PX.COM/MARISKAB FACEBOOK.COM/MARISKA.BOERTJENS
↘
Bij Mariska Boertjens moet je niet gek opkijken als er ineens een krekel door de keuken springt. Op de kreet die ik slaak, zegt ze lachend: ‘Oh dat is voer. Er ontsnapt er weleens eentje, die ruim ik straks wel op.’ De krekel is, net als de vliegen die in plastic bakjes in de koelkast staan, levend voer voor haar modellen: kikkers,
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
27
TECHNIEK
Dit stel je als eerste in op een nieuwe camera
Maak ‘m
van jou Een moderne camera heeft vaak zoveel instelmogelijkheden dat je door de bomen het bos niet meer ziet. In dit artikel vind je handige tips om goed van start te gaan met je nieuwe camera. TEKST MEINDERT VISSER
↘
32
Back button-focus → Maak je op de standaardmanier een foto, dan druk je eerst de ontspanknop half in om scherp te stellen. Daarna druk je ’m helemaal in om de foto te maken. Voor veel mensen is dit een prima combinatie. Maar soms is het handig om de twee handelingen te scheiden: een knop achterop voor scherpstellen en een andere knop voor afdrukken. Een belangrijk voordeel: je hoeft niet elke keer dat een instelling verandert opnieuw scherp te stellen. Verander je tussendoor de sluitertijd of iso-waarde zonder dat jouw positie ten opzichte van het onderwerp verandert, dan is opnieuw scherpstellen helemaal niet nodig. Dit helpt bijvoorbeeld als je wilt herkaderen na het scherpstellen. Je stelt scherp op een punt, kadert je camera zoals je de compositie wilt hebben en maakt de foto. Wil je daarna dezelfde foto maken met een iets hogere iso-waarde? Dan druk je gewoon de sluiter in en hoef je niet opnieuw scherp te stellen. Handig! Het instellen van back button-focus verschilt per camera. Google even je cameratype en “back button focus” om uit te vinden waar deze instelling zit.
↘
Kleurprofielen → De meeste camera’s bieden je een keuze tussen verschillende kleurprofielen. Elk apparaat dat je foto kan laten zien, maakt gebruik van een kleurprofiel. Daarin is vastgelegd welke kleuren er weergegeven kunnen worden. De bekendste kleurprofielen zijn sRGB en Adobe RGB. Van die twee heeft Adobe RGB de grootste kleurruimte, dat profiel kan dus meer kleuren laten zien. sRGB wordt veel vaker gebruikt, bijvoorbeeld voor het internet (al kunnen sommige browsers tegenwoordig ook overweg met Adobe RGB). Wat te kiezen? Ondanks de kleinere kleurruimte is sRGB toch de betere keuze voor de fotograaf die zijn foto’s niet uitgebreid bewerkt. Ben je dat wel van plan, dan kun je wel het best in Adobe RGB schieten. De meeste fotografen die hun foto’s naderhand nog uitgebreid willen bewerken, zullen overigens fotograferen in raw, waarbij het kleurprofiel ook achteraf nog aan te passen is. De keuze tussen sRGB en Adobe RGB is dus van groter belang als je in jpg fotografeert en het kleurprofiel achteraf niet meer kan worden veranderd. sRGB is dan de veiligste optie waarmee je foto’s op de meeste apparaten goed worden weergegeven.
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
WIL JE UITGEBREID BEWERKEN? DAN KUN JE HET BEST IN ADOBE RGB SCHIETEN
Geluidjes en lichtjes
↘
→ Als je een nieuwe camera koopt, maakt je nieuwe aanwinst waarschijnlijk allerlei geluidjes. Afhankelijk van de camera kunnen dit er best veel zijn, bijvoorbeeld als je door het menu scrolt of als je een functie selecteert. Ook klinkt er vaak een geluidje als je een onderwerp scherp in beeld hebt gekregen tijdens het focussen. Sommigen vinden dit handig, anderen leidt het maar af. Ook het autofocushulplicht dat je camera helpt om te focussen in moeilijke lichtomstandigheden kan afleiden. In het cameramenu vind je de mogelijkheden om deze lampjes en lichtjes uit te schakelen, zodat je de aandacht volledig bij het fotograferen kunt houden.
33
FOTOWEDSTRIJD
Doe mee met de
Fotowedstrijd
Wildlife Wildlife-fotografen opgelet! Samen met GoCanada gaat Zoom.nl op zoek naar de meest spectaculaire wildlifefoto’s, met een wel heel bijzondere prijs: twee winnaars gaan mee op een exclusieve 7-daagse reis naar Canada om grizzlyberen en orka’s te fotograferen!
↘
Een goede wildlifefoto maken is een kunst apart. Je moet je niet alleen je onderwerp door en door kennen, maar ook nog eens nét dat bijzondere moment zien vast te leggen! We zijn dan ook op zoek naar fotografen die alles over hebben voor een perfecte foto! Heb jij bijzondere wildlifefoto’s? Doe dan mee aan deze wedstrijd!
Meedoen
Op wildlifeavontuur in Canada
Voor deze fotowedstrijd zijn we op zoek naar foto's met het thema ‘Wildlife’. Heb je nog geen account op Zoom.nl, registreer je dan eerst gratis op
In samenwerking met WWW.ZOOM.NL/REGISTREER Stuur vervolgens je foto in. GoCanada gaan de twee winnaars van deze Deelnemen kan tot en met 31 juli 2018. De fotowedstrijd mee op reis zal plaatsvinden eind september/ wildlife-avontuur rond begin oktober 2018. Specifieke Vancouver Island. Tijdens data worden op Zoom.nl bekendgemaakt. de 7-daagse reis krijg je onder andere de kans om wilde orka’s en grizzlyberen te fotograferen! Stuur jouw mooiste wildlifefoto in voor deze wedstrijd, want dit is een echte bucket-list-hoofdprijs! Daarnaast worden de foto’s die je maakt tijdens de reis gepubliceerd in Zoom.nl én komt er een spectaculaire video van online!
82
Over GoCanada GoCanada is hét startpunt voor een bijzondere Canada-reis. Als echte Canada-liefhebbers vertelt GoCanada graag meer over dit prachtige en indrukwekkende land! Je kunt er dan ook niet alleen terecht voor het boeken van verschillende reizen, maar ook voor algemene tips en tricks over het land zelf. Waar zitten de mooiste fotografielocaties? Welke camperverhuurder moet ik hebben? Wanneer en waar zie ik grizzlies, zonder dat ze op m’n schouder kunnen tikken? Waar is die rustieke camping aan dat meer? Allemaal vragen die GoCanada moeiteloos beantwoordt! Kijk op www. gocanada.nl voor meer informatie.
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
83
1
36
PRAKTIJK
Kinderportret op locatie
Kinderspel Het is lente en we trekken er massaal met het gezin op uit. Een ideale periode voor het maken van mooie, spontane kinderportretten buiten. Maar even rustig stilstaan en lachen naar de camera, ho maar. Hoe pak je zo’n sessie op locatie nu het best aan en wat zijn de valkuilen? TEKST TOM MUSEEUW
↘
Je kind fotograferen is voor veel ouders met een passie voor fotografie een ware missie. Door de emotionele band die je hebt met je eigen kind, loop je als ouder al snel de kans dat je kind weinig of geen zin heeft om op de foto te gaan. Een snapshot lukt meestal nog net, maar bij het serieuzere portrettenwerk gaan kinderen al snel uit verveling gekke bekken maken.
Begin De leefwereld van een kind wordt voor een groot stuk bepaald door z’n leeftijd; stem je verwachtingspatroon als fotograaf dus vooral af op de leeftijd. Peuters en kleuters benader je anders dan iets oudere kinderen of tieners tijdens je portretsessie. Leg de lat voor jezelf vooral niet te hoog, wees tevreden met een paar geslaagde beelden. Als fotograaf heb je vaak de neiging om resultaatgericht te werken, maar soms volstaan een stuk vijf beelden al voor een geslaagde fotosessie. Hoe begin je aan de fotosessie? We geven je vast één gouden tip die je bij alle leeftijden kunt toepassen: start je fotosessie zittend. En dan bedoelen we zowel het kind als de fotograaf. Hiermee voorkom je dat een kind staat te wiebelen en creëer je een ankerpunt voor het kind. Als de fotograaf en het kind op dezelfde hoogte zijn, krijg je een natuurlijk standpunt voor een ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
2
1 Styling en simpele make-up geven vaak een meerwaarde. Voeg een tak toe als extra accessoire en je creëert gelijk een ankerpunt voor het kind. Model: Jelillly Meinhardt. ILONA TEUNISSEN (LOONTJE1983) ISO 100 · F 3,5 · 1/800 SEC · 50 MM
2 Kinderen in beweging, zoals ze zijn. Dit beeld straalt door zijn eenvoud puur kinderlijk geluk uit. CHRISTA VAN GEND (CHRIZZIE1979) ISO 400 · F 2,8 · 1/500 SEC · 85 MM
portret. Focus je in het begin vooral op een ontspannen setting. Een rustig begin zorgt ervoor dat je een paar mooie portretten kunt maken, staande poses en actieve beelden bewaar je liever voor later. Straal zelf als fotograaf rust uit, dit begint al met hoe je het kind aanspreekt. Een andere gouden tip: geniet! Als je zelf geniet van het moment, straal je dit uit naar het kind en zal het kind deze rust van je overnemen. Laat in het begin het kind vooral zichzelf zijn. Probeer vooral niet alleen lachende foto’s uit te lokken; een serieuze foto
is vaak oprechter dan een geforceerd lachend portret. Begin ook niet meteen met fotograferen, maar leid de aandacht af van de camera door vragen te stellen. Houd de vragen simpel en in spelvorm, zodat het leuk blijft. Je zult zien: vooral vragen waarbij het antwoord in de onmiddellijke omgeving is te vinden, werken goed. Zodra je merkt dat er tijdens het gesprek ruimte is om een beeld te maken, doe je dit zo onopvallend mogelijk en zonder echt poseerinstructies te geven. Het is belangrijk dat het kind het gevoel
37
EXPERTCURSUS
Macrofotografie
Fotoplezier op de
vierkante meter
Macrofotografie is populair binnen de natuurfotografie. Je kunt er dan ook alle kanten mee op. Kleurrijke planten, bizar uitziende insecten of vervaarlijk kijkende slangen! Het kan allemaal met macrofotografie en je hoeft er niet ver voor te reizen. Een weidebloemveldje of de oever van een slootje twee straten verderop zijn perfecte locaties tjokvol leuke mini-modellen. TEKST EDWIN GIESBERS
64
↘
Macrofotografie is iets op ware grootte fotograferen. Dat zit ‘m in de lens. De meeste lenzen verkleinen je beeld, maar bij macro wordt het onderwerp op ware grootte (1:1) of groter op de beeldsensor afgebeeld. Met een verhouding van 2:1 kun je minieme details enorm opblazen. Met een verhouding van 1:2 is het sensorbeeld slechts de helft van het origineel en spreek je officieel van close-up. Bij macrofotografie komt het aan op dicht voor de lens scherpstellen. Zo maak je een onderwerp beeldvullend of breng je unieke details naar boven. Bij een standaardobjectief moet je al gauw zo’n 40 cm afstand houden. Dan lukt het niet om een klein onderwerp of detail beeldvullend te fotograferen. Met een tele-objectief kom je al net zo bedrogen uit. Met een echt macro-objectief lukt van heel dichtbij scherpstellen wel: zoals rond 20 cm bij een standaardobjectief tot een nog steeds respectabele 50 cm voor een flinke telelens.
De onscherpe voorgrond fungeert als een fijne basis waar het beeld op rust. LEO DEKNATEL (LEERYA) ISO 400 · F 7,1 · 1/1600 SEC · 180 MM
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
65
PRAKTIJK
Inflitsen op locatie
Licht
je model uit Op locatie werken met een model stelt je al snel voor een uitdaging. Er is van alles te zien en te doen. Dat kan zorgen voor dynamiek, maar ook voor afleiding. Met een flitser en beperkte scherptediepte kun je het oog van de kijker sturen naar je model. Een open diafragma, korte sluitertijden en flitslicht gaan niet altijd samen, maar gelukkig is er de highspeedfunctie op je flitser. TEKST JEROEN JAZET
76
↘
De omgeving is juist door dit standpunt interessant. Er is geflitst en een korte brandpuntsafstand gebruikt. JOHAN HUIZING (PROVORM) ISO 100 · F 16 · 1/200 SEC · 14 MM
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
Een foto van een model wordt al snel professioneler met goed gebruik van een (externe) flitser. Het extra licht komt uit de juiste richting, het heeft de juiste zachtheid en het bestaande licht wordt minder dominant. Dit klinkt eenvoudig, maar aan de uitvoering zitten vaak allerlei haken en ogen. Zo moet je de hoeveelheid flitslicht heel precies doseren. Daarnaast moet je het bestaande licht zien te dempen. Als klap op de vuurpijl is er de synchronisatietijd van je camera om rekening mee te houden. Vaak is dat een sluitertijd van 1/250. Werk je met kortere sluitertijden, dan wordt het tijd de high-speedfunctie van je flitser te activeren. Pas als al deze factoren samen kloppen, krijg je het
gewenste resultaat. Er zijn drie redenen om met een kortere sluitertijd dan de synchronisatietijd van je camera te werken. Allereerst kun je met een korte sluitertijd het bestaande licht dimmen. Je focus komt meer op het model te liggen, waardoor de foto rustiger oogt. Die rust kun je ook (of nog meer) benadrukken door met een open diafragma te werken. In de felle zon kom je dan ook al snel uit op een sluitertijd korter dan 1/250. Ook kun je met een korte sluitertijd je model bevriezen, bijvoorbeeld als hij/ zij de lucht in springt of langsrijdt op een fiets. In combinatie met een flits is het resultaat een ragscherpe foto met focus op het model.
77
PRAKTIJK
Architectuurfotografie Bijzondere gebouwen oefenen een magische aantrekkingskracht uit. De Burj Khalifa in Dubai of de Markthal in Rotterdam, het zijn extra redenen voor toeristen om een bezoek aan de ene of andere stad te brengen. Het zijn ook fantastische onderwerpen om te fotograferen. Helemaal als je de juiste invalshoek weet te vinden. TEKST JAN PAUL MIOULET
Gebouw in beeld
84
Je mag een gebouw best wel een keer wat achterover laten vallen. Als het effect maar werkt. En dat doet het in deze foto door de schuine lijn van de trap. MAARTEN DE WAARD (MDWAARD) ISO 200 · F 6,3 · 1/1000 SEC · 10 MM
ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
85
VERGELIJKING
Praktijktest
vs.
Jpg raw Een serieuze fotograaf fotografeert in raw. Tenminste, dat is wat veel fotografen zichzelf en anderen vertellen. Maar wat is nu eigenlijk het verschil en wanneer kun je inderdaad het beste voor raw kiezen? We leggen het uit en laten de voor- en nadelen zien aan de hand van vijf duidelijke praktijkvoorbeelden. TEKST MEINDERT VISSER
90
← Bij deze sterk overbelichte foto (links) houden we een mooier contrast over na bewerking in raw (midden) dan in jpg (rechts).
EEN RAW-BESTAND RECHTSTREEKS UIT DE CAMERA IS ONBRUIKBAAR
↘
Zo ongeveer iedere fotograaf begint in het jpg-formaat. Meestal omdat je dan nog niet weet dat er ook andere mogelijkheden zijn. Maar vroeg of laat komt er een dag dat je oom, buurman of medefotograaf aan je vraagt waarom je eigenlijk niet in raw fotografeert. Want dat hoort er toch eigenlijk wel bij als je enigszins serieus met fotografie bezig bent.
Appeltaart Om te bepalen wanneer je het beste voor jpg kunt kiezen en wanneer voor raw, gaan we naar de essentie van deze bestandsformaten. Daarvoor gebruiken we een wat vreemde, maar duidelijke metafoor: die van de appeltaart. Een jpg is daarin de appeltaart die je kanten-klaar in de supermarkt koopt. Een raw-beeld is een volledig zelfgemaakte taart waarbij je zelf de ingrediënten en verhoudingen kiest. Een appeltaart uit de winkel kan overigens ook heel lekker zijn, maar is vooral praktisch. Een taart kopen kost weinig tijd en moeite, een taart zelf maken natuurlijk wel. Een raw-bestand is in feite een soort ‘pakket’ waarin alle opgenomen informatie beschikbaar is. Denk aan kleur- en lichtinformatie. Met die info kun je nog alle kanten op, zodat je naderhand nog de vrijheid hebt om alles uit je foto’s te halen. Ontdek je bijvoorbeeld achteraf dat je foto toch overbelicht is? Dan haal je in een programma als Lightroom de informatie uit de hooglichten terug en is er niets aan de hand. Een jpg daarentegen is een in de camera gemaakt compromis uit al die beschikbare informatie. Veel ongebruikte informatie gaat daarbij verloren; die kun je niet meer terughalen in de nabewerking.
Voor- en nadelen Als je bovenstaande leest, zou je denken dat de keuze voor het raw-formaat een ZOOM.NL MEI/JUNI 2018
no-brainer is. Toch kleven er ook enkele nadelen aan. Zo heeft een raw-bestand nogal wat werk nodig. Sterker nog: een raw-bestand rechtstreeks uit de camera is onbruikbaar. Je kunt het niet meteen op internet delen of laten afdrukken. Het bestand móet je eerst bewerken in een raw-converter. Een ander nadeel is de grootte van een raw-bestand. Meer informatie betekent natuurlijk een groter bestand en dat merk je. Een jpg overstijgt zelden de 20 MB; een raw-beeld kan zomaar 50 of zelfs 70 MB groot zijn, afhankelijk van je camera. Als je nog weinig ervaring hebt met digitale beeldbewerking, kan het fotograferen in jpg handig zijn. Maar let op, want een jpg-beeld is het resultaat van keuzes die de camera maakt. Als de camera besluit je beeld te veel kleur of te veel contrast mee te geven, is dat veel moeilijker en slechts in beperkte mate te herstellen. Om te kijken op welke manier deze vooren nadelen in de praktijk voorkomen, bespreken we vijf voorbeeldsituaties die je vaak in de dagelijkse fotografiepraktijk tegenkomt.
01 Veel lichtcontrast Een veelvoorkomende praktijksituatie is dit: een scène met heel donkere én heel lichte delen, die je natuurlijk allebei in je foto terug wilt laten komen. Denk aan een interieur binnenshuis met een raampartij. De raampartij is vaak overbelicht, terwijl het interieur goed belicht is. Of andersom. Hoe dan ook, je moet op zoek naar een oplossing. Niet alleen binnen kun je deze vervelende situatie tegenkomen, ook in de natuur sta je soms oog in oog met een groot lichtcontrast. Denk aan een zonsondergang, met een felle zon boven een onderbelichte voorgrond. Als eerste moet je natuurlijk zorgen dat
Raw en raw → Elke camerafabrikant kan zijn
raw-bestand een andere naam geven. Bij Nikon heeft je rawbestand bijvoorbeeld de extensie .NEF en bij Canon is dat .CR2. Bij Sony kun je .ARW tegenkomen. Op zich is dat helemaal niet erg, want de meest gebruikte raw-files kunnen probleemloos geopend worden in Photoshop of Lightroom. Daarnaast heeft elke camerafabrikant vaak ook nog eigen software om de ruwe bestanden mee te verwerken.
Digitaal negatief? → Het digitaal ontwikkelen van
een raw-bestand zou je kunnen zien als het ontwikkelen van een analoge foto in de vroegere donkere kamer. Daar had je ook allerlei mogelijkheden om je foto aan te passen. Donkerder of juist lichter. Meer detail of juist hardere contrasten. Een raw-bestand is in feite een ‘digitaal negatief’.
de foto zo goed mogelijk belicht is in de camera zelf. Zorg voor een goede balans tussen (hoog)lichten en donkere partijen en let vooral op je histogram. Zorg dat daarop zo veel mogelijk informatie in het midden zit; dat is bruikbare lichtinformatie waar je achteraf veel mee kunt. Dit blijft echter vaak een uitdaging en in sommige situaties moet je genoegen nemen met een compromis. Gelukkig kun je via nabewerking achteraf nog een hoop aan je foto veranderen en bijschaven. In dat geval is de keuze tussen jpg en raw enorm belangrijk, want die bepaalt in welke mate je de belichting van je foto nog kunt aanpassen. Kijk maar eens naar de voorbeeldfoto bovenaan op de volgende pagina. In deze foto is een groot contrast te zien tussen de lichte achtergrond en de donkere boom op de voorgrond. De originele opname is ook nog eens te licht gemaakt, waardoor er
91